Funday

కశ్మీరీ దమ్‌ ఆలూ! కావలసినవి: చిన్న బంగాళాదుంపలు: అర కిలో, పెరుగు: అర కప్పు, కారం: 2 టీస్పూన్లు, ధనియాల పొడి: టీస్పూన్, సోంపు పొడి: టీస్పూన్, అల్లం పొడి: అర టీస్పూన్, గరం మసాలా: అర టీస్పూన్, ఇంగువ, ఉప్పు: తగినంత, నూనె: సరిపడా.తయారీ: ఉడికించి పొట్టుతీసుకున్న బంగాళదుంపలకు చిన్న రంధ్రాలు చేసి నూనెలో బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించాలి. పెరుగులో కారం, ధనియాల పొడి, సోంపు పొడి, అల్లం పొడి, గరం మసాలా, ఉప్పు వేసి కలపాలి. బాణలిలో కొద్దిగా నూనె వేడి చేసి ఇంగువ వేసి, మంట తగ్గించి పెరుగు మిశ్రమాన్ని కలుపుతూ వేయాలి. వేయించిన బంగాళాదుంపలు, కొద్దిగా నీళ్లు వేసి మూత పెట్టి 10 నిమిషాలు ఉడికించాలి. అంతే! ఘుమఘుమలాడే కశ్మీరీ దమ్‌ ఆలూ సిద్ధం!చీజ్‌ గార్లిక్‌ బన్‌కావలసినవి: బన్‌లు: 4, తురిమిన చీజ్‌: కప్పు, వెన్న: 3 టేబుల్‌ స్పూన్లు, వెల్లుల్లి తరుగు: టేబుల్‌ స్పూన్, కొత్తిమీర తరుగు: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు, మిరియాల పొడి: అర టీస్పూన్, మిరప పొడి లేదా చిల్లీ ఫ్లేక్స్, ఒరేగానో: అర టీస్పూన్‌.తయారీ: ఒక గిన్నెలో కరిగించిన వెన్న, వెల్లుల్లి తరుగు, కొత్తిమీర, మిరియాల పొడి వేసి బాగా కలపాలి. బన్‌లను మధ్యలో పూర్తిగా విడిపోకుండా అడ్డంగా కోసి, వెల్లుల్లి వెన్న మిశ్రమాన్ని రాయాలి. మధ్యలో తురిమిన చీజ్‌ను నింపి, పైన కొద్దిగా చిల్లీ ఫ్లేక్స్, ఒరేగానో చల్లాలి. ఓవెన్‌ను 180 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు వేడి చేసి, బన్‌లను 8–12 నిమిషాలు బేక్‌ చేయాలి. చీజ్‌ కరిగి, బన్‌ల పైభాగం బంగారు రంగులోకి వచ్చేవరకు ఉంచాలి. ఓవెన్‌ లేకపోతే మందపాటి బాణలిలో స్టాండ్‌ పెట్టి, బన్‌ లను ప్లేట్‌లో ఉంచి మూత పెట్టాలి. తక్కువ మంటపై 8–12 నిమిషాలు వేడి చేయాలి. అంతే చీజ్‌ గార్లిక్‌ బన్‌ రెడీ! టొమాటో సాస్‌తో వేడివేడిగా వడ్డిస్తే టేస్టీగా ఉంటుంది.పనీర్‌ మూంగ్‌ దాల్‌ చిల్లాకావలసినవి: పెసరపప్పు: కప్పు, పనీర్‌: కప్పు, ఉల్లిపాయ ముక్కలు: అర కప్పు, పచ్చిమిర్చి: 2, అల్లం తరుగు: టీస్పూన్, కొత్తిమీర: కొద్దిగా, జీలకర్ర: టీస్పూన్, పసుపు: పావు టీస్పూన్, ఉప్పు: తగినంత, నూనె: సరిపడా. తయారీ: నానబెట్టిన పెసరపప్పును అల్లం, పచ్చిమిర్చి వేసి కొద్దికొద్దిగా నీటిని పోస్తూ మెత్తగా రుబ్బుకోవాలి. ఈ పిండిలో ఉప్పు, కొన్ని ఉల్లిపాయ ముక్కలు, కొత్తిమీర వేసి బాగా కలపాలి. బాణలిలో కొద్దిగా నూనెవేసి జీలకర్ర, మిగిలిన ఉల్లిపాయ ముక్కలు, పచ్చిమిర్చి వేసి వేయించాలి. ఇప్పుడు పసుపు, ఉప్పు, తురిమిన పనీర్, కొత్తిమీర వేసి కలిపి దించేయాలి. పెనం వేడి చేసి కొద్దిగా నూనె వేసి, పెసరపప్పు పిండిని దోశలా పలుచగా పోసి, రెండు వైపులా బంగారు రంగు వచ్చేవరకు కాల్చాలి. మధ్యలో పనీర్‌ మిశ్రమాన్ని పెట్టి చిల్లాను మడవాలి. మరో నిమిషం కాల్చి వేడివేడిగా దించేయాలి. అంతే, రుచికరమైన పనీర్‌ మూంగ్‌ దాల్‌ చిల్లా సిద్ధం! వీటిని పుదీనా లేదా కొత్తిమీర చట్నీతో తింటే మరింత రుచిగా ఉంటుంది. ఇదీ చదవండి: రీడింగ్ ఛాలెంజ్‌లో సంచలనం..60 పుస్తకాలు చదివి కోట్లు గడించిన చిన్నారి!

‘పూర్వాసంధ్యా దిగంత సీమల నవారుణోదయమెగసినది/ చిర నూతన చేతనోత్సాహమై నవజీవనకళ మెరిసినది/ అభినవ మధుకోకిల స్వనంలో స్వరసురచాపము అలరినది/ వేనవేల రాగాల మేళనం విధవిధాలుగా విరిసినది!’ అంటూ కన్నడ హృదయ సామ్రాట్టు ‘కువెంపు’ 90 యేళ్ళకిందటే గానం చేశారు. ‘కువెంపు’ ఆయన పుట్టు పేరు కాదు– అది ఆయన పెట్టు పేరు! కళా జగత్తులో ఎందరో యోధానుయోధులు, పుట్టు పేరుతో కాకుండా పెట్టు పేరుతో ప్రసిద్ధులైన వారున్నారు. గుడిపాటి వెంకటచలం ఎందరో పాఠకురాళ్ళకు అపరిచితుడు కావచ్చు కానీ, ‘చలం’ మాత్రం సుపరిచితుడు. రేడియోలో వార్తలు చదివిన శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు పేరైనా వినని వాళ్ళక్కూడా ‘శ్రీశ్రీ’ సుపరిచితుడు. భాగవతుల శంకరశాస్త్రి ఎవరో తెలీని వాళ్ళక్కూడా ‘ఆరుద్ర’ సుపరిచితుడు. అలాగే, కుప్పళి వెంకటప్ప పుట్టప్ప ఎవరో తెలియని సామాన్య కన్నడిగులకు సైతం కు.వెం.పు.పేరు కచ్చితంగా తెలిసే వుంటుంది.‘నవోదయ’ నాయకుడుకవిగానూ, రూపకకర్తగానూ, నవలాకారుడిగానూ, విమర్శకుడిగానూ కు.వెం.పు. సుప్రసిద్ధులు! అందుకనే కు.వెం.పు.ను ‘కన్నడ హృదయ సామ్రాట్టు’గా పిల్చుకుంటారు కన్నడిగులు. కు.వెం.పు. నాయకత్వం వహించిన సాహిత్య ఉద్యమానికి ఆనాటి కన్నడ జర్నలిస్టులు ‘నవోదయ’ అని పేరుపెట్టారు. అదే కన్నడ సాహిత్య చరిత్రలో నిల్చిపోయింది. అలాంటి మహారచయిత 1967లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం గెలుచుకోవడంలో వింతేముంది? (గుజరాతీ మహాకవి, రూపకకర్త, కథానికా రచయిత ఉమాశంకర్‌ జోషీతో ఆయన ఈ పురస్కారాన్ని పంచుకున్న సంగతి చదువుకున్న వారికి తెలిసిందే! జ్ఞానపీఠ పురస్కార చరిత్రలో ఇలా ఇద్దరికి ఈ పురస్కారం ఇచ్చిన సందర్భాలకు ఇది మొదలు మాత్రమే– మరో అయిదుసార్లు సైతం ఇలాగే ఇద్దరికి కలిపి పురస్కారం ఇచ్చిన సందర్భాలు కనిపిస్తున్నాయి!) అంతకుముందూ ఆ తర్వాతా కూడా కు.వెం.పు. ఎన్నో పురస్కారాలు పొందారు. 1955లోనే– జ్ఞానపీఠం గెల్చుకోవడానికి ఓ పుష్కరం ముందే– కు.వెం.పు. కేంద్రసాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం గెల్చుకున్నారు. మరో మూడేళ్ళకు, ఆయనకు పద్మభూషణ పురస్కారం ప్రకటించి సత్కరించింది నాటి కేంద్ర ప్రభుత్వం. మూడు దశాబ్దాల తర్వాత– 1988లో– నాటి కేంద్ర ప్రభుత్వం కు.వెం.పు. కవికి పద్మవిభూషణ పురస్కారం ప్రకటించింది. మరో నాలుగేళ్ళ తర్వాత ఆయనకు కర్ణాటక రాష్ట్రప్రభుత్వం ‘కర్ణాటక రత్న’ పురస్కారం ప్రకటించి తనను తాను గౌరవించుకుంది. కు.వెం.పు. దేశమాతను స్తుతిస్తూ ‘జయభారత జననీయ తనూజతే!’ అనే గీతం గానంచేశారు. ఆ పాట కర్ణాటక రాష్ట్రంలో నలుమూలలా ఇప్పటికీ వినిపిస్తూనే వుంటుంది. ‘సుకవి జీవించు ప్రజల నాల్కలయందు’ అన్న మాట కు.వెం.పు. విషయంలో మరోసారి రుజువైంది.తొలి సంకలనం ఇంగ్లిష్‌లో...ఆయన తన కవితా ప్రస్థానాన్ని కౌమారంలోనే ప్రారంభించారు. పదిహేడేళ్ళ ప్రాయంలోనే కు.వెం.పు. తన తొలి కవితా సంకలనం వెలువరించారు. అయితే, అది కన్నడంలో రాసింది కాదు! 1921లో కు.వెం.పు. రాసిన ఏడు ఆంగ్ల కవితలను చిన్న ‘పుస్తిక’గా కూర్చి, ‘బిగినర్స్‌ మ్యూజ్‌’ పేరిట మరుసటి సంవత్సరం ప్రచురించారు. అయితే, ఆయన్ను కన్నడ సాహిత్య సమాజం నెత్తికెత్తుకొని మోసింది ఈ ఇంగ్లిష్‌ కవితలు చూసి కాదు! ఆయన రామాయణాన్ని ఆధునిక దృక్కోణంతో పునఃరచించారు. కు.వెం.పు. తన మహాకావ్యాన్ని సనాతన భావాలతో నింపిపెట్టలేదు. ముఖ్యంగా సీతనూ, రాముణ్ణీ పాతకొత్తల మేలుకలయికగా దిద్దితీర్చారు కు.వెం.పు. సామాజిక న్యాయం, స్త్రీపురుష సమానత్వం, విశ్వజనీనమైన తాత్త్వికత వారిలో అణువణువునా నింపారు.తెరకెక్కిన నవల తొంభయ్యేళ్ళ కిందటే కు.వెం.పు. ‘కానూరు హెగ్గడితి’ (కానూరు పెత్తందారిణి) అనే నవల రాశారు. స్వాతంత్య్రం రావడానికి పదేళ్ళు ముందు, కర్ణాటకలోని మలెనాడు ప్రాంతంలో ఉనికిలో ఉన్న సామాజిక– సాంస్కృతిక జీవనరంగాలను ఆయన ఆ నవల్లో గొప్పగా చిత్రించారు. ఇంగ్లిష్‌ చదువు చదువుకుని, పల్లెకి తిరిగి వచ్చిన ఇద్దరు యువకులు ఈ నవలకు ప్రధాన పాత్రలు. చంద్రయ్య గౌడ అనే పెత్తందారు వెనకబడిన పద్ధతులను ఎదిరిస్తారు ఈ యువకులు. వయసులో ఎంతో చిన్నదైన సుబ్బమ్మను పెళ్ళాడేందుకు పెత్తందారు చేసిన ప్రయత్నాన్ని వాళ్ళు ఎదుర్కొంటారు. సంప్రదాయానికీ, ఆధునికతకు– పురుషస్వామ్యానికీ, స్త్రీ స్వాతంత్య్రానికీ మధ్య జరిగిన సంఘర్షణను కు.వెం.పు. నేర్పుగా చిత్రించారు. 1999లో గిరీష్‌ కర్నాడ్‌ ఈ నవల ఆధారంగా రుపొందించిన చిత్రం రచయితకూ దర్శకుడికీ ఇద్దరికీ పేరు తెచ్చిపెట్టింది; సినిమాకు అవార్డును కూడా సాధించిపెట్టింది. తన తొమ్మిదిపదుల జీవనంలో ఓ మహాకావ్యం, ఓ ఖండకావ్యం, ఓ ఆత్మకథ, ఓ వ్యాస సంపుటి, 23 కవితా సంకలనాలూ, రెండు కథాసంకలనాలూ, రెండు నవలలూ, డజను రూపకాలూ, అరడజను విమర్శనాత్మక రచనలూ, రెండు అనువాదాలూ, ఐదు ప్రసంగ సంకలనాలూ– లేఖాసంపుటులూ, పిల్లల కోసం తొమ్మిది పుస్తకాలూ, ‘కన్నడ డిండిమ’ అనే జానపద గేయసంపుటి రచించారు కు.వెం.పు. ఆయన కుమారుడు పూర్ణచంద్ర తేజస్వి కాకుండా మరో ముగ్గురు కు.వెం.పు. జీవితకథనాలను రచించడం విశేషం. కన్నడ రచయితలకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం సాధించిపెట్టడానికి కు.వెం.పు. పట్టిన మునుము ఘనఫలితాలను సాధించింది. ఇంతవరకూ ఏడుగురు కన్నడ రచయితలు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం గెల్చుకోవడం చరిత్ర కెక్కిన విషయమే!మందలపర్తి కిషోర్‌

అకస్మాత్తుగా ఉలిక్కిపడి లేచాడు అభిమన్యు. నుదుట చెమటలు పడుతున్నాయి, శ్వాస వేగంగా ఆడుతోంది. మళ్లీ అదే కల! అతని బాల్యానికి సంబంధించిన ఒక చీకటి జ్ఞాపకం. ‘అన్నయ్యా... నన్ను కాపాడు!’ అంటూ తన చెల్లెలు దీనంగా ఆర్తనాదాలు చేస్తున్న దృశ్యం. టైం చూసుకున్నాడు అర్ధరాత్రి రెండు గంటలు...అందులో ఒక ఎర్రటి ట్రాఫిక్‌ సిగ్నల్‌ పడి ఉన్నా ఏ మాత్రం వేగం తగ్గకుండా ఒక కారు ఎడమవైపు ఉన్న దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం వైపు అత్యంత వేగంగా దూసుకుపోతుంది. ఆ కారులోనే తన చెల్లి బందీగా ఉంది. పదే పదే వచ్చే ఈ కల అతన్ని వెంటాడుతోంది.∙∙ డాక్టర్‌ పార్థసారథి. సైకాలజిస్ట్‌...‘అభిమన్యు, మీ బాల్యం మిమ్మల్ని ఇంకా వెంటాడుతూనే ఉంది. మీ నుంచి దూరమైనా, మీ చెల్లెలు పదేపదే మీకు గుర్తుకొస్తోంది. మన భయాలు, బాధలు, కోరికలు, ఇష్టాలు, అసలు వీటితో సంబంధం లేని విషయాలు కూడా కలలుగా వస్తాయి...’ అని విశ్లేషించాడు.సరిగ్గా అదే సమయంలో అభిమన్యు ఫోన్‌ మోగింది. కమిషనర్‌ ఆఫీస్‌ నుంచి...‘మిస్టర్‌ అభిమన్యు... ఒకే రోజు, నగరంలోని ఐదు వేర్వేరు ప్రాంతాల నుంచి ఎనిమిదేళ్ల లోపు ఉన్న ఐదుగురు ఆడపిల్లలు అదృశ్యమయ్యారు. ఆ ఐదు నగరంలోని ఒకదానితో మరొకటి సంబంధం లేని ప్రాంతాలు. కిడ్నాపర్లు చాలా పకడ్బందీగా ఈ ఆపరేషన్‌ నిర్వహించారు. మీడియాకు ఈ విషయం చేరకముందే ఈ కేసును పరిష్కరించాలి, అది నీ వల్లే అవుతుంది’ కమిషనర్‌ అన్నాడు.∙∙ అభిమన్యు అమ్మాయిలు కనిపించకుండా పోయిన అన్ని ప్రాంతాలకు సంబంధించిన సీసీ టీవీ ఫుటేజీలను తెప్పించాడు. వాటిని నిశితంగా పరిశీలించిన తర్వాత అతనికి ఒక కీలకమైన విషయం అర్థమైంది. వాళ్ళు మాయమైన కచ్చితమైన లోకేషన్స్‌లో మాత్రమే సీసీ కెమెరాలు పని చేయడం లేదన్న విషయాన్ని నోటీస్‌ చేశాడు. ఇది పక్కా ప్రణాళికతో జరిగిన నేరమని నిర్ధారించుకున్నాడు.వెంటనే సీసీ కెమెరాలు పనిచేయని ఆ స్పాట్స్‌కు చేరుకున్నాడు. అభిమన్యు ఆ పరిసరాలను గమనిస్తుండగా, అకస్మాత్తుగా అతని కళ్లు ఒక మూల ఉన్న ఎర్రటి ట్రాఫిక్‌ సిగ్నల్‌ పై పడ్డాయి. అతని గుండె ఒక్కసారిగా వేగంగా కొట్టుకుంది. అది అచ్చం అతనికి కలలో కనిపించిన రెడ్‌ సిగ్నల్‌! అతని మెదడు ఆ ప్రాంతాన్ని స్కాన్‌ చేయడం మొదలుపెట్టింది. ఈ సిగ్నల్‌ నుంచి ఎడమవైపు వెళ్తే దట్టమైన అడవి ప్రాంతం, కిడ్నాపర్లకు సురక్షిత ప్రాంతం. కలలో కారు సిగ్నల్‌ పడ్డాక ఎడమ వైపుకు దూసుకుపోయింది. కిడ్నాపర్లు కూడా ఇక్కడి నుంచి అటువైపే వెళ్లి ఉంటారా? వెంటనే ఎడమ వైపుకు కారును మళ్ళించాడు. కొంత దూరం వెళ్లగానే అక్కడ దట్టమైన పొదలు, చెట్లు దట్టంగా అల్లుకుని ఉన్న ఒక నిర్మానుష్య ప్రాంతం కనిపించింది. అక్కడ ఆ పొదల మాటున ఎవరి కంటా పడకుండా దాచి ఉంచిన ఒక పాత వ్యాన్‌ కనిపించింది. నెమ్మదిగా వెళ్లి వ్యాన్‌ డోరు తెరిచాడు. అందులో అయిదుగురు అమ్మాయిలు కాళ్ళూ చేతులు కట్టబడి స్పృహలేని స్థితిలో కనిపించారు. అందులో ఆరుగురు అమ్మాయిలు ఉన్నట్టు అనిపించింది.ఆ ఆరో అమ్మాయి తన చెల్లెలే...కళ్ళలో నీళ్లు సుడులు తిరుగుతుండగా, అతని పిడికిళ్లు బిగుసుకున్నాయి. దూరంగా పాడుబడ్డ ఇల్లు. చప్పుడు చేయకుండా రివాల్వర్‌ను కుడి చేత్తో పట్టుకుని అక్కడికి వెళ్ళాడు. అందులో నలుగురు ఆగంతకులు. అభిమన్యు మెమరీ వెంటనే యాక్టివేట్‌ అయ్యింది. వాళ్ళు చైల్డ్‌ ట్రాఫికింగ్‌లో మోస్ట్‌ వాంటెడ్‌ క్రిమినల్స్‌. విచారణ, కోర్టు, ఇంటరాగేషన్‌ వేస్ట్‌. చిన్నారులను చిదిమేసే విష పురుగులు... సైలెన్సర్‌ అమర్చిన రివాల్వర్‌...కేవలం నాలుగు బుల్లెట్స్‌ మాత్రమే ఉపయోగించాడు. చాలా ఏకాగ్రతగా, కిక్కురుమన్న శబ్దం లేకుండా నాలుగు ప్రాణాలు గాల్లో కలిసిపోయాయి.‘సర్‌. కిడ్నాపర్లు దొరికారు. ఎదురు దాడి చేశారు. నాలుగు బుల్లెట్స్‌ వాడాను. చిన్నారులను వాళ్ళ ఇంటికి తరలించండి. ఈ విషయం మీడియాకు తెలియాల్సిన అవసరం లేదు. ‘కేసు క్లోజ్‌’ చెప్పాడు అభిమన్యు. కమిషనర్‌తో...∙∙ ‘సైకాలజీలో డ్రీమ్‌ థియరీ గురించి మీకు చెప్పాలి. మన మెదడులోని అన్‌ కాన్షియస్‌ మైండ్‌ మనం గమనించలేని ఎన్నో సూక్ష్మమైన విషయాలను గ్రహిస్తుంది. ఒక్కోసారి కలలు మనల్ని సరైన మార్గంలో గైడ్‌ చేస్తాయి. మీ చెల్లెలు కలలో కనిపించి మీకు ఒక అత్యంత కీలకమైన క్లూయే ఇచ్చింది.’ ఆ రోజు సాయంత్రం పార్టీలో కలిసిన డాక్టర్‌ చెప్పాడు.శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: బాణాసంచా మెరుపుల్‌..ఘనాంకాల ముచ్చట్లు

నా జీవితంలో ఆశ్చర్యం కలిగించే వాటిలో మొదటిది మనిషి నైజం. నా పధ్నాలుగో ఏట ఆ దంపతులు మా ఇంటి ఎదురుగా రెండు గదుల పోర్షన్‌ లోకి అద్దెకి వచ్చారు. వారికి పెళ్ళై మూడు నెలలే ఐందని, వాళ్ళు ఇంకెక్కడో ఇల్లు ఖాళీ చేసి వచ్చారని పెద్దల మాటలబట్టి తెలుసుకున్నాను.శతావధాని అసిస్టెంట్‌ గోడౌన్‌ కీపర్‌గా పనిచేసేవాడు. అప్పట్లో ఆడవాళ్ళు ఉద్యోగాలు చేయటం తక్కువ కాబట్టి దయాన్విత ఇంట్లోనే ఉండేది. అనేకసార్లు వాళ్ళ కీచులాటలు మాకు వినిపించేవి. నాకు వాటికి కారణం తెలిసేది కాదు. కీచులాటల తర్వాత శతావధాని డాబా మీద విలపించటం చాలాసార్లు చూశాను.‘అతను లవ్, హేట్‌ రిలేషన్‌ షిప్‌తో నరకయాతన పడుతున్నాడు’ అని మా నాన్నగారు అనేవారు. ‘దయాన్విత తిరుగుబోతు. తన వంక ఎవరైనా ఆసక్తిగా చూస్తే అది పొగడ్తగా భావించి అతన్ని ప్రోత్సహిస్తుంద’ని మా అమ్మ ఎవరితోనో చెప్తూంటే విన్నాను.దయాన్విత తరచూ ఇల్లు తాళం పెట్టి ఎటో వెళ్ళేది. ఒక్కోసారి శతావధాని తిరిగి వచ్చేలోగా వచ్చేది కాదు. వచ్చాక అతని అరుపులు వినపడేవి. నాలుగు నెలల తర్వాత ఓ రోజు మధ్యాహ్నం శతావధాని ఆఫీస్‌ నుంచి తిరిగి వచ్చేసరికి ఆమె ఇంట్లో లేదు. ఇరవై ఏడేళ్ళ అతను మా ఇంటికి వచ్చి మా అమ్మని కోరాడు.‘‘మీ అబ్బాయిని ఓ గంట పంపుతారా? ఇల్లు ఖాళీ చేస్తున్నాను. సామాను తీసుకెళ్ళడానికి సాయం కావాలి.’’వారి ఇంటి తాళంకప్పని డూప్లికేట్‌తో తెరిచాడు. ఫోల్డింగ్‌ మడత మంచం మీది పరుపుని చుట్టి తాడుతో కట్టాడు. వంటగదిలోని సామానంతా మేము కొనే పచారి దుకాణానికి తీసుకెళ్ళాం. దాని యజమాని వాటికి లెక్క కట్టి కొంత డబ్బు ఇచ్చాడు. ఖాళీ సీసాలని, డబ్బాలని వాళ్ళ పనిమనిషికి ఇవ్వమని చెప్పాడు. మిగిలిన అతి తక్కువ సామానుని దుప్పట్లో కట్టాడు. వాటిని రెండు ఆటోల్లో వేసుకుని, చెరో ఆటోలో శతావధాని అక్కయ్య ఇంటికి చేరుకున్నాం. వారి మాటలని బట్టి దయాన్వితలో పొగరు అధికమని, ఎవరి మాటా వినదని, చెడిపోయిందని తెలిసింది. అతను నాకు ఏభై రూపాయల నోటుని ఇచ్చాడు.దయాన్విత ఐదున్నరకి తిరిగి వచ్చి ఇంటిని చూసి నిర్ఘాంతపోయింది. మా అమ్మ నన్ను పిలిస్తే సామాను ఎక్కడికి తీసుకెళ్ళామో చెప్పాను. ఆమె ఉగ్రంగా అరిచింది. కళ్ళల్లోంచి నీటి చుక్క కూడా రాలకపోవడం మా అమ్మనాన్నలకి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.నేను యువకుడిని అయ్యాక జరిగింది అర్థం చేసుకోగలిగాను. శతావధాని తిరుగుబోతు భార్యని భరించలేక ఆమెకి దూరమయ్యాడు.నేను మంగళూరులోని కేఎంసీలో ఎంబీబీఎస్‌ చదివాక పాండిచ్చేరిలోని జిప్‌మర్‌లో ఆర్థోపెడిక్స్‌లో పోస్ట్రుగాడ్యుయేషన్‌ చేశాను. ఆ తర్వాత జర్మనీలో రుమటాయిడ్‌ ఆర్థరైటిస్‌ మీద పైచదువు చదివాను.ఒకటి, రెండుసార్లు మాటల్లో మా అమ్మ దయాన్విత గురించి ప్రస్తావించింది. నేటి భాషలో మర్యాదగా చెప్పాలంటే, ఆమె ఓ కలెక్టర్‌కి గర్ల్‌ఫ్రెండ్‌గా వెళ్ళింది. తర్వాత ఓ మంత్రితో పరిచయమై ఆతని ఇలాకాలోకి వెళ్ళింది. ఆమెకి సివిల్‌ సప్లైస్‌ శాఖలో డైరెక్టర్‌ పోస్ట్‌ లభించిందని పేపర్లో చదివాను. ఆమె గురించి తెలిసిన మా అమ్మ చెప్పింది. ‘‘శతావధాని ఓ అమ్మాయి జీవితాన్ని నాశనం చేశాడని తిట్టుకున్నాం. కాని అతను చేసింది సబబే. తన జీవితం తను చూసుకోవడంలో తప్పు లేదు.’’శతావధాని రెండో పెళ్ళి చేసుకున్నాడని, ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టారని తెలిసింది.నాకు మళ్ళీ దయాన్విత కనబడటానికి ఇరవై రెండు ఏళ్ళు పట్టింది.∙∙ నా ముప్ఫై ఆరో ఏట ప్రైవేట్‌ ప్రాక్టీస్‌ ఆరంభించాను. దయాన్విత రోగిగా నా క్లినిక్‌కి వచ్చింది. నలభై ఎనిమిదేళ్ళ ఆమె నన్ను గుర్తుపట్టలేదు. నేనూ గుర్తు చేయలేదు. తన అన్నయ్యతో సనత్‌నగర్‌లో ఓ రెండు గదుల రేకుల షెడ్‌లో జీవిస్తోందని తెలిసింది. కాని దయాన్వితలో పొగరు, గర్వం ఇంకా పోలేదు.రుమటాయిడ్‌ ఆర్థరైటిస్‌ వల్ల ఆమె చేతివేళ్ళు వంకరపోయి, పనులు చేసుకోవటం కష్టంగా ఉంది. మంత్రి ఇలాకాలో ఉండగా చేసిన అక్రమార్జనని నిలుపుకోలేకపోయింది. నేటి ఇన్‌ ఫ్లేషన్‌ వల్ల ఆర్థికంగా చాలా అవస్థపడుతోందని తెలిసింది.ఓ రోజు ఆమె హార్ట్‌ ఎటాక్‌తో పోయిందని ఫోన్‌ వస్తే వెళ్ళాను. అక్కడ ఉండి ఏర్పాట్లు చూసే అతనికి తెల్ల జుట్టు, పొట్ట, దళసరి కళ్ళద్దాలు, ఉబ్బిన మొహం. ఆ ఇంట్లోని శతావధానిని గుర్తుపట్టాను. ఆయన ఆమె ఇంటికి రావటం నన్ను ఆశ్చర్యపరిచింది.నేనెవరో చెప్పి ఆయన్నో ప్రశ్న అడిగాను. శతావధాని కన్నీరు కారుస్తూ జవాబు చెప్పాడు.‘‘ఒకప్పుడు మనం ద్వేషించిన మనిషి అవస్థలో ఉందని తెలిస్తే మరుగున ఉన్న ప్రేమ బయటికి వస్తుంది అనుకుంటాను. ఆమె దుస్థితి గురించి తెలిశాక ఆమెకి ఆసరాగా ఉండకుండా ఉండలేకపోయాను. నాది ప్రేమా? ప్రేమ కాదు. దయా? దయ కాదు. మరేమిటి? ఈ రెండూనూ. మానాన్న, పెదనాన్న ఆస్తి కోసం ఇరవై ఏడేళ్ళు కోర్టులో తప్ప ఒకరి మొహం మరొకరు చూసుకోనంతగా ద్వేషించుకున్నారు. మా పెదనాన్న పోయారని తెలిశాక మా నాన్న బాగా విలపించారు. ఆయన శవాన్ని శ్మశానానికి మోసుకెళ్ళారు.‘‘మనిషి మృగం కాదు. అతనిలో అనేక భావోద్వేగాలు ఉంటాయి. ఓ భావోద్వేగం మరోదాన్ని తాత్కాలికంగా తప్ప ఎక్కువకాలం అణచి ఉంచలేదు. కాలం గడిచేకొద్దీ ప్రతీ భావోద్వేగం పలచబడటంతో చివరికి అన్నీ సమానమవుతాయి.’’ఆశ్చర్యంగా అంత విచ్చలవిడి జీవితం గడిపిన ఆమె చివరి పదేళ్ళు అమ్మవారి పూజల్లో మునిగిపోయిందని, మధ్యాహ్నం మూడు దాకా పూజలో కూర్చుని, ఆ తర్వాత వండుకుని తినేదని శతావధాని చెప్పాడు. ఇది నా జీవితంలోని రెండో ఆశ్చర్యం.- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: చనిపోయిన కొడుకు తిరిగొచ్చాడు.. కానీ అసలు ట్విస్ట్‌ ఏంటంటే?

అది 1954– ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని రసూల్‌పూర్‌– రాత్రి 11 గంటలు దాటుతోంది. గిరిధారిలాల్‌ ఝాట్‌ ఇంటికి హడావుడిగా ఓ వైద్యుడు వచ్చారు. మశూచి సోకి మంచంపై అచేతనంగా పడి ఉన్న బాలుడిని పరీక్షించారు. అనంతరం విషాదవదనంతో, ‘జస్బీర్‌ ఇక లేడు...’ అని చెప్పడంతో కుటుంబ సభ్యులు ఒక్కసారిగా భోరుమన్నారు. నాలుగేళ్లకే నూరేళ్లు నిండిన తమ కుమారుడిని చూసి తీవ్రంగా విలపించారు. అప్పటికే అర్ధరాత్రి కావడం వల్ల మిగిలిన కార్యక్రమాలు మరుసటి రోజు చూద్దామని ఊరి పెద్దలు నిర్ణయించారు. అదే కీలకమైన మలుపు తిప్పుతుందని ఆ సమయంలో వారికి తెలియదు.తెల్లవారుతుండగా మంచంపై ఉన్న జస్బీర్‌ శరీరంలో కదలిక కనిపించింది. కొద్దిసేపటికి అతడు çస్పృహలోకి వచ్చాడు. అది చూసిన కుటుంబ సభ్యులు ఆశ్చర్యపోయారు. మళ్లీ బతికిన కుమారుడిని చూసి ఆనందంతో ఉబ్బితబ్బిబ్బయ్యారు. అయితే, ఆ ఆనందం ఎన్నోరోజులు నిలవలేదు. ఎందుకంటే, చనిపోయింది జస్బీర్‌– కాని, బతికొచ్చింది శోభారామ్‌!మశూచితో చనిపోయిన కొద్దిగంటలకే మళ్లీ బతికిన జస్బీర్, కోలుకోవడానికి కొంత సమయం పట్టింది. అప్పుడే అసలు కథ మొదలైంది. అప్పటి వరకు తమతో ఉన్న జస్బీర్‌ ప్రవర్తన పూర్తిగా మారిపోయింది. తాను రసూల్‌పూర్‌కు చెందినవాడిని కాదని, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోనే వెహెడి గ్రామానికి చెందిన శంకర్‌లాల్‌ త్యాగి అనే వ్యక్తి కుమారుడినని చెప్పడం చూసి తల్లిదండ్రులు తల్లడిల్లారు. తాను ఝాట్‌ను కాదని, బ్రాహ్మణుడినని చెప్పడమే కాకుండా తన కుటుంబ సభ్యులు వండిపెట్టిన ఆహారం కూడా తినడానికి నిరాకరించేవాడు. ఇదంతా చూసి అతడికి ఏమైందో అర్థంకాక తల్లిదండ్రులు గాభరాపడ్డారు. ఏమీ తినకుండా అలా ఉండిపోతే ఆరోగ్యం చెడిపోతుందనే భావనతో పొరుగునే ఉన్న ఓ బ్రాహ్మణ మహిళ చేత ఆహారాన్ని వండించి పెట్టేవారు.ఈ ప్రవర్తన కుటుంబ సభ్యులకు అంతుబట్టలేదు. ఒక చిన్న పిల్లవాడికి తన కుటుంబ కులం, ఆహారపు అలవాట్లపై ఇంత పట్టుదల ఎందుకు ఏర్పడిందన్న ప్రశ్న తలెత్తింది. అయితే, ఈ విషయాన్ని వారు రహస్యంగా ఉంచినా, మూడేళ్ల తర్వాత బయటకు తెలిసింది. ఇలా ఆ విషయం పునర్జన్మలపై పరిశోధనలు చేసే అమెరికన్‌ ప్రొఫెసర్‌ డాక్టర్‌ ఇయాన్‌ స్టీవెన్‌ సన్‌కు తెలిసింది. దీంతో ఆయన జస్బీర్‌ కేసును పరిశోధించడానికి 1961లో రసూల్‌పూర్, వెహెడి గ్రామాలను సందర్శించారు. జస్బీర్, అతడి తల్లిదండ్రులు, బంధువులు, శోభారామ్‌ కుటుంబ సభ్యులు మొత్తం 13 మందిని ఇంటర్వ్యూ చేశారు. 1964లో మరోసారి వెళ్లి కొందరిని తిరిగి ప్రశ్నించారు. సాక్షుల కథనాలు చాలావరకు స్థిరంగా ఉన్నాయని తన పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు.జస్బీర్‌ చెప్పిన వివరాలు శోభారామ్‌ జీవితంతో పోలి ఉండటాన్ని స్టీవెన్‌సన్‌ గుర్తించారు. అతడు సుమారు 22 ఏళ్ల వయసులో వివాహ వేడుక నుంచి తిరిగి వస్తుండగా రథం నుంచి పడిపోయి మరణించినట్లు తెలుసుకున్నారు. జస్బీర్‌ తన గతజన్మ మరణం గురించి చెబుతూ, వివాహ వేడుకలో విషం కలిపిన మిఠాయిలు తిన్నానని, ఆ తర్వాత రథం నుంచి పడి చనిపోయానని చెప్పాడు. అయితే విషం కలిపిన మిఠాయిలు తిన్నాడన్న అంశాన్ని శోభారామ్‌ కుటుంబ సభ్యులు ధ్రువీకరించలేకపోయారు.శోభారామ్‌ కుటుంబ సభ్యులు జస్బీర్‌ను కలిసినప్పుడు, అతడు వారిని గుర్తించి బంధుత్వాలను కూడా వివరించాడు. అనంతరం వెహెడి గ్రామానికి వెళ్లినప్పుడు రైల్వే స్టేషన్‌ నుంచి త్యాగి కుటుంబం నివసించే ప్రాంతానికి దారి చూపించడం, కుటుంబానికి సంబంధించిన కొన్ని వ్యక్తిగత వివరాలను చెప్పడం ఆసక్తి రేకెత్తించింది.జస్బీర్‌ తన గతజన్మ జ్ఞాపకాలను చెప్పడం ప్రారంభించిన సమయానికి శోభారామ్‌ మరణం కొన్ని నెలల ముందే జరగడం ఈ కేసులో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశంగా నిలిచింది. సాధారణ పునర్జన్మ కథల్లో ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత మరో వ్యక్తి జన్మిస్తాడని చెబుతారు. కానీ జస్బీర్‌ అప్పటికే జీవించి ఉన్న బాలుడు కావడంతో పరిశోధకులు ఈ ఉదంతాన్ని ‘రీప్లేస్‌మెంట్‌ రీఇన్‌ కార్నేషన్‌ ’ అనే అరుదైన వర్గంలో చర్చించారు.ఇదీ చదవండి: ఈవారం కథ: పసిరికలు...ఒక బాలుడి అనూహ్య ప్రవర్తన, మరో కుటుంబంతో అతడికి ఉన్నట్లు కనిపించిన అనుబంధం, పరిశోధకులు నమోదు చేసిన సాక్ష్యాలు– ఇవన్నీ జస్బీర్‌ కథను ఆసక్తికరంగా మార్చాయి. నిజంగా పునర్జన్మేనా? తెలియని సమాచారాన్ని బాలుడు ఎలా తెలుసుకున్నాడు? లేక ఈ అనుభవాలకు మరో వివరణ ఉందా? ఈ ప్రశ్నలకు తుది సమాధానం లేకపోయినా; జస్బీర్‌ ఉదంతం మనిషి జ్ఞాపకశక్తి, వ్యక్తిత్వం, మరణం తర్వాతి ఉనికి గురించి చర్చకు దారితీసిన అరుదైన కేసుగా మిగిలింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డి

‘యేంగాదమ్మా.. మామూలు జరమే. సూది గుడక అవసరంల్యా. రెండుదినాలు మందులేస్తే తగ్గిపోతది.’ నా నోట్లవున్నె థర్మామీటరు తీసి ఇదిలిచ్చుకుంటా చెప్పినాడు ఆరెంపీ డాక్టరు.‘మావాయన పసిరికలు గీన అయినయేమో అని బయపడ్తున్నాడు సార్‌’ అనింది మాయమ్మ.‘పసిరికలు లేదు గిసిరికలు లేదు. వాతావరణం మార్నెందుకు ఊర్ల పిల్లలకందరికీ జరాలు పట్కున్నయ్‌.’యాభై రూపాయలు ఆయన సేతిలబెట్టి, మందులు మా సేతబట్టుకోని ఇంటికొచ్చినం.మాయక్కోళ్ళు బడికి పయనమైనారు. నేను గుడక తినీగినీ స్కూలు డ్రస్సు తొడుక్కున్న. మాయమ్మ పనికి పోనీకె సద్ది పెట్టుకోయింది. నాకాడికొచ్చి, నానొస్టిమీన చెయ్యిపెట్టి, ‘పెయిపెనం లెక్క కాలిపోతుంది... ఇయ్యాల నేను ఇంటికాన్నే వుంటే బాగుండును’ అని బయిటికి పొయ్యింది. కొంచేపటికి మల్ల లోనికొచ్చి ‘ఈరోజు బడికి పోకుంటే మానేయిలే నానా’ అనింది. బయిటికి సూపియ్యకుండ లోపల్లోపల్నే సంబరపడిన నేను.‘నర్సక్కకి పని లేదంట. ఇంటి కాన్నే వుంటది. సాయంత్రం అక్కోల్లు బడి కాన్నించి వొచ్చేవరకు నర్సక్క కాన్నే ఉండు’ అని చెప్పి పనికి పొయ్యింది.నేను స్కూల్‌ డ్రస్సు ఇడ్సి, అంగీ నిక్కరూ తొడుక్కోని నర్సక్కోల్ల ఇంటికి పొయ్నా. నర్సక్కకి నేనంటే శానా ఇష్టం. మాయక్కోల్ల లెక్కనే సూస్కుంటది నన్ను. ఇయ్యాలంత వాళ్ళింట్ల మహేసుగానితో ఆడుకోవచ్చు. మహేసుగాడు నర్సక్క కొడుకు. మొన్న మొన్ననే నన్ను ‘మామా’ అని పిల్సనీకె నేర్సుకున్నాడు. ‘నేను లేకున్న్యా గుడక నీకాడ ఏడ్సకుండ బాగా ఆడుకుంటాడు చిన్నా... మహేసుగాడు’ అంటది నర్సక్క. నిజమే... వానిగ్గుడక నేనంటే బలే ఇష్టం.పొద్దునంత మహేసుగాన్ని ఆడిపిచ్చుకోని, మధ్యానం వాడు నిద్రపొయ్నాక నేను ఇంటికొచ్చి అన్నం తిని టీవీ సూస్కుంట ఎప్పుడు నిద్రపోయిన్నో ఏమో... లేసేలోపు మూడున్నర దాటింది. ఇంగో అర్ధగంటకి బడి ఇడుస్తారు. పొయ్యి క్రికెట్‌ ఆడుకోవచ్చు. అంతవరకు ఏం జెయ్యాలి. ఇంట్లేకి పొయ్యి టీసర్వ తీస్కోని గడ్నూనె స్టవ్వు పొయ్యిమీద పెట్టిన. కొంచేపటికి మసిబట్టతో పట్టుకోని దింపి, గ్లాసుకి పోస్కోని తాగిన. తూ... గడ్నూనెకంపు. మాయమ్మ సేతిలో మూడింది నాకు ఇయ్యాల.కొంచేపటికి శివగాడొచ్చినాడు ఇంటికాడికి. బడి ఇడిసినట్టున్నారు.‘ఏమిరా బడికి రాల్యా’‘జరమొచ్చిందిరా’‘క్రికెట్‌ ఆన్నీకె రావా ఐతే’నేను లేసి ఇండ్లు మూసిన. శివగాని సైకిలెక్కి బీడు బరకలేకి తొక్కినం. మ్యాచ్చికి ఐదురూపాయలు పందెం. శివగాడూ, రమేష్‌గాడూ, యేసేపుగాడూ... ఈ ముగ్గురే కలిసి పెడ్తారు మా టీము నుంచి ఐదురూపాయలు. ఫస్టు మ్యాచ్చి అయిపోయి రెండోది ఆడుతున్నాం. మా నాయన గొంతు ఇనిపిచ్చింది. ‘ఏరా... మావోడు వున్నాడా ఆడ?’ అని రోడ్డుపక్కన అరుగు మీన కూచున్నోల్లని అడుగుతున్నాడు.నేను తలకాయ తిప్పి చూస్తే, అంత దూరంల రోడ్డుమీన బగ్గి నిలవెట్టి, బరకలేకి వొస్తున్నాడు మా నాయన. ‘వొరేయి శివా... మా నాయనొస్తున్నాడు. నేను బోతున్నా.’‘ఫీల్డింగు ఎవడు జెయ్యాల్రా?’‘సబ్‌స్టూట్‌ పెట్టుకో... రెండోవర్లేగదా!’నా బ్యాటింగ్‌ ఎట్టనో ఐపోయింది. ఫీల్డింగ్‌ ఎందుకు చెయ్యడం... బయపడుకుంట మా నాయన కాడికి వురికిన.‘ఏమిరా తింగర్నాకొడకా... జరమని బడి ఎగ్గొట్టి, ఈడొచ్చి ఆట పట్టిచ్చినవా? దొంగ బడి నేర్సుకుంటివ్యా?’ మా నాయన నెత్తిన చిన్నగా తట్టినాడు.నేను బగ్గెక్కి కుచ్చున్న. సక్కగ ఇంటికి పోకుండా వూర్లేకి పోనిచ్చినాడు. తిమ్మన్న జేనాయన ఇంటికాడ ఆగినం.‘శినాయనా కొంచెం నీ మనవన్ని సూడే... బువ్వ సరింగ తింటలేడు... ఒకటే జరం...’తిమ్మన్న జేనాయన నాకండ్లు కిందికి గుంజి, కండ్లల్లేకి చూసి, ‘ఏమిరా... కాళ్ళూసేతులూ గుంజుతున్నయా?’ అని అడిగినాడు. నేను తలకాయ అడ్డంగ ఊపిన.ఆయన మానాయనకెల్లి తిరిగి, ‘అయినయిరా... నారపసిరికలు... ఇంగా ఏం ముదిరిలేవు గానీ, తొందరగ సూపిస్తే మేలు’ అని జెప్పినాడు.రాత్రి పనుకునే ముందర, ‘రేపు బడికొద్దులే... వూరికి పొయ్యేదుంది మనం’ అన్నాడు మా నాయన.నాకు అర్థం గాల్యా. పొద్దున్నే లేసి, స్నానంజేసి పయనమైనం నేనూ మా నాయన. మావూరి నుంచి రెండు బస్సులు మారితే, గన్నూరుకొచ్చినం. చిన్నవూరు. వూరినిండ చెట్లు. బలే ఉంటది గన్నూరు. ఊర్ల దిగి కొంచేపు నడిసి ఒక ఇంటి బయట అరుగుమీన కుచ్చున్నం. కొంచేపటికి ఒక ముసలామె ఆ ఇంట్లనుంచి బయిటికొచ్చింది. ఆమె చేతిల ఒక పప్పుగంటె, ఆ గంటెల రాగి జావలెక్క ఏందో వుంది. నాకాడికొచ్చింది.నా మొగంజూసి, ‘ఇతిరానంగ ముదిరిపోయినయి గదన్నా’ అనింది మా నాయనతో.మనసులనే ఏందో పార్థన జేస్కోని, నా పురకన్నుని గుంజి తెరిసి, ఆ గంటెల వున్న మందుని ఆమె చూపుడువేలితో తీస్కోని నాకంట్లో పెట్టింది. నాకు ఏమయ్యిందో అర్థమయ్యేలోపే అమ్మరి పక్కన కంట్ల కూడా పెట్టేసింది.అమ్మో... నా కండ్లు వాయరో అని అరుగు మీన్నుంచి లేసి లబాలబ్బా కొట్టుకుంటా, కిందవడి దొర్లాడుకుంటా ఏడుస్తున్న. కండ్లు తెరిసి మా నాయన్ని సూన్నీకె గూడ అయితలేదు నాతో. కండ్లల్ల సలిసీమలు కుడుతున్నట్టు మంట, కండ్లల్లేకి వేళ్లుపెట్టి గోర్లతో కంటిగుడ్లను తోడేస్తున్నట్టు నొప్పి.కండ్లమీన చేతులుపెట్టి నల్చుతుంటే, అప్పుడు మానాయనొచ్చి నన్ను పట్టుకోని లేపి, ‘నల్చితే మంట ఎక్కువైతది. కండ్లు తెర్సనీకె సూడు. అప్పుడు కండ్లల్ల మందు కారిపోయి మంట తగ్గిపోతది’ అని జెప్పినాడు. నేను అట్లనే ప్రయత్నం జేసిన. అబద్ధం. యా మంట తగ్గలేదు. ‘మంటా మంటా’ అని ఏడిస్తే శాంచేపటికి తగ్గింది కొంచెం. పుండికూర తినగూడదు. వంకాయ తినగూడదు. పచ్చిమిరక్కాయల పప్పు తినగూడదు. ఏమీ తినగూడదు. ఉత్త మిరప్పొడి, వొట్టికారం పప్పు. రాత్రి పనుకోని పొద్దున లేసేటప్పటికి కండ్లుకర్సక పోయినాయి. తెర్సనీకె అయితలేదు. కండ్లనిండ పుసులుతోడి బంకపోసి కరిపిచ్చినట్టు మూస్కపొయ్నాయి.ఉడుకు నీళ్లతో కడుక్కోని నిదానంగా తెరిస్తే, అప్పటిగ్గూడా కుచ్చుక పోతున్నాయి. బడి ఎగ్గొట్టిన. అసలు బయిటికే పోగూడదు. పొద్దుమూకులు ఇంట్లనే. తర్వాత రోజు మాయమ్మా నేనూ పోయినం. మాయవ్వోల్ల వూరికి పోతున్నం అని అబద్ధం జెప్పి తోలుకొచ్చింది మాయమ్మ గన్నూరుకి. ‘నేను పెట్టుకోను దేవుడో... నేను మావూరికి పోతా. అమ్మా... నానా... అవ్వా... జేజీ...’ ఎంత మొత్తుకోని దొమ్మలు పగిలేతట్టు ఏడ్సినా ఇడ్సిపెట్టల్యా. రెండు కండ్లల్ల మల్లా మందుపెట్టింది ముసల్ది.‘అమ్మా... నొప్పే... నియ్యమ్మా, ఇంగెప్పుడన్న నీ మాట నమ్మితే అడుగు’ మాయమ్మని కర్సుకోని ఏడ్సిన. ఇయ్యాల మొన్నటంత నొప్పిలేదు. పక్కన మాయమ్మ వున్నెందుకేమో! ఇంటికిపొయ్యి చారన్నం తిని పండుకున్న. ఇంగా పదైదు దినాలు ఉండాలంట పత్తెం. లేకపోతే సచ్చిపోతారంట. మా ఇంటిపక్కన జేజి చెప్పింది.రెండ్రోజులకి మల్లా పోయినం గన్నూరు. ఈసారి నేను రానని పొద్దున్నే ఇంట్ల నుంచి పారిపొయ్యి సిన్మా టాకీస్‌కాడ దాపెట్టుకుంటే ఎతుకులాడుకుంట వొచ్చి, కొట్టుకుంట తోలుకొచ్చింది మాయమ్మ. గంటె దీస్కోని బయిటికొచ్చింది ముసల్ది. నాకు ఉచ్చలు కారిపోయినయ్‌ ఆ గంటెని సూస్తేనే.‘సిన్నమ్మా... నా కొడుకు బయపడ్తున్నాడు... ఇయ్యాల కండ్లల్లేకి గాకుండా కడుపులేకి ఇస్తవా మందు’ అనడిగింది మాయమ్మ.‘వొద్దురా కొడుకా... కండ్ల మందే మేలు. తొందరగ గట్టిగైతాడు పిల్లగాడు. వొద్దు కచ్చితంగ కడుపులేకే ఇయ్యమంటే ఇస్తా సూడు మల్ల. ఎట్టనో రెండు దినాలు ఐపోయింది గావట్టి అదిగూడ.’మాయమ్మ కడుపుల మందే ఇయ్యమనింది. తమలపాకుల ఏందో పెట్టి, మల్లా మనసుల ఏదో దేవునికి మొక్కుకోని నా నోరు తెర్సమనింది. ఆ ఆకు నోట్లోపెట్టి కసబిస నమలమనింది. నమిలి మింగిన. యాక్తూ... ఏం బాలేదు. కొంచెం వాంతికొచ్చినట్టయింది. యాదోటిలే... కంట్ల మందు కంటే నూరురెట్లు మేలు. ఇయ్యాల సంబరంగ ఇంటికొచ్చిన.నాకు జరం తగ్గి, పత్తెం గిత్తెం అయిపోయి మల్లా మంచిగైన.కొన్నాళ్ళకి మహేసుగానికి పానం బాలేక జరమొచ్చింది. ఆడుకనీకె మాఇంటిగ్గూడక వొస్తలేడు ఈమధ్య. డాక్టర్ల కాడికి పోతే, రక్తపరీక్షలు చేసి, టైఫాయిడ్‌ జరమొచ్చి పసిరికలు అయ్నాయని చెప్పినారంట. వాన్నిగూడా గన్నూరుకి ఎత్తుకపొయ్నారు. నాకు ఏడుపొచ్చింది. పదేండ్ల పెద్దపిల్లగాన్ని నేనే తట్టుకలేక పోయిన. వాడు ఎట్ట తట్టుకుంటాడు పాపం. వాడు మామూలుగానే సిన్న సిన్న దాన్లకు కొట్టాలు లేసిపొయ్యేటట్టు ఏడుస్తాడు. ఇంగ ఈ మందు దెబ్బకి ఏడిస్తే అస్సలు సూడలేను నేను. వానికి కంట్ల గాకుండా, కడుపుల మందు ఇస్తే మేలు దేవుడా అనుకున్న.మద్యానానికి ఇంటికొచ్చినారు నర్సక్కోల్లు. మహేసుగాడు మెత్తగ పండుకున్నాడు నర్సక్క బుజాల మింద. కండ్లల్లేకే యేసినారంట మందు. నాకు పిచ్చి కోపమొచ్చింది. ఇంటికి పొయ్యి మాయమ్మని అడిగిన. ‘అంత పిల్లగానికి ఆ నొప్పికే ఏమన్న అయితే’... ‘మందు వానికి ఆరోగ్యం బాగకానీకెనే నైనా’ అని జెప్పింది మాయమ్మ. అయినా నాకు బాధ తగ్గల్యా. మాయమ్మ పక్కన కూచ్చోని చిన్నగా, ‘నేనంటే పెద్దపిల్లగాన్ని గావట్టి మూడుసార్లు పొయ్యినం. వానికి ఒక్కసారే గదమ్మా ఏసేది’ అని అడిగిన.మాయమ్మ ఏం మాట్లాడకుండా అవునన్నట్టు తలకాయ ఊపింది. రెండ్రోజులకి మల్లా ఎత్తుకపొయ్నారు వాన్ని. మాయమ్మ నాకు అబద్ధం జెప్పింది. సాయంత్రం బడికి పొయ్యొచ్చినాక సక్కగ మహేసుగాని ఇంటికే పోయిన. మెత్తగైపోయి కండ్లు కర్సకపోయి ఉన్నాడు. నేను ఎత్తుకొని ఆడిపిచ్చుకుంటే గుడక నవ్వుత లేడు. నాకు ఏడుపొచ్చింది. ఇంటికిపొయ్యి సంచి పక్కన పడేసి, ‘నియ్యమ్మా... వానికి మల్ల మందు పెట్టరని అబద్ధం చెప్తవా’ అడిగిన మాయమ్మని.‘నాకేందెల్సురా... పెట్టరనే అనుకున్న నేను గుడక.’నాకు అర్థమయ్యింది. వీళ్ళకి తెలిసే అబద్ధాలు చెప్తారు.నర్సక్కోళ్ల ఇంటికి పొయ్యి, వానికి మందు పెట్టియొద్దని చెప్పిన ఆమెకి. ‘మీకు తెలియదేమో కావాలంటే కడుపులేకి గూడ ఇస్తారు మందు తెల్సునా?’ అని చెప్తే... ‘అవునా! అయితే ఈసారి కడుపులేకే ఇప్పిస్తంలే’ అని జెప్పింది. తర్వాతసారి గూడ కండ్లమందే పెట్టిచ్చినారు. నాకు నర్సక్క మీన ఎక్కల్లేని కోపమొచ్చింది. ‘అదే మందు మీ కండ్లల్ల పెడితే తెలుస్తదే మీకు ఆ నెప్పి’ అని కొట్లాడిన నర్సక్క మింద. ఐదు రోజులు దాటిపోయినా మహేసుగానికి జరం తగ్గల్యా. ఆరోజు ఆదివారం. బడి లేదని నేను లేటుగ నిద్రలేశ్నా. ఇంట్ల ఎవ్వర్లేరు. బయిటికిపొయ్యి చూస్తే, నర్సక్క ఇంటికాడ ఉన్నారు ప్యాట్ల జనాలంతా. నేను పొయ్యి చూసిన. మహేసుగాడు సచ్చిపొయ్నాడంట. వాని సుట్టూ కుచ్చోని ఏడుస్తున్నారు మంది. దగ్గరికి నడిసిన. నన్ను పట్టుకోని, ‘మహేసూ... లెయ్యిరా నీ మామొచ్చినాడు’ అని గట్టిగా అర్సుకుంటా రొమ్ములు బాదుకుంటా ఏడుస్తుంది గోకారత్త. నేను మహేసుగాని మొగంకెల్లి చూసిన. వాని నవ్వు నా చెవులల్ల మారుమోగిపోతుంది. నా కండ్లల్ల నీళ్ళు చెంపలపొంటి జలజల కారినయ్‌.- సి. భవాని శంకర్‌ఇదీ చదవండి: తిట్టడు... గొడవపడడు... ఈ భర్త నాకొద్దు! కారణం తెలిస్తే షాకే!

మోతాదు మించితే ఏదైనా ప్రమాదమే, చివరికి ప్రేమ అయినా మంచితనమైనా! మితిమీరితే ఇబ్బందిగా అనిపిస్తోందేమో.. ఒక్కోసారి చిరాకు తెప్పిస్తోందేమో... ఓ భార్యకు ఇలాంటి అనుభవమే ఎదురైంది. భర్త అతిప్రేమ ఆమెను ఇబ్బంది పెట్టింది. తట్టుకోలేకపోయింది... కనీసం తిట్టడు... ఏ విషయానికీ గొడవపడడు... దేనికీ ఎదురుచెప్పడు. ఇలాంటి భర్తతో కలిసి ఉండలేనని వాపోయింది. విడాకులు మంజూరు చేయాలని కోర్టును వేడుకుంది...సాధారణంగా భర్త తనను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడు. పట్టించుకోవడం లేదని భార్యలు ఫిర్యాదు చేస్తుంటారు. వంటలో సాయం చేయడం లేదని, చీటికీ మాటికీ కసురుకుంటున్నాడని రుసరుసలాడతారు. ప్రేమ చూపడం లేదని వాపోతుంటారు. అయితే ఇదో రివర్స్‌ కేసు. భర్త తనతో అసలు గొడవ పడడం లేదని, అన్ని పనులు తానే చేస్తున్నాడనేది ఆ భార్య ఫిర్యాదు.తాను కోప్పడినా తిరిగి ఏమీ అనకపోగా తన పైనే జాలి చూపుతున్నాడు. ఇది తట్టుకోలేకపోతున్నానన్నది ఆమె ఆవేదన. తాను కోరుకున్న విధంగా తన సంసారిక జీవితం సాగడం లేదని. తనకు విముక్తి కల్పించాలని పుజైరాకు చెందిన ఓ మహిళ యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌(యూఏఈ)లోని షరియా కోర్టులో విడాకుల పిటిషన్‌ దాఖలు చేసింది.అంతా ఓకే.. కానీకూరకు తాలింపు, చీరకు జాడింపు ఎంత అవసరమో... సంసారం అన్నాక దంపతుల మధ్య ప్రేమ, ఆప్యాయతలతో పాటు గిల్లికజ్జాలు, మూతివిరుపులు, అలకపాన్పులు ఉంటేనే సరదాగా ఉంటుందని పేర్కొంది. భర్త తన పట్ల చూపుతున్న ప్రేమ, ఆప్యాయత అన్నీ బాగున్నా... వీటితో పాటు అప్పుడప్పుడు ఇద్దరి మధ్య చిన్న చిన్న వివాదాలు, మాట పట్టింపులు, భేదాభిప్రాయాలు, అలకలు కోరుకుంటున్నట్టు కోర్టుకు విన్నవించింది. ఇవి కూడా ఉంటేనే సంసారం బాగుంటుందని లేకపోతే వైవాహిక జీవితం చప్పగా సాగుతుందని పేర్కొంది.కాలు కూడా విరిగింది..భార్య ఫిర్యాదుతో ఆ భర్త ఆశ్చర్యపోయాడు. తాను ఆమెను సంతోషంగా ఉంచడానికే ఇలా చేశానన్నాడు. భార్య అభ్యర్థనను అంగీకరించొద్దని కోర్టుకు విన్నవించాడు. బరువు గురించి తన భార్య కామెంట్‌ చేయగా కఠిన ఆహార నియమాలు, వ్యాయామాలు చేశానని చెప్పాడు. ఈ క్రమంలో తన కాలికి ఫ్రాక్చర్‌ కూడా అయిందని తెలిపాడు. ఇరు పక్షాల వాదనలు విన్న ఫుజైరా కోర్టు... భార్యాభర్తల మధ్య అవగాహన లోపం ఉందని, ఇరువురు సామరస్యంగా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని సూచించింది.మేకప్‌ కరిగింది.. బంధం ముగిసింది‘మేకప్‌’ ఓ జంట మధ్య వివాదం రేపింది. సరదాగా గడిపేందుకు బీచ్‌కు వెళ్లిన వారి మధ్య చిచ్చుపెట్టింది. చివరికి వారి వివాహ బంధం విచ్ఛిన్నానికి కారణమైంది. 2016లో యూఏఈలో జరిగిన ఈ వింత ఘటన ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంచలనంగా మారింది.అసలేం జరిగిందిషార్జా నగరంలోని ప్రముఖ అల్‌ మమ్జార్‌ బీచ్‌కు కొత్తగా పెళ్లయిన ఓ అరబ్‌ జంట వెళ్లింది. ఇద్దరూ కలిసి సముద్రంలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లారు. కొద్దిసేపు జలకాలాడారు. ఆ అలల ధాటికి భార్య ముఖంపై ఉన్న మేకప్‌ పూర్తిగా తొలగిపోయింది.ఆమె పెట్టుకున్న కృత్రిమ కనురెప్పలు, కలర్‌ కాంటాక్ట్‌ లెన్స్‌ నీళ్లలో కొట్టుకుపోయాయి. దీంతో ఆమె అసలు రూపం బయటపడింది. ఆమె ముఖాన్ని చూసి భర్త మొదట గుర్తు పట్టలేదు. తర్వాత షాక్‌కు గురయ్యాడు. పెళ్లికి ముందు, పెళ్లిలో మేకప్‌ వేసుకుని తనను మోసం చేసిందని ఆగ్రహించాడు. తమ బంధాన్ని కొనసాగించలేనని తేల్చి చెప్పాడు.ఫలించని మధ్యవర్తిత్వం..ఈ ఘటనతో వధువు మానసికంగా కుంగిపోయింది. దీంతో ఆమెకు సైకాలజిస్ట్‌ డాక్టర్‌ అబ్దుల్‌ అజీజ్‌ అసఫ్‌ కౌన్సెలింగ్‌ ఇచ్చాడు. ‘తన నిజరూపం గురించి భర్తకు చెప్పాలని ఆమె భావించిందని అయితే అందుకు సరైన సమయం కోసం వేచి చూస్తోందని’ ఈలోపు ఇలా జరిగిపోయిందని ఆయన వెల్లడించాడు. వారిద్దరి మధ్య సయోధ్య కోసం ఆయన చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. భర్త రాజీ యత్నాలను అంగీకరించలేదు. ఆమెతో కలిసి ఉండడానికి ఇష్టపడలేదు. ఈ వింత కారణంతో వారి వివాహ బంధం ముగిసిపోయింది.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇదీ చదవండి: వేగనిజం అంటే ఏంట్రా అబ్బాయ్‌?

పూర్వం మిథిలా నగరాన్ని విష్ణువర్మ అనే రాజు పరిపాలించేవాడు. ఆయన పండితుడు, శాస్త్రకోవిదుడు, ధర్మపరాయణుడు. అనేక యజ్ఞయాగాదులు చేశాడు. భూరి దానాలు చేశాడు. ప్రజల ఉపయోగం కోసం వాపీ కూప తటాకాదులను తవ్వించాడు. రాజ్యమంతటా ఉద్యానవనాలను, ధర్మసత్రాలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన ప్రజారంజకంగా పరిపాలన సాగించేవాడు. సుదీర్ఘకాలం రాజ్యపాలన చేశాక వార్ధక్యం వల్ల విష్ణువర్మ కాలధర్మం చెందాడు.విష్ణువర్మ మరణించిన వెంటనే యమభటులు వచ్చి, అతడిని తమ వెంట నరకానికి తీసుకుపోయారు. యమభటులతో విష్ణువర్మ నరకంలో అడుగుపెట్టే సమయానికి అక్కడ ఉన్న పాపులు యమభటుల చేత శిక్షలు అనుభవిస్తూ, హాహాకారాలు చేస్తున్నారు. బాధలు తాళలేక కొందరు బిగ్గరగా రోదిస్తున్నారు. వారిలో కొందరు మిథిలాపుర ప్రజలు కూడా ఉన్నారు. వారు విష్ణువర్మను గుర్తించి, ‘రాజా! మమ్మల్ని నువ్వే రక్షించాలి’ అంటూ ఏడుస్తూ కేకలు వేశారు.నరకంలోని దృశ్యాలను చూసి విష్ణువర్మ కలత చెందాడు. తనను వెంటబెట్టుకు వచ్చిన యమభటులతో ‘నన్నెందుకు ఇక్కడకు తీసుకొచ్చారు? నేనే పాపమూ చేయలేదే! ఎన్నడూ అధర్మానికి పాల్పడలేదే! నేను అనేక యజ్ఞయాగాదులను కూడా చేశాను. ప్రజలను కష్టపెట్టకుండా పరిపాలన చేశాను’ అన్నాడు.‘రాజా! నువ్వు చెప్పినవన్నీ వాస్తవాలే, అందులో సందేహం లేదు. కాని, నీ ఇద్దరు భార్యలలో నువ్వు నీ రెండో భార్యపై మోహాధిక్యాన్ని ప్రదర్శించావు. మొదటి భార్యను కొంత నిర్లక్ష్యం చేశావు. ఇది కూడా పాపం కిందకే వస్తుంది. అందుకే నిన్ను నరకానికి తీసుకువచ్చి, ఇక్కడి పాపుల బాధలను చూపవలసి వచ్చింది’ అని యమభటులు బదులిచ్చారు.వారి సమాధానానికి విష్ణువర్మ ఆలోచనలో పడ్డాడు.‘నువ్వు నరకంలోకి ప్రవేశించావు. కొద్దిసేపు ఉన్నావు. ఇక్కడ పాపులు పడుతున్న బాధలను కళ్లారా చూసి, కలత చెందావు. ఇక్కడితో నీ పాపం ముగిసింది. ఇక నిన్ను దేవదూతకు అప్పగిస్తాం’ అని చెప్పారు యమభటులు.‘యమభటులారా! ఏయే పాపాలు చేసిన వారు ఎలాంటి నరకాలను అనుభవించాల్సి ఉంటుందో చెప్పండి’ అని అడిగాడు విష్ణువర్మ.‘రాజా! ఎవరు చేసిన పాపాలను వారు అనుభవించక తప్పదు. భూలోకంలో ‘పరోపకారాయ పుణ్యాయః పాపాయ పరపీడనం’ అనేదే పరమసూత్రం. మనోవాక్కాయ కర్మలతో పరులను పీడించే పని ఏది చేసినా అది పాపమే అవుతుంది. ఎంత పాపానికి అంత శిక్షను ఈ నరకంలో అనుభవించాల్సిందే!’ అని చెబుతూ, పాపాల వివరాలను, వాటికి నరకంలో విధించే శిక్షలను యమభటులు విశదీకరించారు.ఇంతలో దేవేంద్రుడు, యమధర్మరాజు దేవదూతలతో కలసి విష్ణువర్మ వద్దకు వచ్చారు.‘రాజా! నీ పాపాలన్నీ సమసిపోయాయి. ఇక్కడ అనుభవించాల్సిందేమీ లేదు’ అన్నాడు యమధర్మరాజు. ‘నువ్వు అనేక పుణ్యాలు చేశావు. అందుకు నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకువెళ్లడానికి వచ్చాను’ అని చెప్పాడు ఇంద్రుడు.‘ఓ దేవేంద్రా! ఓ యమధర్మరాజా! నా ప్రజలు ఇక్కడ నరకబాధలు అనుభవిస్తుంటే, నేనొక్కడినే స్వర్గానికి వెళ్లి అక్కడి సౌఖ్యాలను అనుభవించడం సమంజసం కాదు. రక్షించమని కోరిన ప్రజలను వారి మానాన వదిలేసి, తన సౌఖ్యం చూసుకునేవాడు రాజుగా ఉండతగడు. నా ప్రజలను కూడా నరక విముక్తులను చేయండి. లేకుంటే, నేను కూడా వీరితో పాటే ఇక్కడే ఉండిపోతాను’ అన్నాడు విష్ణువర్మ.‘రాజా! పాపాలు చేసిన వారు నరక బాధలను, పుణ్యాలు చేసిన వారు స్వర్గ సుఖాలను అనుభవించక తప్పదు. ఇది బ్రహ్మ విధించిన నియమం. దీనిని ఎవరూ తప్పించలేరు’ చెప్పాడు యమధర్మరాజు.‘నన్ను చూసి, రక్షించమంటూ ఏడుస్తున్న నా ప్రజలను విడిచి నేను స్వర్గానికి రాలేను. మీరు నా కోరిక నెరవేర్చలేకపోతే నేను ఇక్కడ ఈ నరకంలోనే ఉండిపోతాను’ కచ్చితంగా చెప్పాడు విష్ణువర్మ.విష్ణువర్మ ప్రజల పట్ల చూపుతున్న నిబద్ధతకు దేవేంద్రుడు, యమధర్మరాజు నివ్వెరపోయారు. ‘రాజా! నీ పట్టుదల ముచ్చటగా ఉంది. ప్రజల పట్ల నీ అనురక్తి శ్లాఘనీయం. నీ మాటను తోసిపుచ్చితే మా కీర్తి నశిస్తుంది. నువ్వు కోరుతున్నట్లుగానే నీ ప్రజలు నరక విముక్తి పొంది, నీతో పాటు స్వర్గానికి వస్తారు. సరేనా!’ అని పలికారు దేవేంద్రుడు, యముడు.వారి నిర్ణయానికి విష్ణువర్మ సంతోషించాడు. ఇంద్రుడితో వచ్చిన దేవదూతలు విష్ణువర్మతో పాటు అతడి ప్రజలను కూడా తమతో పాటు స్వర్గానికి తీసుకుపోయారు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..అష్టదిక్పాలకులలో ఒకరైన కుబేరుడి ఆలయం ఉత్తరాఖండ్‌లోని అల్మోరా సమీపంలోని జగేశ్వర్‌ లోయలో ఉంది. ఈ ఆలయం క్రీస్తుశకం ఏడో శతాబ్ది నాటిదని అంచనా. ఈ ఆలయంలో కుబేరుడు ఏకముఖ శివలింగ రూపంలో దర్శనమిస్తాడు. ధనప్రాప్తికి, రాజయోగప్రాప్తికి, వ్యాపారాభివృద్ధికి భక్తులు ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు జరిపించుకుంటూ ఉంటారు. కుబేరుడికి పసుపు రంగులో ఉండే శనగపిండి లడ్డూలు తదితర మిఠాయిలు, కుంకుమపువ్వు కలిపిన పాలు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పసుపు వస్త్రాలను కానుకగా సమర్పిస్తారు.ఇదీ చదవండి: డాగ్‌ ఫెస్టివల్‌: కుక్కకి ఓ రోజు వస్తుంది అంటే ఇదే..!

ప్రపంచ ప్రసిద్ధ వ్యోమగామి, చంద్రుడిపై కాలుమోపిన తొలి మానవుడు నీల్‌ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ బాల్యం గడిచిన ఇల్లు ఇది. అమెరికాలోని ఒహాయా రాష్ట్రానికి చెందిన వాపకనీటా నగరంలోని బెంటన్‌ స్ట్రీట్‌లో ఉన్న 601 డబ్ల్యూ ఇంట్లోనే నీల్‌ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ పుట్టి పెరిగాడు. బాల్యంలోని అతడి ఆటపాటలు ఈ రెండంతస్తుల ఇంట్లోనే గడిచాయి. ఇటీవల ఈ ఇల్లు అమ్మకానికి వచ్చింది. దీని చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని, దీనిని చెక్కుచెదరకుండా కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో ‘ఆగ్లేజ్‌ కౌంటీ హిస్టారికల్‌ సొసైటీ’ విరాళాలు సేకరించి, నాలుగు లక్షల డాలర్లకు ఈ ఇంటిని కొనుగోలు చేసింది.దీనిని ప్రజల సందర్శన కోసం అందుబాటులో ఉంచాలని సొసైటీ భావిస్తోంది. ఇందులో నీల్‌ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ బాల్యంలో ఉపయోగించిన ఆటబొమ్మలు, ఇతర వస్తువులు వంటివి పెట్టి, దీనిని ప్రజల సందర్శనకు అనువుగా తీర్చిదిద్దాలని భావిస్తున్నామని, 2030 నాటికి దీనిని ప్రజలకు అందుబాటులోకి తేగలమని సొసైటీ సభ్యుడు, రిటైర్డ్‌ ఆర్మీ పైలట్‌ గెరాల్డ్‌ సీసెల్‌ మీడియాకు చెప్పారు.ఇదీ చదవండి: నా విజయాన్ని నాన్న చూస్తున్నారు!

ప్రపంచంలో నానా జాతుల గుర్రాలు ఉన్నాయి. ఏ జాతి గుర్రానికైనా తోక పొడవు దాదాపు అరడుగు నుంచి ఐదు అడుగుల వరకు ఉంటుంది. గుర్రాలకు ఐదు అడుగులకు మించి పొడవున్న తోకలు అరుదు. అమెరికాలోని ఒహాయోకు చెందిన ఈ గుర్రానికి ఏకంగా పదమూడున్నర అడుగుల పొడవైన తోక ఉంది. అతి పొడవాటి తోక గల గుర్రంగా దీని ఘనతను గిన్నిస్‌ బుక్‌ ఇటీవలే గుర్తించి, రికార్డు ధ్రువీకరణ పత్రాన్ని కూడా బహూకరించింది. ఒహాయాకు చెందిన మెకంజీ లోవె, రాషెల్‌ ఎస్టెస్‌ పెంచుకుంటున్న ఈ గుర్రం పేరు జెన్నీ. ఇది ‘అమెరికన్‌ సాడిల్‌బ్రెడ్‌’ జాతికి చెందిన జవనాశ్వం. ఇదివరకు 2007లో పన్నెండున్నర అడుగుల తోకతో ఒక గుర్రం గిన్నిస్‌ రికార్డును సాధించింది. తాజాగా జెన్నీ ఆ రికార్డును బద్దలు కొట్టింది.

గ్లామర్‌ పాత్రలతో వెండితెరపై తనదైన ముద్ర వేసిన డింపుల్‌ హయతి ప్రయాణం– కేవలం పాటలూ, పాపులారిటీతోనే సాగలేదు! రంగు విషయంలో వివక్ష, వరుస తిరస్కారాలు– ఇలా ఎన్నో అవమానాలు ఎదురైనా తన కలను వదలకుండా ముందుకు సాగింది. ఆ తెరవెనుక దాగిన ఆసక్తికరమైన సంగతులన్నీ ఆమె మాటల్లోనే...కలే నా బలం!నేను పుట్టింది విజయవాడ, పెరిగింది హైదరాబాద్‌. చిన్నప్పటి నుంచే హీరోయిన్ కావాలనేది నా కల. నాలుగో తరగతిలో ఉన్నప్పుడే ఆ కలను మనసులో బలంగా నాటుకున్నా. అద్దం ముందు నిలబడి డైలాగులు చెప్తూ సంబరపడిపోయేదాన్ని. అప్పుడు అది సరదాగా అనిపించినా, అదే కోరిక నన్ను నటన వైపు నడిపించింది.కుటుంబ నేపథ్యం సినిమానే! ప్రముఖ దర్శకుడు దాసరి నారాయణరావుగారు నాకు తాత అవుతారు. మా తాతకు ఆయన కజిన్‌. అయితే ఈ విషయం చాలామందికి తెలీదు. మా నానమ్మ ప్రభ. ఆమె కూడా హీరోయిన్‌గా ఎన్నో సినిమాలు చేశారు. అలానే మా అమ్మ, వాళ్ల అక్కచెల్లెళ్లు అందరూ నటులే. తెలుగుతో పాటు మలయాళంలోనూ మూవీస్‌ చేశారు. అలాంటి కుటుంబ నేపథ్యం ఉండటం ప్రత్యేకమే అయినా, నా ప్రయాణాన్ని నేను నా కష్టంతోనే నిర్మించుకోవాలనుకున్నా.రాకీ.. నా రియల్‌ హీరో!రాకీ నా జీవితంలో ప్రత్యేకమైన స్థానం సంపాదించుకున్న కుక్క. కష్టమైన సమయంలో పెంపుడు జంతువులు ఇచ్చే తోడు మాటల్లో చెప్పలేనిది. అవి మనల్ని ప్రశ్నించవు, తీర్పు చెప్పవు, మన దగ్గర ఉంటాయి, అంతే! అందుకే వాటితో గడిపే క్షణాలు నాకు ఎంతో విలువైనవి.ఫిట్‌నెస్‌.. ఫుడ్‌ ఫ్రెండ్‌షిప్‌!పని, వ్యాయామం, ప్రయాణాలు– వీటన్నింటి మధ్య నాకు నచ్చిన చిన్న చిన్న ఆనందాల కోసం సమయం కేటాయిస్తుంటాను. ఆరోగ్యం కోసం జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నానని ఇష్టమైన ఆహారాన్ని పూర్తిగా వదిలేయలేను. అందుకే, బిర్యానీ, పిజ్జా, దోసె కనిపిస్తే మనసు అటువైపే వెళ్తుంది.రంగు కాదు... ప్రతిభ!కెరీర్‌ ఆరంభంలో ఎన్నో తిరస్కారాలు ఎదురయ్యాయి. ముఖ్యంగా నా ఒంటిరంగు విషయంలో కొందరు చేసిన వ్యాఖ్యలు బాధించాయి. హీరోయిన్ కావాలనే కలతో వెళ్లినప్పుడు, రూపం ఆధారంగా అవకాశాలు నిరాకరించడం అంత సులభంగా తీసుకోలేపోయాను. అయితే ఆ అనుభవాలే నాలో పట్టుదలను పెంచాయి. ఈ రోజు ప్రేక్షకులు నన్ను ఆదరిస్తున్నారంటే, వారి ఆదరణ వెనుక నాకు ఎదురైన కష్టాలూ ఒక భాగమే!‘జర్రా జర్రా’... జోష్‌ పెంచింది!నేను ‘గల్ఫ్‌’ మూవీతో హీరోయిన్గా పరిచయమైనప్పటికీ, ‘గద్దలకొండ గణేష్‌’ సినిమాలోని ‘జర్రా జర్రా’ పాట నా కెరీర్‌కు జోష్‌ పెంచింది. అప్పటివరకు ఎదురైన నిరాశల మధ్య వచ్చిన ఆ అవకాశం నాలో కొత్త ఉత్సాహాన్ని నింపింది. ఆ తర్వాత ‘ఖిలాడి’, ‘రామబాణం’ వంటి సినిమాలతో పాటు ‘అట్రాంగి రే’తో హిందీ ప్రేక్షకులకూ పరిచయమయ్యా.గ్లామర్‌ మాత్రమే కాదు!తెరపై గ్లామరస్‌ పాత్రల్లో కనిపించినంత మాత్రాన నటనకు అవే పరిమితులు కావు. మంచి కథ, బలమైన పాత్ర దొరికితే భిన్నమైన రూపంలోనూ కనిపించాలనుకుంటా. నటిగా కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, నన్ను నేను పరీక్షించుకోవడం ఇష్టం. ప్రతి పాత్రలోనూ ఏదో కొత్తదనం ఉండాలి. అందుకే అవకాశాల విషయంలో తొందరపడకుండా, నాకు నచ్చిన పాత్రల కోసం ఎదురుచూస్తుంటాను.

వీధులన్నీ ఊదా రంగును పులుముకుంటే, ఎటు చూసినా ప్రకృతి అందాలు కనువిందు చేస్తే ఆ దృశ్యం ఎంత అద్భుతంగా ఉంటుంది! అలాంటి అందమైన దృశ్యాలకు వేదికగా మారింది ఆస్ట్రేలియాలోని న్యూ సౌత్‌ వేల్స్‌ రాష్ట్రంలో ఉన్న గ్రాఫ్టన్‌ నగరం. ప్రతి ఏటా అక్టోబర్, నవంబర్‌ మాసాల్లో పదిరోజుల పాటు నిర్వహించే జకరాండా ఫెస్టివల్‌ వేడుకలు గ్రాఫ్టన్‌ నగరంలో ఘనంగా సాగుతున్నాయి. ఈ ప్రకృతి పండుగలో పాల్గొనేందుకు పర్యాటకులు ఇప్పటికే ఈ నగరానికి క్యూ కట్టారు.జకరాండా చెట్లు పూసే అక్టోబర్, నవంబర్‌ నెలల్లో గ్రాఫ్టన్‌ నగరం ఊదా రంగు పూలతో అందంగా ముస్తాబవుతుంది. నగరంలోని వీధులు, పరిసర ప్రాంతాలు పూలతో కనువిందు చేస్తాయి. అందుకే ఈ ఉత్సవాన్ని జకరాండా ఫెస్టివల్‌గా పిలుస్తారు. ఈ ఏడాదికి గాను ఈ ఫెస్టివల్‌ను అక్టోబర్‌ 30 నుంచి నవంబర్‌ 8 వరకు నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ వేడుక సమయంలో పూల సహజ అందాలను ఆస్వాదించడంతో పాటు స్థానిక సంస్కృతి, కళలను పరిచయం చేయడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత.షైనింగ్‌ బ్రైట్‌జకరాండా ఫెస్టివల్‌కు ఒక ప్రత్యేక చరిత్ర ఉంది. ఆస్ట్రేలియాలో 1934లో ప్రారంభమైన ఈ వేడుక పూల పండుగగా గుర్తింపు పొందింది. ఎన్నో ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన ఈ ఉత్సవానికి ఈ ఏడాది ‘షైనింగ్‌ బ్రైట్‌’ అనే థీమ్‌ను ప్రకటించారు. పదిరోజుల పాటు నిర్వహించే ఈ వేడుకల్లో పెద్దవారి నుంచి చిన్నపిల్లల వరకు ప్రతి ఒక్కరు పాల్గొంటారు. ఐక్యతను చాటుతూ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు. ఆదివాసీ సంస్కృతి, సంప్రదాయ ఆహారాలు, నృత్యాలు, కళాకారుల ఆటపాటలు, పరేడ్‌లు, పాతకాలపు కార్ల ప్రదర్శన ఇలా ఎన్నో రకాల వినోద కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు.రాత్రివేళల్లో వెలుగుల వేడుకజకరాండా చెట్లను విద్యుత్‌ దీపాలతో అలంకరించి రాత్రివేళల్లో ప్రత్యేకంగా ప్రదర్శించడం ఈ ఉత్సవాల్లో మరో ఆకర్షణ. సీ పార్క్‌లో జరిగే ‘ఇల్యూమినేట్‌’ కార్యక్రమంలో వెలుగుల ప్రదర్శనలు సందర్శకులకు ప్రత్యేక అనుభూతిని అందిస్తాయి. అలాగే మెమోరియల్‌ పార్క్‌లో ఏర్పాటు చేసే బాణసంచా ప్రదర్శన అందరినీ ఆకట్టుకుంటుంది.చివరగా నవంబర్‌ 8న జరిగే పరుగు పందెంతో ఈ పండుగ ముగుస్తుంది. ప్రకృతి అందాలు, పూల గుబాళింపులు, సంగీతం, స్థానిక సంస్కృతిపై ఆసక్తి ఉన్నవారికి ఈ వేడుక మంచి అనుభూతిని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే సందర్శకులు జకరాండా చెట్ల అందాలను ఆస్వాదించడంతో పాటు గ్రాఫ్టన్‌ నగరంలోని స్థానిక జీవనశైలిని కూడా తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.- రమా జంబులఇదీ చదవండి: ఓ పాత పెయింటింగ్‌.. వేలంలో దీని ధర ఎన్ని కోట్లంటే?

దశాబ్దాలుగా ఓ కుటుంబం దగ్గరే ఉన్న పెయింటింగ్‌.. వేలంలో కళ్లు చెదిరే ధరకు అమ్ముడైంది! ఒకప్పుడు డాక్టర్‌కు బహుమతిగా ఇచ్చిన ఆ చిత్రానికి ఇప్పుడు ఏకంగా 1.35 మిలియన్‌ డాలర్లు పలికాయి! అసలు ఈ పెయింటింగ్‌ కథేంటి? ఇంత భారీ ధర పలకడానికి కారణమేంటి? ఇప్పుడు చూద్దాం!దశాబ్దాల నాటి కళాఖండం కళ్లు చెదిరే ధరకు అమ్ముడైంది. ఫొటోలో కనిపిస్తున్న ఈ చిత్రం అమెరికన్‌ చిత్రకారిణి గెయిర్‌టూడ్‌ అబర్‌క్రోంబీ 1951లో చిత్రించినది. ఆమెకు 1952లో జబ్బు చేసినప్పుడు మిషిగన్‌లోని కలమజూకు చెందిన డాక్టర్‌ జాన్‌ రేనాల్డ్స్‌ చికిత్స చేశారు. అప్పట్లో అబర్‌క్రోంబీ తాను గీసిన ఈ చిత్రాన్ని రేనాల్డ్స్‌కు బహుమతిగా ఇచ్చారు. అప్పటి నుంచి దాదాపు ఏడున్నర దశాబ్దాల కాలం ఈ చిత్రం రేనాల్డ్స్‌ కుటుంబ సభ్యుల వద్దనే ఉంది.రేనాల్డ్స్‌ కుటుంబం కొద్ది నెలల కిందట మిషిగన్‌ ఎస్టేట్‌ను అమ్మేసినప్పుడు ఎస్టేట్‌లోని వస్తువులతో పాటు ఈ పెయింటింగ్‌ను కూడా అమ్మేశారు. ఒక ఔత్సాహికుడు దీనిని 30 డాలర్లకు కొనుగోలు చేశారు. అతడి వద్ద నుంచి ఇది షికాగోలోని ‘ఫ్రీమన్స్‌ ఆక్షన్‌’ వేలంశాలకు చేరింది. ఇటీవల ‘ఫ్రీమన్స్‌ ఆక్షన్‌’ నిర్వహించిన కళాఖండాల వేలంపాటలో ఈ చిత్రానికి ఏకంగా 1.35 మిలియన్‌ డాలర్ల ధర పలికింది. పురాతన కళాఖండాల సేకర్త ఒకరు దీనిని ఆ ధర చెల్లించి సొంతం చేసుకున్నారు.ఇదీ చదవండి: ఎడారిలోన పూలు పూచె... ఎంత సందడి!

రొయ్యల కూరలో కొబ్బరి పాల రుచి.. బాసుందీలో సీతాఫలం తీపి.. బేద్మీ పూరీలో మసాలాల ఘుమఘుమలు! ఈ మూడు వంటకాలు మీ భోజనాన్ని మరింత ప్రత్యేకంగా మారుస్తాయి. మరి వాటి తయారీ విధానం ఎలానో చూద్దాం!గోవా ప్రాన్‌ కర్రీకావలసినవి..రొయ్యలు: 500 గ్రాములు,కొబ్బరి తురుము: కప్పు,కొబ్బరి పాలు: కప్పు,ఉల్లిపాయ: అర కప్పు,టొమాటో: అర కప్పు,పచ్చిమిర్చి: 2,చింతపండు గుజ్జు: 2 టీ స్పూన్లు,కొబ్బరి నూనె: 3 టేబుల్‌స్పూన్లు,ఉప్పు: తగినంత,పసుపు: అర టీ స్పూన్,నిమ్మరసం: టేబుల్‌స్పూన్,మసాలా కోసం– ధనియాలు: టేబుల్‌స్పూన్,జీలకర్ర: టీ స్పూన్,ఎండు కశ్మీరీ మిరపకాయలు: 8,వెల్లుల్లి రెబ్బలు: 6,మిరియాలు: టీ స్పూన్,లవంగాలు: టీ స్పూన్,దాల్చిన చెక్క: చిన్న ముక్క.తయారీ..ముందుగా శుభ్రం చేసిన రొయ్యలకు ఉప్పు, పసుపు, నిమ్మరసం కలిపి 15 నిమిషాలు పక్కన పెట్టాలి.కొబ్బరి తురుము, మసాలా దినుసులన్నింటినీ కలపి కొద్దిగా నీటితో మెత్తని మసాలాగా రుబ్బుకోవాలి.పాన్‌ లో కొద్దిగా కొబ్బరి నూనె వేడి చేసి రొయ్యలను 2–3 నిమిషాలు వేయించి తీసి పక్కన పెట్టాలి.అదే పాన్‌ లో మిగిలిన నూనె వేసి ఉల్లిపాయ, పచ్చిమిర్చి వేయించాలి.తర్వాత టొమాటో వేసి మెత్తబడే వరకు ఉడికించాలి.ఇప్పుడు రుబ్బిన మసాలా, ఒక కప్పు నీరు, ఉప్పు, చింతపండు గుజ్జు వేసి కలపాలి.మూతపెట్టి తక్కువ మంటపై పది నిమిషాలు ఉడికించాలి.మసాలా ఉడికిన తర్వాత కొబ్బరి పాలు, వేయించిన రొయ్యలు వేసి మరో 2–3 నిమిషాలు ఉడికించి స్టవ్‌ ఆపాలి. అంతే రుచికరమైన గోవా ప్రాన్‌ కర్రీ సిద్ధం.సీతాఫల్‌ బాసుందీ..కావలసినవి..పాలు: లీటర్,సీతాఫలం గుజ్జు: ముప్పావు కప్పు,చక్కెర: పావు కప్పు,ఏలకుల పొడి: అర టీ స్పూన్,బాదం, పిస్తా: అలంకరణకు.తయారీ..ముందుగా సీతాఫలం నుంచి గుజ్జును తీసుకోవాలి.గుజ్జు నుంచి గింజలను తొలగించి, గుజ్జును మిక్సీ పట్టుకోవాలి.తర్వాత మందపాటి గిన్నెలో పాలను పోసి మధ్య మంటపై మరిగించాలి.పాలు సగానికి తగ్గే వరకు తరచూ కలుపుతూ ఉడికించాలి.పాలు సగానికి తగ్గిన తర్వాత చక్కెర, ఏలకుల పొడి వేసి మరో 3–4 నిమిషాలు మరిగించాలి.స్టవ్‌ ఆపి, పూర్తిగా చల్లారనివ్వాలి.చల్లారిన తర్వాత సీతాఫల్‌ గుజ్జు వేసి బాగా కలపాలి.కొన్ని గంటలు ఫ్రిజ్‌లో ఉంచి చల్లగా సర్వ్‌ చేయాలి. చివరగా బాదం, పిస్తాతో అలంకరిస్తే రుచికరమైన సీతాఫల్‌ బాసుందీ సిద్ధం.బేద్మీ పూరీ..కావలసినవి..మినప్పప్పు: కప్పు,గోధుమపిండి: 3 కప్పులు,సన్నని రవ్వ: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు,అల్లం: చిన్న ముక్క,పచ్చిమిర్చి: 3,సోంపు పొడి: 2 టీ స్పూన్లు,ధనియాల పొడి: టీ స్పూన్,కారం: టీ స్పూన్,ఆమ్‌చూర్‌ పొడి: టీ స్పూన్,ఇంగువ: చిటికెడు,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: తగినంత.తయారీ..మినప్పప్పును ఒక ఆరుగంటల పాటు నానబెట్టి నీరు వంపేయాలి.అల్లం, పచ్చిమిర్చి, కొద్దిగా నీరు వేసి, మరీ జారుగా కాకుండా ముద్దలా రుబ్బుకోవాలి.ఈ మిశ్రమంలో గోధుమపిండి, రవ్వ, ఉప్పు, సోంపు, ధనియాల పొడి, కారం, ఆమ్‌చూర్, ఇంగువ, కొద్దిగా నూనె వేసి కలపాలి. అవసరమైనంత నీరు పోస్తూ పిండి గట్టిగా కలుపుకుని, దాదాపు అరగంటసేపు పక్కన ఉంచాలి.తర్వాత చిన్న ఉండలుగా చేసి, మామూలు పూరీ కంటే కాస్త మందంగా ఒత్తుకోవాలి.వీటిని బంగారు రంగు వచ్చే వరకు నూనెలో వేయించాలి. వేడివేడిగా ఆలూ కూరతో అందిస్తే రుచికరమైన బేద్మీ పూరీ సిద్ధం.ఇదీ చదవండి: వంట నేర్చుకునే బుజ్జాయిలకై.. ఈ క్యూట్‌ గాడ్జెట్స్‌ ఓ లుక్కేయండి!

అమ్మ వంట చేస్తుంటే, పక్కన నిలబడి ‘నేనూ హెల్ప్‌ చేస్తా!’ అనడం పిల్లలకు భలే సరదా! మరి ఇంట్లోనే చిన్న షెఫ్‌లుగా మారాలనుకునే బుజ్జాయిల కోసమే ఈ సూపర్‌ క్యూట్‌ కిచెన్‌ గాడ్జెట్స్‌.క్యూట్‌ కట్స్‌! వంట మొదలుపెట్టాలంటే కూరగాయలను కట్‌ చేయాల్సిందే! కానీ పెద్దవాళ్లు వాడే పదునైన కత్తులను పిల్లల చేతికి ఇవ్వలేం కదా! అందుకే, చిట్టి షెఫ్‌ల కోసం వచ్చేసింది ఈ క్యూట్‌ వెజిటబుల్‌ కట్టర్‌ సెట్‌! ఇందులో మూడు రకాల కత్తులతో పాటు, క్రింకిల్‌ కట్టర్‌ కూడా ఉంటుంది.మొనదేలని చివరలు, పళ్లలాంటి అంచులతో రూపొందించిన ఈ కత్తులతో మెత్తని పండ్లు, కూరగాయలు, బ్రెడ్‌ వంటివి కట్‌ చేయొచ్చు. రంగురంగుల హ్యాండిల్స్‌ పట్టుకోవడానికి సౌకర్యంగా ఉంటాయి. వంట పనుల్లో పిల్లలూ భాగస్వాములు కావడంతో తమ పనులు తామే చేసుకోవాలనే ఆసక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి. అయితే, పిల్లల కోసం రూపొందించినవే అయినా పెద్దల పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి. నాలుగు పీసుల ఈ సెట్‌ ధర సుమారు రూ.263.వంటగదికి... సిక్స్‌ప్యాక్‌!చిట్టి చిట్టి చేతులకు బరువైన పెద్ద పెద్ద పనిముట్లు ఇస్తే పని కంటే ప్రమాదాలే ఎక్కువ! అందుకే, క్యూట్‌గా ఉండే ఈ సిక్స్‌ ఇన్‌ వన్‌ కిచెన్‌ గాడ్జెట్‌ సెట్‌ చిన్నారులకు బాగా నచ్చుతుంది. ఇందులో ఆరు రకాల వంటింటి పనిముట్లు ఉంటాయి. తురమడం నుంచి పొట్టు తీయడం వరకు, అల్లంవెల్లుల్లి గ్రైండ్‌ చేయడం నుంచి పిజ్జా కట్‌ చేయడం వరకు... ఒక్కో పనికి ఒక్కో టూల్‌ ఇందులో రెడీగా ఉంటుంది.బాటిల్‌ ఓపెనర్, ఆకుకూరల నుంచి ఆకులు వేరు చేసే టూల్‌ కూడా ఉండటంతో వంటింటి పనులకు మంచి కాంబో ఇది. స్టెయిన్‌ లెస్‌ స్టీల్‌ బ్లేడ్‌లు, సౌకర్యంగా పట్టుకునే హ్యాండిల్స్‌తో రూపొందించారు. మరో ప్రత్యేకత ఏంటంటే, ఆరు టూల్స్‌నూ ఒకదానిపై మరొకటి పేర్చుకోవచ్చు. దీంతో స్థలం కూడా ఆదా అవుతుంది. అయితే, వీటి పదునైన బ్లేడ్స్‌ కారణంగా పెద్దల పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి. ధర రూ.499 మాత్రమే!అందమైన అల్పాహారం!కూరగాయలు, పండ్లు తినమంటే పిల్లలు మారాం చేస్తున్నారా? అయితే, వాటిని అందమైన ఆకారాల్లో మార్చి చూడండి! తినడానికి తామే మారాం చేసే ఆహారాన్ని, కొత్త రూపంలో చూస్తే చిన్నారులే ఇష్టంగా తినేస్తారేమో! అందుకు ఉపయోగపడుతుంది ఈ వెజిటబుల్‌ కట్టర్‌ సెట్‌! ఇందులో నక్షత్రం, పువ్వు, గుండె వంటి రకరకాల ఆకారాల్లో కట్టర్లు ఉంటాయి.స్టెయిన్‌ లెస్‌ స్టీల్‌తో తయారైన వీటికి చేతులకు గాయాలు కాకుండా ప్లాస్టిక్‌ కవర్లు కూడా ఉన్నాయి. వీటితో పండ్లు, కూరగాయలు, బ్రెడ్, బిస్కట్లను అందమైన ఆకారాల్లో కట్‌ చేయొచ్చు. పిల్లల లంచ్‌ బాక్సులను ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దడంతో పాటు, వంట తయారీలో వాళ్లనూ భాగస్వాములను చేయొచ్చు. పన్నెండు పీసుల సెట్‌ ధర సుమారు రూ.459.ఇదీ చదవండి: మెన్స్‌ డ్రెస్సింగ్‌ స్టైల్‌లో ఈ చిన్న తప్పు చేయకండి!

అసలు ఏమాత్రం స్టయిలింగ్‌ గురించి తెలియక తల పట్టుకునే మగాళ్లకు, మిమ్మల్ని ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా కాపాడే ఒక చిన్న ఫ్యాషన్‌ సూత్రం ఇప్పుడు మీకోసం... అదే ఈ మూడు రంగుల మంత్రం! ఈ చిన్న టిప్‌ ఫాలో అయితే, ఇక అందంగా కనిపించాలని, అల్మరా ముందు గంటల తరబడి నిలబడి ఆలోచించే పనే ఉండదు. ఒక ఔట్‌ఫిట్‌లో ప్రధానంగా మూడు రంగులకే చోటివ్వడం ఈ రూల్‌ సూత్రం. ఇక్కడ ఒక రంగు లుక్‌కు పునాది వేస్తే, రెండోది దానికి అందమైన తోడవుతుంది. మూడోది మాత్రం తక్కువగా కనిపిస్తూనే ఎక్కువ ప్రభావం చూపిస్తుంది. అంటే, స్టయిల్‌ విషయంలో ఈ మూడురంగులూ మంచి మిత్రులు అన్నమాట!దేని వాటా ఎంత! మూడు రంగులూ స్టయిలింగ్‌ విషయంలో కలిసే ఉన్నప్పటికీ, సమానా వాటా ఇస్తే గొడవలైపోతాయి. ఎందుకంటే, ఇక్కడ ఒక రంగు బాధ్యత తీసుకుంటే, మరో రంగు సహకరిస్తుంది. ఇంకొకటి స్మాల్‌ స్పార్క్‌లా అందరి దృష్టినీ ఆకర్షిస్తుంది. కాబట్టి, వీటి పనుల ఆధారంగా ఈ మూడు రంగులకూ స్టయిలింగ్‌ నిష్పత్తి 60–30–10 ఉండేలా పంచాలి.మెయిన్‌ హీరో:మొదట ఔట్‌ఫిట్‌లో అధిక భాగాన్ని ఆక్రమించే ప్రధాన రంగుకి అరవై శాతం ఇవ్వాలి. ప్యాంటు, సూట్‌ లేదా జాకెట్‌ వంటి దుస్తులకు ఈ రంగును ఎంచుకోవచ్చు. నేవీ బ్లూ, బేజ్, గ్రే వంటి రంగులు ఇందుకు చక్కగా సరిపోతాయి. అప్పుడే మిగతా రంగులన్నీ దీని చుట్టూనే తిరుగుతాయి!సపోర్టింగ్‌ స్టార్‌:ప్రధాన రంగుకు తోడుగా నిలుస్తూ మీ అందానికి కీలక పాత్ర పోషించే ఈ రంగుకి ముప్పై శాతం. షర్టు, టీషర్టు లేదా లేయిరింగ్‌ దుస్తుల్లో దీనికి చోటివ్వొచ్చు. ఉదాహరణకు నేవీ బ్లూ ప్యాంటుకు తెల్లటి షర్టు– సింపుల్‌గా ఉన్నా స్టయిల్‌ మాత్రం సూపర్‌!అసలైన ట్విస్ట్‌:ఔట్‌ఫిట్‌కు హైలైట్‌ ఇచ్చే చిన్న రంగే మీ స్టయిలింగ్‌లో అసలైన ట్విస్ట్‌. వాచ్‌ స్ట్రాప్, టై, పాకెట్‌ స్క్వేర్‌ లేదా షూస్‌లకు ఈ రంగును జోడించవచ్చు. అయితే బెల్టు, షూస్‌ ఒకే రంగులో ఉన్నాయంటే వాటిని విడివిడిగా రెండు రంగులుగా లెక్కించాల్సిన అవసరం లేదు. రంగుల లెక్క కంటే మొత్తం లుక్‌ పొందే శాతమే ముఖ్యం!గుర్తుంచుకోండి, 60–30–10 అనేది కచ్చితంగా కొలిచి పాటించాల్సిన ఫార్ములా కాదు. ఇది రంగుల మధ్య సమతుల్యతను అర్థం చేసుకునేందుకు ఉపయోగపడే మార్గదర్శకం మాత్రమే. ఇలా ఫ్యాషన్‌ కోసం కొత్త కొత్త రంగుల దుస్తులు కొనడం కంటే, ఉన్న వాటితో తెలివిగా కలిపే రంగుల కలయికే ఎక్కువ ఆకర్షణను తీసుకొస్తుంది.- కొండి దీపికఇదీ చదవండి: ఒక పుస్తకం.. ఒక హత్య.. పోలీసులకు చిక్కిన భయంకర నిజం!

హైదరాబాద్‌ శివార్లలో అదొక విలాసవంతమైన బంగ్లా. ఆ బంగ్లాలో ఎప్పుడూ నిశ్శబ్దం రాజ్యమేలుతుంది. ఆ రోజు ఉదయం ఆ నిశ్శబ్దాన్ని చీల్చుకుంటూ ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు జీప్‌ సైరన్‌ మోగింది. బంగ్లా యజమానురాలు మార్గరెట్‌ తన పడకగదిలో విగతజీవిగా పడి ఉంది. ఆ బంగ్లా చూసుకోవడానికి అరవై ఏళ్లు పైబడిన దండపాణి అనే కేర్‌ టేకర్‌ మాత్రమే ఉన్నాడు.పోస్ట్‌మార్టం రిపోర్ట్‌ ప్రకారం మార్గరెట్‌ అధిక మోతాదులో నిద్రమాత్రలు తీసుకోవడం వల్ల చనిపోయింది. పైకి చూస్తే అదొక స్పష్టమైన ఆత్మహత్యలా కనిపిస్తోంది. కానీ ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు దృష్టి ఘటనా స్థలంలో ఉన్న ఒక వస్తువుపై పడింది. చనిపోయే ముందు మార్గరెట్‌ చేతిలో ఒక పుస్తకం గట్టిగా పట్టుకుని ఉంది.ఆ పుస్తకం పేరు ‘స్టోరీ నం 30’. అందులో ముప్పై కథలున్నా, విచిత్రంగా అది రివర్స్‌ ఆర్డర్‌లో ప్రింట్‌ అయ్యి ఉంది. అంటే 30వ కథ మొదటి పేజీలో మొదలై, 1వ కథ చివరి పేజీలో ముగుస్తుంది. మిగతా 29 కథలకు పేర్లు ఉన్నాయి కానీ, మొదటి పేజీలో ఉన్న 30వ కథకు మాత్రం ఎలాంటి పేరు లేదు. ఆ కథ ముగింపులో పుస్తక రచయిత కార్తికేయ ఆటోగ్రాఫ్‌ ఉంది.హత్యా రహస్యం ఆ పుస్తకంలోనే ఉందని నమ్మిన అభిమన్యు, నేరుగా రచయిత కార్తికేయను కలిశాడు. అక్కడ కార్తికేయ చెప్పిన విషయాలు విన్నాక అభిమన్యు కళ్లలో ఒక స్పష్టత, పెదవులపై ఒక చిన్న నవ్వు కనిపించాయి.అక్కడినుంచి నేరుగా బంగ్లాకు చేరుకున్నాడు ఇన్‌ స్పెక్టర్‌. దండపాణిని హాల్లో కూర్చోబెట్టి తలుపులు మూయించాడు. గదిలో లైట్లు ఆర్పేసి, కేవలం దండపాణి ముఖం మీద మాత్రమే ఒక చిన్న లైట్‌ పడేలా చేశాడు. తన జేబులోంచి ఒక పాతకాలపు పాకెట్‌ వాచ్‌ తీసి దాని గొలుసు పట్టుకుని దండపాణి కళ్ల ముందు అటూ ఇటూ ఊపడం మొదలుపెట్టాడు.‘దండపాణీ... నా చేతిలో ఆడుతున్న ఈ గడియారాన్ని మాత్రమే చూడు... నీ మనసు ప్రశాంతంగా మారుతోంది... నీ శరీరంలో బరువు తగ్గుతోంది... నేను అడిగే ప్రశ్నలకు మాత్రమే నువ్వు సమాధానం చెబుతావు...’ అంటూ అభిమన్యు గంభీరమైన స్వరంతో లయబద్ధంగా మాట్లాడుతున్నాడు.ఆ వాతావరణానికి, ఆ వాచ్‌ కదలికలకు దండపాణి ముఖంలో చెమటలు పట్టాయి. కళ్లు తేలేస్తూ, తీవ్రమైన కంగారుతో వణికిపోవడం మొదలుపెట్టాడు. అతడి కంగారును గమనించిన అభిమన్యు టక్కున వాచ్‌ ఆపేసి, టేబుల్‌ మీద గట్టిగా కొట్టాడు.‘మార్గరెట్‌ను ఇలాగే హిప్నటైజ్‌ చేసి అధిక మాత్రలు మింగేలా చేశావు కదా మిస్టర్‌ దండపాణి... అలియాస్‌ శివరాం!’ అని అభిమన్యు గర్జించేసరికి దండపాణి గుండె ఆగినంత పనైంది. ‘శివరాం’ అనే తన అసలు పేరు ఇన్‌స్పెక్టర్‌కు ఎలా తెలిసిందా అని బిత్తరపోయాడు.‘ఏంటి... నీ గతం గురించి నాకు ఎలా తెలిసిందా అని ఆశ్చర్యపోతున్నావా?’ అంటూ అభిమన్యు అసలు కథ విప్పాడు.‘ఆ స్టోరీ నం 30 పుస్తక రచయిత కార్తికేయ నాకు మొత్తం చెప్పాడు. ఆ 30వ కథ ఒక నమ్మక ద్రోహం గురించి. ఒక హిప్నాటిస్ట్, తన విద్యతో ఒక వ్యక్తిని ట్రాన్‌ ్సలోకి పంపి, అధిక మోతాదులో మందులు తీసుకునేలా చేసి ఆత్మహత్యగా చిత్రీకరించడమే ఆ కథ. మార్గరెట్‌ నిన్న సాయంత్రమే రచయితను కలిసి ఆ కథ చదివిన తర్వాత తనకు ఒక నిజం అర్థమైందని చెప్పింది.తన కేర్‌ టేకర్‌ దండపాణి అప్పుడప్పుడు తనను తెలియకుండానే ట్రాన్స్‌లోకి తీసుకువెళ్తున్నాడని గుర్తొచ్చిందని, ఆ కథే తన ప్రాణాలు కాపాడబోతోందని చెప్పి ఆటోగ్రాఫ్‌ తీసుకుంది. పూర్వాశ్రమంలో ఒక హిప్నాటిస్ట్‌ దగ్గర అసిస్టెంట్‌గా పనిచేసిన శివరాంవే నువ్వు!’అభిమన్యు మాటలకు దండపాణికి ఊపిరి ఆగిపోయినట్లు అనిపించింది.‘మార్గరెట్‌ రచయితను కలవడానికి వెళ్ళినప్పుడు నువ్వు ఫాలో అయ్యావు. రచయిత కార్తికేయ ఇంటి ముందు... ఆ మార్గంలో ఉన్న సీసీ కెమెరాల్లో నీ విజువల్స్‌ రికార్డు అయ్యాయి.నీ బండారం బయటపడిందని అర్థమై, ఆ రాత్రే ఆమెను హిప్నటైజ్‌ చేసి, ఆ కథలో ఉన్నట్లుగానే నిద్రమాత్రలు తీసుకునేలా చేశావు. కానీ చనిపోయే ముందు ఆమె ఆ పుస్తకాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, హంతకుడు నువ్వే అన్న క్లూ నాకు వదిలి వెళ్ళింది.’నేరం రుజువు కావడంతో దండపాణి అలియాస్‌ శివరాం తలదించుకున్నాడు.మరుసటి రోజు అభిమన్యు మళ్ళీ కార్తికేయను కలిశాడు. ‘క్రైమ్‌ కథలు అంటే నేరం ఎలా చేయాలో ఐడియాలు ఇవ్వడం కాదు, క్రిమినల్స్‌ను ఎలా పట్టుకోవాలో కూడా చూపించాయి అనడానికి మీ స్టోరీ నం 30 అసలైన ఉదాహరణ. దయచేసి ఆ 30వ కథకు ‘నమ్మక ద్రోహం’ అనే పేరు పెట్టి మీ పుస్తకాన్ని సెకండ్‌ ఎడిషన్‌ రిలీజ్‌ చేయండి.’ అని చిరునవ్వుతో చెప్పాడు అభిమన్యు.- శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: వయసు వెనక్కి వెళ్లే వరం.. హిమస్విని రాసిన చివరి లేఖ!

ప్రపంచంలో మనకి తెలియని ఎన్నో వింతలు ఉన్నాయి. అవి బయటకి రావు.∙∙ నా భార్య సమ్మర్‌ వెకేష¯Œ కి డల్‌హౌసీకి వెళ్దామని కోరింది.‘‘హోటల్‌ ఒద్దు. కలోనియల్‌ హౌస్‌ తీసుకోండి. బ్రిటిష్‌ కాలంలో కట్టిన హిస్టారికల్‌వి అక్కడ చాలా ఉంటాయి.’’ కోరింది.ఆ ప్రకారం మేము ముందు ఢిల్లీకి, అక్కడ నుంచి డల్‌హౌసీకి చేరుకుని రిజర్వ్‌ చేసుకున్న ఏర్‌బీఎ¯Œ బీకి వెళ్ళాము. ఆ ఇంటిని బయట నుంచి చూడగానే బ్రిటిష్‌ కాలంలో తెల్లదొరల కోసం కట్టారని తెలిసిపోతోంది. లోపల ప్రతి గదిలోని ఫైర్‌ ప్లేస్‌లని, టీక్‌ వుడ్‌తో చేసిన తలుపులు, ఫర్నిచర్‌ని చూశాక అది రూఢి ఐంది.ఆ ఇంటిని హేండ్‌ ఓవర్‌ చేయడానికి వచ్చిన స్థానికుడు గదులన్నీ చూపించాడు. కింద డ్రాయింగ్‌ రూమ్, కిచెన్, డైనింగ్‌ హాల్‌. స్టడీ రూమ్‌. డ్రాయింగ్‌ రూమ్‌లో గోడలకి చేత్తో గీసిన చిత్రాలు చాలా ఉన్నాయి. అవన్నీ అనేక వయసుల్లోని ఒకే మహిళవి. వృద్ధాప్యంలోని చిత్రంలో ఆవిడ చర్మం రంగుని బట్టి ఇండియన్‌ అని తెలిసిపోతోంది.‘‘ఈవిడ పేరు మిసెస్‌ హిమస్విని. బ్రిటిష్‌ వారి కాలంలో తన ఇంగ్లిష్‌ భర్తతో ఈ ఇంట్లో ఉండేవారు. కొంత కాలానికి ఆయన లండన్‌ వెళ్ళిపోయారు. భార్యని తీసుకెళ్ళలేదు. ఆవిడ మనవడి మనవడు ఇప్పుడు దీనికి వారసుడు. అతను లండ¯Œ లో ఉన్నాడు.’’‘‘ఆవిడని ఖననం చేశారా? దహనం చేశారా?’’ చిత్రంలో ఆవిడ మొహం మీది బొట్టుని చూసి మా ఆవిడ అడిగింది.‘‘రెండూ చేయలేదు.’’‘‘ఆవిడ పార్సీనా? మృతదేహాన్ని సైలెంట్‌ టవర్‌ మీద పక్షులకి ఆహారంగా ఉంచారా?’’‘‘కాదు. ఆవిడ మాయమైంది.’’‘‘మాయమైందా?’’ ఆశ్చర్యంగా అడిగాను.‘‘ఆవిడ ఒంటరిగా ఉండేది. కొడుకు ఇంగ్లండ్‌కి వెళ్ళి అక్కడే స్థిరపడ్డాడు. ఈ ఇంట్లో ఎవరెవరో ఆడవాళ్ళు ఉండేవారు. చివరిగా ఓ చిన్న పిల్ల ఉండేది. ఆ అమ్మాయిని చూసుకోడానికి ఓ భయంకర వ్యక్తి ఉండేవాడు. తర్వాత మళ్ళీ ఈ ఇంట్లోకి ఎవరూ రాలేదు. ‘‘ఆవిడ రావణాసురుడి భక్తురాలు. ఆవిడ పూర్వీకులు కూడా. నవరాత్రుల్లో ఆవిడ తప్పనిసరిగా కాన్పూరు సమీపంలోని షివాలా ప్రాంతంలోని దశానన్‌ ఆలయానికి వెళ్ళేది. దాన్ని కేవలం విజయదశమి రోజే తెరుస్తారు. మిగిలిన రోజులన్నీ మూసే ఉంటుంది. రావణాసురుడి మరణానికి బాధపడుతూ అక్కడ మౌనంగా ధ్యానం చేస్తారట. ఆవిడ ఎప్పుడు మాయమైందో ఎవరికీ తెలీదు.’’ ఆ స్థానికుడు చెప్పాడు.మా ఆవిడ ఆ రాత్రి స్టడీ రూమ్‌లోని బుక్‌ షెల్ఫ్‌లని చూస్తూ, ఓ దానికి తాళం లేకపోవడం గమనించి, దాన్ని తెరిచి ఆర్‌.ఈ. ఎంథోవెన్‌ రాసిన ‘ఓల్డ్‌ మెన్‌ ఎట్‌ పీపుల్స్‌ ట్రీ’ పుస్తకాన్ని తీసుకుంది. దాంట్లోంచి ఓ కాగితం నేల మీద పడింది. ఒంగి తీసుకుని నాలుగు మడతలు పెట్టిన దాన్ని తెరిచి చూసింది. అది సిమెంట్‌ రంగులో, గొగ్గులుగా ఉన్న ఓ పాత లెటర్‌ హెడ్‌. ఆవిడ పేరుతో, ఆ అడ్రస్‌తోనే దాన్ని ముద్రించారు. ఏటవాలుగా వాలిన ఇంగ్లీష్‌ అక్షరాల్లో, చిన్న పిల్ల చేతిరాతతో రాసిన దానికి ‘సో దట్‌ యు నో’ అనే హెడ్డింగ్‌ ఉంది.నేను టీవీ చూస్తూంటే, దాన్ని కొద్దిగా చదివి వెంటనే వచ్చి నా పక్కన కూర్చుని టీవీని ఆఫ్‌ చేసి మా ఆవిడ బయటకి చదివింది.‘‘ఇది వినండి. నేను రావణుడి భక్తురాలిని. నా ఎనభై ఆరవ ఏట నేను ఇంకాస్త ముసలిదానిని ఐతే మొహం, చేతులు బాగా ముడతలు పడతాయని మథనపడేదాన్ని. ఓ రోజు రావణ విగ్రహానికి పూజ చేశాక ఆయన ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అబద్ధం కాదు, ఇది నిజం. ఆయన స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అచ్చం దశానన్‌ ఆలయంలోని విగ్రహంలోలానే ఉన్నాడు. ఆ విగ్రహాన్ని వందల ఏళ్ళుగా, చాలా తరాలుగా మేము విడవకుండా నిత్యం ఆరాధిస్తున్నాం. ఆయన వాత్సల్యంగా నా తల నిమిరి అడిగాడు. ‘నువ్వు ఇంకొన్ని సంవత్సరాల్లో వృద్ధురాలుగా మరణిస్తావా? లేక వయసులో వెనక్కి వెళ్తూ చివరికి మాయమవుతావా?’‘వయసులో వెనక్కి వెళ్ళడం అంటే?’ అడిగాను.‘నీ ప్రతీ పుట్టినరోజుకి నీ వయసు పెరిగే బదులు ఒక్కో సంవత్సరం తరుగుతూంటుంది. ఇలా ఎనభై ఆరో ఏట నించి ఒకటవ ఏడు దాకా నువ్వు వెనక్కి వెళ్తూ, చివరికి పుట్టని మనిషివి అవుతావు’‘అప్పుడు నాకు యవ్వనం తిరిగి వస్తుందా?’ ఆశగా అడిగాను.‘యవ్వనం, తర్వాత బాల్యం కూడా వస్తుంది. ఈ రహస్యం ఎవరికి చెప్పినా, ఈ వరం నష్టమై అసలు వయసుకి చేరుకుంటావు’ ఆయన హెచ్చరించాడు.నేను ఆ వరాన్ని కోరుకున్నాను. క్రమంగా నేను ఏటా వార్ధక్యంలోంచి వెనక్కి వస్తున్నానని గుర్తించాను. ప్రపంచంలో రెండోసారి యవ్వనాన్ని అనుభవించింది నేనే. ఇప్పుడు నా వయసు ఐదు. ఇంకో నాలుగేళ్ళల్లో నేను పుట్టని మనిషిలా మాయమవుతాను. కాబట్టి నా ఆరాధ్య దైవం రావణాసురుడి వరం గురించి ప్రపంచానికి తెలియాలని ఈ ఉత్తరం రాసి పుస్తకంలో ఉంచుతున్నాను. మీరు ఇది నమ్మడానికి ఋజువుగా, నేను ఈ ఇంట్లో వివిధ వయసుల్లో జీవించినప్పుడు గీయించుకున్న వర్ణ చిత్రాల్లోని తారీకులని చూడండి.’’ఉత్తరం చివరలో చిన్న పిల్ల చేతిరాతలో హిమస్విని అని సంతకం ఉంది.వెంటనే మేమిద్దరం చిత్రాల్లోని తారీకులని చూస్తే, వృద్ధాప్యంలో గీసిన చిత్రం 1917. ఆఖరి చిత్రం 2000. అప్పుడు ఆమె వయసు నాలుగు.∙∙ అవును. ప్రపంచంలో మనకి తెలీని ఎన్నో వింతలు ఉన్నాయి. అవి బయటకి రావు.- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: కవిత్వం నుంచి రాజ్యసభ వరకు.. శంకర కురుప్‌ అరుదైన ప్రస్థానం!

‘అంతుబట్టని నీలాకాశపుఅగాధాలలోకి పతనమయ్యా–పడుతూ, పడిపోతూఅపస్మారకస్థితిలోకి జారిపోయా–పాలవెలుగులను వెదజల్లేనిప్పుకణికగా మారిపోయా!నిజమే–నింగి కడలిలో, నేనో పిత్తపరిగనే!ఒకనాటికి, కాలం కవిలెకట్టలోమరపున, మరుగున పడిపోతానేమో!! అయితే, నేనూ ఒకప్పుడు,బతుకు కొలిమిలో బొగ్గునైభగ్గుమన్నదాన్నే!నా మాట నమ్ము!నేనూ ఓ వెలుగు వెలిగి,వెలిగించిన దాన్నే!!’అనే ఈ అత్యాధునిక కవితా ఖండికను వెలువరించిన మలయాళ మహాకవి, విమర్శకుడు, వ్యాసకర్త గోవింద కురుప్‌ శంకర కురుప్‌. ఇరవయ్యో శతాబ్దితో పాటే పుట్టిన ఈ మహాకవి, అరవై అయిదో యేట జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందుకున్న తొలి రచయిత.పద్దెనిమిదేళ్ళ ప్రాయంలో యువకవిగా ‘ప్రకృతికో వందనం’ సమర్పించిన శంకర కురుప్, మరో అయిదేళ్ళకు ‘సాహిత్య కౌతుకం’ పేరిట తొలి కవితాసంకలనాన్ని వెలువరించారు. 1918–78 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో శంకర కురుప్‌ 40 పుస్తకాలు ప్రచురించారు. మొదట్లో భావకవిగా ఉండిన శంకర కురుప్‌ క్రమంగా ఆన్ని సాహిత్య దృక్పథాలనూ అధ్యయనం చేస్తూ, తనకంటూ ఓ సాహిత్య మూర్తిమత్వాన్ని తీర్చిదిద్దుకున్నారు. ఆ క్రమంలో భాగంగానే, కవికులగురువు కాళిదాసు రాసిన ‘మేఘదూతం’, పారశీక మహాకవి ఉమర్‌ ఖయ్యాం పాడిన ‘రుబాయత్‌’, రవీంద్ర కవీంద్రుడు గానంచేసిన ‘గీతాంజలి’ తదితర అనువాద గ్రంథాలను మలయాళ పాఠకులకు సమర్పించుకున్నారు కురుప్‌.సాహిత్య లోకం కూడా ఆయన్ను అంతే ఆప్యాయంగా ఆదరించింది. 1961లో కేరళ సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారంతోనూ, 1963లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారంతోనూ, 1965లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారంతోనూ, 1967–68 సంవత్సరాల్లో పద్మభూషణ్‌ పురస్కారంతోనూ, 1967లో సోవియట్‌ ల్యాండ్‌ నెహ్రూ పురస్కారంతోనూ ఈ మహాకవిని సత్కరించింది అక్షర జగతి. వీటన్నిటికీ తలమానికమనిపించేలా 1968లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా నామినేట్‌ అయ్యారు శంకర కురుప్‌.శంకర కురుప్‌ కలం పట్టేనాటికి, మన దేశభాషలు అన్నింటిలోనూ ప్రచురంగా విస్తరిస్తున్న రచనా ధోరణి భావకవిత్వం అనే రొమాంటిసిజం. అప్పట్లో కవిత్వమే ప్రధాన రచనా ప్రక్రియగా ఓ వెలుగు వెలుగుతూ వుండేది. అందుకే, 1920 దశకానికి అటూయిటూగా రచయితలనందరినీ కవులనే అనేవారు. (నూరేళ్ళ తర్వాత కూడా ఆ సంప్రదాయాన్ని నిలబెట్టిన రంగం ఒక్కటే– అది సినిమా రంగం! నిన్నమొన్నటి వరకూ సినిమా వాళ్ళ భాషలో అన్నిరకాల రచయితలూ కవులే!!) శంకర కురుప్‌ క్రమంగా దివి నుంచి భువికి దిగివచ్చి సమగ్ర మానవతావాదానికి పట్టంకట్టిన రచయిత కాగలిగారు.19–20శతాబ్దాల్లో రచయితగానూ, సామాజిక ఉద్యమకారుడిగానూ మలయాళ సమాజాన్ని ప్రభావితం చేసిన వల్లత్తోళ్‌ నారాయణ మేనన్‌ ప్రభావం శంకర కురుప్‌పై ప్రగాఢంగా పడింది. అది ఆయన సామాజిక దృక్పథాన్ని తీర్చిదిద్దింది. షెల్లీ, వర్డ్స్‌వర్త్, టాల్‌స్టాయ్, టాగోర్ల సాహిత్యమూ– గాంధీ గారి రాజకీయాలూ రచయితగా ఆయన దృక్పథాన్ని ప్రభావితం చేశాయి.ముఖ్యంగా, రష్యన్‌ మహారచయిత టాల్‌స్టాయ్‌ రచన ‘కళ అంటే ఏమిటి?’ చదివిన తర్వాత ఆయన సాహిత్య దృక్పథం విస్పష్ట రూపం తీసుకుందంటారు. 1897లో టాల్‌స్టాయ్‌ ఈ 200 పేజీల సిద్ధాంత గ్రంథాన్ని రష్యనులో రాశారు. మరో ఏడేళ్ళకు గానీ– అంటే, 1904లో గానీ– ఐల్మర్‌ మాడ్‌ దాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించలేదు. అది జరిగిన ఏ మూడు నాలుగు దశాబ్దాలకో మన మలయాళ మహాకవి దాన్ని చదివి వుంటారు.అయితేనేం? టాల్‌స్టాయ్‌ చెప్పిన అయిదారు సూత్రాలు మనకు తెలిసిన మహాకవిని నగిషీలు చెక్కి తీర్చిదిద్దాయి! సాహిత్యకళలో సౌందర్యాన్ని– వినోదాత్మకతనూ– శిల్ప ప్రావీణ్యాన్ని ప్రముఖంగా పరిగణించే దురాచారాన్ని టాల్‌స్టాయ్‌ తీవ్రంగా ఖండించారు. సిసలైన కళలోని భావుకత, దాని స్వీకర్తకు ‘వైరస్‌ మాదిరిగా సోకాలి’ అన్నారు టాల్‌స్టాయ్‌. నిజమైన కళకు సార్వజనికమైన స్వభావం ఉండాలనీ, అది అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలనీ కూడా అన్నారాయన.అత్యున్నతమైన కళారూపం విశ్వజనీనమైన సోదరభావాన్నీ, ప్రేమాభిమానాలనూ రేకెత్తించాలన్నారాయన. కేవలం ఉన్నత వర్గాలకే అందుబాటులో ఉండే కళ కృతకమైందని ఖండించారు టాల్‌స్టాయ్‌. శంకర కురుప్‌ సాహిత్య మూర్తిమత్వంలో టాల్‌స్టాయ్‌ ‘బోధనల’ జాడలు కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తూనే వుంటాయి!శంకర కురుప్‌ స్వయంకృషిని మాత్రమే నమ్ముకున్న వ్యక్తి. పాఠశాలలో చదువుకున్నవి మలయాళ– సంస్కృత సాహిత్యాలే అయినా, కష్టపడి ఇంగ్లిష్, హిందీ, బంగాలీ భాషలనూ నేర్చారు. ఆయా భాషల్లో మూల రచనలు చదివిన కారణంగానే, శంకర కురుప్‌ స్వరం అంతటి స్పష్టతనూ– గాంభీర్యాన్నీ సంతరించుకోగలిగింది. పారశీక భాష ఆయన నేర్చుకోకపోయినా, ఆంగ్లానువాదాల ద్వారా మధ్యయుగాల పారశీక కవుల రచనలను శంకర కురుప్‌ నిశితంగా అధ్యయనం చేశారు.ఆయన రాసిన వ్యాస సంపుటి ‘ముత్యాలూ– ముత్తెపుచిప్పలూ’లో వినిపించే స్వరగాంభీర్యం గురించి మలయాళ విమర్శకులు తరచు ప్రస్తావిస్తూ వుంటారు. అలాంటి వ్యక్తికి మొట్టమొదటి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం దక్కినందుకు 61 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా మనం సంతోషించాలి.- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: ప్లీజ్‌ మేల్కోండి..ప్రోస్టేట్‌ క్యాన్సర్‌ విషయంలో అశ్రద్ధ వద్దు

జీడిపప్పు కొద్దిగా తీసుకున్నా చాలు, పోషకాలు పుష్కలంగా లభిస్తాయి. జీడిపప్పు ఉత్పాదనలో మన దేశం ఇప్పుడు రెండో స్థానంలో ఉంది. నిజానికి ఇది మన స్థానిక పంట కాదు. పదహారో శతాబ్దిలో పోర్చుగీసు నావికుల ద్వారా వచ్చిన అనేక వృక్షజాతుల్లో జీడిమామిడి కూడా ఒకటి.పోర్చుగీసు నావికులు బ్రెజిల్‌ తీరం నుంచి గోవా తీరానికి జీడిమామిడి మొక్కలను తీసుకువచ్చి, ఇక్కడ ఈ పంటను అభివృద్ధి చేశారు. అనతి కాలంలోనే ఇది మన దేశంలోని తీరప్రాంతాలలో అన్నిచోట్లా విస్తరించింది. జీడిపప్పు ఎగుమతుల ద్వారా మన దేశానికి విదేశీ ఆదాయం కూడా గణనీయంగా లభిస్తోంది.జీడిపప్పు విశేషాలను గణాంకాలలో తెలుసుకుందాం...జీడిపప్పులో పిండి పదార్థాలు, ప్రొటీన్లు, కొవ్వులు అధికంగా ఉంటాయి. వీటితో పాటు విటమిన్లు, ఖనిజాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. వందగ్రాముల జీడిపప్పు 553 కిలోకేలరీల శక్తినిస్తుంది. జీడిపప్పులోని పోషకాలను గణాంకాల్లో చూద్దాం.ఇదీ చదవండి: ఆ కేఫ్‌ ఒక కప్పు కాఫీకి మించి..! ప్రతి టేబుల్‌ వెనుక ఒక లైఫ్‌ స్టోరీ..

1990– శ్రీలంకలోని బకామూనా ప్రాంతం.మూడేళ్ల పూర్ణిమా ఏకనాయకేకు ఆమె తల్లి జడలు వేస్తోంది. ‘అమ్మా! నాకెందుకు ఇలా జడలు వేస్తున్నావ్‌? నేను అబ్బాయిని కదా?’ అని ప్రశ్నించేసరికి తల్లి అవాక్కయింది. ‘నువ్వు అమ్మాయివి. అందుకే జడలు వేస్తున్నా’ అని ఎంత చెప్పినా ఆ చిన్నారి వినిపించుకోలేదు. ఇదే క్రమంలో ఓరోజు ‘నేను అబ్బాయినే. అగర్‌బత్తీలు తయారుచేసేవాడిని. నాకు వేరే కుటుంబం ఉంది. ఓ రోజు బస్సు కింద పడి చనిపోయాను’ అని చెప్పడంతో తల్లిదండ్రులు విస్తుపోయారు.ఉపాధ్యాయుల కుటుంబంలో జన్మించిన పూర్ణిమ మాటలు అక్కడితో ఆగలేదు. తాను తయారు చేసే అగరబత్తుల పేర్లను కూడా చెప్పింది. అగరబత్తుల తయారీ కేంద్రం ఇటుకల బట్టీ, చెరువు దగ్గర ఉండేదని వివరించింది. తమ వద్ద రెండు వ్యాన్లు, ఒక కారు ఉండేవని కూడా చెప్పింది. తనకు భార్య ఉందని, ఆమె పేరు కుసుమి అని, తల్లిపేరు సిమోనా అని, ఇద్దరు తమ్ముళ్లు ఉన్నారని తెలిపింది. ఒక చిన్నారి ఇంత వివరంగా ఒక తెలియని జీవితం గురించి మాట్లాడటం కుటుంబ సభ్యుల్లో ఆసక్తిని కలిగించింది. కానీ ఆమె చెబుతున్న వ్యక్తి నిజంగా ఉన్నాడా? ఉంటే ఎక్కడున్నాడు?– ఈ మిస్టరీ వారికి అంతుచిక్కలేదు.ఒక రోజు పూర్ణిమ టీవీ చూస్తుండగా, అందులో శ్రీలంకలోని ప్రసిద్ధ కెలనియా దేవాలయం గురించి కార్యక్రమం ప్రసారమైంది. ఆ దేవాలయాన్ని చూసిన పూర్ణిమ గట్టిగా అరుస్తూ, ‘నాకు ఈ ప్రదేశం తెలుసు. నేను ఇక్కడే ఉండేదాన్ని. నది అవతల’ అని చెప్పింది. ఆ ప్రాంతం వారు ఉంటున్న ఊరికి దూరంగా ఉంది. ఇదే సమయంలో పూర్ణిమ తండ్రి పనిచేస్తున్న పాఠశాలకు సుమనసిరి అనే కొత్త ఉపాధ్యాయుడు వచ్చారు. అతనిది కెలనియా ప్రాంతమే. దీంతో ఈ విషయాన్ని పూర్ణిమ తండ్రి ఆయనకు చెప్పాడు. దీంతో సుమనసిరి– కెలనియా నది అవతలి ప్రాంతంలో అగరబత్తులు తయారు చేసే కుటుంబాల గురించి ఆరా తీశారు. రెండు చిన్న కుటుంబ వ్యాపారాల గురించి సమాచారం లభించింది. వాటిలో ఒక కుటుంబం అగరబత్తులు తయారు చేసేది. ఆ కుటుంబంలో జినదాస పెరేరా అనే వ్యక్తి ఉన్నాడని తెలిసింది. ఓ రోజు సైకిల్‌పై అగరబత్తులు తీసుకుని మార్కెట్‌కు వెళ్తుండగా బస్సు ఢీకొట్టడంతో చనిపోయాడని, ఈ ప్రమాదం పూర్ణిమ పుట్టడానికి రెండేళ్ల ముందు 1985లో జరిగిందని సుమనసిరి తెలుసుకున్నారు. పూర్ణిమ చెప్పిన రెండు అగరబత్తుల బ్రాండ్లు కూడా అవేనని గుర్తించారు.అనంతరం పూర్ణిమను ఆమె తల్లిదండ్రులు జినదాస కుటుంబం వద్దకు తీసుకెళ్లారు. ముందుగా ఆ కుటుంబంలోని కొందరిని చూసిన ఆమె– విజయసిరిని గుర్తించి, ఆయన తనకు బావమరిది అని చెప్పింది. అగరబత్తుల వ్యాపారానికి సంబంధించిన కొన్ని వివరాలను వెల్లడించింది. విజయసిరికి గతంలో జరిగిన ఒక మోకాలి ప్రమాదం గురించి కూడా చెప్పడం వారిని ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది.ఈ విషయం పునర్జన్మలపై పరిశోధనలు చేస్తున్న ఎర్లెండూర్‌ హరాల్డ్‌సన్‌ చెంతకు చేరింది. దీంతో ఆయన ఈ కేసును పరిశోధించారు. ముందుగా రెండు కుటుంబాల మధ్య ముందు ఎలాంటి సంబంధం లేదని నిర్ధారణకు వచ్చారు. పూర్ణిమ చెప్పిన గతజన్మ వివరాలకు సంబంధించిన మొత్తం ఇరవై అంశాల్లో పద్నాలుగు అంశాలు సరిపోయినట్టు ధ్రువీకరించారు. మూడు అంశాలు తప్పుగా ఉన్నాయని, మరో మూడింటి విషయంలో స్పష్టమైన నిర్ణయానికి రాలేకపోయామని పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ కేసులో హరాల్డ్‌సన్‌ ను అత్యంత ఆశ్చర్యపరచిన అంశం మరొకటి. అది పూర్ణిమ చెప్పిన మాటలు కాదు, ఆమె శరీరంపై ఉన్న పుట్టు మచ్చలు. పూర్ణిమ పుట్టినప్పటి నుంచే ఆమె ఛాతీ, ఎడమ వైపు పక్కటెముకల ప్రాంతంలో ప్రత్యేకమైన మచ్చలు ఉన్నాయి. జినదాస పోస్టుమార్టం నివేదికను హరాల్డ్‌సన్‌ పరిశీలించగా, బస్సు చక్రం అతని ఎడమ ఛాతీ భాగంపై నుంచి వెళ్లడంతో ఎడమ వైపు పక్కటెముకలు విరిగి, అంతర్గత అవయవాలకు తీవ్ర గాయాలైనట్లు ఉంది. జినదాస మరణ సమయంలో అతని శరీరంపై ఏర్పడిన గాయాల స్థానంలో పూర్ణిమ పుట్టుకతో ఉన్న మచ్చల ప్రాంతం పోలి ఉందని హరాల్డ్‌సన్‌ నిర్ధారించారు.పూర్ణిమ చెప్పిన విషయాల్లో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఉంది. తాను ప్రమాదంలో మరణించిన తర్వాత కొంతకాలం చీకటిలాంటి ప్రదేశంలో తేలుతూ ఉన్నానని చెప్పింది. తన కోసం కుటుంబ సభ్యులు ఏడుస్తున్నట్లు, అంత్యక్రియలు జరుగుతున్న సమయంలో తన శరీరాన్ని చూస్తున్నట్లు చెప్పింది. ఆ తర్వాత ఒక వెలుగు కనిపించిందని, తరువాత తాను ప్రస్తుత జీవితంలోకి వచ్చానని వివరించింది. దూర ప్రాంతంలో జీవించిన ఓ వ్యక్తి గురించి మూడేళ్ల చిన్నారికి ఇంత నిర్దిష్టమైన వివరాలు ఎలా తెలిశాయి? మరణ గాయాలకు పోలిన పుట్టుక మచ్చలు ఎలా వచ్చాయి? ఇవన్నీ పునర్జన్మకు ఆధారాలేనా? లేక ఇప్పటికీ పూర్తిగా అర్థం కాని మరో మానసిక లేదా సామాజిక ప్రక్రియ ఏదైనా ఉందా? పూర్ణిమా ఏకనాయకే కేసుకు కచ్చితమైన సమాధానం ఏదైనా కావచ్చు. కానీ ఓ మూడేళ్ల చిన్నారి చెప్పిన మాటలు అప్పటికే ముగిసిపోయిన ఓ మనిషి జీవితం మళ్లీ తెరపైకి రావడం వల్ల ఈ కేసు పునర్జన్మపై జరిగిన పరిశోధనల్లో ఒక అసాధారణ అధ్యాయంగా మిగిలిపోయింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇదీ చదవండి: వామ్మో.. ఏడాదికి ఒక్కసారే స్నానం! విడాకులు ఇప్పించండి సారూ!!

బాలనటిగా జాతీయ అవార్డు – హీరోయిన్‌ గా యువత మనసుల్లో ప్రత్యేక స్థానం– ఇప్పుడు ఓటీటీలోనూ విభిన్న పాత్రలతో విలక్షణమైన గుర్తింపు! ఇలా పేరు, ప్రఖ్యాతులు ఎంత పెరిగినా, నటనను ఒక గొప్ప బాధ్యతగా చూస్తోంది నటి శ్వేతా బసు ప్రసాద్‌. తన ప్రయాణం, అనుభవాలు, ఆలోచనలకు సంబంధించిన మరిన్ని ఆసక్తికరమైన సంగతులు ఆమె మాటల్లోనే...ప్రేమకు గుర్తుగా... పేరు మాది ఝార్ఖండ్‌లోని జంషెడ్‌పూర్‌. నాన్న అనుజ్‌ ప్రసాద్, అమ్మ శర్మిష్ఠ బసు వారి ప్రేమకు గుర్తుగా నా పేరులోనూ బసు, ప్రసాద్‌ చేర్చుకున్నా. ఐదేళ్ల వయసున్నప్పుడే మా కుటుంబం ముంబైకి మారింది. బాలనటిగా చాలా అవకాశాలు వచ్చాయి. కాని, మా తల్లిదండ్రులు చదువు దెబ్బతింటుందని చాలా సినిమాలకు ‘నో’ చెప్పారు. తర్వాత మాస్‌ మీడియా, జర్నలిజంలో గ్రాడ్యుయేషన్‌ చేశాను.గొప్పదని తెలియదు!‘మక్డీ’ సినిమాలో నటించినప్పుడు నాకు పదకొండేళ్లు. అందులో రెండు పాత్రలు పోషించాను. ఆ సినిమాకే జాతీయ ఉత్తమ బాలనటి అవార్డు వచ్చింది. అప్పట్లో అది ఎంత గొప్పదో అసలు తెలియదు. చివరకు రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా అవార్డు అందుకున్నప్పుడు అర్థమైంది. నేను సాధించింది చాలా గొప్ప విజయమని.ఎక్కడా.. ఆ ప్రశ్నే!‘కొత్త బంగారు లోకం’ సినిమా నాకు చాలా ప్రత్యేకం. అందులోని ‘ఎక్కడా...’ అనే డైలాగ్‌తో ఇప్పటికీ నన్ను పలకరిస్తుంటారు. ఒక చిన్న డైలాగ్‌ కూడా ప్రేక్షకుల మనసుల్లో ఎంతకాలం నిలిచిపోతుందో అప్పుడు ఊహించలేదు. ఇప్పుడు దాదాపు పద్దెనిమిదేళ్ల తర్వాత వరుణ్‌ సందేశ్‌తో కలిసి మరోసారి తెలుగు ప్రేక్షకుల ముందుకు వస్తున్నా.ఖాళీగా ఉన్నా... ఫర్వాలేదు!ప్రతి అవకాశాన్నీ అంగీకరించాల్సిన అవసరం లేదు. నచ్చిన కథ, బలమైన పాత్ర దొరికితేనే చేయాలనుకుంటాను. మంచి పాత్ర కోసం కొంతకాలం ఖాళీగా ఉన్నా ఫర్వాలేదు. ఎందుకంటే నేను చేసే ప్రతి పనికీ నా పేరు ఉంటుంది. ప్రేక్షకులు నా నటనపై పెట్టుకున్న నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవాలనుకుంటాను.కెమెరా వెనుకా... ఓ ప్రపంచం!కథ చెప్పాలంటే కెమెరా ముందే ఉండాల్సిన పనిలేదు. అందుకే ఫిల్మ్‌ మేకింగ్‌పై ఆసక్తితో ‘రూట్స్‌’ డాక్యుమెంటరీకి దర్శకత్వం వహించా. సితార్‌ నేర్చుకోవాలనిపిస్తే యూట్యూబ్‌ ట్యుటోరియల్స్‌తో సాధన మొదలుపెట్టా. పుస్తకాలు చదవడం, పెయింటింగ్, ప్రయాణాలు– ఇలా నా ప్రపంచం కెమెరాకు అవతల కూడా చాలా పెద్దదే!చేపల కూర ఉంటే చాలు!చేపల కూర నా ఫేవరెట్‌. వాటితో పాటు వడాపావ్, పానీపూరి లాంటి స్ట్రీట్‌ ఫుడ్‌ కూడా ఇష్టంగా తింటాను. గ్లామర్‌ ప్రపంచంలో ఉన్నంత మాత్రాన ఇష్టమైన ఆహారాన్ని వదులుకోలేను.నా కథ ముగియదు!సినీ పరిశ్రమలో అందరికీ ఒకే రకమైన అనుభవాలు ఎదురుకావు. కొన్ని సంఘటనలు మనల్ని క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోకి నెట్టవచ్చు. ఎదురైన కష్టాలన్నింటిని సరిగ్గా అర్థం చేసుకుంటే, ఎన్నో అనుభవాలు నేర్పిస్తాయి. వాటిని దాటిన క్షణాలన్నీ అవార్డులే.ఇదీ చదవండి: భవానీలో భిన్న కోణాలుంటాయి..

‘మా అమ్మగారిని ఆస్పత్రికి తీసుకెళ్ళానండి’‘స్కూటర్‌ టైర్‌ పంక్చర్‌ అయిందండి’‘ట్రాఫిక్‌ రద్దీ సార్‌’ ప్రధాన కార్యాలయం నుండి తనిఖీకి వచ్చిన సుందరం ఇవేం పట్టించుకోకుండా ఆలస్యంగా వచ్చిన వాళ్ళందరికీ హజరుపట్టీలో ‘ఎల్‌’ అని గుర్తు పెట్టాడు. అవినీతికి పాల్పడి, పట్టుబడి ‘అనిశా’ న్యాయస్థానంలో నిలబడిన దానికన్నా ఎక్కువ అవమానంగా భావించారు.తను చెప్పిన కారణం సమంజసమైనదని, సహేతుకమైనదని, సర్వామోదం పొందేదని గిరిధర్‌ ఆక్రోశించాడు. ఆలస్యంగా వచ్చిన వాళ్ళందరిదీ ఇదే అభిప్రాయం. గిరిధర్‌ చెప్పిన మూడు ‘స’లు తాము చెప్పినవాటికి కూడా వర్తిస్తాయని. సుందరం హెచ్చరించిన మీదట అందరూ ఐడీ కార్డ్స్‌ తగిలించుకున్నారు.మనిషి హుందాగా ఉన్నాడు. చురుగ్గా కదులుతున్నాడు. ఇన్‌ స్పెక్టర్స్‌ ఏదైనా ఫైల్‌ అడిగినప్పుడు, అందులో సమస్య ఉందనుకుంటే, అది ఇవ్వడంలో తాత్సారం చేస్తారు సిబ్బంది. రిపోర్ట్‌ పూర్తి చేసే హడావిడిలో పడి మళ్ళీ అడగరు అని. కానీ సుందరం వదలడం లేదు. ముదురులా ఉన్నాడే, అందుకే చిన్న వయసులోనే మంచి స్థాయికి ఎదిగాడు అనుకున్నారు. నాలుగు ముక్కలు బట్టీపట్టి పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణుడయ్యి పదోన్నతి సంపాదించేసాడని పెదవి విరిచాడు ఒక గ్రేడ్‌ తక్కువవాడు (ఒ.గ్రే.త). చిన్నచిన్న తప్పులు కూడా భూతద్దం పెట్టి వెతుకుతున్నాడు అని తిట్టుకున్నారు.సుందరం కఠినాత్ముడు. ∙∙ ‘మీ ఊరొస్తున్నా. రెండు రోజులు ఉంటా. సెలవు పెడతావా?’ గిరిధర్‌కి ఫోన్‌ చేశాడు ఆత్మారామ్‌.‘అబ్బే కుదరదు. ఇన్‌స్పెక్షన్‌ జరుగుతోంది. సుందరం అని ఢిల్లీ నుండి వచ్చాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌. మహా మొండివాడు’ ఎగ్గొట్టడానికి వీడికెప్పుడూ ఏదో ఒక సాకు దొరుకుతుంది అనుకున్నాడు ఆత్మారామ్‌.‘ఎవడు? ఢిల్లీ సుందరమా? వాడు నా క్లాస్‌మేటే. వాడో పెద్ద తిమింగలం. లంచాలు విపరీతంగా మరిగి కోట్లు కూడబెట్టాడు.’ఒక మనిషి మనకన్నా ఉన్నతుడు లేక ప్రతిభావంతుడు లేక అందరిచేత ఆరాధించబడుతున్నవాడు లేక అన్నిన్నూ అని మనం కుళ్ళుకుంటూ ఉండగా అతడి వ్యక్తిత్వంలో ఉన్న ఓ పెద్ద లోపాన్ని ఎవరేనా బయటపెడితే పైకి కనిపించ(నీయ)ని పట్టరాని ఆనందం మనసులో ముప్పిరిగొంటుంది. మనం గుడ్డిగా వ్యతిరేకించే రాజకీయ పక్షం ఎన్నికల్లో చిత్తుగా ఓడిపోతే మనసు మూన్‌వాక్‌ చేస్తుంది. మనం అకారణంగా ద్వేషించే నటుడి సినిమా ఘోర పరాజయం పాలైతే మనసు డిస్కో థెక్‌ ఆడుతుంది.‘సరే వీలుచూసుకుని నేనే మీ ఆఫీస్‌కి వస్తాలే. వాడికి చెప్పకు. సర్‌ప్రైజ్‌ ఇస్తాను.’ ప్రాణం పోతుంటే ఏమో చెప్పలేం కానీ, ఆత్మారామ్‌ అబద్ధం ఆడడు. సుందరానికి చదువులో తనకన్నా ఎక్కువ మార్క్స్‌ వచ్చినందుకు, మంచి ఉద్యోగం సంపాదించినందుకు, అందమైన భార్య వరించడం వల్లా, అతని పిల్లలు తన పిల్లలకన్నా తెలివైనవాళ్ళు అవడం వలనా, రెండు అంగుళాలు పొడవు ఎక్కువ అవడం చేతా, ఇల్లు ఒక అంతస్తు ఎక్కువ కట్టేసిన మూలానా సుందరం అంటే అతనికి ఈర‡్ష్య లేదు. రీ–యూనియన్‌లో తనని చూసి కళ్ళెగరేశాడని, ‘ఏరా నీకు ఇంకా ప్రమోషన్‌ రాలేదా?’ అన్నాడని కోపం లేదు. అలా అని ఆత్మారామ్‌ ఆత్మాభిమానం లేనివాడు, అంత అసమర్థుడేమీ కాదు. అలా అని ఆత్మారామ్‌ ఆర్థికంగా అధమ స్థాయిలో ఏమీ లేడు. అలా అని ఆత్మారామ్‌ అవినీతికి ఆమడ దూరంలో ఏమీ ఉండడు. అయితే సుందరంలా ఎవరినీ పీడించననీ, న్యాయం(?)గా మామూళ్ళు ఇచ్చినంతే పుచ్చుకుంటానని కూసింత, కాసంత, అణా అంత, కనీసం చిల్లి గవ్వంతైనా ఆత్మసంతృప్తి ఉంది.ఈ వార్త విని లంచాలు తీసుకోకుండా మడికట్టుకు కూర్చున్నవాళ్ళు, తీసుకోవడం చేతకానివాళ్ళు, తీసుకుంటే ఏమవుతుందో అని భయపడేవాళ్ళు– అందరూ సుందరాన్ని అసహ్యించుకున్నారు.సుందరం కఠినాత్ముడు, లంచగొండి. ∙∙ సురభి అందగత్తె, తెలివిగలది. అయితే మొదటి విశేషణమే అందరినీ ఆకర్షించేది. పనిలో ఆమె చేసిన ఒక తప్పుని ఎత్తి చూపాడు సుందరం. ‘ఇలాంటివి జరగకుండా చూసుకోండి’ స్వరంలో వీలైనంత మార్దవాన్ని ఒలికించాలని సుందరం చూసినా సురభికి కాఠిన్యంగానే అనిపించింది. ఆరోజంతా తను అడిగిన ప్రశ్నలకి ఆమె అన్యమనస్కంగానే సమాధానాలు చెప్పడం గుర్తించాడు సుందరం. ‘అతనికి ఆడవాళ్ళతో ఎలా మాట్లాడాలో కూడా తెలియదు’ అంది.‘ఏమైనా ఎక్కువగా మాట్లాడాడా? చెప్పండి. కడిగి పారేస్తాను’ అందమైన అతివల హక్కుల సాధనకై ఎంతైనా పోరాడడానికి సిద్ధపడే మదన్‌ ఆవేశపడ్డాడు. ‘హౌ టు టాక్‌ టు అండ్‌ ఇన్‌ ఫ్లుయెన్స్‌ (బ్యూటిఫుల్‌) విమెన్‌ ఇన్‌ థర్టీ డేస్‌’ అనే పుస్తకం రాయాలని తీర్మానించుకున్నాడు.‘సుందరం బాబుకి మహా గీర అనుకుంటానండి. రెండుసార్లు గుడ్‌ మార్నింగ్‌ చెప్పినా పట్టించుకోలేదు’ అన్నాడు సత్యం.‘అవును నేను పలకరించినా పట్టించుకోలేదు. నాకన్నా ఒక గ్రేడ్‌ ఎక్కువని పొగరనుకుంటాను’ అన్నాడు ఒ.గ్రే.త.‘అవును మనిషిని చూస్తేనే అర్థం అవుతుంది’ అన్నాడు పర్చేజ్‌ హెడ్‌. ఆయన్ని తలకాయ లేని హెడ్‌ అంటుంటారు.‘నిజమా? సాటి మనిషిని మనిషిగా చూడలేని కుసంస్కారం. ఆధిపత్య ధోరణికి పరాకాష్ట. హైట్‌ ఆఫ్‌ అథారిటేరియనిజం, హైట్‌ ఆఫ్‌ యారొగన్‌ ్స, హైట్‌ ఆఫ్‌ ఇన్‌ సివిలిటీ’ అని సుందరాన్ని తెగిడి, ‘రాకెట్‌కి ఇంధనం ఎంత అవసరమో ఒక చిన్న బోల్ట్, నట్, వాషర్‌ కూడా అంతే ముఖ్యం అవుతుంది. కంపెనీకి నీ అవసరం కూడా’ అని సత్యాన్ని పొగిడి తన ఆంగ్ల పరిజ్ఞానానికి తనే అబ్బురపడ్డాడు చక్రవర్తి. ఎవరూ ఏకీభవించకపోయినా, తమ సంస్థకి తనే ఆ ఇంధనం అని అతడి నిశ్చితాభిప్రాయం. సత్యంతో కొన్ని సొంత పనులు చేయించుకుంటూ ఉంటాడు. ‘బాబూ! ఇంట్లో మిక్సీ సరిగా పనిచెయ్యడం లేదన్నారు అమ్మగారు. రేపు సాయంత్రం వెళ్ళి చేయించుకొస్తాను’ అన్నాడు సత్యం. దీనిని కర్మఫలానికి ఉదాహరణగా తీసుకొనరాదు.సుందరం కఠినాత్ముడు, లంచగొండి, అహంకారి.∙∙ సుందరం కాఫీ, టీలు తాగడని తెలిసి చాలామంది ఆశ్చర్యపోయారు.‘అయ్యగారికి మందు తప్ప ఇంకే ద్రవ పదార్థమూ గొంతులోకి దిగదనుకుంటాను’ సాయంత్రానికల్లా జనం ఈగల్లా ముసిరే ఈగల్‌ బార్‌ నుండి సుందరం బయటకు రావడం రెండు కళ్ళారా చూశాడట చక్రపాణి. ఒక రోజు అయితే పొరపాటు పడొచ్చు, రెండు రోజులు వరసగా చూశాట్ట! మనిషిలో తూలుడు కానీ, తడబడడం కానీ, కళ్ళు తేలెయ్యడం కానీ లేదట! ‘తాగే సత్తా ఎంత ఉంటే అలా నిలకడగా నడవగలడు? అందుకే తొణకని నిండు (కల్లు)కుండలా, బీరునగధీరుడిలా, స్కాచి వడపోసినవాడిలా కనిపిస్తాడు సుందరం’ అన్నాడు.ఆ వార్త ఆజ్యం పోసిన అగ్నిలా, ఆక్సిజన్‌ అందిన మంటలా, ఆరని వహ్నిలా, అడవి చిచ్చులా అన్ని విభాగాలనూ చుట్టేసింది.రోజూ ఇన్సులిన్‌ ఎక్కించుకోకపోతే చచ్చిపోతామన్నట్టు తాగే డైలీ డోస్‌ మందుబాబులు దేవదాసుని చూసినట్టు సుందరంకేసి ఆరాధనగానూ, అప్పుడప్పుడూ తాగితే పర్వాలేదు అనుకునే మందుపాపలు– సన్నివేశానికి అవసరం లేకపోయినా మందు కొడుతూ ఉండే కుర్రహీరోని చూసినట్టు అభిమానంగానూ, తాగడం పాపం అనుకునేవాళ్ళు జమిలిగా తమ గ్రూప్‌ లీడర్‌ సుబ్రహ్మణ్యం సారథ్యంలో గొంగళిపురుగుని చూసినట్టు అసహ్యంగానూ చూశారు. అసలు మద్యాన్ని ముద్దగా, ముద్దుగా మందు అని వ్యవహరించకూడదు అని న్యాయస్థానంలో ఒక పిల్‌ (అనగా మందుగోలీ కాదు) వేసి ఉన్నాడు గ్రూ.లీ. మనిషిని చూస్తే నిగర్విలా, నిజాయితీపరుడిలా, నిర్వాణం పొందినవాడిలా కనిపిస్తాడా? అయ్యగారి అసలు నిగ్గూ, నిజస్వరూపం, నిర్వాకం ఇదన్నమాట.సుందరం కఠినాత్ముడు, లంచగొండి, అహంకారి, తాగుబోతు.పురస్కారాలు, బిరుదులు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వచ్చి మీద పడిపోతున్నాయి.∙∙ తాటిచెట్టు కింద నిలబడితే తాగినట్టు కాదు: అడపాదడపా మందు కొట్టే ఒక బాబు ఈగల్‌ బార్‌కి వెళ్ళి రెండు పెగ్గులు బిగించాక కేషియర్‌ పలకరించాడు. ‘ఏం సార్‌. ఈమధ్య కనపడడం లేదు?’ బాబు నవ్వాడు. ‘మా సుందరం మీ ఆఫీస్‌కే ఇన్‌ స్పెక్షన్‌ కి వచ్చాడు కదా’ బాబు తెల్లబోయాడు. ‘మీ సుందరమా?’ బాబు అనుమానం.‘అవును సార్‌. వాడు నా క్లాస్‌మేట్‌. బాగా చదివేవాడు’ బాబు ఆశ్చర్యపోయాడు.‘బాగా తాగుతాడేమో కూడా’ బాబు వెటకారం.‘భలేవారే. వాడికి వాసన కూడా పడదు. నేను పనిచేసే సమయం సాయంత్రాలే కదా. నాతో కబుర్లు చెప్పడానికి వస్తున్నాడు. రేపే ఆఖరు అని చెప్పాడు’ బాబుకి మత్తు దిగిపోయింది. ఈ వార్త విని తాగనివాళ్ళు కూడా హేంగోవర్‌కి గురయ్యారు. సుందరం బార్‌ నుండి బయటకు రావడమే చూశాడు చక్రపాణి. తాగడం చూడలేదు. అంటే అది అర్థసత్యమే! తర్కించడానికి జిజ్ఞాస ఉండాలి, జ్ఞానం కావాలి, ఓడిపోవడానికి కూడా సిద్ధపడాలి. సుందరం తాగుబోతు కాకపోతే అతని గురించి చెడుగా చెప్పుకోవడానికి తమకో అవకాశం ఉండదు, సుందరం మంచివాడు అనుకోవడానికి మనసు ఒప్పదు కనుక ఎవరూ తర్కం జోలికి పోలేదు. అదే లోకరీతి!∙∙ పశ్చాత్తాప పర్వం:ఆఖరి రోజు మోటివేషన్‌ లో భాగంగా సుందరం కొంతమంది ఉద్యోగులతో మాట కలిపాడు.‘సత్యం గారూ. మీ అమ్మాయి, అల్లుడూ ఈమధ్యనే ఢిల్లీకి మారారని చెప్పారు కదా? వాళ్ళకేమైనా అవసరం అయితే నా ఫోన్‌ నంబర్‌ ఇవ్వండి. మీరు ఎప్పుడైనా ఢిల్లీ వస్తే మా ఇంటికి తప్పకుండా రండి’ సత్యాన్ని ఇలా మీరు అని గౌరవంగా సంబోధించిన సిబ్బంది ఎవరూ లేరు. సంస్థలో నిన్నో, మొన్నో చేరిన కుర్రకంకులు కూడా ‘సత్యం ఇలా రా’ అని పిలిచేవాళ్ళే.సత్యం తల్లి ఆస్పత్రిలో చేరితే తెలిసిన వైద్యుడి ద్వారా తక్కువ ఖర్చుతో బయటపడేయించిన నారాయణహరి, పిల్ల కళాశాల రుసుములో రాయితీ ఇప్పించిన సరస్వతీ, కొడుకుకి ఉద్యోగం వేయించడంలో సహాయపడిన రాజు– ఇలా పరోపకారి పాపన్నలు, పాపమ్మలు చేసిన సహాయాలన్నీ ఆ పిలుపు ముందు బలాదూర్‌ అనిపించాయి.‘మీరు చాలా బాగా పనిచేస్తారు. అయితే చందమామలో మచ్చ లేకపోతే ఇంకా ఎంత ప్రకాశవంతంగా ఉండేదో అన్నట్టు మీరు ఆ తప్పు చేయకుండా ఉండి ఉంటే బాగుండేది అని అలా చెప్పాను. మీ మనసు నొచ్చుకున్నట్టు ఉంది’ సురభి పొంగిపోయింది. ‘మీ ఆఫీస్‌ నోట్స్‌ చాలా బాగుంటున్నాయి. ఈసారి మీకు తప్పకుండా పదోన్నతి లభిస్తుంది’ ఒ.గ్రే.త. సుందరం చేతులు పట్టుకుని ఊపాడు.‘మీరు చేసిన పొరపాట్లు సరిదిద్దేశారు. అవి రిపోర్ట్‌ చేయదగ్గ పెద్దవి కావు. రాయలేదులెండి’ పర్చేజ్‌ హెడ్‌ సంతోషంతో హెడ్‌ ఆడించాడు.తను రెండుసార్లు పలకరించినపుడు సుందరం పరధ్యానంలో ఉన్నాడని సత్యం గమనించలేదు. ఒక గ్రేడ్‌ తక్కువవాడు ఈర‡్ష్యతో అబద్ధం చెప్పాడు. ఒక విషయంలో మందలించాడని పర్చేజ్‌ హెడ్‌ కోపంతో అలా అన్నాడు. వాళ్ళ మనసుల్లో ఉన్న గొంగళిపురుగు సీతాకోకచిలుకగా పరివర్తనం చెందింది. ∙∙ లోన మనసు వెన్న: ‘మీరింత మంచివారు. మొదటిరోజు ఆలస్యంగా వచ్చినవారి పట్ల ఎందుకు కఠినంగా ఉన్నారు’ అడిగాడు మేనేజర్‌.‘సమయ పాలన పాటించినవాళ్ళకి ఇచ్చిన గౌరవం అది. లేదూ వాళ్ళల్లో కొంతమంది నా మీద పైకి ఫిర్యాదు కూడా చెయ్యొచ్చు ఆధారాలతో సహా. నాకెందుకు తలనొప్పి’ సుందరం తర్కానికి ఆశ్చర్యపోయాడు మేనేజర్‌. ‘కానీ ఇందులో లేట్‌ లతీఫ్‌ల గురించిన పేజ్‌ లేదు’ రిపోర్ట్‌ చూస్తూ సందేహం వెలిబుచ్చాడు.‘మొన్న ఒకరు నిజంగానే ఆస్పత్రికి వెళ్ళి ఉండొచ్చు, టైర్‌ పంక్చర్‌ అవుతుందని ఊహించం కదా, ట్రాఫిక్‌ అయినా అంతే. భగవంతుడు ఉన్నా, లేకపోయినా ఆయన ఉన్నాడు, మన తప్పుల్ని గమనిస్తుంటాడు’ అనే భయం ఉండాలి. అందుకే వాళ్ళ ముందు నటించాను. అది రహస్య నివేదిక కనుక అందరికీ అందుబాటులో ఉండదు’ సుందరం మంచితనానికి ముచ్చటపడ్డాడు మేనేజర్‌. పదో తరగతి కాండక్ట్‌ సర్టిఫికెట్‌లో అందరికీ ‘సంతృప్తికరం’ అని రాసేసే మాస్టారిలా కనిపించాడు సుందరం.‘కానీ ఇంత మంచిమనిషికి లంచాలు తినే దుర్గుణం ఎలా అబ్బిందో? కోట్లు కూడబెట్టేశాడట!’ అనుకున్నాడు. అవును. సుందరం దగ్గర అలా సంపాదించిన మూడు (వేర్వేరు రంగుల) కోట్లు ఉన్నాయి. అవే మార్చి మార్చి బోర్డ్‌ మీటింగ్స్‌కి వేసుకుని వెళుతుంటాడు. ∙∙ ఎ కేస్‌ ఆఫ్‌ మిస్టేకెన్‌ ఐడెంటిటీ: సాయంత్రం అవుతుండగా సుందరం ఉన్నాడని రూఢిపరుచుకుని కార్యాలయానికి వచ్చాడు ఆత్మారామ్‌.‘ఏడీ మావాడు?’‘ఈరోజు వెళ్ళిపోతున్నాడు కదా. రిపోర్ట్‌ ఖరారు చెయ్యడానికి మేనేజర్‌ దగ్గర కూర్చున్నాడు’ చూపించాడు గిరిధర్‌. ‘అబ్బే నేను చెప్పినవాడు కాదు. ఆ సుందరం వేరే, ఇతను వేరే’ అన్నాడు ఆత్మారామ్‌. ఆత్మారామ్‌ జీవితంలో ఈ సుందరాన్ని కలిసింది లేదు. ప్రపంచంలో అతనిలా ఉంటాడని చెప్పబడే మరో ఆరుగురిలో కనీసం ఒక్కరిని కూడా ఇంతవరకూ చూడలేదు. అతనిలో అయ్యో తొందరపడ్డానే అనే భావన, పశ్చాత్తాపం వంటివి లేవు. సూర్యుడు తూర్పున ఉదయించును, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో లంచం అడగబడును అనే నిత్యసత్యాలను ఎంత భావరహితంగా ప్రకటిస్తామో అలా చెప్పాడు.ఈ వార్త మాత్రం మలయమారుతంలా, చినుకు పడితే ఎగసే మట్టివాసనలా, సజ్జ వెదజల్లుతున్న పూల పరిమళంలా కార్యాలయమంతా పాకింది.ఆత్మారామ్‌ ఆరోజు రాకపోయి ఉంటే సుందరం చాలాకాలం వాళ్ళ మనసుల్లో ఒక అవినీతిపరుడిగా మిగిలిపోయేవాడు.‘మనం అందరం సుందరం గారిని ఎంత తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నాం’ తాము విన్నట్టు, పొరబడినట్టు, నింద మోపినట్టు, తిట్టుకున్నట్టు – సుందరం లంచగొండి, ఒంటెద్దు, అహంకారి, తెలివి తక్కువవాడు, తాగుబోతు కాడనీ – నీతిమంతుడు, కలుపుగోలు మనిషి, మర్యాద తెలిసినవాడు, ప్రజ్ఞావంతుడు, మంచినీళ్ళు మాత్రమే తాగుతాడనీ సర్వసిబ్బంది సమావేశంలో, మూకుమ్మడి పశ్చాత్తాప సభలో ఏకగ్రీవంగా, రెండో ఆలోచన లేకుండా ముక్తకంఠంతో తీర్మానించారు.‘సుందరం బాబు మర్యాదరామన్న’ అన్నాడు సత్యం. ‘టీటోటలర్‌లో టీ, మనం తాగే టీ వేరే అయినా సుందరం గారు కనీసం టీ కూడా తాగని టీటోటలర్‌’ అన్నాడు చక్రపాణి. ‘అవును, మంచివారు చాలా. సుందరంగారు చాలా మంచివారు’ అంది సురభి. అక్కడితో ఊరుకోవచ్చు కదా. కథ అయిపోయేది. ‘శ్రీరామచంద్రుడు. పరాయి ఆడవాళ్ళ వంక కన్నెత్తి కూడా చూడరు’ అని కూడా అంది. ముగిసిన అధ్యాయాన్ని తిరిగి తెరవడం, రీ–పోస్ట్‌మార్టం అంటే ఇదే.∙∙ యాంటిక్లైమాక్స్‌ కాని క్లైమాక్స్‌:నాణేనికి రెండో వైపు ఉంటుందని తెలియని అజ్ఞానం, ఉంటుందేమోననే భయం, లేదని నమ్మే మూఢత్వం, ఉండదని వాదించే మూర్ఖత్వం కొంతమంది అభిప్రాయాలకి పునాది. తెలుసుకోకుండా, బుర్రకి పని పెట్టకుండా, కూలంకషంగా చర్చించకుండా, పక్షపాత వైఖరితో, అకారణ శత్రుత్వంతో ఏర్పరచుకునేవే ఎక్కువ శాతం అభిప్రాయాలు. మళ్ళీ వీటిల్లో తప్పు(డు), సరైన అభిప్రాయాలు కూడా పాలూ నీళ్ళలాగా కలిసి ఉంటాయి. సుందరం గురించి ఇప్పటివరకూ ఏర్పరచుకున్న పొరపాటు అభిప్రాయాలలాగే ఇదీ ఒకటి.‘చందమామలో మచ్చ లేకపోతే ఇంకా ఎంత ప్రకాశవంతంగా ఉండేదో అన్నట్టు’ అన్నవి సుందరం పైకి అన్న మాటలు. ‘చందమామలో మచ్చ లేకపోతే అచ్చం మీలాగే ఇంకా ఎంత అందంగా ఉండేదో’ అనేవి సుందరం మనసులో ఉన్న మాటలు. సుందరం పెళ్ళి అయినవాడే. ఈ మూడు రోజుల్లో సురభి అంటే సుందరానికి విపరీతమైన క్రష్‌ (ఇష్టపడడం, అభిమానించడం, ఆరాధించడం వంటి ముసుగులు లేకుండా చెప్పాలంటే కోరికతో దహించుకుపోవడం) ఏర్పడింది. అది ఎవరికీ తెలియదు. సురభికి కూడా. సుందరం ఆ విధంగా మంచి బాలుడు అనే ముద్రతో సెలవు తీసుకున్నాడు. మనం ఏ వ్యక్తినీ అతని పట్ల మనకున్న పరిజ్ఞానాన్ని మించి అంచనా వేయలేం. మన పరి(మిత)జ్ఞానం ఎంత అల్పమైనది! అన్నాడు ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌.- అనిసెట్టి శ్రీధర్‌ఇదీ చదవండి: వామ్మో.. ఏడాదికి ఒక్కసారే స్నానం! విడాకులు ఇప్పించండి సారూ!!

వరకట్న వేధింపులు.. అత్తింటి సాధింపులు లేవు; సూటి పోటి మాటలు అసలే లేవు; ఆస్తి తగాదాలు, కూర బాగాలేదని, చెప్పింది వండలేదని శారీరక హింస లేనే లేవు; భార్యపై భర్తకు, భర్తపై భార్యకు అనుమానాలు– ఇవేవీ ఆ మూడు కుటుంబాల్లోనూ కనిపించవుఅయినా వారు కలిసి ఉండలేమని భీష్మించారు. విడాకులు ఇప్పించాలని అభ్యర్థించారు. వీటికి మించిన సమస్య ఎదుర్కొంటున్నామని, కలిసి కాపురం చేయలేమని వాపోయారు. ఇంతకీ వారు ఎదుర్కొంటున్న ఆ సమస్య ఏంటి? అది వింటే మొదట నవ్వొస్తుంది. తర్వాత విసుగొస్తుంది. చివరికి వారడిగింది సబబే అనిపిస్తుంది. ఇంతకీ ఏంటది? అదే ఈ వారం ‘లీగలాటా!మీరు రోజూ పళ్లు తోముకుంటారా? ప్రతి రోజూ స్నానం చేస్తారా? ఇవేం ప్రశ్నలు ఇవన్నీ రోజూ అందరూ చేసేవేగా అంటారా? అయితే తైవాన్‌లో ఓ మహిళ ఏడాదికోసారే స్నానం చేస్తుంది. మూడ్‌ బాగున్న రోజు పళ్లు తోముకుంటుంది.. ఎప్పుడైనా చేయాలనుకుంటే తలస్నానం చేస్తుంది. దీనితో ఆమె భర్త కోర్టు మెట్లెక్కాడు. ఆమె నిర్ణయాలు, ఆలోచనలు కూడా భయానకంగా ఉన్నాయని, వేధింపులకు గురి చేస్తోందని వాపోయాడు. విడాకులు మంజూరు చేయాలని కోర్టును అభ్యర్థించాడు.అప్పట్లో వారానికో సారి..తైవాన్‌కు చెందిన మహిళ లిన్‌(ఇంటిపేరు), ఓ వ్యక్తి(పేరు వెల్లడించలేదు) ఇద్దరూ ప్రేమించుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఒకరి అలవాట్లు మరొకరికి తెలిశాయి.. ఆమె వారానికొక్కసారే స్నానం చేస్తుందని గుర్తించాడు. వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత విషయంలోనూ నిర్లక్ష్యంగా ఉంటుందని అర్థమైంది. పెళ్లయ్యకా మారుతుందని సరిపెట్టుకున్నాడు. కానీ, అపరిశుభ్రత మరింత పెరిగింది. వారం కాస్తా నెల రోజులైంది... తరువాత ఆరునెలలు... మెల్లగా ఏడాదికి జరిపింది. ఏడాదికి ఒక్కసారే స్నానం... చేయాలనుకున్నప్పుడు పళ్లు తోముకోవడం, బుద్ధి పుడితే తలంటు స్నానం. దీంతో విసిగిపోయిన భర్త తైవాన్‌లోని న్యూ తైపీ సిటీ జిల్లా కోర్టులో విడాకుల కేసు దాఖలు చేశాడు.స్పందించకపోవడం వల్లే..వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత పాటించకపోవడంతో పాటు పెళ్లై పదేళ్లయిన పిల్లలు లేరని వాపోయాడు. భర్త ఆరోపణలను భార్య లిన్‌ ఖండించింది. తమ వైవాహిక జీవితానికి సంబంధించి భర్త తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నాడని ఆరోపించింది. తన తల్లిదండ్రులు అతడ్ని కన్న కొడుకులా చూసుకుంటున్నారని పేర్కొంది. ఫోన్‌ కాల్స్‌కు స్పందించకపోవడం వల్లే ఆఫీసుకు వెళ్లి గొడవ చేసినట్టు వివరించింది.కోర్టు తీర్పు ఇలా..వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత పాటించకపోవడం, రెండేళ్లుగా ఇద్దరూ వేర్వేరుగా ఉండడం, వారి మధ్య వ్యక్తిగత విభేదాలు..వీటన్నిటినీ కోర్టు పరిశీలించింది. భర్త ఉద్యోగం చేసే ప్రాంతానికి సైతం వెళ్లి గొడవ చేయడాన్ని మానసిక క్రూరత్వంగా పేర్కొంది. ఈ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో భర్త పిటిషన్‌ను అంగీకరిస్తూ వారికి విడాకులు మంజూరు చేస్తూ తీర్పు ఇచ్చింది. అప్పీలుకు అవకాశం కల్పించింది.--పెళ్లయి 40 రోజులు.. విడాకులు కోరిన భార్యవీలు కుదరనప్పుడో, సమయం సరిపోకో కొంతమంది స్నానం చేయకుండా సెంటో, బాడీ స్ప్రే కొడుతుంటారు. దుర్వాసన రాకుండా కవర్‌ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. అయితే ఆగ్రాకు చెందిన ఓ వ్యక్తి నెలకు ఒకటి లేదా రెండుసార్లు మాత్రమే స్నానం చేస్తాడు. వారినికోసారి మాత్రం గంగాజలం చల్లుకుంటాడు. దీంతో అతని భార్య విసిగిపోయింది. దుర్వాసన భరించలేకపోయింది. పెళ్లయిన 40 రోజులకే పుట్టింటికి వెళ్లిపోయింది.తనకు విడాకులు కావాలంటూ ఆగ్రాలోని కుటుంబ కౌన్సెలింగ్‌ కేంద్రాన్ని ఆశ్రయించింది. సెంటర్‌ నిర్వాహకులు భర్తను పిలిపించి ప్రశ్నించారు.‘ తనకు నెలకొక్కసారే స్నానం చేసే అలవాటు ఉన్నా భార్య ఒత్తిడి భరించలేక ఈ 40 రోజుల్లో ఆరు సార్లు స్నానం చేశానని చెప్పాడు. చివరికి కేసు పోలీస్‌ స్టేషన్‌కు చేరింది. పరిశుభ్రంగా ఉంటానని, రోజూ స్నానం చేస్తానని భర్త అంగీకరించాడు. అయితే అతనితో కలిసి ఉండడానికి భార్య మాత్రం ససేమిరా అనడంతో మరోసారి కౌనెల్సింగ్‌ నిర్వహించాలని నిర్ణయించారు. చివరికి ఇది ఏ మలుపు తీసుకుంటుందో!గడ్డం గీయడు... స్నానం చేయడుతన భర్త రోజూ గడ్డం గీయడు; పళ్లు తోమడు; స్నానం చేయడు; మర్యాద, మన్నన తెలియదని, అతడి దుర్వాసనను భరించలేక పోతున్నానని, వ్యవహారశైలితో విసిగిపోయానని, విడాకులు ఇప్పించాలని బీహార్‌లోని వైశాలికి చెందిన ఓ భార్య మహిళా కమీషన్‌ను వేడుకుంది. వృత్తి రీత్యా ప్లంబర్‌ అయిన మనీష్‌కుమార్‌కు సోనీ అనే యువతితో వివాహం అయింది.మూడేళ్లు గడిచాయి. భర్త తీరు నచ్చక ఆమె కమిషన్‌ను ఆశ్రయించింది. వివాహబంధాన్ని తెంచుకోవద్దని, భర్త ప్రవర్తనలో మార్పు తేవాలని కమిషన్‌ సూచించింది. మనీష్‌కుమార్‌ తన ప్రవర్తనను మార్చుకోవడానికి మహిళా కమీషన్‌ రెండు నెలలు సమయం ఇచ్చింది. మార్పు రాకపోతే కేసు ఫ్యామిలీ కోర్టుకు పంపుతామని పేర్కొంది.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇదీ చదవండి: స్నేహితులారా.. ఇలాంటి వాళ్లకు దూరంగా ఉండండి!

‘రాత్రి ఆలస్యంగా పడుకున్నా, ఉదయం స్కూల్‌కు వెళ్తున్నాడుగా!’ అని సరిపెట్టుకుంటు న్నారా? అయితే పిల్లల నిద్ర విషయంలో పెద్ద పొరపాటే చేస్తున్నారు. పిల్లల ఎదుగుదలలో నిద్ర పోషించే పాత్ర ఏమిటి? తల్లిదండ్రులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలేంటి? వంటి వివరాలన్నీ వైద్య నిపుణుల మాటల్లో మీకోసం...నిద్ర అంటే కళ్లకు విశ్రాంతి మాత్రమే కాదు, మెదడుకు మరమ్మతు, జ్ఞాపకశక్తికి పదును, శరీరానికి ఎదుగుదల కూడా! పగలంతా పరుగులు పెట్టే పిల్లల శరీరం, మెదడు... రాత్రి నిద్రలోనే నేర్చుకున్న పాఠాలను సర్దుకుంటాయి. పిల్లలకు నిద్ర చాలకపోతే చదువులో శ్రద్ధ తగ్గుతుంది. చిన్న విషయాలకే చిరాకు, కోపం, ఏడుపు, అల్లరి పెరుగుతాయి. అదే, కంటినిండా నిద్రపోయిన పిల్లలు చదువుపై ఎక్కువ శ్రద్ధ పెట్టగలరు. కొత్త విషయాలను సులభంగా నేర్చుకోగలరు. సమస్యలకు పరిష్కారాలు వెతకడంలోనూ మెరుగ్గా ఉంటారు. అందుకే పిల్లల ఎదుగుదలలో పౌష్టికాహారం, ఆటలు ఎంత ముఖ్యమో, నిద్ర కూడా అంతే ముఖ్యం.ప్రశాంతమైన నిద్రకు పరిష్కారాలు!సమయపాలనే తొలి సూత్రం:సెలవు రోజుల్లోనూ పడుకునే, మేల్కొనే సమయాలను సాధ్యమైనంత స్థిరంగా ఉంచండి.స్క్రీన్‌ కు గంట ముందు సెలవు:ఫోన్‌ , గేమింగ్, సామాజిక మాధ్యమాలు నిద్రను ఆలస్యం చేస్తాయి. పడుకునే గంట ముందు తెరలకు విరామమిచ్చి, ఫోన్‌ ను పడకగదికి బయట ఉంచండి. నిద్రకు ముందు భయపెట్టే కథలు, వీడియోలు చూపించకండి. రాత్రి భయంతో పిల్లలు అరిచినా, పూర్తిగా మేల్కొనకుండా గందరగోళంగా కనిపించినా, వారిని సురక్షితంగా ఉంచి, ప్రశాంతంగా ఉండేలా చూడండి.ఉదయపు వెలుతురుతో రోజుకు శ్రీకారం:ఉదయపు సహజ వెలుతురులో కొంత సమయం గడపడం శరీర గడియారాన్ని క్రమబద్ధం చేస్తుంది. దీనివలన రాత్రి నిద్రపోయే సమయం కూడా మెరుగుపడవచ్చు.ఆటే నిద్రకు బాట:వయసుకు తగిన శారీరక చలనం, బయట ఆటలు, క్రమమైన దినచర్య రాత్రి నిద్రకు తోడ్పడతాయి. అయితే పడుకునే సమయానికి దగ్గరగా తీవ్రమైన వ్యాయామం చేయకుండా చూడండి.పడకగది ప్రశాంతంగా ఉండాలి:గది నిశ్శబ్దంగా, సౌకర్యవంతమైన ఉష్ణోగ్రతలో ఉండాలి. అర్ధరాత్రి మెలకువ వస్తే ఆకలి, నొప్పి, దగ్గు, భయం వంటి కారణాలున్నాయేమో గమనించండి. అవసరాలను తీర్చి, ప్రశాంతంగా మళ్లీ నిద్రపోయేలా చూడండి.కెఫీన్‌ కు కళ్లెం:టీ, కాఫీ, కోలా, ఎనర్జీ డ్రింక్స్‌లోని కెఫీన్‌ నిద్రకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. అలాగే, ఈ అలవాట్లు నిద్రపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతున్నాయో గమనించండి.భోజనంలో సమతుల్యత:మరీ ఆకలితోనో, కడుపునిండా భారీ భోజనం చేసో పిల్లలు పడుకోకుండా చూడండి. పడుకునే ముందు అధికంగా ద్రవాలు తీసుకోవడాన్ని తగ్గించండి.మనసులోని మాటకు చోటివ్వండి:పరీక్షలు, స్నేహితులు, ఇతర ఆందోళనల గురించి పిల్లలతో మాట్లాడండి. పడుకునే సమయాన్ని మందలింపులు, వాదనలకు వేదికగా మార్చకండి. చిన్న కథ, మసక వెలుతురుతో ధైర్యం చెప్పి, క్రమంగా సొంతంగా పడుకునే అలవాటు చేయండి.తల్లిదండ్రులే ఆదర్శం:పెద్దలు కూడా క్రమమైన నిద్ర వేళలు, టీవీకి, స్మార్ట్‌ఫోన్‌కు విరామం పాటిస్తే పిల్లలు సులభంగా అలవాటు చేసుకుంటారు.నిద్రలో భద్రత మరువద్దు:ఏడాది లోపు శిశువును ప్రతి నిద్రకూ వీపుపై పడుకోబెట్టాలి. గట్టి, సమతలమైన ప్రత్యేక పడకపై దిండ్లు, వదులైన దుప్పట్లు, మెత్తని బొమ్మలు లేకుండా నిద్రపుచ్చాలి. ఒకే గదిలో శిశువుతో ఉండటం మంచిదే కానీ పెద్దల మంచం, సోఫా లేదా కుర్చీలో కలిసి నిద్రపోవడం ప్రమాదకరం.ఈ లక్షణాలుంటే వైద్యుడిని కలవాలి!తరచు గురక పెట్టడం, నిద్రలో ఊపిరి ఆగినట్లు కనిపించడం, ఉక్కిరిబిక్కిరి కావడం, పగటిపూట విపరీతమైన నిద్రమత్తు, చదువు లేదా ప్రవర్తనలో స్పష్టమైన మార్పులు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకండి.నిద్ర సమస్యలు వారాల తరబడి కొనసాగినా, పెదవులు నీలంగా మారడం, నిద్రలో తరచూ గాయపడే కదలికలు ఉన్నా వైద్యుడి సలహా తీసుకోవాలి. చివరగా, పిల్లల ప్రవర్తనలో కనిపించే ప్రతి మార్పునూ మొండితనంగా చూడకండి. కొన్నిసార్లు వాళ్లకు కావాల్సింది మరో చాక్లెట్‌ కాదు, సరైన నిద్రని గుర్తించండి.- డా. కె. పవన్‌ కుమార్‌, సీనియర్‌ పీడియాట్రిషియన్, పీడియాట్రిక్‌ అలర్జిస్ట్, ప్రొఫెసర్‌ ఆఫ్‌ పీడియాట్రిక్స్‌ఇదీ చదవండి: వాహ్‌! 'సర్జీ..' వాహ్‌! డాక్టర్‌ స్థానంలో రోబో...!! ప్రాణం బాధ్యత ఎవరిది?

ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌లో డాక్టర్‌ పక్కన ఓ హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో నిలబడి, చేతిలో సర్జరీ పరికరాలు పట్టుకుని శస్త్రచికిత్స చేయడం అంటే... ఒకప్పుడు సైన్స్‌ ఫిక్షన్‌ సినిమాలోని దృశ్యం! కానీ 2026 జులైలో ఇది వాస్తవంలోకి వచ్చింది ప్రపంచాన్నే ఆశ్చర్యపరచింది. అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ కాలిఫోర్నియా, సాన్‌డియాగో (యు.సి.ఎస్‌.డి.) శాస్త్రవేత్తలు సృష్టించిన ‘సర్జీ’ అనే హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో, సజీవంగా ఉన్న ఒక పంది పిత్తాశయాన్ని (గాల్‌ బ్లాడర్‌) లాపరోస్కోపిక్‌ పద్ధతిలో విజయవంతంగా తొలగించి ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా ఈ ఘనత సాధించింది. అయితే ఈ ‘ఘనత’ పర్యవసానాలపై శాస్త్రవేత్తలు, సామాన్యులలో గత మూడు నెలలుగా భిన్నాభిప్రాయలు వ్యక్తమౌతున్నాయి.‘సర్జీ’ ప్రయోగం వెనుక ఉన్న విధానం చాలా ఆసక్తికరమైనది. ఆ రోబో తనంతట తానే పూర్తి నిర్ణయం తీసుకోలేదు. ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌ పక్కనే ఉన్న కన్సోల్‌ నుండి ఒక సీనియర్‌ సర్జన్‌ ప్రత్యేక హెడ్‌సెట్, కంట్రోలర్స్‌ ధరించి ‘సర్జీ’ని రిమోట్‌ ద్వారా నడిపించారు. డాక్టర్‌ తన చేతులను ఏ విధంగా కదిపిస్తే, రోబో చేతులు కూడా అదే క్షణంలో సరిగ్గా అలాగే స్పందిస్తూ, పంది శరీరంపై చిన్న గాటు పెట్టి శస్త్రచికిత్సను పూర్తి చేసింది. వైద్య రంగంలో కోట్లాది రూపాయల ఖరీదు చేసే ప్రత్యేక ‘డావిన్సీ’ లాంటి సర్జికల్‌ రోబోలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, సాధారణ మార్కెట్లో సుమారు రూ. 13 లక్షలకే లభించే ఒక హ్యూమనోయిడ్‌ రోబోకు తగిన మార్పులు చేసి శస్త్రచికిత్సకు ఉపయోగించవచ్చని ఈ ప్రయోగంతో నిరూపణ అవటం ఇందులోని అసలైన విప్లవాత్మక విజయం.చరిత్రాత్మకమైన ఈ జూలై ప్రయోగం తర్వాత, శాస్త్రవేత్తలు ఆ డేటాను నిశితంగా విశ్లేషించి అనేక కొత్త విషయాలను, సవాళ్లను గుర్తించారు. ఆపరేషన్‌ సమయంలో డాక్టర్‌ చేయి కదిపిన తర్వాత రోబో చెయ్యి స్పందించడానికి కొన్ని మిల్లీసెకన్ల జాప్యం జరిగింది. అలాగే రోబో చేతులు మనుషులతో పోలిస్తే కాస్త పొట్టిగా ఉండటం వల్ల శస్త్రచికిత్స మధ్యలో రోబో పొజిషన్లను పదే పదే సర్దుబాటు చేయాల్సి వచ్చింది. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సల్లో ఈ చిన్నపాటి జాప్యం కూడా ప్రమాదకరంగా మారే అవకాశం ఉండటంతో, ప్రస్తుతం శాస్త్రవేత్తలు ఈ లోపాలను సరిదిద్దే పనిలో ఉన్నారు.ఇప్పటికైతే ఈ రోబోలను వెంటనే స్వతంత్రంగా ఆపరేషన్లు చేయడానికి అనుమతించకుండా, ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌లో డాక్టర్లకు సహాయకులుగా వాడుకోవాలని నిర్ణయించారు. అంటే ప్రధాన సర్జరీని అనుభవజ్ఞుడైన డాక్టరే చేస్తారు. హ్యూమనాయిడ్‌ రోబోలు కెమెరాను స్థిరంగా పట్టుకోవడం, అవసరమైన కణజాలాన్ని వెనక్కి జరపడం, లేదా పరికరాలను డాక్టర్‌కు అందించడం లాంటి పనులను నిర్వహిస్తాయి. భవిష్యత్తులో ఈ సాంకేతికతను మిలిటరీ క్యాంపులు, అంతరిక్ష కేంద్రాలు, సుదూర గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపయోగించి, వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నిపుణులైన డాక్టర్ల ద్వారా రోబోల సహాయంతో అత్యవసర చికిత్సలు అందించవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ రోబోలను నేరుగా మానవుల శస్త్రచికిత్సలకు ఉపయోగించడానికి వేగవంతమైన 5జి లేదా 6జి కనెక్షన్లు, మరింత సురక్షితమైన ఏఐ మోడల్స్‌ అవసరం అవుతాయి.టెలిఆపరేటెడ్‌ సర్జరీ విధానం..టెలిఆపరేషన్‌ అంటే దూరం నుంచి నియంత్రించడం అని అర్థం. అంటే రోబో తనంతట తానుగా నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా ఒక నిపుణుడైన సర్జన్‌ ఇచ్చే సూచనల ఆధారంగా మాత్రమే శస్త్రచికిత్స చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ ప్రధానంగా మూడు ముఖ్యాంశాల కలయికతో సాగుతుంది.మొదటిది, సర్జన్‌ కూర్చునే మాస్టర్‌ కన్సోల్‌. ఇక్కడ డాక్టర్‌ ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌కు కొద్దిగా దూరంలో ఒక ప్రత్యేక సీటులో కూర్చుని, వీఆర్‌ హెడ్‌సెట్, మోషన్‌ కంట్రోలర్లను ధరిస్తారు. రోబో కెమెరా చూసే ప్రతి దృశ్యం డాక్టర్‌కు కళ్ల ముందే 3–డి రూపంలో అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దీనివల్ల డాక్టర్‌ తన చేతులను కదిపినప్పుడు ఆ కదలికలన్నీ తక్షణమే డిజిటల్‌ డేటా సిగ్నల్స్‌గా మారతాయి.రెండవది, వేగవంతమైన నెట్‌వర్క్, ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ (ఏఐ) వ్యవస్థ. డాక్టర్‌ కంట్రోలర్‌ ద్వారా ఇచ్చే డిజిటల్‌ సిగ్నల్స్‌ అత్యంత వేగవంతమైన 5జి లేదా 6జి ఇంటర్నెట్‌ ద్వారా రోబోకు చేరుతాయి. ఈ ప్రయాణంలో ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌ రెండు కీలక పనులు చేస్తుంది. డాక్టర్‌ చేయి అనుకోకుండా చిన్నగా వణికినా ఆ వణుకు రోబోకు చేరకుండా ఫిల్టర్‌ చేస్తుంది, అలాగే డాక్టర్‌ చేయి ఎక్కువగా కదిలినా ఆ కదలికను రోబో వద్ద కొన్ని మిల్లీమీటర్ల అత్యంత సూక్ష్మమైన కదలికగా మారుస్తుంది. దీనివల్ల శరీరంలోని సున్నితమైన రక్తనాళాలు లేదా నరాలు దెబ్బతినకుండా ఆపరేషన్‌ చాలా కచ్చితత్వంతో జరుగుతుంది.మూడవది, ఆపరేషన్‌ బెడ్‌ పక్కన నిలబడే హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో. సర్జన్‌ కన్సోల్‌ నుండి పంపిన సిగ్నల్స్‌ ఆధారంగా ఈ రోబో తన వేళ్లతో సర్జరీ పరికరాలను పట్టుకుని అతి తక్కువ ‘కాలయాపన’తో ఆపరేషన్‌ పూర్తి చేస్తుంది. అంతేకాకుండా, రోబో వేళ్లకు ఉండే ప్రత్యేక సెన్సర్లు.. కణజాలాన్ని తాకినప్పుడు అది ఎంత మెత్తగా లేదా గట్టిగా ఉందో గ్రహించి, ఆ స్పర్శ అనుభూతిని తిరిగి డాక్టర్‌ చేతికి ఉన్న కంట్రోలర్‌కు హ్యాప్టిక్‌ ఫీడ్‌బ్యాక్‌ రూపంలో చేరవేస్తాయి. ఈ విధంగా డాక్టర్‌ అనుభవం, ఏఐ కచ్చితత్వం, రోబో సామర్థ్యం కలిసి టెలీఆపరేటెడ్‌ సర్జరీని విజయవంతం చేస్తాయి.వాటికవే చేయగలవా?!భవిష్యత్తులో హ్యూమనాయిడ్‌ రోబోలు వైద్యుల ప్రమేయం లేకుండా పూర్తి స్వయంప్రతిపత్తితో సర్జరీలు చేయగలవా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ‘అవును’, ‘కాదు’ కూడా! సాంకేతికంగా రోబోలకు అటువంటి సామర్థ్యాన్ని అందించడం సాధ్యమే అయినప్పటికీ, సమీప భవిష్యత్తులో వైద్యులను పూర్తిగా పక్కన పెట్టి రోబోలే స్వతంత్రంగా ఆపరేషన్లు చేయడం దాదాపు అసాధ్యం. శాస్త్రవేత్తలు, వైద్య నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, భవిష్యత్తులో రోబోలు మానవ సర్జన్లకు అత్యంత నమ్మకమైన భాగస్వాములుగా, సహాయకులుగా మాత్రమే సేవలందిస్తాయి. అలాగే కొన్ని నిర్దిష్టమైన, క్రమబద్ధమైన శస్త్రచికిత్స పనులను మాత్రమే (ఉదాహరణకు కుట్లు వేయడం, కణజాలాన్ని కోయడం లేదా అవయవాలను సరిగ్గా అమర్చడం) అదీ ఏఐ సాయంతో స్వయంగా చేయగలవు.ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్, కంప్యూటర్‌ విజన్, మెషిన్‌ లెర్నింగ్‌ మోడల్స్‌ అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ రోబోలు శరీరంలోని అంతర్గత భాగాలను స్పష్టంగా విశ్లేషించి సూక్ష్మమైన పనులను చాలా కచ్చితత్వంతో చేయగలుగుతాయి. దీనివల్ల రక్తస్రావం తగ్గడం, ఆపరేషన్‌ త్వరగా పూర్తవడం లాంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. అయితే, శస్త్రచికిత్స సమయంలో అనుకోకుండా ఎదురయ్యే అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడంలో మానవ మేధస్సే అత్యంత కీలకమైనది. ప్రతి మనిషి శారీరక నిర్మాణం భిన్నంగా ఉంటుంది, అలాగే ఆపరేషన్‌ సమయంలో అకస్మాత్తుగా ఊహించని సమస్యలు లేదా సంక్లిష్టతలు తలెత్తవచ్చు. అటువంటి సమయాల్లో అనుభవం, సమయస్ఫూర్తి, చాకచక్యంతో తక్షణ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కేవలం మానవ వైద్యులకే సాధ్యమవుతుంది.ఏఐ రోబోలు ఎంత తెలివైనవైనప్పటికీ, అవి శిక్షణ పొందిన డేటా ఆధారంగా మాత్రమే పనిచేస్తాయి కాబట్టి ఊహించని సవాళ్లను స్వతంత్రంగా ఎదుర్కోవడం రోబోలకు కష్టం. మరొక ప్రధానమైన అంశం: చట్టపరమైన, నైతికపరమైన బాధ్యతలు. ఒకవేళ రోబో స్వయంగా ఆపరేషన్‌ చేస్తున్నప్పుడు ఏదైనా పొరపాటు జరిగి రోగి ప్రాణానికి ప్రమాదం వాటిల్లితే, దానికి ఎవరు బాధ్యత వహిస్తారనేది అతిపెద్ద ప్రశ్నార్థకం. రోబోను తయారుచేసిన కంపెనీయా, సాఫ్ట్‌వేర్‌ను అభివృద్ధి చేసిన డెవలపరా లేదా హాస్పిటలా అనే విషయంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్పష్టమైన చట్టాలు లేవు. కాబట్టి వైద్యపరమైన భద్రత, నైతిక కారణాల వల్ల వైద్యుల పర్యవేక్షణ ఎల్లప్పుడూ తప్పనిసరి.ఏమిటా నైతిక, చట్ట సమస్యలు? స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ సర్జికల్‌ రోబోలు వైద్య రంగంలోకి అడుగుపెట్టడం వల్ల ఎదురయ్యే చట్టపరమైన, నైతిక సమస్యలు ఊహాతీతంగా ఉంటాయి. చట్టపరమైన సవాళ్లలో అత్యంత ప్రధానమైనది ‘బాధ్యత’ ఎవరిది అనే ప్రశ్న. ఒకవేళ సర్జరీ సమయంలో ఏఐ రోబో పొరపాటు చేసి, రోగికి హాని జరిగినా లేదా ప్రాణాపాయం సంభవించినా దానికి చట్టపరంగా ఎవరు బాధ్యత వహించాలనేది ప్రస్తుతం ఏ దేశ చట్టాల్లోనూ స్పష్టంగా లేదు.అంతేకాదు, వైద్యులు తాము నేరుగా చేయని పొరపాటుకు బాధ్యత వహించడానికి ఇష్టపడరు, అలాగే తయారీదారులు సాఫ్ట్‌వేర్‌ గ్లిచ్‌ లేదా అనుకోని సాంకేతిక లోపంగా దానిని దాటవేసే ప్రమాదం ఉంది.రెండవ చట్టపరమైన అంశం రోగి సమ్మతి లేదా విజ్ఞతతో కూడిన అంగీకారం. ఒక రోగికి సర్జరీ చేయడానికి ముందు, అందులోని ప్రమాదాలను వివరించి వారి సంతకం తీసుకుంటారు. కానీ ఏఐ ఆల్గోరిథమ్‌లు ‘బ్లాక్‌ బాక్స్‌’ మోడల్‌లో పనిచేస్తాయి. అంటే ఏఐ ఒక నిర్ణయాన్ని ఎందుకు తీసుకుందో మానవులు కూడా పూర్తిగా విశ్లేషించలేరు. ఇటువంటి పరిస్థితిలో, రోగికి రోబో ఎలా పనిచేస్తుందో, దానివల్ల వచ్చే ప్రమాదాలు ఏమిటో స్పష్టంగా వివరించి చట్టబద్ధమైన సమ్మతిని పొందడం ఆసుపత్రులకు పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది.నైతిక సవాళ్ల విషయానికి వస్తే, ప్రధానమైనది ఏఐ డేటాలోని పక్షపాతం! ఏఐ రోబోలు శస్త్రచికిత్స చేయడానికి శిక్షణ పొందే డేటా పరిమిత జనాభాపై ఆధారపడి ఉంటే, అది అందరి శరీర తత్వాలకు సరిపోకపోవచ్చు. విభిన్న జాతులు, వయస్సులు లేదా శారీరక వైవిధ్యాలు ఉన్న రోగులపై ఆ రోబో సరిగ్గా స్పందించకపోతే అది తీవ్రమైన నైతిక వైఫల్యానికి దారితీస్తుంది. అందరికీ సమానమైన, సురక్షితమైన వైద్యం అందాలనే ప్రాథమిక నైతిక సూత్రానికి ఇది విరుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.మరొక నైతిక అంశం మానవ స్పర్శ, జవాబుదారీతనం. వైద్యం అనేది కేవలం యంత్రంతో చేసే కోతలు, కుట్లు మాత్రమే కాదు. అందులో రోగితో డాక్టర్‌ మాట్లాడి ధైర్యం చెప్పటం, సానుభూతి కనబరచటం వంటి నైతిక బంధం కూడా ఉంటుంది. ఒక యంత్రం శస్త్రచికిత్స చేస్తున్నప్పుడు రోగి ప్రాణాలను పూర్తిగా లెక్కల రూపంలో మాత్రమే చూస్తుంది తప్ప నైతిక విలువలతో చూడలేదు. అలాగే భద్రత, సైబర్‌ సెక్యూరిటీ, రోగుల డేటా ప్రైవసీ వంటి విషయాలు కూడా తీవ్రమైన నైతిక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఏఐ సర్జికల్‌ రోబోలను పూర్తి స్థాయిలో ఆమోదించాలంటే కేవలం సాంకేతిక విజయం సరిపోదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాతీయ వైద్య మండళ్లు, ప్రభుత్వాలు కొత్త చట్టాలను, నైతిక నియమావళిని రూపొందించి, బాధ్యతలను కచ్చితంగా నిర్దేశించినప్పుడే ఇవి సమాజానికి సురక్షితంగా ఉపయోగపడతాయి.– సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇదీ చదవండి: 'నోబెల్‌' బెట్టింగుల్లో డేంజర్‌ బెల్స్‌!

అనగనగా ఒక అడవి ఉండేది. ఆ అడవిలో అంజి అనే కోతిపిల్ల ఉండేది. అది చాలా అల్లరి కోతిపిల్ల. అది పెద్దల మాటలు వినేదికాదు. తుంటరి పనులు చేస్తూ తిట్లు, దెబ్బలు తినేది. అంజి వెంట దాని స్నేహితులు ఏనుగు పిల్ల, ఎలుగుబంటి పిల్ల కూడా తిరిగేవి. కానీ ఇతర జంతువులను ఆటపట్టించేవి కాదు.అవి మూడు కలిసి ప్రతిరోజు ఉదయం ఆహారం కోసం కలిసి తిరిగేవి.ఒకరోజు ఉదయం అవి మూడు కలిసి అడవిలో తిరుగుతుండగా ఒక నక్క ఎదురు పడింది. ‘ఏం అల్లుళ్లూ! పొద్దున్నే చెరువు వైపు పోతున్నారూ!?’ అడిగింది నక్క.‘స్నానానికి మామా!’ అన్నాయిఏనుగు పిల్ల, ఎలుగు పిల్ల. కానీ అంజి– నక్క తోక వెనుక నుంచి లాగి ఎగిరి చెట్టు కొమ్మ మీద కూర్చుని ‘ఎక్కడికి పోతే నీకెందుకు. నువ్వెక్కడకు పోతున్నావో మేమడిగామా!?’ అంది. దాంతో నక్కకు కోపం వచ్చి మూడింటినీ తరిమింది. అవి తప్పించుకుని పారిపోయాయి.అవి మూడు చెరువులో స్నానం చేస్తుండగా మొసలి వచ్చింది. ‘ఏం అల్లుళ్లూ! ఇటు రావటమే మానేశారు. స్నానం చేసి ఎన్ని వారాలైంది!?’ అని పలకరించింది. ఏనుగు పిల్ల, ఎలుగుపిల్ల ‘వస్తూనే ఉన్నాం మామా! నువ్వు అవతలి ఒడ్డున ఉంటున్నావు!’ అన్నాయి. అంజి ఒడ్డున ఉన్న రాయి అందుకుని, ‘అసలు స్నానం చెయ్యం. నువ్వెవరు అడగటానికి!?’ అని మొసలి మీదకు విసిరింది. అది కోపంతో మూడింటినీ చెరువులోంచి ఉరికించింది.అవి మూడూ పరిగెత్తి వెళ్లి, మామిడి చెట్టుని చేరుకున్నాయి.అంజి ‘మీరు కింద కూర్చోండి నేను మీకు తియ్యటి పండ్లు తెస్తాను!’ అని చెట్టెక్కింది. చెట్టు కింద పడిన పండ్లను తినటానికి చీమలొచ్చాయి. అందులో ఒక చీమ ఏనుగు పిల్లను కుట్టింది. వెంటనే కుట్టిన దాంతో పాటు అక్కడే ఉన్న చీమలను నలిపేసింది ఏనుగు పిల్ల. అక్కడే ఉన్న చీమలరాజు ‘నిన్ను కుట్టింది ఒక్క చీమే కదా! కానీ మిగతా చీమలన్నిటినీ ఎందుకు బలి చేస్తున్నావూ!?’ అని అడిగింది.‘చెడ్డ చీమతో కలిసి ఉన్నందుకు... శిక్ష అన్నిటికీ పడింది!’ అంది ఏనుగు పిల్ల.అంతలో మృగరాజు సింహం అటుగా వచ్చింది. ‘నేను సింహం మీదకు మామిడి పళ్లు విసురుతాను. దెబ్బకు పారిపోతుంది చూడండి!’ చెట్టు మీద నుంచి అంది అంజి. ‘మిత్రమా! మనం మంచిగవున్నా, అంజితో కలిసి తిరిగితే నీ చేతిలో తప్పు చేయని చీమలు బలైనట్టు మనం మృగరాజు చేతిలో చావటం ఖాయం!’ అంది ఎలుగు పిల్ల.దుష్టులకు దూరంగా ఉండటమే మేలని గ్రహించి అవి అంజిని విడిచి అక్కడినుంచి వెళ్లి పోయాయి.- శ్రావ్య అవధానులహితవచనం..'ఉపకారో హి నీచానాం అపకారో హి జాయతేపయఃపానం భుజంగానాం కేవలం విషవర్ధనమ్‌' - నీచుడికి ఉపకారం చేస్తే, అది అపకారంగా పరిణమిస్తుంది. పాముకు పాలు పోస్తే, దాని విషం మరింత పెరుగుతుంది.ఇదీ చదవండి: పామరుడి నుంచి పండితుడిగా.. గురుభక్తితో సాధ్యమైన అద్భుతం!

దుర్వాసుడు ఒకసారి శిష్యసమేతంగా దట్టమైన అడవి దారిలో ప్రయాణించసాగాడు. చాలాదూరం నడిచాక దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు బాగా అలసిపోయారు. దరిదాపుల్లో ఏదైనా గ్రామం గాని, నగరం గాని ఉన్న జాడల్లేవు. కనీసం దప్పిక తీర్చుకుందామనుకుంటే, కనుచూపు మేరలో తటాకమైనా లేదు.దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు మరికొంత దూరం ముందుకు నడిచారు. కొంత నడక తర్వాత వారికి ఒక పూరిగుడిసె లాంటి ఆశ్రమం కనిపించింది. ఆ ఆశ్రమంలో ఒక శబర తాపసుడు తపస్సు చేసుకుంటూ ఉన్నాడు. దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యుల రాక వల్ల ఏర్పడిన అలికిడికి శబర తాపసుడు ధ్యానం నుంచి తేరుకుని, ఆశ్రమం గుమ్మం వద్దకు వచ్చాడు. ఎదురుగా దుర్వాసుడు శిష్యసమేతంగా కనిపించాడు. శబర తాపసుడు ఆనందపరవశుడై, దుర్వాసుడికి సాష్టాంగ ప్రణామం చేశాడు.‘మహానుభావా! నా పూర్వజన్మ సుకృతం వల్ల నేడు మీ దర్శనభాగ్యం కలిగింది’ అంటూ ఆహ్వానం పలికాడు. దుర్వాసుడికి, ఆయన శిష్యులకు అర్ఘ్యపాద్యాలు సమర్పించి, తన ఆతిథ్యం స్వీకరించాలని అభ్యర్థించాడు.దుర్వాసుడు సరేనన్నాడు.దుర్వాసుడికి, ఆయన శిష్యబృందానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి శబర తాపసుడు ప్రార్థించగా, అశరీరవాణి అతడికి ఒక అపూర్వమణిని ఇచ్చింది. ఆ మణి నుంచి వందలాదిగా తరుణులు పుట్టుకొచ్చి, నిమిషాల్లో అతిథులందరికీ కావలసిన పంచభక్ష్య పరమాన్నాలను సిద్ధం చేశారు.శబర తాపసుడు దుర్వాసుడిని భోజనానికి రమ్మని పిలిచాడు.భోజనానికి ముందు తాను సంధ్య వార్చుకోవాలని, అందుకోసం జలం కావాలని అడిగాడు దుర్వాసుడు.దుర్వాసుడి కోసం శబర తాపసుడు తన తపో మహిమతో దేవికా నదిని నేరుగా దుర్వాసుడి వద్దకు రప్పించాడు. దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు స్నానాలు చేసి, సంధ్యావందనం పూర్తి చేసుకున్నారు. తర్వాత శబర తాపసుడికి ఆశ్రమం లోపలికి వచ్చి, సుష్టుగా భోజనాలు చేశారు.శబర తాపసుడి ఆతిథ్యానికి దుర్వాసుడు సంతుష్టుడయ్యాడు. శబర తాపసుడికి ఇంతటి మహిమ ఎలా వచ్చిందంటే, చిన్ననాటి నుంచి ఆధ్యాత్మిక చింతనలో పడి అరణి మహర్షిని ఆశ్రయించాడు. అరణి మహర్షి ఆదేశంతో గురుచరణాలనే ధ్యానిస్తూ తపస్సు ప్రారంభించాడు. ఘోర తపస్సు ఫలితంగా సమస్త ప్రకృతి అతడికి వశమైంది.దుర్వాసుడు దివ్యదృష్టితో ఇదంతా గ్రహించాడు.శబరుని పిలిచి, ‘ఓ శబరా! నువ్వు గురూపదేశంతో సత్యనిష్ఠతో తపస్సు చేశావు. నీ తపస్సు సఫలమైంది. ఈనాటి నుంచి నువ్వు ‘సత్యతపుడు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందుతావు. వేద శాస్త్ర పురాణేతిహాసాలలోని పాండిత్యమంతా నీకు అబ్బుతుంది.’ అని దీవించాడు.‘మహాత్మా! నేను పామరుడైన శబరుడిని. నాకు అప్రయత్నంగా జ్ఞానం ఎలా అబ్బుతుంది?’ అని ప్రశ్నించాడు శబర తాపసుడు.‘సత్యతపా! నీ తపస్సు కారణంగా నీ పూర్వ శరీరస్వభావం నశించింది. నీ పూర్వపు అజ్ఞానం తొలగిపోయింది. నీ అంతఃకరణం నిర్మలమైంది. వివేకం, సుజ్ఞానం, సత్కర్మ, భగవదారాధన, వ్రతాచరణ– వీటి ద్వారా మనిషి ఉన్నతుడవుతాడు. గురుభక్తితో చేసిన తపస్సు ఫలించి నువ్వు ఉన్నతుడివయ్యావు. అందువల్ల వేద శాస్త్రాదులన్నీ నీకు స్వయంగా స్ఫురిస్తాయి.’ అని పలికాడు దుర్వాసుడు.అంతేకాకుండా, దుర్వాసుడు అతడికి బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని బోధించాడు. పరమ రహస్యమైన మంత్రాలను ఉపదేశించి, హిమాలయాలకు వెళ్లి, ఆ మంత్రాలను జపిస్తూ తపస్సు చేసుకోమని మార్గనిర్దేశనం చేశాడు. దుర్వాసుడి నిర్దేశంతో సత్యతపుడు హిమాలయాలకు బయలుదేరాడు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..పలుచోట్ల అమ్మవారి ఆలయాల్లో బలులు ఇవ్వడం మామూలే! బిహార్‌లోని ముండేశ్వరి ఆలయంలో జంతుబలి మిగిలిన ఆలయాల కంటే భిన్నంగా జరుగుతుంది. ఇది అహింసా బలి. ఇందులో బలి కోసం తీసుకువచ్చిన మూగజీవాలను వధించరు. మొక్కులు ఉన్నవారు ఇక్కడికి సాధారణంగా మేకపోతులను తీసుకువస్తుంటారు. వారు తీసుకువచ్చే మేకపోతులపై ఆలయ పూజారి అక్షతలను, పువ్వులను, తీర్థ జలాన్ని చల్లుతారు. వీటిని చల్లిన వెంటనే మేకపోతు మూర్ఛపోయి, కొద్ది నిమిషాల్లో తేరుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆ మేకపోతును స్వేచ్ఛగా విడిచిపెట్టేస్తారు. ఈ అహింసాబలి ఆచారం ఉన్న ఆలయం దేశంలో ఇదొక్కటి మాత్రమే!ఇదీ చదవండి: 'నోబెల్‌' బెట్టింగుల్లో డేంజర్‌ బెల్స్‌!

ఈ ఏడాది నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం కెనడియన్‌ కవయిత్రి యాన్‌ కార్సన్‌కు దక్కింది. అక్టోబర్‌ 8న ఈ పురస్కార ప్రకటనకు కొద్దిరోజుల ముందు నుంచే బుక్కీల హడావుడి మొదలైంది. దాదాపు అరడజను మంది సాహితీవేత్తల పేర్లు బుక్కీల అంచనాల్లో బలంగా వినిపించాయి. పందెం రాయుళ్లు వీరిపై భారీ స్థాయిలు బెట్టింగులకు దిగారు. బుక్కీలు ఈసారి అంచనా వేసిన వారిలో చైనీస్‌ రచయిత్రి చాన్‌ ష్యూహ్, జపానీస్‌ రచయిత హరూషీ మురకామి పేర్లు ప్రధానంగా వినిపించాయి.యాన్‌ కార్సన్‌కు సాటి కెనడియన్‌ సీనియర్‌ రచయిత్రి మార్గరెట్‌ యాట్‌వుడ్‌ నుంచి కూడా గట్టి పోటీ ఎదురైంది. తనకు నోబెల్‌ బహుమతి ప్రకటించిన విషయాన్ని యాన్‌ కార్సన్‌ తొలుత నమ్మలేదు సరికదా, దీనిపై తనకు అభినందలు చెబుతూ ఫోన్‌కాల్స్‌ చేసిన సన్నిహితులకు ‘మీకు మతిపోయినట్లుంది’ అని కూడా వ్యాఖ్యానించారు. అయితే, బుక్కీల జాబితాలో కార్సన్‌ పేరు రెండో స్థానంలో నిలిచినట్లు సమాచారం. నోబెల్‌ బహుమతి ఎవరికి దక్కుతుందనే దానిపై బెట్టింగులు ఇటీవలి ధోరణి కాదు, దాదాపు నలభయ్యేళ్లుగా ఈ ద్యూతక్రీడ సాగుతూనే ఉంది. ఇటీవలి కాలంలో మరింత ప్రబలింది.ఆధునిక, నాగరిక దేశాలు కొన్ని, పేకాట–లాటరీలూ–మట్కా– తదితర రూపాల్లోని జూదాన్ని ఒక మేరకు నిషేధించాయి. మరి కొన్ని దేశాల్లో, కొన్ని ప్రాంతాల్లో జూదం నిషిద్ధం కాగా, పొరుగునే వున్న ప్రాంతాలు జూదరుల ద్యూతార్తిని యథాశక్తి తీరుస్తూనే వున్నాయి. కానీ, ఇప్పటికీ 48 దేశాల్లో జూదర్లు భారీ మొత్తంలో బెట్టింగులు అనే పందేలను బాహాటంగానే కాస్తూ వున్నారు. క్రికెట్, సాకర్, టెన్నిస్‌ (ముఖ్యంగా వింబుల్డన్‌ ఓపెన్‌ లాంటి పోటీలు), బేస్‌బాల్, ఐస్‌ హాకీ లాంటి ఆటల్లో ప్రపంచ కప్‌ పోటీల విషయంలో బెట్టింగులను ఆపేందుకు చిత్తశుద్ధితో ప్రయత్నమూ జరగలేదు– కొద్దోగొప్పో ప్రయత్నించిన చోట సత్ఫలితమూ సాధ్యం కాలేదు!ఇక తెలుగువారి విషయమే తీసుకోండి– సంక్రాంతి లాంటి కొన్ని పండగల సందర్భంగా జరిగే కోడిపందేల్లో జూదాన్ని నివారించలేక పోతున్నారనేది ఓ చేదునిజం. దిల్లీ– ముంబై– కోల్‌కాతా– హైదరాబాద్‌– చెన్నై– ఊటీ– బెంగళూరు తదితర పెద్దపెద్ద నగరాల్లో గుర్రప్పందేలూ జరుగుతూనే వున్నాయి. అవి చాలనట్లు కొన్ని పట్టణాలూ, నగరాల్లో పేకాట క్లబ్బులు మూయించేసిన తర్వాత, జూదం శివార్లకు పోయి తలదాచుకుందే తప్ప అంతరించిపోలేదు.ఆన్‌లైన్‌ బెట్టింగులను అదుపు చేసే శక్తి ఏ రాజ్యానికీ లేదని పదేపదే రుజువవుతూనే వుంది! ఇక ఉన్నమాట చెప్పాలంటే, క్యాసినోలూ, గాంబ్లింగ్‌ డెన్‌లూ, జూదగృహాలను మూయించేందుకు ఏ దేశంలోనూ చిత్తశుద్ధితో ప్రయత్నం జరగలేదనే చెప్పాలి. అందుకు ఒక కారణం అందరికీ తెలిసిందే– ప్రజాజీవనంలో ప్రముఖపాత్ర వహించే నాయకుల కనుసన్నల్లోనే ఈ జూదపుటిళ్ళ నిర్వహణ జరగడం వల్లనే ఎక్కడా వాటిని నియంత్రించలేక పోతున్నారు! అంతకుమించి, ఈ ద్యూతవ్యసనం కొత్తకొత్త పోటీలకూ రంగాలకూ వ్యాపిస్తోంది. వాటిల్లో నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం లాంటివి కూడా చేరడం దురదృష్టకరం. రాతియుగం నాటి ఆట జూదం లేదా పాచికలాట అనే అక్షక్రీడ వేల యేళ్ళుగా– పాత రాతియుగం నుంచీ– అమల్లో వున్నదేనని చరిత్ర చెప్తోంది. పాచికలాట గురించి ప్రస్తావించే ఋగ్వేద సూక్తం సుప్రసిద్ధం. అక్షక్రీడ దుష్ఫలితాలు కుటుంబ జీవితాన్నీ, సామాజిక గౌరవాన్నీ ఎంతగా దిగజారుస్తాయో ఋగ్వేదం – పదో మండలంలోని, 34వ సూక్తం– జూదగాడి మాటల్లోనే– మన ముందుంచింది. (అందుకే ఈ సూక్తానికి ‘పందెగాడి ప్రలాపం’ అనేది మరో పేరు!) ఇక, ‘జూదపుసిరి యాసపడం గాదని విదురుండు సెప్పంగా నప్పుడు, కర్ణాదుల పలుకులు విని పతి యాదరణము సేయలే’దని ధర్మరాజు చేత ‘ఆంధ్ర మహాభారతం ఉద్యోగపర్వం’లో తిక్కన చెప్పించిన పద్యం సుప్రసిద్ధమే కదా! ‘తెలుగువారి మహాభారతం’గా చెప్పుకునే ‘పల్నాటి వీరచరిత్ర’లో కూడా పందెపుకోళ్ళ యుద్ధక్రీడ గురించిన ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. ఇవన్నీ మానవ చరిత్రలో జూదం ఎంత లోతుగా పాతుకుపోయిందో చాటి చెప్తున్నాయి.గతకాలపు ఋషులూ, దార్శనికులూ మొదలుకొని నిన్నమొన్నటి మేధావుల వరకూ ప్రతి ఒక్కరూ జూదం వల్ల మానవ సమాజానికి జరిగే హాని ఎంతటిదో దీర్ఘశ్రుతిలో, తీవ్రధ్వనితో హెచ్చరిస్తూనే వున్నారు– కానీ, జరిగేది జరుగుతూనే వుంది! సాంస్కృతిక పతనోత్థానాల పరిభాషలో దీని గురించి మాట్లాడడం భావ్యం కాదు– పాపం ఎన్ని సుకుమార హృదయాలు గాయపడతాయో అలా చేస్తే! అయితే జూదంపట్ల పేరుకుపోయిన ఈ ప్రేమ, సాహిత్యాది కళారూపాల వరకూ పాకినప్పుడు, ఆ పరిణామం గురించి మరే భాషలో మాట్లాడగలం? డొంక తిరుగుడు ఎందుకు గాని, మనం ప్రస్తావించుకుంటున్నది నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం విషయంలో ప్రబలిన ‘బెట్టింగు’ దురాచారం గురించే!రాతియుగం నాటి పాచికలుభాషలు వేరు.. జూదం ఒకటే!అనిశ్చిత ఫలితం ఆధారంగా పందెం కాయడాన్ని తెలుగులో జూదం అంటారని మనకి తెలుసు. ఈ ‘పందెం‘ అనేది ఏ ప్రతిఫలమూ ఆశించకుండా చేసేది కాదు! జూదర్లు కాసే ప్రతి పందెంలోనూ ఆర్థిక పరమైన లాభనష్టాలు దాంకుని వుంటాయి. ఈ జూదాన్నే దేవభాష సంస్కృతంలో ‘ద్యూతం’ అంటారు. ఇంగ్లిష్‌ వాళ్ళు దాన్నే ‘గ్యాంబ్లింగ్‌’ అంటారు. (ఆధునిక వ్యవహారంలో దాన్నే ‘బెట్టింగ్‌’ అంటున్నార్లెండి!) జూదర్లుగా ప్రపంచ ప్రసిద్ధులైన ఫ్రెంచ్‌ జాతీయులు జూదాన్ని చట్టబద్ధం చేసుకున్నారు! వాళ్ళలో, సగానికి సగం మందికి జూదం నిత్యకృత్యమట! పేకాట తదితర ‘క్రీడ’లను, ఫ్రెంచ్‌ వారు ముద్దుగా ‘స్కిల్‌ గేమ్స్‌’గా వ్యవహరించడం చూస్తే జూదమంటే వారికి ఎంత ఇష్టమో తెలియడంలేదూ! జూదాన్ని ఫ్రెంచ్‌ భాషలో ‘జ్షుదా జ్షాన్‌‘ అంటారట. రష్యన్‌ భాషలో జూదాన్ని ‘ఇగోర్నియ్‌’ అంటారట; చైనీస్‌ అదే జూదాన్ని ‘దూ షాంగ్‌‘ అంటారు. మాటలు మారినా భావం ఒకటే!– వాడుక మారినప్పటికీ, ‘వ్యవహారం’ ఒకటే!!అనిశ్చితికి అవకాశం!సాధారణంగా, ఏ పోటీలోనైనా ఫలితంపై ఎంతో కొంత ‘అనిశ్చితి’ ఉండి తీరుతుంది. అదే, జూదం అందులో దూరిపోవడానికి అవకాశం కల్పిసుంది. ఉత్తమ సాహిత్యానికిచ్చే నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ విషయానికి వస్తే, ఈ అనిశ్చితికి మూలం స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ నిబంధనల్లోనే ఉంది. నోబెల్‌ పురస్కారాలకు సంబంధించిన సిఫారసుల క్రమం గురించిన వివరాలను, పురస్కార ప్రకటన వెలువడిన 50 యేళ్ళ వరకూ బహిరంగ పరచడానికి వీల్లేదన్నది ఎకాడెమీ నియమం! అంటే, 2026 నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం విషయమై వచ్చిన సిఫారసులకు సంబంధించిన వివరాలు– మరో 50 యేళ్ళవరకూ– అందరికీ అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం లేదు! 1895లో ఈ పురస్కారానికి నిధులు కేటాయించిన ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌ ఈ అనిశ్చితికి అవకాశం కల్పించలేదు.నోబెల్‌ పురస్కారాలకు సంబంధించిన విషయంలో తుది నిర్ణయం ఎకాడెమీ వారిదేనని మాత్రమే ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌ తన వీలునామాలో పేర్కొన్నాడు! అందులో వుండే 18మంది సభ్యులనూ స్వీడన్‌ రాజు నియమిస్తారు. వారికి తప్పిస్తే, మరెవరికీ సదరు సిఫారసుల క్రమం గురించి తెలిసే అవకాశం లేదు. అదిగో– అక్కడే వుంది, మనమనుకుంటున్న ‘అనిశ్చితికి అవకాశం.’రాయల్‌ స్వీడిష్‌ అకాడమిఊహాగానాలా? వేలంపాటలా?!నోబెల్‌ పురస్కారాలకు సంబంధించిన బుక్కీల ఊహాగానాలకు ‘మార్కెట్‌ విలువ’ ఆపాదిస్తున్న అంశాల్లో ఇదొకటి మాత్రమే! ఒక అంచనా ప్రకారం, ప్రతి సంవత్సరం 210 సిఫారసులు జ్యూరీ పరిశీలనార్థం ఎకాడెమీకి చేరతాయి. వాళ్ళలో విజయావకాశాలు ఎవరికి ఎక్కువగా వున్నాయనే విషయంలో బుక్కీలు రకరకాల ఊహాగానాలు సాగిస్తూ ఉంటారు. వార్తల ఆకలితో అలమటించే పత్రికలూ, టీఆర్పీ రేట్ల పరుగుపందెంలో పడుతూలేస్తూ పోటీ పడే టీవీ చానెళ్ళు ఈ ఊహాగానాలకు తమ తమ సృజనాత్మకతను యథోచితంగా జోడిస్తాయి. దాంతో, ఈ ఊహాగానం కాస్తా వేలంపాట వ్యవహారానికి చేరువ మారుతుంది. ఇలాంటి ‘పోటీ’లో గెల్చిన నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార విజేత నెత్తిన, ఎకాడెమీ వారు వెయ్యికోట్లకు మించిన ప్రతిఫలం కుమ్మరించడం, అనిశ్చితికి మరో అవకాశమని నిపుణులు వ్యాఖ్యానిస్తారు.లెక్కలూ– తిక్కలూ!‘ద్యూతార్హము కానిదేది భూతలమంతా వెదకిన దొరకదు!’ అనేశాడు ఓ రెడీమేడ్‌ పేరడీంద్రుడు. ఏ పోటీనైనా జూదంగా మార్చగల లెక్కలు మాత్రం ‘బుక్కీ’ల సొంతం! ఈ లెక్కను ఓ తిక్కగా కొట్టిపారేసేవాళ్ళు కూడా కొందరున్నారు. కానీ, సదరు తిక్కకు సైతం కొన్ని సొంత లెక్కలున్నాయనే అంటారు మరికొందరు నిపుణులు. ఆ మాటకొస్తే, ఈ లెక్క ప్రతి తిక్కకూ వర్తిస్తుంది! అవి క్రికెట్‌ మ్యాచెసా? సాకర్‌ మ్యాచెసా? ఎన్నికల ఫలితాలా? లేక, ఈ శతాబ్దిలోనే బెటింగ్‌ రంగంలో కాలుపెట్టిన నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారమా అనేది అలా వుంచండి. ఈ వూహాగానాలకు పునాదులు ‘ఆడ్స్‌’ అనే తిక్కలెక్కలు.ముందుగా బుక్కీలు, తమతమ ‘నెట్‌వర్కులు’ అందించే సమాచారం ఆధారంగా, పోటీలో వున్న అభ్యర్థుల విజయావకాశాలను లెక్క వేస్తారు. టెలివిజన్లలో మనం చూసే రియాలిటీ షోల తరహాలోనే, ఈ బుక్కీలు ఒక్కో రచయితనూ ‘ఎలిమినేట్‌’ చేస్తూ పోతారు. చివరికి ఏ ఏభై మందితోనో, బుక్కీలందరి ఉమ్మడి ‘తుది జాబితా’ రుపొందుతుంది. అక్కడినుంచీ, ఆయా బుక్కీల సొంత ‘తుది జాబితాలు’ రూపుదిద్దుకుంటాయి. స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ సభ్యులూ, వారి చేతికింద పనిచేసే ఉద్యోగుల సహకారం లేకుండా, ఎకాడెమీల్లోపల జరిగే పరిణామాల గురించి బుక్కీలకు తెలిసె అవకాశం లేదన్నది వాస్తవం.ఎడ్వార్డ్‌ థోర్‌(ప్‌)జాతకరత్నాలా? మిడతంభొట్లా?కొంచెం అటూ యిటూగా ప్రతి పోటీకి ఈ క్రమం వర్తిస్తుంది. ఇప్పటికే బెట్టింగులను ప్రతి ఆటల పోటీకీ, నటకాగ్రేసరుల సినిమాల భవితవ్యానికీ, అన్ని ఎన్నికల ఫలితాలకూ అనుగుణంగా మార్చుకుంటూ వచ్చారు బుక్కీలు. ఆఖరికి నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారాలు ఎవరు గెల్చుకోబోతున్నారన్న ఊహాగానాన్ని సైతం తమ జూదానికి వీలుగా మలచుకునేందుకు తెగించారు ఈ బుక్కీలు! ఈ బుక్కీలలో కొందరు మహారచయితల జాతకచక్రాలు వేస్తారని చెప్పుకుంటారు; అలాంటి బుక్కీల జాతకచక్రాలు ఏనాడో నెట్టింట వీరవిహారం చేస్తున్న సంగతి తెలిసిందే!ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ప్రచురణకర్తల ప్రాపకం, ప్రోత్సాహం ఈ బుక్కీల పాలిట ఆక్సిజెన్‌ సిలిండర్ల లాంటివి. ముఖ్యంగా నోబెల్‌ శాంతి పురస్కారం, నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారాల విషయంలో వీరి ప్రమేయం అతిగా వుంటోందని పాశ్చాత్య సాహిత్య సమాజాల అభిప్రాయం. ‘లోపలిమనుషుల’ సహాయ సహకారాలు లేకపోయినట్టయితే, బుక్కీలనే జాతకరత్నాలు కాస్తా, మిడతంభొట్లుగా మారిపోవడం ఖాయమన్నది ఈ వర్గాల నమ్మకం.వాదాలూ– వివాదాలూఇరవయ్యో శతాబ్దితో పాటుగానే 1901లో మొదలైన నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం కొన్ని సందర్భాల్లో వాదవివాదాలకు సైతం కారణమైంది. ప్రపంచ ప్రసిద్ధ తాత్త్విక రచయిత జ్షాన్‌ పాల్‌ సార్‌త్ర్‌ 1964లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్నట్లు స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ ప్రకటించింది. అయితే, ఆనాటి ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ వాతావరణంలో ఎకాడెమీ వ్యవహార సరళి ఉండవలసినంత నిష్పాక్షికంగా లేదని వ్యాఖ్యానిస్తూ సార్‌త్ర్‌ ఆ పురస్కారాన్ని తిరస్కరించారు.ఆ సంఘటన యూరోపియన్‌ సాహిత్య సమాజంలో పెద్ద కల్లోలాన్నే సృష్టించింది కానీ సార్‌త్ర్‌ తిరస్కరణ వెనక సాహిత్యేతర కారణాలున్నాయని ఏ ఒక్కరూ అనకపోవడం విశేషం. కానీ ఆ తర్వాత మరో నలుగురు నోబెల్‌ విజేతల విషయంలో మాత్రం సాహిత్యేతర ప్రాతిపదికలపైనే అభ్యంతరాలు వ్యక్తం కావడం గమనార్హం! ఆ వివరాలు కూడా పరిశీలిద్దాం. ఇవి ప్రత్యక్షంగా బుక్కీల కార్యకలాపాలతో ముడిపడివున్న సందర్భాలు కావు– కాకపోతే, ఉన్నత ఆదర్శాలను ప్రొత్సహించడమనే నోబెల్‌ లక్ష్యానికి విరుద్ధమైనవని మాత్రం గుర్తుంచుకోవాలి!!డేరియో ఫోసార్‌త్ర్‌ మాట నిజం చేశారు!ఇటాలియన్‌ నాటకరంగ చరిత్ర తెలిసినవారికి డేరియో ఫో పేరు తెలియకుండా వుండదు. గొప్ప రూపకకర్త, నటుడు–దర్శకుడు, రంగస్థల రూపకర్త, గీత రచయితగా ఫో ప్రపంచ ప్రసిద్ధుడు. ఈ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి రచనలు 30 భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి! పాశ్చాత్య ప్రపంచమంతటా ప్రదర్శనలిచ్చిన నటుడాయన. ఫో చేసిన నేరం ఒక్కటే– ఇటలీలో వామపక్ష రాజకీయాలను ఆయన బాహాటంగా సమర్థించాడు! పాశ్చాత్య ప్రపంచం ఆ నేరాన్ని అంత తేలిగ్గా వదిలేయ లేదు– 1997లో స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ, ఫోకు నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం ప్రకటించిన వెంటనే కొందరు విమర్శకులు విరుచుకుపడ్డారు.వారు సార్ర్‌త్‌ విమర్శ నిరాధారం కాదని నిరూపించారు! మరో అయిదేళ్ళకు, 2012లో, మో యాన్‌ నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్నప్పుడు కూడా, చైనీస్‌ అసమ్మతివాదులే ఆ నిర్ణయానికి వంకలు పెట్టారు! మరో నాలుగేళ్ళకు, బాబ్‌ డిలాన్‌ నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ తీసుకున్నప్పుడూ అలాంటి విమర్శలే వినబడ్డాయి. మరో మూడేళ్ళకు పీటర్‌ హాండ్కె నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ గెల్చినప్పుడూ అలాంటి విమర్శలే వినవచ్చాయి. ఇవేవీ సాహిత్యపరమైన అభ్యంతరాలు కావు. ప్రజాస్వామ్య ప్రియులమని గొంతెత్తి చెప్పుకునేవారు ప్రకటించిన అసహన భావాలివి!అతీతులు కారా?ఈ రెండు సంఘటనలకూ నడుమ 1974లో మరో వివాదం తలెత్తింది. ఐవిండ్‌ జాన్సన్‌– హ్యారీ మార్టిన్సన్‌ అనే ఇద్దరు స్వీడిష్‌ రచయితలు ఆ యేడాది నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్నట్లు ఎకాడెమీ ప్రకటించడం పెద్ద కల్లోలాన్నే సృష్టించింది. ఎందుకంటే, ఆ పురస్కారాన్ని ప్రకటించిన ఎకాడెమీలో, ఈ రచయితలిద్దరూ సభ్యులే! ఎకాడెమీ సభ్యులు తమకే పురస్కార ప్రదానం చేసుకోవడంలో ఔచిత్యం లేదని విమర్శకులు ఏకి పారేశారు. అప్పుడు, సన్నసన్నగా, పాశ్చాత్య ప్రచురణకర్తల పనుపున కొందరు సాహిత్య ఏజెంట్లు పనిచేసినందువల్లనే ఈ ఫలితం సాధ్యమైందనే వ్యాఖ్యలు వినవచ్చాయి. అప్పటికి బుక్కీల జోక్యం ఇంకా మొదలు కాలేదనే చెప్పాలి. కానీ, స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ కూడా లోపాయికారీ వ్యవహారాలకు అతీతమేం కాదనే విమర్శ అప్పుడే తొలిసారి అ(వి)నిపించింది.?ఐవిండ్‌ జాన్సన్‌ - హ్యారీ మార్టిన్సన్‌పెద్దల సుద్దులు!‘అదుపుచేసుకోలేని వాంఛనుంచి పుట్టే అతివేలమైన కామం, వేటపిచ్చి, జూదం, మద్యపానం– ఈ నాలుగు దుర్గుణాలూ మనిషిని దిగజారుస్తా’యన్నాడు చాణక్యుడు. ‘అనిశ్చిత ఫలితంపై ఆశపెట్టుకుని ఆడే జూదం, ఉన్నదాన్ని సైతం ఊడ్చేయడం మాత్రం సునిశ్చిత’మన్నాడు పందొమ్మిదో శతాబ్దపు సుప్రసిద్ధ అమెరికన్‌ నాటకకర్త విల్సన్‌ విజ్నర్‌. ‘జూదరులందరూ చివరికి పరాజితులుగానే మిగులుతా’రన్నాడు ‘గాడ్‌ ఫాదర్‌’ సృష్టికర్త మారియో పూజో. ‘జూదమనేది అజ్ఞానానికి మనిషి కట్టే సుంకం!’ అని తేల్చేశాడు మన కాలపు సువిఖ్యాత గణిత శాస్త్రవేత్త ఎడ్వార్డ్‌ థోర్‌(ప్‌). కానీ మానవ మనస్తత్వం ఎంత విచిత్రమైందో! ఎందరు ఎన్ని సుభాషితాలు పలికినా జూదం తన ఆకర్షణను అణుమాత్రం కూడా కోల్పోయిన దాఖలాలు ఎక్కడా కనిపించవు! బెట్టింగులు బహువిధాలు!కొందరి లెక్క ప్రకారం బెట్టింగులు 15, 16 రకాలున్నాయి. వాటిల్లొ ‘నావెల్టీ బెటింగులు’ ఒక రకం. కొన్ని పోటీలపై కాసే బెటింగులను, బుక్కీలు ‘నావెల్టీ బెటింగులు’గా పరిగణిస్తారు. వాటిల్లో నోబెల్‌ పురస్కారాలపై కాసే బెట్టింగులూ ఉన్నాయి. ల్యాడ్‌ బ్రోక్స్, బెట్‌ సన్, నైసర్‌ ఆడ్స్, కెల్షీ, ప్యాడీ పవర్‌ తదితర ‘బెట్టింగ్‌ ప్లాట్ఫామ్స్‌’ నోబెల్‌ బెట్టింగులను ఆ కోవకు చెందినవిగానే పరిగణిస్తాయి.ప్రతి సంవత్సరం నోబెల్‌ పురస్కారాలు గెల్చుకోబోయేది ఎవరో తమకు– దాదాపు– స్పష్టంగా తెలిసినట్లే ఈ సంస్థలు జోస్యం చెబుతుంటాయి. విమర్శకులూ, విద్వాంసులూ, సాంస్కృతిక వ్యవహారాలపై తరచు రాసే జర్నలిస్టులూ కలిసే చోట చేరి బుక్కీలు వాళ్ళ ఊహాగానాలకు ముడిసరుకు సేకరిస్తారట. సర్వసాధారణంగా ఈ జోస్యాలు ఫలించవు– అది వేరే విషయం! అయినప్పటికీ భారీ మొత్తంలో బెట్టింగులు కొనసాగుతూనే వున్నాయి! 2026 సంవత్సరానికి గాను, నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార విజేత ఎవరనే విషయంపై కాసిన పందేల మొత్తం అరవై లక్షల రూపాయలకు మించిందని మార్కెట్‌ నిపుణుల అంచనా.- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: ప్రకృతి వైపరీత్యాలను పసిగట్టే సమ్మిట్‌ సాథి

వెలగపండు మన దేశంలో పురాతనకాలం నుంచి ఉన్నదే! భారత్‌ సహా దక్షిణ, ఆగ్నేయాసియా దేశాల్లో విరివిగా పండే వెలగపండును వినాయక చవితి సహా పలు పర్వదినాలలో నైవేద్యంగా కూడా సమర్పిస్తారు. వెలగపండులో పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి.మిగుల పండిన వెలగపండు ఆరోగ్యానికి ఎనలేని మేలు చేస్తుందని ‘చరకసంహిత’ సహా పలు ప్రాచీన ఆయుర్వేద గ్రంథాలు కూడా చెబుతాయి. వెలగపండు దిగుబడిలో మన భారతదేశం అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది. వెలగపండు విశేషాలను గణాంకాల్లో తెలుసుకుందాం...వెలగపండులో పోషకాలు..వెలగపండులో కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రొటీన్లు, పుష్కలంగా పీచుపదార్థాలతో పాటు విటమిన్లు, ఖనిజాలు కూడా ఉంటాయి. వెలగపండు ప్రతి వందగ్రాములకు 140 కిలోకేలరీల శక్తినిస్తుంది. ఇందులో నీరు 64% –74% వరకు ఉంటుంది. వెలగపండులోని పోషకాల గురించి గణాంకాల్లో చూద్దాం...ఇదీ చదవండి: కాగితం విమానాలతో గిన్నిస్‌ రికార్డు.. ఇతడి టాలెంట్‌కు హ్యాట్సాఫ్‌!

చిన్నప్పుడు కాగితంతో పడవలు, విమానాలు చేసి ఆడుకున్న రోజులు గుర్తున్నాయా? అలాంటి సరదా పనితోనే ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించవచ్చని నిరూపించారు అమెరికాకు చెందిన డేవిడ్‌ రష్‌. కేవలం గంట వ్యవధిలో 415 కాగితం విమానాలు మడిచి ఎగరేసి గిన్నిస్‌ రికార్డులో చోటు సంపాదించారు!కాగితం పడవలు, విమానం చేయటం చిన్నప్పుడు ఆట! కాని, అదే కాగితం విమానాలు కొన్ని వందలు చేస్తే... గిన్నిస్‌ రికార్డు! డేవిడ్‌ రష్‌ గంటలో 415 విమానాలు మడిచి ఎగరేశారు! బోయిస్‌లోని వైఎంసీఏ రాకెట్‌బాల్‌ కోర్టు ఈ వింత రికార్డుకు వేదికైంది.అయితే ఒక్కో విమానం మడిస్తే సరిపోదు. గిన్నిస్‌ రూల్స్‌ ప్రకారం ప్రతి విమానానికీ కచ్చితంగా ఏడు మడతలు ఉండాలి. పైగా మడిచిన విమానం నిర్దేశించిన దూరం ఎగరాలి! అందుకే రష్‌కు సాయం చేసేందుకు ప్రత్యేక టీమ్‌ కూడా రంగంలోకి దిగింది. ఒకరు కాగితాలు అందిస్తే, ఇంకొకరు తయారైన విమానాలను తీసుకెళ్లారు. మరొకరు అవి నిర్దేశించిన దూరం ఎగిరాయో లేదో పరిశీలించారు.అలా కేవలం 60 నిమిషాల్లో 415 విమానాలు! అంటే ఒక్కో విమానానికి సగటున 8.67 సెకన్లు! ఇప్పటికే 200కు పైగా గిన్నిస్‌ రికార్డులు తన ఖాతాలో వేసుకున్న రష్‌ ఇక్కడితో ఆగడం లేదు. విమానం మడిచి, ఎగరేయడానికి ప్రస్తుతం ఉన్న 4.54 సెకన్ల రికార్డుపై కూడా కన్నేశారు. త్వరలోనే దాన్నీ బద్దలు కొడతానని రష్‌ చెప్పారు.ఇదీ చదవండి: పాదాల దుర్వాసన... 10ఏళ్ల న్యాయపోరాటం! కోర్టు ఏం చెప్పిందంటే?

అతను బార్‌లోంచి బయటికి వచ్చేదాకా సుస్మిత్‌ వేచి ఉన్నాడు. అతను బయటకి రాగానే చెప్పాడు.‘‘నిన్ను చంపబోతున్నాను.’’అతను సుస్మిత్‌ చేతిలోని రివాల్వర్‌ నిజమైందని అనుకోలేదు.‘‘బావుంది. ఆ రివాల్వర్‌ అమ్ముతావా?’’ నవ్వి అడిగాడు.‘‘ఇందులోని ఓ గుండుని నువ్వు ఇప్పటికే కొన్నావు. అదే నిన్ను చంపబోతోంది.’’‘‘ఎందుకు? ఎవరు నువ్వు?’’అతను సుస్మిత్‌ కంఠంలోని సీరియస్‌నెస్‌కి కంగారుపడుతూ అడిగాడు.‘‘ఓ భారత పౌరుడిగా నీ పనిని సక్రమంగా చేయనందుకు. నీ జీతం ఎంత?’’ సుస్మిత్‌ అడిగాడు.అతను జవాబు చెప్పాడు.‘‘అది నువ్వు, నీ కుటుంబం హాయిగా జీవించటానికి సరిపోతుంది. ఐనా ఇల్లు కట్టుకోడానికి అనుమతి ఇవ్వడానికి ఏభై వేలు లంచం ఎందుకు అడిగావు?’’తక్షణం అతని ముఖంలోకి భయం ప్రవేశించింది.‘‘అదే ఈ గుండుకి నువ్వు చెల్లించిన డబ్బు. నువ్వు డబ్బు పిశాచివి.’’రెండుసార్లు కాల్చాక సుస్మిత్‌ అతని జేబులో ఓ ప్రింటౌట్‌ పెట్టి మాయమయ్యాడు. లంచం తీసుకోకపోతే అతను జీవించేవాడని అందులో ఉంది. కొన్ని గంటల తర్వాత టీవీలో, మర్నాడు ఉదయం దినపత్రికలో ఎంసీహెచ్‌ ఉద్యోగి హత్య వార్తతో పాటు, అతన్ని చంపటానికి హంతకుడు వివరించిన కారణం కూడా వార్తగా వచ్చింది.∙∙ ఆఫీస్‌ నుంచి ఇంటికి వెళ్తున్న సబ్‌రిజిస్ట్రార్‌ కారు రెడ్‌ లైట్‌ వెలగడంతో ఆగింది. ఆ కారు వెనక తలుపు తెరుచుకుని లోపలికి ఎక్కిన సుస్మిత్‌ అడిగాడు.‘‘నీ జీతం ఎంత?’’‘‘ఎవరు నువ్వు? ముందు దిగు.’’ ఆయన విస్మయంగా చూస్తూ అరిచాడు.‘‘నీ జీతం నీ కుటుంబం హాయిగా జీవించడానికి సరిపోతుంది. మరి ఇవాళ అపార్ట్‌మెంట్‌ అమ్మే లావాదేవీలో లక్షన్నర లంచం ఎందుకు తీసుకున్నావు? నువ్వో ధనపిశాచివి. అందుకే నిన్ను చంపుతున్నాను.’’ఆయన్ని కాల్చాక వెనక సీట్లో కాగితం వదిలి అతను కారు దిగి వెళ్ళిపోయాడు.ఆ కారు దిగి వెళ్ళిన బురఖాలోని వ్యక్తి íసీసీటీవీ కెమేరాలో కనిపించినా, పోలీసులు అది ఉపయోగించలేదు. సబ్‌రిజిస్ట్రార్‌ లంచం తీసుకోకుండా పని చేస్తే జీవించేవాడనే ఆ ప్రింటౌట్‌ని టీవీలో చూపించారు. ప్రజలు సోషల్‌ మీడియాలో ఆ వార్తల గురించి చర్చించుకోసాగారు.∙∙ ఖైరతాబాద్‌లోని ఆర్టీవో కార్యాలయంలో పనిచేసే ఓ ఉద్యోగి తన ఇంట్లోకి వెళ్తూ కాల్చి చంపబడ్డాడు. అతను ఓ కొత్త కారుకి రోడ్‌ వర్దీ సర్టిఫికెట్‌ని జారీ చేయటానికి పదివేల రూపాయలు లంచం తీసుకున్నందుకు చంపబడ్డాడు. ఓ ఆయిల్‌ డీలర్‌ మీద దాడి చేసి, కల్తీ నూనెని పట్టుకున్న బృందంలోని నలుగురు లంచం తీసుకుని ఆ డీలర్‌ని వదిలినందుకు గాను ఆ నలుగురూ హత్య చేయబడ్డారు. వాళ్ళు తమ బాధ్యతని సక్రమంగా నిర్వహిస్తే జీవించి ఉండేవారని ప్రింటౌట్‌లో ఉంది.జూబ్లీ హిల్స్‌ మండల రవాణా కార్యాలయంలో పనిచేసే తహసీల్దార్‌ ఉదయం కె.బి.ఆర్‌. నేషనల్‌ పార్క్‌కి వాకింగ్‌కి వెళ్ళినప్పుడు చంపబడ్డాడు. తన భర్త డెత్‌ సర్టిఫికెట్‌ని చూపించి, తన లీగల్‌ ఫైనాన్షియల్‌ స్టేటస్‌ని అప్‌డేట్‌ చేయమని ఓ మహిళ కోరితే, రెండు లక్షలు డిమాండ్‌ చేసినందుకు ఆయన చంపబడ్డాడని, లంచం తీసుకోకపోతే అతను బతికే ఉండేవాడని అతని జేబులో పెట్టిన ప్రింటవుట్‌లో ఉంది.పేపర్లలో కొందరు ఉత్తరాల శీర్షికలో ఆ హత్యలన్నీ దేశ ప్రక్షాళనకి అవసరమని సమర్థించారు. మరికొందరు ఏ కార్యాలయంలోని ఏ అధికారి లంచం ఇవ్వనందుకు బాధిస్తున్నాడో రాశారు. టీవీ డిబేట్‌లో కొందరు అతను చేసేది మంచికే ఐనా, అది చెడ్డ దారి కాబట్టి శిక్షార్హుడని వాదించారు. మరికొందరు చట్టం చేయలేని పనిని అతను చేస్తున్నాడని, రాష్ట్రం బాగుపడుతోందని, పడనీయండని వాదించారు. ఓ పత్రిక ఎడిటోరియల్‌లో ఆ నాలుగు రోజుల్లో ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో లంచం అడగడం బాగా తగ్గిందని, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు హడలిపోతున్నారని రాశారు.పోలీసు శాఖ ప్రతి హత్య వల్ల ఎవరు లాభం పొందారో గుర్తించి, వారి ఇ¯Œ వాల్వ్‌మెంట్‌ ఉందా అని పరిశోధించి, లేదని నిర్ధారణ చేసుకుంది.∙∙ సుస్మిత్‌ తన రివాల్వర్‌ని, గుళ్ళని తన ఇంట్లోని రహస్య ప్రదేశంలో దాచాక శంషాబాద్‌ ఏర్‌పోర్ట్‌కి చేరుకున్నాడు. ఎన్నారై ఐన అతను ఆమ్‌స్టర్‌డామ్‌ మీదుగా అమెరికాలోని నెవార్క్‌కి వెళ్తున్నాడు. అతనికి ఏర్‌పోర్ట్‌ లాంజ్‌లో దినపత్రికలు కనిపించాయి. డెక్కన్‌ క్రానికల్‌ని తీసుకుని అజ్ఞాత హంతకుడికి చెందిన వార్తని చదివాడు. చెన్నైలో కమర్షియల్‌ టాక్స్‌ ఆఫీసులోని ఓ ఉద్యోగిని లంచం అడిగినందుకు గుర్తు తెలీని ఎవరో కత్తితో పొడిచి చంపారు. వైజాగ్‌లో, నాగ్‌పూర్‌లో కూడా అలాంటి లంచగొండుల హత్యలు జరిగాయి.ఓ కొత్త వార్త చదివిన అతనికి ఇండియ¯Œ ్స చైతన్యవంతులే తప్ప, మొద్దు రాచ్చిప్పలు కాదనిపించింది. హైద్రాబాద్‌ లో శిల్పారామంలో బోటింగ్‌ చేస్తూ నీళ్ళల్లోకి ఖాళీ పాప్‌కార్న్‌ కవర్లని, కోక్‌ సీసాలని పడేసినందుకు చంపాననే ప్రింటౌట్‌ ఓ ముప్ఫై ఏళ్ళ లివింగ్‌ టుగెదర్‌ జంట ఇంట్లో వారి శవాలతో పాటు కనిపించింది. భయం తప్ప భారతీయులని ఏ చట్టం బాగు చేయలేదని ఎనభై ఏళ్ళ కాలం ఋజువు చేసిందని, ఈ ప్రక్షాళన వైరలైతే భారతదేశంలో అవినీతి, అశుభ్రతా క్రమంగా తగ్గిపోతాయని సుస్మిత్‌ అనుకున్నాడు.- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: ఖరీదైన విల్లాలో హైప్రొఫైల్‌ హత్య.. చిన్న ఇయర్‌బడ్‌ ఎలా పట్టించిందంటే!

విమానంలో కూర్చున్నా, కారులో గంటలకొద్దీ ప్రయాణించినా, పోలో టీషర్ట్‌ మాత్రం ఎప్పుడూ హ్యాండ్సమ్‌ చాయిస్‌. మరీ బిగుతుగా కాకుండా, మరీ వదులుగా కాకుండా ఉండే కాటన్‌ పోలో కంఫర్ట్‌లో కింగ్‌. చలికి లుక్‌కు కూడా!వాతావరణం ఎప్పుడు ఏ ట్విస్ట్‌ ఇస్తుందో చెప్పలేం. ఉదయం ఎండైతే, రాత్రికి చల్లగాలి! అందుకే, సూట్‌కేస్‌లో ఎప్పుడూ ఒక తేలికపాటి జాకెట్‌కు చోటివ్వాలి. బాంబర్‌ జాకెట్‌ అయితే క్యాజువల్‌ లుక్‌కు, లైట్‌ బ్లేజర్‌ అయితే బిజినెస్‌ మీటింగ్‌కు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.ఆల్‌ రౌండర్‌!లినెన్‌ షర్ట్‌కి సెలవులు, బీచ్‌లు అంటే చాలా ఇష్టం. కానీ దాని పని అంతటితో అయిపోదు! సరిగ్గా స్టయిల్‌ చేస్తే రెస్టారెంట్, క్యాజువల్‌ మీటింగ్, సిటీ టూర్‌– అన్నింటికీ సరిపోతుంది. తెలుపు, లేత నీలం, బీజ్, ఆలివ్‌ వంటి రంగుల్లో ఒకటుంటే చాలు. షార్ట్స్‌తో వేసుకుంటే హాలిడే లుక్‌ గ్యారెంటీ.విలాసం పట్టు!షర్ట్‌ అంటే కాటన్, లినెన్‌ మాత్రమే అనుకునే వారికి సిల్క్‌ షర్ట్‌ కాస్త కొత్త అనుభూతి ఇస్తుంది. సాదా రంగులో ఉండే సిల్క్‌ షర్ట్‌కి ట్రౌజర్‌ జత చేస్తే వెంటనే లుక్‌లో లగ్జరీ టచ్‌ వచ్చేస్తుంది. ముఖ్యంగా రిసార్ట్‌ డిన్నర్, నైట్‌ అవుట్‌ లేదా ట్రాపికల్‌ వెకేషన్‌ లో ఇది బాగా పనిచేస్తుంది.ఒక్క ప్యాంట్‌తో రెండు పనులు!ఎక్కువ బట్టలు తీసుకెళ్లకుండా ఎక్కువ లుక్స్‌ కావాలంటే ప్యాటర్న్‌ ఉన్న ట్రౌజర్‌ బాగా ఉపయోగపడుతుంది. చిన్న చెక్స్, సింపుల్‌ టెక్స్చర్‌ ఉన్న ట్రౌజర్‌– షర్ట్, టీషర్ట్‌ దేనికైనా సరిపోతుంది. అలా ప్యాంట్‌ ఒక్కటే గాని, పాత్రలు మాత్రం ఎన్నో!అడుగుల్లో క్లాస్‌!ప్రయాణంలో చెప్పుల విషయంలో పొరపాటు చేస్తే మొత్తం లుక్‌ తలకిందులే. అందుకే కనీసం ఒక మంచి జత సెమీ–ఫార్మల్‌ షూస్‌ వెంట ఉండటం మంచిది.వెకేషన్‌ కు రంగుల టికెట్‌!వెకేషన్‌కు వెళ్లి కూడా ఆఫీస్‌ షర్ట్‌లలోనే తిరిగితే వెకేషన్‌ కూడా వెకేట్‌ చేస్తుంది! అందుకే ఒకటి రెండు ప్రింటెడ్‌ కాటన్‌ షర్ట్‌లు తప్పనిసరి. ప్రింట్లు, చిన్న మోటిఫ్‌లు, కాస్త రంగులున్న షర్ట్‌లు హాలిడే మూడ్‌ను వెంటనే పెంచేస్తాయి.డెనిమ్‌ టర్న్‌!బ్లూ జీన్‌ ్స ప్రతి మగాడి వార్డ్‌రోబ్‌లో ఉండాల్సిందే. కానీ ట్రావెల్‌ సూట్‌కేస్‌లో ఒక వైట్‌ డెనిమ్‌ ఉంటే లుక్‌కు కొత్తదనం వస్తుంది. అయితే తెల్లటి డెనిమ్‌కు చిన్న మచ్చ కూడా పెద్ద ఇబ్బందే కాబట్టి, ప్రయాణంలో కాస్త జాగ్రత్త!లేయరింగ్‌లో హీరో!టీషర్ట్‌ మీద డెనిమ్‌ షర్ట్‌ను ఓపెన్‌ గా వేసుకోవడం ఎప్పటికీ పాతబడని స్టయిల్‌. మరో ప్లస్‌ పాయింట్‌ ఏమిటంటే, లుక్‌ను లేయర్‌ చేయడంతో పాటు ఎండ నుంచి రక్షణ కూడా ఇస్తుంది.బ్యాగ్‌లో తప్పనిసరి!స్టయిల్‌కి దుస్తులు మాత్రమే సరిపోవు. లుక్‌ను పూర్తి చేసేది యాక్సెసరీసే! సన్‌ గ్లాసెస్, వాచ్, బెల్ట్, వాలెట్, క్యాప్‌ లేదా టోపీ వంటి సింపుల్‌ యాక్సెసరీస్‌ వెంట పెట్టుకోవాలి. కెమెరా ముందు మరింత ఫ్రెష్‌గా కనిపించాలంటే, ఫేస్‌ వాష్, మాయిశ్చరైజర్, సన్‌ స్క్రీన్‌వి చిన్న పౌచ్‌లో సెట్‌ చేసుకుంటే మంచిది. అలా బ్యాగ్‌లో బట్టలు తక్కువైనా పర్లేదు. కాని, ప్రతి కాస్ట్యూమ్‌ ఎక్కువ పని చేసేలా ప్లాన్‌ చేసుకోండి.- కొండి దీపికఇదీ చదవండి: ఇంద్రధనుస్సు గొడుగు మాయ.. బుజ్జి చేసిన పనికి అక్క ఫిదా!

ఒక అందమైన గ్రామంలో బుజ్జి అనే ఒక చిన్న పిల్లవాడు ఉండేవాడు. వాడికి రంగులన్నా, ప్రకృతి అన్నా ఎంతో ఇష్టం.ఒకరోజు ఆకాశం మబ్బు పట్టింది. చూస్తుండగానే కుండపోతగా వాన మొదలైంది. బుజ్జికి వానలో తడుస్తూ బయట ఆడుకోవాలని ఎంతో ఆశగా ఉంది. కానీ ఇంట్లో గొడుగు లేదు. వాడు బయటకు వెళ్ళబోతుంటే అమ్మ ఆపి, ‘బుజ్జి! వానలో తడిస్తే జ్వరం వస్తుంది. బయటకు వెళ్ళకూడదు’ అని ముద్దుగా చెప్పింది.అమ్మ మాట విన్న బుజ్జి కిటికీ పక్కన కూర్చున్నాడు. కురుస్తున్న వాన చినుకులను చూస్తూ అలాగే ఉండిపోయాడు. కొద్దిసేపటికి వాన తగ్గింది. మేఘాల చాటు నుంచి సూర్యుడు బయటకు వచ్చాడు. అంతే! ఆకాశంలో అద్భుతమైన, రంగురంగుల ఇంద్రధనుస్సు ప్రత్యక్షమైంది. ఆ ఏడురంగుల హరివిల్లును చూడగానే బుజ్జి బాధలన్నీ మాయమైపోయాయి. ఎంతో ఆనందంతో చప్పట్లు కొడుతూ, ఆ రంగులను చూస్తూనే కేరింతలు కొట్టాడు.అప్పుడే ఒక వింత జరిగింది. ఆకాశంలోని ఇంద్రధనుస్సు నుంచి ఒక దేవత లాంటి రంగుల అక్క భూమి మీదకు దిగి వచ్చింది. ఆమె చేతిలో ఏడు రంగులతో మెరిసిపోతున్న ఒక అందమైన గొడుగు ఉంది.ఆమె ‘బుజ్జి! నీ కోసమే నేను వచ్చాను. ఇదిగో, ఈ ఏడురంగుల గొడుగు తీసుకో. ఈ గొడుగులోని ప్రతి రంగు వెనుక ఒక గొప్ప విలువ ఉంది’ అంటూ ఆ రంగుల రహస్యాలను చెప్పడం ప్రారంభించింది.‘ఎరుపు ప్రేమకు సంకేతం. అందరినీ ప్రేమగా చూడు. నారింజ ఉత్సాహానికిగుర్తు. ఎల్లప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉండు. పసుపు జ్ఞానానికి, సంతోషానికి ప్రతీక. ఎప్పుడూ నవ్వుతూ ఉండు. ఆకుపచ్చ ప్రకృతికి, జీవనానికి గుర్తు. చెట్లను, ప్రాణులను కాపాడు. నీలం శాంతికి, ఓర్పుకు నిదర్శనం. ప్రశాంతంగా ఆలోచించు. ఇండిగో నీలం నమ్మకానికి గుర్తు. నీపై నీకు నమ్మకం ఉండాలి. ఊదా దయాగుణానికి సంకేతం. అందరికీ సాయం చేయి. ఈ ఏడు విలువలను పాటిస్తేనే ఈ గొడుగు నీకు రక్షణగా ఉంటుంది’ అని చెప్పి, ఆ గొడుగును బుజ్జి చేతికి ఇచ్చింది ఆ అక్క.బుజ్జి ఆ గొడుగు పట్టుకుని సంతోషంగా వీధిలోకి వెళ్ళాడు. అంతలో మళ్ళీ చినుకులు పడటం మొదలైంది. దారిలో వానకు తడుస్తూ, వణుకుతున్న ఒక చిన్న కోడిపిల్ల కనిపించింది. వెంటనే బుజ్జి మనసులోని ఆకుపచ్చ రంగు (జీవకారుణ్యం) మేల్కొంది. వాడు పరిగెత్తుకెళ్లి ఆ కోడిపిల్లను గొడుగు కిందకు తీసుకున్నాడు.కొంచెం ముందుకు వెళ్ళేసరికి, వానలో తడుస్తూ నడవలేక ఇబ్బంది పడుతున్న ఒక ముసలి తాతయ్య కనిపించాడు. బుజ్జి తాతయ్య చేయి పట్టుకుని, గొడుగు కింద నిలబెట్టాడు. అప్పుడు వాడి మనసులోని ఊదారంగు (దయాగుణం) మెరిసింది. అలాగే దారి పక్కన నీటిలో మునిగిపోతున్న చిన్న చీమల బారును చూసి, వాటిని ఆ గొడుగు నీడలోకి చేర్చాడు. గొడుగు చిన్నదే అయినా, అందరినీ చేర్చుకునే సరికి అది పెద్దగా విశాలంగా మారిపోయింది!సాయంత్రం కాగానే వాన పూర్తిగా వెలిసింది. ఆకాశంలో మళ్ళీ ‘రంగుల అక్క’ ప్రత్యక్షమైంది. బుజ్జిని చూసి నవ్వుతూ, ‘బుజ్జి, నా గొడుగు నీకు నచ్చిందా?’ అని అడిగింది.బుజ్జి ఎంతో ఆనందంగా, ‘అక్కా! నీ గొడుగు చాలా అద్భుతమైనది. ఇది నా ఒక్కడి కోసమే కాదు, నా చుట్టూ ఉన్న ప్రాణులన్నింటికీ ఆశ్రయాన్ని ఇచ్చింది. అందరికీ సరిపోయింది!’ అన్నాడు.అప్పుడు ఆ అక్క బుజ్జి తల నిమిరి ‘శభాష్‌ బుజ్జి! మన దగ్గర ఉన్న సంపద గానీ, వస్తువులు గానీ సొంతం కోసం మాత్రమే కాదు, అవసరంలో ఉన్నవారికి సాయం చేయడానికి వాడినప్పుడే ఆ వస్తువుకి, ఆ మనిషికి నిజమైన విలువ తెలుస్తుంది’ అని అంది. బుజ్జి తల ఊపుతూనే కళ్ళు తెరిచి చూశాడు. అది ఒక అందమైన కల! కానీ ఆ కల బుజ్జికి ఒక గొప్ప పాఠాన్ని నేర్పింది. అప్పటి నుండి బుజ్జి తన దగ్గర ఉన్న ప్రతి వస్తువును ఇతరులతో పంచుకుంటూ, అందరికీ సహాయం చేస్తూ ఊరిలోనే మంచి బాలుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు.మన దగ్గర ఉన్న జ్ఞానాన్ని, సంపదను, వస్తువులను ఇతరులకు సాయం చేయడానికి ఉపయోగించినప్పుడే వాటికి నిజమైన సార్థకత చేకూరుతుంది.- మొర్రి గోపిహితవచనం..కుసుమం వర్ణ సంపన్నం గంధహీనం న శోభతేన శోభతే క్రియాహీనం మధురం వచనం తథా మంచి రంగుతో ఉన్నంత మాత్రాన పువ్వు రాణించదు. రంగుకు తోడుగా సుగంధం ఉన్నప్పుడే దానికి విలువ. ఎదుటివారికి సాయం చేయకుండా ఉత్త మాటలతో సరిపుచ్చే మనిషి వల్ల ఎలాంటి ఉపయోగం ఉండదు.ఇదీ చదవండి: ‘అది ముట్టుకోకు.. ఇది పట్టుకోకు.. అక్కడ గీయకు.. ఇక్కడ నిలబడకు..’

చిన్నారులు తరచూ జలుబు, దగ్గు, జ్వరం అంటూ మంచం పడుతుంటే తల్లిదండ్రుల టెన్షన్‌ మామూలుగా ఉండదు. వెంటనే ‘బిడ్డకు ఇమ్యూనిటీ తక్కువైపోయిందేమో!’ అనే అనుమానంతో పాటు, ఇమ్యూనిటీ సిరప్‌ కోసం వెతుకులాట మొదలవుతుంది. కానీ ప్రతి జలుబుకి కారణమేమిటి? ఎప్పుడు ఆందోళన చెందాలి? ఏం చేయాలి? అనే విషయాలన్నీ ఇక్కడ తెలుసుకుందాం..చిన్నారులకు తరచూ జలుబు వస్తోంది అంటే కేవలం రోగనిరోధక శక్తి బలహీనంగా ఉంటుందనే అనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. మూడేళ్ల వయసు పిల్లలు ఇంట్లో కూర్చోవడం కంటే ప్లేస్కూల్, డేకేర్, పార్క్‌లు, బర్త్‌డే పార్టీలు అంటూ తోటి పిల్లలతో ఎక్కువగా కలుస్తుంటారు. ఒకరి చేతిలోని బొమ్మ మరొకరి చేతిలోకి.. ఒకరి చేతిలోని బిస్కెట్‌ మరో నోట్లోకి.. ఇలా వైరస్‌లకు ప్రయాణ మార్గాలు బోలెడన్ని!అందుకే ఈ వయసులో జలుబు, దగ్గు, జ్వరం, గొంతునొప్పి, కొన్నిసార్లు విరేచనాలు కూడా తరచూ రావచ్చు. ఆరోగ్యంగా ఉన్న చిన్నారులకు సంవత్సరంలో సుమారు 68 జలుబులు కూడా రావచ్చు. డేకేర్లో ఉన్నవారికి ఇంకా ఎక్కువ రావచ్చు. అలాగే, సరైన నిద్ర లేకపోవడం, రోజూ ఒకే రకమైన ఆహారానికే పరిమితం కావడం కూడా పిల్లల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపిస్తుంది. అలాగే, అనవసరమైన యాంటీబయాటిక్‌ మందులను సొంతంగా వాడటం. సాధారణ వైరల్‌ జలుబుకు యాంటీబయాటిక్స్‌ పనిచేయవు.పది బలమైన అడుగులు! చాలాసార్లు చిన్నారుల చిన్న చిన్న ఆరోగ్య సమస్యలను అధిగమించడానికి వారి రోజువారీ జీవనశైలే అసలు బలం. అయితే, రోగనిరోధక శక్తి ఒక్కరోజులో పెరగదు. ఒక్కో అడుగు అధిగమిస్తూ ఆరోగ్యాన్ని సాధించాలి. 1. ప్లేట్లో రంగుల ఆహారం: రోజూ కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పండ్లు, పప్పులు/పప్పుదినుసులు, గుడ్డు/పాలు/పెరుగు, అవసరానికి అనుగుణంగా చేప/మాంసం వంటి ప్రోటీన్‌ వనరులను మార్చి మార్చి ఇవ్వాలి. 2. ప్రతి భోజనంలో ప్రొటీన్‌: ప్రతి చిన్నారికి తగిన ప్రొటీన్‌ వారి పెరుగుదలకు, రోగనిరోధక వ్యవస్థకు అవసరం. ప్రతి రోజూ ఆహారం ద్వారా ప్రొటీన్‌ అందేలా చూడాలి.3. పండ్లు కూరగాయలు తప్పనిసరి: రోజులో పలు రకాల రంగుల పండ్లు, కూరగాయలు ఇవ్వండి. జ్యూస్‌ కంటే పండు ముక్కలు/మొత్తం పండు మంచిది.4. తగిన నిద్ర: 3 ఏళ్ల పిల్లలకు సాధారణంగా 24 గంటల్లో సుమారు 10 నుంచి 13 గంటల నిద్ర అవసరం. ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి పడుకోవడం, లేవడం అలవాటు చేయండి.5. రోజూ చురుకైన ఆట: బయట సురక్షితంగా పరుగెత్తడం, ఆడటం, సైకిల్‌/బంతి ఆటలు వంటి శారీరక చలనం పిల్లల మొత్తం ఆరోగ్యానికి సహాయపడుతుంది.6. చేతులు కడుక్కోవడం నేర్పండి: తినే ముందు, టాయిలెట్‌ తర్వాత, బయట నుంచి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, దగ్గు/తుమ్ము తర్వాత సబ్బుతో చేతులు కడుక్కోవడం అలవాటు చేయండి.7. టీకాలు మిస్‌ కాకూడదు: జాతీయ టీకా షెడ్యూల్‌ ప్రకారం అన్ని టీకాలు పూర్తి చేయడంతో పాటు పిల్లల వయస్సు, ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన సిఫారసు చేయబడిన టీకాల గురించి బాల వైద్యుడిని అడగండి.8. పొగ రహిత ఇల్లు: సిగరెట్‌/బీడీ పొగతో పాటు ఇతర పొగ, ధూళి, వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించండి. ఇంట్లో ఎవరూ పిల్లల దగ్గర పొగ తాగకూడదు.9. జబ్బుపడినప్పుడు విశ్రాంతిద్రవాలు: జలుబు వచ్చినప్పుడు బలవంతంగా తినిపించడం కంటే తగిన ద్రవాలు, విశ్రాంతి, సులభంగా జీర్ణమయ్యే ఆహారం ఇవ్వడం ముఖ్యం.10. సిరప్‌ కోసం పరుగెత్తకండి: వైద్యుడు సూచించని మల్టీవిటమిన్లు, జింక్, ప్రోబయోటిక్స్‌ లేదా హెర్బల్‌/ఇమ్యూనిటీ బూస్టర్లను ప్రతిరోజూ ఇవ్వడం అవసరం కాదు. లోపం ఉంటే దాన్ని గుర్తించి సరిచేయడం ముఖ్యం.వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?కొన్ని లక్షణాలను మాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. వాటిల్లో ముఖ్యంగా పిల్లాడి బరువు, ఎత్తు వయసుకు తగ్గట్టు పెరగకపోవడం లేదా బరువు తగ్గడం, పదేపదే న్యుమోనియా రావడం, తీవ్రమైన చెవి లేదా సైనస్‌ ఇన్ఫెక్షన్లు తిరిగి రావడం. నోరు లేదా చర్మంపై పదేపదే తీవ్రమైన ఫంగల్‌ ఇన్ఫెక్షన్లు, యాంటీబయాటిక్స్‌ ఎక్కువగా ఇవ్వాల్సిన రావటం, దీర్ఘకాలిక విరేచనాలు వంటి సమస్యలున్నా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. జ్వరం ఎక్కువ రోజులు తగ్గకపోవడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, నీళ్లు తాగలేకపోవడం, తీవ్రమైన నీరసం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే మాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.తల్లిదండ్రులకు ఈ ఫార్ములా!ఇమ్యూనిటీకి పెద్ద పెద్ద నియమాలు గుర్తుపెట్టుకోవాల్సిన పనిలేదు. ఈ చిన్న ‘54321 ఫార్ములా’ గుర్తుంటే చాలు! 5 అంటే రోజూ రకరకాల పండ్లు, కూరగాయలకు ప్లేట్లో చోటివ్వాలి. 4 అంటే భోజనం, ఆట, నిద్ర, పరిశుభ్రత.. ఈ నాలుగింటికీ క్రమబద్ధమైన అలవాటు ఉండాలి. 3 అంటే రోజువారీ ఆహారంలో మూడు పోషక స్తంభాలు.. ప్రొటీన్‌ , పండు లేదా కూరగాయ, తగిన ధాన్యం లేదా ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వు. 2 అంటే జంక్‌ఫుడ్, అధిక చక్కెరతో పాటు అనవసరమైన మందులనూ తగ్గించాలి. ఇక 1 పిల్లల ఎదుగుదల, టీకాలు, తరచూ వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లను గమనిస్తూ వైద్యుడితో ఎప్పటికప్పుడు సమీక్ష చేయించాలి. ఇమ్యూనిటీకి ఇదే అసలైన ‘బూస్టర్‌ ప్యాక్‌’!డా. కె. పవన్‌ కుమార్‌, సీనియర్‌ పీడియాట్రిషియన్, పీడియాట్రిక్‌ అలర్జిస్ట్, ప్రొఫెసర్‌ ఆఫ్‌ పీడియాట్రిక్స్‌ఇదీ చదవండి: మెగ్నీషియం సప్లిమెంట్‌ని డాక్టర్లు చెప్పకుండా ఎడాపెడా వాడొద్దు!

విజ్ఞాన శాస్త్రం చేసే వింతలు ఎప్పుడూ మనల్ని ఆశ్చర్యపరుస్తూనే ఉంటాయి. ఇప్పటి వరకు ప్లాస్టిక్‌ను భూమికి శాపంగా, పర్యావరణానికి పెద్ద ముప్పుగా చూశాం. కానీ సైన్స్‌ అందించిన ఈ కొత్త వెలుగుతో, అదే ప్లాస్టిక్‌.. భవిష్యత్తులో కోట్ల మంది ఆకలి తీర్చే ఆహారంగా మారబోతోంది.ప్లాస్టిక్‌ బాటిల్‌ని తిని, బిస్కట్‌ కవర్‌ని కరకర నమిలే రోజులు వచ్చేస్తున్నాయ్‌! అవునా, ప్లాస్టిక్‌ను తినడం ఏంటి? పిచ్చి కాకపోతే! అని మనకు అనిపించవచ్చు. కానీ శాస్త్రవేత్తలు మాత్రం.. ‘‘ప్లాస్టిక్‌లో ఉండేది కార్బనే, మనం తినే ఆహారంలోనూ ఉండేది కార్బనే. ఇక ఆ కార్బన్‌ ప్లాస్టిక్‌ రూపంలో ఉంటే మాత్రం నష్టం ఏమిటి?’’ అంటున్నారు!వారు తమ ‘మాంత్రిక సూక్ష్మజీవి’ అయిన ‘ఈస్టు’ సహాయంతో ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలను కరిగించి, వాటిని ప్రొటీన్లు, విటమిన్లుగా మార్చి, వెనీలా రుచిని జోడించి, 3–డి ప్రింటర్‌తో ‘మైక్రోబైట్‌’ అనే స్పెషల్‌ బిస్కట్లను తయారుచేసే పనిలో ఉన్నారు. ఇక, భవిష్యత్తులో మన గ్రహం మీద ఆహార కొరత వచ్చినా, లేదా రాకెట్‌ ఎక్కి చందమామ మీదికో, అంగారకుడి మీదికో వెళ్లినా... ఆకలేస్తే ఎంచక్కా ప్లాస్టిక్‌ బాటిళ్లతో చేసిన ఈ బిస్కట్‌లను ఆరగించేసి ప్రాణం నిలుపుకోవచ్చు! ప్లాస్టిక్‌ కాలుష్యానికి, ఆకలికి ఒకే దెబ్బతో చెక్‌ పెట్టే ఈ ప్రయోగం నిజంగానే వండర్‌ కదూ!ప్లాస్టిక్‌ను తినేసే మ్యాజిక్‌ ‘ఈస్ట్‌’మన రోజువారీ జీవితంలో అత్యంత విరివిగా ఉపయోగించే పాలిఎథిలీన్‌ టెరెఫ్తలేట్‌ (పి.ఇ.టి.) అనే రకం ప్లాస్టిక్‌ను, వ్యవసాయ వ్యర్థాలను... ‘మైక్రోబైట్స్‌’ అని పిలిచే ప్రొటీన్‌రిచ్, 3–డి ప్రింటెడ్‌ బిస్కట్‌ పదార్థాలుగా మార్చడానికి శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికే ఈస్టును పునర్నిర్మించారు. నాసా వారి ‘డీప్‌ స్పేస్‌ ఫుడ్‌ చాలెంజ్‌’ కోసం పాక్షికంగా రూపొందిన ఈ విధానం ద్వారా, వ్యర్థ పదార్థాల నుండి ప్రొటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, వెనీలా రుచిని కూడా సృష్టించవచ్చు.ఈస్టు అంటే తెలిసిందే కదా– ఒక రకమైన ఏకకణ శిలీంధ్రం. అంటే సూక్ష్మజీవి. ఇది మన కంటికి నేరుగా కనిపించదు, కానీ మన ఆహారాల తయారీలో చాలా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఈస్టుకు చక్కెరలు లేదా పిండి పదార్థాలు ఆహారంగా లభిస్తే, అది వాటిని తిని కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ వాయువును విడుదల చేస్తుంది. ఆ వాయు బుడగల వల్లే బ్రెడ్‌ లేదా పిండి మెత్తగా ఉబ్బుతాయి. అంతటి మహత్తరమైన ‘మాంత్రిక సూక్ష్మజీవి’ స్వభావాన్ని తాజా ప్రయోగం కోసం శాస్త్రవేత్తలు జన్యు మార్పిడి ద్వారా కొద్దిగా మార్చేశారు. ఇలా మార్పునకు గురైన ఈ ప్రత్యేకమైన ఈస్టు– ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలను తిని, వాటిని మనకు ఉపయోగపడే ప్రొటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లుగా మార్చగలదు.ఈ వినూత్న సాంకేతికత ద్వారా ప్లాస్టిక్‌ కాలుష్యాన్ని, ఆహార కొరతను తగ్గించడమే కాకుండా, వ్యోమయానాలకు కూడా ఆహారాన్ని అందించవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఈ పరిశోధనకు ‘నాసా డీప్‌ స్పేస్‌ ఫుడ్‌ చాలెంజ్‌’, ‘నేషనల్‌ సైన్స్‌ ఫౌండేషన్‌’ వారు ఆర్థిక సహాయం అందిస్తున్నారు.కరువు కాలానికి స్మార్ట్‌ ఫుడ్‌ప్లాస్టిక్‌ బాటిళ్లకు, తినే బిస్కట్లకు (కుకీలు) అసలు ఏ రకమైన సంబంధమూ కనిపించకపోవచ్చు. కానీ శాస్త్రవేత్తలు ఈ రెండింటిని జోడించే మార్గాన్ని కనుగొంటున్నారు. అది పూర్తయితే భూమికి ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాల బెడద, మనుషులకు ఆహార కొరత తగ్గుతుంది. అంటే నాశనం చేయడం కష్టమైన వ్యర్థ పదార్థాలను తిరిగి వాడుకోవడానికి ఒక మార్గం దొరకడమే కాకుండా, సాధారణ ఆహార సరఫరా లేని ప్రాంతాల్లో ఆహారాన్ని తయారు చేయడానికి కూడా సహాయపడుతుంది. భూమిపై ప్రకృతి విపత్తులు సంభవించే ప్రాంతాల నుండి అంతరిక్షంలోకి వెళ్లే మానవ ప్రయోగాల వరకు ఈ సాంకేతికతను ఉపయోగించవచ్చు.ఇటీవల అమెరికన్‌ కెమికల్‌ సొసైటీ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ‘అండర్‌ గ్రాడ్యుయేట్‌ అండ్‌ గ్రాడ్యుయేట్‌ రీసెర్చ్‌ ఇన్‌ బయోకెమిస్ట్రీ అండ్‌ కెమికల్‌ బయోలజీ’ సదస్సులో పరిశోధకులు ఈ ‘కుకీ’ ప్రయోగ ఫలితాలను వెల్లడించారు.నాసాకు వచ్చిన ఫుడ్‌ ఐడియాప్లాస్టిక్‌ కాలుష్యం, ఆహార కొరత అనేవి ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న రెండు పెద్ద సవాళ్లు. ఈ నేపథ్యంలో కార్బన్‌డేల్‌ సిటీలోని సదరన్‌ ఇల్లినాయీ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలను ఆహారంగా మార్చే పరిశోధనల్ని కొన్ని నెలలుగా చేస్తున్నారు. వ్యర్థ పదార్థాలను మనుషులు సురక్షితంగా తినగలిగే ఆహారంగా మార్చడానికి సూక్ష్మజీవులను ఉపయోగించడమే వీరి ముఖ్య ఉద్దేశం. భూమి నుండి తరచు ఆహార సరఫరాలు అందుకోవడానికి వీలులేని సుదూర అంతరిక్ష ప్రయోగాలలో ఆహారాన్ని తయారు చేయడంపై నాసా చేపట్టిన ప్రాజెక్టు నుండి ఈ పరిశోధన మొదలైంది.‘‘మేము ప్లాస్టిక్‌ను రీసైక్లింగ్‌ చేసి మరిన్ని విలువైన ఉత్పత్తులను తయారుచేసే సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాం. సరిగ్గా అప్పుడే.. ఆహారాన్ని ఎందుకు తయారు చేయకూడదు అనే ఆలోచన వచ్చింది. ఎందుకంటే ప్లాస్టిక్‌లో కార్బన్‌ ఉంటుంది, ఆహారంలోనూ కార్బన్‌ ఉంటుంది’’ అని కార్బన్‌డేల్‌ బృందంలోని అసోసియేట్‌ ప్రొఫెసర్‌ లాహిరు జయకొడి అంటున్నారు.శీతల పానీయాలు, మంచినీళ్ల సీసాల కోసం ఎక్కువగా వాడే పి.ఇ.టి. ప్లాస్టిక్‌ను వీరు తమ ప్రయోగానికి ప్రధాన ఆసరాగా చేసుకున్నారు. పి.ఇ.టి. ప్లాస్టిక్‌లో కార్బన్‌ ఎక్కువగా ఉండే అణువులు ఉంటాయి. వీటిని ముక్కలుగా చేసి, తిరిగి కొత్తగా అమర్చడం ద్వారా ప్రొటీన్లుగా మార్చగల ఉపయోగకరమైన పదార్థాలను తయారు చేయవచ్చు. రసాయనాలు, రసాయన చర్యల ద్వారా ఇలాంటివి సంభవం అవుతాయి. కానీ కార్బండేల్‌ పరిశోధకుల బృందం మాత్రం ఇందుకు సూక్ష్మజీవులను ఎంచుకుంది. ఎందుకంటే ఇవి క్లిష్టమైన జీవరసాయన ప్రక్రియలను సహజంగానే చేయగల గుణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ‘‘సూక్ష్మజీవులు చాలా తెలివైనవి. అందుకే మనం సృష్టించిన సమస్యలను పరిష్కరించడానికి వాటి నైపుణ్యాన్నే మనం ఉపయోగిస్తున్నాం’’ అంటూ పొఫెసర్‌ జయకొడి చిరునవ్వులు చిందిస్తున్నారు.ప్లాస్టిక్‌ ముక్కలు.. పోషకాల గుళికలుసూక్ష్మజీవులను ఉపయోగించి పదార్థాలను తయారుచేసే విధానం ఇప్పటికే వాడుకలో ఉంది. ఉదాహరణకు, ‘ఈస్ట్‌’ ను జన్యుపరంగా మార్చడం ద్వారా మనకు కావలసిన విలువైన అణువులను తయారుచేయవచ్చు. ఒకప్పుడు జంతువుల క్లోమం నుండి సేకరించిన ‘ఇన్సులిన్‌’ను, ఇప్పుడు జన్యుమార్పిడి చేసిన సూక్ష్మజీవుల ద్వారానే తయారుచేస్తున్నారు.సరిగ్గా ఈ ఆలోచననే ప్రొఫెసర్‌ జయకొడి, గ్రాడ్యుయేట్‌ విద్యార్థిని సంధ్య జయశేఖర.. ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థ పదార్థాలకు వర్తింపజేశారు. బేకరీలలో వాడే ఈస్టుతో సహా కొన్ని రకాల ఈస్ట్‌ల జన్యువులను మార్చారు. ఇవి ప్లాస్టిక్, వ్యవసాయ వ్యర్థాల నుండి వచ్చే అణువులను తీసుకుని, వాటిని ప్రొటీన్లు, విటమిన్లు, రుచినిచ్చే పదార్థాలుగా మారుస్తాయి. అయితే, ఈస్టు ఈ వ్యర్థాలను ఆహారంగా సంగ్రహించక ముందే, ఆ వ్యర్థాలను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టాల్సి ఉంటుంది.పరిశోధకులు పి.ఇ.టి ప్లాస్టిక్, పారేసిన జొన్న/ జొన్న పీచు వ్యర్థాలు, ఇతర చెత్తను ‘ఆక్సిడేటివ్‌ హైడ్రోథర్మల్‌ డిజల్యూషన్‌’ అనే ఒక ప్రత్యేక సాంకేతికత ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు. కార్బన్‌డేల్‌ జియాలజీ ప్రొఫెసర్‌ కెన్‌ ఆండర్సన్‌ కనిపెట్టిన ఈ శుద్ధి ప్రక్రియలో అధిక ఉష్ణోగ్రత, ఒత్తిడుల వద్ద నీరు, ఆక్సిజన్‌లను కలిపి గట్టి పదార్థాలను కూడా సూక్ష్మజీవులు తినగలిగే చిన్న అణువులుగా విడగొడతారు.ఆ చిన్న అణువులను జన్యుమార్పిడి చేసిన ఈస్టుకు ఆహారంగా అందిస్తారు. సూక్ష్మజీవులు వాటిని తిని ప్రొటీన్లు, కొవ్వులు, ఆమ్లాలు వంటి కొత్త ఆహార పదార్థాలుగా మారుస్తాయి!ఈస్ట్‌ వంటకం.. వెనీలా సువాసనఈస్ట్‌ నుండి కావలసిన పదార్థాలు తయారైన తర్వాత, పరిశోధకులు వాటికి పీచు పదార్థం, పిండి పదార్థం, తీపిని కలుపుతారు. ఈ మిశ్రమాన్ని 3–డి ప్రింటర్‌ ద్వారా బయటకు పంపి ‘మైక్రో–బైట్స్‌’ అనే ప్రొటీన్లు నిండిన బిస్కట్లను తయారుచేస్తారు. ప్రస్తుతానికి అందుబాటులో ఉన్న డేటా ప్రకారం ఈ మైక్రోబైట్స్‌ తినడానికి సురక్షితమైనవేనని తెలుస్తోంది.అయితే, వీటిని అధికారికంగా రుచి చూడటానికి పరిశోధకులు ఇంకా సంబంధిత సంస్థల అనుమతి కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. ప్రస్తుతానికైతే, ప్రయోగంలో పాల్గొన్న వారు ఈ బిస్కట్ల సువాసనను పరిశీలించారు. ఆహార కొరత ఎక్కువగా ఉన్న తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో ఈ మైక్రోబైట్స్‌ను తినడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని చాలామంది చెప్పారు. మరోవైపు, సాధారణ ఆహార లభ్యత ఉన్న ప్రాంతాల ప్రజలకు కూడా నచ్చేలా ఈ బిస్కట్లను మరింత ఆకర్షణీయంగా, రుచికరంగా మార్చేందుకు పరిశోధకులు పనిచేస్తున్నారు.పరిశోధకురాలు సంధ్య జయశేఖర అదనపు ఆహార పదార్థాలను తయారుచేయగల ఈస్టు రకాలను అభివృద్ధి చేశారు. ఒక రకం సాధారణ బేకింగ్‌ ఈస్ట్‌– మొక్కల వ్యర్థాల నుండి వెనీలా ఫ్లేవర్‌ను తయారు చేయగలదు. మరొక ఈస్ట్‌ రకం ప్లాస్టిక్‌ నుండి వచ్చే పదార్థాన్ని ఉపయోగించి బీటా–కెరోటిన్‌ను తయారు చేయగలదు. ఈ బీటా–కెరోటిన్‌ను మన శరీరం విటమిన్‌–ఎ గా మార్చుకుంటుంది. ‘‘ఈ బిస్కట్‌ను వినియోగదారులకు మరింత నచ్చేలా మార్చడానికి మేము సూక్ష్మజీవులను ఉపయోగిస్తున్నాం’’ అని జయశేఖర చెప్పారు.ఆహార సంక్షోభానికి మైక్రో పరిష్కారంపరిశోధక బృందం మైక్రోబైట్‌ బిస్కట్లకు కావలసిన మరిన్ని పదార్థాలను కూడా ఈ సూక్ష్మజీవుల ద్వారానే తయారు చేయించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం బయట నుండి విడిగా కలుపుతున్న పిండి పదార్థం, పీచు పదార్థం, తీపిని కూడా ఈస్టు ద్వారానే ఉత్పత్తి చేయాలని భావిస్తున్నారు. వచ్చే కొన్ని సంవత్సరాలలో ఈ బిస్కట్లు ప్రజలు తినడానికి అందుబాటులోకి వస్తాయని ప్రొఫెసర్‌ జయకొడి ఆశిస్తున్నారు.భూమిపై సాధారణంగా ఉపయోగించడమే కాకుండా, ఎక్కువ పరిమాణంలో ఆహారాన్ని తీసుకెళ్లడం లేదా అందించడం కష్టంగా ఉండే ప్రాంతాలలో ఈ సాంకేతికత చాలా ఉపయోగపడుతుంది. సముద్ర గర్భంలో తిరిగే జలాంతర్గాములు, ప్రకృతి విపత్తులు సంభవించిన ప్రాంతాలు, భవిష్యత్తులో చంద్రుడు లేదా అంగారకుడి మీద ఏర్పడే మానవ నివాసాలు వంటివి ఇందులో కొన్ని ఉదాహరణలు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న ఆహార డిమాండ్‌ను తట్టుకోవడానికి కూడా ఈ సాంకేతికత ఒక మంచి పరిష్కారమని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ‘‘2050 సంవత్సరం నాటికి ప్రపంచ ఆహార అవసరాలు 35 శాతం నుండి 56 శాతం వరకు పెరుగుతాయని, అలాగే భవిష్యత్తులో ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు 30 శాతం మంది ఆకలి ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటారని అంచనా. ఈ సమస్యకు పరిష్కార మార్గం సూక్ష్మజీవులను ఉపయోగించడమేనని నేను నమ్ముతున్నాను’’ అని ప్రొఫెసర్‌ జయకొడి అంటున్నారు. నాసా అంతరిక్ష ప్రయోగాల కోసం మొదలైన ఈ మైక్రోబైట్స్‌ సాంకేతికత... రేపు మన భూమిపై సంభవించగల ఆహార కొరతను, ప్రకృతి విపత్తుల సమయాల్లో ఉత్పన్నమయ్యే ఆకలి కేకలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనేందుకు ఒక గొప్ప ఆశాకిరణంలా కనిపిస్తోంది. ప్లాస్టిక్‌ కాలుష్యాన్ని తరిమికొడుతూ, విశ్వంలో ఏ మూలన ఉన్నా మానవాళికి కడుపు నింపే ఈ ‘నూతన ఆహార విప్లవం’ త్వరలోనే ఫలించవచ్చు.– సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇదీ చదవండి: అక్కడ 75 రోజుల పాటు దసరా వేడుకలు..! విచిత్రంగా విజయదశమి రోజు నుంచే..

హైదరాబాద్‌లోని ఖరీదైన జూబ్లీహిల్స్‌ విల్లాలో అడుగుపెట్టాడు ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాదిమంది అభిమానులను ఉర్రూతలూగించిన ప్రముఖ పాప్‌ సింగర్‌ ప్రహ్లాద్‌ తన పడకగదిలోనే హత్యకు గురై పడి ఉన్నాడు.శరీరంపై ఎలాంటి తీవ్ర గాయాలు లేవు, మెడపై కొంచెం కమిలిన గుర్తులు మాత్రమే ఉన్నాయి. గది తలుపులు బద్దలుకొట్టి లోపలికి రావాల్సి వచ్చింది, కానీ బాల్కనీ తలుపులు మాత్రం తెరిచే ఉన్నాయి.అభిమన్యు క్రైమ్‌ సీన్‌ ను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించడం మొదలుపెట్టాడు. ఫోరెన్సిక్‌ బృందం వేలిముద్రలు సేకరిస్తోంది. మంచంపై పరుపు చెల్లాచెదురుగా ఉంది. అభిమన్యు మోకాళ్లపై వంగి టార్చ్‌లైట్‌ వెలుగును మంచం కిందకు సారించాడు. అక్కడ అంతా మామూలుగానే ఉంది. కానీ కొంతదూరంలో దుమ్ములో మెరుస్తున్న ఒక చిన్న వస్తువు అతని దృష్టిని ఆకర్షించింది. గ్లౌజ్‌ ధరించిన చేత్తో దాన్ని బయటకు తీశాడు. అది ఖరీదైన, సూక్ష్మమైన ఒక సింగిల్‌ బ్లూటూత్‌ ఇయర్‌బడ్‌.దాన్ని తీసుకున్న తర్వాత అభిమన్యు గది మొత్తం కలియచూశాడు. ప్రహ్లాద్‌ ఫోన్‌ టేబుల్‌పైనే ఉంది. కానీ అది ఈ బ్లూటూత్‌తో కనెక్ట్‌ అయి లేదు. ప్రహ్లాద్‌ వస్తువుల జాబితాలో ఇలాంటి మోడల్‌ పరికరం ఏదీ లేదు. అంటే, ఇది హంతకుడిదే అయి ఉండాలి. ఘర్షణ సమయంలో హంతకుడి చెవి నుంచి జారి మంచం కింద పడిపోయి ఉంటుంది.అభిమన్యు వెంటనే సైబర్‌ క్రైమ్‌ నిపుణులను పిలిపించాడు. ఆ బ్లూటూత్‌ కేస్‌కు సంబంధించిన మ్యాక్‌ అడ్రస్, డివైస్‌ లాగ్స్‌ ఆధారంగా దర్యాప్తు వేగవంతం చేశాడు. ఆ పరికరం పేరు ‘స్పైడర్‌–గీ’ అని నమోదై ఉంది. ప్రహ్లాద్‌తో సన్నిహితంగా ఉండే ముగ్గురిని అభిమన్యు విచారణకు పిలిచాడు. ప్రహ్లాద్‌ మేనేజర్‌ కిరణ్, మ్యూజిక్‌ డైరెక్టర్‌ విక్రమ్, కాంపిటీటర్‌ రాకేష్‌.హాలులో ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు ఒక్కడే ఉన్నాడు. హాల్లో వున్న సీక్రెట్‌ కెమెరాలు వాటి పని మొదలుపెట్టాయి.అభిమన్యు ఆ బ్లూటూత్‌ ఇయర్‌బడ్‌ను ఆన్‌ చేసి, ఒక్కొక్కరినీ లోపలికి పిలిచాడు.‘మొదట రాకేష్, విక్రమ్‌లు గదిలోకి వచ్చినప్పుడు బ్లూటూత్‌లో ఎలాంటి కదలిక లేదు. కానీ చివరిగా ప్రహ్లాద్‌ మేనేజర్‌ కిరణ్‌ తన ఐఫోన్‌ తో లోపలికి ప్రవేశించిన క్షణంలోనే, ఆ హాలులోని బ్లూటూత్‌ డిటెక్టర్‌ అలారం మోగింది. కిరణ్‌ ఫోన్‌ ఆటోమేటిక్‌గా ఆ బ్లూటూత్‌ ఇయర్‌బడ్‌తో పెయిర్‌ అయిపోయింది.కిరణ్‌ ముఖం పాలిపోయింది. అయినా తడబడుతూ, ‘నా పాత బ్లూటూత్‌ రెండు రోజుల క్రితమే పోయింది సార్‌’ అన్నాడు.‘కేవలం పెయిరింగ్‌ మాత్రమే కాదు కిరణ్‌! ఈ బ్లూటూత్‌లో ఉన్న ఇంటర్నల్‌ చిప్‌లో చివరిగా కాల్‌ రికార్డ్‌ అయిన ఆడియో డేటా కూడా సేకరించాం. నిన్న రాత్రి 11 గంటల 40 నిమిషాలకు నువ్వు ఎవరితోనో మాట్లాడుతూనే ప్రహ్లాద్‌పై దాడి చేశావు. ప్రహ్లాద్‌ కొత్త మ్యూజిక్‌ ఆల్బమ్‌ కాంట్రాక్ట్‌ క్యాన్సిల్‌ చేసి వేరే కంపెనీకి వెళ్తున్నాడని తెలిసి, అతడిని ఊపిరాడకుండా చేసి చంపావు. ఆ పెనుగులాటలో నీ చెవిలోని బ్లూటూత్‌ మంచం కింద పడిపోయింది. నువ్వు కంగారులో దాన్ని గమనించకుండా బాల్కనీ గుండా పారిపోయావు... పోనీ ఇది కాకుండా నీ దగ్గర వేరే వెర్షన్‌ ఉంటే చెప్పు’ అభిమన్యు అతని వంకే చూస్తూ అన్నాడు.‘కానీ మా బాస్‌ వేరే కంపెనీకి వెళ్తే నాకెందుకు కోపం?’ కిరణ్‌ సమర్థించుకోవడానికి దబాయించాడు.‘ఎందుకంటే... పాత మ్యూజిక్‌ కంపెనీతో ప్రహ్లాద్‌ చేసుకున్న కాంట్రాక్ట్‌ ద్వారా నీకు రావాల్సిన కోట్లాది రూపాయల రహస్య కమీషన్‌ పోతుందన్న కసితో, పైగా నువ్వు చేసిన అకౌంట్స్‌ గోల్‌మాల్‌ బయటపడుతుందన్న భయంతోనే ప్రహ్లాద్‌ను ఊపిరాడకుండా చేసి చంపావు!నీ నేరానికి ఫైనల్‌ వెర్షన్‌ కటకటాలు... ఒక గొప్పగాయకుడిని స్వార్థంతో హత్య చేశావు. నేరస్తుడిగా కటకటాల వెనక్కి వెళ్తున్నావు. పైకి వెళ్ళాక ప్రహ్లాద్‌ కు క్షమాపణ చెప్పుకో అన్నాడు.కేవలం మంచం కింద దొరికిన ఒక చిన్న బ్లూటూత్‌ పరికరం ద్వారా ఒక హై–ప్రొఫైల్‌ హత్య మిస్టరీని గంటల వ్యవధిలోనే ఛేదించిన అభిమన్యు చురుగ్గా ముందుకు కదిలాడు.- శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: ‘నేను మున్నాను.. నన్ను చంపేశారు’.. వెలుగులోకి వింత కేసు!

‘అది ముట్టుకోకు... ఇది పట్టుకోకు... అక్కడ గీయకు... ఇక్కడ నిలబడకు...’ ఇలా పిల్లల చుట్టూ రోజంతా ఎన్ని హెచ్చరికలు ఉన్నా, వాళ్ల చేతులు ఊరుకుంటాయా? అస్సలు కాదు! అందుకే వాళ్ల ఊహలకు అడ్డుకట్ట వేయకుండా, పెద్దల ఓపికకు పరీక్ష పెట్టకుండా... అల్లరి చేయించే గాడ్జెట్లే ఇవీ!నీళ్లతో బొమ్మలు!కోతికి కొబ్బరిచిప్ప ఇచ్చినా, పిల్లాడి చేతికి పెన్‌ ఇచ్చినా ఒకటే! వెంటనే, వారిలోని కళాత్మకమైన చంద్రముఖి బయటకు వచ్చి నేల నుంచి సోఫా వరకు అన్నింటిని ఒక ‘ఆర్ట్‌ గ్యాలరీ’లా తయారు చేస్తుంది. ఇప్పుడు ఆ ఆర్ట్స్‌ మరకల భయం లేకుండా చేస్తుంది ఈ మ్యాజిక్‌ మాట్‌. దీనిపై నీళ్లతో నింపిన పెన్నుతో ఎన్ని గీతలు... ఎన్ని బొమ్మలు.. ఎన్ని రంగులు వేసినా క్షణాల్లో మాయం చేస్తుంది. ఎటువంటి ఇంక్, రంగులు అవసరం కూడా లేదు. కేవలం నీటిని ఉపయోగించే బొమ్మలు గీయొచ్చు. పైగా గీసిన బొమ్మలు కొంతసేపటికి మాయమైపోతే, మళ్లీ కొత్తగా గీయొచ్చు! అలా పిల్ల్లలు తమ ఊహలకు నచ్చినట్టు బొమ్మలు గీసుకుంటూ ఒక కొత్త కలల ప్రపంచాన్ని సృష్టించుకోవచ్చు. మ్యాట్‌ను మడిచి దాచుకోవచ్చు కాబట్టి, ప్రయాణాల్లోనూ వెంట తీసుకెళ్లొచ్చు. ఒక మ్యాట్, రెండు నీటి పెన్నులతో వస్తుంది. ధర రూ.500. చిట్టి చేతుల్లో మట్టి రాజ్యం!మట్టిని చూసి... దానితో ఎప్పుడెప్పుడు ఆడుకోవాలా అని పిల్లలు అనుకుంటే, అదే మట్టిని చూసి, పిల్లలకు చేతులు మురికవుతాయని టెన్షన్‌ పడే పెద్దవాళ్లకు ఒకేసారి పరిష్కారాన్ని అందిస్తుంది ఈ కిడ్స్‌ పాటరీ వీల్‌ కిట్‌. బ్యాటరీతో పనిచేసే ఈ చక్రంపై మట్టిని పెట్టి, ఆడుకుంటూనే చిట్టి చేతులు ఎన్నో చిన్న చిన్న కుండలు, పాత్రలు చేసుకోవచ్చు.తర్వాత వాటికి రంగులు వేసి తమకు నచ్చినట్టు అలంకరించుకోవచ్చు. రెండు వేగాలతో పనిచేసే బ్యాటరీ ఆపరేటెడ్‌ వీల్‌ ఉండటంతో పిల్లలు తమకు నచ్చిన వేగంలో పని చేసుకోవచ్చు. పాటరీ వీల్‌తో పాటు మట్టి, రంగులు, రెండు బ్రష్‌లు, చెక్కే పనిముట్లు, కత్తిరించే దారం... ఇలా కావాల్సిన సామగ్రి కూడా ఇందులోనే ఉంటుంది. ఆడుకుంటూనే చేతి నైపుణ్యం, సమన్వయం, సృజనాత్మకత పెంచుకోవచ్చు. ధర రూ.710.చల్లని చిట్టి కవచం!చిన్నారులకు జ్వరం వచ్చిందంటే అమ్మ... థర్మామీటర్‌ కంటే ముందు తడిగుడ్డ కోసం వెతుకుతుంది. ఎందుకంటే, జ్వరం వేడిని కూల్‌ చేయటానికి. అయితే, అదే తడిగుడ్డను పెద్ద తలనొప్పిగా ఫీల్‌ అయ్యే చిన్నారుల కోసం వచ్చిందే ఈ కూలింగ్‌ ప్యాచ్‌ ఫర్‌ ఫీవర్‌. హైడ్రోజెల్‌తో తయారైన ఈ పట్టీ నుదుటికి అతుక్కుని చల్లదనాన్ని అందిస్తూ కాస్త హాయిగా అనిపించేలా చేస్తుంది.మృదువుగా, వంచుకునేలా ఉండటంతో పిల్లలకు ఇబ్బంది లేకుండా పెట్టుకోవచ్చు. ఒక్కో పట్టీని ఒక్కసారి మాత్రమే వాడాలి. ఇది సౌకర్యంలోనే కాదు, శుభ్రత విషయంలోనూ ప్రథమ స్థానంలో ఉండటంతో, వెంటనే దీనిని ఇంటి ప్రథమ చికిత్స పెట్టెలో ఉంచుకోవచ్చు. పది పట్టీల ప్యాక్‌ ధర రూ. 300 మాత్రమే!ఇదీ చదవండి: ఈవారం కథ: కొండల నుంచి వచ్చిన వసంతం..

1951 జనవరి 19.ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని కానౌజ్‌ నగరం. జాగేశ్వర్‌ ప్రసాద్‌ అనే క్షురకుడి ఆరేళ్ల కుమారుడు అశోక్‌ కుమార్‌ అలియాస్‌ మున్నా ఇంటి ముందు ఆడుకుంటున్నాడు. ఈలోగా ఇద్దరు వ్యక్తులు వచ్చి, ‘మాతో రా... బోలెడు ఆటలు ఆడుకోవచ్చు’ అని పిలిచారు. అంతే, వారితో వెళ్లిన మున్నా తిరిగి రాలేదు. గాభరా చెందిన తల్లిదండ్రులు ఊరంతా వెతికితే, ఓచోట మున్నా శవం దొరికింది. గొంతు కోసి హత్య చేసిన ఆనవాళ్లు కనిపించాయి. పోలీసులు రంగంలోకి దిగారు. ఆస్తి తగాదాల నేపథ్యంలో జవహర్, చతురి అనే ఇద్దరు వ్యక్తులను అనుమానించారు. కానీ సరైన ఆధారాలు లేక కేసు ముందుకు సాగలేదు.1951 జూలై 27.ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని కానౌజ్‌ నగరం. ఓ మహిళ పండంటి మగబిడ్డకు జన్మనిచ్చింది. తల్లిదండ్రులు అతడికి రవిశంకర్‌ అని పేరు పెట్టారు. ఆ చిన్నారి గొంతుపై ఓ విచిత్రమైన మచ్చ ఉండటం గమనించారు. గొంతుకు అడ్డంగా ఎవరో గీసిన గీతలా అది కనిపించింది. రోజులు గడిచాయి. రవిశంకర్‌కు మాట్లాడటం వచ్చిన తర్వాత విస్తుపోయే సంఘటనలు జరిగాయి.‘ఇది నా ఇల్లు కాదు. వెంటనే నన్ను నా ఇంటికి తీసుకెళ్లండి’ అని ఓరోజు ఏడవడం ప్రారంభించాడు. ఏదో పీడకల వచ్చి అలా మాట్లాడుతున్నాడేమో అని తల్లిదండ్రులు అనుకున్నారు. ఒకరోజు అతడు చెప్పిన మాటలు మరింత ఆందోళన కలిగించాయి. ‘నా పేరు మున్నా. నాన్న పేరు జాగేశ్వర్‌ ప్రసాద్‌. ఆయన క్షురకుడు. కానౌజ్‌లోని ఛిపట్టీ ప్రాంతంలో మా ఇల్లు ఉంది. నన్ను జవహర్, చతురి అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు చంపేశారు. వారిలో ఒకరు క్షురకుడు, మరొకడు బట్టలు ఉతికేవాడు’ అని చెప్పడం వారిని షాక్‌కు గురిచేసింది. తనను ఆడుకుందామని పిలిచారని, అక్కడ నుంచి నది వైపు తీసుకెళ్లారని, తర్వాత చింతామణి ఆలయ సమీపంలో గొంతు కోసి చంపారని చెప్పాడు. దీంతో రవిశంకర్‌ తల్లిదండ్రులు గాభరా పడ్డారు. వాస్తవం తెలుసుకోవడానికి ఛిపట్టీ వెళ్లి వాకబు చేశారు. నిజంగానే కొన్నేళ్ల క్రితం మున్నా అనే బాలుడు హత్యకు గురయ్యాడని తెలిసి విస్తుపోయారు.ఈ సంగతి పునర్జన్మలపై అధ్యయనం చేస్తున్న అమెరికా ప్రొఫెసర్‌ డాక్టర్‌ స్టీవెన్‌ సన్‌ కు తెలిసింది. మున్నాను గొంతు కోసి చంపడం, రవిశంకర్‌ గొంతుపై అదే స్థానంలో పొడవాటి గీతలాంటి మచ్చ ఉండటం ఆయనను ఆలోచింపజేసింది. 1964లో స్టీవెన్‌ సన్‌ భారత్‌ వచ్చి రవి శంకర్‌ను కలిశారు. అప్పటికి ఆ గుర్తు గడ్డం కింద మెడపై అడ్డంగా ఉన్న ముదురు రంగు గీతలా ఉండటాన్ని గమనించారు.ఇక తన హత్య గురించి రవి శంకర్‌ చెప్పిన విషయాలు పరిశోధకులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేశాయి. తనను ఇద్దరు వ్యక్తులు చంపారని, వారిని చూసినప్పుడు భయం వేస్తుందని చెప్పేవాడు. క్షురకులు, బట్టలు ఉతికేవాళ్లను చూసినా చిన్నతనంలో రవి శంకర్‌ భయపడేవాడని అతని పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు ఒకరు చెప్పారు.ఇవన్నీ అందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురిచేసినా, రవిశంకర్‌ తండ్రి మాత్రం వీటిని నమ్మేవాడు కాదు. రవి శంకర్‌ తనను మున్నాగా భావిస్తూ జాగేశ్వర్‌ ప్రసాద్‌ కుటుంబంతో అనుబంధం పెంచుకుంటాడేమోననే భయం ఇందుకు కారణంగా కనిపించింది. మరోవైపు జాగేశ్వర్‌ ప్రసాద్‌ మాత్రం తన కుమారుడు మున్నా మళ్లీ పుట్టాడని నమ్మడం ప్రారంభించాడు. తన కొడుకు హత్య కేసును మళ్లీ తెరవడానికి రవి శంకర్‌ చెప్పిన విషయాలు ఉపయోగపడతాయని కూడా ఆయన ఆశించారు. అయితే రవి చెప్పిన మాటల ఆధారంగానే న్యాయపరమైన చర్య తీసుకోవడం సాధ్యం కాదని పోలీసులు చెప్పడం జాగేశ్వర్‌ను నిరుత్సాహానికి గురిచేసింది.కాలం గడిచింది. 1969లో స్టీవెన్‌ సన్‌ మళ్లీ అతడిని కలిసే సమయానికి రవి శంకర్‌ వయసు 18 సంవత్సరాలు. కాన్పూర్‌లో కామర్స్‌ చదువుతున్నాడు. అప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. రవి శంకర్‌ తనకు గత జన్మ జ్ఞాపకాలు పూర్తిగా గుర్తులేవని చెప్పాడు. చిన్నప్పుడు చెప్పిన విషయాలు కూడా ఇప్పుడు గుర్తుకు రావడం లేదని తెలిపాడు. చిన్నప్పుడు క్షురకులు, కత్తులు, రేజర్లంటే భయం ఉండేదని, ఇప్పుడు ఆ భయం లేదని చెప్పాడు. మెడపై ఉన్న గుర్తు స్థానం మారినట్లు స్టీవెన్‌సన్‌ గమనించారు. 1971లో ఆయన మళ్లీ వచ్చినప్పుడు ఆ గుర్తు అతడి గడ్డం కింద భాగంలో సుమారు 3 మిల్లీమీటర్ల వెడల్పున్న గీతలా మారి ఉండటాన్ని గుర్తించారు. అంటే, రవి పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆ గీత స్థానం కూడా మారుతోందని నిర్ధారణకు వచ్చారు.ఇంతకీ రవిశంకర్‌ మెడపై కనిపించిన ఆ గీత శరీరంపై యాదృచ్ఛికమైన గుర్తేనా? లేక మున్నా గొంతుపై పడిన కత్తి గాయానికి ఏదైనా సంబంధముందా? చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు నిజంగా గతజన్మకు చెందినవేనా? లేక వినడం, ఊహించడం, కుటుంబం లేదా పరిసరాల ప్రభావంతో ఏర్పడినవా? ఈ ప్రశ్నలకు కచ్చితమైన సమాధానం ఇప్పటికీ లేదు. అందుకే రవి శంకర్‌ కథ పునర్జన్మపై నమ్మకాలకే పరిమితం కాకుండా, మనిషి జ్ఞాపకం, అవగాహన, ఊహాశక్తి గురించి కూడా ఒక అంతుచిక్కని ప్రశ్నగా మిగిలిపోయింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇదీ చదవండి: పాదాల దుర్వాసన... 10ఏళ్ల న్యాయపోరాటం! కోర్టు ఏం చెప్పిందంటే?

క్రమశిక్షణ ఉల్లంఘిస్తేనో లేదా పరీక్షల్లో కాపీలు రాస్తూ పట్టుబడితేనో విద్యార్థులపై నిషేధం విధిస్తారు. అయితే ఆ విద్యార్థి ఇవేమీ చేయలేదు. అయినా, తరగతులకు రావొద్దంటూ యూనివర్సిటీ నిషేధం విధించింది. లైబ్రరీకి సైతం రాకుండా నిరోధించింది. అతడికున్న శారీరక లోపాన్ని సాకుగా చూపి ఈ చర్యలకు పాల్పడింది.అయినా ఆ విద్యార్థి కుంగిపోలేదు, చదువుకు దూరం కావాలని భావించలేదు. వైద్యపరమైన సమస్య తన చదువుకు అడ్డంకిగా మారకూడదనుకున్నాడు. వర్సిటీ నిర్ణయంపై కోర్టు కెక్కాడు. పదేళ్లు న్యాయపోరాటం చేశాడు. ఓ విద్యార్థి వల్ల వందలాది మంది విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు ఇబ్బంది పడాలా? ఆ ఒక్క విద్యార్థిపై నిషేధం విధించాలా? అనారోగ్య సమస్య కారణంగా చదువుకునే హక్కును దూరం చేయాలా? ఈ ప్రశ్నలకు కోర్టు పరిష్కారం చూపింది. ఆ తీర్పుతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ కేసు ప్రాచుర్యం పొందింది.టూనిస్‌ టెన్‌బ్రుక్‌ నెదర్లాండ్స్‌లోని ఎరాస్మస్‌ యూనివర్సిటీలో తత్త్వశాస్త్ర విద్యార్థి. టెన్‌బ్రుక్‌కు ఓ అనారోగ్య సమస్య ఉంది. అతని పాదాల నుంచి విపరీతమైన దుర్వాసన వస్తుంది. అతను క్లాస్‌ రూమ్‌లో ఉన్నప్పుడు తాము పాఠాలను సరిగా బోధించలేక పోతున్నామని ప్రొఫెసర్లు, వినలేకపోతున్నా మని విద్యార్థులు వర్సిటీ యాజమాన్యానికి ఫిర్యాదు చేశారు. లైబ్రరీలోనూ అదే సమస్య. నిశ్శబ్దం కంటే చెమట వాసన భయంకరంగా ఉందని తోటి విద్యార్థుల గగ్గోలు... ఫిర్యాదులు రెండూ పెరిగాయి. సమస్య జటిలంగా మారింది. దీంతో ట్యూనిస్‌ బ్రుక్‌పై వర్సిటీ నిషేధం విధించింది. తరగతులకు రావద్దని హుకుం జారీ చేసింది. లైబ్రరీకి సైతం వెళ్లడానికి అనుమతి నిరాకరించింది.కోర్టు మెట్లెక్కిన టెన్‌బ్రుక్‌‘వర్సిటీ నిబంధనల ప్రకారం ఫీజు చెల్లించి అడ్మిషన్‌ పొందాను. నా అనారోగ్య సమస్యను అడ్డంపెట్టుకుని నిషేధం విధించడం సరికాదు..చదువుకునే హక్కును అడ్డుకోవడం తగదు’ అంటూ కోర్టులో కేసు దాఖలు చేశాడు. ఇది వివక్ష కిందకే వస్తుందని, చెమట వాసన వస్తే అడ్మిషన్‌ రద్దవుతుందని వర్సిటీ నిబంధనల్లో లేదని అతని తరపు న్యాయవాది వాదించాడు. ఓ విద్యార్థి కారణంగా వందల మంది ఇబ్బంది పడుతున్నారు. అది క్రమశిక్షణ చర్య కిందకే వస్తుందని వర్సిటీ తరపు న్యాయవాది తన వాదనలు వినిపించాడు.ముక్కు మూసుకోవాల్సిందేఇది సాధారణ కేసు కాదు. ఒక వైపు విద్యార్థి చదువుకునే హక్కు. మరోవైపు తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకుల వ్యక్తిగత సౌకర్యం. ఇరు పక్షాల వాదనలు విన్న డచ్‌ కోర్టు తీర్పు ప్రకటించింది. బ్రుక్‌ పాదాల నుంచి వస్తున్న వాసన అత్యంత దుర్వాసన కలిగించొచ్చు. అయితే ఆ కారణంగా అతడ్ని చదువుకు దూరం చేయలేమని, అతడి విద్యాహక్కును కాలరాయలేమని చెప్పింది. ‘ఇబ్బందికరంగా ఉంటే ముక్కులు మూసుకుని భరించాల్సిందే’ అంటూ న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యానించడం సంచలనం రేపింది. నిషేధం ఎత్తివేసి వర్సిటీలోకి ప్రవేశించేందుకు అనుమతి ఇవ్వాలని ఆదేశించింది.పదేళ్ల అతని న్యాయ పోరాటం ఫలించింది. చదువుకునే హక్కును బ్రుక్‌ తిరిగి పొందాడు. ఈ ఉదంతం నేపథ్యంలో వర్సిటీ ఓ కొత్త నిబంధనను తీసుకొచ్చింది. ఇలాంటి సమస్య ఉన్న విద్యార్థులపై నిషేధం కాకుండా వారి నుంచి పెనాల్టీలు వసూలు చేయాలని నిర్ణయించింది.గతంలోనూ బ్రుక్‌ ఈ తరహా అవమానాలు ఎదుర్కొన్నట్టు వార్త కథనాలు పేర్కొన్నాయి. డెల్ఫ్ట్‌ యూనివర్సిటీ లైబ్రరీలో బూట్లు విప్పి కూర్చున్నప్పుడు దుర్వాసన వచ్చింది. దీంతో లైబ్రరీ సెక్యూరిటీ ఉద్యోగులు అతడ్ని బలవంతంగా బయటకు పంపారు. ప్రాంగణంలోకి రాకూడని హెచ్చరించారు. దాన్ని ఉల్లంఘించి అతడు మళ్లీ వర్సిటీలోకి వెళ్లడానికి ప్రయత్నించాడు. బ్రుక్‌ ఆ వర్సిటీ విద్యార్థి కాకపోవడంతో లోపలికి అక్రమంగా ప్రవేశించాడని పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు. కోర్టు జరిమానా విధించింది. తర్వాత ఎరాస్మస్‌ యూనివర్సిటీలో అడ్మిషన్‌ పొందాడు. అక్కడా ఇదే తరహా సమస్యను ఎదుర్కొన్నాడు.ఈ కేసు విద్యార్థులకు ఓ పాఠాన్ని నేర్పుతోంది. సమస్య ఎదురైతే కుంగిపోకుండా, మానసిక ధైర్యంతో ముందడుగు వేయాలి. సమస్యకు పరిష్కారం వెతకాలి... అని ఈ ఉదంతం విద్యార్ధులకు మార్గం చూపుతోంది.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇదీ చదవండి: నోబెల్‌ నుంచి జ్ఞానపీఠం వరకు.. రచయితలకు దక్కే అరుదైన గౌరవాలు!

‘విద్వత్వంచ నృపత్వంచ నైవ తుల్యం కదాచనస్వదేశే పూజ్యతే రాజా – విద్వాన్‌ సర్వత్ర పూజ్యతే!’అంటుంది ఓ సుభాషితం. ‘విద్వత్తుకూ రాజరికానికీ ఏ పోలికా లేదు– రాజు తన దేశంలో మాత్రమే పూజలు పొందుతాడు; విద్వాంసుడు అన్నిచోట్లా పూజలు పొందుతాడ’న్నది ఆ సుభాషితం సారాంశం. అందుకే, ప్రపంచం నాలుగు మూలలా విద్వాంసులు గౌరవాదరాలకు పాత్రులవుతున్నారు. అలా గౌరవాదరాలు ప్రకటించే సంస్థల్లో చాలామట్టుకు ప్రపంచప్రఖ్యాతి పొందినవే!‘నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం’, ‘పులిట్జర్‌ పురస్కారం’, ‘న్యూశ్టాడ్‌ అంతర్జాతీయ సాహిత్య పురస్కారం’, ‘డబ్లిన్‌ సాహిత్య పురస్కారం’, ‘శామ్యూల్‌ జాన్సన్‌ పురస్కారం’, ‘హ్యూగో పురస్కారం’, ‘ఫ్రాంజ్‌ కాఫ్కా పురస్కారం’ లాంటివి సాహిత్యాభిమానులకు తెలిసిన పేర్లే! ఈ పురస్కారాలు పొందడానికి జాతి– వర్ణ– భాషా– ప్రక్రియల పరమైన పరిమితులూ, ప్రాతిపదికలూ, గీటురాళ్ళేం లేవు. వాటికి భిన్నమైన పురస్కారాలూ లేకపోలేదు! ఉదాహరణకు ‘బుకర్‌ పురస్కారం’, ‘ఎడ్గార్‌ పురస్కారం’, ‘హ్యూగో పురస్కారం’ అన్ని ప్రక్రియల రచయితలకు సమానంగా వర్తించేవి కావు. అలాంటివీ, ఇలాంటివీ కూడా ఏయే చారిత్రక పరిస్థితుల్లో ఈ పరిమితులతో, ప్రాతిపదికలతో మొదలై ఎలా కొనసాగుతూ వచ్చాయో కాస్త వివరంగా చెప్పుకుందాం.‘సాహిత్యరంగంలో ఆదర్శప్రాయమైన దిశానిర్దేశం చేసే అత్యుత్తమ రచనకు’ నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం ప్రకటించాలన్నది, నోబెల్‌ ధర్మనిధి సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు, స్వీడిష్‌ రసాయనిక శాస్త్రవేత్త, ఆవిష్కర్త, ఇంజినీర్, వాణిజ్యవేత్త, బహుభాషావేత్త ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌ ఆకాంక్ష. పందొమ్మిదో శతాబ్ది చివర్లో చెలరేగిన యుద్ధాలూ– అంతర్యుద్ధాల్లో తీవ్రప్రమాణంలో జననష్టం కలిగించినవి విస్ఫోటక పదార్థాలే. కన్నుమూసేనాటికి ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌– ఆయుధ ఉత్పత్తి రంగంలో– 355 అంతర్జాతీయ పేటెంట్లు తన పేరిట నమోదు చేసుకున్నాడు. తొంభైకి పైగా ఆయుధ ఉత్పత్తి సంస్థలను సొంతం చేసుకుని, ‘మృత్యుబేహారి’ అనే బిరుదు సంపాదించుకున్నాడు. దానితో పాటుగా, కన్నుమూసే నాటికి మూడుకోట్ల పదిలక్షల క్రోనార్ల విలువ చేసే సిరిసంపదలనూ మూటకట్టుకున్నాడు. ఈ కాలపు లెక్కల్లో ఇది రూ.2,500 కోట్లకు సమానం. చరిత్రపుటల్లో ‘మృత్యుబేహారి’గా మిగిలిపోకూడదనే ఆకాంక్షతోనే 1895లో తన వీలునామా రాశాడంటారు. భౌతికశాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, వైద్య శాస్త్రం, సాహిత్యం, ప్రపంచశాంతి అనే అయిదు రంగాల్లో జాతులూ ప్రాంతాలతో నిమిత్తం లేకుండా ఉత్తమ ప్రమాణాలు నెలకొల్పినవారికి ఈ పురస్కారాలివ్వాలన్నది ఆయన ఆకాంక్ష.తన సంపదలో 94 శాతం ఖర్చుచేసి ఆ పురస్కారాలు అందించాలని తన వీలునామాలో పేర్కొన్నాడు. ఇరవయ్యో శతాబ్ది మొదటి సంవత్సరంలో– 1901లో– ఈ పురస్కారాలను ప్రకటించారు. సుప్రసిద్ధ ఫ్రెంచ్‌ కవి సలీ ప్రూధాం నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం మొట్టమొదటిసారి అందుకుని చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. కాగా 2025లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్న ల్యాజ్లో క్రాజ్నహార్కా పదిలక్షల డాలర్లకు మించిన ప్రైజ్‌ మనీ– పుచ్చుకున్నారు. రచయితలకు అందే బహుమతుల్లో, బహుశా, ఇదే పెద్దది!పులిట్జర్‌ పురస్కారాల కథ కూడా చెప్పుకోదగిందే! అమెరికన్‌ రాజకీయవేత్త, పాత్రికేయుడు, పత్రికాధిపతి జోసెఫ్‌ పులిట్జర్‌. ఆయన హంగేరియన్‌–అమెరికన్‌; 1917లో 23 వార్షిక పురస్కారాలను నెలకొల్పారు. పత్రికా రచన, కళలు, సాహిత్యం తదితర రంగాల్లో ఈ పురస్కారాలు ఎవరెవరికి ఇవ్వాలో నిర్ణయించే బాధ్యతను న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయానికి అప్పగించారు పులిట్జర్‌. ఈ పురస్కారాల ప్రకటనను ‘పరస్పర ప్రశంసాత్మక వ్యవహారం’గా విమర్శించింది ‘షికాగో ట్రిబ్యూన్‌.’ ఆ మాట ఎలావున్నా, ఇది ఏదో ఒక దేశానికో, భాషకో, జాతికో, ప్రక్రియకో పరిమితమైందని మాత్రం ఎవరూ అనలేదు.అలాంటి మరో పురస్కారమే ‘ద న్యూశ్తాడ్‌ అంతర్జాతీయ సాహిత్య పురస్కారం’ కూడా. 1970లో మొదలైన ఈ పురస్కారాన్ని రెండేళ్ళకు ఓసారి ప్రకటిస్తారు. బహుమతి మొత్తం మాట ఎలావున్నా, దీనికి దక్కిన గౌరవం గొప్పది. న్యూశ్తాడ్‌ అంతర్జాతీయ సాహిత్య పురస్కారాన్ని కొందరు ‘అక్లహామా నోబెల్‌’గానూ; మరికొందరు దాన్ని అమెరికన్‌ నోబెల్‌ బహుమతిగానూ అభివర్ణించారు! ‘అంతర్జాతీయ బతేఫ్‌ సాహిత్య పురస్కారం’, ‘అమెరికన్‌ సాహిత్య పురస్కారం’, ‘యాన్‌ మిచాల్స్కీ పురస్కారం’, ‘బిగ్న్యూ హెర్బర్ట్‌ పురస్కారం‘ కూడా ఇలాంటివే!వీటిలో ‘బుకర్‌ పురస్కారం’ విషయమే తీసుకోండి– యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్, ఐర్లండ్‌ దేశాల్లో అచ్చయిన ఇంగ్లిష్‌ పుస్తకాలకే ఈ పురస్కారం పరిమితం. ఈ రెండు దేశాల్లోనూ కలిపి 300 భాషలకు పైగా వాడుకలో ఉన్నాయి. కాగా, 1945లో మొదలైన ‘ఎడ్గార్‌ పురస్కారం’ నిగూఢమైన అపరాధ పరిశోధన సాహిత్యం రాసే రచయితలకు మాత్రమే ఉద్దేశించినది. 1953లో మొదలైన ‘హ్యూగో పురస్కారం’ సైన్స్‌ ఫిక్షన్‌ రచయితలకే పరిమితం. ‘స్త్రూగా కవిసంధ్య’ అనే అల్బేనియన్‌ పురస్కారం కవిత్వానికే పరిమితం.ఇలాంటివే మూడు జాతీయస్థాయి పురస్కారాలు మనదేశంలో కూడా వున్నాయి. ఈ వార్షిక జాతీయ పురస్కారాలూ భారతీయులకు మాత్రమే ఉద్దేశించినవి. వాటిలో మొదటిది ‘జ్ఞానపీఠ పురస్కారం.’ 1965లో సుప్రసిద్ధ మలయాళీ రచయిత శంకర కురుప్‌ తొలి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పుచ్చుకున్నారు. ఇంతవరకూ 61 మంది ప్రసిద్ధులు ఈ పురస్కారం అందుకున్నారు. ‘భారతీయ జ్ఞానపీఠం’ 1983 నుంచి ‘మూర్తిదేవి అవార్డు’ పేరిట మరో జాతీయ అవార్డును కూడా ఇస్తోంది.ఇలాంటిదే మరో పురస్కారం ‘సరస్వతీ సమ్మాన్‌’ పురస్కారం. భారత రాజ్యాంగం ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న 23 భారతీయ భాషల్లో రాసే రచయితలకు ఉద్దేశించిన పురస్కారాలివి. భారతీయ సాహిత్య పురస్కారాలు వేటికవే గొప్పవనే విషయంలో సందేహం లేదు కానీ, ‘జ్ఞానపీఠం‘ వాటన్నింట్లోకీ విశిష్టమైంది. ముందుముందు ఆ పురస్కారం గురించిన విశేషాలను ఇక్కడ ప్రస్తావించుకుందాం.- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: మండపం ముందు శివతాండవం!

విశ్వవిద్యాలయం అంటే సిరికి ఒక పెద్ద ప్రపంచం. ఉదయం గ్రంథాలయం మెట్లపై పుస్తకాలు తెరిచి కూర్చున్న విద్యార్థులు, చెట్ల నీడలో పరిశోధనల గురించి చర్చిస్తున్న పరిశోధకులు, దారంతా వినిపించే విభిన్న భాషల పలకరింపులు... ఆ ప్రాంగణం ప్రతిరోజూ ఒక చిన్న భారతదేశంలా కనిపిస్తుంది. అక్కడ ప్రతి పుస్తకం ఒక కొత్త ఊరు, ప్రతి భాష ఒక కొత్త మనిషి, ప్రతి మనిషి ఒక కొత్త కథ. భాషలు వేరు, అలవాట్లు వేరు... కానీ కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి మాత్రం అందరిలో ఒకటే!ఆ ప్రపంచంలో సిరి కూడా ఒక భాగమే. పల్లెటూరి సంప్రదాయ కుటుంబంలో పెరిగిన అమ్మాయి ఆమె. పెద్దల మాటకు విలువ ఇవ్వడం, కుటుంబ గౌరవాన్ని కాపాడుకోవడం చిన్నప్పటి నుంచే నేర్చుకుంది. అయితే పుస్తకాలంటే ఆమెకు ప్రత్యేకమైన ప్రేమ. పుస్తకాల్లోని ప్రపంచాలను చదవడమే కాదు, వాటి వెనుక ఉన్న మనుషుల జీవితాలను అర్థం చేసుకోవాలనే ఆసక్తి కూడా ఆమెకు ఉండేది.సిరి ఇంటి వాతావరణం మాత్రం విశ్వవిద్యాలయానికి భిన్నంగా ఉండేది. ఇంట్లోకి అడుగు పెట్టగానే విశ్వవిద్యాలయ సందడి వెనక్కి వెళ్లిపోయి, ఇంటి నిశ్శబ్దం ఆమెను పలకరించేది. సాయంత్రం ఆమె తండ్రి ప్రకాశ్‌ ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టగానే టెలివిజన్‌ శబ్దం కొద్దిగా తగ్గిపోయేది. మాటలు పూర్తిగా ఆగిపోవు కానీ, వాటి వేగం మాత్రం తగ్గిపోయేది. ప్రకాశ్‌ పెద్దగా మాట్లాడడు, కోపంగా అరిచే అలవాటు లేదు. కానీ ఆయన ఇంట్లో ఉన్నాడంటే చాలు నవ్వులు కూడా తగ్గిపోయేవి. ఆయన మౌనం ఇంట్లో ఒక క్రమశిక్షణలా ఉండేది.ప్రకాశ్‌ మొదటినుంచి అలా ఉండేవాడు కాదు. ఒకప్పుడు చెడు సావాసాలు అతని జీవితాన్ని తప్పుదారి పట్టించాయి. సరదాగా మొదలైన అలవాటు, తర్వాత అతనిపైనే పట్టు సాధించింది. ఒక రాత్రి మద్యం మత్తులో బార్‌లో జరిగిన గొడవలో అందరి ముందూ అతన్ని బయటకు గెంటేశారు. ఆ చల్లని రాత్రి బార్‌ బయట కూలబడ్డ ప్రకాశ్‌కు మొదటిసారి తన మీద తనకే అసహ్యం వేసింది. ఆ క్షణంలో అతని కళ్ల ముందు భార్యా పిల్లల ముఖాలే కనిపించాయి. తాను కోల్పోతున్నది డబ్బు కాదు, తన కుటుంబం నమ్మకమని అతనికి అర్థమైంది. ఆ మార్పు ఒక్కరోజులో రాలేదు.క్రమంగా ఇంట్లోని సిగరెట్‌ పెట్టెలు, యాష్‌ట్రేలు, ఇంటి వెనుక దాచిన ఖాళీ సీసాలు, చొక్కాలపై పొగాకు వాసనలు ఒక్కొక్కటిగా మాయమయ్యాయి. అర్ధరాత్రి తలుపు తట్టి అతన్ని తీసుకొచ్చే స్నేహితులు దూరమయ్యారు. చుట్టు పక్కలవారి అసహ్యపు చూపులు తగ్గిపోయాయి. కానీ ఆ రోజుల్లో తాను కుటుంబానికి కలిగించిన బాధ మాత్రం అతని మనసులో గాయంలా మిగిలిపోయింది. అందుకే మారిన తర్వాత కూడా అతను మరింత మౌనంగా ఉండిపోయాడు. ప్రేమించడం తెలుసు. కానీ, ప్రేమను బయటపెట్టడం తెలియదు.సిరి తల్లి భర్తను అర్థం చేసుకున్న మహిళ. ప్రకాశ్‌ మారినందుకు ఆమెకు సంతోషంగా, గర్వంగా కూడా వుంది. కానీ, అతని మౌనం వల్ల ఎప్పుడూ ఒక జాగ్రత్త ఉండేది. ఆ ఇంట్లో ప్రకాశ్‌తో ధైర్యంగా మాట్లాడగలిగిన ఏకైక వ్యక్తి సిరి వాళ్ళ నానమ్మ.ఒకసారి సిరితో అంది, ‘మనిషి మారడం గొప్ప విషయం తల్లీ... కానీ అతని పాత గాయాలు మాత్రం అతనితోనే ఉంటాయి.’ఆ మాట సిరి మనసులో నిలిచిపోయింది.∙∙ ఒక రోజు సాయంత్రం విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నట్టుండి పెద్ద వర్షం మొదలైంది. గ్రంథాలయం బయట వర్షం తగ్గే వరకు ఆగిన విద్యార్థుల మధ్యలో ఒక కొత్త ముఖం కనిపించింది. వర్షపు చినుకులు అతని జుట్టు చివర్ల నుంచి జారుతున్నా, ముఖంలో మాత్రం ప్రశాంతమైన చిరునవ్వు చెదరలేదు. అతను ఈశాన్య భారతదేశంలోని మిజోరాం నుంచి వచ్చిన అరుణ్‌. మధ్యాహ్నం క్యాంటీ¯Œ లో మాధవి అతన్ని సిరికి పరిచయం చేసింది.‘సిరి... ఇతను అరుణ్‌. మిజోరాం నుంచి వచ్చాడు, జానపద సాహిత్యంపై పరిశోధన చేస్తున్నాడు’ అంది మాధవి.అరుణ్‌ మర్యాదగా చేతులు జోడిస్తూ, ‘నమస్కారం’ అన్నాడు.మాటలు సాగుతున్న కొద్దీ అతని తెలుగులో ఈశాన్య భారతదేశపు యాస స్పష్టంగా వినిపించింది.సిరి చిరునవ్వు నవ్వి, ‘మీ తెలుగు బాగుంది’ అంది.అరుణ్‌ చిన్నగా నవ్వుతూ, ‘ఇంకా నేర్చుకోవాలి’ అన్నాడు.మొదటి చూపులోనే అరుణ్‌ రూపం సిరిని ఆకట్టుకుంది. మధ్యస్థమైన ఎత్తు, కొండ ప్రాంతపు వాతావరణానికి అలవాటు పడిన మేని ఛాయ, నుదుటిపైకి చల్లగా జారిపడే నల్లటి జుట్టు... ఆ రూపంలో ఏదో కొత్తదనం, ఆకర్షణ కనిపించాయి. కానీ అంతకంటే ఎక్కువగా అతని ముఖంలో ఉన్న ప్రశాంతత, ఎదుటి మనిషిని అర్థం చేసుకునే వినయం సిరిని ఆకట్టుకున్నాయి.అరుణ్‌ మాట్లాడేటప్పుడు అతని కళ్లలో ఒక స్వచ్ఛమైన భావం కనిపిస్తుంది. కొండల మధ్య పెరిగినవాడు కాబట్టేమో, అతనికి నిశ్శబ్దంతో భయం లేదు. కానీ తన ఇంట్లోని నాన్న నిశ్శబ్దం వేరు. అది గతంలో తాను చేసిన తప్పులు మిగిల్చిన గాయాల భారం. నాన్న గదిలో మౌనంగా కూర్చున్నప్పుడు ఆ మౌనం ఇంట్లో ఒక అభద్రతాభావాన్ని పెంచితే, అరుణ్‌ మౌనంలో ఒక భరోసా కనిపించేది.∙∙ కొద్దిరోజుల్లోనే అరుణ్‌ అందరికీ పరిచయమయ్యాడు. అతను వివిధ భాషల జానపద సాహిత్యంపై పరిశోధన చేస్తున్నాడు. తన ప్రాంతపు కథలు, సంస్కృతిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయాలన్నది అతని లక్ష్యం. పుస్తకాల గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు అతని కళ్లలో కనిపించే మెరుపు, తన ఊరి గురించి చెప్పేటప్పుడు స్వరంలో వినిపించే ఆప్యాయత... అవి అతని పరిశోధన కేవలం విద్య కోసం కాదని, తన నేల మీద ఉన్న మమతతో మొదలైందని చెప్పేవి.ఒక రోజు సిరి అడిగింది–‘మీకు మీ భాషంటే ఎందుకు ఇంత ప్రేమ?’అరుణ్‌ కొద్దిసేపు మౌనంగా దూరంగా కనిపిస్తున్న చెట్ల వైపు చూశాడు. తర్వాత మెల్లగా అన్నాడు–‘ప్రతి భాష వెనుక ఒక జాతి జ్ఞాపకం ఉంటుంది. ఒక భాషలో పదాలు మాత్రమే ఉండవు, ఆ ప్రజల ఆలోచనలు, అనుభవాలు, సంస్కృతి కూడా ఉంటాయి.’ఆ మాటలు సిరి మనసులో చాలా సేపు ప్రతిధ్వనించాయి.ఆ రోజు నుంచి అరుణ్‌కు తెలుగు పదాలు నేర్పడం మొదలుపెట్టింది సిరి. గ్రంథాలయం మెట్లపై కూర్చునో, క్యాంటీ¯Œ లో టీ తాగుతూనో, దారిలో నడుస్తూనో... ఏ సందర్భం దొరికినా ఒక్కో కొత్త పదం అతనికి చెప్పేది.ఒక రోజు సిరి ‘జ్ఞాపకం’ అనే పదం చెప్పింది.అరుణ్‌ పలకడానికి ప్రయత్నించి తడబడ్డాడు. ఇద్దరూ నవ్వుకున్నారు.మరోసారి నెమ్మదిగా పలికాడు.‘జ్ఞా...పకం...’ఈసారి సరిగ్గా పలికాడు.ఒక చిన్న విజయాన్ని పొందిన పిల్లవాడిలా అతని ముఖంలో మెరిసిన ఆనందాన్ని చూసి సిరి కూడా నవ్వింది.ఆ చిన్న క్షణం ఆమె మనసులో అలా నిలిచిపోయింది.తెలియకుండానే సిరి మనసులో విచిత్రమైన భావం మెదిలింది.అరుణ్‌ తన కొండల కథలు కాలంతో కొట్టుకుపోకూడదని ప్రతి పదాన్ని, ప్రతి జ్ఞాపకాన్ని భద్రంగా దాచుకుంటున్నాడు.కానీ నాన్న తన గతాన్ని, పాత జ్ఞాపకాలను మనుషుల కంట పడకుండా లోపల దాచేస్తున్నాడు.ఒకరు పరిమళాన్ని పంచడానికి జ్ఞాపకాలను దాచుకుంటే, ఇంకొకరు తమ గాయం కనిపిస్తుందేమోనని గతాన్ని దాచేస్తున్నారు.ఒక రోజు అరుణ్‌ తన పరిశోధన గురించి చెబుతూ, ‘మనుషులు మారిపోతారు... కానీ వాళ్లు వదిలిన కథలు ఉంటే వారి జీవితం తర్వాతి తరాలకు చేరుతుంది.’ అన్నాడు.ఆ మాటలు సిరికి మళ్లీ తన తండ్రిని గుర్తు చేశాయి.ఇంట్లో కూడా సిరిలో వచ్చిన మార్పును ప్రకాశ్‌ గమనించాడు.ఒక రోజు భోజనం తర్వాత ప్రకాశ్‌ అడిగాడు–‘ఈ మధ్య మిజోరాం గురించి ఎక్కువగా చదువుతున్నావు?’‘అవును నాన్నా! అక్కడి సంస్కృతి గురించి తెలుసుకుంటున్నాను.’ అంది సిరి.ప్రకాశ్‌ ఆమె వైపు చూశాడు.ఆ చూపులో కోపం లేదు. ప్రశ్నించాలనే ఆలోచన లేదు. నిశ్శబ్దపు ఆర్ద్రత మాత్రమే ఉంది.‘తెలుసుకోవడం తప్పు కాదు..’ అని కొద్దిసేపు ఆగి, ‘కానీ మనం ఎక్కడి నుంచి వచ్చామో కూడా మర్చిపోకూడదు.’ అన్నాడు.నాన్న అలా అన్నప్పుడు ఆ మాటలు కేవలం పుస్తకాల గురించే కాదనిపించింది సిరికి.‘మనం ఎక్కడి నుంచి వచ్చామో మర్చిపోకూడదు–’ అంటే, తను చేసిన తప్పులను తన పిల్లలు మళ్లీ చేయకూడదనే ఒక తండ్రి లోపల దాగి ఉన్న ఆందోళన.నాన్న ఆధిపత్యం చలాయించడానికి మౌనంగా లేడు; మళ్లీ ఏ పొరపాటూ జరగకుండా కాపలా కాసే కాపలాదారుడిలా ఉన్నాడని ఆ క్షణంలో సిరికి అర్థమైంది.ఆ రాత్రి సిరి తన తల్లి దగ్గర కూర్చుని,‘అమ్మా... నాన్న మనసులో ఉన్నది ఎందుకని బయటచెప్పరు?’ అని అడిగింది.తల్లి చిరునవ్వు నవ్వి అంది– ‘కొంతమందికి ప్రేమను మాటల్లో చెప్పడం రాదు సిరి. కానీ వాళ్ల ప్రేమ... వాళ్లు చేసే జాగ్రత్తల్లో కనిపిస్తుంది.’కాలం సాగిపోతోంది.అరుణ్‌ పరిశోధన చివరి దశకు చేరుకుంది.ఒక సాయంత్రం గ్రంథాలయం బయట ఇద్దరూ కూర్చున్నారు. అస్తమిస్తున్న సూర్యుడి వెలుతురు గ్రంథాలయం కిటికీలపై బంగారు రంగులా పరచుకుంది. కొద్దిసేపు ఇద్దరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. ఆ నిశ్శబ్దం కూడా వారి సంభాషణలో భాగమే అన్నట్టుగా అనిపించింది.‘మరికొన్ని రోజుల్లో నా పరిశోధన పూర్తవుతుంది. తర్వాత మా ప్రాంతానికి తిరిగి వెళ్తాను.’ అన్నాడు అరుణ్‌.అతను తన నోట్‌బుక్‌ సిరికి చూపించాడు.‘ఇందులో మా కొండల కథలు మాత్రమే కాదు... మీరు నాకు నేర్పిన తెలుగు పదాలు కూడా ఉన్నాయి.అంతకంటే ముఖ్యంగా ఒక భాష వెనుక ఉన్న మనసును చదవడం నాకు నేర్పించారు.’ అన్నాడు. ఆ మాటలకు సిరి నవ్వింది.‘నేను పదాలే నేర్పాను.’అరుణ్‌ తల ఊపాడు.‘కాదు... పదాల వెనుక మనుషులను చూడడం నేర్పించారు.’ఆ మాటకు సిరి ఏమీ మాట్లాడలేదు. కానీ ఆ మౌనం ఆమె మనసులో చాలా దూరం ప్రయాణించింది.∙∙ వీడ్కోలు చెప్పే రోజు రానే వచ్చిందిబస్సు కదలడం ప్రారంభమయ్యే ముందు అరుణ్‌ మెల్లగా అన్నాడు–‘కొన్ని పరిచయాలు మన జీవితంలోకి వస్తాయి... మనల్ని మార్చి వెళ్తాయి.’అతను చిరునవ్వుతో చేయి ఊపాడు.బస్సు కనుచూపు మేర దాటిపోయే వరకు సిరి అలాగే నిలబడి చూస్తూ ఉంది.తర్వాత మెల్లగా వెనక్కి తిరిగింది.ఆమె మనసులో మాత్రం కొండల గాలి ఇంకా వీస్తూనే ఉంది.కొద్దిసేపటికి సిరి మెల్లగా ఇంటికి చేరుకుంది. ఆ రోజు ఇంట్లో కూడా ఏదో తెలియని నిశ్శబ్దం ఉంది. కానీ ఈసారి ఆ నిశ్శబ్దం ఆమెకు కొత్తగా అనిపించింది.ఇంతకుముందు నాన్న మౌనం తనను దూరంగా ఉంచుతున్నట్టు అనిపించేది. ఇప్పుడు అదే మౌనంలో ఎన్నో చెప్పని మాటలు వినిపిస్తున్నాయి.ప్రకాశ్‌ ఎప్పటిలాగే తన గదిలో కూర్చుని పుస్తకం చదువుతున్నాడు. సిరి తలుపు దగ్గర కొద్దిసేపు నిలబడి చూసింది.‘నాన్నా...’ అని పిలిచింది.ప్రకాశ్‌ పుస్తకం నుంచి తలెత్తి చూశాడు.‘అరుణ్‌ వాళ్ల ఊరికి వెళ్లిపోయాడు.’ అంది.‘తెలుసు.’ అన్నాడు ప్రకాశ్‌.ఆమె ఆశ్చర్యంగా చూసింది.‘ఎలా తెలుసు?’ప్రకాశ్‌ చిన్నగా నవ్వాడు.‘నీ ముఖంలో కనిపిస్తోంది.’ఆ మాటకు సిరి మౌనంగా ఉండిపోయింది.కొద్దిసేపటి తర్వాత ప్రకాశ్‌ మెల్లగా అన్నాడు.‘కొంతమంది మన జీవితంలోకి వస్తారు సిరి... వాళ్లు ఎక్కువ రోజులు మనతో ఉండకపోవచ్చు. కానీ వాళ్లు మనకు చూపించిన కొత్త ప్రపంచాన్ని, ఆ ప్రపంచాన్ని చూసే కొత్త దృక్పథాన్ని మాత్రం ఎవరూ మన దగ్గర నుంచి తీసుకోలేరు.’సిరి వాళ్ళ నాన్న వైపు చూసింది. అది తన నాన్న చెప్పిన మాటలా అనిపించలేదు. ఎన్నో సంవత్సరాలు తనలో దాచుకున్న ఒక మనిషి అనుభవం నుంచి వచ్చిన మాటలా అనిపించింది. ఆమె మొదటిసారి నాన్న పక్కన కూర్చుంది.ఇద్దరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు.కానీ ఆ రోజు ఆ ఇంట్లోని మౌనం భారంగా లేదు. అది ఇద్దరి మధ్య ఉన్న దూరాన్ని తగ్గించిన ఒక నిశ్శబ్ద సంభాషణలా అనిపించింది.∙∙ కొన్ని నెలలు గడిచాయి.విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయానికి కొత్త పుస్తకాలు వచ్చాయి. సిబ్బంది వాటిని అలమారల్లో సర్దుతుంటే సిరి చూస్తూ వెళ్తోంది.అప్పుడే ఒక పుస్తకం ఆమె దృష్టిని ఆకర్షించింది.‘మిజోరాం జానపద కథలు.’ఆమె చేతులు ఒక్క క్షణం ఆగిపోయాయి.మెల్లగా ఆ పుస్తకాన్ని తీసుకుని మొదటి పేజీ తిప్పింది.అంకితం పేజీ దగ్గర ఆమె వేళ్లు నిలిచిపోయాయి. అక్కడ ఇలా ఉంది–‘ఈ పుస్తకం... తెలుగు భాషను నాకు కొత్త ప్రపంచంగా పరిచయం చేసిన నా స్నేహితురాలు సిరికి అంకితం. ఒక భాషలోని పదాలను నేర్పించినందుకు కాదు... ఆ భాష వెనుక ఉన్న మనుషుల హృదయాన్ని అర్థం చేసుకునే దారి చూపించినందుకు.– అరుణ్‌’ఆమె కాసేపు ఆ పేజీని చూస్తూ ఉండిపోయింది.ఆ అక్షరాల్లో అరుణ్‌ జ్ఞాపకం మాత్రమే కాదు, ఒకప్పుడు తనకు అర్థం కాని తన తండ్రి మనసు కూడా కనిపించింది.ప్రకాశ్‌ మౌనం వెనుక దాగిన బాధను, ప్రేమను, భయాన్ని ఇప్పుడు ఆమె కొత్త కళ్లతో చూడగలిగింది. ఆమెకు అర్థమైంది– అరుణ్‌ తనకు ఇచ్చిన గొప్ప బహుమతి ఒక పుస్తకం కాదు, ఒక భాష కాదు... మనుషుల హృదయాలను చదవగలిగే ఒక కొత్త చూపు.ఆమె మెల్లగా పుస్తకాన్ని మూసి తన హృదయానికి హత్తుకుంది.బయట కిటికీ దగ్గర గాలి మెల్లగా వీచింది.ఎక్కడో దూరంగా కొండల మధ్య నుంచి వచ్చిన ఆ వసంతం... ఇప్పుడు ఆమె ఇంటి నిశ్శబ్దంలో కూడా పరిమళిస్తోంది.అవును కొందరు మనుషులు మన జీవితంలోకి ఒక ఋతువులా వస్తారు...కానీ వారు తెచ్చిన వసంతం మాత్రం ఎప్పటికీ మనలోనే నిలిచిపోతుంది...- పులిపాక నంద కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: అమ్మే దుర్గమ్మ!

పూర్వం దుర్గముడు అనే అసురుడు ఉండేవాడు. అతడు హిరణ్యాక్షుడి వంశంలో రురుడు అనేవాడికి పుట్టాడు. దుర్గముడు పరమ క్రూరుడు. దేవతల బలమంతా వేదాలలో ఉంటుంది. దేవతలను అణచాలంటే, ముందుగా వేదాలను నాశనం చేయాలని తలచి, బ్రహ్మదేవుడి కోసం తపస్సు చేశాడు. ఏళ్ల తరబడి ఘోరమైన తపస్సు కొనసాగించాక ఒకనాడు బ్రహ్మదేవుడు అతడికి ప్రత్యక్షమై, వరం కోరుకోమన్నాడు.‘బ్రహ్మదేవా! వేదాలను, ముల్లోకాలలో ఉన్న బ్రాహ్మణులకు తెలిసిన మంత్రాలను నాకు స్వాధీనం చెయ్యాలి. దేవతలను జయించాలనే బలం ఇవ్వాలి’ అని కోరుకున్నాడు. బ్రహ్మదేవుడు ‘తథాస్తు’ అని పలికి అంతర్ధానమయ్యాడు.అప్పటి నుంచి బ్రాహ్మణులకు వేదాలు దూరమయ్యాయి. వారికి మంత్రాలు స్ఫురణకు రావడం మానేశాయి. యజ్ఞయాగాదులు నిలిచిపోయాయి. దేవతలకు హవిర్భాగాలు అందక నీరసించిపోయారు. ఇదే అదనుగా తలచి, దుర్గముడు స్వర్గంపై దండెత్తాడు. అతడి ధాటికి దేవతలు పలాయనం చిత్తగించి, అడవుల్లో తలదాచుకున్నారు. దుర్గముడు స్వర్గాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. హోమాలు జరగక వర్షాలు నిలిచిపోయాయి. భూలోకమంతా కరవు కాటకాలతో అల్లాడసాగింది. దిక్కుతోచని పరిస్థితిలో అడవుల పాలైన దేవతలందరూ జగన్మాత ఆరాధన ప్రారంభించారు. మరోవైపు, బ్రాహ్మణులందరూ కూడబలుక్కుని, హిమాలయాలకు వెళ్లి, జగన్మాత అర్చనను ప్రారంభించారు.బ్రాహ్మణుల శ్రద్ధాభక్తులకు సంతృప్తి చెందిన జగన్మాత వారి ముందు ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె చేతులలో కాయగూరలు, పండ్లు ఉన్నాయి. అమ్మవారి దయానయనాల నుంచి ధారలుగా వర్షం కురిసింది. లోకాలు హర్షించాయి. నదీ నదాలు, వాపీ కూప తటాకాలు నీటితో నిండాయి. అడవుల్లో కొండకోనల్లో దాక్కున్న దేవతలందరూ బిలబిలమంటూ వచ్చి, అక్కడకు చేరుకుని, బ్రాహ్మణులతో గొంతు కలిపి జగన్మాతను స్తుతించారు. దుర్గమాసురుడి నుంచి వేదాలను తెచ్చి, రక్షించమని ప్రార్థించారు.జగన్మాత ప్రసన్నురాలైంది. తన చేతుల్లో ఉన్న కూరగాయలను, పండ్లను అందరికీ పంచిపెట్టింది. పశుపక్ష్యాదులకు కూడా కావలసిన ఆహారాన్ని అందించింది. దేవతలు, విప్రులు జగన్మాతను ‘శాకంబరీ’ అంటూ స్తుతించారు. సురనరాదులు సహా ప్రాణికోటి కోలాహలం దుర్గమాసురుడికి వినిపించింది. బయట ఏం జరుగుతోందో కనుక్కోమని తన భటులను పంపాడు. వారు తిరిగి వచ్చి, తాము చూసినదంతా చెప్పారు.అడవుల్లో దాక్కున్న దేవతలు బయటకు వచ్చి, కోలాహలం చేస్తున్నారని తెలుసుకోగానే దుర్గముడిలో ఆగ్రహం పెల్లుబికింది. వెంటనే ఆయుధాలను అందుకుని, సైన్యాన్ని వెంటపెట్టుకుని యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.దైవసైన్యం దుర్గముడి రాక్షససేనను ఎదిరించింది. దేవతలకు, రాక్షసులకు హోరాహోరీ పోరు మొదలైంది. దేవతలకు తోడుగా విప్రసమూహం కూడా యథాశక్తి యుద్ధంలో పాల్గొంది. రాక్షస సేనల ధాటికి దేవ మానవ సమూహాలు తాళలేకపోయాయి. ‘త్రాహి త్రాహి’ అంటూ వారంతా జగన్మాత వద్దకు పరుగులు తీశారు. జగన్మాత వారి చుట్టూ తేజోమయ రక్షణ వలయాన్ని కల్పించింది. తానే స్వయంగా ఆయుధాలు పూని రణరంగానికి చేరుకుంది.దుర్గముడు తన రథాన్ని నేరుగా జగన్మాత రథానికి ఎదురుగా నిలిపి శర పరంపర గుప్పించాడు. జగన్మాత వాటిని తన బాణాలతో తిప్పి కొట్టింది. వారి ద్వంద్వ యుద్ధం తారస్థాయికి చేరుకుంది. జగన్మాత శరీరం నుంచి ఒకేసారి అనేక శక్తి రూపాలు ఆవిర్భవించాయి. బాల, త్రిపుర, భైరవి, తార, బగళ– ఇలా ఉద్భవించిన అనంత శక్తులు ఆయుధాలు ధరించి, రాక్షససేనపై విరుచుకుపడ్డాయి. రెప్పపాటులోనే రాక్షససేనను తుదముట్టించాయి.తనతో పోరు సాగిస్తున్న దుర్గముడిపైకి జగన్మాత ఒకేసారి పదిహేను బాణాలను గుప్పించింది. దుర్గముడు నాలుగే నాలుగు బాణాలు ప్రయోగించి, వాటిని ఖండించాడు. జగన్మాత ఉగ్రురాలైంది. ఈసారి నాలుగు బాణాలను ప్రయోగించింది. వాటిలో రెండు బాణాలు దుర్గముడి కన్నులను పొడిచాయి. మరో రెండు అతడి చేతులను ఖండించాయి. జగన్మాత మరో ఐదు బాణాలను ప్రయోగించి, దుర్గముడి గుండెలను చీల్చివేసింది. అతడు హాహాకారాలు చేస్తూ నేలకొరిగాడు. దుర్గముడి మరణంతో ముల్లోకాలూ శాంతించాయి. విప్రులు, దేవతలు జగన్మాతను కీర్తిస్తూ స్తోత్రగానం చేశారు. దుర్గముడి నుంచి తనలోకి తేజోరూపంలో ప్రవేశించిన వేదాలను జగన్మాత తిరిగి విప్రులకు అందించింది. ‘నన్ను నిత్యం పూజించండి’ అని పలికి అంతర్థానమైంది.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..అమ్మవారి ఆలయాల్లో రకరకాల నైవేద్యాలను భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తుంటారు. వీటిలో ఎక్కువగా కదంబం, పులిహోర, గుడాన్నం, దధ్యోదనం వంటివి ఉంటాయి. మహారాష్ట్రలోని మాహుర్‌లో ఉన్న రేణుకాదేవి శక్తిపీఠంలో మాత్రం మిగిన శక్తిపీఠాలకు భిన్నంగా ‘విడతాంబూల’ నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. దీనినే భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తారు. తమలపాకులు, గుల్‌కంద్, సోంపు గింజలు, ఏలకులు, లవంగాలు కాచు, సున్నం, నువ్వులు, కొబ్బరికోరు వంటివి నూరి, తమలపాకుల మధ్యపెట్టి ఇస్తారు. రేణుకాదేవి ఒకనాడు విష్ణుమూర్తికి కలలో కనిపించి, తనకు ‘విడతాంబూల’ నైవేద్యం సమర్పించమని అడిగిందట! అప్పటి నుంచి ఇదే నైవేద్యం సమర్పించడం ఆనవాయితీగా మారిందని స్థలపురాణ కథనం.ఇదీ చదవండి: మండపం ముందు శివతాండవం!

బాలనటిగా మొదలైన ఆమె ప్రయాణం... నేడు విభిన్న పాత్రలకు కేరాఫ్‌గా మారింది. భాష ఏదైనా పాత్రలో ఒదిగిపోవడమే తన స్టయిల్‌ అంటోంది అనస్వర రాజన్ . పేరు, పాపులారిటీ ఎంత పెరుగుతున్నా, తాను మాత్రం తన ఊరి అమ్మాయిగానే ఉండటమే ఇష్టమంటున్న ఈ యంగ్‌ హీరోయిన్ చెప్పిన కొన్ని ఆసక్తికర విషయాలు మీకోసం...అలా అనుకోకుండా!మాది కన్నూర్‌లోని చిన్న గ్రామం. సినిమాల్లోకి రావాలని ఎప్పుడూ కలలు కనలేదు. కానీ స్కూల్‌లో చదువుకుంటున్నప్పుడు అనుకోకుండా ఓ సినీ అవకాశం వచ్చింది. మొదట్లో చాలా కొత్తగా, కాస్త భయంగా అనిపించింది. కానీ ఒక్కసారి కెమెరా ముందుకొచ్చాక నటన నాకు చాలా నచ్చేసింది. అలా మొదలైన ఈ ప్రయాణం ఇప్పుడు ఇన్ని భాషల్లో ఇన్ని విభిన్నమైన పాత్రల వరకు తీసుకొచ్చింది.ఆ పాత్రలు ప్రత్యేకం!‘అధ్యారాత్రి’ మలయాళం సినిమాలో తల్లిగా, కూతురిగా రెండు పాత్రలు చేయడం నాకు చాలా ప్రత్యేకమైన అనుభవం. ఒకే సినిమాలో రెండు వేర్వేరు వ్యక్తుల్లా కనిపించడం చాలెంజింగ్‌గా అనిపించింది. చిన్న వయసులోనే అలాంటి అవకాశం రావడం నా అదృష్టం. అలాగే మరో మలయాళం సినిమా ‘నేరూ’లోని సారా పాత్ర కూడా నాకు చాలా ప్రత్యేకం. ఆ పాత్ర విమర్శకుల ప్రశంసలతో పాటు ఫిల్మ్‌ఫేర్‌ అవార్డునూ తెచ్చిపెట్టింది. ఆ తర్వాత స్క్రిప్ట్‌ను చూసే నా విధానం కూడా మారిపోయింది.తెలుగు ప్రేమ మర్చిపోలేను!తెలుగులో నా సినిమా థియేటర్‌లో చూసినప్పుడు ప్రేక్షకుల స్పందన నాకు ఇప్పటికీ గుర్తుంది. వాళ్లు చప్పట్లు కొట్టడం, కేకలు వేయడం చూస్తుంటే చాలా ఎమోషనల్‌గా అనిపించింది. ఒక నటిగా మనం చేసే పనికి ఇంత ప్రేమ వస్తుందంటే, అంతకంటే ఆనందం ఇంకేముంటుంది!ప్రతిదీ పట్టించుకునేదాన్ని!నా గురించి ఎవరు ఏం అన్నారు? సోషల్‌ మీడియాలో ఏం రాశారు? రివ్యూ ఎలా వచ్చింది? ఇలాంటివన్నీ మొదట్లో చాలా పట్టించుకునేదాన్ని. చిన్న కామెంట్‌కు కూడా రోజంతా బాధపడేదాన్ని. కానీ ఇప్పుడు అలా కాదు, అవసరం లేని నెగటివిటీకి దూరంగా ఉండటమే మంచిదని నేర్చుకున్నా.డైట్‌ నావల్ల కాదు!డైట్‌ చేయాలనే ఆలోచన అసలు లేదు. మంచి కేరళ ఇంటి భోజనం కనిపిస్తే కంట్రోల్‌ చేసుకోలేను. ఎంత బిజీగా ఉన్నా, నచ్చిన ఫుడ్‌ తినకుండా నన్ను నేను కట్టడి చేసుకోను. ఇప్పటికీ మా ఊరికి వెళ్తే, రోడ్డు పక్కన నచ్చినది కనిపిస్తే చాలు... అక్కడే ఆగి తినేస్తా!ఒక నవ్వు... ఒక వివాదం!‘విత్‌ లవ్‌’ ప్రమోషనల్‌ ఇంటర్వ్యూలో సరదాగా నేను చెప్పిన ఓ చిన్న మాటను తీసుకుని పెద్ద వార్తలా మార్చేశారు. నవ్వుతూ మాట్లాడిన మాటను సందర్భం నుంచి విడదీసి చూపించడం నాకు చాలా బాధ కలిగించింది. అది రిపోర్టింగ్‌ కాదు, పూర్తిగా వక్రీకరణ. ఇప్పుడు అలాంటి వాటికి అసలు స్పందించకూడదని నిర్ణయించుకున్నా.ఆమె నా సేఫ్‌ ప్లేస్‌!సినిమా ప్రపంచం బయట నుంచి చూస్తే చాలా అందంగా కనిపిస్తుంది. కానీ లోపలికి వచ్చాక ఒత్తిళ్లు కూడా ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో మా అక్క ఐశ్వర్యతో మాట్లాడితే చాలు, చాలా రిలీఫ్‌గా అనిపిస్తుంది. ఏ విషయం అయినా తనతోనే పంచుకుంటా. ఆమె నాకు అక్క మాత్రమే కాదు, నా ఎమోషనల్‌ సేఫ్‌ ప్లేస్‌.క్యారెక్టర్‌ ముఖ్యం!అందంగా కనిపించే పాత్రల కంటే నటిగా నన్ను పరీక్షించే పాత్రలు చేయడం నాకు ఇష్టం. ముఖ్యంగా నాలో నాకే తెలియని కోణాలను బయటకు తీసే పాత్రలు ఎక్కువగా నచ్చుతాయి. ఒక పాత్ర ద్వారా కొత్త మనిషిని అర్థం చేసుకోవడం; ఆ మనిషిలా ఆలోచించడం; ఆ ప్రపంచంలోకి వెళ్లడం– ఇవే నటనలో నాకు అసలైన కిక్కిస్తాయి.

తిరుమలలో శ్రీవారి దర్శనం ఒక ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి అయితే, ఆ దర్శనం వెనుక దాగిన శతాబ్దాల చరిత్రను కళ్లముందు ఆవిష్కరించే మరో ప్రపంచం ఇప్పుడు భక్తులకు అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఆధునికీకరించిన శ్రీ వేంకటేశ్వర మ్యూజియం సెప్టెంబర్‌ 16న ప్రారంభమైంది.తిరుమల చరిత్ర, ఆలయ నిర్మాణ వైభవం, శాసనాలు, రాజవంశాల అనుబంధం, అన్నమయ్య భక్తి సాహిత్యం, పురాతన కళాఖండాలను ఆధునిక సాంకేతికతతో భక్తులకు పరిచయం చేయాలన్న ఆలోచన కొన్నేళ్ల క్రితమే మ్యూజియం ప్రాజెక్టు మొదలైంది. 2019లోనే టీటీడీ మ్యూజియానికి కొత్త రూపు ఇచ్చే మాస్టర్‌ప్లాన్‌ , 3డీ వర్చువల్‌ టెక్నాలజీపై ప్రణాళికలు ప్రకటించింది. 2022లో టాటా గ్రూప్, మ్యాప్‌ సిస్టమ్స్‌ సంస్థల నిపుణులతో ఆధునికీకరణ పనులు చేపడుతున్నట్లు వెల్లడించింది.ఇప్పుడు ప్రారంభమైన మ్యూజియం 14 ఇంటరాక్టివ్‌ గ్యాలరీలతో, సుమారు 1.20–1.25 లక్షల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో కొత్త రూపాన్ని సంతరించుకుంది. మ్యూజియం ఆధునికీకరణలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాల్లో కళాఖండాల శాస్త్రీయ విభజన, ఆడిటింగ్, డిజిటలైజేషన్‌ కూడా ఉన్నాయి. మ్యూజియంలో ఉన్న 8,779 కళాఖండాల్లో 7,579 వస్తువుల డిజిటలైజేషన్‌ 2022 నాటికే పూర్తయింది. ఇక విజయనగర సామ్రాజ్యంతో తిరుమలకు ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తుచేసే వస్తువులు కూడా భక్తుల్లో ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి.తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. ఆ భక్తి సాహిత్యం తరతరాలకు అందేలా రాగిరేకులపై భద్రపరిచిన సంప్రదాయం తిరుమల సాహిత్య వారసత్వంలో అపూర్వమైనది.మ్యూజియంలో మరో ఆసక్తికరమైన సంపద పురాతన నాణేలు. టీటీడీ నిర్వహించిన గత ప్రదర్శనల్లో రోమన్‌ కాలం, బ్రిటిష్‌ కాలానికి చెందిన నాణేలను కూడా ప్రదర్శించింది. తిరుమల చరిత్రను అర్థం చేసుకోవడానికి శాసనాలు కూడా అమూల్యమైన ఆధారాలు. పల్లవులు, చోళులు, విజయనగర రాజులు వంటి వివిధ రాజవంశాలకు శ్రీవారితో ఉన్న అనుబంధాన్ని మ్యూజియం గ్యాలరీల్లో పరిచయం చేస్తున్నారు.ఇక సంగీత వాయిద్యాల కథ మరింత ప్రత్యేకం. శ్రీవారి ఆలయ సంగీత సంప్రదాయంలో శతాబ్దాలుగా ఉపయోగించిన వాయిద్యాలకు కూడా చారిత్రక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ మ్యూజియంలో సుమారు 400 ఏళ్ల నాటి భారీ ‘బ్రహ్మనగర’ వాయిద్యంతో పాటు సుమారు 12 అడుగుల ఎత్తైన ‘బాంకే’ అనే పురాతన బుగుల్‌ వంటి వాయిద్యాలు ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ఆలయ సేవల్లో మోగిన ఆ వాయిద్యాలు ఇప్పుడు నిశ్శబ్దంగా నిలబడి గతవైభవాన్ని గుర్తుచేస్తున్నాయి.ఈ రూపానికి రావడానికి కూడా మ్యూజియం ఒక సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసింది. టీటీడీ 2019లో మ్యూజియానికి కొత్త రూపు, 3డీ ఆగ్మెంటెడ్‌ టెక్నాలజీ, తిరుమల ఆలయ ముఖ్య ప్రాంతాలను వర్చువల్‌గా చూపించే ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. టీసీఎస్‌ సహకారంతో ఈ ఏడాది 14 ఇంటరాక్టివ్‌ గ్యాలరీలను అభివృద్ధి చేసి తుది దశకు తీసుకొచ్చారు. ప్రస్తుత మ్యూజియంలో హోలోగ్రాఫిక్‌ డిస్‌ప్లేలు, ఇంటరాక్టివ్‌ టెక్నాలజీ, శబ్ద–దృశ్య అనుభూతులు వంటి ఆధునిక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్నారు.అందుకే తిరుమలకు వచ్చే భక్తుడికి ఇది మరో రకమైన దర్శనం. గర్భగుడిలో స్వామివారి దర్శనం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ఇస్తే, మ్యూజియంలో తిరుమల గతం దర్శనమిస్తుంది. రాజుల సేవలు, ఆచార్యుల సంప్రదాయాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తనలు, శిల్పుల కళ, శాసనాల చరిత్ర, ఆలయ సంగీతం ఇవన్నీ ఒకే ప్రాంగణంలో కొత్త తరానికి పరిచయం అవుతున్నాయి. గతంలో మొదలైన ఆలోచనలు, మధ్యలో సాగిన ఆధునికీకరణ, తర్వాత పూర్తయిన పనులు.. ఇవన్నీ కలిసే నేటి శ్రీ వేంకటేశ్వర మ్యూజియం రూపుదిద్దుకుంది.ఇదీ చదవండి: తిరుమల బంగారు గోపురం.. మొదట ఎవరు చేయించారంటే!

తిరుమల శ్రీవారి దర్శనానికి వచ్చే ప్రతి భక్తుడికీ పరిచయం ఉన్నది శ్రీవారి హుండీ. శ్రీవారి దర్శనం పూర్తయ్యాక భక్తులు తమ కానుకలను సమర్పించే చోటు. చిన్నారి చేతిలోని నాణెం నుంచి సంపన్న భక్తులు సమర్పించే కానుకల వరకు కోట్లాది మంది భక్తుల విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలిచే హుండీ తిరుమల ఆలయంలో ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.‘హుండీ’ కాదు... ‘కానుకల సమర్పణ’తిరుమలను సందర్శించే భక్తులు స్వామివారికి కానుకలు సమర్పించే సంప్రదాయం చాలా పురాతనమైనది. పూర్వకాలంలో నేటి తరహాలో ఒక ప్రత్యేక పెట్టెలోనే కానుకలు వేయడం కాకుండా, భక్తులు తమకు సాధ్యమైన విధంగా బంగారం, వెండి, నాణేలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, ఇతర విలువైన వస్తువులను స్వామివారికి సమర్పించేవారు. కాలక్రమంలో ఈ కానుకలను ఒకేచోట స్వీకరించే వ్యవస్థ ఏర్పడింది. ఇదే నేటి హుండీ వ్యవస్థకు నాంది పలికిందని భావిస్తారు.‘నా దగ్గర ఉన్నది... నీదే’– తిరుమలలో భక్తులు హుండీలో కానుక వేయడానికి ప్రధానంగా చెప్పుకునే ఆధ్యాత్మిక భావన ఇదే! ‘స్వామివారూ.. నాకు ఇచ్చింది మీరే. అందులో కొంత మీకే సమర్పిస్తున్నాను.’’ డబ్బు ఎంత అన్నది కాదు, భక్తి ఎంత అన్నదే ముఖ్యమనే భావన. అందుకే హుండీ ముందు ధనిక పేద తారతమ్యాలు ఉండవు.తిరుమల హుండీకి మరో ప్రత్యేకతతిరుమల శ్రీవారి హుండీకి మరో ప్రత్యేకత ఉంది. భక్తులు తమ కోరికలు నెరవేరిన తర్వాత కూడా కానుకలు సమర్పిస్తారు. కొంతమంది మొక్కు తీర్చుకుంటారు. మరికొందరు తమ ఆదాయంలో కొంత భాగాన్ని స్వామివారికి సమర్పిస్తారు. ఇంకొందరు పేరు, చిరునామా చెప్పకుండా తమకు సాధ్యమైన మొత్తాన్ని హుండీలో వేస్తారు. అందుకే తిరుమల హుండీని కేవలం ఆదాయం వచ్చే మార్గంగా చూడటం కంటే భక్తి, మొక్కు, సమర్పణకు ప్రతీకగా చూడటం తిరుమల సంప్రదాయంలో ప్రత్యేకమైనది.హుండీకి ‘కానుకల పెట్టె’ అనే భావనపురాతన వైష్ణవ సంప్రదాయాల్లో భగవంతుడికి కానుకలు సమర్పించడం ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. తిరుమలలో కూడా శ్రీవారికి సమర్పించే కానుకలను ఆలయ సేవలు, నిత్యకైంకర్యాలు, ఉత్సవాలు, భక్తుల సౌకర్యాల కోసం వినియోగించే వ్యవస్థ కాలక్రమంలో అభివృద్ధి చెందింది. నేటి టీటీడీ పరిపాలనా వ్యవస్థలో హుండీ ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని అధికారికంగా లెక్కించి ఆలయ నిర్వహణ, ధార్మిక కార్యక్రమాలు, భక్తుల సౌకర్యాలు తదితర కార్యక్రమాలకు వినియోగిస్తారు.ఎందుకు ఇంత విశ్వాసం?తిరుమలలో ఒక ప్రసిద్ధ విశ్వాసం ఉంది. శ్రీవారిని దర్శించి ఆయనకు ఏదైనా సమర్పిస్తే, అది స్వామివారికి అర్పించినదే. ఈ భావన తరతరాలుగా భక్తులలో బలపడింది. అందుకే తిరుమల కొండకు వచ్చే భక్తుల్లో చాలామంది దర్శనం... తీర్థప్రసాదం... ఆ తర్వాత హుండీ... ఈ మూడింటినీ తమ యాత్రలో భాగంగా భావిస్తారు. çహుండీలో కానుక వేయడం భక్తుడి యాత్రలో చివరి ఘట్టంలా కనిపించినా, ఆధ్యాత్మికంగా అది మరో విశ్వాసానికి ఆరంభం.‘స్వామివారిపై భారం వేసి వెళ్తున్నాను’ అనే నమ్మకం. అందుకే తిరుమల హుండీ వద్దకు వచ్చే ప్రతి భక్తుడి ముఖంలో ఒకే భావన కనిపిస్తుంది. ఎవరి చేతిలో ఎంత ఉందన్నది కాదు, ఎంత భక్తితో సమర్పించారన్నదే ముఖ్యం. తిరుమల కొండపై శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ సమర్పణ సంప్రదాయానికి హుండీ ఒక కనిపించే ప్రతీక. రోజూ కోట్ల రూపాయల కానుకలు చేరే ప్రదేశంగా మాత్రమే కాదు, కోట్లాది భక్తుల విశ్వాసాలను తనలో దాచుకున్న పవిత్ర స్థలంగా హుండీ తిరుమల చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.ఇదీ చదవండి: పుష్కరిణి పురాణం

తిరుమల శ్రీవారి ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న స్వామి పుష్కరిణి భక్తులకు అత్యంత పవిత్రమైన తీర్థంగా భావిస్తారు. శ్రీవారి దర్శనానికి వెళ్లే ముందు పుష్కరిణిని దర్శించుకోవడం, పుష్కరిణి తీరంలో ఉన్న ఆదివరాహస్వామిని దర్శించడం తిరుమల సంప్రదాయంలో ప్రత్యేకమైనది. పురాణాల ప్రకారం స్వామి పుష్కరిణి మొదట వైకుంఠంలో ఉండేదని చెబుతారు. శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన ఈ తీర్థాన్ని గరుడుడు భూలోకానికి తీసుకువచ్చాడని కథనం. శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి తిరుమల కొండపై వెలసినప్పుడు ఆయన కోసం గరుడుడు వైకుంఠ పుష్కరిణిలోని కొంత భాగాన్ని భూలోకానికి తీసుకువచ్చాడని భక్తుల విశ్వాసం. అందుకే దీనికి ‘స్వామి పుష్కరిణి’ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. స్వామి పుష్కరిణికి ఆదివరాహస్వామి ఆలయంతోనూ ప్రత్యేకమైన సంబంధం ఉంది. వైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం తిరుమలలో మొదటగా వరాహస్వామికి అధికారం ఉండేదని, అనంతరం శ్రీనివాసుడు కొండపై నివాసం ఏర్పరచుకున్నారని కథనం. అందుకే శ్రీవారి దర్శనానికి ముందు వరాహస్వామిని దర్శించుకోవడం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది. తిరుమల ఆలయ చరిత్రలో పుష్కరిణి నీటికి కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. స్వామివారి ఆలయంలో కొనసాగే ఆచారాల్లో పుష్కరిణి ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.ముఖ్యంగా బ్రహ్మోత్సవాల చివరి రోజున జరిగే చక్రస్నానం సమయంలో స్వామి పుష్కరిణి ప్రధాన వేదికగా మారుతుంది. మలయప్పస్వామి ఉత్సవమూర్తితో పాటు సుదర్శన చక్రానికి పవిత్ర స్నానం నిర్వహించడం ఈ కార్యక్రమంలోని ముఖ్య ఘట్టం. వైకుంఠ ఏకాదశి, ద్వాదశి వంటి పర్వదినాల్లోనూ స్వామి పుష్కరిణికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వైకుంఠ ద్వాదశి సందర్భంగా జరిగే చక్రస్నానం కోసం భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పుష్కరిణి వద్దకు చేరుకుంటారు. ఈ సందర్భంగా పుష్కరిణి తీరం భక్తుల గోవింద నామస్మరణతో మార్మోగుతుంది.

తిరుమలలో రాత్రి నిశ్శబ్దం అలముకున్న వేళ ఆలయ పరిసరాల్లో వినిపించే ఘంటానాదానికి ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి కలిగిస్తుంది. ఆ శబ్దం వెనుక ఏదో దివ్య రహస్యం ఉందని భక్తులు భావిస్తారు. కాని, ఈ ఘంటానాదం శ్రీవారికి సమర్పించే నైవేద్యంతో ముడిపడిన ఆలయ సంప్రదాయం.శ్రీవారి ఆలయంలోని ఆనందనిలయంలో బంగారు వాకిలికి దక్షిణంవైపు రెండు పెద్ద గంటలు ఉన్నాయి. ఇవి చెక్క దూలానికి ఇనుప గొలుసులతో వేలాడదీసి ఉంటాయి. నైవేద్యం సమర్పించే సమయంలో ఈ గంటలను మోగించే వ్యక్తిని ‘ఘంటాపాణి’ అంటారు. గంట మోగడం అంటే శ్రీవారికి నైవేద్యం సమర్పించే సమయం వచ్చిందనే సంకేతం. ఈ గంటల కారణంగానే ఆ ప్రాంతానికి ‘ఘంటామండపం’ లేదా ‘తిరుమామణి మండపం’ అనే పేరు వచ్చింది.ఈ ఘంటామండపానికి ఘనచరిత్ర ఉంది. విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన మంత్రి మల్లన్న 1417లో మహామణి మండపాన్ని నిర్మించారు. బంగారు వాకిలి, గరుడాళ్వార్‌ సన్నిధి మధ్య ఉన్న ఈ మండపం పదహారు స్తంభాలతో నిర్మితమైంది. శ్రీవారి ఆలయంలో సుప్రభాతం, కొలువు, పంచాంగ శ్రవణం, వివిధ ఆస్థానాలు, ప్రత్యేక సేవలు వంటి అనేక కార్యక్రమాలకు ఇది వేదికగా నిలుస్తోంది.ఈ గంటలకు సంబంధించి చంద్రగిరి రాజులతో ముడిపడిన చారిత్రక నేపథ్యం కూడా ఉంది. విజయనగర చక్రవర్తులు చంద్రగిరిలో బస చేసినప్పుడు తిరుమల ఆలయంలో మోగే ఘంటానాదం వారికి చేరేలా మధ్యలో ఘంటామంటపాలను ఏర్పాటు చేసేవారట! శ్రీవారికి నైవేద్య సమర్పణ జరిగిందనే సంకేతం అందిన తర్వాతే వారు భోజనం చేసేవారట!తిరుమలలో మోగిన గంటకు ఒకప్పుడు రాజభవనంలోనూ ప్రాధాన్యం ఉండేదన్నమాట. స్వామివారికి ముందుగా నైవేద్యం, ఆ తర్వాతే రాజుకు భోజనం అనే భావనలో భక్తి, రాజధర్మం, ఆలయ సంప్రదాయం కలిసిపోయినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది. అయితే ‘ఈ గంట శబ్దం నేరుగా కొండ దిగి చంద్రగిరి రాజభవనానికి వినిపించేది’ అని అనుకోవడం కంటే, ఘంటానాదాన్ని మధ్యవర్తి ఘంటామంటపాల ద్వారా సంకేతంగా చేరవేసే వ్యవస్థ పనిచేసేదని గుర్తించాలి.తిరుమల ఆలయ నైవేద్య వ్యవస్థలో గంటల ప్రాధాన్యం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. రోజూ ఉదయం శ్రీవారికి సమర్పించే మొదటి నైవేద్యాన్ని ‘మొదటి గంట’గా, మధ్యాహ్నం సమర్పించే నైవేద్యాన్ని ‘రెండో గంట’గా వ్యవహరిస్తారు. లడ్డూలు, వడలు, పులిహోర, పొంగలి, దద్ధ్యోదనం తదితర ప్రసాదాలను మూలవిరాట్టుకు సమర్పిస్తారు.ఘంటానాదం కేవలం నైవేద్యానికి సంకేతం మాత్రమే కాదు, తిరుమల ఆలయ దైనందిన ఆధ్యాత్మిక క్రమంలోనూ ఒక భాగం. ఉదయం జరిగే సేవలతో పాటు ప్రత్యేక నైవేద్యాల సమయంలోనే కాకుండా, రాత్రి ఆలయ కైంకర్యాల అనంతరం ‘రాత్రి గంట’ కూడా మోగిస్తారు. ఈ గంటలకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. సాధారణంగా ఆలయాల్లో ఒక గంట ఉండటం ఆనవాయితీ కాగా, తిరుమలలో రెండు పెద్ద గంటలు ఉండటం విశేషం. వీటిని ‘నారాయణ గంట’, ‘గోవింద గంట’గా పెద్దలు పిలిచేవారు. కాలక్రమంలో వాటి స్థానాల్లో మార్పులు వచ్చినా, ఘంటానాద సంప్రదాయం మాత్రం కొనసాగుతోంది.

తిరుమలలో కొలువైన శ్రీనివాసుడిని ఒడిలో పెట్టుకుని నిలిచిన కొండలకు కూడా ప్రత్యేకమైన పేర్లు, పురాణగాథలు, ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉన్నాయి. అందుకే తిరుమల కేవలం ఒక కొండపై ఉన్న ఆలయం కాదు, ఏడు కొండల సమాహారంగా భక్తుల హృదయాల్లో నిలిచిన పవిత్ర క్షేత్రం. తిరుమలలోని ఏడు కొండలను శేషాద్రి, గరుడాద్రి, వేంకటాద్రి, నారాయణాద్రి, వృషభాద్రి, వృషాద్రి, అంజనాద్రిగా పిలుస్తారు. ఈ కారణంగానే శ్రీవారిని ‘ఏడుకొండలవాడు’గా భక్తులు పిలుస్తారు.శేషాద్రి: ఆదిశేషుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు శేషశయ్యగా సేవ చేస్తాడన్న వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భాగంగానే ఈ కొండకు శేషాద్రి అనే పేరు వచ్చింది. తిరుమల కొండల సమూహానికే శేషాచలం అనే పేరు కూడా ప్రసిద్ధి. శ్రీవారి నివాసాన్ని శేషుడి దివ్యరూపంతో అనుసంధానించే ఈ భావన వల్ల శేషాద్రికి భక్తి సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పడింది. గరుడాద్రి: మహావిష్ణువుకు వాహనమైన గరుడుడు శ్రీవారితో అనుబంధం గల దివ్యవిహంగంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో పూజలు అందుకుంటాడు. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల్లో గరుడసేవకు ఉన్న విశిష్టత కూడా ఈ అనుబంధాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. గరుడుని పేరుతో ఉన్న గరుడాద్రి భక్తుల దృష్టిలో శ్రీవారి సేవాభావానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. శ్రీవారి ఆదేశంతో గరుడుడే ఈ కొండను ఇక్కడకు తీసుకు వచ్చినట్లు పురాణాల కథనం.వేంకటాద్రి: దీని శిఖరంపైనే శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ప్రధాన ఆలయం ఉంది. శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయం పవిత్ర శేషాచల పర్వతశ్రేణుల్లోని వేంకటాద్రిపై స్వామి పుష్కరిణి దక్షిణ ఒడ్డున ఉంది. స్వామివారు ఈ కొండపై కొలువై ఉన్నందునే ‘వేంకటేశ్వరుడు’గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.నారాయణాద్రి: నారాయణుడు భక్తులకు ఆశ్రయదాత, పరమాత్మ అనే వైష్ణవ భావనలో ఈ కొండ పేరు ఒక ఆధ్యాత్మిక గుర్తింపుగా నిలుస్తుంది. పుష్కరిణి తీరంలో నారాయణుడు అనే భక్తుడు శ్రీవారి కోసం తపస్సు చేశాడట! ఆయనను స్వామి అనుగ్రహించడం వల్ల ఈ కొండకు నారాయణాద్రి అనే పేరు వచ్చినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.వృషభాద్రి: వృషభాసురుడు అనే రాక్షసుడు తిరుమల ప్రాంతంలో తపస్సు చేశాడని, అనంతరం శివుడితో యుద్ధం చేసి ఓడిపోయాడని కథనం ఉంది. చివరికి అతడిని శ్రీవారు అనుగ్రహించడంతో అతడు తపస్సు చేసిన ప్రదేశానికి వృషభాద్రి అనే పేరు వచ్చినట్లు పురాణాల కథనం.నీలాద్రి: తిరుమల కొండలలో ఒకటైన నీలాద్రి కి ఒక విశిష్టత ఉంది. నీలాద్రి అనే కొండ పేరు నీలాదేవి (ద్వాపరయుగంలో శ్రీ కృష్ణుని అష్టమహిషులలో ఒకరైన నీలాంబరి) పేరు మీదుగా వచ్చింది.కలియుగ దైవమైన వేంకటేశ్వర స్వామికి తలనీలాలు సమర్పించే సంప్రదాయం ఈ కొండ ఆధారంగానే మొదలైంది. ఒకసారి శ్రీనివాసుడి తలపై దెబ్బ తగిలి కొంత భాగం జుట్టు ఊడిపోతుంది. అది గమనించిన నీలాదేవి, అంతటి అందమైన రూపానికి లోపం రాకూడదని భావించి, తన తలవెండ్రుకలను కోసి స్వామివారికి అమరుస్తుంది. ఆమె భక్తికి మెచ్చిన స్వామివారు, తన భక్తులు ఎవరైనా ఇక్కడికి వచ్చి తలనీలాలు సమర్పిస్తే ఆ పుణ్యం నీలాదేవికే చెందుతుందని వరమిచ్చారు. అంజనాద్రి: అంజనాదేవి ఇక్కడ తపస్సు చేసిందని, హనుమంతుడు ఇక్కడే జన్మించాడని ప్రతీతి. అందువల్లనే ఈ కొండకు అంజనాద్రి అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. బాల హనుమంతుడు ఇక్కడి నుంచే సూర్యుడిని పండుగా భ్రమించి తినేయడానికి వెళ్లిన ఘట్టం కూడా పురాణాల్లో ఉంది.తిరుమలలోని ఏడు కొండలలో ఒక్కక్కదానికి ఒక్కో పురాణగాథ ఉంది. తిరుమలకు చేరుకునే భక్తులు ‘ఏడుకొండలవాడా వేంకటరమణా’ అని నోరారా పిలిచినప్పుడు అది కేవలం నామస్మరణ మాత్రమే కాదు, తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న క్షేత్ర సంప్రదాయం.

తిరుమల కొండపైకి చేరుకున్న భక్తులకు దూరం నుంచే కనిపించే బంగారు గోపురం ఆనందనిలయ విమానం. శ్రీవారి ఆలయంపై నిలిచిన ఈ స్వర్ణ విమానం ఒక్కరోజులో రూపుదిద్దుకున్నది కాదు. శతాబ్దాలుగా వివిధ రాజులు, పాలకులు, భక్తులు సమర్పించిన కానుకలు, చేపట్టిన జీర్ణోద్ధరణ పనుల ద్వారా ఆనందనిలయం నేటి వైభవాన్ని సంతరించుకుంది. ఆలయ చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఈ బంగారు విమానం వెనుక అనేక రాజవంశాల సేవ కనిపిస్తుంది.ఆనందనిలయ విమానానికి సంబంధించిన నిర్మాణం, బంగారు తాపడం అనేక దశల్లో జరిగింది. పురాణ కథనం ప్రకారం వైకుంఠం నుంచి గరుడుడు ఆనందనిలయ విమానాన్ని తీసుకొచ్చి తిరుమలలో ప్రతిష్ఠించినట్లు చెబుతారు. చారిత్రకంగా మాత్రం ఆలయ నిర్మాణం, విమానానికి సంబంధించిన జీర్ణోద్ధరణలు వివిధ కాలాల్లో జరిగినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి.ఆనందనిలయ విమానానికి బంగారు తాపడం చేసిన తొలి దశలను పాండ్య, యాదవరాయ, విజయనగర కాలాలతో అనుసంధానించే ఆధారాలు ఉన్నాయి. జటావర్మ సుందర పాండ్యుడు 13వ శతాబ్దిలో విమానానికి çబంగారు అలంకరణ చేయించి, బంగారు కలశాన్ని సమర్పించాడు. అనంతరం వీరనరసింగ యాదవరాయలు తన బరువుకు సమానమైన బంగారాన్ని తులాభారంగా సమర్పించి, విమానానికి బంగారు తాపడం చేయించాడు. తరువాత సాళువ మంగిదేవుడు కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి బంగారు తాపడం చేయించినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి. అనంతరం 1417లో విజయనగర కాలానికి చెందిన చంద్రగిరి మల్లన మహామణి మండపాన్ని నిర్మించడంతో పాటు ఆనందనిలయ విమానాన్ని పునరుద్ధరించాడు.ఆ తర్వాత విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తిరుమల శ్రీవారిని పలుమార్లు దర్శించుకున్నారు. క్రీ.శ. 1518 సెప్టెంబరు 9న ఆనందనిలయ దివ్య విమానానికి బంగారు తాపడం కోసం ముప్పయివేల వరహాలు సమర్పించాడు. కృష్ణదేవరాయల అనంతరం కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి జీర్ణోద్ధరణలు, బంగారు తాపడం పనులు కొనసాగాయి. విజయనగర రాజు వీరనరసింగదేవరాయలు తన బరువుకు సమానమైన బంగారాన్ని సమర్పించి విమానంతో పాటు బంగారు వాకిలికి సంబంధించిన పనులు చేయించాడు. అనంతరం 1630లో కాంచీపురానికి చెందిన తాతాచార్యులు, 1909లో తిరుమలలోని మహంతుల కాలంలో రామలక్ష్మణదాస్‌ తదితరులు విమానానికి బంగారు తాపడం పనులు చేయించారు.స్వాతంత్య్రం తర్వాత కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కొనసాగింది. 1950వ దశకంలో పాత లోహపు పలకలను తొలగించి విమానానికి పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టారు. ఈ పనులకు సుమారు ఐదేళ్లు పట్టింది. పాత నిర్మాణాన్ని బలోపేతం చేసి రాగి పలకలను అమర్చి వాటిపై బంగారు పలకలను అమర్చారు. 1964లో అష్టబంధన బాలాలయ మహాసంప్రోక్షణ కార్యక్రమంతో కొత్తగా పునరుద్ధరించిన ఆనందనిలయ విమానానికి సంప్రోక్షణ నిర్వహించారు. ఆనందనిలయ విమానం కేవలం బంగారు గోపురం మాత్రమే కాదు. దానిపై 64 వివిధ దేవతామూర్తుల ప్రతిమలు కూడా కనిపిస్తాయి. విమానంపై కొలువైన విమాన వెంకటేశ్వరస్వామికి కూడా ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉంది.ఇదీ చదవండి: ఒక్కో వాహనం.. ఒక్కో ప్రత్యేకత.. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల చరిత్ర ఇదే!

తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు అంటే తొమ్మిది రోజులు జరిగే వాహన సేవలు మాత్రమే కాదు, శతాబ్దాల చరిత్ర, ఆగమ సంప్రదాయం, రాజుల కాలం నాటి దానధర్మాలు, భక్తుల విశ్వాసం కలగలసిన మహోత్సవం. నేడు మాడ వీధుల్లో శ్రీ మలయప్పస్వామివారు ఒక్కో రోజు ఒక్కో వాహనంపై ఊరేగుతూ భక్తులకు దర్శనమిస్తుండటం వెనుక ఒక సుదీర్ఘ పరిణామక్రమం ఉంది. ఈ బ్రహ్మోత్సవ సంప్రదాయానికి పురాణ పరంపర ఒక కథను చెబుతుంటే, ఆలయ శాసనాలు మరో చారిత్రక చిత్రాన్ని మన ముందుంచుతున్నాయి. బ్రహ్మోత్సవాల వ్యవస్థీకత నిర్వహణకు కనీసం పదో శతాబ్దం నుంచే స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారు వెంకటాద్రిపై అవతరించినప్పుడు సష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడే స్వామివారికి తొలి ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాడని, అందుకే ‘బ్రహ్మోత్సవం’ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. అయితే, చారిత్రకంగా ఉత్సవాలు ఎప్పటి నుంచి మొదలయ్యాయో తెలుసుకోవడానికి తిరుమల ఆలయ శాసనాలే ముఖ్యమైన ఆధారాలు.క్రీస్తుశకం 966 సంవత్సరం ఈ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన మైలురాళ్లలో ఒకటి. పల్లవ రాజవంశానికి చెందిన రాణి సామవై పెరుందేవి శ్రీవారికి భోగ శ్రీనివాసమూర్తి వెండి విగ్రహాన్ని సమర్పించడంతో పాటు ఆభరణాలు, భూములను దానం చేసింది. ఉత్సవాల నిర్వహణకు ఆమె చేసిన ఏర్పాట్లు తిరుమల ఆలయ మొదటి ప్రాకారం ఉత్తర గోడపై ఉన్న శాసనంలో నమోదయ్యాయి. ఈ ఆధారాలను బట్టి పదో శతాబ్దానికే తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు వ్యవస్థీకతంగా జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఆ కాలంలో పురట్టాసి, మార్గళి మాసాల్లో బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించినట్లు శాసన ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అధికమాసం వచ్చినప్పుడు రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించడం వెనుక కూడా చాలా పాత సంప్రదాయ నేపథ్యం ఉంది.తర్వాత కాలంలో బ్రహ్మోత్సవాల సంఖ్య క్రమంగా పెరిగింది. యాదవరాయుల కాలానికి పాంగుని బ్రహ్మోత్సవం, క్రీస్తుశకం 1254 ప్రాంతంలో చిత్తిరై బ్రహ్మోత్సవం, 1300–1330 మధ్య ఆడి బ్రహ్మోత్సవం వంటి ఉత్సవాలు చేరాయి. విజయనగర కాలానికి వచ్చేసరికి తిరుమలలో సంవత్సరానికి అనేక బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించే స్థాయికి సంప్రదాయం విస్తరించింది. ఇక 1539 నుంచి 1616 మధ్య కాలానికి సంబంధించిన శాసనాల్లో సంవత్సరానికి పది బ్రహ్మోత్సవాల వరకు ప్రస్తావనలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీకష్ణదేవరాయల కాలం ఈ ఉత్సవ చరిత్రలో మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ఆయన 1513లో తన జన్మమాసమైన తై మాసంలో మరో బ్రహ్మోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అచ్యుతరాయల కాలంలో కార్తీక బ్రహ్మోత్సవానికి సంబంధించిన ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. తాళ్లపాక పెద తిరుమలయ్యంగార్‌ ఆధ్వర్యంలో 1539లో ఆడి బ్రహ్మోత్సవం ఏర్పడింది. ఇలా రాజులు, సామంతులు, భక్తులు చేసిన దానధర్మాలతో ఉత్సవాల సంఖ్య, వైభవం కాలానుగుణంగా పెరుగుతూ వచ్చింది.ఈ చరిత్రలో మరో కీలక మలుపు మలయప్పస్వామివారి ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి రావడం. టీటీడీ చారిత్రక సమాచారం ప్రకారం సుమారు 1339 ప్రాంతం నుంచి శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా మలయప్పస్వామివారు ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. నేడు బ్రహ్మోత్సవాల్లో మనం దర్శించే వాహన సేవల సంప్రదాయానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నేపథ్యం.ఈ ఉత్సవాలలో ప్రతి వాహనం ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది..పెద్ద శేష వాహనంతో బ్రహ్మోత్సవ వాహన సేవలు ప్రారంభమవుతాయి. ఆదిశేషుడిని శ్రీమహావిష్ణువుకు శాశ్వత సేవకుడిగా, శయన తల్పంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. అందువల్ల పెద్ద శేష వాహన సేవ స్వామివారి దివ్యత్వం, అనంతత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.చిన్న శేష వాహన సేవలోనూ శేషుని ప్రతీకే ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. పెద్ద శేష వాహనం తరువాత చిన్న శేష వాహనం రావడం వాహన సేవల క్రమంలో ప్రత్యేకత. శేషుడు స్వామివారికి సేవకుడు మాత్రమే కాకుండా నిత్య కైంకర్యానికి ప్రతీకగా భావించబడతాడు.హంస వాహనాన్ని జ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో హంసకు వివేకం, మంచి–చెడు మధ్య విచక్షణ వంటి భావాలను ఆపాదించారు. అందువల్ల హంస వాహనంపై దర్శనమిచ్చే స్వామివారి ద్వారా భక్తుడు వివేకంతో జీవించాలనే సందేశాన్ని గ్రహిస్తాడనే ఆధ్యాత్మిక భావన ఉంది.సింహ వాహనం శౌర్యానికి, ధైర్యానికి ప్రతీక. సింహం శక్తి పరాక్రమాలకు ప్రతిరూపం. స్వామివారు సింహ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా భక్తుల్లో ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందాలనే భావనను ఈ సేవ ప్రతిబింబిస్తుంది.ముత్యపు పందిరి వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వాహనాల్లో ఒకటి. ముత్యాలతో అలంకరించిన పందిరి మధ్య స్వామివారు దర్శనమివ్వడం భక్తులకు దివ్య సౌందర్యానుభూతి కలిగిస్తుంది. ముత్యాలు పవిత్రతకు, నిర్మలత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించడంతో ఈ వాహన సేవకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ ఉంది.కల్పవృక్ష వాహనం భక్తుల కోరికలను తీర్చే దైవకపకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. పురాణ సంప్రదాయంలో కల్పవృక్షం కోరిన కోరికలను ప్రసాదించే దివ్య వృక్షంగా చెప్పబడుతుంది. అందువల్ల కల్పవృక్ష వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరాలని భక్తులు ప్రార్థించే సందర్భంగా మారుతుంది.సర్వభూపాల వాహనం మరో ప్రత్యేకమైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని రాజులు, పాలకులు ఎందరున్నా, అధికారమంతా పరమాత్మ అధీనంలోనే ఉందనే భావనకు ఇది ప్రతీకగా భావిస్తారు. ‘సర్వ భూపాల’ అంటే సమస్త భూలోక పాలకుల భావన. అధికారానికి మించిన దైవాధీనతను గుర్తుచేసే వాహనంగా దీనిని ఆధ్యాత్మికంగా వివరిస్తారు.మోహినీ అవతారం సాధారణ వాహన సేవలకంటే భిన్నమైనది. శ్రీమహావిష్ణువు మోహినీ రూపాన్ని ధరించిన పురాణ ఘట్టాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ సేవలో స్వామివారు మోహినీ అవతారంలో దర్శనమిస్తారు. మోహినీ రూపం ద్వారా ధర్మరక్షణ, దైవ మాయ, అధర్మంపై ధర్మ విజయాన్ని భక్తులకు గుర్తుచేసే భావన ఉంది.బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరిగే సేవ గరుడ వాహనం. గరుడుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు వాహనం. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో గరుడుడికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. గరుడ వాహన సేవ సందర్భంగా స్వామివారిని దర్శించేందుకు లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.హనుమంత వాహనం భక్తి, సేవ, శక్తికి ప్రతీక. శ్రీరాముడికి పరమభక్తుడైన హనుమంతుడు నిస్వార్థ సేవకు ఆదర్శంగా నిలిచాడు. హనుమంత వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం భక్తి, కైంకర్యం, ధర్మనిçష్టను గుర్తుచేస్తుంది.గజ వాహనం ఐశ్వర్యం, బలం, గాంభీర్యానికి ప్రతీక. ఏనుగు భారతీయ సంప్రదాయంలో రాజసానికి, స్థిరత్వానికి ప్రతిరూపం. గజ వాహనంపై మలయప్ప స్వామివారి దర్శనం భక్తులకు రాజాధిరాజైన శ్రీనివాసుడి వైభవాన్ని చాటుతుంది.సూర్యప్రభ వాహనం సూర్యుని తేజస్సుకు ప్రతీక. సూర్యుడు జీవానికి ఆధారం. స్వామివారు సూర్యప్రభ వాహనంపై వెలుగులు విరజిమ్ముతూ దర్శనమివ్వడం దైవ తేజస్సుకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.చంద్రప్రభ వాహనం సూర్యప్రభకు భిన్నమైన శాంతి, చల్లదనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. చంద్రుని కాంతి ప్రశాంతతకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అందువల్ల చంద్రప్రభ వాహన సేవ భక్తుల్లో ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది.రథోత్సవం బ్రహ్మోత్సవాల్లో మరో మహత్తర ఘట్టం. భారీ రథంపై స్వామివారు మాడ వీధుల్లో ఊరేగుతారు. భక్తులు తాళ్లను పట్టుకుని రథాన్ని లాగుతూ స్వామివారి సేవలో పాల్గొంటారు. ఇది సామూహిక భక్తి, కైంకర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.అశ్వ వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల చివరి వాహన సేవల్లో ఒకటి. గుర్రానికి ఉండే శక్తి వేగాలు చైతన్యానికి ప్రతీక. స్వామివారు అశ్వ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా ధర్మరక్షణకు దైవశక్తి సిద్ధంగా ఉందనే ఆధ్యాత్మిక భావనను భక్తులు అనుభూతి చెందుతారు.వాహనాల ప్రస్తావన కూడా ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. టీటీడీ ప్రచురించిన ‘ది ఫెస్టివల్స్‌ ఆఫ్‌ తిరుమల: ఎ హిస్టరీ’లో 1491 నుంచి 1628 మధ్య వివిధ వాహనాలకు సంబంధించిన తొలి శాసన ప్రస్తావనలను నమోదు చేసింది. 1491లో రథం, అశ్వ వాహనాల ప్రస్తావనలు, 1494లో శేష వాహనం, 1512లో గజ వాహనం, 1530లో గరుడ వాహనం, 1546లో హంస వాహనం, 1547లో ముత్యపు పందిరి వంటి వాహనాలకు సంబంధించిన చారిత్రక ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. అంటే నేడు కనిపిస్తున్న వాహన సేవలన్నీ ఒకే సమయంలో ఏర్పడినవి కావు; శతాబ్దాల కాలంలో ఒక్కొక్కటిగా సంప్రదాయంలోకి వచ్చి చేరాయి.బ్రహ్మోత్సవాల తొమ్మిది రోజుల క్రమంలో మొదటి రోజు ధ్వజారోహణంతో ఉత్సవానికి అధికారిక శ్రీకారం చుడుతుంది. గరుడ పతాకాన్ని ఎగురవేయడం ద్వారా దేవతలను ఉత్సవాలకు ఆహ్వానిస్తారనే సంప్రదాయం ఉంది. ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం వాహన సేవలు జరుగుతాయి. చివరి రోజు చక్రస్నానం, అనంతరం ధ్వజావరోహణంతో ఉత్సవం ముగుస్తుంది. టీటీడీ ప్రకారం ప్రతి వాహన సేవకూ ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.2026 అక్టోబర్‌ నవరాత్రి బ్రహ్మోత్సవాల వాహన సేవల క్రమం11–10–2026 ఆదివారంసాయంత్రం అంకురార్పణ12–10–2026 సోమవారంఉదయం 8 గంటలకు పెద్ద శేష వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు చిన్న శేష వాహనం13–10–2026 మంగళవారంఉదయం 8 గంటలకు హంస వాహనం రాత్రి 7 గంటలకు సింహ వాహనం14–10–2026 బుధవారంఉదయం 8 గంటలకు ముత్యపు పందిరి వాహనం రాత్రి 7 గంటలకుకల్పవృక్ష వాహనం15–10–2026 గురువారంఉదయం 8 గంటలకు సర్వభూపాల వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు మోహినీ అవతారం16–10–2026 శుక్రవారంఉదయం 8 గంటలకు గరుడ వాహనంసాయంత్రం 6:30 గంటల నుంచి అర్ధరాత్రి వరకు ప్రధాన గరుడ సేవ17–10–2026 శనివారంఉదయం 8 గంటలకు హనుమంత వాహనం రాత్రి 7 గంటలకు గజ వాహనం18–10–2026 ఆదివారంఉదయం 8 గంటలకు సూర్యప్రభ వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు చంద్రప్రభ వాహనం19–10–2026 సోమవారంఉదయం 7 గంటలకు రథోత్సవంరాత్రి 7 గంటలకు అశ్వ వాహనం20–10–2026 మంగళవారంఉదయం 6 నుండి 9 గం.వరకు చక్రస్నానం శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారు వెంకటాద్రిపై అవతరించినప్పుడు సష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడే స్వామివారికి తొలి ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాడని, అందుకే ‘బ్రహ్మోత్సవం’ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. అయితే, చారిత్రకంగా ఉత్సవాలు ఎప్పటి నుంచి మొదలయ్యాయో తెలుసుకోవడానికి తిరుమల ఆలయ శాసనాలే ముఖ్యమైన ఆధారాలు.క్రీస్తుశకం 966 సంవత్సరం ఈ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన మైలురాళ్లలో ఒకటి. పల్లవ రాజవంశానికి చెందిన రాణి సామవై పెరుందేవి శ్రీవారికి భోగ శ్రీనివాసమూర్తి వెండి విగ్రహాన్ని సమర్పించడంతో పాటు ఆభరణాలు, భూములను దానం చేసింది. ఉత్సవాల నిర్వహణకు ఆమె చేసిన ఏర్పాట్లు తిరుమల ఆలయ మొదటి ప్రాకారం ఉత్తర గోడపై ఉన్న శాసనంలో నమోదయ్యాయి. ఈ ఆధారాలను బట్టి పదో శతాబ్దానికే తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు వ్యవస్థీకతంగా జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఆ కాలంలో పురట్టాసి, మార్గళి మాసాల్లో బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించినట్లు శాసన ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అధికమాసం వచ్చినప్పుడు రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించడం వెనుక కూడా చాలా పాత సంప్రదాయ నేపథ్యం ఉంది.తర్వాత కాలంలో బ్రహ్మోత్సవాల సంఖ్య క్రమంగా పెరిగింది. యాదవరాయుల కాలానికి పాంగుని బ్రహ్మోత్సవం, క్రీస్తుశకం 1254 ప్రాంతంలో చిత్తిరై బ్రహ్మోత్సవం, 1300–1330 మధ్య ఆడి బ్రహ్మోత్సవం వంటి ఉత్సవాలు చేరాయి. విజయనగర కాలానికి వచ్చేసరికి తిరుమలలో సంవత్సరానికి అనేక బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించే స్థాయికి సంప్రదాయం విస్తరించింది. ఇక 1539 నుంచి 1616 మధ్య కాలానికి సంబంధించిన శాసనాల్లో సంవత్సరానికి పది బ్రహ్మోత్సవాల వరకు ప్రస్తావనలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీకష్ణదేవరాయల కాలం ఈ ఉత్సవ చరిత్రలో మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ఆయన 1513లో తన జన్మమాసమైన తై మాసంలో మరో బ్రహ్మోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అచ్యుతరాయల కాలంలో కార్తీక బ్రహ్మోత్సవానికి సంబంధించిన ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. తాళ్లపాక పెద తిరుమలయ్యంగార్‌ ఆధ్వర్యంలో 1539లో ఆడి బ్రహ్మోత్సవం ఏర్పడింది. ఇలా రాజులు, సామంతులు, భక్తులు చేసిన దానధర్మాలతో ఉత్సవాల సంఖ్య, వైభవం కాలానుగుణంగా పెరుగుతూ వచ్చింది.ఈ చరిత్రలో మరో కీలక మలుపు మలయప్పస్వామివారి ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి రావడం. టీటీడీ చారిత్రక సమాచారం ప్రకారం సుమారు 1339 ప్రాంతం నుంచి శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా మలయప్పస్వామివారు ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. నేడు బ్రహ్మోత్సవాల్లో మనం దర్శించే వాహన సేవల సంప్రదాయానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నేపథ్యం.ఈ ఉత్సవాలలో ప్రతి వాహనం ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది..పెద్ద శేష వాహనంతో బ్రహ్మోత్సవ వాహన సేవలు ప్రారంభమవుతాయి. ఆదిశేషుడిని శ్రీమహావిష్ణువుకు శాశ్వత సేవకుడిగా, శయన తల్పంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. అందువల్ల పెద్ద శేష వాహన సేవ స్వామివారి దివ్యత్వం, అనంతత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.చిన్న శేష వాహన సేవలోనూ శేషుని ప్రతీకే ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. పెద్ద శేష వాహనం తరువాత చిన్న శేష వాహనం రావడం వాహన సేవల క్రమంలో ప్రత్యేకత. శేషుడు స్వామివారికి సేవకుడు మాత్రమే కాకుండా నిత్య కైంకర్యానికి ప్రతీకగా భావించబడతాడు.హంస వాహనాన్ని జ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో హంసకు వివేకం, మంచి–చెడు మధ్య విచక్షణ వంటి భావాలను ఆపాదించారు. అందువల్ల హంస వాహనంపై దర్శనమిచ్చే స్వామివారి ద్వారా భక్తుడు వివేకంతో జీవించాలనే సందేశాన్ని గ్రహిస్తాడనే ఆధ్యాత్మిక భావన ఉంది.సింహ వాహనం శౌర్యానికి, ధైర్యానికి ప్రతీక. సింహం శక్తి పరాక్రమాలకు ప్రతిరూపం. స్వామివారు సింహ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా భక్తుల్లో ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందాలనే భావనను ఈ సేవ ప్రతిబింబిస్తుంది.ముత్యపు పందిరి వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వాహనాల్లో ఒకటి. ముత్యాలతో అలంకరించిన పందిరి మధ్య స్వామివారు దర్శనమివ్వడం భక్తులకు దివ్య సౌందర్యానుభూతి కలిగిస్తుంది. ముత్యాలు పవిత్రతకు, నిర్మలత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించడంతో ఈ వాహన సేవకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ ఉంది.కల్పవృక్ష వాహనం భక్తుల కోరికలను తీర్చే దైవకపకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. పురాణ సంప్రదాయంలో కల్పవృక్షం కోరిన కోరికలను ప్రసాదించే దివ్య వృక్షంగా చెప్పబడుతుంది. అందువల్ల కల్పవృక్ష వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరాలని భక్తులు ప్రార్థించే సందర్భంగా మారుతుంది.సర్వభూపాల వాహనం మరో ప్రత్యేకమైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని రాజులు, పాలకులు ఎందరున్నా, అధికారమంతా పరమాత్మ అధీనంలోనే ఉందనే భావనకు ఇది ప్రతీకగా భావిస్తారు. ‘సర్వ భూపాల’ అంటే సమస్త భూలోక పాలకుల భావన. అధికారానికి మించిన దైవాధీనతను గుర్తుచేసే వాహనంగా దీనిని ఆధ్యాత్మికంగా వివరిస్తారు.మోహినీ అవతారం సాధారణ వాహన సేవలకంటే భిన్నమైనది. శ్రీమహావిష్ణువు మోహినీ రూపాన్ని ధరించిన పురాణ ఘట్టాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ సేవలో స్వామివారు మోహినీ అవతారంలో దర్శనమిస్తారు. మోహినీ రూపం ద్వారా ధర్మరక్షణ, దైవ మాయ, అధర్మంపై ధర్మ విజయాన్ని భక్తులకు గుర్తుచేసే భావన ఉంది.బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరిగే సేవ గరుడ వాహనం. గరుడుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు వాహనం. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో గరుడుడికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. గరుడ వాహన సేవ సందర్భంగా స్వామివారిని దర్శించేందుకు లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.హనుమంత వాహనం భక్తి, సేవ, శక్తికి ప్రతీక. శ్రీరాముడికి పరమభక్తుడైన హనుమంతుడు నిస్వార్థ సేవకు ఆదర్శంగా నిలిచాడు. హనుమంత వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం భక్తి, కైంకర్యం, ధర్మనిçష్టను గుర్తుచేస్తుంది.గజ వాహనం ఐశ్వర్యం, బలం, గాంభీర్యానికి ప్రతీక. ఏనుగు భారతీయ సంప్రదాయంలో రాజసానికి, స్థిరత్వానికి ప్రతిరూపం. గజ వాహనంపై మలయప్ప స్వామివారి దర్శనం భక్తులకు రాజాధిరాజైన శ్రీనివాసుడి వైభవాన్ని చాటుతుంది.సూర్యప్రభ వాహనం సూర్యుని తేజస్సుకు ప్రతీక. సూర్యుడు జీవానికి ఆధారం. స్వామివారు సూర్యప్రభ వాహనంపై వెలుగులు విరజిమ్ముతూ దర్శనమివ్వడం దైవ తేజస్సుకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.చంద్రప్రభ వాహనం సూర్యప్రభకు భిన్నమైన శాంతి, చల్లదనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. చంద్రుని కాంతి ప్రశాంతతకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అందువల్ల చంద్రప్రభ వాహన సేవ భక్తుల్లో ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది.రథోత్సవం బ్రహ్మోత్సవాల్లో మరో మహత్తర ఘట్టం. భారీ రథంపై స్వామివారు మాడ వీధుల్లో ఊరేగుతారు. భక్తులు తాళ్లను పట్టుకుని రథాన్ని లాగుతూ స్వామివారి సేవలో పాల్గొంటారు. ఇది సామూహిక భక్తి, కైంకర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.అశ్వ వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల చివరి వాహన సేవల్లో ఒకటి. గుర్రానికి ఉండే శక్తి వేగాలు చైతన్యానికి ప్రతీక. స్వామివారు అశ్వ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా ధర్మరక్షణకు దైవశక్తి సిద్ధంగా ఉందనే ఆధ్యాత్మిక భావనను భక్తులు అనుభూతి చెందుతారు.వాహనాల ప్రస్తావన కూడా ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. టీటీడీ ప్రచురించిన ‘ది ఫెస్టివల్స్‌ ఆఫ్‌ తిరుమల: ఎ హిస్టరీ’లో 1491 నుంచి 1628 మధ్య వివిధ వాహనాలకు సంబంధించిన తొలి శాసన ప్రస్తావనలను నమోదు చేసింది. 1491లో రథం, అశ్వ వాహనాల ప్రస్తావనలు, 1494లో శేష వాహనం, 1512లో గజ వాహనం, 1530లో గరుడ వాహనం, 1546లో హంస వాహనం, 1547లో ముత్యపు పందిరి వంటి వాహనాలకు సంబంధించిన చారిత్రక ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. అంటే నేడు కనిపిస్తున్న వాహన సేవలన్నీ ఒకే సమయంలో ఏర్పడినవి కావు; శతాబ్దాల కాలంలో ఒక్కొక్కటిగా సంప్రదాయంలోకి వచ్చి చేరాయి.బ్రహ్మోత్సవాల తొమ్మిది రోజుల క్రమంలో మొదటి రోజు ధ్వజారోహణంతో ఉత్సవానికి అధికారిక శ్రీకారం చుడుతుంది. గరుడ పతాకాన్ని ఎగురవేయడం ద్వారా దేవతలను ఉత్సవాలకు ఆహ్వానిస్తారనే సంప్రదాయం ఉంది. ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం వాహన సేవలు జరుగుతాయి. చివరి రోజు చక్రస్నానం, అనంతరం ధ్వజావరోహణంతో ఉత్సవం ముగుస్తుంది. టీటీడీ ప్రకారం ప్రతి వాహన సేవకూ ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.ఇదీ చదవండి: శ్రీవారి దర్శనానికి ఈ మెట్ల మార్గమే ఎందుకు ప్రత్యేకం?

తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో అడుగడుగునా చరిత్ర దాగి ఉంది. శిలాశాసనాలు, పురాతన మండపాలు, ఆభరణాలు మాత్రమే కాదు, స్వామివారి వైభవాన్ని కీర్తిస్తూ శతాబ్దాల క్రితం రచించిన వేలాది సంకీర్తనలు తిరుమల చరిత్రకు అద్దం పడుతున్నాయి. ఆ అపురూప సంపదకు ప్రధాన వారసత్వంగా నిలిచినవారు తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు. శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామిపై భక్తితో ఆయన రచించిన కీర్తనలు నేటికీ తిరుమల కొండల్లో మార్మోగుతూనే ఉన్నాయి.తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామిని స్తుతిస్తూ దాదాపు 32 వేల కీర్తనలు రచించారు. తెలుగు వాగ్గేయకారుల సంప్రదాయానికి ఆయన చేసిన సేవ విశేషమైనది. భక్తి, శరణాగతితో పాటు నాటి సామాజిక పరిస్థితులను కూడా ఆయన తన సంకీర్తనల్లో ప్రతిబింబించారు.అన్నమయ్య రచనలు తొలుత తాళపత్రాలపై లిఖితమై ఉండేవి. అనంతరం ఆయన కుమారుడు తాళ్లపాక పెద్ద తిరుమలాచార్యులు వాటిని రాగిరేకులపైకి లిఖింపజేశారు. క్రీ.శ. 1525–1530 మధ్య కాలంలో సంకీర్తన భాండారం నిర్మాణం పూర్తయి, తాళ్లపాక వంశానికి చెందిన రచనలను రాగిరేకులపై భద్రపరచారు. విజయనగర రాజు అచ్యుతరాయలు ఈ సంకీర్తన భాండారం నిర్మాణానికి సహకరించారు. తిరుమల ఆలయ చరిత్రపై పరిశోధన చేసిన సాదు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి ఈ రాగిరేకులను గుర్తించడంతో అన్నమయ్య సాహిత్య సంపద మళ్లీ వెలుగులోకి వచ్చింది. అయితే కాలగమనంలో అన్నమయ్య రచనల్లో కొంత భాగం శాశ్వతంగా కనుమరుగయ్యాయి. అన్నమయ్య రచించిన 32 వేల రచనల్లో 14,932 కీర్తనలను టీటీడీ అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చింది. అన్నమయ్య కీర్తనలకు సంగీత రూపం ఇచ్చి ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేందుకు టీటీడీ 1978లో ప్రత్యేకంగా అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టును ప్రారంభించింది. ఈ ప్రాజెక్టు సంగీతం, పరిశోధన–ప్రచురణలు, రికార్డింగ్‌ వంటి విభాగాల ద్వారా అన్నమయ్య సాహిత్యాన్ని విస్తృతంగా ప్రచారం చేస్తోంది.

తిరుమల శ్రీవారిని దర్శించుకునేందుకు భక్తులు అనేక మార్గాల్లో కొండపైకి చేరుకుంటారు. రహదారి మార్గం, వాహనాల ప్రయాణంతో పాటు నడక మార్గంలో కొండను అధిరోహించడం కూడా భక్తుల ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. తిరుపతి నుంచి తిరుమలకు వెళ్లే అలిపిరి మెట్ల మార్గం ఇందుకు ప్రధాన ఉదాహరణ. వేలాదిమంది భక్తులు ప్రతిరోజూ ఈ మార్గంలో మెట్లు ఎక్కుతూ శ్రీవారిని దర్శించుకోవడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది.అలిపిరి నుంచి తిరుమలకు వెళ్లే నడకదారి చరిత్ర శతాబ్దాల నాటిదిగా భావిస్తారు. తిరుమల కొండలకు వెళ్లే పురాతన మార్గాల్లో ఇదొకటి. గతంలో రవాణా సౌకర్యాలు అంతగా అందుబాటులో లేని కాలంలో భక్తులు కాలినడకనే కొండను అధిరోహించేవారు. స్వామివారి దర్శనం కోసం దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన భక్తులు అడవులు, కొండ మార్గాలు దాటి తిరుమలకు చేరుకునేవారు.‘అలిపిరి’ అనే పేరుకు సంబంధించి కూడా వివిధ కథనాలు ఉన్నాయి. తిరుమల ఆలయ చరిత్రలో ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. నడక మార్గం ప్రారంభమయ్యే ప్రాంతంలోనే గాలిగోపురం, పాద మండపం వంటి ప్రదేశాలు భక్తులకు కనిపిస్తాయి. ఇక్కడి నుంచి మెట్లు ఎక్కడం ప్రారంభించే భక్తులు ముందుగా శ్రీపాదాల మండపంలో నమస్కరించి తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించే సంప్రదాయం ఉంది. అలిపిరి మెట్ల మార్గంలో మొత్తం దాదాపు 3,500కు పైగా మెట్లు ఉన్నాయి. కొండ ఎత్తును బట్టి మెట్లు వరుసగా పైకి సాగుతాయి. మార్గమధ్యంలో భక్తులు విశ్రాంతి తీసుకునేందుకు అనేక ప్రదేశాలు, తాగునీరు, ఇతర సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఆధునిక కాలంలో భక్తుల రాకపోకలకు అనుగుణంగా ఈ నడక మార్గాన్ని టీటీడీ అనేక దశల్లో అభివృద్ధి చేసింది.కొందరు భక్తులు తమ మొక్కుబడిలో భాగంగా ఈ మార్గంలో పాదయాత్ర చేస్తారు. మరికొందరు కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి నడక మార్గంలో తిరుమలకు చేరుకుంటారు. చిన్నారుల నుంచి వృద్ధుల వరకు అనేక వయసుల భక్తులు ఈ మార్గంలో కనిపిస్తారు. మెట్లపై ‘గోవిందా... గోవిందా’ అంటూ స్వామి నామస్మరణ చేస్తూ ముందుకు సాగుతుంటారు. అలిపిరి మార్గంలో ఉన్న గాలిగోపురం కూడా భక్తులకు ఎంతో పరిచయం. గతంలో కొండను ఎక్కే భక్తులకు ఈ గోపురం ఒక ముఖ్యమైన గుర్తుగా ఉండేది. ఇక్కడి నుంచి తిరుమల కొండల వైపు సాగుతున్న మార్గం భక్తులకు తమ గమ్యం సమీపిస్తున్న భావనను కలిగిస్తుంది. పాదయాత్రలో అలసట ఎదురైనా స్వామివారి దర్శనం కోసం భక్తులు అదే ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగుతుంటారు.కాలక్రమంలో రహదారి మార్గం అభివృద్ధి చెందడంతో వాహనాల ద్వారా తిరుమలకు చేరుకునే అవకాశం పెరిగింది. అయినప్పటికీ అలిపిరి నడక మార్గం ప్రాధాన్యం తగ్గలేదు. శ్రీవారిపై భక్తితో మెట్లు ఎక్కే సంప్రదాయం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. ముఖ్యంగా మొక్కులు చెల్లించుకునే భక్తులు పాదయాత్రకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. తిరుమలకు వెళ్లే ఈ మెట్ల దారి కేవలం ఒక కొండ మార్గం కాదు, భక్తుడి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి ప్రతీకగా మారింది. మొదటి మెట్టు దగ్గర ప్రారంభమయ్యే ప్రయాణం ప్రతి మెట్టుతో భక్తుడిని శ్రీవారి సన్నిధికి మరింత చేరువ చేస్తుంది. శారీరకంగా శ్రమ ఉన్నప్పటికీ స్వామి నామస్మరణతో ఆ ప్రయాణం భక్తులకు ప్రత్యేక అనుభూతిని ఇస్తుంది.శతాబ్దాలుగా భక్తుల అడుగులతో ఏర్పడిన ఈ మార్గం నేటికీ అదే ఆధ్యాత్మిక భావనను కొనసాగిస్తోంది. వాహనాలు వేగంగా కొండపైకి చేరుతున్న ఆధునిక కాలంలోనూ ఒక్కో మెట్టు ఎక్కుతూ శ్రీవారి సన్నిధికి చేరుకోవాలనే భక్తుల కోరిక మాత్రం మారలేదు. అందుకే అలిపిరి మెట్ల మార్గం తిరుమల చరిత్రలో ఒక నడకదారిగా మాత్రమే కాకుండా భక్తి, మొక్కు, శ్రీవారి నామస్మరణతో ముడిపడిన శాశ్వత ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణ మార్గంగా నిలిచిపోయింది.ఇదీ చదవండి: తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో అమ్మవారు ఎందుకు కనిపించరు?

కలియుగప్రత్యక్షదైవం వేంకటేశ్వరుని చరిత్ర ఎన్నో అద్భుతాలతో నిండి ఉంటుంది. వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలు కూడా ఈ నాటికీ కనపడుతూ ఉంటాయి. కొన్ని మనకి తెలిసినట్టే ఉంటాయి, కానీ స్పష్టత ఉండదు. అది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మాయాజాలం. భక్తిలో లోపం ఉండదు. నమస్కారం, పూజ చేస్తూ ఉంటాం. గట్టిగా కొన్ని వివరాలు అడిగితే అవగాహన లేదు కనుక చెప్పలేకపోతాం.ఆ విధంగా మనం అయోమయంలో పడే విషయాలలో ఒకటి తిరుమలలో అమ్మవారు లేరేమిటి? ప్రతి ఆలయంలోనూ స్వామి పక్కనే అమ్మవారు కూడా ప్రత్యేకంగా ఉంటారు కదా! మరొకటి తిరుచానూరులో ఉన్న అమ్మవారు ఎవరు? పద్మావతియా? అలమేలు మంగమ్మా? స్వామివారిని పద్మావతీ అలమేలుమంగా సమేత వేంకటేశ్వరుడు అని కీర్తిస్తాం కదా! పద్మావతి, అలమేలుమంగా ఒకరే అయితే ఇద్దరుగా ఎందుకు చెపుతాం? ఇంతకీ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దేవేరులు స్వామి వద్ద ఉండరా? తెలుసుకుందాం.శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు తిరుమలలో అవతరించటానికి గల కారణాలు పురాణాలు చెప్పిన కథ అందరికీ తెలుసు. లక్ష్మీదేవి తాను నెలవై ఉన్న స్థానాన్ని భృగుమహర్షి పాదంతో తన్నినందుకు అలిగి వైకుంఠాన్ని వదలి వెడితే, భార్యని వెదుకుతూ శ్రీమహావిష్ణువు భూలోకానికి రావటం జరిగింది. వెతికి, వెతికి విసిగిపోయి ఆయన వరాహక్షేత్రంలో తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండిపోయాడు. వరాహస్వామిని తాను ఉండటానికి స్థలం అడిగితే ఇచ్చి, వకుళమాతను సేవ చేయమని నియోగించాడు.వకుళమాత ఆలనలో తేరుకున్న వైకుంఠనాథుడు వేటకి వెళ్ళి అక్కడ పద్మావతిని చూసి, మోహించి, దెబ్బలు తిని, వకుళకి తన పరిస్థితి చెప్పి, నారాయణవనాన్ని పాలించే ఆకాశరాజు వద్దకు వెళ్ళి పద్మావతితో తన వివాహం నిశ్చయం చేయించమని అడిగాడు. వియ్యమందటానికి తమది సమాన స్థాయి కాదు కదా! అంటుంది వకుళ. వకుళని వెళ్ళమని చెప్పి, ఆమె వెళ్ళే లోపు తాను ఎఱుకులసాని వేషం వేసి, పద్మావతి తల్లి ధారిణీదేవిని సుముఖురాలిని చేశాడు.ఈ పద్మావతి ఎవరు?ఈ పద్మావతీదేవి ఇతివృత్తానికి నాంది కృతయుగంలో జరిగింది. త్రేతాయుగంలో కొనసాగింది. ద్వాపరయుగంలో అంతర్హితంగా ఉండిపోయింది. ఇరువదిఎనిమిదవ కలియుగంలో పతాక సన్నివేశం జరిగింది. కుశధ్వజుడు మాలావతిల కుమార్తె లక్ష్మీదేవి అంశతో జన్మించింది. పుట్టగానే పురిటి గదిలోనే వేదాలు వల్లె వేయటంతో వేదవతి అని నామకరణం చేశారు. లక్ష్మీదేవి అంశ కదా! పెద్దలు వద్దని చెపుతున్నా వినకుండా, విష్ణువే తనకు తనకు భర్తగా లభించాలని తపస్సు చేయటం ప్రారంభించింది.అసలే అందాల రాశి. ఇప్పుడు తపశ్శక్తి చేత మరింత మెరిసిపోతోంది. రావణాసురుడు ఆమె సౌందర్యాన్ని చూచి మోహపరవశుడు అయ్యాడు. వేదవతి నిరాకరించటంతో బలవంతం చేయబోయాడు. ఒక రాక్షసుడు ఆశించిన శరీరం ధరించి ఉండటం అవమానంగా భావించి విష్ణువు చేతనే ఆ పాపిని చంపిస్తాను అని ప్రతిజ్ఞ చేసి యోగాగ్నిలో శరీరం వదలింది. రావణుడు చేసేది లేక, కోరిక తీరక వెనుదిరిగి వెళ్ళిపోయాడు. అగ్నిదేవుడు ఆ తపస్వినిని తనతో తీసుకు వెళ్ళి స్వాహాదేవి వద్ద భద్రంగా ఉంచి కాపాడాడు.త్రేతాయుగంలో శ్రీ మహా విష్ణువు శ్రీరామచంద్రుడుగా అవతరించినప్పుడు తన కోరిక తీరుతుందేమో అని భావించింది. ఇప్పుడు తపస్సు మరొక విధంగా సాగింది. రావణుడు సీతాదేవిని అపహరించే సమయంలో అగ్ని అతడితో ‘‘నేను నీ శ్రేయోభిలాషిని కనుక ఒక రహస్యం చెపుతాను. విను. నీవు తీసుకు వెడుతున్నది సీత కాదు. సీత నా దగ్గర ఉంది.’’ అని వేదవతిని చూపిస్తాడు. కాముకుడైన రావణుడు నిజమని నమ్మి వేదవతిని తనతో లంకకు తీసుకు వెడతాడు.సీత అగ్ని వద్ద క్షేమంగా ఉంది. రావణుడు పెట్టిన బాధలనన్నింటినీ భరించింది వేదవతి. రావణ వధానంతరం అగ్నిప్రవేశం చేసింది. వేదవతితో పాటు సీతను కూడ కసుగందకుండా తెచ్చి ఇచ్చాడు అగ్నిభట్టారకుడు. సీత పక్కన సీత లాగా ఉన్న స్త్రీని చూసి రాముడు నిన్ను పోలి ఉన్న ఈమె ఎవరు? అని ప్రశ్నించాడు. దానికి సీత ‘‘ఈమె వేదవతి. నాకు మారుగా అగ్నిదేవుడు ఈమెను లంకకు పంపాడు. మన కోసం ఆమె రావణుడు పెట్టిన హింసలన్నిటినీ భరించింది.నీ కొరకే తపస్సు చేస్తోంది. కనుక ఈమెను కూడా నీవు నాతో పాటుగా స్వీకరించ వలసినది’’ అని ప్రార్థించింది. రాముడు ఆమెను మెచ్చుకున్నాడు. కానీ, ఈ జన్మలో అది కుదరదు. తాను ఏకపత్నీవ్రతం అనే దానిని ఆచరిస్తున్నానని, ఆమె కోరిక రాబోయే కాలంలో తీరుతుందని అప్పటి వరకు బ్రహ్మలోకంలో వసించమని సెలవిచ్చాడు. అది కలియుగవాసుల అదృష్టం పండి వేంకటాచలంలో ఫలించింది. అప్పటి వరకు వేదవతి బ్రహ్మలోకంలో తపస్సు చేస్తూ ఉండి పోయింది.కలియుగంలో శ్రీ మహావిష్ణువు అలిగి భూలోకానికి వెళ్ళిన లక్ష్మీదేవిని వెతుకుతూ అలసి పోయి, ఆదివరాహ క్షేత్రంలో తపస్సు చేస్తూ, వకుళ ఆదరణతో ఉండిపోయాడు. అదే సమయంలో నారాయణవనాన్ని చంద్రవంశానికి చెందిన ఆకాశరాజు పాలిస్తూ ఉండేవాడు. భార్య ధరణీదేవీ. వారికి ఎంతకాలానికి సంతానం లేదు. బృహస్పతి సూచన మేరకు పుత్రకామేష్టి చేయాలనుకున్నాడు. దాని కోసం బంగారు నాగలితో భూమిని దున్నుతూ ఉంటే భూమిలో నుంచి ఒక వెయ్యి రేకుల పద్మం పుట్టింది. అందరూ చూస్తూ ఉండగా, పద్మం విచ్చుకొని, అందులో ఒక బాలిక దర్శనం ఇచ్చింది. ఇంతలో అశరీరవాణి ఆకాశరాజును ఉద్దేశించి ‘‘ఈ బాలిక నీ కుమార్తె. పద్మావతి. అల్లారుముద్దుగా పెంచు. అంతా శుభం జరుగుతుంది.’’ అని పలికింది. ఆకాశరాజు ధారిణీదేవిల సంతోషానికి అంతు లేదు. పద్మావతి అడుగుపెట్టిన వేళావిశేషం వల్ల వారికి వసుదానుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.అయోనిజ అయిన కుమార్తెకు వరుణ్ణి వెతకటం ఎట్లా అని ఆలోచిస్తున్నాడు ఆకాశరాజు. వనవిహారనికి వెళ్ళిన పద్మావతి శ్రీనివాసుని చూసి ఆకర్షితురాలై విరహవేదనతో బాధపడుతున్న సమయంలో ఎఱుకతగా వచ్చి శ్రీనివాసుడు వకుళ వచ్చే సమయానికి ఆకాశరాజుని, ధారుణి దేవిని సంబంధం అంగీకరించటానికి సంసిద్ధం చేయటం జరిగింది. చక్రవర్తితో సంబంధం. తగిన ఏర్పాట్లు ఉండాలి. అందుకు కుబేరుడి వద్ద అప్పు తీసుకున్నాడు. సమయానికి లక్ష్మీదేవి దగ్గర లేదని బాధ పడుతుంటే అగ్నిదేవుడు వెళ్ళి కొల్హాపురంలో ఉన్న లక్ష్మిని తీసుకు వచ్చాడు.కల్యాణం కాగానే లక్ష్మి తిరిగి వెళ్ళి పోయింది. వేంకటేశ్వరుడు తిరుమలకు పద్మావతీదేవితో వెళ్ళిపోయాడు. కానీ, లక్ష్మీదేవి దూరమైందనే బాధ ఆయనను వేధిస్తోంది. చూడలేక పద్మావతి తాను వెళ్ళి బతిమాలి తీసుకు వస్తాను అన్నది. కానీ, శ్రీనివాసుడు తానే వెళ్ళి, కొల్హాపురంలో లక్ష్మి కోసం వెతికితే కనపడలేదు. తపస్సు చేశాడు. తపస్సు ఫలించి, అశరీరవాణి సువర్ణముఖీ నదీతీరంలో మున్యాశ్రమ సమీపంలో ఒక సరస్సు నిర్మించి, బంగారు పద్మాలు ప్రతిష్ఠించి మహాలక్ష్మిని ఉపాసించు అని చెప్పింది.ఆ విధంగా పన్నెండు సంవత్సరాలు ఉపాసన చేశాక పద్మనాళం నుండి బంగారు రథం మీద సర్వాభరణ శోభితురాలై ఆవిర్భవించింది. శ్రేష్ఠమైన పుష్పం తామరలో ఉన్న తల్లి కనుక అలర్‌ మేల్‌ మంగై అని కీర్తించారు. పద్మంలో పుట్టింది కనుక పద్మ అన్నారు. పద్మినీజాతి స్త్రీ కనుక పద్మావతి. పద్మం అంత పవిత్రము, ఆహ్లాదకరము అయినది. పద్మాలు కలది కనుక పద్మావతి అయింది. శ్రీనివాసుడు పద్మావతిని ప్రేమగా స్వీకరించాడు.తనతో తిరుమలకు తీసుకు వెడుతుంటే దేవతలు, మునులు ప్రార్థించటంతో అర్చామూర్తిగా తిరుచానూరులో ఉండటానికి అంగీకరించింది. తిరుచానూరులో స్వతంత్ర వీరలక్ష్మిగా పూజలు అందుకుంటున్నది. వ్యూహలక్ష్మిగా శ్రీనివాసుని వక్షస్థలాన చేరింది. ఆకాశరాజు కుమార్తె పద్మావతి కూడా వ్యూహలక్ష్మితో ఐక్యమై పోయింది. దేవేరులను ప్రత్యేకమైన విగ్రహాలుగా విడిగా ఉంచకుండా వారిని తన వక్షస్థలాన ధరించి శ్రీనివాసుడు (శ్రీ అంటే లక్ష్మికి నివాసమైనాడు) అయ్యాడు. లక్ష్మికి ఉన్న రూపాలన్నిటికి నెలవైనాడు.వక్త్రాబ్జే భాగ్యలక్ష్మీః, కరతలకమలే సర్వదా దానలక్ష్మీఃదోర్దండే వీరలక్ష్మీర్హృదయ సరసిజే భూతకారుణ్యలక్ష్మీః,ఖడ్గాగ్రే శౌర్యలక్ష్మీః, నిఖిలగుణగణాడంబరే కీర్తిలక్ష్మీః.సర్వాంగే సౌమ్యలక్ష్మీః సర్వసామ్రాజ్యలక్ష్మీర్మయితు విజయతాం!శ్రీనివాసుడికి ఆ పేరు సార్థకమైంది. మరి, పద్మావతికి ఆ పేరు సార్థకమేనా? పద్మావతి అంటే పద్మవనంలో పుట్టింది అని మాత్రమే కాదు. పద్మాలు అంటే కుండలినీ మార్గంలో ఉండే షట్చక్రాలు.మానవ శరీరంలో జగన్మాత కుండలినీ రూపంగా మూలాధారంలో మూడున్నర చుట్టలు చుట్టుకొని ఉంటుంది. ఆ దారిలో సాధకుడు దాటవలసిన స్థాయులే షట్చక్రాలు. అవే పద్మాలు. ఆ పద్మాలలో ఉండే తల్లి పద్మావతి. ఆ చైతన్య స్వరూపిణి భక్తులు ఆరాధించటానికి అనువుగా ఒక భౌతిక రూపం ధరించింది అని సూచించటానికే అమ్మ ఏడు కొండలకు మూలంలో వెలసింది. ఆ ఏడుకొండలు సహస్రారంతో కలిపి ఏడు చక్రాలు. సహస్రారంలో ఉండే పరంధాముడే శ్రీనివాసుడు. ఏడుకొండల మొదట ఉన్న పద్మావతి ఏడో కొండపైన ఉన్న తన భర్త ఇంటికి చేరుకోవటం అన్న దానికి ప్రతీకయే భక్తులు కొండనెక్కి స్వామిని దర్శించుకోవటం. తిరుమలలో అన్నీ ఆశ్చర్యాలే, అద్భుతాలే, రహస్యాలే! ఇవి మచ్చుకి.- డాక్టర్‌ ఎన్‌.అనంతలక్ష్మిఇదీ చదవండి: జ్ఞానమే విముక్తి – చిక్కులే సమాధానం

రోజూ ఒకే రకమైన వంటలతో బోర్‌ కొడుతోందా? అయితే కాస్త కొత్త రుచులను మీ వంటింట్లోకి ఆహ్వానించండి! మఖానా చాట్‌ నుంచి వెర్మిసెల్లి ఘేవర్‌ వరకు.. ఈ వెరైటీ వంటకాలు ఒక్కసారి ట్రై చేయాల్సిందే!మఖానా చాట్‌..కావలసినవి..మఖానా: 2 కప్పులు,ఉడికించిన ఆలుగడ్డ: 1,ఉల్లిపాయ: 1,టొమాటో: 1,పచ్చిమిర్చి: 1,కొత్తిమీర: కొద్దిగా,చాట్‌ మసాలా: టీస్పూన్,కారం: అర టీస్పూన్,నిమ్మరసం: టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత.తయారీ..- ముందుగా పాన్‌లో మఖానా వేసి నూనె లేకుండా క్రిస్పీగా వేయించాలి.- చల్లారిన తర్వాత చేత్తో కొద్దిగా చిదమాలి.- ఇప్పుడు ఉల్లిపాయ, టొమాటో, ఆలుగడ్డ, పచ్చిమిర్చి తరగాలి.- వీటిని మఖానాలో కలపాలి.- ఉప్పు, కారం, చాట్‌ మసాలా వేసి బాగా కలపాలి.- చివరగా నిమ్మరసం, కొత్తిమీర చల్లాలి.అంతే మఖానా చాట్‌ రెడీ! వెంటనే సర్వ్‌ చేస్తే క్రిస్పీగా, రుచిగా ఉంటుంది.వెజ్‌ లాహోరీ..కావలసినవి..కాలీఫ్లవర్‌: కప్పు ముక్కలు,క్యారెట్‌: 1,క్యాప్సికమ్‌: 1,బీన్స్‌: అర కప్పు,ఉల్లిపాయ: 1,టొమాటోలు: 2,అల్లం వెల్లుల్లి పేస్ట్‌: టీస్పూన్,కారం: అర టీస్పూన్,గరం మసాలా: అర టీస్పూన్,ధనియాల పొడి: టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు,కొత్తిమీర: కొద్దిగా.తయారీ..- ముందుగా కూరగాయలను చిన్న ముక్కలుగా కోసి కొద్దిగా ఉడికించాలి.- పాన్‌లో నూనె వేడి చేసి ఉల్లిపాయలు వేయించాలి.- అల్లం వెల్లుల్లి పేస్ట్‌ వేసి కలపాలి.- తర్వాత టొమాటో ముక్కలు వేసి మెత్తగా ఉడికించాలి.- ఇందులో కారం, ధనియాల పొడి, గరం మసాలా, ఉప్పు వేయాలి.- ఉడికించిన కూరగాయలు వేసి బాగా కలపాలి.- కొద్దిగా నీరు పోసి 5 నిమిషాలు ఉడికించాలి.- చివరగా కొత్తిమీర చల్లి దించేయాలి.అంతే, హెల్తీ వెజ్‌ లాహోరీ రెడీ!వెర్మిసెల్లి ఘేవర్‌..కావలసినవి..సేమియా: కప్పు,మైదా: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు,పాలు: అవసరమైనంత,చక్కెర: కప్పు,నెయ్యి: టేబుల్‌స్పూన్,నూనె: వేయించడానికి సరిపడా,ఏలకుల పొడి, పాలపొడి : కొద్దిగా,డ్రై ఫ్రూట్స్‌: అలంకరణకుతయారీ..- ముందుగా సేమియాను కొద్దిగా వేయించి పక్కన పెట్టాలి.- మైదాలో పాలు పోసి పలుచటి పిండిలా కలపాలి.- అందులో సేమియా వేసి కలపాలి.- కడాయిలో నూనె వేడి చేయాలి.- సేమియా మిశ్రమాన్ని మధ్యలో రంధ్రం ఉండేలా కొద్దికొద్దిగా పోయాలి.- బంగారు రంగులోకి వచ్చి క్రిస్పీగా మారే వరకు వేయించాలి.- మరోవైపు చక్కెర, కొద్దిగా నీటితో పాకం తయారు చేయాలి.- వేడి ఘేవర్‌పై చక్కెర పాకం పోయాలి.- పాలపొడి, డ్రై ఫ్రూట్స్‌తో అలంకరిస్తే రుచికరమైన వెర్మిసెల్లి ఘేవర్‌ రెడీ.చౌచౌ పొరియల్‌కావలసినవి..చౌచౌ (బెంగళూరు వంకాయ): 2,ఉల్లిపాయ: 1,పచ్చిమిర్చి: 2,ఆవాలు: అర టీస్పూన్,మినప్పప్పు: అర టీస్పూన్,కరివేపాకు: కొద్దిగా,పసుపు: చిటికెడు,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: ఒక టేబుల్‌ స్పూన్‌,కొబ్బరి తురుము: 2 చెంచాలు.తయారీ..- చౌచౌను పొట్టు తీసి చిన్న ముక్కలుగా కట్‌ చేసుకోవాలి.- బాణలిలో నూనె వేడి చేసి ఆవాలు, మినప్పప్పు, కరివేపాకు, పచ్చిమిర్చి వేయాలి.- కట్‌చేసిన ఉల్లిపాయ ముక్కలు వేసి వేయించిన తర్వాత చౌచౌ ముక్కలు, పసుపు, ఉప్పు వేసి కలపాలి.- కొద్దిగా నీరు చల్లి మూతపెట్టి మెత్తగా ఉడికించాలి.- చివర్లో కొబ్బరి తురుము వేసి రెండు నిమిషాలు కలిపితే రుచికరమైన చౌచౌ పొరియల్‌ సిద్ధం.ఇదీ చదవండి: హైబీపీని అదుపులో పెట్టే పొటాషియమ్‌!

చిన్న చిన్న మతిమరపులే ఒక్కోసారి పెద్ద తలనొప్పిగా మారుతుంటాయి. ఇలాంటి రోజువారీ మరపులకు తిరుగులేని మంత్రాలే ఈ స్మార్ట్‌ గాడ్జెట్లు!తాళాల లాకర్‌!ఇంటికి తాళం వేయటం కాదు. ఆ తాళం చెవులను దాచిపెట్టడమే అసలైన భద్రత! అందుకే, చాలామంది తాళం చెవులను దాచడానికి ఇంట్లో కొత్త కొత్త ప్రదేశాలను అన్వేషిస్తుంటారు. ఈ బ్రెయిన్‌ వర్క్‌కు కాస్త బ్రేక్‌ ఇవ్వడానికి వచ్చిందే ఈ కీ లాకర్‌. ఇంటి బయట గోడకు అమర్చుకునే ఈ చిన్న మెటల్‌ బాక్స్‌లో అదనపు తాళం చెవులను భద్రంగా పెట్టుకోవచ్చు.నాలుగు అంకెల కోడ్‌ పెట్టుకుని. అవసరమైనప్పుడు పిన్‌ ఎంటర్‌ చేసి బాక్స్‌ తెరిచి చెవి తీసుకోవచ్చు. స్నేహితులు, బంధువులు లేదా ఇంటి పనివాళ్లు మనం లేని సమయంలో ఇంట్లోకి రావాల్సి వచ్చినా ఇది ఉపయోగపడుతుంది. పని అయిపోయాక కోడ్‌ను మార్చేస్తే సరి. సుమారు ఏడు తాళం చెవులు పెట్టుకునేంత స్థలం ఉంటుంది. దుమ్ము, తేమ, తుప్పు నుంచి రక్షణ ఉండేలా రూపొందించారు. ధర రూ. 700 మాత్రమే!రిమోట్లన్నింటికీ బాస్‌!కేవలం అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే కనిపించకుండా పోయే వస్తువుల్లో రిమోట్‌దే మొదటి స్థానం! అంతేకాదు, టీవీకి ఒక రిమోట్‌... ఏసీకి మరో రిమోట్‌... ఇలా ఇంట్లో ఉండే ఏ ఒక్క రిమోట్‌ కనిపించకపోయినా ఇల్లంతా జల్లెడ పట్టాల్సిందే. ఇకపై ఈ రిమోట్‌ గందరగోళానికి చెక్‌ పెట్టే, చిన్న మంత్రమే ఈ మ్యాజిక్‌ క్యూబ్‌. ఒక్కసారి వైఫైకి కనెక్ట్‌ చేస్తే చాలు.మొబైల్‌ యాప్‌ ద్వారా టీవీ, ఏసీ వంటి ఇన్‌ ఫ్రారెడ్‌ పరికరాలను ఆన్‌, ఆఫ్‌ చేయొచ్చు. అంటే రిమోట్‌ ఎక్కడుందో వెతికే బదులు ఫోన్‌ ఎక్కడుందో చూసుకుంటే చాలు! టైమర్‌ పెట్టుకోవచ్చు. సీన్‌ లు సెట్‌ చేసుకోవచ్చు. అలెక్సాతోనూ కనెక్ట్‌ చేసుకోవచ్చు. చిన్న క్యూబ్‌లా కనిపించినా, ఇంట్లోని రిమోట్లన్నింటికీ ఇది ఒక్కటే బాస్‌! ధర రూ. 1000.స్విచ్‌ వేయకుండానే, పని పూర్తి!ఇంట్లోంచి బయటికి వచ్చాకే గుర్తొస్తుంది.. గీజర్‌ ఆఫ్‌ చేశామా? ఏసీ స్విచ్‌ అలాగే ఉందా? మళ్లీ ఇంటికి వెళ్లి చెక్‌ చేయాలా అనే టెన్షన్‌ ! అందుకే, ఈ చిన్న స్మార్ట్‌ ప్లగ్‌ ఉంటే ఆ గోలే ఉండదు. సాధారణ ప్లగ్‌లా కనిపించే ఈ వైఫై స్మార్ట్‌ ప్లగ్‌ను గీజర్, ఏసీ, మైక్రోవేవ్‌ ఓవెన్‌ వంటి విద్యుత్‌ అవసరమయ్యే పరికరాలకు ఉపయోగించుకోవచ్చు.మొబైల్‌లోని యాప్‌తో కనెక్ట్‌ చేసుకొని, ఎక్కడి నుంచైనా వాటిని ఆన్‌ , ఆఫ్‌ చేయొచ్చు. అంతేకాదు.. ఏ పరికరం ఎంత విద్యుత్‌ ఖర్చు చేస్తుందో కూడా గమనించవచ్చు. అలా కరెంట్‌ బిల్లు చూసి షాక్‌ అవ్వడం కంటే.. ముందే వినియోగాన్ని తగ్గించొచ్చు కూడా! రోజూ ఒకే సమయానికి ఆన్‌ లేదా ఆఫ్‌ షెడ్యూల్‌ కూడా పెట్టుకోవచ్చు. అలెక్సా, గూగుల్‌ అసిస్టెంట్‌తో వాయిస్‌ కమాండ్‌ కూడా ఇవ్వొచ్చు. ధర రూ.1,000.ఇదీ చదవండి: మెన్స్‌ ఫ్యాషన్‌లో ‘పర్సనల్‌ టచ్‌’.. ఇప్పుడు ఇదే ట్రెండ్‌!

ప్యాంట్‌కి షర్ట్‌. షర్ట్‌కి కోట్‌... అంతేనా పురుషుల ఫ్యాషన్‌? అస్సలు కాదు! ఈ రోజుల్లో దుస్తులు కేవలం వేసుకునేవి మాత్రమే కాదు, మన గురించి చెప్పే వార్డ్‌రోబ్‌ విజిటింగ్‌ కార్ట్‌గా మారాయి. అందుకే పురుషుల్లోనూ రెడీమేడ్‌ కంటే, సంప్రదాయ టైలరింగ్‌ అందానికి, ఆధునిక ఆలోచనలతో కొత్త కలెక్షన్స్‌ను తీసుకొస్తున్నారు. అవెంటో ఇక్కడ చూద్దాం...అభిరుచికి తగినట్లే ఎంపికఒకప్పుడు రెడీమేడ్‌ దుస్తుల్లో నచ్చిన సైజు దొరికితే చాలు అనుకునే పురుషులు ఇప్పుడు చాలా తక్కువ. చాలామంది తమకు ఏది నప్పుతుంది? ఏ కట్‌లో సౌకర్యంగా ఉంటుంది? ఏ రంగు తమ వ్యక్తిత్వాన్ని చూపిస్తుంది? అని ఆలోచిస్తున్నారు. తమ కొలతలకు, అభిరుచికి తగ్గట్టుగా డిజైనర్‌ వేర్‌ను ఎంచుకుంటున్నారు. అలా కచ్చితమైన కటింగ్, పదునైన భుజాల ఆకృతి, పొరలుగా కనిపించే కాలర్లు, ప్రత్యేకమైన పాకెట్లు– ఇలా ప్రతి అంశం దుస్తులకు ఒక నిర్మాణాత్మకమైన అందాన్ని తీసుకొస్తుంది.సౌకర్యమే కొత్త స్టయిల్‌!ఫ్యాషన్‌ లో లుక్‌ ఎంత ముఖ్యమో, కంఫర్ట్‌ కూడా అంతే ముఖ్యం. అందుకే శరీర నిష్పత్తులకు తగ్గట్టుగా దుస్తులను రూపొందించడం మరో ప్రత్యేకత. మరీ బిగుతుగా కాదు, మరీ వదులుగా కాదు. కదిలినప్పుడు ఇబ్బంది పెట్టకుండా, వేసుకున్నప్పుడు సహజంగా అనిపించేలా కటింగ్‌ ఉంటుంది. ఎందుకంటే, రోజంతా సర్దుకుంటూ కూర్చునే ఉద్యోగం చేస్తే, అసలైన ఉద్యోగం పోతుంది కదా!అకేషనల్‌ డిజైన్స్‌ ప్రశాంతంగా ఉండే ఒకే తెల్ల చొక్కానే ప్రతిసారి ఆఫీస్‌పార్టీ, ఫ్యామిలీ ఫంక్షన్‌కైనా సరిపోతుందనే రోజులు పోయాయి! ఇప్పుడు పురుషులు కూడా ఏ సందర్భానికి ఎలాంటి లుక్‌ కావాలో ముందే ఆలోచించుకొని, ప్రత్యేకంగా డిజైన్‌ చేయించుకుంటున్నారు. అలా పార్టీకి వేసుకునే బ్లేజర్‌ అయినా, పెళ్లికి ఎంచుకునే జో«ద్‌పురి అయినా మన అభిరుచికి తగ్గ చిన్న చిన్న మార్పులతో దానికి వ్యక్తిగత ముద్రను జోడిస్తున్నారు.సంప్రదాయం... కొత్త గీతల్లో!భారతీయ హస్తకళలో భాగమైన జర్దోజీ, ఆరి వంటి సంప్రదాయ ఎంబ్రాయిడరీ పద్ధతులను పూల డిజైన్లకే పరిమితం చేయకుండా సరళమైన రేఖలు, ఆధునిక ఆకృతులు, విరుద్ధమైన అల్లికలతో ఆసక్తికరమైన రూపాలను తీసుకొస్తున్నారు. కానీ, ఎక్కడా అవసరానికి మించిన అలంకరణ కనిపించదు. ఎందుకంటే ఇప్పటి పురుషుల ఫ్యాషన్‌ లో ఎక్కువగా అరవడం లేదు. సైలెంట్‌గా స్టేట్‌మెంట్‌ ఇస్తున్నారు.ఫ్యాబ్రిక్‌ పైనా దృష్టి!ఒకే వస్త్రానికి అన్ని పనులూ అప్పగిస్తే ఎలా! అందుకే, వేసుకునే ఫ్యాబ్రిక్‌పై కూడా దృష్టి పడుతోంది. పట్టు నచ్చుతుంది కాని, కాటన్‌ కంఫర్ట్‌ కావాలి. అలాగే, వెల్వెట్‌ టచ్‌తో రిచ్‌లుక్‌ ఉండాలి అని ఫీల్‌ అవుతున్నారు. అందుకే, ఒకేసారి రెండు, మూడు రకాల వస్త్రాలను కలిపి తమకు నచ్చిన టెక్స్చర్, ఫీల్, లుక్‌ను పురుషులే ఎంచుకుంటున్నారు. అందుకే, ఇక్కడ డిజైన్‌లో సంప్రదాయం ఉంటుంది. కానీ పాతకాలపు ఫీలింగ్‌ కనిపించదు.అలా మొత్తానికి ఫురుషుల్లోనూ ఫ్యాషన్‌ అంటే మార్కెట్‌ ట్రెండ్‌ను ఫాలో కావటం కాదు, తమకంటూ ఓ స్టయిల్‌ను డిజైన్‌ చేసుకోవటం ట్రెండ్‌గా మారింది.ఇదీ చదవండి: మంచి ఫిట్‌నెస్‌ అంటే..?

నేను తిరిగి వచ్చేసరికి ఆయన నా గది ముందు నాకోసం వేచిచూస్తూ కనపడ్డాడు. నేను తలుపు తాళం తీశాక నన్ను పలకరించాడు.‘‘నీతో మాట్లాడాలి.’’ఆయనవంక తేరిపార చూశాను. ఏభై పైనే ఉంటుంది. ఆరోగ్యవంతమైన శరీరం. ముప్పాతిక వంతు బట్టతల. ఐదు అడుగులు మించి లేడు. ఇన్‌ షర్ట్, టై.‘‘నాతో ఏం పని సార్‌?’’ సందిగ్ధంగా అడిగాను.‘‘నీ గురించి నాకు అంతా తెలుసు. నువ్వు బయటకి వచ్చి ఇవాళ్టికి ఐదో రోజు. మొదటి రెండు రోజులూ నువ్వు గదిలోంచి బయటకి రాలేదు. నీ మిత్రుడే ఫేక్టరీకి వెళ్ళాడు. జైల్లో మూడేళ్ళు ఆల్కహాల్‌కి దూరంగా ఉన్నావు. ఆ అలవాటు ఉన్నవాళ్ళకి దాన్ని తాగాలని ఉంటుంది. అందుకు డబ్బు కావాలి.’’ ఆయన చిరునవ్వుతో చెప్పేది ఆపాడు.‘నా గురించి ఈయన ఇదంతా ఎలా తెలుసుకున్నాడు? నాతో ఏం అవసరం ఈయనకి’ అని ఆలోచించాను. తృప్తికరమైన జవాబు రాలేదు. గదిలోని ఏకైక కుర్చీని చూపించి, నేను గోడకి ఆనించి వేసిన పరుపు చుట్టమీద కూర్చున్నాను. ఆ బీదగదిని చూశాక ఆయన మొహంలో ఏవగింపు కనిపించింది.‘‘నీకో ఏభై వేల రూపాయలు ఇవ్వాలని వచ్చాను.’’ విషయంలోకి వస్తూ ఆయన సూటిగా వచ్చాడు.ఆయన వంక ప్రశ్నార్థకంగా చూశాను.‘‘నువ్వో ఏభై వేల రూపాయలని బేంక్‌ కేషియర్‌ నుంచి తీసుకుని, జేబులో పెట్టుకుని నడిచి వెళ్ళిపోయే అవకాశం ఉంది. నిన్నెవరూ అడ్డగించరు.’’‘‘ఏ బేంక్‌?’’‘‘ఇంపీరియల్‌ బేంక్‌.’’‘‘దానివల్ల మీకేం లాభం?’’‘‘అది నీకు అనవసరం. నెహ్రూ నగర్‌ బ్రాంచ్‌లోని ఆ బేంక్‌కి నువ్వు ఇవాళ మధ్యాహ్నం ఒకటిన్నరకి రా. లంచ్‌ సమయం కాబట్టి నువ్వు లోపలకి రాగానే తలుపుని అరగంటపాటు మూసేస్తారు. బేంక్‌ మేనేజర్‌ గదిలోకి వెళ్ళి రివాల్వర్‌ చూపించి బెదిరిస్తే ఆయన నగదున్న వాల్ట్‌ని తెరుస్తాడు. అందులో ఏభై వేలుంటాయి. దాంతో నువ్వు వెళ్ళిపోవచ్చు.’’‘‘లేదా పట్టుబడచ్చు. నేను బేంక్‌ దొంగని కాను.’’ చెప్పాను.‘‘జేబుదొంగవని తెలుసు. కాని నువ్వు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. అక్కడ నిన్నెవరూ అడ్డగించరు. జేబు కొట్టేస్తే పట్టుబడే రిస్క్‌ ఉంటుంది. జేబుదొంగతనం కన్నా ఇది రిస్క్‌ లేని చాలా తేలికైన పని.’’‘‘నా వృత్తికి రివాల్వర్‌ అవసరం లేదు. అది లేదు.’’ఆయన మౌనంగా జేబులోంచి ఓ రివాల్వర్‌ తీసి ఇచ్చాడు. అందుకుంటే తేలిగ్గా ఉంది. అచ్చం రివాల్వర్‌లా కనిపించే అది గట్టి నల్ల రబ్బర్‌తో చేసిన ఆటవస్తువని గ్రహించాను.‘‘నేను ఎప్పుడైనా మీ జేబు కొట్టేశానా? అందువల్ల మీకు తీవ్ర నష్టం వచ్చి నన్ను ఇరికించాలని పథకం వేశారా?’’ అడిగాను.ఆయన సన్నగా నవ్వి తల అడ్డంగా ఊపాడు.‘‘లేదు, ఇది పగకి చెందిన పథకం కాదు. జైల్‌ వార్డెన్‌ నా ఫ్రెండ్‌. నీలాంటి వారి గురించి అడిగితే, ఐదు రోజుల క్రితం విడుదలైన నీ గురించి చెప్పాడు.’’‘‘దీనివల్ల మీకు వచ్చే లాభం ఏమిటన్న ప్రశ్నకి నాకు జవాబు కావాలి. అంతదాకా నేను సరే అనలేను.’’ఆయన చిన్నగా నిట్టూర్చి చెప్పాడు.‘‘అందులో పని చేసే కేషియర్‌ నా అల్లుడు. కొన్ని రోజులక్రితం ఆ వెధవ నిర్లక్ష్యంగా తీసుకున్న నోట్లు దొంగనోట్లు అని తెలిసింది. అంత పెద్ద మొత్తం నోట్లని అసలు వాటితో రీప్లేస్‌ చేసే అవకాశం మా కుటుంబంలో ఎవరికీ లేదు. దాంతో వాటిని దొంగిలిస్తే అది బయటపడదు. ఈ రోజు కేష్‌ని ట్రెషరీకి పంపాలి. పంపితే ఇది బయటపడి ఆ వెధవ జైలుకి వెళ్తాడు.’’‘‘కాని ఆ దొంగనోట్ల వల్ల నాకేం ప్రయోజనం? నేను మరోసారి జైలుకి వెళ్తాను.’’ఆయన సన్నగా నవ్వి చెప్పాడు.‘‘అందుకే ఏభై వేలు నీవి అన్నాను. అవి మంచి నోట్లు. మిగిలినవి తీసేస్తాడు.’’ఆయన చెప్పిందాని గురించి ఆలోచించాను. ఆయన ప్రవర్తన, మాటల తీరుని బట్టి నాకు ఎలాంటి అనుమానం కలగలేదు.‘‘సరే.’’ ఒప్పుకున్నాను.ఆయన నాతో కరచాలనం చేసి బయటకి వెళ్తూ చెప్పాడు.‘‘గుర్తుంచుకో. సరిగ్గా ఒకటిన్నరకి. రెండున్నరకి డబ్బుని ట్రెషరీకి పంపుతారు. మా వాడి ఉద్యోగాన్ని నిలబెట్టినందుకు నేను సర్వదా కృతజ్ఞుడ్ని.’’ నా చేతులు పట్టుకుని చెప్తూంటే ఆయన గొంతు డగ్గుత్తికైంది.‘‘నన్ను తోడుదొంగని చేస్తున్నారు.’’ నవ్వుతూ చెప్పాను.∙∙ సరిగ్గా పన్నెండున్నరకి ఇంపీరియల్‌ బేంక్‌ రీజనల్‌ మేనేజర్‌కి ఫోన్‌ చేసి నేను చెప్పదలచుకున్నది చెప్పాను. మర్నాడు దినపత్రికలో ఆ వార్త మొదటి పేజీలో వచ్చింది.‘ఇంటిదొంగ’నిన్న మధ్యాహ్నం ఒకటిన్నరకి ఇంపీరియల్‌ బేంక్, నెహ్రూనగర్‌ బ్రాంచ్‌ని ఆడిటర్స్‌ ఆకస్మికంగా తనిఖీ చేస్తే, ఏభై మూడు లక్షలు మాయమయ్యాయని తెలిసింది. సిబ్బంది ఇళ్ళని, వారి బంధువుల ఇళ్ళని వెదికితే మేనేజర్‌ వియ్యంకుడి తమ్ముడి ఇంట్లో ఆ సొమ్ము దొరికింది. దాన్ని ట్రెషరీకి తరలించి ఆ దొంగని, మేనేజర్ని అరెస్ట్‌ చేశారు. ఆర్నెలల్లో రిటైరయ్యే ఆ మేనేజర్‌ తన తప్పుని ఒప్పుకున్నాడు.ఆ వార్తతో ప్రచురించిన ఫొటోలోని తోడుదొంగ నా దగ్గరకి వచ్చినాయనదే!- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: ఈ వారం కథ: నాచ్‌ కా ఘోడా.. నవరంగ్‌ కా బాజా!

‘‘ఇదేమైనా ఇండియా పాకిస్తాన్‌ యుద్ధమా... ఓ తెగ గింజుకుంటున్నావ్‌! కొడుకు షాదీలో మొఖం మాడ్చుకుని కూచుంటే బంధువులు ఏమనుకుంటారన్న జ్ఞానం లేకుండా పోయింది దలిందర్‌ ఆద్మీకు’’ అంటూ మొఖమ్మీదే చీవాట్లేసి విసురుగా వెళ్లిపోయింది బీబి.బీబి మాటలు అతలాకుతలం చేశాయి రసూల్‌ సాహెబ్‌ని. చచ్చిన పాముని మళ్ళీ మళ్ళీ చంపుతున్నట్లే అనిపించాయి ఈటెల్లాంటి బీబి మాటలు. బిగ్గరగా అరవాలనిపించింది. ఎటూ పాలుపోక ఏడ్వాలనిపించింది. అసలే మొండి మనిషి, అలాగని మూర్ఖుడూ కాదు. మానవ సంబంధాల పట్ల తనకున్న అవగాహన తక్కువేమీ కాదు. తన జీవితకాలంలో తల్లిదండ్రుల మాట జవదాటలేదు. రెక్కల కష్టం మీద గంపెడు బరువును మోసి, పిల్లలకు ఒకదారి చూపిన మనిషి. తరతరాల కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాలని, తన సంస్కృతిని కాపాడుకోవాలని తపించే మనిషి. ఆ తపనే ఈరోజు ఇలాంటి పరిస్థితికి రావడానికి కారణం అవుతుందని ఎన్నడూ అనుకోలేదు రసూల్‌ సాహెబ్‌.బేటేకా షాదీ అందరూ సంబరంగా వుంటే తను ఇంత బాధగా ప్రవర్తించడం మంచిది కాదనిపించింది. ఒక్క వుదుటన లేచి షాదీఖానా నుంచి బయటకు వచ్చాడు. ఎవరూ తనని ఆపే ప్రయత్నం చేయలేదు. అసలు తను అలా బయటకు వచ్చేయటం ఎవరైనా గమనించారో లేదో కూడా తెలీదు. ఎవరి హడావుడిలో వాళ్లున్నారు.ఉక్రోషంగా నడవడం మొదలు పెట్టాడు. పెద్ద పెద్ద అంగలతో ఆరడుగుల బక్కచిక్కిన శరీరం గాలివాటానికి నావను నడిపించే తెరచాపలా కొట్టుకుపోతున్నట్లే వుంది రసూల్‌ సాహెబ్‌ని చూస్తే.మే నెల నలభై ఐదు డిగ్రీల ఎండలో చెమటలు పట్టి నుదుటి పైనుంచి కారిపోతుంది. చెమట వలనో లేక కన్నీళ్ళే జారిపోతున్నాయో తెలీదుకానీ ఎర్రబడ్డ కళ్లల్లో నుంచి నీళ్ళు.అలా నడుచుకుంటూనే పది కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న పకీరుపాలెం చేరుకున్నాడు. పకీరుపాలెం– అక్కడే రసూల్‌ సాహెబ్‌ బాల్యం గడిచింది. సెయింట్‌ తెరేసా స్కూల్‌ దాక వచ్చి చదువుకుని వెళ్ళేవాడు. పాత మార్కెట్‌ ట్రాఫిక్‌ రద్దీ నుంచి జాగ్రత్తగా మస్తాన్‌ దర్గా సెంటర్‌ దాటుకుంటూ రోడ్డు మీదే దోస్తులతో ఆడుకుంటూ వచ్చేవాడు రోజు.జ్ఞాపకాలు తరుముతున్నట్లే వచ్చేశాడు. పకీరుపాలెం ఇప్పుడు తన జ్ఞాపకాలకు తోడు నిలిచేదిగా లేదు. అంతా మారిపోయింది. తనని గుర్తుపట్టి పలకరించే వారిప్పుడు లేరు. కొన్ని కుటుంబాలు తనలాగే పాలెం వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయాయి. కొందరు వయోభారంతో చనిపోయి ఉంటారు. పాతముఖాలేవీ కనబడనే లేదు. ఊరికి మధ్య ఉండటంతో మంచి రేటు పలికితే పిల్లల బాధ్యతలు దింపుకోడానికి ఉన్న ఇళ్లు అమ్ముకుని ఊరి చివరి ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోయారంతా. పకీరుపాలెం ఇప్పుడు ఒక అనాథనామంగా మిగిలి పోయింది.ఇప్పటికే ‘పకీరుపాలెం’ పేరును ఉచ్చరించడానికి నామోషీపడి పక్కనే వున్న రంగుతోట పేరుతో చెప్పుకుంటున్నారు. కాలం మారింది, మనుషులూ మారిపోయారు. మొహల్లా రూపురేఖలూ మారిపోయాయి. పచ్చని జ్ఞాపకాలు కొలిమిలో కాలిపోయినట్లే అనిపిస్తుంది. మొహల్లా మధ్యలో ఉండే పీర్ల మకాన్‌ శిథిలమై పోయింది. చూట్టూ ఖాళీ జాగా చాలావరకు కబ్జా అయిపోయివుంది. తన బాల్యంలో స్నేహితులతో కలసి ఆడుకున్న పీర్లచావిడి స్థలం కుంచించుకు పోయింది. అక్కడ వుండే చల్లని నీడనిచ్చే రావిచెట్టు మనుషుల్లో మానవత్వం మాయమైనట్లుగానే పూర్తిగా మాయమైపోయింది. తన అవస్థ కన్నా ఇంకా దీనంగా అనిపించింది పకీరుపాలేన్ని చూస్తుంటే.పీర్ల చావిడి దగ్గర కాసేపు ఉందామనుకుని వచ్చిన రసూల్‌ సాహెబ్‌కు అక్కడ కూర్చునే అవకాశం కనబడలేదు. అడుగులు ముందుకు పడుతుంటే రసూల్‌ సాహెబ్‌ శరీరం మస్తాన్‌వలి దర్గా వైపుకు లాక్కెళ్లింది. పకీరుపాలేనికి ఆనుకుని రద్దీగా ఉండే ట్రంక్‌రోడ్డు అటుగా కొత్తపట్నం రోడ్డు మధ్యలో వున్న మస్తాన్‌వలి దర్గా సైజులో చాలా చిన్నదర్గా అయినా, ఆ దర్గా చరిత్ర కథలు కథలుగా చెప్పుకుంటారు.సూఫీ గురువు ప్రేమతత్వాన్ని బోధిస్తూ ఎక్కడి నుంచో వచ్చి ఇక్కడ ఉండేవారని, ఆయన చనిపోయిన తరువాత అక్కడ దర్గా నిర్మాణం జరిగిందని అంటారు. చాలామంది చేసుకున్న మొక్కుబడులు జరిగితే అక్కడే వేట మాంసంతో విందు భోజనాలు పెట్టేవాళ్లు. దర్గా అనగానే అది సాయిబుల ఒక్కరిదే కాదు, పక్కన గోపాలనగరం యాదవులు చాలా నిష్టతో కొలిచేవారు. ఒకమాటలో చెప్పాలంటే ఆ దర్గాకి వాళ్లే ధర్మకర్తలు. మా ఊర్లో మతసామరస్యానికి నిలువెత్తు నిదర్శనంగా ఉండేది మస్తాన్‌వలి దర్గా.విపరీతంగా ఎండ కాస్తుండటంతో దర్గాలో ఎవరూ లేరు. బయట చెప్పులు విప్పి, పక్కనే ఉన్న కుళాయి దగ్గర కాళ్లు చేతులు కడుక్కుని దర్గాలోకి అడుగుపెట్టాడు. నల్లరాతి బండలు పరిచి వుండే దర్గా ప్రాంగణంలో పైకప్పు ఉండకపోవడంతో కాళ్లు చురుక్కుమన్నాయి.ఓ మూలన జెండా చెట్టు ఉంది. అదొకప్పుడు చాలా విశాలమైన కొమ్మలతో ఆ మూడు రోడ్ల కూడలికి నీడనందించేది. ఇప్పుడు నగరం విస్తరించి జెండా చెట్టు కుంచించుకు పోయింది. విస్తారంగా వుండే కొమ్మలన్నీ నరికేశారు. బాగా వాడిపోయిన కొమ్మలకు ఆనించి రెండు జెండాలు ఉన్నాయి. పాత మిత్రుడు కనబడినంత సంబరంగా నేరుగా వెళ్ళి ఆ జెండా చెట్టుని రసూల్‌ సాహెబ్‌ హత్తుకున్నాడు. రసూల్‌ సాహెబ్‌కు దుఃఖం ఆగటం లేదు. జెండా చెట్టుతో తన జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకోడానికో... ఆ జెండా చెట్టు కింద సేదదీరడానికో ఆ చెట్టు నీడలో వాలిపోయాడు.∙∙ అప్పుడెప్పుడో తారీఖు కూడా గుర్తులేని ఒకరోజు, అదీ రసూల్‌ సాహెబ్‌ పెళ్ళి రేపనగా ముందు ‘మంజా’ రోజు ఇక్కడే ఈ జెండా చెట్టుకే జెండాలు పెట్టి మహబూబ్‌ సుభాని మొక్కు చెల్లించుకున్నాడు. తన పెళ్ళి అంగరంగ వైభవంగా జరపాలనుకున్న రసూల్‌ సాహెబ్‌ తండ్రి కొడుకు పెళ్లికి ‘నాచ్‌ కా ఘోడా నవరంగ్‌ బాజా’ పెట్టించాలనుకునేవాడు. అసలు పెద్దోడి పెళ్లిలోనే పెట్టించాలనుకున్నా పేదరికంతో పెళ్ళి భారం మోయలేక వదిలేశాడు. ఇప్పుడు కచ్చితంగా చిన్నోడి పెళ్ళి నాచ్‌ కా ఘోడా నవరంగ్‌ కా బాజా పెట్టాల్సిందే అని ఎంత ప్రయత్నించినా డబ్బులు సర్దుబాటు అవలేదు. తన బిడ్డలను గుర్రం మీద రాకుమారుల్లా చూసుకుని మురిసిపోవాలనుకున్న పెద్దాయన కల ముందు పేదరికం గెలిచింది. కొంతమంది చుట్టాలతో నామమాత్రంగా జరిగిపోయింది రసూల్‌ సాహెబ్‌ పెళ్ళి కూడా.రసూల్‌ సాహెబ్‌ వాళ్ల నాయన యెండ్లూరులో ఇటుకబట్టి కాల్చేవాడు. అంత శ్రమ తన బిడ్డ పడలేడని ఒంగోలు టౌనుకు తీసుకొచ్చి మిషనుకుట్టే పనిలో పెట్టాడు. అనుకున్నట్టే మిషనుకుట్టే పనిలో మంచి పనిమంతుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. కిరాయి మకాన్‌లో ఉంటూ తన బిడ్డలను సాకటానికి జీవితమంతా కుట్టుమిషన్లోని ఇరుసులా తిరుగుతానే అలసి పోయిన రసూల్‌ సాహెబ్‌ ఇద్దరు ఆడపిల్లలకు పెళ్ళి చేసి పంపాడు.చివరిగా మగబిడ్డ షఫీని ‘అల్లాహ్‌ కా దేన్‌’ అని మురిసిపోతూ పస్తులుండి మరీ చదివించాడు. ఇప్పుడు ఏదో ప్రైవేటు కంపెనీలో ఒక మోస్తరు ఉద్యోగం వచ్చింది. వాడికి చదువుతోపాటు ఇస్లామీయ ధార్మికత (దీన్‌) కూడా అబ్బింది. ఐదు పూటలు నమాజ్‌ చేస్తూ ఊర్లో సంస్కారవంతుడిగా పేరు సంపాదించుకున్నాడు. దాంతో మసీదులో పరిచయమైన ఒక పెద్దమనిషి తన కూతురునిచ్చి పెళ్ళి చేస్తానంటే మసీదు మౌల్వీ సాహెబ్‌ మధ్యవర్తిత్వంలో ఎట్టకేలకు ‘రిష్తా’ పక్కా అయింది.‘మంగ్నీ’ రోజు పెళ్ళి తేదీ ఖరారు చేయడంతోపాటు పెళ్ళిలో ఏమేమి ఇస్తారో, పెళ్ళితంతు ఎలా జరగాలో నిర్ణయం జరుగుతుంది. ఆడపిల్ల వారింటికి ముఖ్యమైన బంధువులనీ పిలుచుకుని వెళ్లారు. భోజనాలు అయ్యాక పెళ్ళికూతురు తండ్రి చెప్పడం ప్రారంభించాడు. కట్నకానుకలు లేని వివాహం. నిఖా మాత్రం ఊరంతా చెప్పుకునేంత గొప్పగా చేస్తానని చెప్పాడు పెళ్ళి కూతురు తండ్రి. అంతేకాదు, పెళ్ళిలో ఓ ముప్పై లక్షల విలువ చేసే ఇంటిని తోఫాగా ఇస్తూ జోడేకా రఖమ్‌ కింద మరో మూడు లక్షలు, కొత్త కాపురానికి కావలసిన సామానంతా ఇస్తానన్నాడు అడక్కుండానే.‘కట్నం ఇవ్వడంలేదు కానీ కట్నానికి మించే కట్టబెడుతున్నారుగా’ ఎవరో పక్కనుంచి గుసగుసలాడటం రసూల్‌ సాహెబ్‌ చెవిన పడింది. మౌల్వీ సాహెబ్‌ గుర్రుగా చూసేసరికి ఆ గుసగుసలు ఆగిపోయాయి. పెళ్ళికూతురు తండ్రి మాట్లాడటం, మౌలానా మాట్లాడటం తప్ప పెళ్ళికొడుకు తండ్రి అయిన రసూల్‌ సాహెబ్‌ అభిప్రాయాన్ని కోరే పరిస్థితి కనబడలేదు. అసలే కోపిష్టిమనిషి అని తెలిసినా ‘తుమ్‌ చుప్‌ రహోజీ’ అని విసుగ్గా సైగ చేసే భార్య ప్రవర్తన, కొడుకు ప్రవర్తన ఇంకాస్త బాధకు గురిచేసింది.ఇంతలో ఎవరో కానీ అక్కడ కూర్చున్న పెద్ద మనుషుల్లో ఒకడు ‘‘క్యావ్‌ జీ! బడే ఆద్మీ కైకూ చుప్‌ హో కర్‌ బైuŠ‡ గయే క్యాతోభీ బోలో’’ అన్నాడు.క్షణం ఆలస్యం చేయకుండా ‘‘మేరే బేటేకే షాదీమే మాబుసుభానీకె జండే నికాల్నా. ఏ హమారీ ఖాన్దాన్‌ మే అబ్‌ తక్‌ సబ్‌ లోగ్‌ కరేసోహై. నాచ్‌ కా ఘోడా నవరంగ్‌ కా బాజా రఖ్నా ఏ మేరే బావా కా ఖాయిష్‌’’ అన్నాడు. అంతే అక్కడంతా ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దం. కొందరు యటకారంగా చూస్తున్నారు. ఇంకొందరు కోపంతో. ‘‘అజీ తుమ్‌ చుప్‌ బైఠోజీ’’ వెనుక నుండి రసూల్‌ సాహెబ్‌ భార్య హెచ్చరించేలోపే పెళ్ళికూతురు తండ్రి కలగజేసుకుని, ‘‘ఏ క్యా షిర్క్‌ కే కామా మియా... ఐసే షైతానీ బాతా కర్నా నక్కో’’ అన్నాడు కొద్దిగా దురుసుగానే. రసూల్‌ సాహెబ్‌ మనసు చివుక్కుమంది.తన కొడుకు విసుగ్గా ‘ఏంటమ్మా’ అంటూ అమ్మకు సైగ చేశాడు. రసూల్‌ సాహెబ్‌కు కొడుకు ప్రవర్తన మరింత బాధపెట్టింది. కోపం తమాయించుకుని ‘‘ఏ మేరే బావాకా ఖ్వాయిష్‌. మేరే షాదీమే పూరా హువా నై.. మేరే బేటేకే షాదీమే పూరా కార్నాహై. ఆప్‌ బడే లోగ్, లేకిన్‌ హమారీ బాత్‌ భీ సునో’’ అనేలోపే మధ్యవర్తిగా వ్యవహరిస్తున్న మౌల్వీ కలగచేసుకుని. ‘‘తుమే ఏ దివానే బాతా కర్నా నక్కో. నాజాయజ్‌ కామ్‌ కైసే కర్తే జరాభి సమజ్‌ నై ఆప్కో’’ అన్నాడు.ఇదంతా కొత్తగా అనిపిస్తుంది. అందరూ కొత్తగా కనిపిస్తున్నారు. తన కొడుకూ భార్యతో సహా అందరూ.ఇప్పుడు కోపానికి బదులు ఏడుపు తన్నుకొచ్చేలా వుంది. రసూల్‌ సాహెబ్‌ తండ్రి వచ్చి భుజం మీద చెయ్యి పెట్టి బయటకు తీసుకెళ్ళినట్టుగా అలాగే బయటకు వచ్చేశాడు.తన తండ్రి బతికుండగా ఒకమాట అనేవాడు– ‘భూక్‌ కో... బే ఇజ్జతీకో కభీ భూల్నా నక్కో’– ఆకలినీ అవమానాన్నీ ఎప్పటికీ మరచిపోకూడదు. కాలం కలిసిరాని రోజుల్లో తాను ఆకలితో ఉండి బిడ్డలకు ఏ కొరతా లేకుండా పెంచాడు. ఆడపిల్లలకు పెళ్ళి చేసి పంపాక ఉన్న ఒక్క మగబిడ్డ షాదీలో తన ఖాన్దానీ ఖ్వాయిష్‌ పూర్తి చేసుకోవాలని భంగపడ్డాడు. ఒకప్పటి ఆకలి తనకు అల్సర్‌ని బహుమతిగా ఇస్తే, ఇప్పుడు ఈ అవమానం ఆత్మ క్షోభను బహుమతిగా ఇచ్చింది.మంగ్నీ తంతు ముగించుకుని ఇంటికి వచ్చీరాక ముందే మొదలుపెట్టింది రసూల్‌ సాహెబ్‌ భార్య బీబి ‘‘జిందగీ అంతా ఇలాగే అయిందానికి కానిదానికి ఏదో సమస్య సృష్టిస్తూనే వుంటావెందుకు. ఈ మొరటు మనిషి ఎలా చెబితే వింటాడో, వెళ్లిన చోట ఎలా ప్రవర్తించాలో ఇంకా తెలీకపోతే ఓ మూల కూసోవాలి’’ కసురుకుంటూ వంటగదిలోకి వెళ్లింది.షఫీ మాత్రం ఆవేశం ఆపుకుని తన గదిలోకి వెళ్లాడు.‘‘అది కాదే మా నాన్న నా పెళ్ళిలో నాచ్‌ కా ఘోడా నవరంగ్‌ కా బాజా పెట్టాలని ఎంతో ప్రయత్నం చేశాడు. ఆయన చేతిలో డబ్బులేకపోయింది. పైగా నీ నాయన మీద భారం పెట్టకూడదని తన ఖ్వాయిష్‌ని వదిలేశాడే. ఇప్పుడు మనకు అల్లాహ్‌ దయతో చిన్నచిన్న కోరికలు తీర్చుకునే అవకాశం ఉంది. నా ఆశతో పాటు మా నాయన కోరికా తీరుతుందే’’ అంటుండగానే వంటగదినుంచే...‘‘బస్‌ కరోజీ తుమ్హారే పురానీ కహానియా... బచ్చే కా ఇజ్జత్‌ క్యా హోతా సమజ్‌తే నై’’ విసురుగా బాసన్ల చప్పుడుతోపాటు వచ్చిన బీబి మాటలు పూర్తి అవకముందే, లోపల్నుంచి షఫీ బయటకు వచ్చి ఆవేశాన్ని అణిచి పెట్టుకుంటూ ‘‘అబ్బా జాన్‌ ఏ క్యా క్యా తమాషే బనాతేహో తుమే... ఏదైతే ముసల్మాన్లు ఆచరించకూడదో వాటిని పట్టుకుని ఊగులాడతావెందుకు. తాత నీ పెళ్ళిలో చేయాలనుకున్న షైతానీ పన్లను నా షాదీలో నువ్వు చేస్తానంటే నేనొప్పుకోను. అయినా ఇవన్నీ నీకు ముందే చెప్పి దుల్హన్‌ ఇంటికి తీసుకెళ్తే నలుగురిలో ఇజ్జత్‌ తీశావ్‌. ఇక ఆపు’’ తాత ఆకాంక్షను, తండ్రి ఆనందాన్ని ఎడంకాలితో ఎగిరి కొట్టినట్టనిపించిది. అయినా దుఃఖం కనబడనీయకుండా...‘‘అది కాదు బేటే... వారసత్వంగా నువ్వే కదా మా కలల్ని పండించాల్సింది’’‘‘వారసత్వం అంటే పిచ్చి పనులకా. అల్లాహ్‌ ఆగ్రహానికి లోనయ్యే పనులు నేను చేయను’’ అన్నాడు షఫి ∙∙ ఎక్కడో దూరం నుండి నవరంగ్‌ కా బాజా చప్పుడు లీలగా వినిపిస్తుంటే బాగా మైకం కమ్మేసి జెండా చెట్టుకు ఆనుకుని ఉన్న రసూల్‌ సాహెబ్‌కి హుషార్‌ వచ్చింది. జెండా చెట్టునే ఊతంగా చేసుకుని పైకి లేచి చుట్టూ చూశాడు. బాజాలు మోగుతున్న శబ్దం తప్ప దృశ్యం కనిపించకపోవడంతో దర్గా నుంచి బయటకు వచ్చాడు. దూరం నుంచి రెండు జెండాలు– ఒకటి పచ్చ జెండా ఇంకొకటి ఎరుపు జెండా– మాబుసుభాని జెండాలవి. ప్రాణం పోతున్న మనిషికి ఊపిరి పోస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది రసూల్‌ సాహెబ్‌కు. ఇంకాసేపటికి నవరంగ్‌ కా బాజా ఆ ప్రాంతాన్ని పూర్తిగా ఊపేస్తున్నట్లుగా దగ్గరవుతుంటే రసూల్‌ సాహెబ్‌ మనసు చిన్న పిల్లాడిలా చిందులేస్తోంది. ఎండ మండిపోతుందన్న స్పృహే లేదు. ఒళ్లంతా చెమట పడుతున్నా లెక్కచేయకుండా ఎదురెళ్లాడు. పాత మార్కెట్‌ సెంటర్‌లో మోగుతోందా నవరంగ్‌ కా బాజా. వలయాకారంగా నృత్యం చేస్తూ మోగిస్తున్నారు. మధ్యలో నాట్యమాడుతూ నాచ్‌ కా ఘోడా... ఘోడా మీద నిలువెత్తు ‘సేరా’ ధరించిన ‘దూలా’– అపురూపమైన దృశ్యం. తన బిడ్డలాంటి ఎవరో బిడ్డ తండ్రి ఖ్వాయిష్‌ పూర్తిచేయడానికో, ఖాన్దానీ సంప్రదాయాన్ని కాపాడటానికో!నాచ్‌ కా ఘోడా రంకెలేస్తుంటే పగ్గాలను గట్టిగా ఒడిసి పట్టుకున్నాడు ‘దూలా’. కేవలం గుర్రం పగ్గాలనే కాదు, సంప్రదాయ పట్టుకొమ్మలనూ గట్టిగా పట్టుకున్న వాడిలా ‘దూలేకా సెహ్రా సుహానా లగ్తాహై’ పాటకు నవరంగ్‌ కా బాజా మోగుతుంటే కొంతమంది కుర్రాళ్లు చిందులేస్తుంటే, ఆ రోడ్డు మీద వున్నవాళ్లు ఉన్నచోటే ఆగిపోయి చూస్తూ ఉండిపోయారు. రసూల్‌ సాహెబ్‌ ఆనందం పట్టలేకుండా వున్నాడు. అరవైకి సమీపిస్తున్న వయసులో భగభగలాడుతున్న ఎండలో తన పూర్వీకుల సంస్కృతి సజీవంగా కనబడే సరికి, ఆ బారాత్‌లో తాను చిన్నపిల్లాడైపోయాడు. ఆ పాటలకు మనసు చిందులేస్తుంటే తనకు తెలీకుండానే కాళ్లు చేతులు నాట్యమాడుతున్నాయి.పెళ్ళి బారాత్‌ మస్తాన్‌వలి దర్గా సమీపిస్తుంటే నిప్పులు కక్కే ఎండ ఎప్పుడు మాయమైందో తెలీదు కానీ ఆకాశంలో మబ్బులు కమ్ముకుని చినుకులు మొదలైయ్యాయి.పకీర్లు డప్పులు కొడుతూ ‘‘లా ఇలాహా ఇల్లల్లా’’ పాట అందుకున్నారు. రసూల్‌ సాహెబ్‌ మనసు పరవశించిపోతుంటే వర్షం పెద్దగా కురుస్తూ నిలువెల్లా తడిపేస్తుంటే, ఆ పకీరుపాలెం పిల్లల గుంపంతా తనతోటే డాన్స్‌ ఆడుతున్నట్లనిపిస్తుందేమో! డప్పులు మోగుతుంటే పెళ్ళికొడుకు గుర్రం దిగి జెండాలు జెండాచెట్టుకు ఆనించి పెట్టి దువా చేసుకుంటున్నాడు.అప్పటిదాకా వాడిపోయినట్లనిపించిన ఆ జెండాచెట్టు ఇప్పుడు పచ్చగా కళకళలాడుతోంది. రసూల్‌ సాహెబ్‌ ఒళ్లంతా తడిచిముద్దయిపోయి మనసు పునీతమైనట్టనిపిస్తుంది. రసూల్‌ సాహెబ్‌ కళ్ల నుంచి రాలుతున్నది వర్షపు నీళ్లో, కన్నీళ్ళో తెలీదుకానీ అవి కచ్చితంగా ఆనందబాష్పాలే!ఎక్కడో చెట్టుమీద చిటారు కొమ్మకు ఎక్కడో పచ్చని చిగురు కనిపిస్తుంది. ఈ జెండాచెట్టు మళ్ళీ విస్తరించబోతున్నట్లుగా.రసూల్‌ సాహెబ్‌ చిన్నపిల్లాడై చిందులేస్తూనే ఉన్నాడు.- నబి కరీమ్‌ ఖాన్‌ఇదీ చదవండి: సెకండ్‌ షో మర్డర్‌! ఎవరా హంతకుడు?

రిటైర్డ్‌ మేజర్‌ పాండురంగారావు విశాలమైన బంగ్లాలో ఆ అర్ధరాత్రి వేళ ఒక్కసారిగా కలకలం మొదలైంది. డయల్‌ 100 నుంచి సమాచారం అందుకున్న ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు ఘటనా స్థలానికి చేరుకున్నాడు. బెడ్‌రూమ్‌లో మేజర్‌ మృతదేహం మంచంపై పడి ఉంది. గదిలోని ఇనుప బీరువా బలవంతంగా పగలగొట్టి ఉంది. చనిపోయిన అతని భార్యకు చెందిన విలువైన బంగారు ఆభరణాలు మాయమయ్యాయి. ఇంటి ప్రధాన ద్వారం వద్ద ఉన్న సీసీటీవీ కెమెరా ధ్వంసమై ఉంది. అక్కడి సీన్‌ చూస్తే, ఇదంతా దోపిడీ దొంగల పనే అన్నట్టుగా స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది.అభిమన్యు అక్కడకు చేరుకునే సరికి మేజర్‌ కొడుకు నీలగిరి, కోడలు ప్రసూన కన్నీరు మున్నీరవుతూ కనిపించారు. ఏమైందని అడిగిన అభిమన్యుకు ‘మేము రాత్రి సెకండ్‌ షో సినిమాకి వెళ్లాం సార్‌. వచ్చేసరికి నాన్నగారు ఇలా... ఎవరో దొంగలు పడి ఆయన్ని ఊపిరాడకుండా చేసి చంపేశారు.’ అంటూ ఏడుస్తూ సినిమా టికెట్లను సాక్ష్యంగా చూపించాడు నీలగిరి.అతను చెప్పిన మాటలు, సమయం, చేతిలోని టికెట్లు అన్నీ అతనికి బలమైన ‘ఎలిబీ’ని ఇస్తున్నాయి.అభిమన్యు తీక్షణమైన చూపులు గదిని నిశితంగా గమనించసాగాయి. రక్తపు మరకలు లేవు, పెనుగులాట జరిగిన ఆనవాళ్లు కూడా లేవు. దిండుతో ఊపిరి ఆడకుండా చేసి చంపారుఅప్పుడే అభిమన్యు దృష్టిని ఆకర్షించింది. గదిలో ఒక మూలగా ఉన్న ‘రోబో వాక్యూమ్‌ క్లీనర్‌’. అభిమన్యు చూపును గమనించి నీలగిరి, ‘నాన్నకు తన గదిలోకి ఎవ్వరూ రావడం ఇష్టం లేదు. అందుకే కొద్దిరోజుల క్రితమే ఈ స్మార్ట్‌ రోబో క్లీనర్‌ను కొనుగోలు చేశాడు. అది రిమోట్‌ సహాయంతో పనిచేస్తూ గదిని శుభ్రం చేస్తుంది.’ చెప్పాడు.మర్డర్‌ జరిగిన గదిలో అంతా చిందరవందరగా ఉంటే, ఈ క్లీనర్‌ నేలపై ఉన్న ఆధారాలను తుడిచేసే ప్రమాదం ఉందని భావించి అభిమన్యు దాన్ని పరిశీలనగా చూశాడు. ఆ పరికరం సెన్సర్ల వెనుక ఒక చిన్న మార్పు అతనికి అనుమానం కలిగించింది.నీలగిరి సెకండ్‌ షోకు వెళ్లిన థియేటర్‌కు తన టీమ్‌ను పంపించి ఏం చేయాలో చెప్పాడు.అభిమన్యు వెంటనే సైబర్‌ టీమ్‌ను పిలిపించి, ఆ రోబో వాక్యూమ్‌ క్లీనర్‌ మెమొరీ చిప్‌ను, ఇంటి పరిసరాల్లోని డిజిటల్‌ సిగ్నల్స్‌ను డీకోడ్‌ చేయించాడు. తెల్లవారేసరికి ఇన్వెస్టిగేషన్‌ మొత్తం ఒక కొలిక్కి వచ్చింది.ఉదయం ఇంటి హాల్‌లో కుటుంబ సభ్యులందరినీ కూర్చోబెట్టాడు అభిమన్యు. అక్కడున్న పెద్ద స్మార్ట్‌ టీవీని ఆన్‌ చేశాడు. టీవీ తెరపై మొదట థియేటర్‌ బయట ఉన్న సీసీటీవీ దృశ్యాలు కనిపించాయి. సరిగ్గా ఇంటర్వెల్‌ సమయంలో నీలగిరి ఫోన్‌ మాట్లాడుతూ హాల్‌ నుంచి బయటకు వచ్చి, తన కారు తీసుకుని వేగంగా వెళ్లిపోవడం, మళ్ళీ సినిమా పూర్తయ్యే సమయానికి తిరిగి థియేటర్‌లోకి ప్రవేశించడం స్పష్టంగా రికార్డయి ఉంది.ఆ దృశ్యం చూసి నీలగిరి ముఖం పాలిపోయింది. ‘అది... నేను అర్జంట్‌ పని ఉండి బయటకు వచ్చాను... అంతే సార్‌!’ అంటూ తడబడ్డాడు.అభిమన్యు చిరునవ్వు నవ్వి, టీవీలో రెండో వీడియోను ప్లే చేశాడు. ఆ వీడియో నేల మట్టం నుంచి రికార్డవుతోంది. అందులో ఒక వ్యక్తి ముఖానికి మాస్క్‌ ధరించి బెడ్‌రూమ్‌లోకి రావడం, బీరువాను రాడ్డుతో పగలగొట్టడం, మంచంపై నిద్రిస్తున్న మేజర్‌పై దిండు అదిమి ఊపిరాడకుండా చేసి చంపడం రికార్డయి ఉంది. ఆ పెనుగులాట దృశ్యంలో హంతకుడి మాస్క్‌ పక్కకు తొలగి నీలగిరి ముఖం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది!హాల్‌లో ఉన్నవారంతా నిర్ఘాంతపోయారు. ‘నువ్వు ఆర్మీ మేజర్‌తో ఆడుకున్నావు నీలగిరి. నువ్వు పక్కా ప్లాన్‌తో కెమెరాలు పగలగొట్టి, బయటి దొంగల డ్రామా ఆడి, సినిమా ఎలిబీ సృష్టించుకున్నావు. కానీ రిటైర్డ్‌ మేజర్‌ పాండురంగారావు నీకంటే ముందే ప్రమాదాన్ని పసిగట్టారు. నీ ప్రవర్తనపై అనుమానం వచ్చి, ఆ రోబో వాక్యూమ్‌ క్లీనర్‌ లోపల అత్యాధునిక ‘ఆటోమేటిక్‌ నైట్‌–విజన్‌ స్పై కెమెరా’ను అమర్చారు.నువ్వు గదిలోకి రాగానే అది చప్పుడు లేకుండా మొత్తం రికార్డ్‌ చేసింది. నువ్వు నేరానికి ఎంచుకున్న టెక్నాలజీనే నీ తండ్రి నిన్ను పట్టించడానికి ఆయుధంగా మార్చారు. తండ్రులను వృద్ధాశ్రమాలకు పంపే స్థాయిని దాటిపోయి, ఆస్తి కోసం ఏకంగా చంపేసే నీలాంటి వాళ్ళ స్థానం జైలు గదులే’ అంటూ లేచి బయటకు నడిచాడు అభిమన్యు నీలగిరిని పోలీసులు అరెస్ట్‌ చేశారు.ఇంటి ముందు మేజర్‌ పాండురంగారావు సెల్యూట్‌ చేస్తున్న నిలువెత్తు ఫోటో...చట్టాన్ని కాపాడుతున్న అభిమన్యుకు సెల్యూట్‌ చేస్తున్నట్టు వుంది.- శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: దయ్యాల నౌకగా మారిన ‘మేరీ సెలెస్టే’.. నేటికీ అంతుచిక్కని మిస్టరీ!

హాయ్‌ డాక్టర్‌! నా వయసు ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాలు. నాకు ఒక సంవత్సరం వయసున్న పాప ఉంది. కనీసం మూడేళ్ల పాటు గర్భం రాకుండా ఉండేందుకు ఏం చేయాలి? కాపర్‌–టీ సురక్షితమేనా? దానివల్ల కొన్ని దుష్ప్రభావాలు వస్తాయని విన్నాను. అందుకే కాపర్‌–టీ వేయించుకోవడానికి కొంచెం భయంగా ఉంది. నా పరిస్థితికి ఏ గర్భనిరోధక పద్ధతి సరిపోతుంది?– సుశీల, వికారాబాద్‌.మూడేళ్ల పాటు గర్భధారణను వాయిదా వేయాలనుకుంటే, కాపర్‌–టీ మీకు ఒక మంచి ఎంపిక. అయితే మీ ఆరోగ్య పరిస్థితి, గత వైద్య చరిత్ర, ప్రస్తుతం ఉన్న సమస్యలు వంటి అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే ఇది మీకు సరిపోతుందా లేదా అనేది నిర్ణయించాలి. కాపర్‌–టీ సాధారణంగా సురక్షితమైన, అత్యంత ప్రభావవంతమైన గర్భనిరోధక పద్ధతుల్లో ఒకటి. ఇది గర్భాశయంలో అమర్చే చిన్న పరికరం. ఇందులో హార్మోన్లు ఉండవు. గర్భధారణను నివారించేందుకు ఇది నిరంతరం పనిచేస్తుంది. అందువల్ల ప్రతిరోజూ మాత్రలు వేసుకోవడం, తరచూ ఏదైనా గుర్తు పెట్టుకోవడం వంటి అవసరం ఉండదు. ముఖ్యంగా మరో బిడ్డకు కొంత విరామం ఇవ్వాలనుకునే మహిళలకు ఇది ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.తర్వాత కూడా కొనసాగించవచ్చుమళ్లీ గర్భం దాల్చాలని అనుకున్నప్పుడు వైద్యుల ద్వారా కాపర్‌–టీని తొలగించుకోవచ్చు. తొలగించిన తర్వాత సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం తిరిగి వస్తుంది. ఇందులో మరో ప్రయోజనం ఏమిటంటే, కాపర్‌–టీకి హార్మోన్లు ఉండవు. కాబట్టి హార్మోన్ల ఆధారిత గర్భనిరోధక పద్ధతులను ఉపయోగించరాదని అనుకునేవారికి ఇది ఒక ప్రత్యామ్నాయం. కొన్ని రకాల కాపర్‌–టీలు మూడు నుంచి పది సంవత్సరాల వరకు పనిచేస్తాయి. అంటే మీరు కోరుకున్న మూడేళ్ల విరామం పూర్తయిన తర్వాత కూడా, అవసరాన్ని బట్టి దాన్ని కొనసాగించవచ్చు.ఎప్పుడు వేయించుకోవాలి?కాపర్‌–టీని నెలసరి సమయంలోనే తప్పనిసరిగా వేయించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. గర్భం లేదని వైద్యులు నిర్ధారించిన తర్వాత, నెలసరి చక్రంలో తగిన సమయంలో అమర్చవచ్చు. ప్రసవం తర్వాత కూడా కాపర్‌–టీ వేయించుకోవచ్చు. అయితే ఎప్పుడు అమర్చాలి అనేది ప్రసవం జరిగిన విధానం, ప్రసవం తర్వాత మీ ఆరోగ్య పరిస్థితి వంటి అంశాలను బట్టి వైద్యులు నిర్ణయిస్తారు. అందుకే ముందుగా స్త్రీ వైద్య నిపుణులను సంప్రదించి, మీకు సరైన సమయం ఏదో తెలుసుకోవడం మంచిది.ప్రయోజనాలు..కాపర్‌–టీ గర్భధారణను నివారించడంలో తొంభై తొమ్మిది శాతానికి పైగా ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. – ఒకసారి అమర్చిన తర్వాత నిరంతరం పనిచేస్తుంది. ప్రతిరోజూ మందులు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.హార్మోన్లు ఉండవు కాబట్టి హార్మోన్లను ఉపయోగించకూడదని అనుకునేవారికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.అవసరమైనప్పుడు వైద్యుల ద్వారా ఎప్పుడైనా తొలగించుకోవచ్చు.తొలగించిన తర్వాత సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం తిరిగి వస్తుంది.తల్లిపాలు ఇస్తున్న మహిళలు కూడా సాధారణంగా కాపర్‌–టీని ఉపయోగించవచ్చు.దుష్ప్రభావాలు!కాపర్‌–టీ వల్ల ఉంటాయి... కానీ ప్రతి ఒక్కరికీ రావాల్సిన అవసరం లేదు.కాపర్‌–టీ వల్ల ముఖ్యంగా మొదటి మూడు నుంచి ఆరు నెలల్లో నెలసరి రక్తస్రావం ఎక్కువ కావచ్చు.నెలసరి ఎక్కువ రోజులు కొనసాగడం లేదా నెలసరి సమయంలో నొప్పి కొంత ఎక్కువగా అనిపించడం కూడా ఉండవచ్చు. అయితే చాలామంది మహిళల్లో ఈ మార్పులు కాలక్రమేణా తగ్గిపోతాయి.అరుదుగా కాపర్‌–టీ గర్భాశయం నుంచి బయటకు జారిపోవడం, అమర్చే సమయంలో గర్భాశయానికి గాయం కావడం లేదా ఇన్ఫెక్షన్‌ వంటి సమస్యలు రావచ్చు. ముఖ్యంగా చికిత్స చేయని లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్‌ ఉన్నప్పుడు ఇన్ఫెక్షన్‌ వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.భయపడాల్సిన పనిలేదు..అయితే ఒక విషయం మాత్రం గుర్తుంచుకోవాలి. కాపర్‌–టీ వల్ల సంతానలేమి కలగదు. దాన్ని తొలగించిన తర్వాత సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం తిరిగి వస్తుంది. అలాగే తల్లిపాలు ఇస్తున్న మహిళల్లోనూ ఇది సాధారణంగా పాల ఉత్పత్తిని తగ్గించదు. కాబట్టి కాపర్‌–టీ వల్ల దుష్ప్రభావాలు వస్తాయని విన్నంత మాత్రాన భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.మీకు ముఖ్యంగా ఆలోచించాల్సిన విషయం కాపర్‌–టీ వల్ల వచ్చే నెలసరి మార్పులు మీకు ఇబ్బందిగా ఉంటాయా లేదా అన్నదే. అయితే, మీరు మరో మూడేళ్ల వరకు గర్భధారణను వాయిదా వేయాలనుకుంటున్నందున, మీ ఆరోగ్య పరిస్థితిని పరిశీలించిన తర్వాత కాపర్‌–టీతో పాటు ఇతర గర్భనిరోధక పద్ధతుల గురించి కూడా స్త్రీ వైద్య నిపుణులతో చర్చించండి. మీకు సరిపోయే పద్ధతిని కలిసి నిర్ణయించుకోవడం ఉత్తమం.- డా. కడియాల రమ్య, గైనకాలజిస్ట్‌ – ఆబ్‌స్టెట్రీషియన్‌, హైదరాబాద్‌ఇదీ చదవండి: టీవీకి అతుక్కుపోతే మెదడు ‘చిన్న’బోతుంది!?

సుందరవనం అనే అడవిలో ఒక నక్క ఉండేది. అది జంతువులకు దగ్గరవ్వాలనుకున్న ప్రతిసారీ తన వంశనైజాన్ని గుర్తు చేస్తూ దూరంగా పోతుండేవి. ఒకసారి ఆ అడవికి కరువు వచ్చింది. కుందేళ్ళ గుంపు పడరాని పాట్లు పడసాగాయి. అది చూసి నక్క చలించిపోయింది. వాటికి సాయం చేయడం ద్వారా తన మంచితనాన్ని రుజువు చేసుకోవాలని తలచింది. ఒకరోజు నక్క, కోతి దగ్గరకు పోయి ‘నాకు చెట్లెక్కే విద్య నేర్పించవా?’ అని అడిగింది.నక్క వైపు వింతగా చూసిన కోతి, ‘పక్షుల గూళ్ళలో ఉన్న గుడ్లు దొంగతనం చేయడానికా?’ అని వెకిలిగా అడిగింది.‘మంచికోసం విద్య నేర్పమంటే చెడును అంటగడతావేమి?’ కోపంగా అంది నక్క.‘ఏమిటా మంచి?’ వెటకారంగా ప్రశ్నించింది కోతి.‘కుందేళ్ళు చెట్లు ఎక్కలేవుగా, పళ్ళు తెంపి వాటికి సాయపడదామని...’ చెప్పింది నక్క.‘పళ్ళు ఎరవేసి వాటిని చంపి తిందామనా?’ ఈసారి అడిగింది కోతి. నాలో మంచిని చూడలేని నిన్ను విద్య నేర్పమని అడగడం నా బుద్ధి తక్కువ’ అని ముందుకు పోయింది నక్క.కొంత దూరం పోయాక అడవి పంది కనిపించింది.‘పంది మామా! నేల నుంచి దుంపలు సేకరించే విద్య నేర్పించవా?’ అడిగింది.‘నక్క బావా! ఎప్పట్నుంచి శాకాహారానికి మారావు?’ అడిగింది పంది.‘నా గురించి కాదు కుందేళ్ళకు దుంపలిచ్చి సాయపడదామని...’ చెప్పింది నక్క.‘కుందేళ్ళ మాంసమంటే నీకు అంత ఇష్టమా?’ అడిగింది పంది.‘నేను సాయం అంటే నువ్వు మాంసం అంటావేమిటి?’ అడిగింది నక్క.‘నీ సాయం ఊరికే ఉంటుందా?’ నిష్టూరంగా అంది పంది. నక్కకు కోపం వచ్చింది.అక్కడి నుంచి తిన్నగా మృగరాజు దగ్గరకు వెళ్ళింది. ‘మృగరాజా! నేను మంచిగా బతకాలనుకున్నా ఎవరూ నమ్మడం లేదు. నన్ను అనుమానంతో అవమానిస్తున్నారు’ బాధపడుతూ చెప్పింది నక్క.‘సాయం చేయాలన్న ఆలోచన రావడం గొప్ప విషయం. మంచిపని చేసినప్పుడు అడ్డంకులు రావడం సహజం. వాటిని అధిగమించాలంటే, అందరికీ ఉపయోగపడే పనిని నిస్వార్థంగా చేయాలి. కనిపించకుండా చేసే సాయం అందరి హృదయాలను కదిలిస్తుంది’ హితబోధ చేసింది సింహం.బాగా ఆలోచించిన నక్క, మృగరాజు వద్ద సెలవు తీసుకొని అడవి జంతువులకు దూరంగా వెళ్ళిపోయింది. నక్క చాలా రోజులుగా కనిపించకపోవడంతో ఏమైపోయిందో అని అడవి జంతువులన్నీ అనుకున్నాయి. మృగరాజు పుట్టినరోజు వచ్చింది. అడవి జంతువులన్నీ శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికి మృగరాజుని కలిశాయి. ‘ఈమధ్య కాలంలో వేటగాళ్ళ అలికిడి లేకుండా నిశ్చింతగా బతుకుతున్నాం. మానవుల రాకపోకలు తగ్గిన ఈ అడవి చెట్టు చేమ పెరిగి దట్టంగా మారింది. ఋతుధర్మాలు సక్రమంగా సాగుతూ కరువుకాటకాలకు దూరంగా ఉన్నామంటే, అంతా మీ చలవే! మృగరాజు గర్జన ఈ అడవికి రక్షణ. మరో వంద పుట్టినరోజులు జరుపుకొని మమ్మల్ని పాలించండి’ అంటూ శుభాకాంక్షలు చెప్పాయి.‘ఇది నా గొప్పతనం కాదు. మీ అందరి క్షేమం కోసం ఓ జంతువు అడవి సరిహద్దుల్లో కాపు కాసుకొని జీవిస్తోంది. వేటగాళ్ళు అలికిడి వినిపించగానే, పరుగుతో తొలుత ఆ సమాచారం నాకు అందజేస్తోంది. నా గర్జనతో వేటగాళ్ళు ఇంటిముఖం పడుతున్నారు. ఆ జంతువును సత్కరించాలని అనుకుంటున్నాను. మీరేమంటారు?’ అడిగింది మృగరాజు. ‘మా ప్రాణాలను కాపాడడానికి తన ప్రాణాన్ని సైతం లెక్కచేయని ఆ జంతువు సేవలు అమూల్యమైనవి. నిజంగా సత్కరించవలసిందే!’ ముక్తకంఠంతో అన్నాయి. గుహ లోపల ఉన్న నక్కను పిలిచింది మృగరాజు. నక్కను చూసి జంతువులన్నీ ఆశ్చర్యపోయాయి.‘మృగరాజా! నాకు సత్కారం అవసరం లేదు. సలహాతో సేవా ధర్మాన్ని తెలియజేసిన మీకు రుణపడి ఉంటాను’ చెమర్చిన కళ్ళతో అంది నక్క. జంతువులన్నీ నక్క సేవాగుణాన్ని వేనోళ్ళ పొగిడాయి.- బి.వి.పట్నాయక్‌హితవచనం..వ్యాధితస్యర్థహీనస్య దేశాంతర్గతస్యనరస్య శోకదగ్ధస్య సుహృద్దర్శనమౌషధంవ్యాధిగ్రస్థుడికి, ధననష్టం పొందిన వాడికి, దేశాంతరాలలో ఉన్నవాడికి, అష్టకష్టాలలో మునిగి శోకంతో కుమిలిపోతున్న వాడికి ఒక సజ్జనుడు కనిపించినట్లయితే, ఆ సజ్జన సందర్శనమే దివ్యౌషధంలా పనిచేస్తుంది.ఇదీ చదవండి: మరుత్తుడు ఎందుకు సర్పాలన్నింటినీ సంహరించాడు?

కోతికి కొబ్బరికాయ దొరికితే ఏం చేస్తుందో కానీ, కెమెరా దొరగ్గానే మాత్రం స్టైల్‌గా ఫోజిచ్చింది. బటన్‌ నొక్కి కిసిక్కని సెల్ఫీ తీసుకుంది. సొంతంగా సోషల్‌ మీడియాలో పెట్టలేకపోయినా, ఆ ఫొటో మాత్రం వైరల్‌ అయింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పాపులార్టీ పొందింది.అయితే అసలు సమస్య ఇక్కడే మొదలైంది. ఫొటో తీసుకున్న కోతికే కాపీరైట్‌ హక్కు ఉంటుందని ఓ సంస్థ వాదించింది. ఆ హక్కు ఫొటో తీసుకున్న కోతిదా? కెమెరా యజమానిదా? ఈ ప్రశ్నే చివరికి అమెరికా ఫెడరల్‌ కోర్టు వరకు వెళ్లింది. ఈ కేసు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. కోతికి కాపీరైట్‌ హక్కు ఉందా? లేదా? అని కోర్టు తేల్చింది. చివరికి ‘రాజీ’తో ఈ వివాదానికి తెరపడింది.ఆ ఫొటో ఎలా తీసింది?డేవిడ్‌ స్లేటర్‌ ఫొటోగ్రాఫర్‌. ఇండోనేషియాలోని సులవేసి ద్వీపంలో ఉన్న రక్షిత అటవీప్రాంతంలో నివసించే క్రెస్టెడ్‌ బ్లాక్‌ మకాక్‌ కోతుల ఫొటోలు తీయాలనుకున్నాడు. అయితే కెమెరాను, డేవిడ్‌ను చూసి ఆ కోతులు బెదిరిపోతున్నాయి. దీంతో ట్రైపాడ్‌పై కెమెరాను పెట్టి ఆటోఫోకస్, ఫ్లాష్‌ ఏర్పాటు చేశాడు. కోతులు ఆ కెమెరాను పరిశీలించేలా వాటిని ఉంచి అతను దూరంగా వెళ్లాడు. కొద్దిసేపటికి ఆ కోతులు అక్కడికి వచ్చి ఆ కెమెరాను పరిశీలించడం మొదలు పెట్టాయి. ఓ కోతి కెమెరా దగ్గరకు వెళ్లి లెన్స్‌లోకి నేరుగా చూస్తూ షట్టర్‌ బటన్‌ నొక్కింది. పళ్లు కనిపించేలా నవ్వుతూ ఉన్న ఓ కోతి సెల్ఫీ అలా వచ్చింది. ఈ సెల్ఫీ తీసుకున్న కోతి పేరు నరుటో.ఆ ఫొటోలతో డేవిడ్‌ ఓ పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. ‘నరుటో’ ఆ ఫొటోలు స్వయంగా తీసుకుందని అందులో పేర్కొన్నాడు. వైల్డ్‌లైఫ్‌ పర్సనాలిటీస్‌ సంస్థ, ప్రచురణకర్తలకు ఆ ఫొటోలపై హక్కు కలిగి ఉన్నట్టు అందులో ముద్రించాడు. ఈ ఫొటో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఫొటో తీసిన వ్యక్తికే దానిపై హక్కు ఉంటే, అది ‘నరుటో’కి వర్తిస్తుందా, లేదా అనేది అసలు సమస్యగా మారింది.కేసు వేసిన ‘పెటా’పీపుల్‌ ఫర్‌ ద ఎథికల్‌ ట్రీట్‌మెంట్‌ ఆఫ్‌ యానీమల్స్‌(పెటా) ‘నరుటో’ తరపున ‘నెక్ట్స్‌ ఫ్రెండ్‌’గా వ్యవహరిస్తూ కాపీరైట్‌ ఉల్లంఘన ఫిర్యాదు దాఖలు చేసింది. ‘నరుటో’ ఫొటోలు తీసింది కనుక కాపీరైట్‌ హక్కు ఆ కోతికే చెందుతుందని పేర్కొంది. ఆ ఫొటోల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని ‘నరుటో’తో పాటు కోతుల నివాసప్రాంత రక్షణకు ఉపయోగించాలని కోరింది. పుస్తక ముద్రణ/ఆన్‌లైన్‌ ప్రచురణకు సంబంధించిన సంస్థలు అమెరికాకు చెందినవి.వాటిపై కాపీరైట్‌కు సంబంధించిన అంశాలు అమెరికన్‌ కాపీరైట్‌ చట్టం కిందకు తీసుకురావడంతో కాలిఫోర్నియాలోని ఫెడరల్‌ జిల్లా కోర్టులో ఈ కేసు దాఖలైంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 3 ప్రకారం కేసు వేసే హక్కు ‘పెటా’కు లేదని, కాపీరైట్‌ కింద చట్టబద్ధమైన హక్కు జంతువులకు వర్తించదని, అందువల్ల కేసు కొట్టేయాలని డేవిడ్‌ పిటిషన్‌ దాఖలు చేశాడు. యూఎస్‌ కాపీరైట్‌ యాక్ట్‌ ప్రకారం మనుషులకు ఆ హక్కు ఇచ్చింది, కానీ జంతువులకు ఇవ్వలేదని పేర్కొంటూ ఫెడరల్‌ కోర్టు కేసు కొట్టేసింది.అప్పీల్‌ కోర్టుకు కేసు బదిలీఫెడరల్‌ కోర్టు తీర్పుపై పెటా అప్పీలు దాఖలు చేయడంతో నైన్త్‌ సర్క్యూట్‌ అప్పీల్‌ కోర్టుకు ఈ కేసు బదిలీ అయింది. యూఎస్‌ కాపీరైట్‌ యాక్ట్‌ ‘నరుటో’కి వర్తిస్తుందా? ‘నెక్ట్స్‌ ఫ్రెండ్‌’ కింద ‘నరుటో’ తరఫున కేసు దాఖలు చేసే హక్కు ‘పెటా’కు ఉందా? ఈ రెండు అంశాలు అప్పీలు కోర్టు పరిశీలించింది. ‘నరుటో’నే ఫొటో తీసి ఉండొచ్చు. అయితే, కాపీ రైట్‌పై జంతువులకు చట్టబద్ధ హక్కు లేదని ఫెడరల్‌ కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును అప్పీల్‌ కోర్టు సమర్థించింది.నెక్ట్స్‌ ఫ్రెండ్‌ అర్హత ఉందా?నెక్ట్స్‌ ఫ్రెండ్‌’ అంటే కోర్టులో కేసు దాఖలు చేయాల్సిన వ్యక్తి/జంతువు తన తరఫున తానే కేసు వేయలేని స్థితిలో ఉంటే అతడు/ఆ జంతువు హక్కుల కోసం మరో వ్యక్తి లేదా సంస్థ కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చు. వారి తరఫున కేసు దాఖలు చేయవచ్చు. ‘నరుటో’తో సన్నిహిత సంబంధం, వారి ప్రయోజనాలను నిజంగా కాపాడుతున్నట్టు చూపాల్సి ఉంటుంది. అయితే ‘పెటా’ ఇందుకు అవసరమైన ఆధారాలను చూపించలేకపోయింది. కావున ‘నెక్ట్స్‌ ఫ్రెండ్‌’గా ‘పెటా’కు అర్హత లేదని అప్పీల్‌ కోర్టు పేర్కొంది.తీర్పుకు ముందే ఒప్పందంఅప్పీల్‌ కోర్టు తీర్పుకు ముందే డేవిడ్, పెటాకు మధ్య ఓ ఒప్పందం కుదిరింది. దీని ప్రకారం భవిష్యత్తులో ఆ సెల్ఫీ ఫొటోలు ఉపయోగించడం, విక్రయించడం ద్వారా వచ్చే స్థూల ఆదాయంలో 25 శాతాన్ని ‘నరుటో’, ఇతర క్రిస్టె్టడ్‌ మకాక్‌ కోతుల సంక్షేమానికి లేదా అవి నివసించే ప్రాంత రక్షణ కోసం పనిచేసే స్వచ్ఛంద సంస్థలకు విరాళంగా ఇవ్వడానికి అంగీకరించాడు. కోర్టు తీర్పు ‘నరుటో’కు అనుకూలంగా రాకపోయినా, భవిష్యత్తు ఆదాయంలో కొంత భాగం వచ్చేలా ఒప్పందం కుదిరింది. ఫొటో రాయల్టీని కోతికి ఇప్పించడమే కాదు, జంతువులకు కూడా చట్టపరమైన హక్కులు ఉన్నాయని చాటి చెప్పడానికే తమ ప్రయత్నమని ‘పెటా’ ప్రతినిధులు పేర్కొన్నారు.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇదీ చదవండి: నోబెల్‌ ప్రైజ్‌.. రచయితల మధ్య మరో యుద్ధమా?!

కరంధముని కొడుకైన అవీక్షిత్తు వైశాలిని పెళ్లాడాడు. అవీక్షిత్తు, వైశాలి దంపతులకు మరుత్తు జన్మించాడు. పౌత్రుడైన మరుత్తుని చూసి కరంధముడు, ఆయన భార్య వీర పరమానందం చెందారు.మరుత్తు దినదిన ప్రవర్ధమానంగా ఎదగసాగాడు. అవీక్షిత్తు దంపతులు కుమారుడికి బాల్యంలో జరిపించ వలసిన సంస్కారాలన్నీ శాస్త్రోక్తంగా జరిపించారు. అస్త్ర విద్యలు నేర్చుకోవడానికి అవీక్షిత్తు కుమారుడిని పరశురాముడి గురుకులానికి పంపాడు. మరుత్తు శ్రద్ధగా సుశ్రూషలు చేస్తూ, పరశురాముడి వద్ద అస్త్ర విద్యలు నేర్చుకుని, ధనుర్వేదంలో ఆరితేరాడు. విద్యాభ్యాసం పూర్తయ్యాక గురువు వద్ద సెలవు తీసుకుని, ఇంటికి వచ్చాడు.సమర్థుడై తిరిగి వచ్చిన మరుత్తుడికి కరంధముడు పట్టాభిషేకం చేసి, రాజ్యభారాన్ని అప్పగించాడు. తర్వాత తాను భార్యా సమేతంగా తపస్సు చేసుకోవడానికి వనాలకు వెళ్లిపోయాడు.మరుత్తుడు రాజ్యాభిషేకం జరిగిన నాటి నుంచి ధర్మబద్ధంగా పరిపాలన సాగించసాగాడు. అసంఖ్యాకంగా యజ్ఞ యాగాదులు జరిపిస్తూ, ముల్లోకాలలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ ఉండేవాడు. లోకసంచారం చేస్తుండగా, ఒకనాడు మరుత్తునికి మంజువ అనే బంగారు పర్వతం కనిపించింది. మరుత్తు ఆ పర్వతం నుంచి బంగారాన్ని తీసుకొచ్చి, దేవ బ్రాహ్మణ కార్యాలకు, ధర్మ కార్యాలకు, దీనులను ఆదుకోవడానికి ఉపయోగించసాగాడు. మరుత్తు పరిపాలనలో రాజ్యం సర్వసుభిక్షంగా తులతూగసాగింది.రోజులిలా సాగుతుండగా, ఒకనాడు మరుత్తుడి వద్దకు ఒక మహర్షి వచ్చాడు. ‘రాజా! నీ పాలనలో ఎక్కడా దరిద్రులు లేరు గాని, నాగలోకం నుంచి భూలోకానికి వచ్చిన సర్పాలు విచ్చలవిడిగా సంచరిస్తూ ఉత్పాతం సృష్టిస్తున్నాయి. సర్పాలు నిష్కారణంగా కాటు వేయడం వల్ల ఎనిమిదిమంది మహర్షులు ప్రాణాలు వదిలారు. ఈ సర్పాలు జలాశయాలను, ఫలపుష్పాదులను సైతం విషపూరితం చేస్తున్నాయి. రాజు చేసిన అధర్మం ప్రజలకు, ప్రజలు చేసిన పాపాలు రాజుకు చెందుతాయి. తక్షణ కర్తవ్యమేమిటో నీకు ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పని లేదు’ అని చెప్పి, ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయాడు.మహర్షి మాటలు విన్న మరుత్తుడు నేరుగా భార్గవాశ్రమానికి వెళ్లాడు. అక్కడి నుంచి సకల సర్పసంహారక సంవర్తాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ దివ్యాస్త్రం నిప్పులు కక్కుతూ వెలువడి, నాగలోకంలోని సర్పాలన్నింటినీ భస్మీపటలం చేయసాగింది. నాగలోకంలో జరుగుతున్న ఈ ప్రళయోత్పాతానికి భీతిల్లిన నాగకన్యలు పరుగు పరుగున మరుత్తుడి తల్లి అయిన వైశాలి వద్దకు వెళ్లారు.‘అమ్మా! నువ్వు ఇదివరకు మాకు ఇచ్చిన వరం ప్రకారం నాగకులాన్ని నువ్వే రక్షించాలి’ అని ప్రార్థించారు.వైశాలి నాగకన్యలకు అభయమిచ్చి, భర్త అవీక్షిత్తుతో కలసి కొడుకు వద్దకు వచ్చింది. ‘కుమారా! అయినదేదో అయింది. ఇక సర్పసంహారాన్ని విరమించుకో’ అని చెప్పింది.‘ఈ సర్పాలు అమాయకులైన ఎనిమిదిమంది మహర్షుల ప్రాణాలను బలిగొన్నాయి. అంతటితో ఆగక జలాశయాలను, ఫలపుష్పాలను విషపూరితం చేస్తున్నాయి. దుర్మార్గులైన ఈ సర్పాలను సంహరించడం రాజుగా నా ధర్మం. నేను రాజధర్మాన్ని నెరవేరుస్తున్నాను’ అని పలికాడు మరుత్తుడు.అతడి మాటలు విన్న నాగకన్యలు ‘మహాత్మా! శరణు శరణు! నేటి నుంచి మానవులకు అన్యాయంగా కీడు చేయబోమని వాగ్దానం చేస్తున్నాం. అలాగే, మా జాతివారి వల్ల ప్రాణాలను పోగొట్టుకున్న ఎనిమిదిమంది మహర్షులను పునరుజ్జీవితులు కావిస్తాం. దయచేసి ఇప్పటికైనా సర్పసంహారాన్ని విరమించుకో!’ అని మొరపెట్టుకున్నారు.నాగుల వల్ల ప్రాణాలు కోల్పోయిన మహర్షులను నాగకన్యలు తక్షణమే బతికించాయి. మృతులైన మహర్షులు పునర్జీవితులు కావడం చూసి, మునిగణమంతా సంతోషించారు. వారు కూడా మరుత్తుడిని శాంతించమని నచ్చచెప్పారు. మహర్షులు, తల్లిదండ్రుల కోరిక మేరకు మరుత్తుడు సంవర్తకాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాడు. అంతటితో నాగవంశం అంతరించిపోకుండా బతికి బట్టకట్టింది. మరుత్తుడి ఔదార్యానికి దేవతలు, మునులు సంతోషించారు. కుమారుడి రాజ్యపాలన సామర్థ్యానికి అవీక్షిత్తు, వైశాలి సంతోషించారు. తిరిగి తపస్సు చేసుకోవడానికి వారు వనాలకు వెళ్లిపోయారు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..మనదేశంలోని పురాతన పుణ్యక్షేత్రాల్లో గయ పితృకార్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన క్షేత్రం. ఇక్కడ పితృకార్యాలు నిర్వహిస్తే, పితృదేవతలకు ఉత్తమ గతులు కలుగుతాయని చాలామంది నమ్మకం. గయ క్షేత్రంలోని శ్రీవిష్ణుపాద ఆలయానికి చేరువలో ఉన్న ఫల్గు నదీతీరంలోను, ఇక్కడి పురాతన అక్షయ వటవృక్షం కింద ఎక్కువగా పిండ ప్రదానాలు చేస్తుంటారు. గయ పట్టణానికి ఎనిమిది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ప్రేతశిల కొండ గురించి ఎక్కువమందికి తెలియదు. ఇక్కడ కూడా పితృకార్యాలు నిర్వహిస్తారు. ప్రేతశిల కొండ మీద పిండప్రదానం చేసినట్లయితే, పితృదేవతల ఆత్మలు శాంతిస్తాయని నమ్ముతారు. ఈ కొండ మీద అత్యంత అరుదైన యమధర్మరాజు ఆలయం ఉంది.ఇదీ చదవండి: ప్రసంగం.. దేవుని వరమా?

నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార చరిత్రలో ప్రధాన దశలు నాలుగున్నాయని చెప్పొచ్చు. 1914 నుంచి ’18 వరకూ ఒకసారి, 1940 నుంచి ’43 వరకూ మరోసారి నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార విజేతగా ఎవరినీ ప్రకటించనేలేదు స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల నేపథ్యంలో ఎకాడెమీ అలా నిర్ణయించింది.ఇక రెండో ప్రపంచయుద్ధం తర్వాత, ప్రపంచమంతా రెండు ధ్రువాలుగా చీలిన సంగతి అందరికీ తెలిసిందే. దాన్నే ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ దశగా ప్రపంచ చరిత్రలో చెప్తారు. ఆ దశలో, నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారాలను సైతం ఈ ప్రచ్ఛన్నయుద్ధం ప్రభావితం చేసింది. గోర్కియ్, మయాకఫ్సి్కయ్, ఎఫ్తుషెంకో, ఆన్న అఖ్మాతవ, చింగిజ్‌ ఐత్మతోఫ్‌ తదితర రష్యన్‌ మహారచయితలు ఎందరినో గుర్తించి గౌరవించలేదు స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ.నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా, 1901లో, విజేతగా నిల్చిన సలీ ప్రూధాన్‌ ఫ్రెంచ్‌ కవులలో ‘ఛాందస‘(ప్యార్నేషియన్‌) వర్గానికి చెందిన కవి. ఈ దశలో పురస్కారం అందుకున్న వారిలో ఛాందసేతర వర్గాలకు చెందిన ప్రముఖులెందరో వున్నారు.రడ్యార్డ్‌ కిప్లింగ్‌ 1907లో, రబీంద్రనాథ్‌ టాగోర్‌ 1913లో, రోమా రోలా 1915లో, ఫ్రెంచ్‌ కథకుడు– నవలారచయిత అనతోల్‌ ఫ్రాన్స్‌ 1921లో, ఇంగ్లిష్‌ కవి డబ్ల్యూ.బీ.యేట్స్‌ 1923లో, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి జార్జ్‌ బెర్నార్డ్‌ షా 1925లో అమెరికన్‌ కథానిక రచయిత– నాటకకర్త– కవి సింక్లెయ్ర్‌ లూయీస్‌ 1930లో, బ్రిటిష్‌ నవలారచయిత– నాటకకర్త జాన్‌ గాల్స్‌ వర్దీ 1932లో, ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఇటాలియన్‌ కథానికా రచయిత– నవలాకారుడు– నాటకకర్త పిరాండెల్లో 1934లో, చైనా సామాజిక జీవనాన్ని పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన అమెరికన్‌ నవలాకారిణి పర్ల్‌ బక్‌ 1938లో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ పొందిన సంగతి చదువుకున్న వాళ్ళకు తెలిసిందే! వీళ్ళందరూ ఛాందసేతర వర్గానికి చెందినవారే.‘సిద్ధార్థ’ లాంటి రచన ద్వారా ప్రపంచ ప్రసిద్ధుడైన హెర్మన్‌ హెస్స్‌ 1946లో, ఆధునిక కవితను మలుపుతిప్పిన టీ.ఎస్‌.ఇలియట్‌ 1948లో, హేతువాద ప్రవక్త–గణితశాస్త్రవేత్త బర్ట్రండ్‌ రసెల్‌ 1950లో, జిత్తులమారి రాజకీయవేత్తగానే కాకుండా ఉత్తమ రచయితగా కూడా ప్రసిద్ధుడైన విన్‌స్టన్‌ చర్చిల్‌ 1953లో, మనస్సముద్రంలో కలం ముంచి రాసిన ఎర్నెస్ట్‌ హెమింగ్వే 1954లో, నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం పొందిన ప్రముఖులు. వాళ్ళతో పాటుగా 1957లో అదే బహుమతి పొందిన అల్బర్ట్‌ కేమ్యూ, 1962లో అదే పురస్కారం గెల్చుకున్న జాన్‌ స్టెయిన్బెక్, 1969లో అదే పురస్కారం గెల్చుకున్న శామ్యూల్‌ బెకెట్‌ ప్రసిద్ధులు.1971లో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ పొందిన ప్యాబ్లో నెరూదా ‘చిలీ జాతీయ కవి‘గా సుప్రసిద్ధులు. 1978లో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ గెల్చిన ఇసాక్‌ బషేవిస్‌ సింగర్, 1982లో అదే ప్రైజ్‌ గెల్చిన గ్యాబ్రియెల్‌ గార్సియా మార్కెజ్‌ తదితరులు నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కార చరిత్రలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకున్న రచయితలు.కాలక్రమంతో సంబంధంలేని విశేషాలు మరికొన్ని వున్నాయి. 1933లో మొట్టమొదటిసారిగా నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్న రష్యన్‌ రచయిత ఇవాన్‌ బూనిన్‌. ఆయన సోవియెట్‌ పాలనను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన వ్యక్తి. ఇక ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ దశలో– 1958లో– నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ పొందిన కవి– నవలాకర్త– సంగీతవేత్త బోరిస్‌ పస్తర్నాక్‌ కూడా అదే బాపతు. మరో పుష్కరానికి –1970లో– అదే గౌరవానికి పాత్రుడైన అలెక్సాంద్ర్‌ సోల్జ్షి నిత్సిన్‌ కూడా అదే కోవకు చెందిన రచయిత. 1984లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం పొందిన చెకస్లవేకియన్‌ కవి యరస్లాఫ్‌ సైఫర్ట్‌ కూడా కమ్యూనిస్టు దేశాల్లో స్టాలినిస్టు ధోరణులను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన వాడు.1977లో చెకస్లవాక్‌ సోషలిస్టు రిపబ్లిక్‌ పాలనను వ్యతిరేకిస్తూ సంతకాలు చేసిన ప్రముఖుల్లో సైఫర్ట్‌ ఒకరు. అయితే, 1965లో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ పొందిన రష్యన్‌ రచయిత మిహయీల్‌ షలఖోఫ్‌ మాత్రం పదిహేడేళ్ళ ప్రాయం మొదలుకొని 79వ యేట కన్నుమూసే వరకూ తాను కమ్యూనిస్టుననే చెప్పుకున్నారు. 1961లో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ పొందిన యుగోస్లావియన్‌ రచయిత ఇవో ఆంద్రిచ్‌ కూడా యుగోస్లావియన్‌ పాలకుడు యోసిప్‌ టిటో నాయకత్వాన్ని ఎన్నడూ ప్రశ్నించిన వాడు కాదు. వీళ్ళకు దక్కిన నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారాలు అటు సోషలిస్టు దేశాల్లోనూ, ఇటు పాశ్చాత్య ప్రపంచంలోనూ కూడా కల్లోలం కలిగించాయి.అంతకు మించిన కల్లోలం కలిగించిన సందర్భం మరొకటి వుంది! 1964లో, ప్రపంచ ప్రసిద్ధ తాత్త్వికుడు– రచయిత –శాంతియోధుడు జ్షాన్‌ పాల్‌ సార్త్ర్‌ నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్నట్టు ప్రకటించింది స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ. భిన్నధ్రువాలుగా చీలిన ప్రపంచ రాజ్యాల రాజకీయవిభేదాలను వ్యతిరేకించినవాడు సార్త్ర్‌. వాటిల్లో కొందరి కొమ్ము కాసే స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ ఇచ్చే పురస్కారం తీసుకునేందుకు సైతం ఆయన తిరస్కరించారు! ఈ యేడాది అక్టోబర్లో వెలువడే 2026 నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం వెలువరించగల విశేషాలు ఇప్పటికి సశేషాలు మాత్రమే!- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: దయ్యాల నౌకగా మారిన ‘మేరీ సెలెస్టే’.. నేటికీ అంతుచిక్కని మిస్టరీ!

నవంబర్‌ 7, 1872.న్యూయార్క్‌ నగరంలోని స్టేటెన్‌ ఐలండ్‌ ఓడరేవు వద్ద వాతావరణం కాస్త చల్లగా ఉంది. ప్రతికూల పరిస్థితుల కారణంగా వాయిదా పడిన ‘మేరీ సెలెస్టే’ నౌక ఎట్టకేలకు ఆ రోజు ప్రయాణానికి సిద్ధమైంది. ఆ ఓడ కెప్టెన్‌ బెంజమిన్‌ బ్రిగ్స్‌ ఎంతో ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు. ఇటలీలోని జెనోవా నగరానికి 1,700 బ్యారెళ్ల ముడి ఆల్కహాల్‌ను తీసుకెళ్లడం కోసం ఆ వాణిజ్య ప్రయాణం ప్రారంభమైంది.ఎప్పుడూ ఒంటరిగానే వెళ్లే బ్రిగ్స్‌– ఈసారి తన భార్య సారా, ముద్దులొలికే రెండేళ్ల చిన్నారి కూతురు సోఫియాలను కూడా ఆ సుదీర్ఘ సముద్ర ప్రయాణానికి తీసుకెళ్తున్నాడు. వారితోపాటు మరో ఏడుగురు అనుభవజ్ఞులైన నావికా సిబ్బంది ఉన్నారు. అట్లాంటిక్‌ మహాసముద్రపు అలలను చీల్చుకుంటూ మేరీ సెలెస్టే ప్రయాణం ప్రారంభించింది.రోజులు గడుస్తున్నాయి... సముద్రంపై వారి ప్రయాణం ప్రశాంతంగా సాగుతోంది. కెప్టెన్‌ బ్రిగ్స్‌ తన డైరీలో ప్రయాణ విశేషాలను ఎప్పటికప్పుడు రాసుకుంటున్నాడు. లాగ్‌ బుక్‌లో కూడా ఎంట్రీలు నమోదు చేస్తున్నాడు. చిన్నారి సోఫియా నవ్వులతో ఆ ఓడ కళకళలాడుతోంది.నవంబర్‌ 25 ఉదయం...అప్పటికి ఆ నౌక పోర్చుగీస్‌కు చెందిన అజోర్స్‌ ద్వీప సమూహంలోని ‘శాంటామారియా’ ద్వీపానికి కేవలం 6 నాటికల్‌ మైళ్ళ దూరంలో ఉన్నట్టు ఎంట్రీ చేశాడు.డిసెంబర్‌ 5వ తేదీ ఉదయం... అజోర్స్‌ ద్వీపాల సమీపంలో అటుగా వెళ్తున్న మరో బ్రిటిష్‌ నౌక ‘డీ గ్రేషియా’ సిబ్బందికి మేరీ సెలెస్టే కనిపించింది. అయితే దాని గమనం వింతగా ఉంది. ఎలాంటి నియంత్రణ లేకుండా, దారి తప్పిన దానిలా అటూ ఇటూ ఊగిసలాడుతోంది. డీ గ్రేషియా కెప్టెన్‌ డేవిడ్‌ మోర్‌ హౌస్‌కు అనుమానం వచ్చింది. ఆ నౌక ఏమైనా ప్రమాదంలో చిక్కుకుందేమోనని దగ్గరకు వెళ్లారు. కానీ ఎవరూ కనిపించలేదు. మోర్‌హౌస్‌ తన సిబ్బందితో కలిసి నౌకలోకి వెళ్లారు.లోపల మొత్తం నిశ్శబ్దం తాండవిస్తోంది. ఒక్క మనిషి కూడా కనిపించలేదు. కెప్టెన్‌ క్యాబిన్‌ లోకి వెళ్లి చూస్తే, టేబుల్‌ మీద లాగ్‌ బుక్‌ పేజీలు గాలికి రెపరెపలాడుతున్నాయి. అందులో చివరి ఎంట్రీ నవంబర్‌ 25న రాసినట్టుంది. నౌకలో ఎలాంటి పోరాటం జరిగిన ఆనవాళ్ళు కనిపించలేదు. ఎక్కడా రక్తపు మరకలు లేవు. ప్రయాణికుల లగేజీ, బట్టలు, చివరకు నెల రోజులకు సరిపడా ఆహార పదార్థాలు, మంచినీరు అన్నీ అలాగే ఉన్నాయి. నౌక మునిగిపోయే ప్రమాదంలో కూడా లేదు.అయితే, నౌకలో ఉండాల్సిన ఒకే ఒక చిన్న రెస్క్యూ బోట్‌ మాత్రం మిస్‌ అయింది. భద్రంగా ఉన్న నౌకను, అందులో సరుకును, ఆహారాన్ని వదిలిపెట్టి వారంతా లైఫ్‌ బోట్‌లో ఎందుకు వెళ్లారో మోర్‌ హౌ‹స్‌కు అర్థం కాలేదు.దీంతో ఆ నౌకను సుమారు 800 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న జిబ్రాల్టర్‌ వైపు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ బ్రిటిష్‌ అధికారులు విచారణ ప్రారంభించారు. దోపిడీ లేదా హత్యలకు ఎలాంటి ఆధారాలూ లభించలేదు. చివరకు ఈ ఘటనలో ఎలాంటి కుట్రా జరగలేదని నిర్ధారణకు వచ్చారు. నౌకలో ఉన్న ముడి ఆల్కహాల్‌ బ్యారెళ్ల నుంచి గ్యాస్‌ లీకై, ఏదో భయంకరమైన పేలుడు జరగబోతోందని కెప్టెన్‌ భయపడి ఉంటాడని, అందుకే అందరితో కలిసి లైఫ్‌ బోట్‌లోకి ఎక్కి అక్కడ నుంచి దూరంగా వెళ్లడానికి ప్రయత్నించి ఉంటారని భావించారు. సముద్రపు అలల తాకిడికి ఆ బోట్‌ మునిగిపోయి ఉండొచ్చనే ఊహాగానాలు చెలరేగాయి. కానీ నిజంగా వారు ఎలా ఏమైపోయారో మాత్రం కనుక్కోలేకపోయారు.ఆ తర్వాత ఆ నౌకను వేరే వాళ్లకు అమ్మేశారు. అది కొన్నవారికీ నష్టాలే మిగిలాయి. చివరకు 1885లో కావాలనే ఆ ఓడను బండరాళ్లకు ఢీకొట్టి, ఇన్సూరెన్స్‌ డబ్బులు స్వాహా చేయడానికి యత్నించడంతో అది పూర్తిగా సముద్ర గర్భంలో కలిసిపోయింది. 1884లో ప్రముఖ రచయిత ఆర్థర్‌ కానన్‌ డోయిల్‌ ఈ ఘటన ఆధారంగా ఒక కల్పిత కథ రాశాడు. అందులో అసలు ఘటనలకు భిన్నమైన కల్పిత అంశాలను జోడించాడు. అక్కడి నుంచి మేరీ సెలెస్టే పేరు దయ్యాల నౌకగా మార్మోగింది. తర్వాత ఈ ఘటన ఆధారంగా సినిమాలు, పుస్తకాలు, పరిశోధనలు ఎన్నో వచ్చాయి. ప్రతి ఒక్కరూ తమదైన సమాధానం చెప్పారు. కానీ, నిజమైన సమాధానం మాత్రం ఎవరికీ దొరకలేదు. అది అట్లాంటిక్‌ అలల్లోనే ఎక్కడో శాశ్వతంగా మునిగిపోయింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇదీ చదవండి: గాడిద మిస్సింగ్‌!

లైబ్రరీలో ఎవరైనా పుస్తకం రెండు రోజులు ఆలస్యంగా ఇస్తారు. లేదా రెండు వారాలు! కానీ అమెరికాలోని న్యూ హ్యాంప్‌షైర్‌లో ఓ వ్యక్తి మాత్రం ఏకంగా శతాబ్దం దాటాక రిటర్న్‌ చేశారు. అసలు ఏమైందంటే?1894 సెప్టెంబర్‌లో తీసుకున్న మ్యాగజైన్‌ ను తాజాగా లైబ్రరీకి తిరిగి ఇచ్చారు. అంటే దాదాపు 132 ఏళ్ల తర్వాత! ఆ మ్యాగజైన్‌ ‘ది సెంచరీ ఇలస్ట్రేటెడ్‌ మంత్లీ’. ఇన్నేళ్లు అది తన ఇంట్లో ఎలా చేరిందో తనకే తెలియదని జాన్‌ అనే వ్యక్తి లైబ్రేరియన్లకు చెప్పారు. ఇటీవల లైబ్రరీలో పాత బకాయిల ఫైన్‌ మాఫీ చేస్తున్నారని తెలుసుకుని, వెంటనే మ్యాగజైన్‌ ను తిరిగి ఇచ్చేశారు.లేకపోతే 48,220 రోజుల ఆలస్యానికి 12,055 డాలర్ల ఫైన్‌ పడేది! అదృష్టవశాత్తూ లైబ్రరీ ప్రస్తుతం ఓవర్‌డ్యూ ఫైన్లను నిలిపివేసింది. దీంతో జాన్‌ జేబుకు భారీ ఊరట! అయితే ఈ మ్యాగజైన్‌ ను మళ్లీ చదవడానికి షెల్ఫ్‌లో పెట్టలేదు. భవిష్యత్తులో దీనిని ప్రత్యేక ప్రదర్శనలో ఉంచే ఆలోచనలో ఉన్నారు. మొత్తానికి లైబ్రరీకి వచ్చిన ఈ లేట్‌ రిటర్న్‌ మరో అద్భుతంగా చరిత్రలో నిలిచిపోనుంది!ఇదీ చదవండి: తొంభైలోనూ తొణకని కండలు

తొంభైఏళ్లు నిండేంత వరకు మనుషులు బతకడమే కొంత అరుదు. ఒకవేళ ఆ వయసు వచ్చేంత వరకు బతికి ఉన్నా, కీళ్లు సడలి నడవడానికే ఇబ్బంది పడుతుంటారు. అలాంటిది తొంభై ఏళ్ల వయసులోనూ తొణకని కండలతో, సడలని దేహదారుఢ్యంతో బాడీబిల్డింగ్‌ చాంపియన్‌షిప్‌ గెలుచుకుని ప్రపంచాన్నే ఆశ్చర్యంలో ముంచెత్తాడు ఈ పెద్దాయన. ఈయన పేరు కనాజావా తోషిసుకే.ఇటీవల జపాన్‌లో జరిగిన వెటరన్‌ బాడీ బిల్డర్స్‌ పోటీలో పాల్గొన్నాడు. ఈ పోటీలో 41 ఏళ్లు పైబడిన వారి నుంచి 90 ఏళ్లు నిండినవారి వరకు 13 కేటగిరీల్లో దాదాపు రెండువందల మంది బాడీబిల్డర్లు పాల్గొన్నారు. కనాజావా ‘85 ప్లస్‌’ కేటగిరీలో ఈ పోటీలో పాల్గొని, ఆరుగురు ప్రత్యర్థులను వెనక్కు నెట్టి చాంపియన్‌షిప్‌ గెలుచుకుని, ప్రపంచంలోనే అత్యంత వయోధిక బాడీబిల్డర్‌గా రికార్డు సృష్టించాడు.

జుట్టు పొడవుగా ఉండటం మాత్రమే కాదు, ఆరోగ్యంగా మెరుస్తూ కనిపించడమూ ముఖ్యమే. అలా ఉండాలంటే ఖరీదైన ఉత్పత్తులను వాడాల్సిన అవసరం లేదు. రోజువారీ జుట్టు సంరక్షణలో కొన్ని చిన్న మార్పులు చేసుకుంటే సరిపోతుంది. వారానికి ఒకటి లేదా రెండుసార్లు కొబ్బరి నూనెతో తలకు, జుట్టుకు మృదువుగా మసాజ్‌ చేసి, కొద్దిసేపటి తర్వాత తలస్నానం చేయడం వల్ల పొడిబారిన జుట్టుకు తేమ అందుతుంది. అలాగే జుట్టు శుభ్రంగా ఉండేందుకు షాంపూ కూడా అవసరమే. షాంపూ చేసిన ప్రతిసారీ కండిషనర్‌ను జుట్టు మధ్య నుంచి చివర్ల వరకు రాయడం మంచిది. తలస్నానం చేసిన వెంటనే జుట్టును గట్టిగా రుద్దడం వల్ల జుట్టు దెబ్బతినొచ్చు. బదులుగా మెత్తని టవల్‌తో మెల్లగా నీటిని పీల్చేలా చేయాలి. అయితే జుట్టు అందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే బయటి నుంచి చేసే సంరక్షణతో పాటు గుడ్లు, పప్పులు, చేపలు, పెరుగు, గింజలు వంటి ప్రొటీన్‌ పుష్కలంగా ఉండే ఆహారాన్ని కూడా తీసుకుంటూ, రోజూ తగినంత నీరు తాగడం కూడా ముఖ్యం.

సమయం సరిపోవడం లేదని చెప్పే వాళ్లకు... రోజును సరిగ్గా ప్లాన్ చేసుకుంటే ఏదైనా సాధ్యమే అంటోంది నటి అనంతిక సనిల్‌ కుమార్‌. రోజులోని ఇరవైనాలుగు గంటలను ఒక్కో చిన్న ప్రపంచంగా మార్చుకొని చదువు, నటన, నాట్యం, మార్షల్‌ ఆర్ట్స్, సంగీతం– ఇలా ఏదొక కళకు సద్వినియోగిస్తూ ఆనందాన్నే అలవాటుగా చేసుకుంది. ఆ విషయాన్నీ ఆమె మాటల్లోనే ..సినిమాలు చూడటమే లగ్జరీ!మాది త్రిసూర్‌లోని చాలా సాధారణ కుటుంబం. నాన్న మెకానిక్‌. చిన్నప్పుడు థియేటర్‌కు వెళ్లడమే మాకొక లగ్జరీ! అందుకే, మా వాళ్లకు సినీ ఇండస్ట్రీ అంటే చాలా భయం. పరిచయాలు లేవు, పెద్దగా ఏమీ తెలియదు. ఎలా అని? నన్ను పంపించడానికి చాలా ఆలోచించారు కాని, ఇప్పుడు నన్ను చూసి చాలా ఆనందంగా ఉన్నారు. కథకళి కష్టం!ఐదేళ్ల వయసు నుంచే నాట్యం నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టాను. భరతనాట్యం, కథకళి, కూచిపూడి, మోహినీయాట్టం– ఇలా ఒక్కో నాట్యరూపం నేర్చుకుంటూ వెళ్లాను. ముఖ్యంగా కథకళి చాలా కష్టమైనది. కానీ నేర్చుకుంటున్నప్పుడు దాని వెనక ఉన్న కళ, భావప్రకటన ఎక్కువ ఆసక్తి కలిగించాయి.అందంగా ఉన్నానని అనొద్దు!ఒక అమ్మాయి అందంగా ఉంటే ఆమె విజయం వెనక ఉన్న కష్టాన్ని చాలాసార్లు మర్చిపోతారు. అందుకే, నా లుక్‌ గురించి కాకుండా, నేను పోషించిన పాత్ర గురించి మాట్లాడాలని కోరుకుంటాను. ప్రస్తుతం సినిమాలతో పాటు న్యాయ విద్య చదువుతున్నాను. ఉదయం క్లాసులు, తర్వాత షూటింగ్‌... ఇలా రోజంతా బిజీగా ఉంటుంది.ఫైట్‌ కూడా చేస్తా!నాట్యంతో ఆగిపోలేదు. కరాటేలో బ్లాక్‌ బెల్ట్‌ తీసుకున్నాను. కలరిపయట్టు, కత్తిసాము లాంటివి కూడా నేర్చుకున్నాను. ఇప్పుడు యాక్షన్ సన్నివేశాలు వచ్చినప్పుడు అప్పుడెప్పుడో నేర్చుకున్నదంతా ఉపయోగపడుతోంది. హీరోయిన్ అంటే కేవలం పాటల్లో కనిపించాలి అనే రూల్‌ నాకు అసలు నచ్చదు!అది నా అదృష్టం!‘లాల్‌ సలామ్‌’లో రజినీకాంత్‌ సార్‌తో కలిసి పనిచేసే అవకాశం రావడం నా అదృష్టం. ఆయన నుంచి నేర్చుకోవడానికి ప్రతి రోజు ఒక కొత్త విషయం ఉండేది. ‘8 వసంతాలు’ కూడా అంతే. ఈ సినిమాకు ప్రత్యేకంగా ఆడిషన్ ఇవ్వలేదు. కాని, దర్శకుడు నా నటనపై నమ్మకంతో నన్ను నేరుగా ఎంపిక చేశారు. ఆ నమ్మకమే నాలో బాధ్యతను పెంచింది. అమ్మే నా బ్యాటరీ!షూటింగ్‌ ఎంత కష్టంగా ఉన్నా, ఎన్ని గంటలు పనిచేసినా ఇంటికి వెళ్లిన తర్వాత అమ్మతో మాట్లాడితే చాలు... మళ్లీ ఎనర్జీ వచ్చేస్తుంది. నా జీవితంలో అమ్మ నాకు పెద్ద సపోర్ట్‌. నేను అలసిపోయినప్పుడు రీచార్జ్‌ చేసే పవర్‌ బ్యాంక్‌ కూడా ఆమెనే అనొచ్చు!ఫోన్ కి ఫ్యాన్ ని కాదు!నేను ఫోన్ కి అంతగా అతుక్కుపోయి ఉండను. సోషల్‌ మీడియాలో ఏం ట్రెండ్‌ అవుతోంది, ఎవరు ఏం చేస్తున్నారు అనే దానికంటే, నా చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని గమనించడం నాకు ఎక్కువ ఇష్టం. ఖాళీ సమయం దొరికితే డ్రాయింగ్, థియేటర్‌ ఆర్ట్స్, సంగీత వాయిద్యాలు నేర్చుకోవడం లాంటివి చేస్తుంటాను.మరో మనిషిగా !నటిగా నాకు అన్నింటికంటే ఎక్కువగా నచ్చేది ఒక పాత్రను జీవించడం. అలా మరో మనిషిగా మారటం అద్భుతంగా ఉంటుంది. వీటితోపాటు. కెమెరా వెనక ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఎక్కువ. భవిష్యత్తులో దర్శకత్వం, సినిమాటోగ్రఫీ లాంటి విభాగాల్లో కూడా పనిచేయాలని ఉంది.

శాస్త్రవేత్తలు వైద్య రంగంలో ఒక అద్భుతమైన ఆవిష్కరణకు తెర తీశారు. దెబ్బతిన్న కాలేయాన్ని పూర్తిగా తీసివేసి మార్పిడి చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా, శరీరంలోకి సూదిమందులా పంపే సూక్ష్మ కాలేయ కణాలను రక్తప్రసరణతో అనుసంధానించి కొత్త ‘కాలేయ సమూహాలను’ నిర్మించే సాంకేతికతను వారు పరీక్షించి చూశారు. ఎలుకలలో నెలల తరబడి విజయవంతంగా పనిచేసిన ఈ ప్రయోగం, కాలేయ వ్యాధులతో బాధపడే లక్షలాది మందికి ఒక కొత్త ఆశను కల్పిస్తోంది.భవిష్యత్తులో ఒకానొక రోజు!ఐసీయూ మానిటర్ల సన్నని అలారం శబ్దాల మధ్య డాక్టర్‌ తన చేతిలోని సిరంజి వైపు చూశాడు. అందులో ఉన్నది కేవలం ఒక ద్రవం కాదు, మానవ వైద్యచరిత్రలోనే ఒక సంచలనం! మాసాచుసెట్స్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ (మిట్‌) ల్యాబ్‌లో రూపుదిద్దుకున్న ‘సూక్ష్మ కాలేయ’ కణాలు ఆయన చేతిలోని ఇంజెక్షన్‌ రూపంలో రోగి రక్తనాళాల్లోకి ప్రవేశించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. కాలేయం పూర్తిగా విఫలమై, ప్రాణాలతో బయటపడటానికి కొద్ది గంటలే మిగిలి ఉన్న రోగి దేహంలోకి ఆ కణాలు వెళ్లగానే, ఒక అద్భుతం జరగడం ప్రారంభమైంది. ఆ సూక్ష్మ కాలేయ కణాలు (మినీ లివర్‌లు) శరీరం లోపలే చిన్న చిన్న మైక్రో గోళాలుగా విస్తరిస్తూ, రక్తప్రసరణతో కలిసిపోయి, కొత్త కాలేయ జీవాన్ని నిర్మించడం మొదలుపెట్టాయి. వర్తమానంలో ఈరోజు అమెరికాలో దీర్ఘకాలిక కాలేయ వ్యాధితో బాధపడుతున్న 10,000 కంటే ఎక్కువ మంది ప్రస్తుతం కాలేయ మార్పిడి కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉన్నారు. (ఇండియాలో 25 నుంచి 50 వేల మంది). అయితే, దాతల నుంచి కాలేయాల లభ్యత.. డిమాండ్‌ కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది. కాలేయం విఫలమైన కొందరు రోగులు ఈ శస్త్రచికిత్సను తట్టుకునేంత ఆరోగ్యంగా లేకపోవడం వల్ల కూడా అవయవ మార్పిడి చేయించుకోలేకపోతున్నారు.దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా, పరిష్కారంగా ‘మిట్‌’ వైద్య పరిశోధకులు ఒక చికిత్స విధానాన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. దెబ్బతిన్న కాలేయం చేసే కొన్ని పనులను నిర్వహించడానికి ఇంజెక్ట్‌ చేసే సూక్ష్మ కాలేయాలను రూపొందిస్తున్నారు!ఎలుకలపై జరిపిన ఒక కొత్త అధ్యయనంలో, శరీరంలోకి ఇంజెక్ట్‌ చేసిన కాలేయ కణాలు కనీసం రెండు నెలల పాటు సజీవంగా ఉన్నాయని పరిశోధకులు కనుగొన్నారు. ఆ సమయంలో, సాధారణంగా కాలేయం తయారుచేసే అనేక ఎంజైమ్‌లు, ప్రొటీన్‌లను ఈ కణాలు ఉత్పత్తి చేస్తూనే ఉండటం విశేషం.‘‘ఈ సూక్ష్మ కాలేయాలను మేము ‘శాటిలైట్‌ కాలేయాలు’గా పిలుస్తున్నాం. వ్యాధిగ్రస్థమైన అవయవాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగానే ఉంచి, ఈ కణాలను శరీరంలోకి పంపగలిగితే, అది కాలేయానికి అదనపు బలాన్ని అందిస్తుంది’’ అని మిట్‌కి చెందిన ‘హెల్త్‌ సైన్సెస్‌ అండ్‌ టెక్నాలజీ’ విభాగం ప్రొఫెసర్‌ సంగీతా భాటియా అంటున్నారు. ప్రసిద్ధ ‘సెల్‌ బయోమెటీరియల్స్‌’ పత్రికలో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనానికి భాటియా సీనియర్‌ రచయిత కాగా, మిట్‌ పోస్ట్‌డాక్టొరల్‌ రిసెర్చర్‌ వర్ధమాన్‌ కుమార్‌ ప్రధాన సిద్ధాంత కర్తగా వ్యవహరించారు.అత్యవసర విధుల పునరుద్ధరణమానవ శరీరంలో కాలేయం దాదాపు 500 అత్యవసర విధులను నిర్వహిస్తుంది. ఇతర పనులతో పాటు, ఇది రక్తం గడ్డకట్టడాన్ని నియంత్రించడంలో, రక్తప్రవాహం నుండి బాక్టీరియాను తొలగించడంలో, మందులను ప్రాసెస్‌ చేయడంలో సహాయపడుతుంది. వీటిలో ఎక్కవభాగం పనులను ‘హెపటోసైట్స్‌’ అని పిలిచే ప్రత్యేక కాలేయ కణాలు నిర్వహిస్తాయి. ఈ హెపటోసైట్‌ కణాల పనితీరును.. రోగులకు సర్జరీ ద్వారా కాలేయ మార్పిడి చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా ఎలా పునరుద్ధరించాలో దశాబ్దానికి పైగా భాటియా పరిశోధనా బృందం పరిశోధిస్తోంది. ఇందులో ఒక విధానం ఏమిటంటే హెపటోసైట్‌లను ‘హైడ్రోజెల్‌’ వంటి బయోమెటీరియల్‌ లోపల పొందుపరచటం. ఈ జెల్స్‌ను శరీరంలో ఉంచడానికి కూడా శస్త్రచికిత్స అవసరమవుతుంది. అయితే హెపటోసైట్‌లను నేరుగా శరీరంలోకి ఇంజెక్ట్‌ చేయడం వల్ల ఆ శస్త్రచికిత్స అవసరాన్ని పూర్తిగా తొలగించవచ్చు. ఈ కొత్త అధ్యయనం కోసం, మిట్‌ బృందం ఒక కృత్రిమ వాతావరణాన్ని సృష్టించటం ద్వారా ఈ పద్ధతిని మరింత ప్రభావవంతంగా మార్చడానికి ప్రయత్నించింది. ఇది శరీరంలోకి పంపిన కణాలు సజీవంగా ఉండటానికి సహాయపడటమే కాకుండా, ఎటువంటి కోత, లేదా శస్త్రచికిత్సలు లేకుండానే ఆ కణజాలం ఆరోగ్యాన్ని పర్యవేక్షించడానికి పరిశోధకులకు వీలు కల్పిస్తుంది.ద్రవం... ఘనంగా మారుతుంది!పరిశోధకులు మొదట కాలేయ కణాలు, చిన్న హైడ్రోజెల్‌ సూక్ష్మగోళాల మిశ్రమంతో ఒక ఇంజెక్షన్‌ను రూపొందించారు. ఈ మైక్రో గోళాలు కణాలను ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ఉంచడమే కాకుండా, సమీపంలోని రక్తనాళాలతో సంబంధం ఏర్పరచుకోవడానికి సహాయపడతాయి. మైక్రో గోళాలు దట్టంగా అమరిపోయినప్పుడు, అవి ద్రవ రూపంలా ప్రవర్తించే గుణాన్ని పొందుతాయి. దీనివల్ల మిశ్రమాన్ని సిరంజి ద్వారా సులభంగా లోపలికి పంపవచ్చు. శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, ఆ పదార్థం తిరిగి తన ఘన రూపాన్ని పొందుతుంది.గతంలో ఈ వైద్య పరిశోధకుల బృందం గాయాలను మాన్పడానికి ఈ హైడ్రోజెల్‌ మైక్రో గోళాలను ఉపయోగించారు. ఇవి పదార్థం గుండా కణాలు కదిలేందుకు, కొత్త కణజాలాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి అవసరమైన ఖాళీలను కలిగి ఉంటాయి. ఇంజెక్షన్‌ ఇచ్చాక హెపటోసైట్‌లు స్థిరమైన కణజాలంగా రూపాంతరం చెందేలా మిట్‌ పరిశోధకులు ఈ విధానాన్ని మలచుకున్నారు.‘‘కణాల మార్పిడికి అనువైన ఒక కృత్రిమ వాతావరణాన్ని సృష్టించటానికి మేము ఈ సాంకేతికతను ఉపయోగించాం. ఈ గోళాలు లేకుండా కణాలను శరీరంలోకి ఇంజెక్ట్‌ చేస్తే, అవి మన శరీరంతో సరిగ్గా కలిసిపోలేవు. అయితే ఈ సూక్ష్మగోళాలు.. హెపటోసైట్‌లు ఒకే చోట స్థిరంగా ఉండటానికి, శరీర రక్తప్రసరణతో చాలా వేగంగా అనుసంధానమవడానికి సహాయపడతాయి’’ అని డాక్టర్‌ వర్ధమాన్‌ వివరించారు.ఇంజెక్షన్‌ మిశ్రమంలో ‘ఫైబ్రోబ్లాస్ట్‌’ కణాలు కూడా ఉంటాయి. ఇవి హెపటోసైట్‌లు ఎక్కువ కాలం జీవించడానికి సహాయపడే సహాయక కణాలుగా పనిచేస్తూ, కొత్తగా ఏర్పడిన కణజాలంలోకి రక్తనాళాలు వేగంగా పెరిగేలా ప్రోత్సహిస్తాయి. అల్ట్రాసౌండ్‌ పరిశోధన నిపుణురాలు నికోల్‌ హెన్నింగ్‌తో కలిసి ప్రొఫెసర్‌ సంగీతా భాటియా బృందం సిరంజి ద్వారా ఈ మిశ్రమాన్ని శరీరంలోకి పంపే విధానాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఇంజెక్షన్‌ ఇచ్చిన తర్వాత కూడా అల్ట్రాసౌండ్‌ సహాయంతో ఆ కణజాలం ఎలా ఉందో గమనిస్తూ, అది స్థిరంగా ఉందో లేదో పర్యవేక్షించవచ్చు.భిన్న భాగాల్లో సూక్ష్మ కాలేయాలుఎలుకలపై జరిపిన ప్రయోగాల కోసం పరిశోధకులు సూక్ష్మ కాలేయాలను కడుపులోని కొవ్వు కణజాలంలో ఉంచారు. భవిష్యత్తులో ఈ చికిత్సను ప్లీహం, లేదా మూత్రపిండాల సమీప ప్రాంతాలతో సహా ఇతర భాగాలకు కూడా ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది. ఈ సూక్ష్మ కాలేయ కణాలు తప్పనిసరిగా రోగి కాలేయం పక్కనే ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ కణజాలానికి తగినంత స్థలం, సరిపడా రక్తప్రసరణ లభిస్తే చాలు, వీటితో పాటు లోపలికి పంపిన హెపటోసైట్‌లు అసలు కాలేయం లోపల ఉండే కణాల లాగే పనులను నిర్వహిస్తాయి. ‘‘అధిక శాతం కాలేయ రుగ్మతలలో ఈ కణజాలం కచ్చితంగా కాలేయానికి దగ్గరగానే ఉండాల్సిన అవసరం లేదు’’ అని పరిశోధకులు తెలిపారు. కణజాలానికి రక్తనాళాల సహాయంఎలుకలపై జరిపిన పరీక్షలలో, పరిశోధకులు ఈ కాలేయ కణాలు, మైక్రో గోళాలను ‘పెరిగొనాడల్‌ అడిపోజ్‌ టిష్యూ’ అని పిలిచే కొవ్వు కణజాలంలోకి ఇంజెక్ట్‌ చేశారు. శరీరంలోకి పంపిన తర్వాత, ఆ కణాలన్నీ కలిసి ఒక స్థిరమైన దట్టమైన నిర్మాణంగా ఏర్పడ్డాయి. క్రమంగా ఈ కణజాలంలోకి రక్తనాళాలు విస్తరించి, అక్కడే అవసరమైన పోషకాలను అందించడం ప్రారంభించాయి.ఇది లోపలికి పంపిన హెపటోసైట్‌లు సజీవంగా ఉండటానికి సరిగ్గా పనిచేయడానికి సహాయపడింది. ‘‘హెపటోసైట్‌ల పక్కనే కొత్త రక్తనాళాలు ఏర్పడ్డాయి, అందుకే అవి ప్రాణాలతో ఉండగలిగాయి. వాటికి కావలసిన పోషకాలు నేరుగా అందడం వల్ల, అవి చేయాల్సిన పనులను సమర్థంగా చేస్తూ, మేము ఆశించిన ప్రోటీన్‌లను ఉత్పత్తి చేయగలిగాయి’’ అని పరిశోధన బృందం వెల్లడించింది. ఈ అధ్యయనం జరిగిన ఎనిమిది వారాల పాటు కాలేయ కణాలు సజీవంగా ఉండటమే కాకుండా, ఎలుకల రక్తప్రసరణ వ్యవస్థలోకి ప్రత్యేక ప్రోటీన్‌లను విడుదల చేస్తూనే ఉన్నాయి. ఈ కణాల మన్నికను బట్టి చూస్తే, ఈ విధానాన్ని భవిష్యత్తులో కాలేయ వ్యాధులకు సుదీర్ఘకాలం పనిచేసే చికిత్సగా అభివృద్ధి చేసే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.కాలేయ మార్పిడికి ‘వంతెన’ఈ సూక్ష్మ కాలేయాల సాంకేతికత వల్ల పలు రకాల ప్రయోజనాలు ఉంటాయని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. కొందరు రోగులకు ఈ ఇంజెక్షన్‌ కాలేయ కణజాలాలు సర్జరీకి సరైన ప్రత్యామ్నాయంగా మారవచ్చు. మరికొందరికి, దాతల నుండి అవయవం లభించే వరకు తాత్కాలికంగా కాలేయ పనితీరును మెరుగుపరచడానికి ఇవి ఉపయోగపడవచ్చు. ‘‘ఈ సాంకేతికత.. సర్జరీకి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడటమే కాకుండా, అవయవ మార్పిడి జరిగేంత వరకు ఒక వంతెనలా సహాయపడుతుంది. ఒకవేళ రోగికి మరిన్ని కణజాలాలు లేదా అదనపు చికిత్స అవసరమైతే, మళ్లీ సర్జరీ చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా ఈ ఇంజెక్షన్‌ సాంకేతికత ద్వారా సులభంగా అందించవచ్చు’’ అని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుత విధానంలో, శరీరంలోకి ప్రవేశపెట్టిన కణాలపై రోగనిరోధక వ్యవస్థ దాడి చేయకుండా ఉండటానికి రోగులు ఇమ్యూనోసప్రెసివ్‌ మందులను వాడాల్సి రావచ్చు. అందుకే రోగనిరోధక వ్యవస్థ కంటపడకుండా తప్పించుకోగల ‘స్టెల్తీ’ హెపటోసైట్‌లను అభివృద్ధి చేయడంపై ఈ బృందం ప్రస్తుతం పరిశోధనలు చేస్తోంది. అలాగే, మైక్రో గోళాల ద్వారానే ఈ మందులను కణజాలం చుట్టూ విడుదల చేసే మరొక మార్గాన్ని కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.కాలేయ మార్పిడి కోసం నిరీక్షిస్తూ జీవన్మరణాల మధ్య కొట్టుమిట్టాడుతున్న లక్షలాది మందికి ఈ ప్రయోగం ఒక ఆశాకిరణం. శరీరం లోపలే స్వయంగా రూపుదిద్దుకునే ఈ ‘శాటిలైట్‌ కాలేయాలు’ వైద్య రంగంలో ఒక కొత్త విప్లవానికి నాంది అనే చెప్పాలి అయితే, ఈ సాంకేతికత మానవాళికి వరం మాత్రమే అవుతుందా? లేక ప్రకృతి నియమాలను దాటి మనం వేస్తున్న ఈ ముందడుగు మరేదైనా అనూహ్య పరిణామానికి దారితీస్తుందా? కాలేయమే నిర్ణయించాలి. అదేనండీ.. కాలమే నిర్ణయించాలి! సూక్ష్మ కాలేయాలుసూక్ష్మగోళాలు (ఆకుపచ్చ), హెపటోసైట్లు (మెజెంటా), సహాయక ఫైబ్రోబ్లాస్ట్‌లు (నారింజ రంగు) కాలక్రమేణా కలిసికట్టుగా అమరిపోయి కృత్రిమ కాలేయ కణజాలాలుగా మారతాయి. ల్యాబ్‌లో పెంచిన ఈ కణజాలాల మొదటి రోజు (ఎడమవైపు), పద్నాలుగో రోజు (కుడివైపు) మధ్య తేడాను చిత్రంలో స్పష్టంగా చూడవచ్చు. - సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌

జపాన్‌లోని నాగసాకి నగరంలో అక్టోబర్‌ 7 నుంచి 9 వరకు ‘నాగసాకి కుంచి’ ఉత్సవం జరగనుంది. అత్యంత వైభవోపేతంగా, జనసంరంభంతో కొనసాగే ఈ వేడుక కోసం ఇప్పటికే ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాయి. ఈ మూడు రోజుల వేడుకలో నాగసాకి నగరవీథుల్లో రంగురంగుల రథాలను ఊరేగిస్తారు. ఊరేగింపుల్లో జనాలు సంప్రదాయ గీతాలను పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ ముందుకు సాగుతారు. ఈ వేడుకను తిలకించడానికి ఇప్పటికే దేశవిదేశాలకు చెందిన పర్యాటకులు నాగసాకి నగరానికి క్యూ కట్టారు.నాగసాకి నగరానికి సంరక్షక దేవతగా భావించే సువా ఆలయం కేంద్రంగా ఈ ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. పురాతనమైన సువా ఆలయంలో 1634లో దయూ–మాచి ప్రాంతానికి చెందిన తకావో, ఒతోహా అనే ఇద్దరు కళాకారిణులు ‘కోమీ’ అనే నోహ్‌ నాట్య గీతాన్ని ప్రదర్శించారట! అప్పటి నుంచే ‘నాగసాకి కుంచి’ ఉత్సవం మొదలైందని చెబుతారు. ఈ ఉత్సవం మొదలైన కాలంలోనే ‘దేజిమా’ అనే కృత్రిమ ద్వీప నిర్మాణం, మెగానే వంతెన నిర్మాణం జరగడం నాగసాకి చరిత్రలో ముఖ్యమైన ఘట్టాలు.వీథులే రంగస్థల వేదికలుఈ ఉత్సవంలో నగర వీథులే రంగస్థల ప్రదర్శన వేదికలుగా మారిపోతాయి. రంగురంగుల అలంకరణలతో రూపొందించిన రథాలు, డ్రాగన్ నృత్యాలు, సింహ నృత్యాలు, పడవ ఆకారంలోని రథాలు వీథుల్లో సందడి చేస్తాయి. తిమింగలం నీరు చిమ్మే ప్రదర్శన, కొక్కొడెషో వంటి ప్రత్యేక కళారూపాలు కూడా ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంటాయి. నాగసాకిలోని పలు ప్రాంతాలకు చెందిన కళాకారుల బృందాలు ఈ ప్రదర్శనల్లో పాల్గొంటాయి. నగరంలో 58 ‘డాన్స్ టౌన్స్ ’ ఉండగా, వాటిని ఏడు బృందాలుగా విభజించారు. ప్రతి బృందానికి తమ కళారూపాలను ప్రదర్శించే అవకాశం ఏడేళ్లకు ఒకసారి మాత్రమే వస్తుంది. అందుకే ప్రతి ప్రదర్శనకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. సువా ఆలయం, ఒటాబిషో, యాసకా ఆలయం, చువో పార్క్‌ ప్రధాన ప్రదర్శన వేదికలుగా ఉంటాయి. కుంచి పేరు వెనుక...కుంచి అనే పేరుకు ప్రత్యేకమైన నేపథ్యం ఉంది. చైనా చాంద్రమాన కేలండర్‌లో తొమ్మిదో నెల తొమ్మిదో రోజుతో దీనికి సంబంధం ఉన్నట్లు చెబుతారు. జపనీస్‌లో తొమ్మిదో రోజును ‘కు–నిచి’ అని పిలుస్తారు. కాలక్రమంలో అదే ‘కుంచి’గా మారిందని భావిస్తారు.సంస్కృతుల సంగమంనాగసాకి ఓడరేవు నగరం కావడంతో కాలక్రమంలో అనేక దేశాలతో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆ ప్రభావం కుంచి ఉత్సవంలోనూ కనిపిస్తుంది. జపాన్ సంప్రదాయ కళలతో పాటు చైనా, డచ్‌ సంస్కృతుల ప్రభావం కూడా కొన్ని ప్రదర్శనల్లో కనిపిస్తుంది. దీంతో ఈ ఉత్సవం నాగసాకి బహుళ సాంస్కృతిక చరిత్రకు ప్రతిబింబంగా నిలుస్తోంది. ‘నాగసాకి కుంచి’ దాదాపు నాలుగు శతాబ్దాల చరిత్రకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది. స్థానిక సంస్కృతిని కాపాడుకుంటూ, పర్యాటకులను ఆకట్టుకుంటూ నేటికీ అదే ఉత్సాహంతో కొనసాగుతోంది. రమా జంబుల

ప్రపంచవ్యాప్తంగా చౌకగా దొరికే పోషకాహారం గుడ్డు. గుడ్డులో పుష్కలంగా ప్రొటీన్లు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు ఉంటాయి. కండరాల పెరుగుదలకు, కంటి ఆరోగ్యానికి, మెదడు చురుకుదనానికి, ఎముకల బలానికి గుడ్డు బాగా ఉపయోగపడుతుంది. ‘నేషనల్‌ ఎగ్‌ కోఆర్డినేషన్‌ కమిటీ’ (నెక్‌) 1982లో ఏర్పడే నాటికి మన దేశంలో ఏటా 10 బిలియన్‌ గుడ్లు మాత్రమే ఉత్పత్తి అవుతుండేవి. ‘నెక్‌’ ఏర్పాటు తర్వాత దేశంలో పౌల్ట్రీ పరిశ్రమ శరవేగంగా పుంజుకుంది. ప్రస్తుతం మన దేశం గుడ్ల ఉత్పత్తిలో ప్రపంచంలోనే రెండోస్థానానికి ఎగబాకింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా గుడ్ల ఉత్పాదన సహా ముఖ్యమైన విశేషాలను గణాంకాల్లో తెలుసుకుందాం...గుడ్ల తలసరి వినియోగంలో టాప్‌–10గుడ్ల ఉత్పాదనలో కొన్ని దేశాలు ముందంజలో ఉంటే, ఇంకొన్ని దేశాలు గుడ్ల తలసరి వినియోగంలో అగ్రస్థానంలో నిలుస్తున్నాయి. గుడ్ల తలసరి వినియోగాన్ని గణాంకాల్లో తెలుసుకుందాం...సాధారణంగా ఒక గుడ్డు దాదాపు 50–60 గ్రాముల వరకు ఉంటుంది. బరువు తక్కువగా ఉన్నా, ఇందులో పోషకాలు మాత్రం అత్యధికంగా ఉంటాయి. గుడ్డు ప్రొటీన్‌లో శరీరానికి అవసరమైన తొమ్మిది అమినో యాసిడ్లు సంపూర్ణంగా ఉంటాయి. గుడ్డు పచ్చసొనలో శరీరానికి మేలు చేసే కొవ్వులు (హెడీఎల్‌), ఒమేగా–3 ఫ్యాటీ యాసిడ్లు, కీలకమైన యాంటీఆక్సిడెంట్లు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. సగటు గుడ్డు దాదాపు 72 కిలోకేలరీల శక్తిని ఇస్తుంది.

ఒకప్పుడు మనుషులు తిండి కోసం తిప్పలు పడేవారు. తిండి కోసం తిప్పలు జనాభాలో అత్యధికులకు ఇప్పటికీ తప్పడం లేదు గాని, ఇప్పుడు తిండితోనే తిప్పలు వచ్చిపడుతున్నాయి. ఏ పుట్టలో ఏ పాము ఉందో చెప్పడం ఎంత కష్టమో, ఏ ఆహార పదార్థంలో ఏ ముప్పు దాగి ఉందో చెప్పడం కూడా అంతే కష్టం! ఆహార పదార్థాల కల్తీ మన దేశవ్యాప్త సమస్యగా మారింది. కల్తీ ఆహారం తినడం వల్ల వ్యాధుల బారినపడి, జనాలు ఆస్పత్రుల పాలవుతున్నారు. ఇక ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాలు ఏమంత సురక్షితంగా ఉంటున్నాయా అంటే, అదీ లేదు. తిండితో జనాలు పడుతున్న తిప్పలు, కల్తీకి తోడుగా ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాలలో దాగి ఉన్న ముప్పుల గురించి ఈ ప్రత్యేక కథనం...ఆహార కల్తీ మన దేశాన్ని పట్టిపీడిస్తున్న అతిపెద్ద సమస్య. కల్తీరాయుళ్లు విచ్చలవిడిగా సాగిస్తున్న కల్తీల వల్ల వినియోగదారులు మోసపోవడం ఒక్కటి మాత్రమే సమస్యకాదు, ఇది ప్రజారోగ్యానికి పెనుప్రమాదంగా మారుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా దాదాపు 86.6 కోట్ల మంది ఆహార కల్తీ కారణంగా ఆస్పత్రుల పాలవుతుంటే, వారిలో దాదాపు 15 లక్షల మంది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నట్లు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ) అంచనా. చాలా దేశాలు ఆహార కల్తీ కారణంగా ఆస్పత్రుల్లో చేరుతున్న వారిపైన, ఆహార కల్తీ మరణాలపైన ప్రత్యేకంగా లెక్కలు సేకరించడం లేదు. కాబట్టి ఆహార కల్తీ మరణాల సంఖ్య డబ్ల్యూహెచ్‌వో అంచనాలకు మించే ఉండవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.ఆహార కల్తీ వల్ల ఆస్పత్రుల పాలవుతున్న వారిపై, ఆహార కల్తీ మరణాలపై మన దేశంలో ఎలాంటి అధికారిక లెక్కలూ అందుబాటులో లేవు. పెద్దసంఖ్యలో ఆహార కల్తీ వల్ల జనాలు ఆస్పత్రుల్లో చేరిన సందర్భాల్లో వెలువడే వార్తా కథనాలు తప్ప ఈ అంశంపై పూర్తిస్థాయిలో అధికారికమైన లెక్కలేవీ అందుబాటులో లేకపోవడం కూడా సమస్యగా ఉంటోంది. అంతర్జాతీయ లెక్కల ప్రకారం ఆహార కల్తీలో మన దేశమే మొదటిస్థానంలో ఉందంటే, పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవాల్సిందే!అన్నిట్లోనూ కల్తీలేమన దేశంలో దాదాపు అన్ని ఆహార పదార్థాల్లోనూ కల్తీలు జరుగుతున్నాయి. ఆహార పదార్థాల కల్తీ కోసం వాడే పదార్థాల్లో కొన్ని ప్రమాదకరమైన పదార్థాలు కూడా ఉంటున్నాయి. పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, పప్పులు, వంటనూనెలు, తేనె, చక్కెర, బెల్లం, టీ, కాఫీ, పండ్లు, కూరగాయలు, మాంసం, పసుపుపొడి, కారంపొడి, జీలకర్ర, మిరియాలు, ఇంగువ వంటి పదార్థాల్లో తరచు కల్తీలు బయటపడుతున్నాయి. అంతకంటే దారుణమేమిటంటే, దేశంలో కొన్నిచోట్ల ఉప్పును కూడా కల్తీ చేస్తున్నారు. కల్తీరాయుళ్లు ఏయే పదార్థాలను వేటితో కల్తీ చేస్తున్నారంటే...పప్పులుకందిపప్పు, శనగపప్పుల్లో చౌకైన కేసరిపప్పును, రంగు బాగా కనిపించడానికి మెటానిల్‌ యెల్లో, లెడ్‌ క్రోమైట్‌ వంటి ప్రమాదకరమైన రసాయనిక రంగులు కలుపుతున్నారు. ఇతర పప్పుల్లోనూ కాలంచెల్లిన పప్పులను, ఇసుక, రాళ్లు వంటివి కలుపుతున్నారు.పసుపుపొడి వంటకాల్లో తరచుగా వాడే పసుపుపొడిలో కృత్రిమ రంగులు, సుద్దపొడి మాత్రమే కాకుండా, లెడ్‌ క్రోమైట్‌ వంటి ప్రమాదకరమైన పదార్థాలు కూడా కలుపుతున్నారు.కారంపొడికారంపొడిలో కర్రపొట్టు, ఇటుక పొడి, చౌకబారు పొడి పదార్థాలు, తౌడు, కృత్రిమ రంగులు, కొన్ని సందర్భాల్లో సుడాన్‌ రెడ్, రోడమైన్‌–బి వంటి క్యాన్సర్‌కు దారితీసే పదార్థాలను కూడా కలుపుతున్నారు.పాలు మన దేశంలో అత్యధికంగా కల్తీకి లోనవుతున్న పదార్థం పాలు. పాలలో నీళ్లు కలపడం చాలాకాలంగా తెలిసిన కల్తీ పద్ధతి. ఇటీవలి కాలంలో కల్తీరాయుళ్లు మరింత మితిమీరి, పాలలో పాల విరుగు, యూరియా, డిటర్జెంట్లు, ఫార్మాలిన్‌ వంటి వాటిని కలుపుతున్నారు.పాల ఉత్పత్తులువెన్నలోను, నెయ్యిలోను చౌకగా దొరికే వనస్పతి, పామాయిల్, స్టార్చ్, కృత్రిమ రసాయనిక రంగులు, జంతువుల కొవ్వులు కలుపుతున్నారు. పనీర్‌లో స్టార్చ్, మైదా, పామాయిల్, యూరియా, డిటర్జెంట్లు, ప్రిజర్వేటివ్స్‌ వంటి కలుపుతున్నారు. కోవాలో పామాయిల్, యూరియా వంటి రసాయనాలతో పాటు సుద్దపొడిని కూడా కలుపుతున్నారు.వంటనూనెలు తరచుగా వాడే వంటనూనెల్లో చౌకబారు నూనెలు, కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రమాదకరమైన నూనెలను కలుపుతున్నారు. ఆవనూనెను ప్రమాదకరమైన ఆర్గెమాన్‌ నూనెతో కల్తీ చేస్తున్నారు. కొబ్బరినూనెలో పామాయిల్, పారాఫిన్‌ ఆయిల్‌ వంటివి కలుపుతున్నారు. శనగనూనెలో పామాయిల్, సోయాబీన్‌ ఆయిల్, పత్తినూనె, పొద్దుతిరుగుడు నూనె కలుపుతున్నారు. నువ్వులనూనెలో పామాయిల్, రేప్‌సీడ్‌ ఆయిల్, పత్తినూనె, పొద్దుతిరుగుడు నూనె కలుపుతున్నారు. ఆలివ్‌ నూనెను పామాయిల్, పత్తినూనె, కనోలా ఆయిల్‌ వంటి వాటితో కల్తీ చేస్తున్నారు.తేనె ఆరోగ్యానికి మంచిదని చాలామంది తేనెను వాడుతుంటారు. ఆయుర్వేద ఔషధాలకు తేనెను అనుపానంగా వాడుతుంటారు. కల్తీరాయుళ్లు తేనెను చక్కెర సిరప్, కార్న్‌ సిరప్, బీట్‌రూట్‌ సిరప్, నీరు వంటి వాటితో కల్తీ చేస్తున్నారు. ఈ కల్తీల వల్ల తేనె ఆరోగ్యానికి అనర్థకరంగా మారుతోంది.టీ, కాఫీ: ఉదయం నిద్రలేవగానే చాలామంది టీ లేదా కాఫీతో దినచర్యను ప్రారంభిస్తారు. చివరకు ఇవి కూడా కల్తీ బారిన పడుతున్నాయి. టీ పొడిలో వాడేసిన టీ పొడిని, టార్ట్రాజైన్‌ వంటి ప్రమాదకరమైన రంగులు వేసిన ఇతర ఆకుల పొడిని కలుపుతున్నారు. కాఫీలో ఎక్కువగా చికొరీ కలుపుతారు. చికొరీ కలిపిన కాఫీని కూడా వందశాతం కాఫీగా అమ్మేస్తుండటం మామూలే! ఇటీవలి కాలంలో కాఫీలో చింతపిక్కల పొడి, ఖర్జూర గింజల పొడి, కర్రపొట్టు, మెత్తని మట్టిపొడి కూడా కలుపుతున్నారు.మిరియాలు, జీలకర్ర, ఇంగువవంటిళ్లలో నిత్యంవాడే దినుసుల్లోనూ కల్తీలు జరుగుతున్నాయి. జీలకర్రలో ఇతర విత్తనాలు, రంగులు; ఇంగువలో చెట్ల జిగురు, చౌకైన పిండి పదార్థాలు; మిరియాలలో బొప్పాయి గింజలు, చౌకైన ఇతర గింజలు కలుపుతున్నారు.కూరగాయలు రోజూ తినే కూరగాయలను కూడా కల్తీరాయుళ్లు వదలడం లేదు. కూరగాయలు తాజాగా నవనవలాడుతూ కనిపించడానికి వాటిని మైలుతుత్తం నీటిలో ముంచి ఆరబెట్టడం, అవి మరింత పచ్చగా కనిపించడానికి మెలకైట్‌ గ్రీన్‌ వంటి రంగులు వేస్తున్నారు. కూరగాయల కోతకు ముందే, అవి మరింత బరువుగా ఎదగడానికి ఆక్సిటోసిన్‌ ఇంజెక్షన్లు ఇస్తున్నారు.పండ్లుపండ్లు త్వరగా పండేలా చేయడానికి క్యాల్షియం కార్బైడ్‌ వాడుతున్నారు. పండ్ల రంగు ఆకర్షణీయంగా కనిపించడానికి కృత్రిమ రంగులు పూస్తున్నారు. యాపిల్‌ వంటి పండ్లకు కృత్రిమ కొవ్వుపూత పూస్తున్నారు. పుచ్చకాయలు, గుమ్మడికాయలు వంటివి మరింత పరిమాణంలో ఎదగడానికి కోతకు ముందే వాటికి ఆక్సిటోసిన్‌ ఇంజెక్షన్లు ఇస్తున్నారు.మాంసంమాంసంలో కల్తీలు రకరకాలుగా జరుగుతాయి. ఖరీదైన మటన్‌ వంటి వాటిలో చౌకగా దొరికే ఇతర జంతువుల మాంసం చేర్చడం; పూర్తిగా మాంసం ఉండాల్సిన కీమా, కోఫ్తా వంటి వాటిలో పేగులు, ఊపిరితిత్తులు వంటి ఇతర అవయవాల తునకలు కలపడం వంటివి చేస్తుంటారు. ఇవే కాకుండా, మాంసం ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండటానికి, చెడిపోయిన మాంసం తాజాగా కనిపించడానికి రకరకాల రసాయనిక పదార్థాలు, కృత్రిమ రంగులు కలిపి కల్తీ చేస్తున్నారు.ప్యాకేజ్డ్‌ పదార్థాల్లోనూ ప్రమాదాలుబయట వండిన పదార్థాల కంటే ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార ఉత్పత్తులు సురక్షితమైనదని చాలామంది భావిస్తారు. ప్యాకేజ్డ్‌ పదార్థాలు ఏమంత సురక్షితమైనవి కావని ఆధునిక పరిశోధనలు తేల్చి చెబుతున్నాయి. అందుకే ప్యాకేజ్డ్‌ పదార్థాల ప్యాకెట్ల లేబుల్‌ ముందువైపు హెచ్చరికలు ముద్రించడాన్ని తప్పనిసరి చేయాలని భారత ఆహార భద్రతా ప్రమాణాల ప్రాధికార సంస్థ (ఎఫ్‌ఎస్‌ఎస్‌ఏఐ) ప్రతిపాదిస్తోంది. ఈ అంశం ప్రస్తుతం సుప్రీంకోర్టు విచారణలో ఉంది. కోర్టు తీర్పు వెలువడితే ప్యాకేజ్డ్‌ పదార్థాలపై హెచ్చరికల ముద్రణ తప్పనిసరిగా మారే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఇంతకీ ప్యాకేజ్డ్‌ ఉత్పత్తుల్లో ప్రమాదాలు ఏముంటాయని చాలామంది అనుకుంటారు గాని, ఇవీ అసలుప్రమాదాలు...⇒ ఫాస్ఫేట్‌ ఎడిటివ్స్‌/ పాలీ ఫాస్ఫేట్స్‌: చీజ్, ప్రాసెస్డ్‌ మాంసం, పానీయాలలో సోడియం ఫాస్ఫేట్‌ వంటి పాలీ ఫాస్ఫేట్స్‌ను కలుపుతారు. వీటిని కలిపిన పదార్థాల్లో తేమశాతం ఎక్కువకాలం నిలిచి ఉండి, అవి తాజాగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తాయి. ప్రమాదం: ఇవి మోతాదుకు మించి శరీరంలోకి చేరితే కిడ్నీలను దెబ్బతీస్తాయి.⇒ కార్న్‌/ గ్లూకోజ్‌ సిరప్‌: ఫ్రక్టోజ్‌ అత్యధిక మోతాదులో ఉండే కార్న్‌ సిరప్, గ్లూకోజ్‌ సిరప్‌లను ఎక్కువగా శీతల పానీయాల్లోను, సాస్‌లలోను, ఐస్‌క్రీముల్లోను, ప్రాసెస్డ్‌ తీపి చిరుతిళ్లలోను కలుపుతారు. ఇవి పదార్థాలకు తీపి రుచిని కలిగిస్తాయి.ప్రమాదం: ఇవి మోతాదుకు మించితే శరీరంలో ఇన్సులిన్‌ స్థాయి అదుపు తప్పుతుంది. డయాబెటిస్‌ ముప్పు ఏర్పడుతుంది. శరీరంలోని జీవక్రియలు అస్తవ్యస్తంగా మారుతాయి.⇒ మాల్టో డెక్ట్స్రిన్‌: ఇది శరవేగంగా జీర్ణమయ్యే కార్బోహైడ్రేట్‌. దీనిని ఎక్కువగా ప్రొటీన్‌ పౌడర్లు, సాస్‌లు, ఇన్‌స్టంట్‌ ఆహార ఉత్పత్తులు, చిరుతిళ్లలో కలుపుతారు. దీనిని కలపడం వల్ల పదార్థాలు ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తాయి.ప్రమాదం: వీటిని తీసుకున్నాక శరీరంలో చక్కెర స్థాయి అమాంతంగా పెరుగుతుంది. ఇన్సులిన్‌ స్థాయి అదుపు తప్పుతుంది. మాల్టో డెక్ట్స్రిన్‌ కలిపిన ఉత్పత్తుల లేబుల్స్‌పై ‘చక్కెర’ ఉన్నట్లు కనిపించదు. కాని, ఇది డయాబెటిస్‌ ముప్పు కలిగిస్తుంది.⇒ సుక్రలోజ్‌: చక్కెరకు బదులుగా ‘సుగర్‌–ఫ్రీ’ ఉత్పత్తుల్లో ఎక్కువగా దీనిని వాడతారు. ‘జీరో సుగర్‌’, ‘డైట్‌’ పేర్లతో వచ్చే శీతల పానీయాల్లోను, ప్రొటీన్‌ పానీయాల్లోను, ఐస్‌క్రీముల్లోను దీనిని కలుపుతారు. ప్రమాదం: దీర్ఘకాలికంగా వాడితే దీనివల్ల శరీరంలో ఇన్సులిన్‌ రెసిస్టెన్స్‌ పెరిగి, డయాబెటిస్‌ వస్తుందని ఇటీవలి పరిశోధనల్లో తేలింది.⇒ అస్పార్టేమ్‌: ఇది అతి తక్కువ కేలరీలు కలిగిన చక్కెర ప్రత్యామ్నాయం. కేవలం రెండు అమినో యాసిడ్లతో మాత్రమే తయారయ్యే ఈ పదార్థాన్ని డైట్‌ పానీయాలు, సుగర్‌ఫ్రీ పానీయాలు, చ్యూయింగ్‌ గమ్స్‌ వంటి వాటిలో కలుపుతారు.ప్రమాదం: ఇది మోతాదు మించితే శరీరంలోని జీవక్రియలను అస్తవ్యస్తం చేస్తుంది. దీర్ఘకాలిక వినియోగం డయాబెటిస్‌ను కూడా కలిగించే అవకాశం ఉంటుంది.⇒ ఎసిసల్ఫేమ్‌–కె: దీనినే ఏసీ–కే అని కూడా అంటారు. ఇది చక్కెర కంటే రెండువందల రెట్లు ఎక్కువ తీపి కలిగించే పదార్థం. దీనిని ఎక్కువగా డైట్‌ పానీయాలు, ప్రొటీన్‌ పానీయాలు, పౌడర్లు వంటి వాటిలో ఉపయోగిస్తారు.ప్రమాదం: ఇది శరీరంలో జీవక్రియలను, జీర్ణవ్యవస్థను అస్తవ్యస్తం చేస్తుంది. బరువు పెరిగే అవకాశాలను పెంచుతుంది. ఇది మోతాదు మించితే క్యాన్సర్‌కు, కిడ్నీవ్యాధులకు దారితీసే అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి.⇒ ఎరిథ్రిటాల్‌: ఇది సుగర్‌ ఆల్కహాల్‌. తీపిగా ఉన్నా తక్కువ కేలరీలు కలిగి ఉంటుంది. దీనిని ఎక్కువగా ‘డైట్‌’, ‘సుగర్‌ఫ్రీ’ పానీయాలు, ప్రొటీన్‌ పౌడర్లలో వాడతారు. ప్రమాదం: ఇది తీసుకోవడం వల్ల శరీరంలోని ప్లేట్‌లెట్స్‌ అతిగా స్పందించి, రక్తం వేగంగా గడ్డకడుతుంది. దీనివల్ల జీర్ణ సమస్యలు, గుండెజబ్బులు, మెదడులో రక్తంగడ్డ కట్టే అవకాశాలు పెరుగుతాయి.⇒ కార్బాక్సీమీథైల్‌ సెల్యులోజ్‌: దీనిని ఎక్కువగా ప్రాసెస్డ్‌ చీజ్, మాంసం ఉత్పత్తుల్లో వాడతారు. ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాలు, పానీయాల్లోను ఉపయోగిస్తారు. దీనివల్ల ఉత్పత్తులు ఎక్కువకాలం తాజాగా కనిపిస్తాయి.ప్రమాదం: ఇది మోతాదు మించితే కిడ్నీలను దెబ్బతీస్తుంది. దీనివల్ల జీర్ణ సమస్యలు, కడుపు ఉబ్బరం, విరోచనాలు వంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయి. అరుదుగా కొందరికి అలెర్జీలు కలిగే అవకాశాలు ఉంటాయి.⇒ పాలీసార్బేట్‌: ఇది ఎమల్సిఫైయర్‌. నీరు, నూనె ఒకదానిలో ఒకటి కలిసిపోయేలా చేస్తుంది. దీనిని ఎక్కువగా సాస్‌లు, మయోనైజ్, ఐస్‌క్రీమ్‌లు వంటి వాటి తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.ప్రమాదం: ఇది జీర్ణవ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది. కొందరిలో అలర్జీలు, కళ్లలో మంట కలిగిస్తుంది. దీర్ఘకాలంలో కిడ్నీ సమస్యలు, కాలేయ సమస్యలు కలిగిస్తుంది.⇒ క్యారజీనన్‌: దీనిని సముద్రంలో దొరికే ఎర్రనాచు నుంచి తయారు చేస్తారు. చిక్కదనం కలిగించే ఈ పదార్థాన్ని ఎక్కువగా పాల ఉత్పత్తుల్లోను, సాస్‌లు, ఐస్‌క్రీమ్‌ల తయారీలోను వాడతారు.ప్రమాదం: దీనివల్ల కడుపు ఉబ్బరం, పేగుల వాపు సహా రకరకాల జీర్ణ సమస్యలు తలెత్తుతాయి. జీవక్రియలు అస్తవ్యస్తంగా మారి డయాబెటిస్‌ వచ్చే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. దీర్ఘకాలంలో ఇది క్యాన్సర్‌ను కలిగించవచ్చని కూడా శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.⇒ సోడియం నైట్రైట్‌: దీనిని ఎక్కువగా ప్రాసెస్డ్‌ మాంసం ఉత్పత్తుల్లో ఉపయోగిస్తారు. ఉత్పత్తులు ఎక్కువకాలం నిలవ ఉంటాయి.ప్రమాదం: దీనివల్ల శరీరంలోని కణజాలానికి తగిన మోతాదులో ఆక్సిజన్‌ అందదు. జీర్ణ సమస్యలు తలెత్తుతాయి. మోతాదు మించితే క్యాన్సర్‌ ముప్పును కూడా కలిగిస్తుంది.⇒ మోడిఫైడ్‌ స్టార్చ్‌లు: పారిశ్రామిక వినియోగం కోసం మొక్కజొన్న, బంగాళదుంపలు, గోధుమల నుంచి తీసిన పిండి పదార్థాన్ని రసాయనాలతో శుద్ధి చేసి వీటిని తయారు చేస్తారు. వీటిని ఎక్కువగా సూప్‌ పౌడర్లు, సాస్‌లు, ఐస్‌క్రీమ్‌లు వంటి వాటిలో వాడతారు.ప్రమాదం: ఇవి శరీరంలోని చక్కెర స్థాయిని వేగంగా పెంచుతాయి. ఇన్సులిన్‌ నిరోధకతను పెంచి డయాబెటిస్‌ ముప్పు కలిగిస్తాయి. స్థూలకాయం, జీర్ణసమస్యలు, అలర్జీలు కూడా కలిగిస్తాయి.సురక్షితమైన ఆహారం మనుషుల ప్రాథమిక హక్కు. కాని, మనుషులకు అదే కరవవుతోంది. వీధిపక్కన ఉండే టిఫిన్‌ సెంటర్లు, ఫాస్ట్‌ఫుడ్‌ సెంటర్లు మొదలుకొని ఖరీదైన రెస్టరెంట్ల వరకు ప్రతిచోటా ఆహార కల్తీ యథేచ్ఛగా జరుగుతోంది. ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాల్లోనైతే కనిపించని ప్రమాదాలు పొంచి ఉంటున్నాయి. పెరటి పంటలు, ఇంటి వంటలు తప్ప మరేవీ సంపూర్ణ సురక్షితంగా ఉండటంలేదు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎవరికి వారే అనుదిన ఆహారగండాలను గట్టెక్కడానికి ప్రయత్నించాలి. లేకుంటే, ఆస్పత్రులకు భారీ బిల్లులు చెల్లించక తప్పదు.

మొక్కలు నాటడం ఈజీనే.. కానీ వాటిని పెంచడం మాత్రం కాస్త కష్టమే! కుండీలు కదపడం నుంచి నీళ్లు పోయడం వరకు.. గార్డెనింగ్‌లో ఈ చిన్న గాడ్జెట్లు ఉంటే పని సింపుల్‌! రూ.200 నుంచి అందుబాటులో ఉన్న ఈ మినీ గార్డెనింగ్‌ గాడ్జెట్లు ఏంటో చూద్దాం..మినీ మెషిన్లు... మెనీ ప్లాంటేషన్లుమొక్కలు నాటేయడం సులభమే కానీ, వాటిని పెంచడమే చాలా కష్టం. ఏ మొక్కకు ఏం కావాలో అర్థం చేసుకునేలోపే, ఒక్కోసారి మొక్క మన నుంచి చేజారిపోతుంది. అందుకే, మొక్కల పెంపకాన్ని కాస్త సింపుల్‌గా, కాస్త స్మార్ట్‌గా మార్చే ఈ చిట్టి గార్డెనింగ్‌ గాడ్జెట్లు!కుండీలతో ఖుషీ ఖుషీ!పెద్ద పెద్ద కుండీలను కాస్త కదిలించాలంటే ముందు మొక్కను చూసి, తర్వాత మన నడుమును చూసుకోవాల్సిందే! వాటిని మార్చాలంటే ఎత్తడం, లాగడం, తోయడం వంటి పనులతో చాలా అలసిపోతాం. ఇప్పుడు ఈ కష్టానికే ఈ ప్లాంట్‌ స్టాండ్‌ విత్‌ వీల్స్‌ చెక్‌ పెట్టేస్తుంది. కుండీని స్టాండ్‌పై పెట్టేసి, కావాల్సిన చోటికి సులభంగా తీసుకెళ్లొచ్చు.నాలుగు చక్రాలు 360 డిగ్రీలు తిరగడంతో దిశ మార్చడం కూడా ఈజీ. వీటి బలమైన నిర్మాణంతో బరువైన కుండీలను కూడా మోయగలదు. అంతేకాదు, స్టాండ్‌ కింద అదనపు నీటిని సేకరించడానికి ఒక ట్రే కూడా ఉంటుంది. దీంతో నేల మీద నీళ్లు కారే సమస్య కూడా తగ్గుతుంది. ఇంట్లో, బాల్కనీలో, బయట తోటలో– ఎక్కడైనా వాడుకోవచ్చు. ధర సైజ్, డిజైన్‌ బట్టి రూ.400 నుంచి మొదలు.పూలతో నీటి ఆహారం! మొక్కలు మనతో కలిసి ప్రయాణించలేవు. కానీ, ‘నాకు నీళ్లు ఎవరు పోస్తారు?’ అని మొక్క పడే టెన్షన్‌ మాత్రం తోడొస్తుంది! అందుకే, మొక్కలకు రోజూ నీళ్లు పోయడం మర్చిపోయే వాళ్లకు లేదా ఇంటికి తాళం వేసి బయటకు వెళ్లేవాళ్లకు ఈ ట్యులిప్‌ సెల్ఫ్‌ వాటరింగ్‌ స్పైక్స్‌ బాగా పనిచేస్తాయి.పూల ఆకారంలో ఉండే దీని పైభాగంలో నీళ్లు నింపి, కింద స్పైక్‌ను మట్టిలో పెట్టేస్తే చాలు. రిజర్వాయర్‌లోని నీరు క్రమంగా వేర్లవైపు చేరుతూ మట్టిలో తేమను నిలబెడుతుంది. చిన్న కుండీలు, టేబుల్‌టాప్‌ మొక్కలు, ఇంటి మొక్కలు, బాల్కనీ గార్డెన్‌ – ఎక్కడైనా పెట్టుకోవచ్చు. నాలుగు పీసుల ప్యాక్‌ ధర రూ.500 మాత్రమే!మొక్కకు సేఫ్టీ బెల్ట్‌!మొక్క పెరుగుతూ ఏ వైపు అంటే ఆ వైపు వంగిపోతూ మీ మాట వినట్లేదా! అందుకని తాడు, వైర్, ప్లాస్టిక్‌ టైలు అంటూ ఇంట్లో దొరికినవన్నీ మొక్కకు కట్టి, కష్టపడకండి. ఈ రీయూజబుల్‌ ప్లాంట్‌ టై టేప్‌ వాడండి. కావాల్సినంత పొడవు కట్‌ చేసుకుని మొక్క చుట్టూ చుట్టి టక్కున అంటించేయొచ్చు.ముడులు వేయాల్సిన అవసరం లేదు, బిగుతుగా కట్టి కాండాన్ని ఇబ్బంది పెట్టాల్సిన పనీ లేదు. మృదువైన పదార్థంతో తయారవటంతో మొక్కలకు సురక్షితంగా సపోర్ట్‌ ఇస్తుంది. గాలి, వాన, ఎండలోనూ పట్టును నిలబెట్టుకుంటుంది. మనీ ప్లాంట్, తీగజాతి మొక్కలు, చిన్న మొక్కలు, మొలకలు– ఇలా రకరకాల మొక్కలకు ఉపయోగించొచ్చు. అవసరం తీరాక తీసేసి మళ్లీ వాడుకోవచ్చు కూడా! ధర రూ.200 మాత్రమే!ఇదీ చదవండి: ప్లస్‌ సైజ్‌ బాడీనా? ఈ స్టైల్‌ టిప్స్‌ పాటిస్తే లుక్‌ అదిరిపోవాల్సిందే!

టూరుకెళ్లడం అంటేనే చాలామందికి ఎక్కడలేని హుషారు! కాస్త సమయం చిక్కితే, కొత్త కొత్త ప్రదేశాలను చూడాలని, అక్కడి వింతలను ప్రత్యక్షంగా తిలకించాలని ఉబలాటపడేవాళ్లు ప్రపంచమంతటా ఉంటారు. చారిత్రక ప్రదేశాలను చూడటానికి చాలామంది పర్యటనలు చేస్తారు.మన దేశంలో ఎక్కువమంది తీర్థ క్షేత్రాలను సందర్శించడానికి పర్యటనలు చేస్తారు. పర్యాటకం చాలా దేశాలకు ముఖ్యమైన ఆదాయ వనరు. కేవలం పర్యాటక ఆదాయమే ప్రధాన వనరుగా మనుగడ సాగిస్తున్న దేశాలు డజన్లలో ఉన్నాయి. నేడు ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రపంచ పర్యాటక విశేషాలను గణాంకాల్లో తెలుసుకుందాం...ప్రపంచంలో కొన్ని దేశాలు పర్యాటకుల రద్దీతో కిటకిటలాడుతుంటే, ఇంకొన్ని దేశాలు పర్యాటకుల రద్దీతోనే కాకుండా, పర్యాటక ఆదాయంతోనూ కళకళలాడుతున్నాయి. పర్యాటక ఆదాయంలో అత్యధికంగా కాసులు రాబట్టుకుంటున్న టాప్‌–10 దేశాల గణాంకాలు...ప్రపంచ జనాభాలో మన దేశం అగ్రస్థానంలో ఉన్నా, ప్రపంచ పర్యాటకంలో ఇంకా 39వ స్థానంలోనే ఉంది. మన పర్యాటక ఆదాయంలో అత్యధిక భాగం స్వదేశీ పర్యాటకుల ద్వారానే లభిస్తోంది. మన దేశానికి విదేశాల నుంచి వచ్చే పర్యాటకుల్లో ఎక్కువమంది ప్రవాస భారతీయులే ఉంటున్నారు. ఇక్కడ ఉంటున్న బంధుమిత్రులను చూడటానికి వచ్చేవారే వీరిలో ఎక్కువమంది ఉంటున్నారు. మన దేశ పర్యాటక వివరాలను గణాంకాల్లో చూద్దాం...ఇదీ చదవండి: ప్రేమా.. ధనమా.. ప్రతిష్ఠా? ముందుగా ఏది ఇంట్లోకి రావాలి?

అనగనగా వెంకటాపురం అనే ఊరు ఉండేది. ఆ ఊరిలో రామేశ్వరమ్మ అనే ఇల్లాలు జీవించేది. ఆమె మంచి దైవ భక్తురాలు. అడిగితే లేదనకుండా ఉన్నంతలో దానం చేసేది. ఆమె భర్త ఆమెకు పూర్తి సహకారం అందించేది.ఒక రోజున ఆ ఊరికి ప్రేమ, ధనం, ప్రతిష్ఠ అనే పేర్లు గల ముగ్గురు సాధువులు వచ్చారు. వారి దినచర్యలో భాగంగా ఇంటింటికి తిరుగుతూ భిక్షాటన చేసేవారు. ఇలా ఒక రోజున ఆ ఊరిలో దైవ భక్తురాలైన రామేశ్వరమ్మ ఇంటికి కూడా వచ్చారు.‘భిక్షాందేహి’ అంటూ ఇంటి ముందు ఆ సాధువులు నిలబడి అన్నారు. లోపల ఉన్న రామేశ్వరమ్మ గడప వద్దకు వచ్చి, ‘అదేం భాగ్యం అన్నదానం చేస్తే పుణ్యం వస్తుంది కదా!’ అనుకొని ‘‘కొద్దిసేపు ఆగండి. వంటపని ఇంకా పూర్తి కాలేదు. పూర్తి చేసి మీకు భోజనం పెడతాను. ఈలోపు బజారుకు వెళ్లిన మా భర్త కూడా వస్తాడు’’ అని చెప్పి ఆ ముగ్గురు సాధువులను లోపలికి వచ్చి కూర్చోమన్నది.‘‘ఏం ఫర్వాలేదు. మేము వెలుపల వున్న అరుగు మీద ఎదురుచూస్తూ కూర్చుంటాం. మీ పని కానివ్వండి’’ అని సాధువులు బదులిచ్చారు.ఈలోగా తన భర్త కూడా బజారు నుంచి ఇంటికి వచ్చాడు. భార్య భర్తతో సాధువులు వచ్చిన సంగతి చెప్పింది. వంట పూర్తి అయింది కదా. వారిని పిలిచి వడ్డించమని భార్యకు చెప్పాడు భర్త.రామేశ్వరమ్మ బయటకు వచ్చి ఆరుబయట ఎదురు చూస్తున్న సాధువులను ‘భోజనం సిద్ధంగా ఉంది రమ్మ’ని కోరింది.అయితే ఆ సాధువులు ‘‘ముగ్గురం ఒకేసారి లోపలికి రాకూడదు. మా నియమం ప్రకారం ఒకరి తర్వాత ఒకరం మాత్రమే వస్తాం. ప్రేమ, ధనం, ప్రతిష్ఠ అనే మా ముగ్గురిలో ముందు ఎవరు రావాలో మీరే నిర్ణయించి పిలవండి’’ అని చెప్పారు.ఈ మాటలు విన్న రామేశ్వరమ్మ లోపలికి వెళ్లి భర్తతో చెప్పింది. భర్త బాగా ఆలోచించి ‘‘ధనం ఉంటేనే కదా! ప్రేమ ప్రతిష్ఠలు కలిగేది. కాబట్టి ముందుగా డబ్బు లేదా ప్రతిష్ఠలలో ఎవరో ఒకరిని పిలువు’’ అని చెప్పాడు.భర్త మాట ప్రకారం ఆమె వెలుపలికి వచ్చి ముందుగా ఆ ఇద్దరినీ పిలిచింది. సాధువులు మాత్రం ‘‘ఎవరినో ఒకరిని మాత్రమే పిలవ వలసి ఉంటుంది’’ అని మళ్ళీ చెప్పారు. డబ్బు, ప్రతిష్ఠ అనే మీ ఇద్దరిలో ఎవరో ఒకరు అనేది మీరే నిర్ణయించుకోండి. ఆ ఒక్కరే లోపలికి రమ్మని ఇల్లాలు కోరింది.‘‘లేదు... లేదు... ఒకరినే పిలవండి’’ అని మళ్ళీ అన్నారు.రామేశ్వరమ్మ ఆలోచించి ముందుగా డబ్బును ఆహ్వానించింది లోపలికి.అప్పుడు డబ్బు అనే సాధువు ‘‘అమ్మ! లోకమంతా డబ్బునే రమ్మని ముందుగా ఆహ్వానిస్తున్నారు. లోకమంతా డబ్బుకే దాసోహం అయినట్లు ఇలా పిలవడం సరికాదు కదా! ముందుగా ప్రేమ ఉంటే తర్వాత డబ్బు, ప్రతిష్ఠ వాటంతట అవే వస్తాయి. అందుకే ముందుగా నీవు ప్రేమను పిలిచి ఉంటే మా నియమం ప్రకారం అందరం ఒకేసారి లోపలికి వచ్చేవాళ్ళం. నీ ఆతిథ్యం స్వీకరించే వాళ్ళం. కానీ అలా జరగలేదు’’ అంటూ ముగ్గురు తినకుండానే వెనుదిరిగి పోయారు.పాపం రామేశ్వరమ్మ జరిగిన విషయాన్ని లోపలికి వెళ్లి భర్తతో చెప్పి బాధపడింది. ముందుగా ఈ లోకంలో అందరూ ప్రేమ కలిగి ఉండాలని భార్యాభర్తలు తమ తమ మనసులో అనుకున్నారు.పరోపి హితవాన్ బంధుః బంధురప్యహితో పరఃఅహితర్దేహజర్వ్యాధి హితోరరణ్యమౌషధంపరుడైనా మేలు కోరేవాడు బంధువు. బంధువైనా కీడు కోరేవాడు పరుడు. కీడు కోరేవాడు శరీరంలోని రోగం లాంటి వాడు. మేలు కోరేవాడు అరణ్యంలో దొరికే వనౌషధం లాంటి వాడు.- కోమటిరెడ్డి బుచ్చిరెడ్డిఇదీ చదవండి: ఏనుగమ్మో ఏనుగు!

మానవ శరీర చరిత్రలో మొదట ఈ ‘ఏనుగు’ను ప్రాచీన ఈజిప్టులో (కీ.పూ. 1479–1458) గుర్తించారు. ‘అటి’ అనే పేరు గల ఈజిప్జు రాణి కాలు ఏనుగు కాలుగా మారటాన్ని చూసి రాజ వైద్యులు దిమ్మెర పోయారు.ఆ తర్వాత క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దపు భారతదేశ ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద గ్రంథం ‘సుశ్రుత సంహిత’లో ఈ ఏనుగు కాలుతో పాటుగా ఏనుగు చేయి ప్రస్తావన కూడా ఉన్నట్లు వైద్య ప్రపంచం దృష్టికి వచ్చింది.అనంతరం గ్రీసులో, క్రీ.పూ. 5 వ శతాబ్దపు వైద్యుడు ‘హిపోక్రటీస్‌’ ఏనుగు కాళ్ల వ్యాధిపై తొలినాళ్ల పరిశోధనలు జరిపారు.17వ శతాబ్దంలో నాటికి అధునికులైన వైద్య నిపుణుల ఆధ్వర్యంలో వీటిపై పరిశోధనలు విస్తృతంగా జరిగాయి.తాజాగా సింగపూర్‌ వైద్య పరిశోధకులు ఏనుగు కాలును లేదా ఏనుగు చేతులను తిరిగి మానవ కాళ్లుగా, చేతులుగా మార్చే నివారణోపాయాన్ని కనిపెట్టే దిశగా కొంత విజయం సాధించారు.సాధారణంగా, కాన్సర్‌ చికిత్స పొందిన రోగులను కూడా వేధించే ఆ ఏనుగు కాలు వాధ్యే... ‘లింఫడీమా’! చేతులు, కాళ్లలో కూడా తీవ్రమైన వాపును కలిగించే ఈ సమస్యకు ఇప్పటివరకు మందుగానీ, శాశ్వత నివారణ గానీ లేదు. అయితే ఆహార పదార్థాలలో వాడే ఒక చవకైన ప్రత్యామ్నాయం దీనికి పరిష్కారంగా కనిపిస్తున్న విషయాన్ని శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టారు. కణజాలాలలో పేరుకుపోయే కొలెస్ట్రాల్‌ను తొలగించడం ద్వారా ఈ లింఫడీమా వాపును తగ్గించవచ్చని వారి పరిశోధనలో తేలింది. ఈ కొత్త ఆవిష్కరణ బాధితుల జీవితాల్లో సరికొత్త ఆశలను చిగురింపజేస్తోంది.ఆపిల్‌ జ్యూస్, పెరుగు, రెడ్‌ వైన్‌లలో రుచిని పెంచడానికి వాడే ఫుడ్‌ ఆడిటివ్స్‌... లింఫడీమాను – అంటే చేతులు, కాళ్లలో వచ్చే తీవ్రమైన వాపును నయం చేసేందుకు ఉపయోగపడ తాయన్న ఈ పరిశోధ వివరాలు ‘నేచర్‌’ జర్నల్‌లో ప్రచురితం అయ్యాయి. ఆ వివరాల ప్రకారం, సైక్లోడెక్స్‌ట్రిన్స్‌ అని పిలిచే కాంపౌండ్లు (ఆడిటివ్‌ల రసాయన మూలకాలకు) లింఫడీమా వాపును తగ్గించగల గుణం ఉంది.జంతువులపై జరిపిన అధ్యయనాల ఆధారంగా తేలిన ఈ విషయాలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్న 14 కోట్ల నుంచి 25 కోట్ల మంది బాధితుల జీవితాలను మార్చే అవకాశం ఉంది. వీరిలో అధిక శాతం మందికి క్యాన్సర్‌ చికిత్స కారణంగానే ‘లింఫడీమా’ సమస్యలు వచ్చినట్లు పలు అధ్యయనాలను బట్టి తెలుస్తోంది. దుస్తులు ధరించటమూ కష్టమే!రొమ్ము క్యాన్సర్‌ చికిత్సలో భాగంగా లింఫ్‌ నోడ్స్‌ను తొలగించడానికి సర్జరీ చేసిన, లేదా రేడియోథెరపీ ఇచ్చిన... ప్రతి ఐదుగురిలో ఒకరికి చేతిలో లింఫడీమా వాపు వచ్చే అవకాశం ఉంది. లింఫ్‌ నోడ్స్‌ అనేవి శరీరం అంతటా ఉండే చిక్కుడు గింజ ఆకారపు నిర్మాణాలు. కణజాలాల నుండి వచ్చే వ్యర్థ ద్రవాన్ని (లింఫ్‌ ఫ్లూయిడ్‌) ఇవి వడకడతాయి. ఈ ద్రవం రక్తంలో కలవడానికి ముందే లింఫ్‌ నోడ్స్‌ దానిని శుభ్రపరుస్తాయి. రొమ్ము, తల లేదా మెడ భాగాల్లో క్యాన్సర్‌ కణాలు ఏర్పడినప్పుడు, అవి ఊపిరితిత్తుల వంటి ఇతర అవయవాలకు వ్యాపించే ముందు మొదట ఈ లింఫ్‌ నోడ్స్‌కే చేరుకుంటాయి.క్యాన్సర్‌ వ్యాపించకుండా ఉండటానికి ఈ లింఫ్‌ నోడ్స్‌ను సర్జరీ ద్వారా తొలగించడం లేదా రేడియోథెరపీ ఇవ్వడం వల్ల లింఫ్‌ వ్యవస్థ దెబ్బతిని మూసుకుపోతుంది. దీనివల్ల లింఫ్‌ ద్రవం పేరుకుపోయి తీవ్రమైన వాపు వస్తుంది. ఎంతలా అంటే... బట్టలు వేసుకోవడం లేదా బీరువాలోంచి సరిపోయే దుస్తులు వెతుక్కోవడం వంటి చిన్న చిన్న పనులు కూడా చాలా కష్టంగా మారతాయి.లింఫడీమా రోగుల జీవిత నాణ్యతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అంతేకాదు, దీనికి ప్రస్తుతం ఉన్న చికిత్సా మార్గాలు చాలా పరిమితంగా ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని:కంప్రెషన్‌ దుస్తులు: బాధితులు మొదట ఈ ప్రత్యేకమైన బిగుతు దుస్తులను వాడాల్సి ఉంటుంది. కానీ వీటిని ప్రతిరోజూ వేసుకోవడం వల్ల చర్మం దురద, ఇరిటేషన్‌ వచ్చి కదలడం కూడా కష్టమవుతుంది.మసాజ్‌: చేతులతో చేసుకునే ఈ మసాజ్‌తో మంచి ఫలితం ఉండాలంటే క్రమం తప్పకుండా చేస్తూనే ఉండాలి.సర్జరీ: దెబ్బతిన్న లింఫ్‌ నాళాలను సరిచేసే సర్జరీ అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, దీనికి దాదాపు 12 నుండి 25 లక్షల రూపాయల వరకు ఖర్చవుతుంది. అంతేకాకుండా సర్జరీ తర్వాత కూడా ఇతర చికిత్సలు అవసరమవుతాయి.లైపోసక్షన్‌: కిరణాలు లేదా శబ్ద తరంగాల ద్వారా కొవ్వును, ద్రవాన్ని కరిగించి బయటకు తీసే ఈ పద్ధతి కూడా అత్యంత ఖరీదైనది.చవకైన ప్రత్యామ్నాయంఈ క్రమంలోనే ఇప్పుడు నేషనల్‌ యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ సింగపూర్‌ శాస్త్రవేత్తలు లింఫడీమాకు అతి తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఆచరణాత్మక పరిష్కారాన్ని కనుగొన్నారు. కార్బోహైడ్రేట్స్‌ నుండి తయారయ్యే సెక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌ అనే పదార్థంపై దృష్టి పెట్టారు. ఆహార పదార్థాల్లోని అసహ్యకరమైన వాసనలను తమ కణాల నిర్మాణంలో బంధించే ప్రత్యేక గుణం సెక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌కు ఉంది. అందుకే ఆహార, పానీయాల పరిశ్రమలలో రుచిని, వాసనను పెంచడానికి దీనిని ఏళ్లుగా ఉపయోగిస్తున్నారు.లింఫడీమా చరిత్రలింఫడీమా (కాళ్లూ చేతుల వాపు) ఆనవాళ్లు చరిత్రలో వేల సంవత్సరాల క్రితమే కనిపించాయి. శోషరస (లింఫాటిక్‌) వ్యవస్థ గురించి వైద్యులకు పూర్తిగా తెలియకముందే ఈ వ్యాధి ఆనవాళ్లను గుర్తించారు.పురాతన చిత్రాలు (క్రీ.పూ. 1500 ప్రాంతం)ఈ వ్యాధికి సంబంధించిన తొలి ఆధారాలు ఈజిప్టులోని రాతి చెక్కడాల్లో కనిపించాయి. పుంట్‌ దేశపు రాణి ‘అటి’ (రాణిగారి పేరు అటి) కాళ్లు విపరీతంగా వాచిపోవడం ఈ చెక్కడాల్లో చూడవచ్చు.పురాతన వైద్య గ్రంథాలు (క్రీ.పూ. 6వ – 5వ శతాబ్దం)భారతదేశం (సుశ్రుత సంహిత): సుశ్రుతుడు ఈ వ్యాధిని ‘శ్లీపద’ (ఏనుగు కాలు) అని పిలిచాడు. శరీరంలోని ద్రవాల అసమతుల్యత వల్లే ఈ వాపు వస్తుందని వివరించాడు. హిపోక్రటీస్‌ ఈ వాపును ‘ఎలిఫెంటియాసిస్‌’ అని వర్ణించాడు. కాళ్లలోని గ్రంథులు, నరాల గురించి కూడా రాశాడు.రోమన్, పర్షియన్‌ వైద్యం (క్రీ.శ. 2వ – 9వ శతాబ్దం)ప్రసిద్ధ వైద్యుడు గాలెన్‌ (రోమ్‌): వాపులున్న కాళ్లకు ప్రత్యేకమైన మసాజ్, వ్యాయామాలు అవసరమని చెప్పాడు. పర్షియన్‌ వైద్యులు ఈ సమస్యను ‘దా అల్‌–ఫిల్‌’ (ఏనుగు వ్యాధి) అని పిలిచారు.ఆధునిక వైద్య పరిశోధన (17వ శతాబ్దం)శరీరంలో లింఫ్‌ ద్రవం ప్రవహించే నరాలు మూసుకుపోవడం వల్లే ఈ నీటి వాపు వస్తుందని 17వ శతాబ్దంలో శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టారు.శోషరస వ్యవస్థ అంటే?మన శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తిని పెంచడానికి, శరీర ద్రవాల సమతుల్యతను కాపాడటానికి పనిచేసే ఒక ముఖ్యమైన వ్యవస్థ. ఇది రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థతో కలిసి పనిచేస్తుంది.ప్రధాన భాగాలుశోషరస ద్రవం: రక్తనాళాల నుండి కణజాలాల్లోకి కారిపోయే ప్రొటీన్లు, నీరు, తెల్ల రక్తకణాలతో కూడిన స్వచ్ఛమైన నీటి వంటి ద్రవం.శోషరస నాళాలు: శరీరం అంతటా విస్తరించి, శోషరస ద్రవాన్ని సేకరించి తిరిగి రక్తంలోకి చేర్చే సన్నని నాళాలు.శోషరస కణుపులు: గొంతు, బాహుమూలాలు, గజ్జల్లో ఉండే చిన్న గింజ వంటి నిర్మాణాలు. ఇవి ద్రవాన్ని వడపోసి హానికరమైన బాక్టీరియా, వైరస్‌లను నిర్మూలిస్తాయి.ముఖ్య అవయవాలు: ప్లీహం, థైమస్‌ గ్రంథి, టాన్సిల్స్‌ కూడా ఈ వ్యవస్థలో భాగమే. థైమస్‌ గ్రంథి మానవ రోగ నిరోధక వ్యవస్థలో అంతి కీలకమైన భాగం. ఇది గుండె, రొమ్ము ఎముక మధ్యలో, ఛాతీ ఎగువ భాగంలో ఉంటుంది.ముఖ్యమైన విధులుశరీర ద్రవాల సమతుల్యత: కణజాలాల్లో అదనంగా ఉన్న నీటిని, ద్రవాలను తొలగించి వాపులు రాకుండా చూస్తుంది.రోగనిరోధక శక్తి: ల్యూకోసైట్స్‌ (తెల్ల రక్తకణాలు) ద్వారా ఇన్ఫెక్షన్లు, వ్యాధులపై పోరాడుతుంది.కొవ్వుల శోషణం: జీర్ణవ్యవస్థ నుండి కొవ్వులను అనుమతించి రక్తంలోకి చేర్చుతుంది.శోషరస వ్యవస్థలోని నాళాలు దెబ్బతిన్నా లేదా మూసుకుపోయినా, ద్రవం ఒకే చోట నిలిచిపోయి కాళ్లు లేదా చేతులు విపరీతంగా వాచిపోతాయి. ఈ పరిస్థితినే లింఫడీమా అంటారు.సెక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌ ఎలా పని చేస్తుంది?చీజ్, బట్టర్‌ వంటి పాల ఉత్పత్తుల నుండి కొలెస్ట్రాల్‌ను తీసివేసి ‘లో–ఫ్యాట్‌’గా మార్చడానికి సెక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌ను విరివిగా వాడుతారు. ఇది కొలెస్ట్రాల్‌ స్ఫటికాలను తన గుల్లగా ఉండే నిర్మాణం లోపల బంధించి, నీటి ద్వారా బయటకు పంపివేస్తుంది.రొమ్ము క్యాన్సర్‌ చికిత్స పొందుతూ లింఫడీమా వచ్చిన మహిళల చర్మ కణజాలాలను శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించినప్పుడు లింఫ్‌ ప్రవాహం తగ్గడం వల్ల చుట్టూ ఉన్న కణజాలంలో అధిక పరిమాణంలో కొలెస్ట్రాల్‌ చేరుకోవటాన్ని గమనించారు. సాధారణంగా లింఫ్‌ నాళాలు కణజాలాల నుండి కొలెస్ట్రాల్‌ను తిరిగి రక్తంలోకి తీసుకెళ్తాయి. కానీ కణజాలంలో కొలెస్ట్రాల్‌ పేరుకుపోవడం వల్లే లింఫడీమా వస్తుందని వారి పరిశీలనలో తేలింది. ఈ కొలెస్ట్రాల్‌ వల్ల వాపు, మచ్చలు ఏర్పడి లింఫ్‌ ప్రవాహానికి అడ్డంకిగా మారాయి.దాంతో, సైక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌లలోని ‘కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గించే శక్తి’ ఈ వాపును నయం చేయగలదా అని తెలుసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలు తదుపరి ప్రయోగం చేశారు. లింఫడీమా ఉన్న ఎలుకల శరీరంలోని ప్రభావిత ప్రాంతంలో 8 వారాల పాటు క్రమంగా సైక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌ ఇంజెక్షన్‌ ఇచ్చారు. అద్భుతమైన ఫలితాలు వచ్చాయి! సైక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌... వాపును, ఇన్‌ఫ్లమేషన్‌ను (శరీరంలో వచ్చే మంట/వాపు) గణనీయంగా తగ్గించింది. అంతకంటే ముఖ్యంగా, దెబ్బతిన్న లింఫ్‌ నాళాలను తిరిగి బాగు చేయడానికి ఇది సహాయపడినట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. దీనివల్ల వ్యాధి లక్షణాలు క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టాయి.‘‘ఇది నిజంగానే విప్లవాత్మకమైన ఆవిష్కరణ. ఎందుకంటే లింఫడీమాకు ఇప్పటివరకు శాశ్వత నివారణ అనేదే లేదు. ప్రభావిత కణజాలంలో పేరుకుపోయే కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గించడమే లక్ష్యంగా చికిత్స చేయవచ్చని ఈ అధ్యయనం చూపించింది. అయితే మనుషులపై ఇది ఎంతవరకు సురక్షితం, ప్రభావవంతం అని తెలుసుకోవడానికి మానవులపై ప్రయోగాలు జరగాల్సి ఉంది’’ అని పరిశోధకులు అంటున్నారు. అలాగే రక్తంలో కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గించే స్టాటిన్‌ల వంటి సాధారణ మందులు దీనికి పనిచేయకపోవచ్చని వారు భావిస్తున్నారు. ఎందుకంటే ఆ మందులు రక్తంలో కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గిస్తాయి కానీ, ప్రత్యేకంగా లింఫ్‌ నాళాల్లో పేరుకుపోయిన కొలెస్ట్రాల్‌పై పనిచేయవు.మొత్తానికైతే లింఫడీమాతో బాధపడుతున్న లక్షలాది మంది రోగులకు గొప్ప ఊరటనిచ్చే పరిశోధనా ఫలితం ఇది. సాధారణంగా ఆహార పరిశ్రమలో వాడే ఒక చవకైన పదార్థం (సైక్లోడెక్స్‌ట్రిన్‌), ఇలా ప్రాణాంతకమైన శారీరక సమస్యకు çపరిష్కారం అయ్యే సూచనలు కనిపించటం నిజంగా మంచి విషయమే. త్వరలోనే మనుషులపై జరిపే ప్రయోగాల్లో కూడా ఇవే సానుకూల ఫలితాలు వస్తే, లింఫడీమా బాధితులకు తక్కువ ఖర్చుతోనే మెరుగైన శాశ్వత చికిత్స లభించే అవకాశం ఉంది.- సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇదీ చదవండి: ప్రసవ నొప్పులు రాకపోతే?

ఒకానొకప్పుడు దుర్వాసుడు గంధమాదన పర్వతంపైనున్న వనంలో తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు.ఆయన తపస్సు చేసుకుంటున్న కాలంలోనే ఒకనాడు బలిచక్రవర్తి మనవడైన సాహసికుడు, అప్సరస తిలోత్తమ తగిన ఏకాంతం కోసం వెదుకులాడుతూ అక్కడకు వచ్చారు. నిశ్చలంగా తపోనిష్ఠలో కూర్చున్న దుర్వాసుడిని వారు గమనించినా, అతడిని పట్టించుకోకుండా, అతడి ఎదుటనే వారు యథేచ్ఛగా సరస సల్లాపాలకు దిగారు.వారి మాటలకు, వారు చేసే శబ్దాలకు దుర్వాసుడి ఏకాగ్రతకు భంగం కలిగింది. ఆయన కళ్లు తెరిచి చూశాడు. తన ఎదుటనే సల్లాపాలు సాగిస్తున్న తిలోత్తమా సాహసికులు కనిపించారు. అసలే ముక్కోపి అయిన దుర్వాసుడు వారి చేష్టలకు మండిపడ్డాడు.‘దుర్మార్గులారా! తపోనిష్ఠలో ఉన్న నా ఎదుటనే మీరు నిర్లజ్జగా సల్లాపాలకు దిగారు. మీరు భూలోకంలో రాక్షసులై జన్మిస్తారు’ అని శపించాడు.దుర్వాసుడి ఆగ్రహానికి తిలోత్తమా సాహసికులు భయంతో వణికిపోయారు.‘మహర్షీ! మా అపరాధానికి మన్నించు. శాపోపశమనం నువ్వే అనుగ్రహించు’ అని ప్రార్థించారు.‘సాహసికుడికి బలరాముడి చేతిలో హతమయ్యాక శాప విమోచనం కలుగుతుంది. శ్రీకృష్ణుడి తనయుడితో కొంతకాలం జీవనం సాగించిన తర్వాత తిలోత్తమకు శాప విమోచనం కలుగుతుంది’ అని పలికాడు దుర్వాసుడు.తిలోత్తమా సాహసికుల కారణంగా తపోభంగం కలిగిన దుర్వాసుడికి తిరిగి ఏకాగ్రత కుదరలేదు. ఆయన మనస్సులో సంసార వాంఛ కలిగింది. దాంతో తపోనిష్ఠను విరమించుకున్నాడు. తనకు తగిన వధువును చూసుకుని, సంసారాశ్రమంలోకి ప్రవేశించాలని తలచాడు. ఔర్వ మహర్షి కుమార్తె కందళి వివాహానికి తగిన వయసులో ఉందని విన్నాడు. వెంటనే ఔర్వ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. ‘మహర్షీ! నీ కుమార్తె వివాహానికి సిద్ధంగా ఉందని తెలుసుకున్నాను. నీకు అభ్యంతరం లేకుంటే, ఆమెను నేను వివాహం చేసుకుంటాను’ అని చెప్పాడు.‘దుర్వాసా! నా కుమార్తె కందళి అతిగారాబం వల్ల అవివేకిగా, కోపిష్టిగా తయారైంది. ఆమెను భరించడం కష్టం. అయినా నువ్వు ఆమెను పెళ్లాడతానంటే నాకు అభ్యంతరమేమీ లేదు’ అన్నాడు ఔర్వుడు.దుర్వాసుడు కందళిని వివాహం చేసుకోవడానికి తన సమ్మతి తెలిపాడు. ఔర్వుడు వారికి శాస్త్రోక్తంగా వివాహం జరిపించాడు.వివాహం తర్వాత దుర్వాసుడు భార్యను వెంటబెట్టుకుని తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. తన తపో మహిమతో ఆశ్రమంలో అన్ని భోగాలను కల్పించాడు. ఎన్ని భోగాలు కల్పించినా, కందళి తన ధోరణిని మార్చుకోలేదు. గయ్యాళితనంతో భర్తను నిత్యం దేనికో దానికి సాధించసాగింది. భరించినంత కాలం భరించిన దుర్వాసుడు తుదకు సహనం కోల్పోయాడు. ఒకనాడు ధ్యానం చేసుకుంటున్న దుర్వాసుడిని కందళి నిందించడం మొదలుపెట్టింది. ఒక్కసారిగా కళ్లు తెరిచి ఆమెను తీక్షణంగా చూశాడు. ఆమె అక్కడికక్కడే భస్మీపటలమైపోయింది.వెంటనే ఆమె భస్మమైన చోటకు ఎగువగా ఆకాశంలో ఒక సుందరి రూపం కనిపించింది. ‘స్వామీ! నా దోషాన్ని క్షమించు. నన్ను అనుగ్రహించు’ అని పలికి అదృశ్యమైపోయింది.ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన దుర్వాసుడు తన భార్య కందళి పేరు భూమ్మీద శాశ్వతంగా నిలిచి ఉండేలా ‘కదళి’ వృక్షజాతిని సృష్టించాడు. దుర్వాసుడి భార్య పేరు కదళీ వృక్షాల ద్వారా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.ఇదంతా జరిగిన కొన్నాళ్లకు ఔర్వుడు దుర్వాసుడి ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. ఆశ్రమంలో తన కుమార్తె కందళి కనిపించలేదు. ఆయన దివ్యదృష్టితో జరిగినదంతా తెలుసుకున్నాడు. దుర్వాసుడిపై మండిపడ్డాడు.‘ఓరీ! నువ్వు అన్నీ తెలుసుకుని నా కుమార్తెను వివాహం చేసుకుని, ఆమెను భస్మీపటలం చేసి, నన్ను తీవ్రంగా అవమానించావు. దీనికి ఫలితంగా నువ్వు భవిష్యత్తులో అంబరీషుడి చేతిలో అవమానం పొంది మిగుల దుఃఖాన్ని అనుభవించగలవు’ అని శపించి, అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.ఔర్వుడి శాపానికి దుర్వాసుడు కొంత చింతించాడు. అయినా జరిగేది జరగక మానదు అని తనను తాను సమాధానపరచుకుని, తిరిగి తపస్సు చేసుకోవడానికి బయలుదేరాడు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..ఈ ఏడాది పితృపక్షంగా పేరుపొందిన మహాలయపక్షం నేటితో మొదలవుతోంది. పితృతర్పణాలకు ప్రసిద్ధి పొందిన క్షేత్రం తమిళనాడులోని తిలతర్పణపురి. ఈ క్షేత్రంలోని ప్రధాన దైవం ముక్తీశ్వర స్వామి. అమ్మవారు స్వర్ణవల్లి. శైవక్షేత్రమైన ఈ ప్రదేశంలో పితృదేవతలకు తిలతండులాలతో తర్పణాలు విడిచిపెడితే వారికి ఉత్తమగతులు కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడు తన తండ్రి దశరథుడికి ఇక్కడే పిండప్రదానం చేశాడని, అలాగే, ద్వాపరయుగంలో పాండవులు కూడా తమ పితృదేవతలకు ఇదేచోట పిండప్రదానం చేశారని స్థలపురాణం చెబుతోంది. ఈ క్షేత్రంలో మరెక్కడా లేని విధంగా నరముఖ గణపతి ఆలయం ఉండటం విశేషం. ఆదివినాయకుడిగా పేరుపొందిన ఇక్కడి వినాయకుడు గజముఖంతో కాకుండా, మానవముఖంతో దర్శనమిస్తాడు.ఇదీ చదవండి: ఒకే నగరం.. ఎన్నో మ్యూజిక్‌ వేదికలు! ఎందుకంత స్పెషల్‌?

నగర వీధుల్లో చిందులాడే అడుగుల చప్పుడు... రాత్రివేళల రంగుల వెలుగులు... వాటికి మృదువైన సాక్సోఫోన్‌ స్వరం తోడైతే? ఆ అనుభూతే వేరు! సంగీతానికి హద్దులు లేవని చాటుతూ, జాజ్‌ స్వరాలతో తైపీ నగరాన్ని ముంచెత్తేందుకు సిద్ధమవుతోంది 2026 తైపీ జాజ్‌ ఫెస్టివల్‌. సెప్టెంబర్‌ 4న ప్రారంభమై అక్టోబర్‌ 11 వరకు జరిగే ఈ వేడుకలను తిలకించేందుకు ఇప్పటికే ప్రపంచం నలుమూలలకు చెందిన పర్యాటకులు తైపీ నగరానికి క్యూ కట్టారు.ఈ ఏడాది 20వ వార్షికోత్సవాన్ని నిర్వహించుకుంటున్న ఈ తైపీ జాజ్‌ ఫెస్టివల్‌కి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఈసారి సంగీతాన్ని కేవలం ఒక కార్యక్రమంగా కాకుండా నగర జీవనశైలిలో భాగంగా పరిచయం చేస్తోంది. జాజ్‌ సంగీతాన్ని వినడానికి ప్రత్యేకంగా ఒక హాలుకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా, నగర వీధుల్లో నడుస్తూ, పర్యాటక ప్రదేశాలను సందర్శిస్తూ, విశ్రాంతి తీసుకుంటూ కూడా సంగీతాన్ని ఆస్వాదించేలా ఈ వేడుకను రూపొందిస్తున్నారు. జాజ్‌ క్లబ్బుల నుంచి సాంస్కృతిక ప్రదేశాల వరకు; చిన్న వేదికల నుంచి భారీ బహిరంగ ప్రదర్శనల వరకు; నగరాన్నే ఒక సంగీత వేదికగా మార్చేసింది ఈ జాజ్‌ ఫెస్టివల్‌. అందుకే ఈసారి తైపీ నగరం కేవలం సందర్శనకే కాదు, మ్యూజిక్‌ను కూడా వినిపించేస్తుంది.ఎన్నో సంగీత వేదికలుఈ ఫెస్టివల్‌లో భాగంగా 12 జాజ్‌ వేదికల్లో 19 ఇండోర్‌ ప్రదర్శనలను నిర్వహిస్తున్నారు. చిన్న వేదికలపై కళాకారులు ప్రేక్షకులకు దగ్గరగా ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం వల్ల సంగీతాన్ని మరింత ఆత్మీయంగా ఆస్వాదించే అవకాశం ఉంటుంది. ఫెస్టివల్‌లోని ఆసక్తికరమైన కార్యక్రమాల్లో సెప్టెంబర్‌ 26న ట్రెజర్‌ హిల్‌ ఆర్టిస్ట్‌ విలేజ్‌లో జరిగే ప్రత్యేక ప్రదర్శన ఒకటి. మధ్యాహ్నం 2.30 గంటలకు ప్రారంభమయ్యే ఈ కార్యక్రమంలో తైవాన్‌ కు చెందిన తొలి పూర్తి స్థాయి స్కా సంగీత బృందంగా గుర్తింపు పొందిన ‘స్కారకియో’ ఉత్సాహభరితమైన సంగీతంతో ప్రేక్షకులను అలరించనుంది.ఒకవైపు వేగవంతమైన స్కా సంగీతం; మరోవైపు మృదువైన జాజ్, ఫ్రెంచ్‌ గీతాల సౌందర్యం. ఒకే వేదికపై ఇంత భిన్నమైన సంగీత ప్రపంచాలను పరిచయం చేయడం ఈ కార్యక్రమం ప్రత్యేకత. ఇందులో భాగంగా తైపీలోని ఐదు ప్రముఖ పర్యాటక, సాంస్కృతిక ప్రదేశాల్లో 12 ప్రత్యేక సంగీత ప్రదర్శనలు జరుగుతు న్నాయి. అంటే, సంగీతాన్ని వినడమే కాదు, నగర సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదిస్తూ జాజ్‌లో మునిగిపోయే అవకాశం అన్నమాట!సంగీతమే కాదు!తైపీ జాజ్‌ ఫెస్టివల్‌ లక్ష్యం కేవలం పెద్ద కచేరీలు నిర్వహించడం మాత్రమే కాదు. జాజ్‌ సంగీతాన్ని ప్రజల రోజూవారీ జీవితంలో ఒక ఆహ్లాదకరమైన భాగంగా మార్చడం కూడా ఈ వేడుక ఉద్దేశం. 2007 నుంచి కొనసాగుతున్న ఈ ఉత్సవం.. తైపీ నగర జీవనశైలిని జాజ్‌ సంగీతంలోని స్వేచ్ఛా భావంతో కలుపుతోంది. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే కళాకారులు తమ సంగీతంతో తైపీకి అంతర్జాతీయ జాజ్‌ రంగును తీసుకువస్తున్నారు.మూడు రోజులు ప్రత్యేక ఆకర్షణఈ ఫెస్టివల్‌కు ప్రత్యేక ఆకర్షణ.. అక్టోబర్‌ 9 నుంచి 11 వరకు తైపీ మ్యూజిక్‌ సెంటర్‌లో మూడు రోజుల పాటు జరిగే బహిరంగ సంగీత వేడుక. ఈ ప్రధాన వేదికపై తైవాన్‌ కు చెందిన ప్రముఖ కళాకారులతో పాటు అంతర్జాతీయ జాజ్‌ బృందాలు కూడా ప్రదర్శనలు ఇవ్వనున్నాయి. మొత్తం 11 సంగీత బృందాలు తమ ప్రతిభను ప్రదర్శించనున్నాయి. అనుభవజ్ఞులైన కళాకారులతో పాటు కొత్త తరానికి చెందిన సంగీతకారులు ఒకే వేదికపై కనిపించనుండటం ఈ వేడుకకు మరింత ప్రత్యేకత తీసుకురానుంది.ఇదీ చదవండి: ఈ వారం కథ: చీమ బ్రతుకేనా?

హైదరాబాద్‌ నగరంలోని ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త విక్రమ్‌ అగర్వాల్‌ సాయంత్రం ఆఫీస్‌ నుంచి తన లగ్జరీ కారులో ఒంటరిగా బయలుదేరాడు. దారిలో కాస్త నీరసంగా అనిపించడంతో, కారును రోడ్డు పక్కకు ఆపి డ్యాష్‌బోర్డ్‌ తెరిచి తన గుండెజబ్బు మాత్రల డబ్బా తీసి ఒక క్యాప్సూల్‌ వేసుకున్నాడు. తిరిగి కారు స్టార్ట్‌ చేశాడు.సరిగ్గా నిమిషం గడిచిందో లేదో, అతని శరీరంలో అనూహ్యమైన మార్పులు ప్రారంభమయ్యాయి. గుండె కొట్టుకునే వేగం అమాంతం పెరిగిపోయి, ఊపిరి ఆడక ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యాడు. అతని కళ్లలో తీవ్రమైన ఆశ్చర్యం, ప్రాణం పోతుందన్న భయం కనిపించాయి. అప్పటికే స్టీరింగ్‌ మీద నియంత్రణ కోల్పోయిన అతని కారు పక్కనే ఉన్న డివైడర్‌ను బలంగా తాకుతూ వెళ్లి కీచుమనే పెద్ద శబ్దంతో ఆగింది.∙∙ జనం గుమిగూడారు. పోలీసులు వచ్చారు. క్లూస్‌ టీమ్‌ వచ్చింది. ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యుని చూసి, పోలీసులు సెల్యూట్‌ చేసి పక్కకు తప్పుకున్నారు. ఆగివున్న కారులో బయటకు తలవాల్చి చనిపోయిన అరవైయేళ్ల అగర్వాల్‌ డెడ్‌బాడీ కనిపించింది.‘ఏమైంది? ముందుగా డెడ్‌బాడీని చూసింది ఎవరు?’ అని అభిమన్యు అడిగాడు.ట్రాఫిక్‌ కానిస్టేబుల్‌ ముందుకొచ్చి, ‘నేనే సార్‌... రోడ్డు పక్కనే ఆగివున్న కారును దగ్గరికొచ్చి చూస్తే, కారు డివైడర్‌ను రాసుకుంటూ వెళ్లింది. లోపల ఆయన చనిపోయి ఉన్నారు’ అని బదులిచ్చాడు.అతనెవరో తెలుసుకోవడానికి పెద్ద సమయం పట్టలేదు. అది గుండెపోటు మరణం అని పోస్ట్‌మార్టం రిపోర్ట్‌ చెబుతోంది. కానీ అభిమన్యు íసిక్త్స్‌ సెన్స్ మరోటి చెబుతోంది. రోడ్డు పక్కగా ఆగి ఉన్న ఆ కారు డ్రైవర్‌ వైపు గ్లాస్‌ కిందకు దించి ఉండటం, అగర్వాల్‌ తల కొద్దిగా కిటికీలోంచి బయటకు పెట్టి ఉండటం అభిమన్యులో మొదటి అనుమానాన్ని రేకెత్తించింది. గుండెపోటుతో చనిపోయిన వ్యక్తి కారు గ్లాస్‌ ఎందుకు దించుతాడు? ఎవరికోసమైనా తల బయటకు పెట్టి ఎదురుచూశాడా? ఆయన కళ్ళు ఏదో భయానక, నమ్మలేని విషయాన్ని చూస్తున్నట్లు ఉన్నాయి.అభిమన్యు ఆ మార్గంలో సీసీటీవీ ఫుటేజ్‌లను తెప్పించాడు. ఆ ఫుటేజ్‌ చూస్తున్న కొద్దీ అభిమన్యు బ్రెయిన్‌ క్రైమ్‌ సీ¯Œ ను రీక్రియేట్‌ చేస్తూనే ఉంది. అగర్వాల్‌ బిజినెస్‌ పార్ట్‌నర్‌ కేతన్‌ను విచారించాడు. లావాదేవీలు, ఫోన్‌ కాల్స్‌ చెక్‌ చేశాడు. మరో అనుమానితుడు అగర్వాల్‌ సెక్రెటరీ భూషణ్‌. అతని ఫోన్‌ కాల్‌ డేటాను పరిశీలించాడు. అగర్వాల్‌ భార్య ఏడాది క్రితమే మరణించింది. దాంతో ఆయన మానసికంగా కుంగిపోయాడు, వారసులు ఎవరూ లేరు.∙∙ ‘మిస్టర్‌ అభిమన్యు... అగర్వాల్‌ కేసు క్లోజ్‌ అయినట్టేగా, గుండెపోటు మరణం అని తేలింది కదా!’ అని కమిషనర్‌ అడిగాడు.‘హంతకుడిని పట్టుకోకుండా కేసు ఎలా క్లోజ్‌ చేస్తాం సర్‌!’ కూల్‌గా అన్నాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు. కమిషనర్‌ మొహంలో ఆశ్చర్యం తొంగి చూసింది.అప్పుడే లోపలికి వచ్చారు అగర్వాల్‌ బిజినెస్‌ పార్ట్‌నర్‌ కేతన్, సెక్రటరీ భూషణ్‌.‘సర్‌ మృతదేహాన్ని అప్పగిస్తే మా బాస్‌కి ఘనంగా వీడ్కోలు చెబుతాం’ భూషణ్‌ అన్నాడు.ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు కేతన్‌ వైపు చూసి, ‘మీరేమంటారు మిస్టర్‌ కేతన్‌’ అని అడిగాడు.‘ఏం మాట్లాడాలో అర్థం కావడం లేదు సార్‌... ఒక మంచి బిజినెస్‌ పార్ట్‌నర్‌ని, అంతకుమించి మంచి స్నేహితుడిని పోగొట్టుకున్నాను’ బాధగా అన్నాడు కేతన్‌.‘మరి మీరేం పోగొట్టుకున్నారు మిస్టర్‌ భూషణ్‌... మంచి భవిష్యత్తును, సమాజంలో స్వేచ్ఛగా బతికే జీవితాన్ని పోగొట్టుకున్నారా?’ వ్యంగ్యంగా అడిగాడు అభిమన్యు.‘అంటే?’ భూషణ్‌ మొహంలో రంగులు మారాయి.అభిమన్యు అసలు నిజం బయటపెట్టాడు: ‘అగర్వాల్‌ రోజూ వాడే గుండె మాత్రల డబ్బాలో, క్షణాల్లో గుండె వేగాన్ని పూర్తిగా మార్చేయగల ఒక విషపూరిత డ్రగ్‌ను భూషణ్‌ ముందుగానే చేర్చాడు.పోస్ట్‌మార్టం రిపోర్ట్‌లో నువ్వు తెప్పించిన డ్రగ్‌ ఆనవాళ్లు దొరికాయి. సీసీటీవీ కెమెరాల్లో రికార్డయిన దృశ్యాలు కేసును పూర్తిగా మార్చేశాయి. అగర్వాల్‌ కారు ఆగిన క్షణంలోనే, నువ్వు బైక్‌ మీద వేగంగా అక్కడకు చేరుకున్నావు. అగర్వాల్‌ గ్లాస్‌ కిందకు దించి తల బయటకు పెట్టి ‘భూషణ్‌... నువ్వా?’ అని అడుగుతుండగానే, నువ్వు చేసిన మోసాన్ని, ఆస్తులన్నీ నీవే అవుతాయని క్రూరంగా నవ్వుతూ చెప్పావు. దాంతో ఆయన తీవ్ర షాక్‌కు గురయ్యాడు. అతని కళ్ళలో కనిపించిన భయం ఆ నమ్మకద్రోహాన్నే చూపెట్టింది. నీ గురించి ఆరా తీస్తే అగర్వాల్‌ ఆస్తుల్లో కొన్నింటికి నువ్వే బినామీ అని తెలిసింది.అగర్వాల్‌ ఛస్తే ఆస్తిని కొట్టేయొచ్చని, బినామీ ఆస్తులు నీ సొంతం అవుతాయని ఆలోచించావు కానీ, చేసిన నేరం నుంచి తప్పించుకోలేమని తెలుసుకోలేకపోయావు.’ అని ఆగి అతని మొహంలోకి చూస్తూ,‘ఆ శవం చెప్పిన సాక్ష్యమే నీ నేరాన్ని పట్టించింది!’ అన్నాడు అభిమన్యు.∙∙ అగర్వాల్‌ మృతదేహం శ్మశానానికి చేరకముందే భూషణ్‌ కటకటాల వెనక్కి చేరాడు.- శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద కృత్రిమ శ్మశానం.. ఎందుకు కట్టారో తెలుసా?

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద శ్మశాన వాటిక.. కానీ ఇక్కడ ఒక్క సమాధి కూడా నిజమైనది కాదు! చూస్తే అచ్చం నిజమైనదిలా కనిపించే ఈ ప్రదేశంలో ఏకంగా 5 వేల కృత్రిమ సమాధులు ఉన్నాయి. ఇంత భారీ కృత్రిమ శ్మశానాన్ని ఎందుకు నిర్మించారో తెలిస్తే మాత్రం ఆశ్చర్యపోవాల్సిందే!ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద కృత్రిమ శ్మశాన వాటిక. ఇందులో కనిపించేవన్నీ కృత్రిమ సమాధులే! పనికట్టుకుని మరీ ఈ కృత్రిమ శ్మశానాన్ని ఎందుకు నిర్మించారని అనుకుంటున్నారా? దీనిని 1966 నాటి సూపర్‌ డూపర్‌ హిట్‌ హాలీవుడ్‌ సినిమా ‘ది గుడ్, ది బ్యాడ్‌ అండ్‌ ది అగ్లీ’ కోసం శ్మశాన వాటికలో చిత్రించాల్సిన సన్నివేశాల కోసం దీనిని ప్రత్యేకంగా నిర్మించారు.స్పెయిన్‌ ఉత్తర ప్రాంతంలోని మిరాండిలా లోయలో పదిహేడున్నర ఎకరాల స్థలంలో ‘సేడ్‌హిల్‌ సెమట్రీ’ పేరుతో ఈ కృత్రిమ శ్మశానం సెట్‌ను నిర్మించారు. ఇది అత్యంత సహజంగా కనిపించడానికి ఇందులో ఏకంగా ఐదువేల కృత్రిమ సమాధులను, నలభై మీటర్ల వ్యాసంలో ఒక భారీ వధ్యశిలను కూడా ఏర్పాటు చేశారు.ఈ సినిమా షూటింగ్‌ పూర్తయిన తర్వాత కూడా ఈ సెట్‌ను అలాగే ఉంచేశారు. ఇది ఇప్పటికీ నిలిచి ఉంది. స్పెయిన్‌ పర్యటనకు వచ్చే హాలీవుడ్‌ అభిమానులు తప్పనిసరిగా దీనిని చూసి పోతుంటారు. వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల దెబ్బతిన్న ఈ కృత్రిమ శ్మశాన వాటికకు 2015లో ‘సేడ్‌హిల్‌ కల్చరల్‌ అసోసియేషన్‌’ వాలంటీర్లు మరమ్మతులు చేపట్టారు. ఇప్పటికీ వారు ఈ శ్మశాన వాటికను ఒక చారిత్రక ప్రదేశంలా కాపాడుతూ వస్తుండటం విశేషం.ఇదీ చదవండి: కొబ్బరి.. కాయా? పండా..? కోర్టు మెట్లు ఎక్కించిన ప్రశ్న!

ఉదయం ఎనిమిది గంటలైంది.హైటెక్‌ సిటీ మెట్రో స్టేషన్‌ నుంచి బయటికి వచ్చి రోడ్డు దాటుతున్నాను. ఎదురుగా గాజు గోడలతో మెరిసిపోతున్న నా కంపెనీ భవనం కనిపించింది. ఆ భవనం వైపు వందలమంది ఒకే దిశగా నడుస్తున్నారు. వాళ్ళందర్నీ చూస్తుంటే నాకు ఒక్కసారిగా చీమలు గుర్తొచ్చాయి.వాన పడే ముందు చీమలు వరుసగా ఆహారం మోసుకుంటూ వెళ్ళినట్టు... వీళ్ళు కూడా ల్యాప్‌టాప్‌ బ్యాగులు భుజాన వేసుకుని, ఐడీ కార్డులు మెడలో వేలాడదీసుకుని, ఒకే వేగంతో లోపలికి వెళ్ళి పోతున్నారు.ఎవరి ముఖంలోనూ చిరునవ్వు లేదు;ఎవరి కళ్ళల్లోనూ ఉత్సాహం లేదు;అయినా అడుగులు మాత్రం ఆగడం లేదు.ఆ దృశ్యం చూసిన ప్రతిసారీ నా మనసులో ఒకే ప్రశ్న తిరుగుతూనే ఉంటుంది.‘మనం ఉద్యోగం చేస్తున్నామా? లేక ఎవరో కనిపించని శక్తి మనల్ని నడిపిస్తే నడుస్తున్నామా?‘ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతుకుతూనే గడిచిపోయింది నా పదిహేనేళ్ళ కార్పొరేట్‌ జీవితం.నేను కూడా ఒకప్పుడు ఇదే భవనం ముందు నిలబడి ఫొటోలు దిగాను.మొదటి ఉద్యోగం.మొదటి జీతం.మొదటి ఐడీ కార్డు.ఆ రోజు నా నాన్న కళ్ళల్లో కనిపించిన గర్వం... నా అమ్మ చేతులతో తినిపించిన మొదటి జీతం భోజనం...ఇప్పటికీ మరచిపోలేను.అప్పుడు నాకు అనిపించింది.‘ఇక నా జీవితం సెటిల్‌ అయిపోయింది.‘కానీ జీవితం అప్పుడే మొదలైందని తెలియలేదు.మొదటి ఆరు నెలలు కలలా గడిచిపోయాయి.ఏసీ ఆఫీస్‌.ఫ్రీ కాఫీ.శుక్రవారం పార్టీలు.టీమ్‌ ఔటింగ్స్‌.అన్నీ కొత్తగా, అందంగా అనిపించాయి.ఏడో నెలలో మొదటి అప్రైజల్‌ వచ్చింది.‘నెక్స్ట్‌ లెవల్‌కు వెళ్ళాలంటే ఇంకా ఎక్కువ కమిట్‌మెంట్‌ చూపాలి.’ అని మేనేజర్‌ నవ్వుతూ చెప్పాడు.ఆ మాట నాకు ప్రశంసగా వినిపించింది. అదే రోజు నుంచి నేను ఇంటికి ఆలస్యంగా వెళ్ళడం మొదలుపెట్టాను.ఆదివారాలు కూడా ల్యాప్‌టాప్‌ తెరవడం మొదలుపెట్టాను.సెలవు అంటే నేరం చేసినట్టు అనిపించేది.నాకు తెలియకుండానే...నేను కూడా ఒక చీమగా మారిపోతున్నాను.ఒకరోజు క్యాంటీన్‌లో కిటికీ పక్కన కూర్చుని తింటున్నాను.కిటికీ అద్దం కింద చిన్న చీమల బారు కనిపించింది.ఒక్క చీమ బిస్కట్‌ ముక్కను మోస్తోంది.దాని వెనుక ఇంకో చీమ.దాని వెనుక ఇంకోటి.ఒక్కటీ దారి మార్చడం లేదు.అప్పుడే నా సహోద్యోగి రాహుల్‌ వచ్చి నా ఎదురుగా కూర్చున్నాడు.‘ఏం చూస్తున్నావు?’‘చీమలు.’అతను కిందికి చూసి నవ్వి,‘వాటిని ఎందుకు చూడడం?’ అన్నాడు. నేను నవ్వలేదు.‘వాటిలో మనల్ని చూస్తున్నాను.’అతనికి అర్థం కాలేదు.నాకు మాత్రం చాలా స్పష్టంగా కనిపించింది.మనం కూడా అలాగే ఉన్నాం.ఉదయం కార్డు స్వైప్‌.మీటింగ్,టాస్క్,డెడ్‌లైన్,అప్రైజల్,ప్రమోషన్,ఇంకో డెడ్‌లైన్,ఇంకో అప్రైజల్‌.ఇంకో సంవత్సరం...చీమల బారుకీ...మన జీవితానికీ...తేడా కనిపించలేదు.∙∙ ఆ రోజు నుంచి నేను మనుషుల్ని కాదు... వాళ్ళ మనస్తత్త్వాన్ని గమనించడం మొదలుపెట్టాను.లిఫ్ట్‌ ముందు నిలబడ్డ వాళ్ళందరి చూపు మొబైల్‌లోనే ఉంటుంది.లిఫ్ట్‌ తలుపు తెరుచుకోగానే, గూటిలోకి వెళ్ళే చీమల్లా అందరూ ఒక్కసారిగా లోపలికి దూసుకెళ్తారు.ఎవ్వరూ ఎవ్వరినీ చూడరు.‘గుడ్‌ మార్నింగ్‌‘ అనేది కూడా ఒక అలవాటే గానీ, పలకరింపు కాదు.ఆఫీస్‌ ఫ్లోర్‌లో అడుగు పెట్టగానే మరో ప్రపంచం మొదలవుతుంది.కీబోర్డుల శబ్దం.మీటింగ్‌ రూముల గాజు తలుపులు.చెవిలో హెడ్‌సెట్‌.ముఖంలో ఒత్తిడి.అంతా బతికే ఉన్నారు. కానీ జీవిస్తున్న వాళ్ళు మాత్రం చాలా తక్కువ.మా టీమ్‌లో సతీష్‌ అనే అబ్బాయి ఉండేవాడు.అతడు నాకు బాగా నచ్చేవాడు. కారణం, అతడు ఎప్పుడూ నవ్వుతూనే ఉండేవాడు.ఒకరోజు రాత్రి పదకొండు గంటల వరకు ఇద్దరమే ఆఫీస్‌లో ఉన్నాం.అకస్మాత్తుగా అతడు, ‘సార్‌... చీమలు ఎందుకు పని చేస్తాయో తెలుసా?’ అని అడిగాడు. నేను నవ్వుతూ, ‘ఆహారం కోసం’ అన్నాను.‘కాదు సార్‌... వాటికి మరో మార్గం తెలియదు.’ఆ మాట నా గుండెల్లో దిగిపోయింది.అతడే మళ్ళీ అన్నాడు, ‘మన పరిస్థితీ అదే కాదా? ఉద్యోగం లేకపోతే జీవితం లేదని మనమే నమ్మేశాము.’అతని మాటల్లో తిరుగుబాటు లేదు.నిజం మాత్రమే ఉంది.మూడురోజుల తర్వాత సతీష్‌ ఆఫీస్‌కు రాలేదు.హార్ట్‌ ఎటాక్‌.ముప్పై నాలుగేళ్ళ వయసు.ఆ వార్త విన్నప్పుడు మొత్తం ఫ్లోర్‌ అంతా నిశ్శబ్దమైంది, ఐదు నిమిషాలు.అవును. అంతే! కేవలం ఐదు నిమిషాలు మాత్రమే.ఆ తర్వాత మళ్ళీ మీటింగులు మొదలయ్యాయి.మెయిళ్ళు మొదలయ్యాయి.డెడ్‌లైన్లు మొదలయ్యాయి.అతని సిస్టమ్‌ దగ్గర ఇంకొకరు కూర్చున్నారు.అతని ఐడీ డీయాక్టివేట్‌ అయిపోయింది.అతని పేరు ప్రాజెక్ట్‌ నుంచి తొలగించబడింది.అంతే! చీమల బారులో ఒక చీమ తగ్గితే, మరో చీమ ఆ ఖాళీని నింపినట్టే.ఆ రోజు నాకు అర్థమైంది.కార్పొరేట్‌ ప్రపంచంలో మనిషి విలువ, అతడు ఉన్నంత వరకే. అతడు కంపెనీకి కంట్రిబ్యూట్‌ చేస్తున్నంత వరకే. ఆ సాయంత్రం ఇంటికి వెళ్ళాక నా కొడుకు నన్ను చూసి పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి, ‘నాన్నా! క్రికెట్‌ ఆడదాం.’ ‘రేపు ఆడదాం రా!’ అన్నాను. ‘రేపు కూడా ఇదే అంటావు.’అంతే! వాడు అలిగి లోపలికి వెళ్ళిపోయాడు. వాడన్న ఆ చిన్న మాటతో నా గుండెల్లో పెద్ద గాయమైంది.నేను ఎవరి కోసం పరుగెడుతున్నాను?వాడి కోసమే కదా!అయితే వాడికే సమయం ఇవ్వలేకపోతే ఈ పరుగు అర్థమేంటి? అన్న ఆలోచనలతో, ఆ రాత్రి నాకు నిద్ర పట్టలేదు.బాల్కనీలో నిలబడి కిందకు చూస్తుంటే, వీధి దీపం కింద మళ్ళీ చీమల బారు కనిపించింది.ఒక చీమ దారి తప్పింది.మిగతావి ముందుకు వెళ్ళిపోయాయి. అది కాసేపు అటూ ఇటూ తిరిగి, మళ్ళీ తన దారిని వెతుక్కుంది.అప్పుడు నాకు అనిపించింది. చీమకు ఆలోచించే స్వేచ్ఛ లేదు. కానీ, మనిషికి ఉంది. అయినా, మనమే దాన్ని వాడుకోవడం మానేశాం. మరుసటి రోజు ఆఫీస్‌కు వెళ్ళాను. రాజీనామా లెటర్‌ ఇవ్వడానికి కాదు.నా రాజీ మనస్తత్త్వానికి రాజీనామా చెప్పడానికి.ఆ రోజు సాయంత్రం ఆరు గంటలకే ల్యాప్‌టాప్‌ మూసేశాను.మేనేజర్‌ ఆశ్చర్యంగా చూసి, ‘ఏమైనా అర్జెంట్‌ పని ఉందా?’ అని అడిగాడు. ‘అవును.’‘ఏమిటది?’‘నా కుటుంబం.’అతడు ఏమీ మాట్లాడలేదు.నేను వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా, ముందుకే నడిచాను.ఆ నడకలో ఓటమి లేదు.విముక్తి ఉంది.ఈ రోజుకి కూడా నేను అదే కంపెనీలో పనిచేస్తున్నాను.అదే కుర్చీ.అదే ల్యాప్‌టాప్‌.అదే మీటింగులు.కానీ, అదే మనిషిని కాదు. ఇప్పుడు పని నా జీవితంలో ఒక భాగం మాత్రమే. జీవితం కాదు.ప్రమోషన్‌ వస్తే సంతోషిస్తాను.రాకపోయినా ప్రశాంతంగా నిద్రపోతాను.డబ్బు సంపాదిస్తాను.కానీ నా అమూల్యమైన సమయాన్ని కోల్పోను.ఎందుకంటే, పిల్లల బాల్యం మళ్ళీ రాదు.తల్లిదండ్రుల వృద్ధాప్యం మళ్ళీ రాదు.మన ఆరోగ్యం మళ్ళీ రాదు.కానీ ఉద్యోగాలు మళ్ళీ వస్తాయి. ఇప్పటికీ ప్రతి ఉదయం ఆ గాజు భవనం ముందు నిలబడి, లోపలికి వెళ్తున్న జనాన్ని చూస్తుంటాను.వాళ్ళు నాకు ఇంకా చీమల్లాగే కనిపిస్తారు.కానీ ఇప్పుడు వాళ్ళను చూసి జాలి చెందను.ఎందుకంటే, చీమగా మారడం వాళ్ళ తప్పు కాదు.తాము చీమల్లా బతుకుతున్నామని గుర్తించకపోవడమే అసలు విషాదం.జీవితం అంటే కేవలం జీతం కాదు. జీవితం అంటే కేవలం ప్రమోషన్‌ కాదు. జీవితం అంటే కేవలం ఈఎంఐలు కాదు.మనల్ని ప్రేమించే వాళ్ళతో నవ్వుతూ గడిపిన క్షణాలు. మన కోసం మనం తీసుకున్న చిన్న విరామాలు. మనసుకు నచ్చిన పని.రాత్రి ప్రశాంతంగా పడుకునే నిద్ర.ఇవే నిజమైన సంపద.ఆ రోజు నుంచి నేను ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నాను.చీమల క్రమశిక్షణను నేర్చుకోవాలి. కానీ చీమల గమ్యంలేని పరుగు కాదు.ఎందుకంటే, చీమ పుడుతుంది, పని చేస్తుంది, చనిపోతుంది.మనిషి మాత్రం ఎందుకు పుట్టానో తెలుసుకునే అవకాశం ఉన్న ఏకైక జీవి.ఆ అవకాశాన్ని కూడా కేవలం జీతం కోసం మార్చేసుకుంటే, మనకు ‘ఆరు అంకెల జీతం’ ఉండొచ్చు.కానీ, మూడక్షరాల ‘జీవితం’ మాత్రం ఉండదు.- డాక్టర్‌ ప్రభాకర్‌ జైనీఇదీ చదవండి: మా అమ్మానాన్నల విడాకుల కేస్‌ కోర్ట్‌లో నడుస్తోంది...

నాకు డెలివరీ డేట్‌ వచ్చేసింది. కానీ లేబర్‌ పెయిన్స్‌ రావడం లేదు. సిజేరియన్‌ చేస్తారేమో! అని భయంగా ఉంది.– వాణి, గుంటూరు.ఇలాంటి సందేహాలు చాలామంది గర్భిణులకు ఉంటాయి. అయితే నొప్పులు రాకపోయిన ప్రతిసారీ సిజేరియన్‌ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని పరిస్థితుల్లో మందుల సహాయంతో లేబర్‌ను ప్రారంభించే ఇండక్షన్‌ ఆఫ్‌ లేబర్‌ పద్ధతిని ఉపయోగిస్తారు. అంటే మందుల సహాయంతో లేబర్‌ పెయిన్స్‌ను ప్రారంభించి, ప్రసవం జరిగేలా చేయడం.ఇది ఎప్పుడు అవసరం అవుతుంది?సాధారణంగా తల్లి లేదా బిడ్డకు సంబంధించిన కారణాలు ఉండొచ్చు. ఉదాహరణకు తల్లికి డయాబెటిస్, అధిక రక్తపోటు లేదా కొన్ని ఇతర వైద్య సమస్యలు ఉన్నప్పుడు, బిడ్డ ఎదుగుదల సరిగా లేకపోవడం, ఉమ్మనీరు తక్కువగా ఉండటం వంటి పరిస్థితుల్లో ఇండక్షన్‌ ను పరిగణిస్తాం. డెలివరీ తేదీ దాటిపోయినా పెయిన్స్‌ రాకపోవడం, లేదా ఉమ్మనీరు ముందుగానే పోయి పెయిన్స్‌ ప్రారంభం కాకపోవడం వంటి సందర్భాల్లోనూ ఇండక్షన్‌ అవసరం కావచ్చు.వేచి చూడవచ్చా?తల్లి, బిడ్డ ఇద్దరూ ఆరోగ్యంగా ఉండి ఎలాంటి సమస్యలు లేకపోతే, సాధారణంగా కొంత సమయం వరకు బిడ్డ కదలికలు, ఫీటల్‌ మానిటరింగ్, ఇతర పరీక్షలను గమనిస్తూ ఉంటాం. 40 నుంచి 41 వారాల సమయంలో ఇండక్షన్‌ చేయాలా వద్దా అనేది పరిస్థితిని బట్టి డాక్టర్‌ నిర్ణయిస్తారు. తల్లికి ఉన్న సమస్యలు, వాటి నియంత్రణ, బిడ్డ పరిస్థితి వంటి అంశాలను బట్టి 37, 38 లేదా 39 వారాల్లోనే ఇండక్షన్‌ అవసరం కావచ్చు.ప్రతి కేసులోనూ ప్రయత్నిస్తారా?కాదు. బిడ్డ తల కిందకు లేకుండా బ్రీచ్‌ పొజిషన్‌ లో ఉండటం, బిడ్డ అడ్డంగా లేదా వేరే తప్పు పొజిషన్‌ లో ఉండటం, కొన్ని ట్విన్‌ ప్రెగ్నెన్సీ పరిస్థితులు, ప్లాసెంటా చాలా కిందకు ఉండటం వంటి సందర్భాల్లో ఇండక్షన్‌ సరైన ఎంపిక కాకపోవచ్చు.తప్పకుండా నార్మల్‌ డెలివరీనేనా?అలా చెప్పలేం. ముందుగా గర్భాశయ ముఖద్వారం అంటే సర్విక్స్‌ ప్రసవానికి ఎంతవరకు సిద్ధంగా ఉందో చూస్తాం. దీనినే సర్వికల్‌ ఫేవరబిలిటీ అంటారు. ఇందుకోసం సాధారణంగా మోడిఫైడ్‌ బిషప్‌ స్కోర్‌ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు. సర్విక్స్‌ మెత్తగా ఉందా, ఎంతవరకు తెరుచుకుంది, బిడ్డ తల ఎంత కిందకు దిగింది వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తాం.ఈ ప్రక్రియ ఎలా ఉంటుంది?సాధారణంగా దశలవారీగా చేస్తారు. ముందుగా తల్లి, బిడ్డ పరిస్థితిని పరిశీలిస్తాం. సర్విక్స్‌ సిద్ధంగా లేకపోతే దాన్ని ప్రసవానికి అనుకూలంగా మార్చేందుకు కొన్ని మందులు ఉపయోగిస్తారు. తర్వాత లేబర్‌ పెయిన్స్‌ పెరగడానికి అవసరాన్ని బట్టి మందులు లేదా ఆక్సిటోసిన్‌ డ్రిప్‌ ఇస్తారు. సర్విక్స్‌ కొన్ని సెంటీమీటర్లు తెరుచుకుని, లేబర్‌ ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు అవసరమైతే ఆర్టిఫిషియల్‌ రప్చర్‌ ఆఫ్‌ మెంబ్రేన్స్‌ చేస్తారు. అంటే ఉమ్మనీటిని కృత్రిమంగా బయటకు వచ్చేలా చేయడం.ఇక్కడ ప్రధానంగా మూడు విషయాలను గమనిస్తాం.1. తల్లి పరిస్థితి, బిడ్డ పరిస్థితి, లేబర్‌ పురోగతి. 2. తల్లి పల్స్, బీపీ, నీరసం వంటి అంశాలను చూస్తాం. 3. నొప్పి తగ్గించే సహాయం, ధైర్యం చెప్పడం కూడా చాలా ముఖ్యం.వీటితో పాటు బిడ్డకు ఫీటల్‌ హార్ట్‌రేట్‌ను గమనిస్తూ ఉంటాం. అలాగే లేబర్‌ పెయిన్స్‌ ఎంత తరచుగా వస్తున్నాయి, ఎంత బలంగా ఉన్నాయి, బిడ్డ తల కిందికి దిగుతోందా, సర్విక్స్‌ తెరుచుకుంటోందా వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తాం. అలాగే ఉమ్మనీటి రంగు కూడా గమనించవచ్చు. అది క్లియర్‌గా ఉంటే సాధారణంగా బిడ్డ పరిస్థితి అప్పటివరకు బాగుందని అర్థం. గ్రీన్‌ కలర్‌లో ఉంటే బిడ్డ మెకోనియం పాస్‌ చేసిన అవకాశం ఉండటంతో, డెలివరీని మరింత జాగ్రత్తగా, త్వరగా పూర్తి చేయాల్సిన అవసరం ఉండొచ్చు.సమస్యలు ఉంటాయా?ఇచ్చిన మందులకు ప్రతి ఒక్కరూ ఒకేలా స్పందించరు. కొందరిలో అసలు పెయిన్స్‌ రాకపోవచ్చు. మరికొందరిలో చాలా ఎక్కువగా రావచ్చు. దాంతో బిడ్డ హార్ట్‌రేట్‌పై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఉమ్మనీరు ముందుగానే పోవడం లేదా లేబర్‌ సరిగా ముందుకు సాగకపోవడం వల్ల చివరికి సిజేరియన్‌ అవసరం కావచ్చు. అయినప్పటికీ తల్లి, బిడ్డ భద్రత కోసం ఇండక్షన్‌ అవసరమైతే దాని ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని నిర్ణయం తీసుకుంటాం.చివరగా, ఇండక్షన్‌ అంటే సిజేరియన్‌ తప్పనిసరి అని కాదు. అలాగే ఇండక్షన్‌ చేస్తే నార్మల్‌ డెలివరీ ఖాయం అని కూడా కాదు. తల్లి, బిడ్డ భద్రతే ప్రధానంగా తీసుకుని, ప్రతి కేసుకు అనుగుణంగా డెలివరీ విధానాన్ని డాక్టర్‌ నిర్ణయిస్తారు.- డా. కప్పగంతుల అపర్ణ, సీనియర్‌ గైనకాలజిస్ట్, అబ్‌స్టెట్రీషియన్, ల్యాపరోస్కోపిక్‌ సర్జన్, సికింద్రాబాద్‌ఇదీ చదవండి: ఆరోగ్యంగా కనిపిస్తున్నా.. ఊపిరితిత్తుల సమస్య!

బాడీ సైజ్‌ ప్లస్‌లో ఉందని వార్డ్‌రోబ్‌ మైనస్‌లో ఉండాలా? అస్సలు వద్దు! సైజు పెరిగిందని స్టయిల్‌లో తగ్గాల్సిన పనిలేదు. మీ సైజు ఏదైనా సరే, స్టయిలింగ్‌లో కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే లుక్‌ అదిరిపోవాల్సిందే! అందుకే, ప్లస్‌ సైజ్‌ అబ్బాయిల వార్డ్‌రోబ్‌లో ఏం ఉండాలి? ఇక్కడ చూద్దాం!లూస్‌గా కూల్‌గా!ప్లస్‌ సైజ్‌ అని మీ బాడీని దాచడానికి మాత్రమే బట్టలు వేసుకోవడం మానేసి, మీ స్టయిల్‌ను చూపించడానికి వేసుకోండి. అలాగని, మరీ లూజుగా ఉండకూడదు. బటన్‌ లు సరిగ్గా క్లోజ్‌ అయ్యేంత ఫిట్‌ ఉండాలి. బటన్‌ ల మధ్య గ్యాప్‌ వచ్చి పొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తే మాత్రం ఫ్యాషన్‌ మొత్తం గాల్లోకి పోయినట్టే!డిజైన్లు మాట్లాడాలి!ఎప్పుడూ సాదా సీదా డిజైన్స్‌కు పరిమితం కాకుండా, నిలువు గీతలు, చిన్న ఫ్లోరల్‌ ప్రింట్లు, ట్రాపికల్‌ డిజైన్లు లాంటి వాటిని ట్రై చేయొచ్చు. ఇవి మొదట బాడీ షేప్‌ను కాకుండా, డిజైన్స్‌ను చూసేలా చేస్తాయి.సూట్‌ వేసుకుంటే... సీన్‌ మారాలి!మూడు ముక్కల సూట్‌తో ప్లస్‌ సైజ్‌ ఫ్లస్ట్‌ క్లాస్‌ మార్కులు కొట్టేయొచ్చు. రెడీమేడ్‌ సూట్‌ మీ బాడీకి సరిపోకపోతే దాన్ని బలవంతంగా ఒప్పించాల్సిన పనిలేదు. టైలర్‌ దగ్గర కొలతలు ఇచ్చి కుట్టించుకోవడమే ఇక్కడ అసలైన ఆయుధం!రంగులే మీ ఆయుధం!ఎప్పుడూ నలుపు, నేవీ బ్లూ, డార్క్‌ గ్రేలకు జీవితకాల సభ్యత్వం తీసుకోవాల్సిన పని లేదు. రంగులు మీకూ సొంతమే! గ్రే, మెరూన్‌ , డీప్‌ ఆలివ్‌ లాంటి షేడ్స్‌ను కూడా ప్రయత్నించండి. దానికి చక్కని టై, వాచ్, షూస్‌ జోడిస్తే లుక్‌ మరింత ఎలివేట్‌ అవుతుంది.డెనిమ్‌తో దుమ్మురేపొచ్చు!డెనిమ్‌ జాకెట్‌ సన్నగా ఉన్నవాళ్లకే పేటెంట్‌ కాదు. ప్లస్‌ సైజ్‌ అబ్బాయిలు కూడా దాన్ని ఫుల్‌గా వాడుకోవచ్చు. సింపుల్‌ టీషర్ట్‌ మీద లైట్‌ డెనిమ్‌ జాకెట్, కింద డార్క్‌ డెనిమ్‌ ప్యాంట్‌... అంతే, స్ట్రీట్‌ స్టయిల్‌ రెడీ! జాకెట్‌ హిప్స్‌ వరకు వచ్చేలా చూసుకుంటే బాడీ ప్రపోర్షన్‌ కూడా చక్కగా కనిపిస్తుంది.పోలో... ప్లస్‌ పాయింట్‌!పోలో టీషర్ట్‌ ఫ్యాషన్‌ లో ఎప్పటికీ ఫెయిల్‌ కాని ఫ్రెండ్‌. అలాగే, ఓవర్‌సైజ్‌ పేరుతో భుజాల దగ్గర బట్టలు వేలాడేలా మాత్రం వద్దు. దానికి చినోస్‌ లేదా ఖాకీ ప్యాంట్‌ జోడిస్తే లుక్‌ సింపుల్‌గా, స్మార్ట్‌గా మారిపోతుంది. ముఖ్యంగా తేలికైన, కొంత స్ట్రెచ్‌ ఉన్న ఫ్యాబ్రిక్‌ ఎంచుకుంటే రోజంతా కంఫర్ట్‌ కూడా మీతోనే ఉంటుంది.ర్యాపర్‌ వైబ్‌!గ్రాఫిక్‌ టీషర్ట్, రిప్డ్‌ డెనిమ్, బేస్‌బాల్‌ క్యాప్, స్టేట్‌మెంట్‌ సన్‌ గ్లాసెస్, హైటాప్‌ స్నీకర్స్‌... ఈ కాంబినేషన్‌ తో స్ట్రీట్‌ స్టయిల్‌కి ఫుల్‌ స్టాప్‌ పెట్టొచ్చు. టీషర్ట్‌ చేతులు పైచేయి వెడల్పైన భాగం దగ్గర ఉండేలా చూసుకుంటే ప్రొపోర్షన్‌ బాగుంటుంది. జతగా బాగీ జీన్‌ ్స వేసుకుంటే బెల్ట్‌తో ఫిట్‌ను కంట్రోల్‌లో ఉంచండి.ప్లస్‌ సైజ్‌ అంటే దుస్తుల ఎంపికలు తగ్గిపోవడం కాదు. సరైన ఫిట్, సరైన పొడవు, సరైన రంగు ఈ మూడు కుదిరితే సైజు ఏదైనా స్టయిల్‌ మాత్రం సూపర్‌గానే ఉంటుంది.- కొండి దీపికఇదీ చదవండి: మా అమ్మానాన్నల విడాకుల కేస్‌ కోర్ట్‌లో నడుస్తోంది...

‘‘హలో. జస్ట్‌ మీ వాయిస్‌ విందామని చేశాను. వచ్చేప్పుడు తేగలు తెండి. ఇక్కడికన్నా రాజమండ్రిలో మంచి తేగలు దొరుకుతాయి.’’ సుదతి తన భర్తకి ఫోన్‌ చేసి చెప్పింది.‘‘గుర్తుంది. తెస్తాను. రేగుపళ్ళ గుజ్జుతో చేసే దాన్నేదో అంటారు. అదీ తెస్తాను.’’‘‘ఒరుగులు. అవి మనమ్మాయికి బాగా ఇష్టం.’’ఏభై ఒక్కేళ్ళ సుదతి ఆ కాల్‌ పూర్తయ్యాక భర్త పాత లుంగీని తీసుకొని బాత్‌రూంలోకి వెళ్ళింది. దాన్ని ఆమె వృథా పోనీకుండా టవల్‌గా వాడుతోంది. స్నానం చేస్తూ ఆ పూట ఏం వండాలని ఆలోచిస్తూ ఫ్రిజ్‌లోని కూరగాయలని గుర్తుచేసుకోసాగింది.వంట చేసేప్పుడు ఇంగువ ఐపోయిందని గ్రహించింది. ఉదయం తొమ్మిదికి వంట పూర్తి చేసి, కాలేజ్‌కి వెళ్ళే కూతురికి కేరియర్‌ ఇచ్చింది. వాళ్ళది మధ్యతరగతి కుటుంబం కాబట్టి హోటల్‌కి వెళ్ళడం ఆ కుటుంబంలోని ఎవరికీ అలవాటు లేదు.ఆమె వెళ్ళాక సుదతి సంచీ తీసుకుని పది నిమిషాల నడక దూరంలోని జయంట్‌ సూపర్‌ బజార్‌కి వెళ్ళింది. ఆవిడ సరాసరి ఆ ఐల్‌కి వెళ్ళి ఎల్‌.జి. ఇంగువ డబ్బాని తీసుకుంది. మరికొన్ని వస్తువులని కూడా తీసుకుని కూతురికి టెక్స్‌›్ట మెసేజ్‌ చేసింది. ఆవిడ చెక్‌ అవుట్‌ కౌంటర్‌లో ఉండగా కూతురు నుంచి ఫోన్‌ వచ్చింది.‘‘జయంట్‌లో ఉంటే శానిటరీ నేప్‌కిన్స్‌ తీసుకో. ఎర్రరంగు తిలకం కూడా. ఇంకేమైనా గుర్తొస్తే ఐదు నిమిషాల్లో మళ్ళీ ఫోన్‌ చేస్తాను.’’ఆవిడ క్యూలోంచి బయటకి వచ్చి ఆ ఐటమ్స్‌ దగ్గరికి వెళ్ళి వాటిని తీసుకుని మళ్ళీ వచ్చి చెకౌట్‌ క్యూలో నిలబడింది. తన ముందు నిలబడ్డ పద్దెనిమిదేళ్ళ కుర్రాడిని చూసి, ‘ఈ రోజుల్లో గడ్డం పెంచడం మగాళ్ళకి ఫేషన్‌ ఐపోయింది’ అని అనుకుంది.ఆ కుర్రాడి కళ్ళు పదే పదే తన చేతికున్న బ్రేస్లెట్‌ వంక చూడటం గమనించాక సుదతికి అతను దొంగేమో అన్న ఆలోచన కలిగింది. కొంగుతో దాన్ని కప్పుకోవాలి అని అనుకుంటూండగా అతను ప్రశ్నించాడు.‘‘మీరు పాలేశ్వరావు భార్య కదా?’’ఆవిడకి ఆ ప్రశ్నకి కొద్దిగా ఆశ్చర్యం వేసింది.‘‘అవును. ఆయన నీకు తెలుసా?’’ వెంటనే అడిగింది.‘‘తెలుసు. మా నాన్నగారు, ఆయన కొలీగ్స్‌.’’‘‘నన్ను ఎలా గుర్తుపట్టావు? మా ఇంటికి వచ్చావా?’’‘‘లేదు. మిమ్మల్ని చూడటం ఇదే మొదటిసారి.’’‘‘మరెలా గుర్తుపట్టావు?’’‘‘ఆ బ్రేస్లెట్‌ మీద మీ పేరుని చూసి. రావుగారు దాన్ని కొని మీకు ఇరవైయ్యవ మేరేజ్‌ ఏనివర్సరీకి సర్‌ప్రైజ్‌ గిఫ్ట్‌గా ఇచ్చారని మా ఇంట్లో అందరికీ తెలుసు. ఆయన మా కుటుంబానికి ఎంతో సాయం చేశారు. నాకు ఎడ్యుకేషన్‌ లోన్‌ తిరస్కరిస్తే ఆయనే ఇప్పించారు.’’‘‘మా వారికి ‘పరోపకారి పాపన్న’ అనే ముద్దు పేరు పెట్టాము. ఎవరికైనా ఏదైనా అవసరం ఉందని తెలిస్తే ఆయన అంతట ఆయనే వాళ్ళింటికి వెళ్ళి సాయం చేస్తారు.’’ సుదతి నవ్వుతూ చెప్పింది.‘‘ఆయన రాలేదా?’’ అతను ఆవిడ బుట్టలోని సామానుని కౌంటర్‌ మీద పెడుతూ అడిగాడు.‘‘కేంప్‌కి వెళ్ళారు.’’అతను ఆవిడ కేరీ బేగ్‌ బయటకి మోసుకువచ్చాడు. అతనేదో చెప్పడానికి సందేహిస్తున్నాడని గ్రహించిన సుదతి అడిగింది.‘‘ఏమిటి?’’‘‘మీరు పాలేశ్వరరావుగారికి ఫెయిత్‌ఫుల్‌గా ఉంటానని ఆయనకి మాట ఇవ్వండి. ఆయన తిరిగి వచ్చాక మీ ప్రేమని వ్యక్తం చేస్తూండండి.’’ఆ మాటలకి ఆవిడ తుళ్ళిపడింది.‘‘నా వయసు ఎంతో తెలిస్తే ఆ మాట అనవు. వచ్చే ఏడు ఏభై రెండు వస్తాయి.’’‘‘గతంలో హంస రాయబారాలు ఉన్నాయో లేవో నాకు తెలీదు. కాని నేడు ఆ పనిని వాట్సప్‌ చక్కగా చేస్తోంది. వివాహేతర సంబంధాలకి వయసు అడ్డురాదు. మా అమ్మ మీకన్నా ఓ ఏడాది పెద్దది. తన క్లాస్‌మేట్‌తో వాట్సాప్‌ ద్వారా టచ్‌లోకి వచ్చింది. అది ప్రేమగా అనను కాని కామంగా మారింది. ఆయనతో...’’ దుఃఖంగా ఆగాడు.సుదతి ఉలిక్కిపడింది.‘‘మా అమ్మానాన్నల విడాకుల కేస్‌ కోర్ట్‌లో నడుస్తోంది. మా అమ్మ చాపల్యం వల్ల ఓ చక్కటి కుటుంబం విడిపోయింది. మీరు మా అమ్మలా మీ కుటుంబానికి ద్రోహం చేయకండి అని చెప్పాలి అనిపించింది.’’ఆవిడ ఆ షాక్‌లోంచి తేరుకునేలోగా అతను తన సైకిల్‌ దగ్గరకి వెళ్ళిపోయాడు. ఆవిడకి తనతో ఆప్యాయంగా మాట్లాడే ఓ పాత క్లాస్మేట్‌ గుర్తుకి వచ్చాడు. వెంటనే మొబైల్‌ ఓపెన్‌ చేసి ఓల్డ్‌ స్కూల్‌ స్టూడెంట్స్‌ గ్రూప్‌లోంచి బయటకి వచ్చేసింది.ఆవిడ సామాను ఉంది కాబట్టి ఊబర్‌ ఆటోని బుక్‌ చేసింది. తర్వాత తన భర్తకి ఫోన్‌ చేసింది.‘‘ఏమిటి?’’ పాలేశ్వర్‌ అడిగాడు.‘‘ఐ లవ్‌ యు.’’‘‘ఇదేమిటి కొత్తగా?’’‘‘ఇప్పుడే మనకి మేలు చేసే ఓ ఆధునిక ఆర్తనాదం విన్నాను.’’ ఆవిడ నెమ్మదిగా చెప్పింది.- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: మశూచితో చనిపోయి... మళ్లీ పుట్టాడు? అసలేం జరిగిందంటే?

ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్‌ 5–12 తేదీల మధ్యలో, ఆ ఏడాది నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం ఎవరు గెల్చుకున్నారో ప్రకటించడం స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీకి ఆనవాయితీ. బహుశా ఈ ఏడాది కూడా అదే సమయంలో– అంటే, మరికొద్ది రోజుల్లో– 2026 సంవత్సరానికిగాను నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం ఎవరు గెల్చుకున్నారో ప్రకటితమవుతుంది. ఈ పురస్కారం ఎవరికి దక్కబోతోందన్న విషయంపై, ప్రపంచ సాహిత్యవర్గాల్లో కొన్ని పేర్లు వినిపిస్తున్నాయి.2026 నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారానికి సంబంధించినంత వరకూ వీటిని నామినేషన్లుగా పేర్కోవడం కద్దు. ఇంతవరకు, 287 నామినేషన్లు వచ్చాయని వినికిడి. వాటిల్లో కొందరికి విజయావకాశాలు పుష్కలంగా వున్నాయని కొందరు ‘నిపుణులు’ ఊహాగానాలు చేస్తున్నారు. ఈ ‘బుక్కీల’ ఊహాగానాలపై ఆధారపడి ‘బెట్టింగులు’ కూడా సాగుతున్నట్లు చెప్పుకుంటున్నారు.సాహిత్య బుక్కీల ఊహాగానాల్లో ప్రముఖంగా వినిపిస్తున్న పేర్లలో, ముందుగా చెప్పుకోవలసిన పేరు చైనీస్‌ రచయిత్రి చాన్‌ ష్యూహ్‌. ‘కురిసే మంచు’ అనేది ఈ కలంపేరుకు అర్థమట. ఆమె అసలు పేరు డెంగ్‌ షియవోహువా. తొలితరం చైనీస్‌ రచయితల రచనాధోరణికి పూర్తి భిన్నమైన రీతిలో సాగింది చాన్‌ రచన.పదమూడు పద్నాలుగు శతాబ్దాలకు చెందిన ఇటాలియన్‌ కవి– తాత్త్వికుడు– రచయిత డాంటే, పందొమ్మిది– ఇరవై శతాబ్దాలకు చెందిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ చెక్‌ రచయిత కాఫ్కా, అతనికి సమకాలికుడైన అర్జెంటీన్‌ రచయిత– తాత్త్వికుడు– హొర్హే బొర్హే, చాన్‌ను గాఢంగా ప్రభావితం చేశారు. చాన్‌ నవల ‘చివరి ప్రేమికుడు’ 2015లో ఉత్తమ అనువాద గ్రంథంగా పురస్కారం పొందింది. మరో అయిదేళ్ళ తర్వాత, ఆమె రాసిన ‘మహారాణి’ కథానిక రెండేళ్ళకు ఒకసారి ప్రకటించే దాయీ సాహిత్య పురస్కారం దక్కింది. మరో రెండేళ్ళకు ‘మనోహరమైన ఇతరుల జీవితాలు’ నవలకు ‘హువా జాంగ్‌ ప్రపంచప్రసిద్ధ చైనీస్‌ రచన’ పురస్కారం దక్కింది. మరో రెండేళ్ళకు, అమెరికన్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకుంది. అప్పటినుంచీ నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారానికి అర్హుల జాబితాలో, చాన్‌ పేరు ప్రముఖంగా వినిపిస్తూనే వుంది.చాన్‌ నోబెల్‌ బుక్కీల తొలి ఎంపిక అయితే, మలి ఎంపికగా చెప్పుకోదగిన పేరు సర్‌ అహ్మద్‌ సల్మాన్‌ రష్డీ. భారత దేశం స్వాతంత్య్రం సంపాదించుకోడానికి రెండునెల్ల ముందు– ఆనాటి బొంబాయి మహానగరంలో– పుట్టారు రష్డీ. పద్నాలుగోయేట ఇంగ్లండ్‌ తరలివెళ్ళిన రష్డీ, మరో యేడేళ్ళకు కేంబ్రిజ్‌ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పట్టాపుచ్చుకున్నారు. 1900లో ఫ్రాంక్‌ బాం రాసిన నవల ఆధారంగా రూపొందించిన ‘ద విజార్డ్‌ ఆఫ్‌ ద ఓజ్‌’ చిత్రం చూసి తాను రచయితనయ్యానన్నారు రష్డీ.పీ.జీ.వుడ్‌హౌస్, అగాథా క్రిస్టీల రచనలు గుట్టలు గుట్టలుగా చదివిపారేశానన్నరాయన. కాపీరైటర్‌గా జీవితం మొదలుపెట్టిన పుష్కరానికి–1981లో– రష్డీ ప్రచురించిన నవలే ‘మిడ్‌నైట్స్‌ చిల్డ్రెన్‌’. ఈ రచన రష్డీకి నిత్యాధునికవాదిగానూ, అద్భుత వాస్తవవాదిగానూ పేరు తెచ్చిపెట్టింది. ఆ నవల బుకర్‌ పురస్కారం గెల్చుకుంది. ఇదే రచన 1993లో ‘బెస్ట్‌ ఆఫ్‌ బుకర్స్‌’ పురస్కారాన్నీ, 2008లో ‘బుకర్‌ ఆఫ్‌ బుకర్స్‌’ పురస్కారాన్నీ గెల్చుకుంది. దాంతో ఈ నవల అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. అప్పటినుంచీ, రష్డీ పేరు కాబోయే నోబెల్‌ పురస్కార విజేతల జాబితాలో కనిపిస్తూనే వుంది. ఈసారి అతగాడి అదృష్టం ఎలావుందో మరి!హరూకీ మురకామి జపనీస్‌ కథకుడు, నవలా రచయిత, వ్యాసకర్త మురకామి రచనలు ఇప్పటికి యాభై భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి. స్వదేశీ– విదేశీ మార్కెట్లలో, మురకామీ రచనల ప్రతులు మిలియన్ల కొద్దీ అమ్ముడయ్యాయి. ఆయన తొలి నవల ‘గాలిపాట వినండి!’ నూతన రచయితలకు ఇచ్చే ‘గుంజో’ పురస్కారాన్ని 1979లోనే గెల్చుకుంది. ఆ తర్వాత మురకామి –‘పిన్‌ బాల్‌’, ‘కొండగొర్రె వేట’, ‘డాన్స్‌ డాన్స్‌ డాన్స్‌’– అనే మరో మూడు గొలుసుకట్టు నవలలు వెలువరించారు.వాటిని అన్నింటినీ కలిపి ‘మూషిక చతుష్టయం’ అని కూడా పిలుస్తారు. 1982లో మురకామి నవల ‘కొండగొర్రె వేట’ నోమా సాహిత్యపురస్కారాన్ని గెల్చుకుంది. 2006లో మురకామికి ‘ఫ్రాంజ్‌ కాఫ్కా పురస్కారం’ దక్కింది. అదే సంవత్సరం మురకామి ‘ఫ్రాంక్‌ ఓకానర్‌ అంతర్జాతీయ కథా సాహిత్యపురస్కారం’ గెల్చుకున్నారు. ఆ పురస్కారానికి గాను 35 వేల డాలర్ల ప్రతిఫలం మురకామికి ముట్టింది. మురకామిపై కాఫ్కా ప్రభావం ఎంత ప్రగాఢమైందో ప్రపంచానికి తెలిసిందే! ఇన్ని బహుమతులు అందుకున్న హరూకీ మురకామియే 2026 నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం గెల్చుకుంటారన్నది కొందరు బుక్కీల అంచనా.సుప్రసిద్ధ అమెరికన్‌ నవలా రచయిత థామస్‌ పించాన్‌ పేరు, కెనడియన్‌ నవలారచయిత్రి– కవయిత్రి– విమర్శకురాలు– మార్గరెట్‌ యాట్వుడ్‌ పేరు కూడా కాబోయే నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కార విజేతల పేర్ల జాబితాలో ప్రముఖంగా కనిపిస్తున్నాయి. 66 పుస్తకాలు వెలువరించి, రెండుసార్లు బుకర్‌ పురస్కారం, అర్థర్‌ క్లార్క్‌ పురస్కారం, ఆర్డర్‌ ఆఫ్‌ కెనడా, కాఫ్కా పురస్కారం, ఆస్ట్రియా రాకుమారుడి సాహిత్య పురస్కారం, జాతీయ విమర్శకుల పురస్కారం, అమెరికన్‌ పెన్‌ జీవన సాఫల్య పురస్కారం అందుకున్న ప్రసిద్ధురాలు మార్గరెట్‌. ఈ అయిదుగిరిలో ఎవరికో ఒకరికి కచ్చితంగా నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం దక్కి తీరుతుందని బుక్కీలు ఢంకా బజాయించి చెప్తున్నారు. అదీ చూద్దాం!!- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: చిటికెడు ఉప్పుతో.. గిన్నిస్‌ రికార్డు!

అది 1955 నాటి ఉత్తరప్రదేశ్‌... చిన్న పట్టణం ఛత్తా. అందులో సువిశాలమైన ఓ పెంకుటిల్లు... తల్లి తన నాలుగున్నరేళ్ల కుమారుడు ప్రకాశ్‌ వర్ణ్షేకి గోరుముద్దలు తినిపిస్తోంది. రెండు ముద్దలు తిన్న ఆ బాలుడు– మూడో ముద్ద పెడుతుంటే తల్లి చేతిని వెనక్కి నెట్టేశాడు. ‘‘నన్ను నా ఇంటికి తీసుకెళ్లండి. నా కోసం కోసికలాన్‌లో నా వాళ్లు ఎదురుచూస్తున్నారు’’ అనేసరికి తల్లి బిత్తరపోయింది.ఆ రాత్రి నిద్రలో నుంచి లేచిన బాలుడు ఒక్కసారిగా బయటకు పరుగులు తీశాడు. తల్లిదండ్రులు ఎంత ఆపినా వినకుండా ఒకటే ఏడుపు. ‘‘నేను ఇక్కడివాడిని కాదు. కోసికలాన్‌లో నా ఇల్లు ఉంది. నా పేరు ప్రకాశ్‌ కాదు, నిర్మల్‌. వెంటనే నన్ను అక్కడకు తీసుకెళ్లండి’’ అని మారాం చేశాడు.నాలుగున్నరేళ్ల బాలుడు కోసికలాన్‌ గురించి మాట్లాడటమేంటి? అసలు ఆ ఊరి పేరు ఈ ఇంట్లో ఎవరూ ఎప్పుడూ ఎత్తలేదే! అని తల్లిదండ్రులు అయోమయానికి గురయ్యారు. కానీ రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ ప్రకాశ్‌ ప్రవర్తన మరింత విచిత్రంగా మారసాగింది. తన తండ్రి పేరు బోలానాథ్‌ అని, ఆయనకు నాలుగు దుకాణాలు ఉన్నాయని చెప్పేవాడు. పాత ఇంటికి తీసుకెళ్లాలని గట్టిగా పట్టుబట్టేవాడు. రాత్రిళ్లు ఉలిక్కిపడి లేచి, ‘‘నా కడుపు మండిపోతోంది. మంచం చుట్టూ జనం ఉన్నారు. నేను చనిపోతున్నాను!’’ అంటూ భయంతో వణికిపోయేవాడు.కోసికలాన్‌ తీసుకెళ్తే తప్ప తమ కుమారుడి విషయంలో మార్పు రాదని భావించిన తల్లిదండ్రులు 1956లో బాలుడిని తీసుకుని కోసికలాన్‌ వెళ్లారు. అయితే, ఆ సమయంలో బోలానాథ్‌ లేకపోవడం వల్ల కలవకుండానే వెనక్కి వచ్చేశారు. కానీ ప్రకాశ్‌ జ్ఞాపకాలు మాత్రం కోసికలాన్‌కు ప్రయాణిస్తూనే ఉన్నాయి. పలుమార్లు కొసికలాన్‌కు వెళ్లడానికి విఫలయత్నాలు చేశాడు.ఓరోజు పెద్ద మేకును పట్టుకుని కోసికలాన్‌ వైపు వెళ్లడానికి ప్రయత్నించాడు. ప్రకాశ్‌ నాన్న వెంటనే గమనించి ఆపాడు. చేతిలో ఉన్న మేకు ఏమిటని అడిగితే– ‘‘ఇది నా ఇనప్పెట్టె తాళం చెవి’’ అని చెప్పాడు. ప్రకాశ్‌కు పదేళ్ల వయసు వచ్చేసరికి కోసికలాన్‌ గురించి మరింత మారాం చేస్తుండటంతో 1961లో మళ్లీ అతడిని తీసుకుని వెళ్లారు. బస్సు దిగీదిగగానే వడివడిగా నడవడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ వెనుకే అతడి తల్లిదండ్రులు కూడా అనుసరించారు. అలా వెళ్తూ వెళ్తూ ఒక పాత డాబా ఇంటి ముందు ఆగాడు.‘‘ఇదే నా ఇల్లు!’’ అన్నాడు గట్టిగా.ఇంట్లోంచి బయటకు వచ్చిన మహిళను చూడగానే ప్రకా‹శ్‌ కళ్లు చెమ్మగిల్లాయి. ‘అమ్మా!’ అంటూ ఆమెను హత్తుకున్నాడు. పక్కనే నిలబడిన ఓ యువకుడిని ‘‘నువ్వు నా తమ్ముడు దేవేంద్ర కదా’’ అని అడిగాడు. ‘‘తారక్క ఎక్కడుంది?’’ అని ప్రశ్నించాడు. ఇది చూసి అంతా నిశ్చేష్టులయ్యారు. బోలానాథ్‌ జైన్‌ కుమారుడు నిర్మల్‌ నిజంగానే ఉన్నాడని, 1950లో సుమారు పదేళ్ల వయసులో మశూచితో మరణించినట్లు తెలిసి అందరూ దిగ్భ్రాంతికి లోనయ్యారు.ప్రకాశ్‌ అంతటితో ఆగలేదు. ఆ ఇల్లంతా తిరిగాడు. ఏ గది ఎక్కడుందో, వెనుక పెరట్లో ఏముందో చెప్పాడు.ఇవన్నీ చూసిన నిర్మల్‌ తల్లి కన్నీటిపర్యంతమైంది. మరోవైపు తమ బిడ్డ తమకు దక్కకుండా పోతాడేమోనని ప్రకాశ్‌ తల్లిదండ్రులు బిక్కుబిక్కుమంటూ చూశారు. ఆ క్షణంలో ఆ వాకిట్లో నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. రెండు కుటుంబాల మధ్య మమకారాలు, అనుమానాలు, అంతుచిక్కని కాలచక్రపు రహస్యాలు ఎదురెదురుగా నిలబడ్డాయి. చివరకు, బాలుడి భవిష్యత్తు కోసం ప్రకాశ్‌ను అతడి తల్లిదండ్రులతోనే పంపాలని అందరూ నిర్ణయించుకున్నారు.ఈ విషయం పునర్జన్మలపై అధ్యయనం చేస్తున్న అమెరికా వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన డాక్టర్‌ ఇయాన్‌ స్టీవెన్‌సన్‌కు తెలిసింది. దీంతో ఆయన 1961లో భారత్‌కు వచ్చారు. ప్రకాశ్, అతడి కుటుంబం, జైన్‌ కుటుంబం, స్థానిక సాక్షులను ఇంటర్వ్యూ చేశారు. 1964లో మరోసారి భారత్‌కు వచ్చి వివరాలు సేకరించారు. ఈ కేసులో ఆయన దృష్టిని ఆకర్షించిన అంశం భౌగోళిక దూరం. ప్రకాశ్‌ కుటుంబం నివసించే ఛత్తా, నిర్మల్‌ కుటుంబం నివసించే కోసికలాన్‌ పట్టణాల మధ్య దూరం కేవలం 10 కిలోమీటర్ల లోపే! పైగా రెండు కుటుంబాలకు ముందుగా పరిచయం కూడా లేదు. డాక్టర్‌ స్టీవెన్‌సన్‌ ఈ కేసును ‘పునర్జన్మ కేసు’గా పరిగణించారు.ప్రకాశ్‌ చెప్పిన పేర్లు, కుటుంబ సంబంధాలు, దుకాణాల వివరాలు, ఇంటి నిర్మాణం వంటి కొన్ని అంశాలు జైన్‌ కుటుంబానికి సంబంధించిన సమాచారంతో సరిపోలినట్లు గుర్తించారు. పునర్జన్మలపై తాను రాసిన పుస్తకంలో ప్రకాశ్‌ ఉదంతం గురించి వివరంగా రాశారు. కాలం గడిచేకొద్దీ ప్రకాశ్‌ సాధారణ జీవితంలోకి వెళ్లాడు. అయితే బాల్యంలో తనకు కలిగిన నిర్మల్‌ జ్ఞాపకాల ప్రభావం పూర్తిగా మాయం కాలేదు.ఒక చిన్నారి తనకు తెలియని మరో కుటుంబం, మరో ఊరు, మరో వ్యక్తి పేరు ఎందుకు చెప్పాడు? ఆ కుటుంబాన్ని కలిసినప్పుడు కొన్ని వ్యక్తులను, ప్రదేశాలను గుర్తించినట్లు ఎందుకు ప్రవర్తించాడు? అతడు చెప్పిన కొన్ని వివరాలు అక్కడి వాస్తవాలతో ఎలా సరిపోయాయి? ఇవన్నీ పునర్జన్మకు సాక్ష్యాలేనా? లేక ఇప్పటికీ పూర్తిగా అర్థంకాని బాల్య జ్ఞాపకాలు, సమాచార మార్పిడి, మానసిక ప్రక్రియల ఫలితమా?ప్రకాశ్‌ వర్ణే›్ష ఉదంతం ఈ ప్రశ్నలకు తుది సమాధానం ఇవ్వకపోయినా, ‘మరణం తర్వాత కూడా జ్ఞాపకం కొనసాగుతుందా’ అనే ప్రశ్నను మరోసారి తెరపైకి తెచ్చింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇదీ చదవండి: చిటికెడు ఉప్పుతో.. గిన్నిస్‌ రికార్డు!

ఉప్పు అంటే కూరలో చిటికెడు, మిరియాలు అంటే సూప్‌లో కాస్తంత! కానీ అమెరికాలోని లిండా షుల్జ్‌కు మాత్రం ఇవే ప్రపంచ రికార్డుకు కావాల్సినంత సరుకు! 67 ఏళ్ల లిండా ఉప్పు, మిరియాల ప్యాకెట్లను ఎక్కడున్నా వెతికి పట్టుకుని దాచేస్తారు. అలా దాచుకుంటూ పోయి ఏకంగా ప్రపంచ రికార్డునే తన వంటింటి షెల్ఫ్‌పైకి తెచ్చుకున్నారు!ఇప్పటివరకు 754 జంటలను పోగేశారు. దీంతో అతిపెద్ద ఉప్పు మిరియాల ప్యాకెట్ల సేకరణగా గిన్నిస్‌ రికార్డును మరోసారి సొంతం చేసుకున్నారు. అంటే మనం రెస్టరెంట్‌లో భోజనం అయిపోయాక టేబుల్‌పై మిగిలిన చిన్న ప్యాకెట్‌ను పట్టించుకోకుండా వదిలేస్తే లిండా మాత్రం వాటితోనే రికార్డు సాధించారు. ఈ రికార్డు లిండాకు కొత్తేమీ కాదు.2024లో 494 జంటలతో తొలిసారి రికార్డు సాధించిన ఆమెను, మరుసటి ఏడాది 594 జంటలతో సలాక్నిబ్‌ సోనీ మోలినా దాటేశారు. కానీ లిండా అక్కడితో ఆగలేదు. మళ్లీ ప్యాకెట్ల వేట మొదలుపెట్టి ఈసారి 754 జంటలతో రికార్డును తిరిగి పట్టేశారు! ఆమె సేకరణలో ఎన్నో రకాల డిజైన్లు, ప్రత్యేక ప్యాకెట్లు ఉన్నాయి. అయితే లిండాకు అన్నింటికంటే ఇష్టమైనవి హవాయియన్‌ ఎయిర్‌లైన్స్‌కు చెందిన హవాయియన్‌ షర్ట్‌ డిజైన్‌ నట. మొదట సరదాగా మొదలైన హాబీ... చివరికి గిన్నిస్‌ రికార్డుగా మారింది.ఇదీ చదవండి: ఆకాశం నుంచి.. వెండితెర పైకి!

ఎయిర్‌హోస్టెస్‌గా ఆకాశంలో చక్కర్లు కొట్టే అమ్మాయి, కెమెరా ముందు నిలబడి చప్పట్లను వింటోంది. ఒకే ఒక్క ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌ ఫొటోతోనే సినీ అవకాశం దక్కించుకున్న నటి రాశి సింగ్‌ చెబుతున్న తన సినీప్రయాణ విషయాలన్నీ ఆమె మాటల్లోనే మీకోసం...కెమెరా కోసమే పుట్టాను!ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో పుట్టి, ఢిల్లీలో డిగ్రీ చేసిన వెంటనే, ఎయిర్‌హోస్టెస్‌గా పనిచేశాను. ఫ్యాషన్‌ ఇండస్ట్రీలో స్థిరపడాలన్నది నా కోరిక. అందుకే, ఉద్యోగం చేస్తూనే మోడలింగ్‌ చేసేదాన్ని. ఒకసారి నా ఫొటోలు ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో చూసిన ఓ సినిమా మేనేజర్‌ నన్ను సంప్రదించారు. అలా సినిమాల్లోకి వచ్చేశాను. నిజం చెప్పాలంటే, కెమెరా ముందు నిలబడటం నాకు ఎప్పుడూ కొత్తగా అనిపించలేదు. నేను కెమెరా కోసమే పుట్టానేమో అనిపిస్తుంది!సెట్లో డ్యూటీ కష్టం!ఎయిర్‌హోస్టెస్‌గా పనిచేసినప్పుడు నా పని కష్టమే అనుకున్నాను. కానీ సినిమాల్లోకి వచ్చాక అసలు పరీక్ష ఏంటో తెలిసింది! ఒక్కోసారి పద్దెనిమిది నుంచి ఇరవై గంటలు షూటింగ్‌ చేయాల్సి వస్తుంది. రాత్రంతా షూటింగ్‌ చేసి, మళ్లీ ఉదయాన్నే సెట్‌కు వెళ్లిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి. మొదట్లో ఇవన్నీ చూసి షాక్‌ అయ్యేదాన్ని. కానీ కెమెరా ముందుకొచ్చిన వెంటనే ఆ అలసట అంతా ఎక్కడికో వెళ్లిపోతుంది.వైరల్‌ అవ్వడం ఓ పని!నా ఎక్స్‌ప్రెషన్స్‌ గురించి చాలామంది మాట్లాడుతుంటారు. ఈ మధ్య ఫంక్షన్స్, ప్రమోషన్స్‌లో నా రియాక్షన్స్‌ వైరల్‌ అవుతుంటే నవ్వొస్తుంది. నేను ఏదైనా సీరియస్‌గా చూస్తుంటే అది కూడా మీమ్స్‌కు మెటీరియల్‌ అయిపోతుంది! అలా నాకు వైరల్‌ గర్ల్‌ అనే పేరు రావడం కాస్త సరదాగానే అనిపిస్తుంది.చలిలో.. చాలెంజింగ్‌!‘రంభ ఊర్వశి మేనక’ షూటింగ్‌ నాకు చాలా చాలెంజింగ్‌గా అనిపించింది. రాత్రి వేళల్లో షూట్‌ చేశాం. ఉష్ణోగ్రత ఆరు నుంచి ఏడు డిగ్రీలకు పడిపోయేది. అంత చలిలోనూ భారీ కాస్ట్యూమ్స్, నగలు వేసుకుని పనిచేయాలి. కొన్ని కాస్ట్యూమ్స్‌ అయితే చాలా క్లిష్టంగా ఉండేవి. వాటిని చూసుకోవడానికి ఏకంగా ముగ్గురు అవసరమయ్యేవారు!తగ్గిన బరువు... పెరిగిన టెన్షన్‌!కొన్ని పాత్రల కోసం నా లుక్‌ పూర్తిగా మార్చుకోవాల్సి వచ్చింది. అందులో భాగంగా బరువు కూడా తగ్గాను. బయటికి చూస్తే గ్లామరస్‌గా కనిపిస్తాను. కానీ దాని వెనుక డైట్, వర్కౌట్, క్రమశిక్షణ చాలా ఉంటాయి. ఒక పాత్ర కోసం మన శరీరాన్నే మార్చుకోవడం అంత ఈజీ కాదు.నా పని నాదే!ఇండస్ట్రీలో రాజకీయాలు, గ్రూపిజం ఉన్నాయా అంటే ఉన్నాయనే చెబుతాను. కొందరు తమకు దగ్గరగా ఉన్న వాళ్లకే అవకాశాలు వచ్చేలా ప్రయత్నిస్తారు. దాని వల్ల కొన్ని అవకాశాలు మన చేతి నుంచి వెళ్లిపోవచ్చు. కానీ నేను వాటి గురించి ఎక్కువగా ఆలోచించను.నా కలల హీరో!నాకు ఇష్టమైన హీరోల్లో అల్లు అర్జున్‌ ఒకరు. ఆయనతో కలిసి పనిచేయాలన్నది నా డ్రీమ్‌. ఆయన స్క్రీన్‌ ప్రెజెన్స్, డ్యాన్స్‌, నటన అన్నీ నాకు చాలా ఇష్టం. ఎప్పుడైనా ఆయనతో కలిసి నటించే అవకాశం వస్తే అసలు వదులుకోను. అలాగే, ఇంకా ఎన్నో రకాల పాత్రలు చేయాలి.ఇదీ చదవండి: అమ్మానాన్నల కోసం కార్పొరేట్‌ ఉద్యోగం వదులుకొని!

‘కలకాలం కాకిలా బతకడం కంటే హంసలా ఆరునెలలు బతకడం మేలు’ అని మనకో నానుడి ఉంది. ‘దీర్ఘాయుష్మాన్‌ భవ’ అని పిన్నలను పెద్దలు దీవించే సంప్రదాయం కూడా మనకు ఉంది. పాతకాలం సామెతలతోనో, ఆచారాలతోనో నేటితరం సరిపెట్టుకోవడం లేదు. దీర్ఘాయుర్దాయాన్ని మాత్రమే కాదు, ఆయువు ఉన్నంత వరకు ఒంట్లో పట్టుసడలని ఆరోగ్యాన్ని కూడా కోరుకుంటున్నారు.పైపై పొగడ్తలను కాదు, ప్రేమతో పలకరించే మనుషులను కోరుకుంటున్నారు. సంపదను పోగేసుకోవడం కంటే జీవితంలో సంతృప్తిని కోరుకుంటున్నారు. ఖరీదైన వస్తువుల కోసం కంటే విలువైన అనుభవాల కోసం ఖర్చు చేయడానికి మొగ్గు చూపుతున్నారు. సమాజం ఒరవడిలో కొట్టుకుపోకుండా, తమదైన సమయాన్ని తమ కోసం కోరుకుంటున్నారు. జీవితాన్ని మరింత అర్థవంతంగా మలచుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నారు. అందుకు అనుగుణంగా జీవనశైలిలో కొత్త ఒరవడిని అనుసరిస్తున్నారు.ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం నుంచి ఆనందాన్ని వెదుక్కోవడం వరకు; సామాజిక జీవితాన్ని ఆస్వాదించడం నుంచి తన కోసం తనదైన సమయాన్ని కేటాయించుకోవడం వరకు; కొత్త అనుభవాల కోసం అడుగులు వేయడం నుంచి జీవితాన్ని మరింత సరళంగా మార్చుకోవడం వరకు ఈతరం మనిషి కోరుకుంటున్నది ఒక్కటే– ‘జీవితాన్ని ఎలాగోలా గడపడం కాదు, మనస్ఫూర్తిగా జీవించాలి’. ‘తెల్లారిందా, నిద్రలేచామా, తిన్నామా, మళ్లీ నిద్రపోయామా’ అనేదే దినచర్య కాదు. ఆ పని జంతువులు కూడా చేస్తాయి. ఆలోచనల కోసం, ఆనందం కోసం ఆరోగ్యంగా బతకడమే జీవించడం.నేటి తరం మనిషి మళ్లీ తనను తాను వెతుక్కోవడం మొదలుపెట్టాడు. ఎక్కడ పోగొట్టుకుంటామో అక్కడే రాబట్టుకోవాలి అన్నట్లు మళ్లీ మొదటికే పయనమవుతున్నాడు. ఉదయం నిద్ర లేచింది మొదలు రాత్రి నిద్రపోయే వరకు పరుగెడుతూనే ఉన్నాడు. శరీరం అలసిపోతూనే ఉంది. అయినా మరుసటి రోజు మళ్లీ అదే పరుగు. కానీ ఒక్కసారి ఆగి చూస్తే, అసలు ఎటు పరుగెడుతున్నాడో మాత్రం తెలియడం లేదు.ఉత్సాహమే ఊపిరి!ఇంతకాలం ‘ఎక్కువ కాలం బతకాలి’ అనేది ప్రధాన లక్ష్యం. ‘బతికినంత కాలం ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉండాలి’ అనేది ఇప్పటి లక్ష్యం. వయసును ఆపడం ఎవరి చేతిలోనూ లేదు. కానీ వయసుతో పాటు ఆరోగ్యాన్ని, చురుకుదనాన్ని కాపాడుకోవడం మన చేతుల్లోనే కొంతవరకు ఉంటుంది. మంచి ఆహారం, క్రమంతప్పని వ్యాయామం, తగినంత నిద్ర, నడక, ప్రకృతితో అనుబంధం, మానసిక ప్రశాంతత– ఇవి ఇప్పుడు అందమైన రూపం కోసం మాత్రమే కాదు, ఆనందభరితమైన, చురుకైన జీవితాన్ని కొనసాగించడానికి అవసరమైన అలవాట్లు.లక్ష్యం కేవలం ఎక్కువ రోజులు జీవించడం కాదు. బతికినంత కాలం మన పనులను మనమే చేసుకునేంత ఆరోగ్యంగా ఉండటం. అరవైలోనూ ఇరవైలా ఇష్టమైన ప్రయాణాలు చేయగలగాలి. డెబ్బై వచ్చినా మనకు నచ్చిన పనులు మనమే చేసుకోగలగాలి. అందుకు శరీరం సహకరించగలిగేలా చూసుకోవాలి. మనసు ఉత్సాహంగా ఉండాలి. అందుకే ఆరోగ్యం ఇప్పుడు అనారోగ్యం వచ్చిన తర్వాత చూసుకునే విషయం కాకుండా ప్రతిరోజూ నిర్మించుకునే జీవన విధానంగా మారాలి.అనుబంధాలకు అగ్రతాంబూలంమన చుట్టూ చాలామంది ఉంటారు. మనసు విప్పి మాట్లాడగలిగే వారు ఎంతమంది? మనపై ప్రేమ కురిపించేవారెందరు? అందుకే పెద్ద పెద్ద వేడుకలు, హడావుడి కార్యక్రమాల కంటే సమయం దొరికినప్పుడల్లా కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి భోజనం చేయడం, ఫ్రెండ్స్‌తో కాసేపు మాట్లాడటం, సాయంత్రం సరదాగా కలిసి నడవడం వంటి చిన్న చిన్న క్షణాలకు విలువ పెరుగుతోంది. సంతోషకరమైన జీవితం కావాలంటే ఎప్పుడూ ఖర్చుతో కూడిన వినోదాలే అవసరం లేదు. మనసును తాకే చిన్న ఆత్మీయత చాలాసార్లు పెద్ద ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. సోషల్‌ మీడియాలో వందల మందితో కనెక్ట్‌ అయినా, మనస్ఫూర్తిగా మాట్లాడేందుకు సమయం లేకుండా పోతున్న తరుణంలో తక్కువ మంది సన్నిహితులు, గాఢమైన అనుబంధం అనే ఆలోచనకు ఈ ట్రెండ్‌ కొత్త ఉత్తేజాన్నిస్తోంది.ప్రయాణం పదిలం!ప్రయాణం అంటే ఇప్పుడు కేవలం కొత్త ప్రదేశాలను చూసి తిరిగి రావడం కాదు. కొత్త మనుషులను కలవడం, కొత్త సంస్కృతిని తెలుసుకోవడం, ప్రకృతిని ఆస్వాదించడం, మన ఆలోచనలను మార్చే అనుభవాలను పొందడం కూడా ప్రయాణంలో భాగమవుతోంది. ఒక మంచి ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాత మన దగ్గర కొన్ని చిత్రాలు మాత్రమే కాదు, కొన్ని జ్ఞాపకాలు, కొన్ని కథలు, కొన్ని కొత్త ఆలోచనలు మిగలాలి.కొన్నిసార్లు ఖరీదైన టూర్‌ కంటే ఓ ప్రశాంతమైన ఉదయం, సముద్రపు అలల చప్పుడు, కొండల మధ్య నడక మనసుకు ఎక్కువ ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. కొన్నిసార్లు ఫోన్‌ పక్కన పెడితేనే ప్రయాణం మొదలవుతుందనేది వందశాతం నిజం. ఎందుకంటే ప్రతి క్షణాన్ని కెమెరాలో బంధించాలనే ఆలోచనను పక్కనపెట్టి, ఒక్కసారి కళ్లతో చూసి మనసులో దాచుకుంటే ఆ అనుభవం మరింత ప్రత్యేకంగా అనిపిస్తుంది. ‘ప్రయాణం ముగిసేది మనం ఇంటికి చేరుకున్నప్పుడు కాదు, ఆ ప్రయాణం మనలో ఒక జ్ఞాపకంగా మిగిలినప్పుడు.’ట్రెండ్‌ సెట్‌ చేద్దామనుకుంటూ...వందేళ్లు బతకాలనే లక్ష్యంతో రోజూ పొద్దున్నే చేదు జ్యూస్‌లు తాగుతూ, ఆపిల్‌ సైడర్‌ వెనిగర్‌తో రోజు ప్రారంభించేవారు ఉంటారు. విడ్డూరమేంటంటే, అలా తాగేటప్పుడు వాళ్ల మొహం చూస్తే వందేళ్లు కాదు కదా, ఈ ఐదు నిమిషాలు బతికితే చాలు అనేలా ఎక్స్‌ప్రెషన్‌ పెడతారు. ప్రశాంతత కోసం హిమాలయాలకు వెళ్లిన వాళ్లు కూడా, అక్కడ ‘మ్యాగీ తింటూ రీల్స్‌ చేయడం’ మర్చిపోరు.హెల్దీ లైఫ్‌ కోసం కొన్న ఫిట్‌నెస్‌ బ్యాండులు రోజూ పదివేల అడుగులు వేయమని అలారమ్‌లు మోగిస్తుంటే, వాటిని ఇంట్లో ఆడుకునే పిల్లల చేతికి కట్టేసి కామ్‌గా టీవీ చూసే మహానుభావులు మన మధ్యే కనిపిస్తారు.ఒకప్పుడు ఫ్రెండ్స్‌ కలవడమంటే కలిసి టీ కొట్టు దగ్గర గంటలు గడపడం. కానీ నేటి రిలాక్స్‌డ్‌ సోషియబిలిటీ రూమ్‌లో అందరూ పక్కపక్కనే కూర్చుని, ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోకుండా రీల్స్‌ షేర్‌ చేసుకోవడం.‘మన మందరం కలిసి ఈ వీకెండ్‌ ట్రిప్‌ వెళ్లాలి’ అని వాట్సాప్‌ గ్రూప్‌లో ప్లాన్‌ వేయడమే అసలైన ఎంజాయ్‌మెంట్‌. ఆ ట్రిప్‌ ఎప్పటికీ క్యాన్సిల్‌ అవుతుందని గ్రూప్‌లో ఉన్న ప్రతీ ఒక్కరికీ తెలుసు!ఈరోజు నాకు ప్రశాంతత కావాలి, ఈ టైమ్‌ నాది అని ఫోన్‌ సైలెంట్‌లో పెట్టి డోర్‌ వేసుకుంటారు. కానీ సరిగ్గా 2 నిమిషాల్లో ‘ఎవరైనా మెసేజ్‌ చేశారేమో, నోటిఫికేషన్లు వచ్చాయేమో’ అని ఫోన్‌ అన్‌ లాక్‌ చేసి మరీ చూస్తుంటారు.బాత్‌ రూమ్‌లో షవర్‌ కింద నిలబడి జీవిత పాఠాల గురించి ఆలోచించే ఆ పదిహేను నిమిషాలే నేటి మానవుడికి దొరికే తనదైన సమయం.‘జీవితంలో కొత్త అనుభవం కావాలి, నన్ను నేను వెతుక్కోవాలి‘ అని కొండలు, కోనలు ఎక్కడానికి సోలో ట్రిప్‌లు వేస్తారు. తీరా అక్కడ కొండ కొనకి వెళ్లాక వెతికేది ‘తనను తాను’ కాదు, ఫోన్‌ లో ‘సిగ్నల్‌ వస్తుందా లేదా‘ అని!మనకంటూ మనదైన సమయంఅందరి కోసం పరుగెడుతూ, మనల్ని మనం మర్చిపోవద్దు. కుటుంబం కోసం, పిల్లల కోసం, ఉద్యోగం కోసం, బాధ్యతల కోసం– ఇలా అందరి కోసం సమయం కేటాయిస్తున్నాం. కానీ మన కోసం మనం ఎంత సమయం కేటాయించు కోగలుగుతున్నాం? పుస్తకం చదవడానికి కావచ్చు, సంగీతం వినడానికి కావచ్చు, నిశ్శబ్దంగా కూర్చోవడానికి కావచ్చు, ఇష్టమైన పని చేసుకోవడానికి కావచ్చు– రోజులో కొంత మనదైన సమయం మనకంటూ ఉండాలి.మనల్ని మనం చూసుకోవడం స్వార్థం కాదు. మనసు అలసిపోకుండా చూసుకోవడం. మన మనసుకు నచ్చిన పని చేసేందుకు, విశ్రాంతి తీసుకునేందుకు, మన గురించి మనం ఆలోచించేందుకు కాసేపు సమయం కేటాయించడం. ఇందులో పెద్ద లక్ష్యాలేమీ ఉండవు. మనసుకు కాస్త ఊరటనివ్వడమే లక్ష్యం. రోజులో గంటల సమయం అవసరం లేదు. పది నిమిషాలైనా మన కోసం కేటాయిస్తే, ఆ రోజు మనదిగా అనిపిస్తుంది. అందరి కోసం పరుగెత్తే జీవితంలో ఒక్కసారి మన కోసం ఆగడం కూడా అవసరమే!ప్రశాంతతకే ప్రాధాన్యంఇంతకు ముందు ఎంత లగ్జరీగా ఉంటే అంత సౌకర్యంగా, సంతోషంగా ఉంటారు అనే ఒక భావన ఉండేది. ఇల్లు నిండా వస్తువులు ఉంటేనే జీవితం సంతోషంగా ఉంటుందని లేదు. అవసరమైనవి మాత్రమే ఉంచుకోవడం, ఉపయోగించని వస్తువులను తగ్గించడం, ఉన్నవాటిని విలువగా ఉపయోగించడం ఇప్పుడు కొత్త జీవన విధానంలో భాగమవుతోంది. తక్కువ వస్తువులు అంటే తక్కువ జీవితం కాదు. తక్కువ గందరగోళంలో ఎక్కువ ప్రశాంతత.దుస్తులు, అలంకరణ వస్తువులు, ఇంటి సామగ్రి, ఉపయోగించని పరికరాలు– ఇలా అవసరంలేని వాటిని తగ్గించుకుంటూ సరళమైన జీవితం వైపు అడుగులు వేస్తున్నారు. ఇది కేవలం వస్తువులను తగ్గించుకోవడం కాదు. మన సమయాన్ని, మన డబ్బును, మన శక్తిని ఎక్కడ ఉపయోగించాలో ఎంచుకోవడం. ఇల్లు వస్తువులతో నిండిపోవడం కంటే మనసుకు ప్రశాంతంగా ఉండటం ముఖ్యమనే ఆలోచన పెరుగుతోంది. తక్కువ వస్తువులు, తక్కువ గందరగోళం, తక్కువ ఖర్చు, ఎక్కువ స్వేచ్ఛ.ఆహార శ్రద్ధతోనే ఆరోగ్యంఆహారం విషయంలోనూ కొత్త ఆలోచనలు కనిపిస్తున్నాయి. రుచితో పాటు అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? ఎలా తయారైంది? శరీరానికి ఎంత ఉపయోగం? అనే ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి. ఇంటివంట, స్థానికంగా లభించే పదార్థాలు, కాలానుగుణంగా లభించే పండ్లు, కూరగాయలు, తక్కువగా తయారుచేసిన ఆహారం వంటి వాటికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ‘కడుపు నిండితే చాలు’ అనే ఆలోచన నుంచి ‘శరీరానికి మేలు చేసే ఆహారం కావాలి’ అనే ఆలోచన వైపు మార్పు కనిపిస్తోంది.ఫాస్ట్‌ఫుడ్, ప్యాకేజ్డ్‌ ఫుడ్, అల్ట్రా ప్రాసెస్డ్‌ ఫుడ్‌కు బదులుగా ఇంటివంట, తాజా కూరగాయలు, పండ్లు, పప్పులు, చిరుధాన్యాలు, సంప్రదాయ ధాన్యాలు, స్థానికంగా లభించే పదార్థాలు వంటి వాటిపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది. అంటే ఇప్పుడు ఆహారం అనేది కేవలం ఆకలి తీర్చేది మాత్రమే కాదు, ఆరోగ్యాన్ని నిర్మించే రోజువారీ పెట్టుబడి అనే భావన నవతరంలో బలపడుతోంది. రుచిని వదులుకోకుండా, ఆరోగ్యాన్ని కూడా దృష్టి్టలో పెట్టుకుని తినడం నేటి జీవనశైలిలో ముఖ్యమైన మార్పుగా మారుతోంది.జీవితం పరుగు పందెం కాదుఅందరి కంటే ఎక్కువ సంపాదించాలి, అందరికన్నా మనమే ముందుండాలి అనే ఆలోచనతో పరుగులు పెడుతూనే ఉన్నాం. అదే మనల్ని, మన ఆరోగ్యాన్ని ప్రమాదపుటంచుల్లోకి తీసుకెళ్తోంది. మంచి ఉద్యోగం, డబ్బు, పేరు మాత్రమే విజయం కాదు. ఆరోగ్యంగా ఉండటం, మనకు నచ్చిన వారితో సమయం గడపడం, మనసుకు నచ్చిన జీవితం గడపడం కూడా విజయమే! జీవితమేమీ పరుగు పందెం కాదు, ప్రతి రోజూ గెలవాల్సిన పనిలేదు. రోజులో కొన్ని క్షణాలనైనా ఆనందంగా ఆస్వాదించడమే అసలైన జీవితం. జీవితాన్ని తర్వాత ఎప్పుడో ఆస్వాదిద్దాం అనుకుంటూ ఉంటే, ఆ ‘తర్వాత’ ఎప్పుడు వస్తుందో ఎవరికీ తెలియదు.సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మన చేతుల్లోకి వచ్చిన కొద్దీ జీవితం మరింత సులభతరంగా, మరింత వేగవంతంగా మారింది. కానీ అదే సమయంలో నిశ్శబ్దం, విశ్రాంతి, ప్రకృతి, కుటుంబం, ఆరోగ్యం, వ్యక్తిగత సమయం వంటి వాటి విలువ కూడా మనకు మరింత స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. అందుకే 2026 జీవనశైలి ఒక విచిత్రమైన మలుపులో నిలిచింది. ఈతరం పనుల్లో వేగాన్ని కోరుకుంటూనే, జీవితంలో నిదానానికి ప్రాధాన్యమిస్తోంది. సౌకర్యాలను ఆస్వాదిస్తూనే, సరళత వైపు అడుగులు వేస్తోంది. సాంకేతికతను అక్కున చేర్చుకుంటూనే, దాని నుంచి కొంత దూరం కావాలని కోరుకుంటోంది.కొత్తదనం కోసం కొత్తగా ప్రయత్నించక్కర్లేదు, ముందు ఆన్‌లైన్‌ చెత్తను డంప్‌ చేస్తే చాలు. జీవితం దానంతట అదే కొత్తగా అనిపిస్తుంది!- రమా జంబులఇదీ చదవండి: డాటర్‌ ఇన్‌లా మదర్‌

ఒకప్పుడు పింపుల్స్‌ వస్తే తెగ టెన్షన్‌ పడిపోయేవారు. కానీ నేటితరం వాటిని ఒక ఫ్యాషన్‌ స్టేట్‌మెంట్‌లా సెలబ్రేట్‌ చేసుకుంటున్నారు. సరిగ్గా ఈ మైండ్‌సెట్‌ను క్యాచ్‌ చేస్తూ, నెదర్లాండ్స్‌కు చెందిన ప్రముఖ స్కిన్‌ కేర్‌ బ్రాండ్‌ ఫేవ్స్‌ ఒక సూపర్‌ కూల్‌ ప్రొడక్ట్‌ను మార్కెట్‌లోకి తెచ్చింది. అదే... ‘క్లారిఫైయింగ్‌ ఎల్‌ఈడీ ప్యాచ్‌ ’. క్యాట్‌ షేప్, బ్రైట్‌ ఆరెంజ్‌ షేడ్‌లో ఉండి, సరికొత్త టెక్నాలజీతో రూపొందించిన ఈ డివైజ్‌ మొటిమలను తగ్గించడంలో సమర్థంగా పనిచేస్తుంది.ఈ పరికరంలో రెండు రకాల ఎల్‌ఈడీ లైట్లు (బ్లూ, రెడ్‌) ఉంటాయి. బ్లూ లైట్‌ మొటిమలకు కారణమయ్యే బ్యాక్టీరియాను చంపివేస్తుంది. రెడ్‌ లైట్‌ పింపుల్స్‌ వల్ల వచ్చే ఎరుపుదనం, మంట, వాపును తగ్గించి చర్మాన్ని కూల్‌గా ఉంచుతుంది. ఈ రెండింటి కాంబినేషన్‌ వల్ల మొటిమలు తగ్గడమే కాకుండా చర్మ రంధ్రాల పరిమాణం తగ్గి, స్కిన్‌ గ్లోయింగ్‌గా, స్మూత్‌గా మారుతుంది.మెరిపించే ఆల్మండ్‌..జుట్టు సంరక్షణకు అత్యంత ప్రభావవంతమైన సహజ నూనెల్లో బాదం నూనె ఒకటి. ఇందులో ఉండే విటమిన్‌ ‘ఇ’, బయోటిన్‌ కుదుళ్లను దృఢంగా మార్చి, జుట్టు రాలడాన్ని తగ్గించి వేగంగా పెరిగేలా చేస్తాయి. ఈ నూనె జుట్టు పొడిబారడాన్ని నివారించి, చిక్కులు పడకుండా సిల్కీగా, మెరిసేలా చేస్తుంది.అలాగే ఇందులోని యాంటీఫంగల్‌ గుణాలు తలలో వచ్చే చుండ్రు, దురదను తగ్గిస్తాయి. బాదం నూనె మంచి కండిషనర్‌గా కూడా పనిచేస్తుంది. గోరువెచ్చని నూనెను తలకు పట్టించి.. రాత్రంతా అలాగే ఉంచి మైల్డ్‌ షాంపూతో తలస్నానం చేస్తే మంచి ఫలితం ఉంటుంది.ఏనుగు దంతాలే దువ్వెనలు!ప్రాచీన కాలంలో ప్లాస్టిక్‌ దువ్వెనలు లేవు. ఆ రోజుల్లో సహజ సిద్ధమైన పదార్థాలతో తయారుచేసిన దువ్వెనలను మాత్రమే వాడేవారు. రాజుల కాలంలో రాజకుటుంబాలు ఏనుగు దంతాలు లేదా ఎద్దుల కొమ్ములతో తయారు చేసిన దువ్వెనలను ఉపయోగించేవారు. జుట్టును దువ్విన తర్వాత దాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రత్యేకమైన ముడులు వేసుకునేవారు.సామాన్య ప్రజలు వేప, గంధపు చెక్కతో చేసిన దువ్వెనలను ఉపయోగంచేవారు. వీటివల్ల తలలో ఫంగల్‌ ఇన్ఫెక్షన్లు, చుండ్రు రాకుండా ఉండేవి. ఆవునేతిని మూలికలతో కలిపి కాచి జుట్టుకు పట్టించేవారు. జుట్టుకు సహజమైన సువాసన లభించేందుకు సంపెంగ, మల్లె, గులాబీ పువ్వులను జడలో తురుముకునేవారు.ఇదీ చదవండి: ఎగరలేని రామచిలుక కోసం.. యజమాని ఐడియా ఇప్పుడు వైరల్‌!

రెక్కలు దెబ్బతింటే పక్షి ఎగరడం కష్టమే. కానీ ఈ రామచిలుక విషయంలో మాత్రం అలా జరగలేదు. యజమాని చేసిన ఓ అద్భుత ప్రయత్నంతో రెక్కలు పనిచేయకపోయినా.. అది మళ్లీ ఆకాశంలోకి ఎగరగలుగుతోంది.ఫిలిప్పీన్స్‌లోని డవావో నగరంలో మార్క్‌ జోసెఫ్‌ కొలాండో అనే వ్యక్తి ముచ్చటగా ఒక పంచవన్నెల రామచిలుకను పెంచుకుంటున్నాడు. ఒకనాడు రామచిలుకపై ఒక పిల్లి దాడిచేసింది. పిల్లి దాడిలో రామచిలుక రెక్కలు రెండూ దెబ్బతిన్నాయి. అప్పటి వరకు స్వేచ్ఛగా ఎగరగలిగే రామచిలుక ఎగరలేని స్థితిలో మూలపడింది.తన రామచిలుకను ఎగరలేని స్థితిలో చూసి మార్క్‌ కలత చెందాడు. గాయపడ్డ చిలుక తిరిగి ఎగరడానికి ఏదైనా చేయాలని తలచాడు. అప్పుడే అతడికి అద్భుతమైన ఆలోచన వచ్చింది. ఆ ఆలోచన నుంచే ఈ డ్రోన్‌ రూపుదిద్దుకుంది. ఈ డ్రోన్‌కు రామచిలుక సౌకర్యంగా కూర్చునేలా ప్లాస్టిక్‌ క్యాబిన్‌ను అమర్చాడు. ఇప్పుడు ఈ రామచిలుక డ్రోన్‌కు అమర్చిన క్యాబిన్‌లో చక్కగా కూర్చుని, డ్రోన్‌ రెక్కల సాయంతో మళ్లీ ఎగరగలుగుతోంది.ఇదీ చదవండి: పూల రారాణి గులాబీ.. ప్రపంచాన్ని ఎలా చుట్టేసిందో తెలుసా?

రోజూ చేసే వంటలతో బోర్‌ కొట్టిందా? అయితే కాస్త వెరైటీగా, రుచిగా ఉండే ఈ నాలుగు వంటకాలను ఇంట్లోనే సులభంగా తయారు చేసుకోండి. క్రిస్పీ ఆలూ సూజీ పూరీ నుంచి నోరూరించే భర్వాన్‌ కరేలా వరకు.. ఒక్కో వంటకం ఒక్కో ప్రత్యేక రుచిని అందిస్తుంది.క్రిస్పీ ఆలూ సూజీ పూరీకావలసినవి..బంగాళాదుంపలు: 2,సూజీ రవ్వ: కప్పు,గోధుమపిండి: అర కప్పు,పచ్చిమిర్చి: 2,కొత్తిమీర: కొద్దిగా,కారం: హాఫ్‌ టీస్పూన్,జీలకర్ర: హాఫ్‌ టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: వేయించడానికి.తయారీ..- ఉడికించిన బంగాళాదుంపలను మెత్తగా చేసి, రవ్వ, గోధుమపిండి, తరిగిన పచ్చిమిర్చి, కొత్తిమీర, కారం, జీలకర్ర, ఉప్పు వేసి కలపాలి.- కొద్దికొద్దిగా నీరు పోస్తూ గట్టిగా పిండిని కలిపి 10 నిమిషాలు నాననివ్వాలి.- చిన్న ఉండలు చేసి పూరీల్లా ఒత్తాలి.- వేడినూనెలో మీడియం ఫ్లేమ్‌పై రెండు వైపులా బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించాలి.- వేడివేడిగా ఆలూ కర్రీ లేదా పెరుగుతో వడ్డిస్తే రుచిగా ఉంటుంది.ఖర్‌ వాంగ్‌..కావలసినవి..వంకాయలు: 6,వేరుశెనగలు: అర కప్పు,నువ్వులు: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు,ధనియాలు: టేబుల్‌ స్పూన్,జీలకర్ర: టీస్పూన్,పచ్చిమిర్చి: 2,వెల్లుల్లి: 5 రెబ్బలు,అల్లం: చిన్న ముక్క,ఎండుకొబ్బరి: కొద్దిగా,ఉప్పు, పసుపు,కారం: తగినంత,నూనె: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు.తయారీ..- వేరుశెనగలు, నువ్వులు, ధనియాలు, జీలకర్ర, వెల్లుల్లి, అల్లం, కొబ్బరిని వేయించి పొడిగా చేసుకోవాలి.- వంకాయలను మధ్యలో చీల్చి ఈ మసాలాను నింపాలి.- బాణలిలో నూనె వేడి చేసి ఆవాలు, కరివేపాకు, పసుపు వేసి వంకాయలను జాగ్రత్తగా ఉంచాలి.- కొద్దిగా నీరు పోసి మూత పెట్టి మెత్తగా ఉడికించాలి.- చివర్లో మిగిలిన మసాలా, ఉప్పు, కారం వేసి మరో ఐదు నిమిషాలు ఉడికిస్తే మంచి రుచితో ఖర్‌ వాంగ్‌ సిద్ధం.ఆలూ కుల్ఫీ సమోసాకావలసినవి..సమోసా షీట్లు: 6,ఉడికించిన బంగాళాదుంపలు: 2,పచ్చిమిర్చి: 2,కొత్తిమీర: కొద్దిగా,కారం: హాఫ్‌ టీస్పూన్,గరం మసాలా: హాఫ్‌ టీస్పూన్,జీలకర్ర: హాఫ్‌ టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: వేయించడానికి.తయారీ..- ఉడికించిన బంగాళాదుంపలను మెత్తగా చేసి పచ్చిమిర్చి, కొత్తిమీర, కారం, గరం మసాలా, జీలకర్ర, ఉప్పు కలపాలి.- సమోసా షీట్‌ను కుల్ఫీ ఆకారంలో చేసి, ఆలూ మిశ్రమాన్ని నింపి అంచులను చక్కగా మూసివేయాలి.- వేడినూనెలో మీడియం ఫ్లేమ్‌పై బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించాలి.- అంతే వేడివేడి ఆలూ కుల్ఫీ సమోసా రెడీ! వీటిని టొమాటో సాస్‌ లేదా పుదీనా చట్నీతో తింటే రుచికరంగా ఉంటాయి.భర్వాన్‌ కరేలా..కావలసినవి..కాకరకాయలు: 5,ఉల్లిపాయలు: 2,వేరుశెనగ పొడి: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు,ధనియాల పొడి: టీస్పూన్,కారం: టీస్పూన్,పసుపు: కొద్దిగా,ఆమ్చూర్‌ పొడి: హాఫ్‌ టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత,నూనె: 2 టేబుల్‌స్పూన్లు.తయారీ..- కాకరకాయలను శుభ్రంగా కడిగి మధ్యలో చీల్చి గింజలు తీసేయాలి.- ఉల్లిపాయలు, వేరుశెనగ పొడి, ధనియాల పొడి, కారం, పసుపు, ఆమ్చూర్, ఉప్పు కలిపి మసాలా సిద్ధం చేసుకోవాలి.- ఈ మసాలాను కాకరకాయల్లో నింపాలి.- బాణలిలో నూనె వేడి చేసి కాకరకాయలను వేసి మూతపెట్టి తక్కువ మంటపై మెత్తగా అయ్యేవరకు ఉడికించాలి.- మధ్యమధ్యలో తిప్పుతూ బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయిస్తే రుచికరమైన భర్వాన్‌ కరేలా సిద్ధం.ఇదీ చదవండి: సూపర్‌మార్కెట్‌లో కూరగాయలపై నీళ్లు ఎందుకు చల్లుతారో తెలుసా?

చిన్న కుట్టు ఊడినా.. బటన్‌ ఊడిపోయినా.. టైలర్‌ షాప్‌ వరకు పరుగెత్తాల్సిందేనా? ఇక ఆ అవసరం లేదు. దుస్తులకు ఎదురయ్యే ఇలాంటి చిన్న చిన్న సమస్యలను ఇంట్లోనే చిటికెలో చక్కబెట్టుకునే చిట్టి గాడ్జెట్లు ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉన్నాయి. చేతిలో పట్టుకునేంత చిన్నగా ఉండే వీటితో కుట్టు వేయడం నుంచి బటన్‌ సెట్‌ చేయడం వరకు పనులు ఈజీగా చేసుకోవచ్చు. మరి ఆ గాడ్జెట్లు ఏంటి? వాటిని ఎలా ఉపయోగించాలి? వాటి ధర ఎంత? తెలుసుకుందాం..కుట్టు పనికి.. షార్ట్‌కట్‌!పెద్ద పెద్ద వీఐపీల రికమెండేషన్స్‌ కూడా పనిచేయని ప్లేసుల్లో టైలర్‌ షాప్‌ ఒకటి. చిరుగు చిన్నదే అయినా, దాన్ని సరిచేయడానికి ఏడాదైనా సరిపోదు. అందుకే, దుస్తులకు ఎదురయ్యే చిన్న చిన్న సమస్యలను చిటికెలో చక్కబెట్టే ఈ చిట్టి గాడ్జెట్లు ఇప్పుడు మీకోసం!చేతిలో చిట్టి టైలర్‌!బట్ట చిరిగితే టైలర్‌ షాపుకి పరుగెత్తడం, చిన్న కుట్టు ఊడితే సూది దారం కోసం ఇల్లంతా వెతకడం వంటి కష్టాలకు కాస్త సెలవివ్వండి. చూడటానికి అచ్చం స్టేప్లర్‌లా ఉండే ఈ మినీ హ్యాండ్‌ కుట్టు మిషన్, ఇప్పుడు చిన్నపాటి కుట్టుపనులను చకచకా చక్కబెట్టేస్తుంది. పైగా ఇందుకోసం కరెంట్‌ అవసరం లేదు. బ్యాటరీలు మార్చే టెన్షన్‌ లేదు... చేతితోనే నడిపించేయొచ్చు.షర్టులు, ప్యాంట్లు, కర్టెన్లు వంటి దుస్తుల్లో చిన్న చిరుగులు, ఊడిన కుట్లు వంటివాటిని సరిదిద్దుకోవడానికి బాగా ఉపయోగపడుతుంది. కాటన్‌ , లినెన్‌ వంటి పలచని వస్త్రాలకు కూడా అనువుగా ఉంటుంది. సైజులో చిన్నదే కాబట్టి బ్యాగులో వేసుకుని బయటకూ తీసుకెళ్లొచ్చు. ధర కేవలం రూ.300 మాత్రమే!బలన్‌ సెటిల్‌మెంట్‌! దుస్తుల బటన్‌ ఊడిందంటే చాలు. ఇక ఆ దుస్తులతో విడాకులు తీసుకుంటా అంటూ మొండిగా మారకండి! కాస్త దానికొక అవకాశం ఇవ్వండి. ఇందుకోసం పెద్దగా కష్టపడకుండా, ఒక్క క్లిక్‌ చేస్తే బటన్‌ సెట్‌ అయిపోతుంది. ఎందుకంటే, ఇప్పుడు ఈ మెటల్‌ స్నాప్‌ బటన్‌ కిట్‌తో కేవలం ఒక్క క్లిక్‌ చేస్తే చాలు. వెంటనే, బటన్‌ సెట్‌ చేసుకోవచ్చు. స్నాప్‌ బటన్లను బిగించేందుకు ప్రత్యేక ప్లయర్‌తో వచ్చే ఈ కిట్‌లో వంద సెట్ల బటన్లు ఉన్నాయి.షర్ట్స్, బేబీ డ్రెస్‌లులు, బట్ట సంచులు, బొమ్మల దుస్తులు, చేతిపనుల అలంకరణలు– ఇలా వస్త్రాలతో చేసే ఎన్నో పనుల్లో ఉపయోగించుకోవచ్చు. రాగితో తయారైన బటన్లు మన్నికగా ఉండేలా రూపొందించారు. చేతిలో పట్టుకునే ప్లయర్‌కు జారిపోకుండా పట్టుకునే పట్టు ఉండటంతో బటన్‌ ను సరిగ్గా అమర్చుకోవచ్చు. అయితే మొదటిసారి ఉపయోగించే ముందు పాత బట్ట ముక్కపై ఒకసారి ప్రయత్నిస్తే మంచిది. ధర రూ. 300 మాత్రమే.చిన్నబోతే... బుజ్జగిస్తుంది! జీన్స్‌ కొనేటప్పుడు పర్ఫెక్ట్‌గా ఉంది... రెండు నెలలు గడిచేసరికి మీ జీన్స్, ‘నడుము సైజ్‌కు నాకు ఏ మాత్రం ఇక కుదరదు!’ అన్నట్టు దూరంగా పోతుందా? ఈ సమస్యకు పరిష్కారమే ఈ డెనిమ్‌ బటన్‌ క్లిప్‌ కిట్‌. కుట్టు అవసరం లేకుండానే బటన్‌ ను సులభంగా అమర్చుకుని జీన్స్, ప్యాంట్లు, స్కర్ట్స్, షార్ట్స్, జాకెట్లు వంటి వాటి నడుము పరిమాణాన్ని అవసరానికి తగ్గట్టు సర్దుకోవచ్చు. ప్రత్యేకమైన పట్టుకునే విధానంతో బటన్‌ బిగుతుగా ఉండేలా రూపొందించారు. పైగా ఎనిమిది బటన్‌ ప్యాకేజ్‌ కావడంతో ఒకటి పోయినా, ఇంకొకటి ఊడిపోయినా ‘అయ్యో! ఇప్పుడు ఏం చేయాలి?’ అనే బాధ ఉండదు! మెటల్‌తో తయారైన ఈ బటన్లు రోజువారీ వాడకానికి అనువుగా ఉంటాయి. అందుకే, ఇకపై నడుము సైజ్‌ పెరిగిందని జీన్స్‌తో గొడవ పడకుండా, బటన్‌ తోనే రాజీ చేసుకోండి! ధర కేవలం రూ.250 మాత్రమే.ఇదీ చదవండి: బట్టతల వచ్చిందా? స్టయిల్‌ మార్చండి.. లుక్‌ అదిరిపోవాల్సిందే!

పల్లమాల గ్రామంలో చెంగయ్య, బంగారమ్మ అనే రైతు దంపతులు ఉండేవారు. చెరువు కింద ఉన్న మూడు ఎకరాల మాగాణిలో వారు ఎంతో కష్టపడి వ్యవసాయం చేసేవారు. నాగలి, కాడి, పట్ర, పార, కొడవలి వంటి వ్యవసాయ పనిముట్లను పని ముగిసిన తర్వాత శుభ్రం చేసి ఒక గదిలో భద్రంగా ఉంచేవారు.రాత్రిళ్లు ఆ పనిముట్లన్నీ తమ యజమాని గురించి మాట్లాడుకునేవి. ‘మన రైతు కష్టానికి తగిన ఫలితం రావాలి’ అని అన్నీ కోరుకునేవి. కానీ కాడికి మాత్రం గర్వం ఎక్కువ. ‘నాగలి, ఎద్దులు ఉన్నా నేను లేకుండా పొలం దున్నలేరు. అందరిలో ముఖ్యమైనది నేనే!’ అని విర్రవీగేది.అప్పుడు పట్ర నవ్వుతూ, ‘బంగారమ్మ నీకే పసుపు రాసి బొట్టు పెట్టి నమస్కరిస్తుంది. నీ విలువ అందరికంటే ఎక్కువ కదా!’ అని అంది.‘అది నాకిచ్చే గౌరవం కాదు. ఎద్దుల మెడకు గాయాలు కాకూడదనే వారి జాగ్రత్త అంతే!’ అని కాడి నిర్లక్ష్యంగా జవాబిచ్చింది.మిగతా పనిముట్లన్నీ రైతు కష్టం, పంటల గురించి మాట్లాడుతుంటే, కాడి మాత్రం, ‘ఇకపై కష్టపడను. ఎప్పటికీ ఈ గదిలో హాయిగా విశ్రాంతి తీసుకునే ఉపాయం నాకు తెలుసు, తొందరలో చేసి చూపిస్తాను’ అని చెప్పింది.ఒక రోజు కాడి దుక్కి దున్నుతున్న సమయంలో ముందు చెప్పినట్లే చేసింది. కావాలనే రెండుగా విరిగి పోయింది. చెంగయ్య దానిని గదిలో పెట్టి, కొత్త కాడిని తయారు చేయించుకున్నాడు. ‘ఇప్పుడు నాకు శ్రమ లేదు!’ అని కాడి సంతోషపడింది. కానీ మిగతా పనిముట్లు దాని మూర్ఖత్వానికి బాధపడ్డాయి.కొన్ని రోజుల తర్వాత భోగి పండుగ వచ్చింది. భోగి పండుగ రోజు చెంగయ్య, ‘ధనయ్యా! గదిలో ఉండే విరిగిన కాడిని తీసుకురా. భోగి మంటలో వెయ్యి, బాగా మండుతుంది’ అన్నాడు.ధనయ్య కాడిని భోగి మంటల్లో వేశాడు. మంటలు ఎగసి పడుతుండగా, గర్వంతో పని చేయకుండా తప్పించుకోవాలని చూసిన కాడి తన తప్పు తెలుసుకుంది. కానీ అప్పటికే ఆలస్యమైపోయింది. మంటల్లో కాలిపోతున్న దాన్ని చూసి మిగిలిన పనిముట్లన్నీ మౌనంగా బాధపడ్డాయి. అలా కాడి అలిగింది. భోగిలో కాలింది.- పేరూరు బాలసుబ్రమణ్యంఇదీ చదవండి: ఇంటర్వ్యూలో సెలెక్ట్‌.. కానీ ఉద్యోగం ఇవ్వలేదు! కారణం తెలిస్తే షాకే!

ప్రపంచంలో గులాబీని పూల రారాణి అంటారు. గులాబీల గుబాళింపు ప్రపంచానికి సహస్రాబ్దాలుగా తెలుసు. భూమ్మీద ఉత్తరార్ధగోళంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని దేశాలకు గులాబీలు పురాతన కాలం నుంచి తెలుసు.భారత భూభాగంలోని హిమాలయ ప్రాంతంలో గులాబీలు విరివిగా పూసేవి. మొఘల్‌ చక్రవర్తుల కాలంలో గులాబీలకు బాగా ఆదరణ పెరిగింది. కాకతీయుల కాలం నాటికి గులాబీలు దక్షిణ భారత ప్రాంతానికి కూడా విరివిగా విస్తరించాయి. గులాబీల గురించి మరిన్ని విశేషాలను గణాంకాల్లో...పంతొమ్మిదో శతాబ్దిలో ఇది దక్షిణార్ధగోళానికి కూడా వ్యాపించింది. ప్రాచీన గ్రీకు, రోమన్, మెసపటేమియన్‌ నాగరికతల ప్రజలు గులాబీ తోటలను విరివిగా పెంచేవారు. గులాబీలతో పరిమళ ద్రవ్యాల తయారీలోను, ఔషధాల తయారీలోను నాటి ప్రజలు ఉపయోగించేవారు.ఇదీ చదవండి: బట్టతల వచ్చిందా? స్టయిల్‌ మార్చండి.. లుక్‌ అదిరిపోవాల్సిందే!

‘‘బి.కాం, ఎం.బి.ఏ. చేశాను సర్‌. బిజినెస్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌లో నాకు ఆరేళ్ళ అనుభవం ఉంది.’’ ముప్ఫై రెండేళ్ళ అనీత్‌ చెప్పాడు.కంపెనీ యజమానికి అతని జవాబులు సంతృప్తిని ఇచ్చాయి. ఆయన అడిగాడు.‘‘ఎంత ఎక్స్‌పెక్ట్‌ చేస్తున్నారు?’’జీతం మీద ఇద్దరికీ అవగాహన కుదిరాక, ఆయన ఇంటర్‌కంలో సెక్రటరీకి చెప్పాడు.‘‘అనీత్‌ పేరు మీద అపాయింట్‌మెంట్‌ ఆర్డర్‌ టైప్‌ చే...’’ అకస్మాత్తుగా ఆయన చెప్పడం ఆపేశాడు.‘‘సరే. మళ్ళీ నీకు కబురు చేస్తాను.’’ లైన్‌ కట్‌ చేసి అనీత్‌తో చెప్పాడు.‘‘అదేమిటి సార్‌? నన్ను సెలెక్ట్‌ చేసుకున్నానని చెప్పారు?’’ అనీత్‌ ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు.‘‘నీకు అపాయింట్‌మెంట్‌ ఆర్డర్‌ ఇస్తేనే పక్కా ఐనట్లు.’’అనీత్‌ తనని ఆ కంపెనీకి రికమండ్‌ చేసిన తన మేనమామ దగ్గరకి వెళ్ళి జరిగింది వివరించి బాధగా చెప్పాడు.‘‘చివరి క్షణంలో ఆయన మనసు ఎందుకు మార్చుకున్నారో చెప్పలేదు.’’ఆయన వెంటనే బాగా మిత్రుడైన ఆ కంపెనీ యజమానికి ఫోన్‌ చేసి అడిగాడు.‘‘నీ దగ్గరకి అనీత్‌ అనే కేండిడేట్‌ని పంపించాను. ముందు సరేనని, తర్వాత వద్దన్నావుట?’’ ‘‘అవును. అతను నాకు సూటబుల్‌ కాదు అనిపించింది.’’‘‘అనిపించిందా? అకస్మాత్తుగా ఎందుకలా అనిపించింది?’’‘‘అతని వల్ల కంపెనీకి నష్టం వాటిల్లచ్చని గ్రహించాను.’’‘‘ఏం నష్టం?’’ అనీత్‌ మేనమామ అడిగాడు.‘‘మిత్రమా. వివరాలు అడక్కు.’’ ఆయన లైన్‌ కట్‌ చేసేశాడు.స్పీకర్లో ఆ సంభాషణని విన్న అనీత్‌ మొహం మాడిపోయింది.‘‘నావల్ల ఏం నష్టం వస్తుందట?’’ అడిగాడు.‘‘అక్కడ ఏం జరిగిందో చెప్పు.’’అనీత్‌ వివరించాడు. కాని ఆయనకి ఎందుకు తన మిత్రుడు విరమించుకున్నాడో బోధపడలేదు.∙∙ తన గదిలోకి వచ్చిన అనీత్‌ని చూసి ఆయన కరకుగా చెప్పాడు.‘‘మళ్ళీ వచ్చావా? నీకు ఉద్యోగం ఇవ్వను. మరో అభ్యర్థిని ఇంకో గంటలో ఇంటర్వ్యూ చేస్తున్నాను. గుడ్‌ డే.’’‘‘నావల్ల మీ కంపెనీకి ఏం నష్టం వాటిల్లవచ్చు? అది తెలుసుకోడానికే వచ్చాను. దయచేసి చెప్పండి.’’ అనీత్‌ అడిగాడు.‘‘నీ వ్యక్తిగత విషయాలు, దురలవాట్ల గురించి నీతో చర్చించను. గుడ్‌ డే అగైన్‌.’’‘‘ప్లీజ్‌ సర్‌. ఇది నా కెరీర్‌కి సంబంధించింది. నన్ను నేను సరిదిద్దుకునే అవకాశం ఇవ్వండి. నావల్ల మీ కంపెనీకి ఏం నష్టం వాటిల్లుతుంది? సప్లై చెయిన్‌ లోని నా అనుభవం విని ఇంప్రెస్‌ అయ్యారు. నిన్న మీరు అన్నిటికీ తృప్తి చెందినట్లుగానే కనిపించారు.’’‘‘ఈ చర్చ ఇంతటితో ముగిసింది.’’ ఆయన కఠినంగా చూస్తూ చెప్పాడు.‘‘లేదు. మీరు నాకు ఆ వివరణ ఇవ్వాలి. అది తెలుసుకునే హక్కు నాకుంది.’’ఆయన మౌనంగా బల్ల మీది మానిటర్‌ని చూస్తూ, మౌస్‌ని అందుకుని తన పనిని చేసుకోసాగాడు. ఐదు నిమిషాలు వేచి చూశాక అనీత్‌ చెప్పాడు.‘‘ఆల్‌రైట్‌. నావల్ల మీ కంపెనీకి ఎందుకు నష్టం వస్తుందో చెప్పేదాకా నేను ఇక్కడ నించి కదలను. మీ ఆఫీస్‌ ముందు ధర్నా చేస్తాను.’’ఆయన తన పనిని ఆపి ఏదో మాట్లాడబోయాడు. కాని ఆయన మొబైల్‌ మోగింది. ఆయన దాన్ని ఆన్సర్‌ చేసి మాట్లాడసాగాడు. అనీత్‌ ఓపికగా వేచి చూశాడు. దాదాపు పది నిమిషాల తర్వాత ఆ బిజినెస్‌ కాల్‌ ముగిసింది.‘‘చూడండి. ప్రతివారు తమ సంపదని రక్షించుకోవాలని అనుకుంటారు. సంపద అంటే ఆస్తిపాస్తులు, కేష్, బంగారాలే కాదు. గౌరవం కూడా. మీరు నా గౌరవానికి భంగం కలిగించారు. దాన్ని నేను కాపాడుకోవాలంటే, మీరు నాకా ఎక్స్‌ప్లనేషన్‌ ఇచ్చి తీరాలి.’’ అనీత్‌ కోపంగా అడిగాడు.అతని వంక నిరసనగా చూసి, ఆయన నెమ్మదిగా తన బల్ల కుడివైపు డ్రాయర్‌ని తెరిచి, అందులోంచి ఓ జిప్‌లాక్‌ కవర్‌ని తీసి అతని వైపు కోపంగా విసిరేశాడు. అందులో జెమ్‌ క్లిప్స్, గుండుసూదులు ఉన్నాయి. జెమ్‌ క్లిప్స్‌ పూర్తిగా పొడవు తీగల్లా తెరిచి ఉన్నాయి. గుండుసూదులు ‘యు’ ఆకారంలో వంచబడి ఉన్నాయి.ఆయన తను ఫోన్‌లో మాట్లాడేప్పుడు, అనీత్‌ కాలక్షేపానికి అలా చేసిన వాటిని కూడా చూపించి చెప్పాడు.‘‘నీ ఈ చెడ్డ అలవాటు చాలామంది ఉద్యోగస్తుల్లో ఉంది. నాశనం నేను సహించలేని మొదటిది. ఇది నా కంపెనీకి నష్టం కాదా? నీ ముందున్నది గంటలోపు నష్టం. ప్రభుత్వ ఆఫీసుల్లో, చాలా ప్రైవేట్‌ కంపెనీల్లో దీన్ని పట్టించుకోరు. నేను అలా కాదు. నీ కాలక్షేపానికి ఏడాదికి స్టేషనరీ రూపంలో ఎంత నష్టాన్ని కలిగించగలవో నువ్వే ఆలోచించు.’’- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇదీ చదవండి: ఒక్కరోజూ కలిసి లేరు... విడిపోవడానికి 20 ఏళ్లు! ట్విస్ట్‌ ఏంటంటే?

‘గుండు గుండు గుండున్నర...’ అని తలపై తగ్గిన జుట్టును చూసి పాడే పాటను మరచిపోవాలంటే, తలకింద స్టయిల్‌ మారాలి. నిజానికి బట్టతల వచ్చిన తర్వాతే చాలామందికి స్టయిల్‌లో కొన్ని కొత్త దారులు తెరుచుకుంటాయి. అందుకు మీరు ఈ చిన్న చిన్న టిప్స్‌ ఫోలో అవ్వండి.యుద్ధం ఆపేయండి!జుట్టు పలుచబడుతూ మధ్యలో ఖాళీలు కనిపిస్తుంటే, మిగిలిన కొద్దిపాటి జుట్టును ఎలాగోలా కప్పిపుచ్చే ప్రయత్నం పలుచబడిన జుట్టును కప్పిపుచ్చడం కంటే చిన్నగా ట్రిమ్‌ చేయండి లేదా క్లీన్‌ గా షేవ్‌ చేయండి.గడ్డం పెంచండిబట్టతల లుక్‌లో గడ్డం చాలా బలమైన స్టయిలింగ్‌ టూల్‌. ముఖానికి ఆకారం ఇవ్వడమే కాకుండా, తల–ముఖం మధ్య మంచి విజువల్‌ బ్యాలెన్‌ ్స తీసుకొస్తుంది.సన్‌ గ్లాసెస్‌... బట్టతల లుక్‌కి బోనస్‌!స్టయిలింగ్‌లో సన్‌ గ్లాసెస్‌ ఒక షార్ప్‌ పాయింట్‌ ఇస్తాయి. మీ ముఖానికి సరిపోయే ఫ్రేమ్‌ పెట్టుకుంటే, అప్పుడు మీరు సింపుల్‌ టీ–షర్ట్‌ వేసుకున్నా, ‘కూల్‌’గా మారిపోతారు. అలాగే, వాచ్, చైన్‌ , బెల్ట్‌ వంటి చిన్న యాక్ససరీసే మొత్తం లుక్‌కి ఫినిషింగ్‌ ఇస్తాయి.క్రూ–నెక్‌కి ఓటేయండి!మెడ చుట్టూ ఎక్కువ ఖాళీ కనిపించకుండా చేసే నెక్‌లైన్లు బట్టతలను బ్యాలెన్‌ ్స చేస్తాయి. వీరికి లాంగ్‌–స్లీవ్‌ క్రూ–నెక్‌ స్వెటర్లు, బ్లేజర్లు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. చాలా లోతైన వి–నెక్‌ కంటే క్రూ–నెక్, కాలర్‌ షర్ట్, లేయర్డ్‌ లుక్‌లు బెస్ట్‌. లోతైన వి–నెక్‌ పై ఛాతీ భాగాన్ని ఎక్కువగా ఎక్స్‌పోజ్‌ చేస్తుంది. ఇప్పటికే తల భాగం ఓపెన్‌ గా ఉండటంతో పై భాగంలో మరింత ఖాళీ కనిపించొచ్చు.చూపును కిందికి తీసుకెళ్లే మ్యాజిక్‌!లాంగ్‌–స్లీవ్‌ స్వెటర్‌పై జాకెట్, షర్ట్‌పై కార్డిగన్‌ , టీ–షర్ట్‌పై స్పోర్ట్స్‌ కోట్‌... ఇలా లేయర్స్‌ పెడితే దుస్తుల్లో టెక్స్చర్, డెప్త్‌ వస్తాయి. అంటే చూపు ఒక్క తలపైనే ఆగకుండా మొత్తం దుస్తుల మీదుగా కదులుతుంది. వీటికి జతగా క్రాప్డ్‌ లేదా కఫ్డ్‌ ప్యాంట్స్, బ్లాక్‌ లేదా బ్రౌన్‌ షూస్‌ బాగా కనిపిస్తాయి.డార్క్‌ రంగులే ముందు!నలుపు, చార్కోల్, నేవీ, డీప్‌ బ్రౌన్‌ , ఆలివ్‌ వంటి డార్క్‌ రంగులు బట్టతల లుక్‌కి బాగా పనిచేస్తాయి. వీటితో పాటు క్రీమ్, లైట్‌ బ్లూ లేదా తెలుపు వంటి రంగులను కాంట్రాస్ట్‌గా ఉపయోగించండి. అయితే, స్టయిలింగ్‌లో భుజాలు, ఛాతీ, నడుము దగ్గర సరైన ఫిట్‌ చాలా ముఖ్యం. చాలా బిగుతుగా కాదు. చాలా వదులుగా కాదు. మీ శరీరాకృతికి సరిపోయే దుస్తులే లుక్‌ని ఖరీదైనదిగా చూపిస్తాయి.టోపీ.. దాచడానికి కాదు! టోపీ పెట్టుకోవడం బట్టతలను దాచుకోవడానికి మాత్రమే కాదు. సరైన దుస్తులతో క్యాప్, ఫెడోరా, క్లాసిక్‌ హ్యాట్‌ను సందర్భానికి తగ్గట్టు యాక్సెసరీగా వాడండి. కానీ ప్రతి సందర్భంలో టోపీ పెట్టుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక రోజు టోపీతో; మరో రోజు క్లీన్‌ షేవ్డ్‌ హెడ్‌తో... లుక్‌ మార్చుకుంటూ ఉండండి. చివరిగా, జుట్టు తగ్గొచ్చు... కానీ స్టయిల్‌ తగ్గకూడదు.ఇదీ చదవండి: అమ్మ కన్నా అందం ఏముంది?

పోస్టల్‌ స్టాంపులు సేకరించే ఆసక్తి వున్న ఫిలాటెలిస్టులకు బాగా తెలిసిన పేరు ‘మాగ్యార్‌ పోస్ట’ హంగేరియన్‌ పోస్టల్‌ స్టాంపులను అలా పిలుస్తారు. హంగేరియన్‌ జాతీయులను కూడా మాగ్యార్లనడం కద్దు. యూరప్‌ నడిమధ్యలో, తూర్పు–పడమరలను కలిపే ప్రాంతంలో పుట్టి, నల్ల సముద్రంలో కలుస్తుంది డాన్యూబ్‌. ఆ నదీపరీవహక ప్రాంతం పొడుగునా విస్తరించిన దేశం హంగరీ. దాని జనాభా ప్రస్తుతం కోటికి కొంచెం అటూ–యిటూగా వుంటుంది.జాతుల కూర్పు విషయానికి వస్తే, చరిత్రకు తెలిసిన నాటినుంచి హంగరీ బహుళజాతీయ రాజ్యంగానే వుంటోంది! అదే అక్కడ సంకీర్ణ సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందడానికి దారి తీసింది. అదే, హంగరీలో ఎందరో మహారచయితలు జన్మించి, ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందడానికి సైతం కారణమయింది. పదమూడో శతాబ్దికి చెందిన సిమోన్‌ ఆఫ్‌ కేజా బహుశా వారందరిలోకీ ప్రాచీనుడు. ఇరవై ఒకటో శతాబ్ది ప్రథమ పాదం ముగియనుండగా నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం గెల్చుకున్న ల్యాజ్లో క్రాజ్నహార్కయ్‌ బహుశా ఈ తరానికి కూడా తెలిసిన బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతుడు. ల్యాజ్లో అంటే మహారాజు, చక్రవర్తి లాంటి అర్థాలు చెప్తున్నాయి నిఘంటువులు.నవలాకారుడిగానూ, సినిమా స్క్రిప్టుల రచయితగానూ సుప్రసిద్ధుడు ల్యాజ్లో. ఆయన కొన్ని యాత్రా చరిత్రలు సైతం రాశారు. ఎవరో, ఆయన్ని వ్యాకులాత్ముడిగా చిత్రించారు– అందులో ఆవ గింజంతైనా అతిశయోక్తి లేదు! ల్యాజ్లో నవలల్లో భవిష్యత్తు మీద ఆశ కలిగించే లక్షణం దాదాపు శూన్యం. వర్తమానం పట్ల నిరాశనూ, నిర్వేదాన్నీ పెంచే ఆ క్షణమే ల్యాజ్లో నవలల్లో కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. పేరుపొందిన ఆయన నవలల జాబితాలో ‘సైతాను సయ్యాట’, ‘ప్రతిఘటన–వ్యాకులత’, ‘హోమర్‌ వేట’, ‘అదిగో అడుగున అమృతమూర్తి’ ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి. ‘నింగి నీడలో విధ్వంసం–విషాదం’ పేరిట ల్యాజ్లో తన చైనా–మంగోలియా యాత్రానుభవాలను గ్రంథస్థం చేశారు. ఈ పుస్తకాలన్నిటి గురించి చెప్పుకోవడం సాధ్యం కాదు కానీ, ల్యాజ్లో విశిష్ట రచనారీతికి ప్రాతినిధ్యం వహించే కొన్ని రచనల గురించి క్లుప్తంగానైనా ప్రస్తావించుకోవడం భావ్యమేమో!నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారాన్ని 2025లో గెల్చుకోవడానికి 40 యేళ్ళకు ముందు ల్యాజ్లో రచించిన నవల ‘సైతాను సయ్యాట’. అదే ఆయన తొలి నవల కూడా. ఈ నవల నిత్యాధునికవాదం అనే పోస్ట్‌–మాడర్నిస్ట్‌ రచనా ధోరణికి చెందిందంటారు. ఇందులో ఇతివృత్తం (లాంటిది) ఒకటే కానీ, కథనం మాత్రం అనేక కోణాలనుంచి జరుగుతుంది. ఇది లోకానికి తెలియని కథన రీతేం కాదు– 1950లో అకిరా కురసావ రూపొందించిన ‘రషోమాన్‌’లోనూ ఇదే తరహా కథన రీతి కనిపిస్తుంది. దాదాపు యాభయ్యేళ్ళ తర్వాత జెర్మన్‌ దర్శకుడు టాం టైక్వా రూపొందించిన సినిమా ‘రన్‌ లోలా రన్‌!’లోనూ ఇదే తరహా కథనరీతి కనిపిస్తుంది.అయితే, ల్యాజ్లో ప్రత్యేకత కథనరీతిలో లేదు. లేదా, నవలలోని ప్రతి అధ్యాయాన్నీ టాంగో నృత్య ముద్రలను తలపించేలా తీర్చిదిద్దడంలోనూ లేదు. అంతకుమించి ఈ నవలను బెలా తార్‌ దర్శకత్వంలో ఏడుగంటల సినిమాగా రూపొందించడంలో అస్సలు లేదు– అలా చెయడంలోని సారాంశంలో ఉంది రచయిత– దర్శకుల విశిష్టత! ‘సైతాను సయ్యాట’ నవల మొత్తం ఓ పాడుపడిన పల్లెటురులో జరుగుతుంది. ఇందులో కథానాయకుడిలా ప్రవేశించిన పాత్రే నిజానికి ప్రతినాయకుడు.అతగాడే రచయిత దృష్టిలో సైతాను. వాడు చెప్పినట్లల్లా ఆడే కీలుబొమ్మల కదలికలే, అతని సయ్యాటలు. ఆ దిక్కుమాలిన పల్లెలో పడివుండే అమాయకుల్ని ఈ సైతాను మోసగించి వాళ్ళ కష్టార్జితం దోచుకుంటాడు; ఆ తర్వాత వాళ్ళు దేశాలు పట్టిపోయేలా చేస్తాడు. ఇప్పుడు ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల ప్రజలు ఇలాంటి సైతాన్ల చేతజిక్కి వాళ్ళ చేతుల్లో కీలుబొమ్మల్లా ఆడటం చూస్తూనే వున్నాంగా! ఈ పరిణామాన్ని నలభయ్యేళ్ళ కిందటే ఊహించడం, దాన్ని కళాత్మకంగా తీర్చిదిద్దడం ల్యాజ్లో దార్శనికత! అదేమాట 14 సంవత్సరాల కిందటే ‘గార్డియన్‌’ పత్రికలో ఓ సమీక్షకుడు చెప్పాడు.ల్యాజ్లో 2019లో, హంగేరియన్‌ భాషలో రాసిన నవలిక ‘హోమర్‌ వేట.’ ఇది రెండేళ్ళ తర్వాత ఇంగ్లిషులోకి అనువాదమయింది. ప్రసిద్ధ జెర్మన్‌ చిత్రకారుడు మ్యాక్స్‌ న్యూమన్‌ ఈ నవలికకు బొమ్మలేశారు. నిజానికి ఈ నవలానాయకుడు ఓ అనామకుడు. ప్రాచీన కులీన జెర్మన్‌– పారశీకం– ల్యాటిన్‌– హీబ్రూ– మ్యాండరిన్‌– ఎనిమిదో శతాబ్ది నాటి జపనీస్‌ భాషల్లో ఈ అనామకుడు నిష్ణాతుడు. తనను హతమార్చడానికి తరుముకు వస్తున్న వారి నుంచి తప్పించుకుని పారిపోతున్నానంటాదు సదరు అనామకుడు.అయితే తనను తరుముతున్న వాళ్ళ రూపురేఖలను మాత్రం అతగాడు వివరించడు. మధ్యధరా సముద్రానికి ఉత్తరాది తీరం వెంబడి ఈ అనామకుడి పలాయనం సాగుతూవుంటుంది. హోమర్‌ ‘ఒడిస్సీ’లో ప్రస్తావించిన అగీజియా ద్వీపంగా చెప్పే ఓ దీవిలో కూడా ఈ అనామకుడి పలాయనం సాగుతుంది. (ఈ ద్వీపంలో వుండే జలదేవత క్యాలిప్సో, తనతో ఉండిపోతే అమరత్వం ప్రసాదిస్తానని యులిసెస్సుకు ఆశపెట్టిందని హోమర్‌ తన కావ్యం ఒడిస్సీలో పాడాడు!) ఈ నవలికకు ఇటు ప్రశంసలూ– అటు అభిశంసలూ బాగానే ప్రాప్తించాయి.శామ్యుఎల్‌ బెకెట్, ఫ్రాంత్జ్‌ కాఫ్కా, జ్షాన్‌ క్లాడ్‌ ఫాన్‌ డమ్మీల సాహిత్యాత్మల సంకీర్ణ సంతానంగా ఈ నవలికను అభివర్ణించింది ‘పబ్లిషర్స్‌ వీక్లీ.’ అయితే, ఈ నవలికను ‘పరాయీకరణ–ప్రవాసాల పోస్ట్‌–మాడర్న్‌ అధ్యయనం’గా అభివర్ణించింది కిర్కస్‌ రెవ్యూస్‌ పత్రిక ప్రశంసించింది. లోకో భిన్న రుచిః అన్నారు అందుకే!- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇదీ చదవండి: అహం బ్రహ్మాస్మి: గడ్డిపరక ప్రశ్నకు.. సింహం సమాధానం ఏంటి?

మా బాబు వయసు మూడున్నరేళ్లు. సరిగ్గా తినడం లేదు. కొంచెం తిన్న వెంటనే ఇక చాలు అంటున్నాడు. అందుకే, వయసుకు తగ్గట్టు ఎత్తు, బరువు పెరగడం లేదు అనుకుంటున్నాను. మా అబ్బాయి బాగా తినాలంటే ఏం చేయాలి?– రమణి, హైదరాబాద్‌.పిల్లల విషయంలో అసలు ప్రశ్న ‘ఎంత తిన్నాడు?’ అనేది కాదు ‘ఏం తిన్నాడు?’ అనేదే. పిల్లల కడుపు నిండితే సరిపోదు. మెదడు ఎదగాలి, ఎముకలు బలపడాలి, కండరాలు పెరగాలి, రోగనిరోధక శక్తి మెరుగవ్వాలి! పిల్లల పెరుగుదలకు క్యాలరీల కంటే క్వాలిటీ న్యూట్రిషన్‌ ముఖ్యం. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం గురించి ప్రతి పేరెంట్‌ తెలుసుకోవాల్సిన కొన్ని విషయాలు..మెదడుకు ‘ఫ్యూయల్‌’ కావాలి!పిల్లల జీవితంలోని తొలి సంవత్సరాలు మెదడు అభివృద్ధికి ఎంతో కీలకం. ఈ సమయంలో ప్రొటీన్‌ , ఐరన్‌ , జింక్, అయోడిన్‌ , ఒమేగా–3 ఫ్యాటీ ఆసిడ్స్, విటమిన్లు, ఖనిజాలు వంటి పోషకాలు అందేలా చూడాలి.ఐరన్‌ ఎంతో ముఖ్యమైనది! ఐరన్‌ తక్కువైతే రక్తహీనత మాత్రమే కాదు, ఏకాగ్రత, చురుకుదనం తగ్గి, నేర్చుకునే సామర్థ్యం ప్రభావితం కావచ్చు. అందుకే పప్పులు, ఆకుకూరలు, గుడ్డు, మాంసాహారం, రాగి వంటివి పిల్లల భోజనంలో చేర్చాలి. ఐరన్‌ ఉన్న ఆహారంతో పాటు నిమ్మ, జామ, ఉసిరి వంటి విటమిన్‌ –సి ఉన్న పదార్థాలు ఇస్తే ఐరన్‌ శరీరంలోకి బాగా చేరుతుంది.ప్రొటీన్‌ ఎదుగుదలకు బిల్డింగ్‌ బ్లాక్స్‌!‘బాబు బాగా తింటున్నాడు’ అనడం కంటే ‘బాబుకు రోజూ మంచి ప్రొటీన్‌ అందుతోందా?’ అని ఆలోచించండి. గుడ్డు, పాలు, పెరుగు, పప్పులు, శనగలు, పెసలు, చేపలు, మాంసం వంటివన్నీ పిల్లల ఎదుగుదలకు మంచి ప్రొటీన్‌ వనరులు.బలమైన ఎముకలకు పాలు!పాలు మంచివే. కానీ ఎముకల బలానికి పాలు ఒక్కటే సరిపోవు. కాల్షియం, విటమిన్‌ –డి, శారీరక చలనం కూడా అవసరం. పాలు, పెరుగు, రాగి, నువ్వులు, పనీర్‌ వంటి వాటి ద్వారా కాల్షియం అందుతుంది. వైద్యుల సూచన మేరకు అవసరమైతే మందుల ద్వారా కూడా తీసుకోవటం ఉత్తమం.జింక్‌ కొంచెమే... ఫలితమే ఘనంజింక్‌ పిల్లల ఎదుగుదలకు, కణాల అభివృద్ధికి, రోగనిరోధకతకు సహాయపడుతుంది. పప్పులు, గింజలు, నువ్వులు, గుడ్లు, చేపలు, మాంసాహారం వంటి వాటిలో జింక్‌ లభిస్తుంది.విటమిన్‌ –ఏ అంటే క్యారెట్‌ మాత్రమేనా?కాదు. విటమిన్‌ –ఏ కళ్ల ఆరోగ్యంతో పాటు రోగనిరోధక శక్తికి కూడా ముఖ్యమైనది. క్యారెట్‌తో పాటు గుమ్మడికాయ, ఆకుకూరలు, మామిడి, బొప్పాయి వంటి రంగురంగుల పండ్లు, కూరగాయలను పిల్లల ఆహారంలో చేర్చాలి. పిల్లల ప్లేట్‌లో రంగులు పెరిగితే, పోషకాల్లో కూడా వైవిధ్యం పెరుగుతుంది.ఒమేగా–3 ఎందుకు అవసరం?ఒమేగా–3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్‌ మెదడు, కళ్ల అభివృద్ధికి ఉపయోగపడతాయి. చేపలు దీనికి మంచి వనరులు. శాకాహారంలో అవిసె గింజలు, చియా గింజలు, వాల్‌నట్స్‌ వంటి వాటి ద్వారా కూడా ఇవి లభిస్తాయి. అయితే చిన్నపిల్లలకు గింజలు, నట్స్‌ ఇస్తున్నప్పుడు వయసుకు తగినట్లు సురక్షిత రూపంలోనే ఇవ్వాలి.పిల్లల ప్లేట్‌కి ‘5 కలర్స్‌’ చాలెంజ్‌!పిల్లల ప్లేట్‌లో పసుపు రంగులో ధాన్యం అన్నం, రొట్టె, రాగి, జొన్న; ఆకుపచ్చ రంగులో కూరగాయలు, ఆకుకూరలు; ఎరుపు రంగులో పప్పు, గుడ్డు, చేప, మాంసం; నారింజ రంగులో పండు; తెలుపు రంగులో పాలు, పెరుగు ఉండేలా ప్రయత్నించండి. వివిధ రకాల ఆహారాలను కలిపి ఇవ్వడం వల్ల పిల్లలకు అనేక రకాల పోషకాలు అందుతాయి.చిరుతిండ్లు పూర్తిగా మానేయాలా?పూర్తిగా నిషేధించడం కంటే వాటిని అలవాటుగా మారకుండా చూడటం ముఖ్యం. రోజూ కాకుండా అప్పుడప్పుడు మాత్రమే ఇవ్వడం మంచిది. తరచుగా ప్యాకెట్‌ ఆహారం, తీపి పానీయాలు అధికంగా ఇవ్వడం వల్ల పిల్లల ఆహార నాణ్యత తగ్గుతుంది.మొబైల్‌ చూపిస్తూ తినిపించడం తప్పా?తినేటప్పుడు మొబైల్‌ చూపించడం అలవాటుగా మారితే పిల్లలు ఆకలి, తృప్తి సంకేతాలను గమనించకుండా తినే అవకాశం ఉంటుంది. భోజనం చేసేటప్పుడు సాధ్యమైనంత వరకు మొబైల్‌ను పక్కన పెట్టి, పిల్లలతో మాట్లాడటం, వాళ్లు తినే ఆహారంపై దృష్టి పెట్టేలా చేయడం మంచిది.బొద్దుగా ఉంటే ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్టేనా?అసలు కాదు. పిల్లల ఆరోగ్యాన్ని కేవలం బరువుతో నిర్ణయించలేం. ఎత్తు, బరువు, వయసుకు తగిన శరీర బరువు సూచిక, ఎదుగుదల పట్టికలను కలిపి చూడాలి. బరువు తక్కువగా ఉండటమే ఆందోళనకరం కాదు, అధిక బరువు కూడా అంతే శ్రద్ధ పెట్టాల్సిన విషయమే.ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?పిల్లల బరువు సరిగ్గా పెరగకపోతే, ఎత్తు పెరుగుదల మందగిస్తే, తరచు అనారోగ్యానికి గురైతే, చాలాకాలంగా ఆకలి తగ్గిపోయి ఉంటే లేదా ఎప్పుడూ నీరసంగా కనిపిస్తే దాన్ని కుటుంబంలో అందరికీ ఇలాగే ఉంటుంది అని వదిలేయకండి. పిల్లల వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.చివరగా ఒక మాట– పిల్లల ప్లేట్‌ నిండితే సరిపోదు, అది పోషకాలతో నిండాలి.- డా‘‘ కె. పవన్‌ కుమార్‌, సీనియర్‌ పీడియాట్రిషియన్, పీడియాట్రిక్‌ అలర్జిస్ట్, ప్రొఫెసర్‌ ఆఫ్‌ పీడియాట్రిక్స్‌ఇదీ చదవండి: Health: నో ఆపరేషన్, నో చిప్స్‌... కేవలం ఐ డ్రాప్స్‌తో మళ్లీ చూపు!

కంటి చూపుతో చంపేస్తానంటాడు ఒక తెలుగు సినిమాలో హీరో. అవును! కంటికి అంత పవర్‌ ఉంది. ఆ పవర్‌ అంతా ఆ కన్ను చూసే చూపులో ఉంది. అంతటి శక్తిమంతమైన చూపు... క్షీణిస్తే?! జీవితం అనుక్షణ దుర్భరం అవుతుంది. ఆ దుర్భర త్వాన్ని తొలగించి తిరిగి చూపును రప్పించే ‘చుక్కల మందు’ను శాస్త్ర పరిశోధకులు తాజాగా కనిపెట్టారు. ఎలుకలు, జెబ్రాఫిష్‌పై ఫలించిన ఆ ప్రయోగాలు ఇప్పుడు మానవుల మీద మొదలవుతున్న దశలో ఉన్నాయి.చూపు కోల్పోయిన ఎలుకలపై శాస్త్రవేత్తలు చేసిన ఈ ప్రయోగం నిజంగా అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. కాంతికి స్పందించే ఒక ప్రత్యేకమైన రసాయనాన్ని తయారుచేసి, దానిని కంటి చుక్కల మందు రూపంలో అందించినప్పుడు, చూపు లేని ఆ ఎలుకలు మళ్లీ వెలుగును గుర్తించటమే కాకుండా వెలుగుకు అనుగుణంగా స్పందించడం ప్రారంభించాయి!సాధారణంగా చూపు పునరుద్ధరణ కోసం సంక్లిష్టమైన జన్యు చికిత్సలు (జీన్‌ థెరపీ), కంటిలో ఆపరేషన్‌ చేసి ఇంప్లాంట్లు అమర్చడం లేదా ప్రత్యేకమైన లైటింగ్‌ను వాడటం వంటివి చేస్తుంటారు. కానీ ఎలాంటి సర్జరీలు లేదా చిప్‌ల అవసరం లేకుండా, కేవలం కంటి చుక్కల మందుతోనే చూపును తిరిగి తీసుకురావటం ఇది! రెండు రకాల మందుల మిశ్రమంతో శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టిన దివ్యౌషధం వంటి ఈ చుక్కల మందు ఎలుకల్లో, జెబ్రాఫిష్‌లో చాలా బాగా పనిచేసింది. భవిష్యత్తులో దృష్టి లోపాలు, పూర్తి అంధత్వంతో బాధపడే మానవులకు కూడా చూపు తెప్పించే చికిత్సను అందించవచ్చనే ఆశను ఈ ప్రయోగం శాస్త్రవేత్తల్లో కలిగిస్తోంది.వెలుగును గుర్తించే శక్తి ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 20 కోట్ల మంది ప్రజలు వయసు పైబడటం వల్ల వచ్చే ‘మాక్యులర్‌ డిజెనరేషన్‌’ (ఎ.ఎం.డి.), ‘రెటినైటిస్‌ పిగ్మెంటోసా’ (ఆర్‌.పి.) వంటి వ్యాధుల వల్ల చూపు కోల్పోతున్నారు. ఈ అంధత్వం కారణంగా వ్యక్తుల రోజువారీ జీవితం, స్వేచ్ఛ దెబ్బతినడమే కాకుండా, వైద్య ఖర్చులు, ఉత్పాదకత తగ్గడం వల్ల ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఏటా రూ. 33,40,000 కోట్లకు పైగా భారం పడుతోంది.మన కంటిలోని రెటీనాలో ఉండే ‘ఫొటోరిసెప్టర్‌’ కణాలు కాంతిని గుర్తుపట్టి దాన్ని సంకేతాలుగా మారుస్తాయన్నది తెలిసిందే. అయితే ఎ.ఎం.డి., ఆర్‌.పి. వ్యాధులలో ఈ ఫొటోరిసెప్టర్‌ కణాలు నెమ్మదిగా క్షీణించి చనిపోతాయి. ఇక్కడ ఒక ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే.. ఈ ఫొటోరిసెప్టర్లు చనిపోయినప్పటికీ, కంటి లోపల ఉండే మిగిలిన నరాల వ్యవస్థ మాత్రం చాలా వరకు ఆరోగ్యంగానే పనిచేస్తూ ఉంటుంది! కానీ కాంతిని గ్రహించే ఫొటోరిసెప్టర్లు లేకపోవడం వల్ల, ఈ నరాలకు వెలుగు సంకేతాలు అందక మెదడుకు సమాచారం వెళ్లదు.అందుకే శాస్త్రవేత్తలు కంటిలో సజీవంగా ఉన్న ఈ మిగిలిన నరాల వ్యవస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుని, వాటికి మళ్లీ కాంతిని గుర్తించే శక్తిని ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న జన్యు చికిత్సలు కేవలం కొద్దిమంది రోగులకు మాత్రమే ఉపయోగపడతాయి. అంతేకాకుండా ఎలక్ట్రానిక్‌ రెటీనా పరికరాలు చాలా ఖరీదైనవి, సర్జరీ అవసరమైనవి. ఈ నేపథ్యంలో శాస్త్రవేత్తల ఈ చుక్కల మందు మంచి ఫలితాలు సాధించినప్పటికీ, అంధులకు సాధారణ కాంతిలో కూడా స్పష్టమైన దృష్టిని అందించడం ఇప్పటికీ ఒక పెద్ద సవాలుగానే మిగిలింది.చికిత్స సరళం.. సురక్షితంఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ బయోఇంజినీరింగ్‌ ఆఫ్‌ కెటలోనియా ఆధ్వర్యంలోని పరిశోధకుల బృందం కాంతి ఆధారంగా స్విచ్‌లా పనిచేసే ఈ కొత్త రకం చుక్కల మందు అణువులను తయారుచేసింది. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు ‘జర్నల్‌ ఆఫ్‌ ది అమెరికన్‌ కెమికల్‌ సొసైటీ’ లో ప్రచురితమయ్యాయి.చనిపోయిన ఫొటోరిసెప్టర్లు చేసే పనిని తమపైన వేసుకునే విధంగా ఈ రసాయన సమ్మేళనాలను పరిశోధకులు రూపొందించారు. వీటిని కంటికి ఇంజెక్షన్‌ ద్వారా లేదా కంటి చుక్కల మందు రూపంలో నేరుగా వేయవచ్చు. దీనికోసం ఎలాంటి జన్యు మార్పులు, లేదా కంటిలో పరికరాలు అమర్చడం వంటివి చేయాల్సిన అవసరం లేదు. అలాగే, ఇవి సురక్షితమైనవని కూడా రుజువైంది.‘‘ఈ అణువులు అంధత్వాన్ని శాశ్వతంగా నయం చేయలేవు, ఎందుకంటే ఇవి ఫొటోరిసెప్టర్‌ కణాలు చనిపోవడాన్ని నిలిపివేయలేవు. కానీ, ఇవి చూపును తిరిగి తెప్పించడంలో చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి. అంధులకు అత్యంత తేలికైన, సులువైన పద్ధతిలో చూపును అందించడం వీటి ప్రధాన విశేషం’’ అని కెటలోనియా ప్రొఫెసర్‌ పావ్‌ గోరోస్టిజా అంటున్నారు. ఈ అధ్యయన సహ రచయిత్రి రోసల్బా సోర్టినో మాట్లాడుతూ.. ‘‘ఆరోగ్యవంతమైన కంటి రెటీనా ఏ విధంగా పనిచేస్తుందో, సరిగ్గా అదే రకమైన అణు ప్రక్రియ ద్వారా చూపును పునరుద్ధరించడమే మా లక్ష్యం. కంటి నరాల వ్యవస్థను దాటి పోకుండా, చనిపోయిన ఫొటోరిసెప్టర్ల స్థాయిలోనే రెటీనాను మళ్లీ క్రియాశీలం చేయడానికి మేము ప్రయత్నించాం’’ అని తెలిపారు.సుమారు 10 ఏళ్లకు పైగా సాగిన సుదీర్ఘ పరిశోధనల ఫలితంగా ఈ విజయం సాధ్యమైంది. ఆల్కాలా విశ్వవిద్యాలయం, స్పెయిన్‌ జాతీయ పరిశోధనా మండలి, బార్సిలోనా విశ్వవిద్యాలయం, ఇంకా పలు ప్రముఖ పరిశోధన సంస్థలకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు కలిసి ఈ అద్భుతాన్ని సాధించారు.మందు పని చేసే విధానంమన కంటిలో కాంతిని గుర్తించే ‘ఫొటోరిసెప్టర్లు’ సాధారణంగా సమాచారాన్ని ‘ఆన్‌ బైపోలార్‌’ అనే కంటి నరాల కణాలకు అందిస్తాయి. ‘‘ఆరోగ్యవంతమైన కంటిలో వెలుగు పడినప్పుడు ఆ సమాచారాన్ని మెదడుకు పంపడంలో ఈ ఆన్‌ బైపోలార్‌ కణాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కంటి వ్యాధుల వల్ల ఫొటోరిసెప్టర్లు చనిపోయినప్పటికీ, వాటి కింద ఉన్న ఈ నరాల వ్యవస్థ సజీవంగానే ఉంటుంది కానీ నిద్రావస్థలో ఉండిపోతుంది. సరిగ్గా ఇక్కడే వైద్య చికిత్సకు ఒక గొప్ప అవకాశం లభించింది’’ అని ఈ పరిశోధనకు సహ నేతృత్వం వహించిన దే లా విల్లా వివరించారు.ప్రోతే6 మందు కంటి సజీవ నరాల వ్యవస్థలోని ఎంగ్లూ6 అనే ప్రోటీన్‌ను టార్గెట్‌ చేస్తుంది. ఇలా చేయడం ద్వారా చనిపోయిన ఫొటోరిసెప్టర్లు చేయాల్సిన పనిని ప్రోతే6 తనే స్వయంగా పూర్తి చేస్తుంది. కంటిపై వెలుగు పడగానే ఈ మందు అణువులు తమ ఆకారాన్ని మార్చుకుంటాయి. ఈ ఆకార మార్పు వల్ల కంటిలో సహజంగా జరిగే చూపు ప్రక్రియ లాగానే విద్యుత్‌ సంకేతాలు మొదలవుతాయి. ఎటువంటి ఆపరేషన్లు, ఇంప్లాంట్లు లేదా జన్యు మార్పులు లేకుండానే రెటీనా మళ్లీ వెలుగును గుర్తించేలా చేస్తున్నందున శాస్త్రవేత్తలు వీటిని ‘మాలిక్యులర్‌ ప్రోస్థెసిస్‌’ (అణు పరికరాలు) అని పిలుస్తున్నారు.ఈ విధానంలో ఉన్న మరో గొప్ప విశేషం ఏంటంటే... ఇది సాధారణ వెలుతురులో కూడా అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. కొన్ని ఇతర పద్ధతుల్లో లాగా కంటికి ప్రత్యేకమైన బ్రైట్‌ లైట్లు లేదా కాంతిని పెంచే పరికరాలు అమర్చే అవసరం ఇందులో అవసరం లేదు. ఈ అణువులు చాలా చిన్నవి, నీటిలో కరిగే గుణం ఉన్నవి. ఇవి మనం ఇంట్లో వాడే సాధారణ లైటింగ్‌ లేదా బయట ఉండే పగటి వెలుతురుకి కూడా స్పందించి చూపును పునరుద్ధరిస్తాయి.అంధులకు వరంఒకవేళ ఈ కంటి చుక్కల ప్రయోగం మానవులపై కూడా అనుకున్నట్లుగా విజయవంతమైతే, ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ఖరీదైన చూపు–పునరుద్ధరణ సాంకేతికతలకు ఇది ఒక సులువైన, అందుబాటు ధరలోని ప్రత్యామ్నాయం అవనుంది.. ముఖ్యంగా తీవ్రమైన అంధత్వంతో బాధపడుతూ, ఇప్పటివరకు ఎలాంటి చికిత్సా మార్గం లేని లక్షలాది మందికి ఇది ఒక గొప్ప వరంగా మారుతుంది.దారి చూపిన జెబ్రాఫిష్, ఎలుకలు ఈ చుక్కల ముందు చికిత్స ‘ఫొటోఫార్మకాలజీ’ అనే విధానంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది. అంటే, మందు పనితీరును కాంతి సహాయంతో నియంత్రించటం జరుగుతుంది. శాస్త్రవేత్తలు ఏం చేశారంటే, మందు రసాయన నిర్మాణంలో కాంతికి స్పందించే ఒక చిన్న ‘లైట్‌ స్విచ్‌’ను అమర్చారు. కంటిపై వెలుగు పడగానే ఈ స్విచ్‌ ఆన్‌ అయ్యి మందు తన పని ప్రారంభిస్తుంది.ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించి పరిశోధకులు ‘ప్రోతే6’ అని పిలిచే రసాయన సమ్మేళనాల సమూహాన్ని తయారుచేశారు. ఇవి కంటిలోని ‘ఆన్‌ బైపోలార్‌’ నరాలపై పనిచేస్తాయి. మన కంటిపై వెలుగు పడినప్పుడు, ఆ వెలుగు/కాంతి సంకేతాలను గుర్తించి, వాటిని విద్యుత్‌ తరంగాలుగా మార్చి మెదడుకు పంపడంలో ఈ ఆన్‌ బైపోలార్‌ నరాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. (కంటిపై వెలుతురు పడగానే ఈ నరాలు ఉత్తేజితమై పనిచేయడం ప్రారంభిస్తాయి కనుకనే వీటిని ‘ఆన్‌’ బైపోలార్‌ కణాలు అంటారు. చీకటి పడినప్పుడు పనిచేసేవాటిని ‘ఆఫ్‌’ బైపోలార్‌ కణాలు అంటారు). దృష్టి స్పష్టతను పరీక్షించడానికి ఉపయోగించే ‘జెబ్రాఫిష్‌’ లార్వాలలో ఈ మందు వేయగానే, అవి తమ చూపు శక్తితో కంటి గుడ్లను తిప్పడం ప్రారంభించాయి. జెబ్రాఫిష్‌ లార్వాలే ఎందుకంటే, వాటి కంటి నిర్మాణం, నాడీ వ్యవస్థ.. మానవుల కంటిని పోలి ఉంటాయి.అంతేకాకుండా, మాక్యులర్‌ డీజెనరేషన్, రెటినైటిస్‌ పిగ్మెంటోసా వల్ల అంధత్వం వచ్చిన ఎలుకల్లో కూడా ఈ మందుతో వెలుగును గుర్తించే సహజ ప్రవర్తన తిరిగొచ్చింది. సాధారణంగా ఆరోగ్యంగా ఉన్న ఎలుకలు ఎక్కువ వెలుగు ఉన్న ప్రాంతాల కంటే చీకటి ప్రాంతాల్లోనే ఉండటానికి ఇష్టపడతాయి. కానీ చూపు కోల్పోయిన ఎలుకలు వెలుగు–చీకటి తేడా తెలియక అన్ని చోట్లా తిరుగుతాయి. అయితే, ఈ ఎలుకలకు ‘ప్రోతే6’ మందు ఇవ్వగానే, అవి మళ్లీ స్వచ్ఛందంగా చీకటి ప్రాంతాల వైపు వెళ్లడం ప్రారంభించాయి. అంటే ఎలాంటి శిక్షణ లేకుండానే ఇవి కాంతిని గుర్తించి, దానికి అనుగుణంగా ప్రవర్తించగలుగుతున్నాయని స్పష్టం అయింది. మన ఇంట్లో ఉండే సాధారణ వెలుతురు లేదా మేఘావృతమైన రోజున బయట ఉండే వెలుతురులో కూడా ఈ మందు చాలా బాగా పనిచేసింది.ముఖ్యంగా ‘ప్రోతే6–12’, ‘ప్రోతే6–15’ అనే రెండు రకాల సమ్మేళనాలు అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చాయి. ఇవి కంటిలోకి ఇంజెక్షన్‌ ద్వారా ఇచ్చినప్పుడు మాత్రమే కాకుండా, కేవలం కంటి చుక్కల మందు రూపంలో వేసినప్పుడు కూడా ఎలుకలకు చూపు తిరిగొచ్చింది!మానవుల్లో మొదలైన టెస్ట్‌ డోస్‌లుఅంధత్వ నివారణ కోసం ఈ ‘ఫొటోఫార్మాకోలాజికల్‌’ చుక్కల మందు మానవులపై క్లినికల్‌ ట్రయల్స్‌ దశకు చేరుకుంది. ఫొటోఫార్మాకాలజీ అనేది కేవలం ఒక ప్రయోగశాల పరిశోధనగానే మిగిలిపోకుండా, నిజమైన వైద్య చికిత్సగా మారుతోందని ఇది నిరూపిస్తోంది.ప్రోతే6 సాంకేతికత ఇప్పటికే పేటెంట్‌ హక్కులను పొందింది. పరిశోధకులు ప్రస్తుతం దీని సురక్షితత్వాన్ని పరీక్షించడంతో పాటు, ఒక్కసారి చుక్కల మందు వేస్తే ఆ చూపు ఎంత ఎక్కువ సమయం నిలిచి ఉంటుందో పరిశీలించేందుకు, అలాగే చూపు సమయాన్ని పెంచేందుకు రసాయన సమ్మేళనాన్ని మెరుగుపరుస్తున్నారు. ఈ సాంకేతికతను మానవ ప్రయోగాలకు, క్లినికల్‌ ట్రయల్స్‌కు తీసుకువెళ్లడానికి అవసరమైన పెట్టుబడులను సమకూర్చుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తల బృందం ‘ఐల్యూమినియా’ అనే స్టార్టప్‌ కంపెనీతో కలిసి పనిచేస్తోంది.‘‘ఈ పరిశోధనను ఒక పరిపూర్ణ వైద్య చికిత్సగా మార్చడం సుదీర్ఘమైన, కష్టమైన ప్రక్రియ. కానీ, ఎలాంటి ఆపరేషన్లు లేకుండా, అత్యంత సురక్షితమైన రీతిలో మందుల ద్వారానే మెరుగైన చూపును తిరిగి తెప్పించవచ్చని ఈ ఫలితాలు నిరూపిస్తున్నాయి. రోగికి ఎలాంటి జన్యు లోపం లేదా ఎలాంటి కంటి వ్యాధి ఉన్నప్పటికీ, దాదాపు అందరికీ ఇది పనిచేస్తుంది’’ అని పరిశోధక ప్రొఫెసర్‌ గోరోస్టిజా నమ్మకంగా చెబుతున్నారు.చీకటిని తరిమికొట్టి కొత్త ఆశల కాంతులు నింపడమే శాస్త్రసాంకేతికత సాధించే అసలైన విజయం. చూపు లేని జీవుల్లో వెలుగులు నింపిన ఈ కంటి చుక్కల మందు ప్రయోగం, రేపటి రోజున లక్షలాది మంది అంధుల జీవితాల్లో సరికొత్త రంగులను నింపుతుందని శాస్త్రవేత్తలు నమ్మకంతో ఉన్నారు. నల్లని చీకటి తెరల వెనుక వెలుగుల కోసం ఎదురుచూస్తున్న ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలోనూ ఈ పరిశోధన ఒక వెలుగు దివ్వెగా మారి, వాళ్లు మళ్లీ ఈ అందమైన ప్రపంచాన్ని చూసేలా చేయాలి.- సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇదీ చదవండి: అల్జీమర్స్‌ నివారణకు...

డీజీపీ చాంబర్‌...మేజర్‌ సూరజ్‌ మెహతా మొహంలో ఆందోళన కొట్టొచ్చినట్టు కనిపిస్తోంది.ఎదురుగా క్రైమ్‌ బ్రాంచ్‌ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు.‘దేశ సరిహద్దు రక్షణకు సంబంధించిన అత్యంత రహస్యమైన డ్రోన్‌ ఆటోమేషన్‌ బ్లూప్రింట్స్‌– కీలకమైన డిఫెన్స్‌ డాక్యుమెంట్స్‌ ఉన్న కవరును తీసుకుని ఢిల్లీ నుండి హైదరాబాద్‌ వచ్చారు. మేజర్‌ సూరజ్‌ మెహతా– ఆ పత్రాలను ఐటీ కారిడార్‌లోని డిఫెన్‌ ్స రీసెర్చ్‌ విభాగానికి అందజేయాల్సి ఉంది.‘మేజర్‌ సూరజ్‌ మెహతా నిన్న రాత్రి బంజారాహిల్స్‌లోని ఒక లగ్జరీ హోటల్‌లో బస చేశారు. రాత్రి ఆయన భద్రంగా దాచుకున్న ఆ రహస్య కవరు ఉదయం చూసేసరికి మాయమైంది. ప్రభుత్వ అధికారిక లక్క ముద్ర ఉన్న ఆ కవరు పోవడం చాలా ప్రమాదకరం...’ డీజీపీ గంభీరంగా చెప్పాడు.‘అవును మిస్టర్‌ అభిమన్యు! ఎన్‌ ఐఏ, సీబీఐ ఇప్పటికిప్పుడు రంగంలోకి దిగే పరిస్థితి లేదు. చాలా కాన్ఫిడెన్షియల్‌... మీ ప్రతిభ గురించి విన్నాం... మీరే ఈ కేసును సాల్వ్‌ చేయాలి.’ మేజర్‌ మెహతా అన్నాడు.‘డోంట్‌ వర్రీ... దేశ రక్షణ మన బాధ్యత, మీరు నిశ్చింతగా వుండండి.’ చెప్పి బయటకు నడిచాడు అభిమన్యు.అతడిని అనుసరించాడు మేజర్‌ సూరజ్‌ మెహతా.అభిమన్యు వెంటనే మేజర్‌ సూరజ్‌ మెహతాతో కలిసి హోటల్‌ రూమ్‌ నంబర్‌ 404కి చేరుకున్నాడు. రూమ్‌లో ఎలాంటి గొడవ జరిగిన ఆధారాలు లేవు. లాకర్‌ తాళాలు మేజర్‌ సూరజ్‌ పాకెట్‌లోనే ఉన్నాయి. ‘రాత్రి నేను గది తాళం వేసుకుని పడుకున్నాను. కిటికీలు కూడా లోపలి నుంచే బంధించి ఉన్నాయి. మరి కవరు ఎలా మాయమైంది?’హోటల్‌లో ఉన్న అన్ని సీసీ కెమెరాలు పరిశీలిస్తున్న అభిమన్యుకు గ్రౌండ్‌ ఫ్లోర్‌లో డస్ట్‌ బిన్లను తీసుకువెళ్తున్న రూమ్‌ బాయ్‌ కనిపించాడు. ఆ డస్ట్‌ బిన్లలో ఉన్న చెత్తను ఇంకా మునిసిపల్‌ వ్యాన్‌లో తరలించలేదు. వెంటనే ఆ చెత్తలో వెతికితే కవర్‌ దొరికింది.‘కవర్‌ దొరికింది. కానీ డస్ట్‌ బిన్‌లోకి ఎలా వెళ్ళింది?’ తనలో తానే గొణుక్కుంటున్నట్టు అన్నాడు మేజర్‌ సూరజ్‌ ఆ కవర్‌ వంక చూసి.ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు తన ట్రెంచ్‌ కోట్‌ జేబులోంచి భూతద్దం తీసి ఆ కవర్‌ను పరిశీలించాడు. ‘లక్క ముద్ర అలాగే ఉంది కానీ, లోపల ఉన్న దేశ రహస్యాలు ఇప్పటికే లీక్‌ అయిపోయాయి!’ అభిమన్యు అన్నాడు.మేజర్‌ సూరజ్‌ షాకింగ్‌గా చూస్తూ వుండిపోయాడు ‘ ఇప్పుడెలా? అతని గొంతులో ఆందోళన.‘లీకైన రహస్యాలు బయటకు పొక్కకముందే లాక్‌ అవుతాయి.’ అభిమన్యు చెప్పాడు. అప్పటికే అతని బ్రెయిన్‌ మ్యాప్‌ పనిచేస్తోంది.అభిమన్యు వెంటనే హోటల్‌లో బస చేసిన వారి రికార్డులను పరిశీలించాడు. అదే ఫ్లోర్‌లో ఉన్న ఒక విదేశీ ప్లాస్టిక్‌ సర్జన్‌ ప్రొఫైల్‌ అతని దృష్టికి వచ్చింది.వెంటనే డూప్లికేట్‌ కీతో గది ఓపెన్‌ చేశాడు.∙∙ ఫెడరిక్‌ మాస్టర్‌ కీతో గది తలుపు తెరిచి షాకయ్యాడు. అతనిలో ఏదో అనుమానం.‘హలో మిస్టర్‌ ఫ్రెడరిక్‌ అమెరికా ఎఫ్‌బీఐకి కూడా దొరక్కుండా మా దేశానికి ఎందుకు వచ్చావ్‌? ఆ మాటలు విని ఆ స్పై సర్జన్‌ ఫెడరిక్‌ జేబులో నుంచి రివాల్వర్‌ తీయబోయాడు. అప్పటికే అతని వెనుక రివాల్వర్‌తో అభిమన్యు.∙∙ ‘ఫెడరిక్‌ మిమ్మల్ని ఢిల్లీ నుంచి ఫాలో అవుతూ వచ్చాడు. ఒక ప్రొఫెషనల్‌ మాత్రమే ఇలా చేయగలడు. అతని గురించి ఆరా తీస్తే డొంక కదిలింది. ఎఫ్‌బీఐ మోస్ట్‌ వాంటెడ్‌ లిస్ట్‌లో వున్నాడు.కవరు సీల్‌ పాడవకుండా ఉండటానికి, దాని అంచున ఒక చిన్న సూదితో రంధ్రం చేశాడు. ఆ రంధ్రం గుండా 0.5 ఎంఎం వ్యాసం కలిగిన అత్యంత సన్నని ఆప్టికల్‌ ఫైబర్‌ ఎండోస్కోపీ స్పై కెమెరా కేబుల్‌ను కవరు లోపలికి చొప్పించాడు. వైద్య రంగంలో శరీర భాగాలను పరీక్షించడానికి వాడే ఈ సాంకేతికతను, నేరగాళ్లు మన దేశ రహస్యాలను దొంగిలించడానికి వాడారు. లోపల ఉన్న పేపర్ల మడతలను, అందులోని అక్షరాలను ఆ కెమెరాకు ఉన్న మైక్రో–లైట్‌ సాయంతో స్పష్టంగా స్కాన్‌ చేశాడు. ఆ డేటా మొత్తం వై–ఫై ద్వారా వాళ్ల సర్వర్‌కు సెకన్ల వ్యవధిలో చేరిపోయింది. పని పూర్తయ్యాక, కెమెరాను బయటకు తీసి, ఆ రంధ్రం ఎవరికీ కనపడకుండా ఒక ప్రత్యేకమైన బూడిద రంగు గ్లూతో మూసేసి, కవరును డస్ట్‌బిన్‌ లో పడేశాడు. కవర్‌ దొరికిందని మీరు అనుకుంటారు. కానీ రహస్యాలు వెళ్లిపోతాయి.’ఫెడరిక్‌ లగేజీని తనిఖీ చేయగా, అందులో ఫెడరిక్‌ వాడిన మైక్రో–ఎండోస్కోపీ పరికరం ల్యాప్‌టాప్‌ దొరికాయి. ల్యాప్‌టాప్‌ను పరిశీలించగా, డిఫెన్‌ ్స పేపర్ల డిజిటల్‌ కాపీలు అందులో ఉన్నాయి. వాటిని ఇంకా వేరే సర్వర్‌కు అప్‌లోడ్‌ చేయలేదు. మన దేశ రక్షణకు ఏ సమస్యా లేదు. ఇతడిని ఎఫ్‌బీఐకి అప్పగించండి.ఒక చిన్న సూది రంధ్రం వెనుక ఉన్న అంతర్జాతీయ సాంకేతిక నేరాన్ని ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు ఎనలైజ్‌ చేస్తూ చెప్పాడు.‘థాంక్యూ మిస్టర్‌ అభిమన్యు. మీ మేలు మర్చిపోలేను... మీరు జీనియస్‌.. బుద్ధిబలం, భుజబలం, మీ సొత్తు. మీ శక్తియుక్తులు రెండు రాష్ట్రాలకే కాదు మొత్తం దేశానికే అవసరం. మా ఆర్మీ మీ కోసం ఎదురు చూస్తుంది.’ అంటూ కరచాలనం చేస్తూ వీడ్కోలు తీసుకున్నాడు సూరజ్‌ మెహతా.అవును... అభిమన్యుకు ఏదో రోజు దేశ రక్షణకు పిలుపు వస్తుంది.- శ్రీసుధామయిఇదీ చదవండి: కూతురి కోసం తండ్రి మొక్కు.. 75 ఏళ్లుగా దేశానికే పండుగ!

తెలుగు సినిమాలు, తెలుగు రాజకీయాలు బాగా ఫాలో అవుతుందేమో, సింహం అద్దం ముందు నిలబడి గడ్డం సవరించుకుంటూ దరహాసంతో ‘నేను సింహంలాంటి దాన్ని’ అనుకుంది.వెంటనే, ‘ఛ... ఛ... నేను సింహంలాంటి దాన్నేమిటీ? నేనే సింహాన్ని’ ఆలోచనను సవరించుకుంది. ‘ఈ అడవికి రాజును. ఏనుగు నుంచి ఎలుకపిల్ల వరకు, మహావృక్షం నుంచి గడ్డిపరక వరకు, పక్షి నుంచి పారాడే పురుగు వరకు ప్రతిదీ నా అదుపాజ్ఞల్లో ఉండాల్సిందే!’ఒక్కసారి ఒళ్ళు విరుచుకుని, గుహ బయటికి రావటానికి సమాయత్తమవుతుంటే, మనసుకు ఏదో సంకేతం అందుతున్నట్టు అనిపించింది.ఏమిటది?కొత్త ఉపద్రవమా?అడవుల్లో వుండే జంతువులకి, పక్షులకి, ఇతర జీవచరాలకీ దినదినగండం నూరేళ్ళ ఆయుష్షు జీవితమే! ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు ప్రతి సెకనూ ఉపద్రవమే! క్రూర జంతువుల రూపంలో, వేటగాళ్ల రూపంలో. అయినా తను ఈ అడవికి రారాజు. తనకి ఎవరివల్ల ఉపద్రవం ఉంటుంది? తనే మిగిలిన జంతుజాలానికి ఉపద్రవం కాని. తనని తాను సమాధానపరచుకుంది సింహం.ఆలోచిస్తూ గుహ బయటికి వచ్చి బోర విరుచుకు నిలబడి చుట్టూ ఒకసారి తేరిపార చూసింది. ఎదురుగా కుక్క, నక్క!పుట్టుకతో బద్ధశత్రువులైన రెండూ అక్కడ ఒకదాని పక్క మరోటి నిలబడి వున్నాయి– అదీ పెళ్లి చేసుకున్న ఆనవాళ్లతో, అలంకరణలతో...సింహాన్ని చూసి కుక్క అంది ‘మహారాజా, కొత్తగా పెళ్లి చేసుకున్నాం. మమ్మల్ని ఆశీర్వదించండి.’సింహం తన కళ్ళని తానే నమ్మలేక పోయింది.‘పెళ్లా? మీరా?’ అన్నది పైకి.‘చరిత్రలో ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా ఇలాంటిది జరిగిందా? పరస్పరం కలహించుకునే రెండు జాతులు పెళ్లి చేసుకోవటం ఉపద్రవం కాక మరేమిటీ?’ మనసులో అనుకుంది.‘అవును మహారాజా. ఒకళ్ళనొకళ్ళం ఇష్టపడ్డాం. పెళ్లి చేసుకున్నాం. ఆశీర్వదించండి’ ఈసారి నక్క అంది వినయంగా. దాని వినయం తెలుస్తూనే వుంది.‘మీ ఇళ్లల్లో ఒప్పుకున్నారా ఈ పెళ్ళికి?’‘లేదు మహారాజా. విభిన్న జాతుల మధ్య ప్రేమను సమాజం ఎప్పుడూ సులభంగా అంగీకరించలేదు. అయినా మేము ఒకరినొకరం ఎంచుకున్నాం. మా అభిప్రాయాలు కలిశాయి. మేము పెళ్లి చేసుకున్నాము. ఇతరులతో మాకు పనేముంది మహారాజా?’ అంది కుక్క.‘అభిప్రాయాలు కలవటమా? అసలు మీ జాతులే వేరైనప్పుడు, అలవాట్లే వేరైనప్పుడు, అభిప్రాయాలు కలవటం వింతగా వుంది.’‘అభిప్రాయాలు కలవటానికి, జాతులు వేరవటానికి సంబంధమేమిటి మహారాజా. ఆ మాటకొస్తే ఎన్ని సినిమాల్లో చూళ్ళేదూ హీరో హీరోయిన్లు దెబ్బలాడుకుంటూనే ప్రేమలో పడటం. ఇదీ అంతే అనిపించింది.’‘మనుషుల గురించి వదిలెయ్యండి. సృష్టిలో వాళ్ళని మించిన నమ్మక ద్రోహులు, స్వార్థపరులు మరెవరూ వుండరు. ఒక పని చేస్తే కొంత లాభం వస్తుందనుకుంటే స్వంత వాళ్లనే వదులుకోవడానికి సిద్ధపడతారు. అలాంటి నీతి, జాతి లేని వాళ్ళతో– మనకి పోలికేమిటి?’ సింహం గర్జించింది.ఆ అరుపుకు కుక్క, నక్క గాభరా పడ్డాయి.‘అవసరం కోసం మనుషులు ఎంతకిందికైనా దిగజారతారు. డబ్బుకోసం నానా గడ్డీ కరుస్తారు. అలాంటి వాళ్ళు అంతకంటే మంచి సినిమాలు తియ్యలేరులే. అయినా– సినిమాలు చూసే మీరు ఇవన్నీ చేశారా?’ సింహం అడిగింది.‘అవును, కాదు’ల మధ్యగా రెండూ తల ఊపాయి.‘అయినా ఒక విషయం అడుగుతాను. సూటిగా సమాధానం చెప్పండి. రేపు మీ పిల్లల్ని తోటి సమాజం సంకర జాతి అని హేళన చెయ్యదా?’రెండూ తలలు వంచుకున్నాయి– తప్పు చేసిన వాళ్ళలా.‘దానికంటే ముఖ్యంగా’ సింహం కుక్కని చూసి, ‘విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిన్నూ’ అని నక్క వైపు చూసి, ‘వంచనకు, అతి వినయానికి గుర్తుగా నిన్నూ చెప్తారు కదా. రేపెప్పుడైనా ఈ అడవిలో మిగిలిన జంతువులు మిమ్మల్ని ఒకరి గురించి మరొకరి ముందు అలా అవహేళన చేస్తే మీరు తట్టుకోగలరా?’సమాధానం ఏం చెప్పాలో తెలీక కుక్కా, నక్కా రెండూ మౌనంగా ఉండిపోయాయి.సింహమే అంది ‘రేపు మీ పిల్లలకి మీ అసలు బుద్దులు తారుమారై.. నక్క విశ్వాసం, కుక్క వినయం వస్తే, మిగిలినవి వాటిని ఎగతాళి చేస్తే వాటి చిన్ని మనసుకు గాయం అవ్వదా?’‘మహారాజా, క్షమించండి. దాని గురించి మేము ఇంకా ఆలోచించలేదు కానీ, విషయం అంతదాకా వస్తే, మా పిల్లలు ఈ అడవిలోనే, ఈ జంతువుల మద్యే ఉండాలన్న నియమమేమీ లేదు కదా. రేపు మా పిల్లలు మెరుగైన జీవితం కోసం, దేశంలోని ఇంకో అడవికో, మరోదేశానికో వలస పోవచ్చు. మనుషులు కూడా అలానే దేశాంతరం వెళుతున్నారు కదా?’ ప్రశ్నించింది నక్క.సింహానికి ఇది వాదనలతో తెగే వ్యవహారంలా అనిపించలేదు. ‘మూర్ఖులతో వాదించటమంత మూర్ఖత్వం లేదు’ అనుకుంది.చివరగా అంది ‘సరే అయిందేదో అయింది. ఇద్దరూ కుటుంబ సమస్యలతో వీధికెక్కకుండా నడుచుకోండి. ఇప్పటి ఏకాభిప్రాయాలు రేపటి అభిప్రాయభేదాలు కానివ్వకండి. అలాటిదేదైనా ఉంటే, ఇద్దరూ సామరస్యంగా చర్చించి పరిష్కరించుకోండి. జంతు సమాజం మొత్తం కళ్లన్నీ మీమీదే ఉంటాయి. రేపేదైనా జరిగితే మీ బతుకు ఎగతాళి అవుతుంది. జాగ్రత్తగా మసలుకోండి. నా అవసరం మీకు రాకూడదనే కోరుకుంటున్నా. ఒక వేళ వస్తే మాత్రం నాకు కబురుపెట్టి కలవండి.’దీవించినట్టు చెయ్యెత్తింది సింహం. కుక్క, నక్క కృతఙ్ఞతలు చెప్పి బయలుదేరాయి. ఆ ఇద్దరూ వెళ్లిపోయాక అడవి మళ్లీ నిశ్శబ్దమైంది.కానీ ఆ నిశ్శబ్దంలో ఒక గడ్డిపరక మాత్రమే వంగి నిలబడింది. ఏడురోజులుగా అది నీటిని తాకలేదు; సూర్యరశ్మిని కూడా స్వీకరించలేదు. బాగా వడలిపోయివుంది. దాని సమస్యేమిటో ఎవ్వరికీ తెలీదు. తన సమస్య ఎవరితో చెప్పుకోవాలో తెలీక అది కూడా సతమతమవుతోంది. ఈ విషయం ఆకాశంలో ఎగురుతున్న పాలపిట్ట ఒకటి గమనించింది. దాన్ని రారాజు సింహం వేగుగా నియమించుకుంది. రాజ్యంలోని క్షేమసమాచారాల్ని రాజుకు విన్నవించటమే దాని పని. సరిగ్గా– రెండురోజుల తర్వాత సింహం నుంచి గడ్డిపరకకు పిలుపొచ్చింది. గడ్డి భయంభయంగానే రాజు దగ్గిరకి పయనమయ్యింది.∙∙ పులులు, సింహాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, గాడిదలు, కుందేళ్లు, నక్కలు, జింకలు, పాములు, పక్షులు, చెట్టు, పుట్ట సహా అడవిలోని ప్రతి ప్రాణి, జీవి ఈ సమావేశానికి హాజరు కావలసిందే అని సింహం హుకుం జారీచేసింది. అన్నీ వచ్చి ఆసీనులయ్యాయి.సమావేశం ప్రారంభమయింది. క్షేమసమాచారాలయ్యాక– సింహం గడ్డిపరకని ఎగాదిగా చూసి ‘ఏమిటి నీ సమస్య?’ అడిగింది.‘వ్యక్తిగతంగా అయితే నాకు ఏ సమస్యా లేదు మహారాజా. ఇది మా సమూహం మొత్తం సమస్య. సమస్యలు ఎవరూ తమ దృష్టికి తీసుకురావటంలేదు అంటే దానర్థం సమస్యల్లేవని కాదు మహారాజా. పరిష్కారం లభిస్తుందో లేదోనని’ అర్ధోక్తిలో ఆపుచేసింది గడ్డిపరక.‘పరిష్కారం లేని సమస్యలేమీ వుండవు. కాకపోతే, చిత్తశుద్ధే కావాలి. ముందసలు నీ సమస్యేమిటో చెప్పు, పరిష్కరించ టానికి ప్రయత్నిస్తా’ అంది సింహం.‘మహారాజా, మా సమస్యలు రెండు. ఒకటి ఆత్మగౌరవం. రెండు సామాజికం.’సింహం ఆశ్చర్యంగా చూసింది.గడ్డిపరక చెప్పటం మొదలెట్టింది.‘అవును మహారాజా, అందరూ... ముఖ్యంగా మనుషులు మమ్మల్ని ‘గడ్డిపరక’ అంటూ హేళనగా మాట్లాడతారు. మేము వారికి ఎంత సేవ చేస్తామో, ఎంతగా ఉపయోగపడతామో తమకు మాత్రం తెలీదా? అందరూ పలుచన చేస్తున్నట్టు మేమంతా విడివిడిగా పరకలమే కావొచ్చు కానీ, ఐకమత్యంగా ఏనుగునే బంధించిన మా చరిత్ర గురించి అందరూ కథలు కథలుగా చెప్పుకోవటం వింత కాదు, కొత్త కూడా కాదు.’గడ్డిపరక గతవారం రోజుల్నించి ఆహారంగా కనీసం నీటిని కూడా పీల్చుకోకపోవటాన వచ్చిన నీరసంతో ఆగింది. క్షణం తర్వాత తిరిగి కొనసాగించింది.‘సమస్త భూమండలంలో మనుషులకి, పక్షులకి, జంతువులకి మాత్రమే కాదు, మాకు కూడా ప్రాణం ఉంటుంది మహారాజా. ఆ మాటకొస్తే అన్నిటికంటే అల్పప్రాణులం మేమే. ఈ సృష్టిలో మిగతా ఎవ్వరికీ అపకారం తలపెట్టని జాతి అంటే మాదే. మనుషులు ప్రకృతిని, మిగిలిన ప్రాణుల్ని నాశనం చేస్తారు. కొన్ని క్రూర జంతువులు వేటాడి మరీ అవతలివాటిని చంపుతాయి. ప్రకృతి సిద్ధమైన నీరు ఇళ్లనీ, ఊళ్ళనీ ముంచేస్తుంది. నిప్పు దేన్నయినా తగలబెడుతుంది. గాలి ఎంతటి దాన్నయినా చెదరగొడుతుంది. మేమొక్కళ్ళమే– కేవలం మేమొక్కళ్ళమే ఎవరికీ ఏ హానీ తలపెట్టకుండా మా బతుకేదో మేం బతుకుతుంటాము. అలాంటిది మమ్మల్ని బతకనీయకుండా చేస్తున్నారు మహారాజా.ఏనుగుల్లాంటి బలమైన జంతువులు ఒకసారి మా మీద కాలేస్తే అధఃపాతాళానికి వెళ్ళిపోతాము. కొన్ని కొన్నిసార్లు పునర్జన్మ అంటూ కూడా ఉండదు. మేకలు, గొర్రెలు, కుందేళ్లు తమతమ కోర పళ్లతో కొరికి పరపరా నములుతుంటే మా బాధ వర్ణనాతీతం. అదైనా పర్లేదు మహారాజా, పుట్టి నాల్రోజులు కూడా కాని పచ్చటి పసికందు పసరికల్ని కూడా వదలకుండా అలానే తింటుంటే, మా కళ్ళముందే అవి నిర్జీవమై పోతుంటే, మా గోడు ఎవరికి చెప్పుకోవాలి మహారాజా. తలచుకుంటుంటేనే కడుపు తరుక్కుపోతుంది.’ గడ్డిపరక కన్నీరు పెట్టుకుంది.సింహానికి జాలేసింది. కానీ, దాని బాధ విచిత్రంగా అనిపించింది. ఏనుగులాంటివి నడుస్తుంటే గడ్డి నలగదా? కుందేళ్ళ ఆహారమే పసిరిక ఐతే వాటిని తినకూడదా? మరి జంతువులు నడవకూడదా? మేకలు పస్తులుండాలా? సృష్టిలోని ప్రతి జీవి మనుగడకి ప్రకృతి కొన్ని దిశానిర్దేశాలు చేసింది కదా. అది కాకూడదంటే ఎలా? ఆ మాటే గడ్డిపరకతో అంది.‘గడ్డీ! నీ కోరికెందుకో విచిత్రంగా అన్పిస్తుంది. ప్రకృతి ధర్మం ప్రకారం పులులు, సింహాలకి మిగిలిన జంతువులే ఆహారం.గద్దలకి కోడిపిల్లలు ఆహారం. పాములకు కప్పలు ఆహారం. అలాగే నువ్వూ కొన్నిటికి ఆహారం. పెద్దపెద్ద జంతువులు నడుస్తుంటే నువ్వే కాదు, కొన్ని వేల జీవరాశులు కంటికి కనిపించనివి మరణిస్తుంటాయి. అంత మాత్రం చేత అవన్నీ నిషిద్ధమైతే ఎలా? అయినా– నీ బాధేమిటో నాకు స్పష్టంగా అర్థం కావటం లేదు. ఇంకొంచం వివరంగా చెప్పు.’‘అదే మహారాజా, నేనూ అక్కడికే వస్తున్నా. ప్రకృతి ధర్మం ఎప్పుడూ బలవంతుల వైపే ఉంటుంది. ఎందుకంటే– అది తయారుచేసేది బలవంతులు, అధికారం ఉన్నవాళ్ళే కదా. అల్పప్రాణులమైన మాలాంటి వాళ్ళు వాటిని కచ్చితంగా పాటించాల్సిందే. అంతెందుకు మహారాజా, ఒక ప్రశ్న అడుగుతాను. నిజాయితీగా సమాధానం చెప్పండి. ఒక మనిషి కారులో వెళుతున్నాడనుకోండి. ఒక సైకిలో, స్కూటరో తెలిసో, తెలియకో ఆ కారుకి అడ్డంగా వస్తే అతడెంత కోప్పడతాడు? వీలైతే ఒకసారి తొక్కిస్తే, జీవితంలో ఇంకెప్పుడూ ఇలా ఎవరికీ అడ్డుపడకూడదనే గుణపాఠం నేర్పించాలనుకుంటాడా లేదా? మరి అదే మనిషి కారుకి ఏ లారీనో, బస్సో ఎదురుగా వస్తే ఏమనుకుంటాడు? మనసులో వాళ్ళను తిట్టుకున్నా ‘వాడితో మనకెందుకులే గొడవ? పక్కకి జరిగి వెళితే మనకే మంచిది’ అనుకుంటాడు కదా.ఒకే మనిషి ఒకే సందర్భంలో రెండు రకాలుగా ఎందుకు ఆలోచించాడు? తనకంటే బలహీనమైన సైకిలువాణ్ణి చూస్తే ఎందుకు కొట్టాలనిపించింది? బలవంతుణ్ణి చూస్తే శాంతం దానంతట అదే ఎందుకు, ఎలా వచ్చింది? అంటే – మనిషి ఆలోచన, ధర్మం.. సందర్భాన్ని బట్టి మారాయి తప్ప ప్రకృతి నిర్దేశించిన నియమాల ప్రకారం కాదు కదా? ఐతే – ఇక్కడ నేను మనిషి ఆలోచనా విధానం గురించి ఎందుకు చెప్పానంటే, మనలో చాలామంది ఇప్పుడు మానవుల్లాగే ఆలోచిస్తున్నారు కాబట్టి. ఇప్పుడు చెప్పండి మహారాజా, నా ప్రశ్న న్యాయమైనదా కాదా? పరిష్కరించవలసిందా కాదా?’అన్ని ప్రాణులు ఆశ్చర్యంగా చూస్తుంటే, గడ్డిపరక చేతులు జోడించి ‘మహారాజా, ఇప్పుడు మీరు చెప్పబోయే పరిష్కారం భవిష్యత్‌ తరాలకు, మాలాంటి అల్ప జీవులకు ఒక వేదం కావాలి. దయచేసి అన్నీ అలోచించి నిర్ణయం తీసుకోండి. మీ నిర్ణయమే మాకు శిరోధార్యం’ వినమ్రంగా అంది.మిగిలిన జంతువులు, పక్షులు అప్పటివరకూ నిశ్శబ్దంగా వున్నాయి. ఇన్నాళ్లూ తాము ఎప్పుడూ ఈ కోణంలోంచి ఆలోచించలేదు. ఏదో పుట్టాం... తింటున్నాం... బతుకుతున్నాం... అనుకుంటున్నామే గానీ, మొదలేదో తుదియేదో తెలీని అంత అల్పప్రాణి గడ్డిపోచలో ఇంత ఆలోచన ఉందా? దాని గుండెల్లో ఇంత విషాదం గూడుకట్టుకుని ఉందా?రాజైన సింహం దానికి ఏం సమాధానం చెప్పబోతుందో అని జంతువులు, పక్షులు, మిగిలిన జీవజాలం అన్నీ చెవులు రిక్కించి వినటానికి సిద్ధంగా వున్నాయి. ఒళ్ళంతా కళ్ళు చేసుకుని మరీ అందుకోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి.ఇప్పుడు సింహం చెప్పబోయే సమాధానం భవిష్యత్‌ తరాలకు ఒక మార్గనిర్దేశనం అవుతుంది. చరిత్ర పుస్తకంలో అది ఒక పాఠమవుతుంది. ఎన్నో ఒడిదుడుకులు చూసి, జీవితాన్ని కాచి వడబోసిన సింహం దీనికి ఏం సమాధానం చెబుతుంది?ఇన్ని రోజులూ ఒకెత్తు! ఇక మీదట మరోఎత్తు! సృష్టిలో ప్రతి జీవికీ జీవించే హక్కు ఉంటుంది. అవతలి వాళ్ళని బాధపెట్టి, వారి బలహీనతల్ని సోపానాలుగా మార్చుకుని పైకెదిగే, ఎదగాలనుకునే వాళ్ళ ఆలోచనలకు ఇపుడు సింహం ఇవ్వబోయే తీర్పు ఒక చెంపపెట్టు కావాలి. అన్నీ ఉత్కంఠగా ఎదురు చూస్తున్నాయి. సింహం కూడా ఆలోచనలో పడింది. ఇప్పటివరకూ ఎవరూ స్పృశించని కోణం ఇది. ఎప్పుడూ ఎదుర్కోని ప్రశ్న. ప్రశ్న చాలా చిన్నదే. కానీ, జవాబు చాలా పెద్ద చిక్కే. ఏం సమాధానం చెప్పాలి? ఎదో ఒక తీర్పయితే చెప్పొచ్చు, కానీ అది ఎవ్వరినీ నొప్పించకూడదు. అందరినీ ఒప్పించగలగాలి. చరిత్రాత్మకమైన తీర్పు ఇవ్వబోయేటప్పుడు అన్ని విషయాలూ కూలంకషంగా ఆలోచించాలి.తప్పొప్పుల్ని బేరీజు వేసుకోవాలి. సమస్యను అన్ని వైపులనించీ నిశితంగా పరిశీలించాలి. రేప్పొద్దున ఎవరూ తనని గాని, తానిచ్చిన తీర్పుని గాని వేలెత్తి చూపకూడదు. దానికి గానూ, సింహానికి తనకున్న అనుభవం చాలదనిపించింది. దీని గురించి తన మంత్రులతో, న్యాయ కోవిదులతో, మేధావులతో చర్చించి ఒక నిర్ణయం తీసుకోవాలి. అందుకు గానూ కొంత సమయం పడుతుంది.ఆ మాటే చెప్పింది ‘ఇక్కడికి వచ్చిన మీ అందరికీ ధన్యవాదాలు. గడ్డిపరక చిన్నదే కానీ, అదడిగిన ప్రశ్న భూమండలమంత పెద్దది. అంతపెద్ద సమస్యకి సమాధానం ఒక నిమిషంలో వెల్లడించతరం కాదు. దానికిగానూ నాక్కొంత సమయం కావాలి. నాలుగోరోజు ఉదయం తిరిగీ మనందరం ఇక్కడే కలుద్దాం. అప్పటికి నేను దీనికి ఒక న్యాయసమ్మతమైన పరిష్కారం కనుగొనగలనని భావిస్తున్నాను. అందరూ సహకరించగలరని విజ్ఞప్తి.’సింహం లేచింది. అన్ని జంతువులూ అక్కణ్ణించి నిష్క్రమించాయి. ఆ రాత్రి అడవిలో ప్రతి జీవి ఒకే ప్రశ్నతో నిద్రపోయింది– గడ్డిపరకకు న్యాయం జరుగుతుందా?∙∙ అయితే– రేపు తీర్పు అనగా, ముందురోజు రాత్రి. చిన్నగా ప్రారంభమైన వర్షం పెనుతుఫానుగా మారింది. చెట్లు నేల కూలాయి, రాళ్లు విరిగి పడ్డాయి, కొండలమీది నుంచి ప్రవహించిన నీరు అడ్డొచ్చిన ప్రతి ఊరునీ, వాడనీ తనలో కలిపేసుకుని సముద్రంలో లీనమైంది. అడవిలోని జంతువులు చెల్లాచెదురయ్యాయి. మిగిలిన జీవరాశులు కకావికలమయ్యాయి. ఎన్ని బతికాయో, ఎన్ని చనిపోయాయో ఎవరికీ తెలీదు. సింహం గుహ మొత్తం కూలబడింది. ఆ అర్ధరాత్రిలో, ఆ నిశీధిలో ఎవరు ఎటువైపు వెళ్లాలో తెలీక పక్షుల అరుపులు, జంతువుల రోదనలు, హాహాకారాలు... వెరసి అదొక శ్మశానాన్ని తలపిస్తోంది. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా – నేనే బలవంతుడినని గర్వపడిన ఏనుగుల్లేవు.రాజునని అహంకరించిన సింహాల్లేవు. పరులని మోసగించే నక్కల్లేవు. పక్షులకి గూళ్ళులేవు. పాములకు బొరియల్లేవు.పులులూ, అడవి దున్నలూ, జింకలూ, కొమ్ములు విసిరే ఎద్దులూ– ఏవీ లేవు. దేని జాడా తెలియటం లేదు. ఉన్నదల్లా నిర్జనమైన అడవి, నిర్వీర్యమైన ప్రకృతి, శ్మశాన నిశ్శబ్దం!అప్పడు, ఆ దృశ్యం ‘ఎంతటి బలవంతుడైన ప్రకతి ముందు దిగదుడుపే’ అన్న జీవిత సత్యాన్ని చెబుతుంది.తెలుసుకున్న వాళ్లకి తెలుసుకున్నంత.తెల్లవారింది.ఆ నిర్జనారణ్యంలో, ఆ శ్మశాన సమాధుల్లో, అల్లకల్లోలాల మధ్యలో... కొండాకోనల వెనకనించి దిక్కుల్ని చీల్చుకుంటూ వస్తున్న ప్రభాత సూర్యకిరణాలు.! భూమి బద్దలైనా, ఆకాశం తలక్రిందులైనా, సముద్రాలు ఉప్పొంగినా... అలుపెరగని సైనికుడిలా, నిద్రావస్థ నుంచి ప్రపంచాన్ని జాగృతం చేయటానికి అప్పుడప్పుడే భూమిపైకి వస్తున్న తొలి రవికిరణాలు! వాటినే చూడటానికన్నట్టు ధీటుగా నిలబడ్డ గడ్డిపోచ ఒకటి! నడుము మీద చెయ్యేసి, రొమ్ము విరగదీసి సూర్యుడికి అభిముఖంగా, దమ్ము చూపిస్తూ నిటారుగా నిలబడ్డ ఆ గడ్డి పరక... ఏం పాఠం చెబుతుంది?కొన్నిసార్లు తగ్గటమే– నెగ్గటం – ప్రపంచంలో అయినా, జీవితంలో అయినా!‘ప్రకృతికి, పరమాత్ముడికి ఎంతటి వీరుడైనా, ధీరుడైనా తలవంచాల్సిందే’ అర్థం చేసుకున్నోళ్లకి అర్థం చేసుకున్నంత!!తనను తాను బ్రహ్మంగా భావించిన సింహం కనుమరుగైంది. బ్రహ్మంలో తానొక భాగమని తెలుసుకున్న గడ్డిపరక మాత్రం నిలిచింది.అహం బ్రహ్మాస్మి!! సడ్డా సుబ్బారెడ్డిఇదీ చదవండి: ‘అమ్మా.. నా ఇంటికి నన్ను తీసుకెళ్లు!’ బాలుడి మాటలలో మిస్టరీ!

ఇదో విచిత్రమైన విడాకుల కేసు. పెళ్లి జరిగింది కానీ, ఇద్దరూ ఒక్క రోజూ కలిసి జీవించలేదు, కాపురం చేయలేదు. దాంపత్య జీవితం మొదలుకాకముందే వారి వివాహ బంధం ముగిసిపోయింది. అయితే వీరు వేరు పడడానికి, విడాకులు తీసుకోవడానికి 20 ఏళ్లు పట్టింది. కింది కోర్టు నుంచి సుప్రీంకోర్టు వరకు ఈ కేసు నడిచింది. చివరికి భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 142 కింద ప్రత్యేక అధికారాన్ని ఉపయోగించి సుప్రీంకోర్టు ఈ వివాహాన్ని రద్దు చేసి, ఈ కేసుకు ముగింపు పలికింది.తమిళనాడుకు చెందిన శివశంకరన్, సంతిమీనాల్‌కు 2002లో వివాహం జరిగింది. పెళ్లి తర్వాత ఆమె అత్తారింటికి వెళ్లలేదు. ఎవరికీ చెప్పకుండా పెళ్లి రోజు రాత్రి కల్యాణమండపం నుంచి సొంతూరికి వెళ్లిపోయింది. మరుసటి రోజు బంధువులు ఆమెను తిరిగి తీసుకొచ్చి కాపురం చక్కబెట్టేందుకు చేసిన ప్రయత్నం ఫలించలేదు. పెళ్లి ఆమె సమ్మతితో జరగలేదని భావిస్తోందని, అందుకే ఈ విధంగా చేస్తోందని భర్త పేర్కొన్నాడు. భార్య ప్రవర్తనతో తాను మానసికంగా కుంగిపోయానని పేర్కొంటూ హిందూ వివాహ చట్టంలోని సెక్షన్‌ 13(1)(ఐ–ఏ)కింద 2002లోనే విడాకుల నోటీసు పంపాడు.వివాహ పునరుద్ధరణ కోరిన భార్య‘అదనపు కట్నం కోసం తనను వేధించారని, తన భర్త నుంచి అతని సోదరులే తనని దూరం చేశారని సంతిమీనాల్‌ ఆరోపించారు. వివాహ పునరుద్ధరణ కోరుతూ ఆమె పిటిషన్‌ దాఖలు చేశారు..ఆమె భర్త సోదరులపై చేసిన ఆరోపణలు మౌఖికంగా తప్ప సాక్ష్యాధారాలను సమర్పించలేదు. భార్యభర్తలు కలిసి జీవించకపోవడం, వివాహ పునరుద్ధరణ కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు సఫలం కాకపోవడం తదితర కారణాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని 2008లో ట్రయల్‌ కోర్టు విడాకులు మంజూరు చేసింది. అప్పటికి వారికి వివాహం జరిగి ఆరేళ్లు.ఆరు రోజులకే రెండో పెళ్లివిడాకుల తీర్పు వచ్చిన ఆరు రోజులకే భర్త రెండో వివాహం చేసుకున్నాడు. విడాకుల తీర్పుపై మొదటి భార్య అప్పీల్‌కు Ðð ళ్లింది. అప్పిలేట్‌కోర్టు ఆమె వాదనను అంగీకరిస్తూ వివాహ బంధాన్ని కొనసాగించాలని తీర్పు ఇచ్చింది. విడాకుల డిక్రీని రద్దు చేసింది. భర్త ఈ తీర్పును హైకోర్టులో సవాలు చేశాడు. అప్పీలు కోర్టు తీర్పును పక్కన పెట్టి, ట్రయల్‌ కోర్టు ఇచ్చిన విడాకుల డిక్రీని సమర్థిస్తూ హైకోర్టు 2018లో తీర్పు ఇచ్చింది. అప్పటికే వారికి పెళ్లయి 15 సంవత్సరాలకు పైగా గడిచిపోయాయి.రివ్యూ పిటిషన్‌ దాఖలువివాహ బంధం కొనసాగడం లేదన్న ఒక్క కారణంతో విడాకులు మంజూరు చేసే అధికారం ట్రయల్, హైకోర్టులకు లేవని పేర్కొంటూ ఆమె రివ్యూ పిటిషన్‌ దాఖలు చేశారు. చివరకు ఈ వివాదం సుప్రీంకోర్టు చేరింది. భర్త నుంచి ఎటువంటి మెయింటెనెన్స్‌ కోరడం లేదని, రెండో వివాహ స్థితిని ప్రభావితం చేయాలని మొదటి భార్య భావించడం లేదని ఆమె తరఫు న్యాయవాది కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు. అయితే ‘మొదటి వివాహం ముగిసిపోయిందనే వాదనను ఆమె సమ్మతించడం లేదని పేర్కొన్నాడు.’ ఈ దశలో ఏం చేయాలనేదే సుప్రీంకోర్టు ముందున్న అసలు సమస్య.ఆర్టికల్‌ 142ని వినియోగించుకున్న ‘సుప్రీం’భర్తతో కలిసి ఉంటానని భార్య చెప్పినప్పటికీ ఏళ్ల తరబడి ఆమె వేరుగా ఉంటోంది. వారి బంధం కొనసాగించేందుకు మధ్యవర్తుల ప్రయత్నాలూ ఫలించలేదు. ఈ కారణాలతో వివాహ బంధం కొనసాగే పరిస్థితులు కనిపించడం లేదని కోర్టు నిర్ధారణకు వచ్చింది. పైగా ఆర్‌టీఐ కింద భర్త వ్యక్తిగత వివరాలు కోరడం, రెండో వివాహంపై భర్త పని చేసే కార్యాలయ ఉన్నతాధికారులకు చర్యలు తీసుకోవాలని ఫిర్యాదు చేయడం. ఐపీసీ సెక్షన్‌ 494 కింద కేసు పెట్టడం వంటి అంశాలను సుప్రీంకోర్టు పరిశీలించింది. కేవలం విడిగా ఉన్నారనే అంశమే కాకుండా, ఇతర వాటినీ పరిశీలించింది. తిరిగి చక్కదిద్దలేని విధంగా వివాహ బంధం వికటించిందనే అంశాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్న సుప్రీంకోర్టు– భారతరాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 142 కింద ప్రత్యేక అధికారాల్ని వినియోగించుకుని వారికి విడాకులు మంజూరు చేసింది. వారి వివాహ బంధానికి ముగింపు పలికింది. దీంతో పాటు ఆమె ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కాపాడడానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఆమెకు శాశ్వత భరణం ఏకమొత్తం ఒకేసారి చెల్లించాలని ఆదేశించింది.ఈ కేసులో కేవలం ఏళ్ల తరబడి విడిగా ఉండడం, మానసిక క్రూరత్వాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. ఈ రెండు ఉన్న అన్నీ కేసుల్లోనూ ఆర్టికల్‌ 142 కింద విడాకుల మంజూరుకు అవకాశం లేదు. ప్రత్యేక పరిస్థితులను కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకుంది. కలిసి జీవించలేని ఇద్దర్ని ఒక వివాహ బంధం పేరుతో బంధించి ఉంచడం కంటే విడివిడిగా అయినా ప్రశాంత జీవితం గడపడమే మేలని భావించింది. వారి వివాహ బంధానికి, సుదీర్ఘన్యాయ పోరాటానికి సుప్రీంకోర్టు ముగింపు పలికింది. ఇద్దరికీ కొత్త జీవితానికి మార్గం చూపింది.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇదీ చదవండి: కూతురి కోసం తండ్రి మొక్కు.. 75 ఏళ్లుగా దేశానికే పండుగ!

కొన్ని పండుగల వెనుక సంస్కృతీ సంప్రదాయాల చరిత్ర ఉంటే, మరికొన్ని పండుగలు భావోద్వేగాలు, విశ్వాసాలతో ముడిపడి ఉంటాయి. అలాంటి అరుదైన పండుగే ‘నేషనల్‌ ఫెస్టివల్‌ ఆఫ్‌ లా మెజొరానా’. పనామాలోని గ్వరారేలో ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబర్‌ మాసంలో ఈ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు. పనామా ప్రజల గ్రామీణ సంస్కృతి, సంగీతం, నృత్యం, సంప్రదాయ దుస్తులు, రైతుల జీవన విధానాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ ఉత్సవం 1949లో ప్రారంభమైంది.ఈ మెజొరానా పండుగ ప్రారంభం వెనుక ఓ తండ్రి వేదన ఉంది. ఈ పండుగ నిర్వాహకులలో ఒకరైన మాన్యుయెల్‌ ఫెర్నాండో జారాతె కుమార్తె లుకీమియాతో బాధపడేది. దీంతో జారాతె ‘వర్జిన్‌ డి లాస్‌ మెర్సిడెస్‌’ అమ్మవారిని వేడుకున్నాడు. తన కుమార్తె ఆరోగ్యం బాగుపడితే, అమ్మవారి దయకు కృతజ్ఞతగా ప్రతి ఏడాది జానపద సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా ఒక గొప్ప ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తానని మొక్కుకున్నాడు. ఆశ్చర్యకరంగా ఆ బాలిక కోలుకోవడంతో– ఇచ్చిన మాట ప్రకారం 1949లో మొదటిసారి ఈ జానపద సంబరాలకు శ్రీకారం చుట్టారు. ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్‌లో నిర్వహించే ఈ వేడుకలకు వేలాదిమంది భక్తులు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పర్యాటకులు తరలివస్తారు. ఈ ఏడాది ఈ వేడుకలను సెప్టెంబర్‌ 19 నుంచి 28 వరకు నిర్వహించనున్నారు.పనామా గ్రామీణ సంప్రదాయాలను కాపాడటమే ఈ మెజొరానా పండుగ లక్ష్యం. ముఖ్యంగా రైతుల జీవన విధానం, వారి పాటలు, సంగీతం, నృత్యాలు, దుస్తులు, చేతివృత్తులు, స్థానిక కళలను తరువాతి తరాలకు అందించాలనుకున్నారు. అందులో ప్రధాన పాత్రను ‘మెజొరానా’ అనే ఒక ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయ సంగీత వాయిద్యానికి ఇచ్చారు. పరిమాణంలో చిన్నదిగా కనిపించినా దాని శబ్దానికి ప్రత్యేకత ఉంది. ముఖ్యంగా పనామా గ్రామీణ కవులు పాడే ‘దెసిమా’ పాటలకు ఇది సంగీత సహకారం అందిస్తుంది. సెడార్, బాల్సో, వోలడార్‌ వంటి స్థానిక కలపతో ఈ మెజొరానాలను తయారు చేస్తారు. గతంలో వీటి తంత్రుల కోసం కోడి పేగులను ఉపయోగించేవారు, ప్రస్తుతం నైలాన్‌ తీగలను ఉపయోగిస్తున్నారు.కారెటాస్‌ పరేడ్‌ మరో ప్రత్యేకత అలంకరించిన ఎద్దుల బండ్ల ఊరేగింపు. పండుగ ముగింపు వేడుకల్లో ఈ ఊరేగింపు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.‘ఫెస్టివల్‌ ఆఫ్‌ మెజొరానా’ కేవలం ఒక సంగీత వేడుక కాదు. అనేక సంప్రదాయ కళలకు వేదిక. దాదాపు 75 ఏళ్లకు పైగా కొనసాగుతున్న ఈ వేడుక ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి కూడా వేదిక కల్పిస్తోంది. ఒక కుటుంబం మొక్కుకున్న మొక్కు ఓ దేశానికి పండుగగా మారి, జానపద సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.పాటల్లో పలికే రైతు జీవితం..ఈ ఉత్సవంలోని ‘దెసిమా’ పాటలు ప్రత్యేక ఆకర్షణ. గ్రామీణ జీవితం, రైతుల కష్టాలు, ప్రేమ, ప్రకృతి వంటి ఎన్నో విషయాలను పాటల రూపంలో చెప్పే సంప్రదాయం ఇది. పిల్లల నుంచి పెద్దల వరకు ఈ పోటీల్లో పాల్గొంటారు.- రమా జంబులఇదీ చదవండి: శాపంతో చెట్లుగా మారిన దంపతులు.. వినాయక పూజలో దాగిన కథ!

పూర్వం మాళవదేశంలో ఔరవుడు అనే విప్రుడు ఉండేవాడు. అతడు వేదవేదాంగవేత్త, పండితుడు, మేధావి. అతడి భార్య సుమేధ. భర్తకు తగిన ఇల్లాలు. ఆ దంపతులకు ఒక బాలిక జన్మించింది. వారు ఆమెకు శమీక అని నామకరణం చేసి, అల్లారుముద్దుగా పెంచసాగారు.శమీకకు ఎనిమిదేళ్లు వచ్చాక ఔరవుడు కుమార్తె కోసం వరాన్వేషణ ప్రారంభించాడు. ధౌమ్యుడి పుత్రడు, శౌనక మహర్షి శిష్యుడు, గురుసేవాతత్పరుడు అయిన మందారుడు అనే బాలుడి గురించి విన్నాడు. ధౌమ్య శౌనకులతో తన ఇంటికి సకుటుంబ సపరివారంగా ఆహ్వానించి, మందారుడితో తన కుమార్తె శమీక వివాహాన్ని జరిపించాడు. వివాహం తర్వాత మందారుడు తన గురుకులానికి వెళ్లిపోయాడు.కొంతకాలానికి శమీక వ్యక్తురాలైంది. ఈ సంగతి తెలుసుకుని, మందారుడు అత్తవారింటికి వచ్చాడు. ఔరవుడు అతడికి మృష్టాన్న భోజనం పెట్టి, అల్లుడి మర్యాదలన్నీ చేశాడు. ధన కనక రాశులతో కుమార్తెను అప్పగించాడు. ‘విప్రపుత్రా! నా కుమార్తెను విధి విధానంగా నీకు అప్పగిస్తున్నాను. ఆమెను అత్యంత ప్రేమగా చూసుకుంటూ, జాగ్రత్తగా దాంపత్యం చేయాలి’ అని పరిపరి విధాలుగా జాగ్రత్తలు చెప్పి, సాగనంపాడు. శమీక మందారులు వెంటనే ఆశ్రమానికి వెళ్లక వనంలోనే సల్లాపాలాడుతూ గడపసాగారు. కొద్ది రోజులకు వారు ఉంటున్న వనానికి భృశుండి మహర్షి వచ్చాడు. దీర్ఘతపస్సు ఆచరించడం వల్ల ఆయన భ్రూమధ్యంలో తొండం అంకురించింది. నుదుట తొండం ఉన్న ఆ మహర్షి రూపాన్ని చూసి, శమీక మందారులు యవ్వన చాపల్యంతో పరిహసించారు.వారి పరిహాసానికి భృంశుడికి కోపం వచ్చింది. ‘మూర్ఖులారా! మీరు నన్ను పరిహసించి నవ్వారు. అందువల్ల మీరు సర్వప్రాణులూ వర్జించే వృక్షాలుగా మారిపోండి’ అని శపించారు. భృంశుడి శాపానికి శమీక మందారులు భయంతో వణికిపోయారు. వెంటనే క్షమించమంటూ ఆయన పాదాల ముందు మోకరిల్లారు.‘మీరు నా నుదుటనున్న తొండాన్ని చూసి నవ్వారు. అందువల్ల తొండమున్న దేవుడైన వినాయకుడు మిమ్మల్ని కటాక్షించినప్పుడు మీకు మీ నిజరూపాలు తిరిగి వస్తాయి’ అని చెప్పి, వెళ్లిపోయాడు. శమీక శమీవృక్షంగా, మందారుడు మందారవృక్షంగా మారిపోయారు. అత్తవారింటికి వెళ్లిన శిష్యుడు ఎన్నాళ్లయినా తిరిగి రాకపోవడంతో శౌనకుడు శిష్య సమేతంగా ఔరవుని ఇంటికి వెళ్లి, మందారుడి గురించి అడిగాడు. తాను కూతురితో సహా అల్లుడిని చాలారోజుల కిందటే పంపానని ఔరవుడు బదులిచ్చాడు. పిల్లలు జాడలేకుండా పోవడంతో శౌనకుడు, ఔరవుడు– ఇద్దరూ చింతాక్రాంతులయ్యారు. అడవిమార్గంలో వారిని ఏ క్రూరమృగాలైనా చంపేసి ఉంటాయేమోనని లేదా చోరుల బారినపడి హతమైపోయి ఉంటారేమోనని భయపడ్డారు. చివరకు ఇద్దరూ కలసి శమీక మందారులను వెదకడానికి అడవిలోకి వెళ్లారు. అటవీమార్గంలో వారి పాదచిహ్నాలను గుర్తించారు. అలసిపోవడంతో ఔరవ శౌనకులు అడవిలోని కొలనులో స్నానం చేసి, ధ్యానమగ్నులయ్యారు. ధ్యానంలో వారికి జరిగినదంతా తెలిసింది.‘మందారుడిని చదువు కోసం అతడి తండ్రి నా గురుకులంలో వదిలి వెళ్లాడు. అతడికి నేనిప్పుడు ఏమని బదులివ్వాలి?’ అని శౌనకుడు శోకతప్తుడయ్యాడు. ఔరవుడిదీ అదే పరిస్థితి. గణేశుడిని ఆరాధించి, వీరి శాపవిమోచనను కోరుకుందాం అని ఇద్దరూ ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. వెంటనే వారు ఒంటికాలిపై నిలబడి గణేశుని కోసం తపస్సు ప్రారంభించారు. నిరాహారులై వారు ఒంటికాలిపై ఏకధాటిగా సాగిస్తున్న తపస్సుకు గణేశుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. వారి ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఏకదంతుడు కళ్లముందు నిలిచే సరికి శౌనక ఔరవులు భక్తిపారవశ్యంతో అతడిని స్తుతించారు.‘భక్తులారా! మీ తపస్సుకు మెచ్చాను. మీ మనోభీష్టమేమిటో చెప్పండి, నెరవేరుస్తాను’ అని పలికాడు గజాననుడు. శౌనక ఔరవులు శమీక మందారుల వృత్తాంతాన్ని చెప్పి, వారికి శాపవిమోచనం కలిగించాలని కోరారు. గణేశుడు ‘తథాస్తు’ అని పలికాడు.‘నేను ఎల్లప్పుడూ మందారవృక్ష మూలంలో నిలిచి ఉంటాను. శమీవృక్షంలోనూ కొలువై ఉంటాను. నాకు దూర్వాంకురాలే కాకుండా శమీపత్రాలు కూడా ప్రీతిపాత్రమవుతాయి. దూర్వాంకురాలు, మందార పత్రాలు లభించనప్పుడు శమీపత్రాలతో పూజిస్తే, నేను ప్రసన్నుడనవుతాను. దూర్వాంకుర, మందారపత్ర, శమీపత్రాలతో నన్ను పూజించేవారికి మనోవాంఛిత సిద్ధి, మోక్షప్రాప్తి కలుగుతాయి’ అని పలికి గణపతి అంతర్ధానమయ్యాడు.పురావిశేషం..ఇది దేశంలోనే అత్యంత అరుదైన ఆలయం. ఉత్తరాఖండ్‌ రాష్ట్రంలోని అల్మోరా జిల్లా కుమావూ కొండల ప్రాంతంలో చితాయి గ్రామంలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని స్థానికులు ‘గోలూ దేవతా’ ఆలయంగా పిలుస్తారు. ఇక్కడి మూలవిరాట్టు ‘చితాయీ గోలూ దేవత’ శివుడి అవతారమైన గౌరభైరవుడు. గౌరభైరవుడు సత్వరన్యాయం చేస్తాడని భక్తుల విశ్వాసం. న్యాయం కోరుతూ రాసే విజ్ఞాపనపత్రాలను భక్తులు ఈ ఆలయంలో వేలాడదీస్తారు. తమకు న్యాయం జరిగితే, ఆలయానికి తిరిగి వచ్చి కంచు లేదా రాగి లేదా ఇత్తడి లోహాలతో తయారు చేసిన గంటలను వేలాడదీస్తారు. ఈ ఆలయంలో ఎక్కడ చూసినా, అసంఖ్యాకంగా గంటలు, భక్తులు వేలాడదీసే విజ్ఞాపనపత్రాల కాగితాలు కనిపిస్తాయి.- సాంఖ్యాయనఇదీ చదవండి: కృష్ణాష్టమి తెలిసిందే.. ‘రాధాష్టమి’ ఎంతమందికి తెలుసు?

2010... ఓక్లహామానగరం ప్రశాంతంగా నిద్రపోతోంది. రోడ్డుపై అడపాదడపా వెళ్లే వాహనాలు మినహా ఎలాంటి అలికిడీ లేదు. అంతలో ర్యాన్‌ హ్యామన్స్‌ అనే నాలుగేళ్ల బాలుడు నిద్రలోనే గట్టిగా ఏడవడం ప్రారంభించాడు. అది విని తల్లి సిండీ మేలుకుంది. ఏదైనా పీడకల వచ్చేందేమో అనుకుని ర్యాన్‌ను దగ్గరకు తీసుకుని ఓదార్చింది. అయినా ఆ బాలుడు గుక్క తిప్పుకోకుండా ఏడుస్తూనే ఉన్నాడు. కాసేపటి తర్వాత నెమ్మదిగా కళ్లు తెరిచాడు.‘అమ్మా... నన్ను హాలీవుడ్‌లోని నా ఇంటికి తీసుకెళ్లు. అక్కడున్న నా వాళ్లను వెంటనే చూడాలి’ అని అనేసరికి సిండీకి ఏమీ అర్థం కాలేదు. ఏదైనా కల వచ్చి అలా అన్నాడేమో అని సరిపెట్టుకుంది. రోజులు గడిచేకొద్దీ ర్యాన్‌ మాటలు మరింత విచిత్రంగా మారాయి. ‘నాకు పెద్ద ఇల్లు, కారు ఉండేవి. ఇంటి ముందు స్విమ్మింగ్‌ పూల్‌ కూడా ఉండేది. నేను చాలా డబ్బున్నవాడిని’ అని తరచుగా చెబుతుండేవాడు. తాను గతంలో మరో కుటుంబంతో జీవించానని, అక్కడికి తిరిగి వెళ్లాలని పట్టుబట్టేవాడు. అతడి మాటల్లో ఏౖదైనా నిజం ఉందేమో తెలుసుకోవాలని భావించిన సిండీ, ఓ రోజు లైబ్రరీ నుంచి హాలీవుడ్‌కు సంబంధించిన కొన్ని పుస్తకాలు తెప్పించి కుమారుడికి ఇచ్చింది.అవి చూస్తున్న ర్యాన్‌కు 1932లో వచ్చిన ‘నైట్‌ ఆఫ్టర్‌ నైట్‌’ సినిమా ఫొటో ఒకటి బాగా ఆకర్షించింది. అందులో ఓ వ్యక్తిని చూపిస్తూ, ‘ఇది నేనే...’ అంటూ బిగ్గరగా అరిచాడు. ఆ వ్యక్తిని చూసిన తల్లికి ఒక్కసారిగా ఆశ్చర్యం వేసింది. ఎందుకంటే ఆ వ్యక్తి సినిమాలో హీరో కాదు. పెద్ద నటుడు కూడా కాదు. ఆయన పేరు కూడా ఫొటోలో లేదు. ఆ ఫొటోలోని ఓ వ్యక్తిని చూపించి, అతడు జార్జ్‌ అని చెప్పాడు. నిజంగానే అతడు ప్రముఖ నటుడు జార్జ్‌ రాఫ్ట్‌ కావడంతో సిండీ అయోమయానికి గురైంది.‘ఇది కేవలం ఓ చిన్నారి ఊహా? లేక నిజంగా అతడి జ్ఞాపకాల్లో దాగిన ఏదైనా గతం ఉందా?’ ఈ ప్రశ్నే చివరకు ఈ కేసును డాక్టర్‌ జిమ్‌ టక్కర్‌ వద్దకు తీసుకెళ్లింది. గత జన్మ జ్ఞాపకాలపై పరిశోధనలు చేస్తున్న ఆయన, ఈ ఉదంతంపై లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. ఆ ఫొటోలోని వ్యక్తిని మార్టీ మార్టిన్‌ అని గుర్తించారు. ‘నైట్‌ ఆఫ్టర్‌ నైట్‌’ సినిమాలో చిన్న పాత్ర చేసిన మార్టిన్, తర్వాత నటనను పక్కనపెట్టి హాలీవుడ్‌లో టాలెంట్‌ ఏజెంట్‌గా ఎదిగాడని, 1964లో మరణించాడని తెలుసుకున్నారు.ఇక్కడి నుంచి ర్యాన్‌ కథ మరింత ఆసక్తికరంగా మారింది. దీంతో అతడు చెబుతున్న విషయాలను సిండీ డైరీలో రాయడం ప్రారంభించింది. తనకు ఒక కుమార్తె ఉందని చెప్పిన ర్యాన్, తాను ఎన్నో సముద్ర ప్రయాణాలు చేశానని, అందమైన మహిళలతో కలిసి డ్యాన్స్‌ చేశానని చెప్పాడు. ఇవన్నీ సరిపోల్చుకోవాలని టక్కర్‌ భావించారు. దీంతో ర్యాన్‌ కు కొన్ని ఫొటోలను చూపించారు. వాటిలో మార్టీకి తెలిసిన వ్యక్తులతోపాటు ఎలాంటి సంబంధంలేని వారు కూడా ఉన్నారు.‘వీరిలో ఎవరైనా నీకు పరిచయంగా అనిపిస్తున్నారా?’ అని టక్కర్‌ అడిగితే, ర్యాన్‌ కొన్ని ఫొటోలను ఎంచుకున్నాడు. అందులో ఒకరు మార్టీకి పరిచయం ఉన్న వ్యక్తిగా తేలారు. మార్టీ నాలుగో భార్య ఫొటోను కూడా చూపించాడు. అయితే ఈ పరీక్షలో కొన్ని విషయాలు సరిపోలలేదు. దీంతో టక్కర్‌ ఈ కేసును మరింత జాగ్రత్తగా పరిశీలించారు.ఈ క్రమంలో మార్టిన్‌ కుమార్తెతో సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అప్పటిదాకా బయటి ప్రపంచానికి తెలియని, కుటుంబానికి మాత్రమే తెలిసిన చాలా అంశాలను ఆ బాలుడు చెప్పడంతో ఆమె నిశ్చేష్టురాలైంది. మార్టిన్‌ నివసించిన పాత ఇంటి అడ్రస్, ఆయనకు నలుగురు భార్యలు ఉన్నారనే రహస్యం వంటివి చెప్పడంతో ఆశ్చర్యపోయింది. ర్యాన్‌ చెప్పిన చాలా అంశాలు సరైనవేనని నిర్ధారించింది.అయితే ర్యాన్‌ది నిజంగానే పునర్జన్మా? అనే విషయంలో పూర్తి స్పష్టత రాలేదు. డాక్టర్‌ జిమ్‌ టక్కర్‌ పరిశోధనలు ఈ కేసును అసాధారణమైనదిగా తేల్చినా, శాస్త్రీయంగా ‘పునర్జన్మకు రుజువు’ అని చెప్పలేకపోయాయి. నాలుగేళ్ల వయసులో ఎంతో స్పష్టంగా కనిపించిన ఆ ప్రపంచం, కాలం గడిచేకొద్దీ మసకబారిపోయింది. పెద్దయ్యేసరికి ర్యాన్‌ కు ఆ జ్ఞాపకాలు దాదాపుగా కనుమరుగయ్యాయి. నిజంగా అది గత జన్మ జ్ఞాపకమా? బాల్యంలో ఏర్పడిన ఏదైనా మానసిక ప్రభావమా? లేక ఇప్పటికీ శాస్త్రానికి అంతుపట్టని మరో రహస్యమా?సమాధానం ఏదైనా కావచ్చు కానీ, 1932 నాటి ఓ సినిమాలోని మరుగునపడిన వ్యక్తిని నాలుగేళ్ల బాలుడు గుర్తించిన ఆ క్షణం మాత్రం ఇప్పటికీ ఓ ప్రశ్నగానే మిగిలిపోయింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇదీ చదవండి: పాస్ పోర్ట్ కెనడాది... పల్స్ ఇండియాది

బ్రష్‌ అయిపోతే.. కొత్తది కొనొద్దు. ఉప్పు, నిమ్మకాయ ఉన్నాయి కదా!టిఫిన్ కావాలంటే.. యాప్‌ తెరవొద్దు. వంటింట్లో బియ్యం, పప్పు ఉన్నాయి కదా!దుస్తులు చిరిగిపోతే... పారేయొద్దు. సూది, దారం ఉన్నాయి కదా!కూరగాయలు అయిపోతే... కార్ట్‌ నింపొద్దు. ఉన్న నాలుగింటితోనే కొత్త రుచిని పుట్టించొచ్చు. షాంపూ... క్రీమ్‌... మగ్‌... ఫోన్ ... డెకర్‌ ఐటమ్స్‌... ఇలా ప్రతి ‘కావాలి’కీ వెంటనే ‘కొనాలి’ అనకుండా, ‘కాసేపు ఆగండి’ అంటున్నది పాతతరం పొదుపరి పెద్దమనుషులు కాదు, కొత్తదనం కోరుకునే కొత్తతరం! ‘నో బై చాలెంజ్‌’ అంటూ కొత్తతరం నేడు కొత్త కొనుగోళ్లు, కోరికలు కళ్లెం వేస్తూ... ఆనందానికి ఆహ్వానం పలుకుతోంది.ప్రపంచం మనకు ప్రతి వస్తువునూ ‘కొత్తది కొనండి’ అని రోజూ మెసేజ్‌లు పంపుతుంటే, కొత్త తరం మాత్రం ‘ఒక్క నిమిషం, నా దగ్గర ఉన్నది ముందు వాడేస్తా!’ అంటూ కార్ట్‌కు బ్రేక్‌ వేస్తోంది. చాలామంది ఇప్పుడు ‘నో బై’ ట్రెండ్‌ను ఫాలో అవుతున్నారు. అంటే, కొత్త బట్టలు కొనకపోవడం, కొత్త కాస్మెటిక్స్‌ తెచ్చుకోకపోవడం, ఆఫర్‌ చూసి కూడా యాప్‌ మూసేయడం, అవసరం లేని వస్తువుల్ని ‘ఈసారి వద్దు’ అనడం ఇలా కొనుగోళ్లకు గేట్లు మూసేసి, ఉన్నవాటికి రెడ్‌ కార్పెట్‌ పరుస్తున్న ఈ కొత్త పిచ్చి ట్రెండ్‌ పేరు‘నో–బై చాలెంజ్‌!’ అలా ఈ తరం ‘అసలు బతకడానికి మనకు ఎంత కావాలి?’ అని పరీక్షించుకుంటోంది!నంబర్లు కూడా చెప్తున్నాయి!ఇది కేవలం సోషల్‌ మీడియాలో కనిపించే మరో హ్యాష్‌ట్యాగ్‌ మాత్రమే కాదని కొన్ని సర్వేలు నిరూపించాయి. 2025లో అమెరికాలో 1,015 మంది పెద్దలపై నిర్వహించిన ఓ సర్వేలో 42 శాతం మంది ‘నో బై చాలెంజ్‌’లో ఇప్పటికే పాల్గొంటున్నామని చెప్పారు. మరో 44 శాతం మందిలో ‘బై చాలెంజ్‌’ గురించి అదే విధంగా చెప్పినట్లు వెల్లడైంది. దీని వెనుక ప్రధాన కారణాల్లో 42 శాతం మందికి పొదుపు పెంచుకోవడం, 26 శాతం మందికి అప్పులు తగ్గించుకోవడంలో ఉన్నారు. అయితే ఇదే సర్వే మరో ఆసక్తికరమైన విషయం తెలిపారు. చాలెంజ్‌లో పాల్గొన్న వారిలో 25 శాతం మందికి డబ్బు దాచుకోలేకపోయారు, ఎందుకంటే వారి ఆదాయం అవసరమైన ఖర్చులకే సరిపోతోంది. వీరంతా కూడా ఈ ట్రెండ్‌లో భాగంగానే ఉన్నదానిలో సర్దుకొని జీవితం సాగిస్తున్నారు.భారత్‌లో బడ్జెట్‌ పద్మనాభం!భారతీయ కుటుంబాల్లో పిల్లలకు చిన్నప్పటి నుంచే ఒక మాట బాగా వినిపిస్తుంది. ‘డబ్బు దాచుకోవాలి. రేపటికి పనికొస్తుంది!’ కానీ అదే పిల్లలు పెరిగి చూసేది మరో లెక్క. పెళ్లి అంటే భారీ ఖర్చు, పండగ అంటే షాపింగ్, ఇంట్లో ఫంక్షన్ అంటే అప్పు చేసైనా ఘనంగా చేయాలి, బంధువుల ముందు తక్కువ కాకూడదు! అంటే మాటల్లో ఉన్న పొదుపు జీవితంలో కనిపించదు. పొదుపు పాఠాలు చెప్పే ఈ పెద్దలందరూ సామాజిక వేడుకల కోసం అవసరానికి మించి ఖర్చు చేయడానికి వెనుకడుగు వేయరు. అయితే, ఈ సామాజిక ఒత్తిడి మధ్య కొత్త తరం ఇరుక్కుపోవడం లేదు. ఆర్థిక విషయాలపై చాలా స్పష్టంగా ఉంటున్నారు. ‘నా డబ్బు నిజంగా దేనికి వెళ్లాలి?’ అనే ఆలోచనతో ప్రతి ఖర్చు చేస్తున్నారు. 2025లో జెన్‌ జీ ఆర్థిక మనసత్వంపై చేసిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, 57 శాతం మంది సాధారణ నెలలో బట్టలు, గాడ్జెట్ల వంటి వాటిపై ఖర్చు చేస్తున్నప్పటికీ, 62 శాతం మంది పొదుపు, పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నట్లు చెప్పారు. అంటే ఖర్చు చేస్తూనే, భవిష్యత్తు కోసం దాచుకోవాలనే ఆలోచన బలంగానే ఉంది. మరో 33 శాతం మంది బడ్జెట్‌ పెట్టుకున్నా అప్పుడప్పుడూ దాన్ని మించిపోతున్నామని చెప్పారు. కేవలం 15 శాతం మంది మాత్రం ఎలాంటి ప్రణాళిక లేకుండా ఖర్చు చేస్తున్నారు. అందుకే ఈ చాలెంజ్‌ కొందరికి ట్రెండ్‌ కంటే అవసరంగా మారుతోంది.ఆఫర్‌ చూసి ఆశ!అతి సులభంగా మోసం చేయటంలో ఆఫర్స్‌కి ఆస్కార్‌ ఇవ్వొచ్చు. ‘50% ఆఫర్‌!’, ‘బై వన్ గెట్‌ వన్ !’, ‘ఫ్లాట్‌ 70% తగ్గింపు!’ఈ మాటలు కనిపించగానే మన కళ్లలో మెరుపు, మనసులో ఆశ మేల్కొంటుంది. ‘ఆఫర్‌ అయిపోబోతోంది’ అని తొందరపెడితే ఆశ ఇంకా పెరుగుతుంది. ‘ఇంత మంచి డీల్‌ మళ్లీ రాదు’ అనగానే మనసు లెక్కలు మానేసి కొనుగోలుకు ఓటేస్తుంది. ఇక లేచిన వెంటనే లేటుగా... ఇక నేరుగా షాపింగ్‌ వైపు మిమ్మల్ని నడిపిస్తుంది ఈ ఆఫర్‌. నిన్నటివరకు అసలు అవసరం లేని వస్తువు కూడా ఇవాళ ఆఫర్‌లో కనిపిస్తే ‘ఈ అవకాశాన్ని వదులుకోవడం మహాపాపం!’ అన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది. రూ. రెండు వేల విలువైన వస్తువు, రూ. వెయ్యికే దొరికిందంటే వెయ్యి రూపాయలు ఆదా చేశామనుకుంటాం. కానీ ఆ వస్తువు మనకు అవసరమే లేకపోయినా వెయ్యి రుపాయలు వృథా చేశాం. ఇక్కడ మనకు మిగిలింది పొదుపు కాదు, మరో సామాను! చివరికి ఇంటికి వచ్చాకే తెలుస్తుంది. కొన్నది ఆఫర్‌ కాదు, ఆశ! అందుకే కొన్నిసార్లు కొనకుండా వదిలేసిన ఆఫరే మనకు దొరికిన బెస్ట్‌ డీల్‌!కొత్తదే అడుగుతోందా! ఫోన్ బాగానే పనిచేస్తోంది. కానీ కొత్త మోడల్‌ మార్కెట్‌లోకి వచ్చేసరికి అది ఒక్కసారిగా మీ ఫోన్‌ పాతకాలపు వస్తువులా రిటైర్మెంట్‌కు దగ్గరైనట్టుగా కనిపిస్తుంది! అల్మరా నిండా బట్టలున్నాయి. అయినా కొత్త డ్రెస్‌ కనిపిస్తే ‘ఇది మాత్రం లేదు!’ అనిపిస్తుంది. నాలుగు జతల షూస్‌ సరిపోతున్నా, ఐదో జతకు మాత్రం ‘ఈ రంగు వేరే!’ అనే ప్రత్యేక హోదా ఇచ్చేస్తాం! మేకప్‌ బాక్స్‌ తెరిస్తే చోటే లేదు. అయినా కొత్త షేడ్‌ కోసం ఖాళీ వెతుకుతాం. ఇలా మనకు వస్తువుల కొరత కాదు, మనసుకు కొత్తదనం కొరత! కొత్తది కనిపిస్తే కొనాలనిపించడం. ట్రెండ్‌ మారితే మనమూ మారాలని అనిపించడం ఇవన్నీ కలిసి అవసరానికి ఆకర్షణకి మధ్య గీతను చెరిపేస్తున్నాయి. అందుకే, ఇప్పుడు నోబై చాలెంజ్‌ను ఫాలో అవుతున్నారు. అయితే, ఇది కూడా మనసు కోరే కొత్తదనం కోరిక తీర్చడానికే అన్నట్లు మరో కొత్త ట్రెండ్‌ కనిపిస్తే దాని వెంట పరుగులు తీయడం మొదలుపెడుతున్నారు!రియలా... రీల్‌ చెబుతోందా?ఒక ఇన్ ఫ్లుయెన్సర్‌ ఓ కొత్త బ్యాగ్‌ చూపించాడు. మనకు అసలు అవసరం లేదు. కానీ అదే బ్యాగ్‌ ఒక రీల్‌లో మరో రీల్‌లో ఇంకో ‘మస్ట్‌ హ్యావ్‌’ వీడియోలో కనిపిస్తే చాలు! నిన్నటివరకు మనకు తెలియని ఆ బ్యాగ్‌ ఇవాళ లేకపోతే మన జీవితం ఏదో మిస్సవుతున్నట్టుగా అనిపిస్తుంది! ఇదే సోషల్‌ మీడియా షాపింగ్‌ మ్యాజిక్‌! రీల్స్‌ చూపిస్తాయి. ఇన్ ఫ్లుయెన్సర్లు నచ్చచెప్తారు. ప్రకటనలు గుర్తు చేస్తాయి. ట్రెండ్స్‌ ఒత్తిడి పెంచుతాయి. చివరికి మన వేలు ‘బై నౌ’ మీద పడుతుంది! భారతీయ ఆన్ లైన్ షాపర్లపై 2026లో ప్రచురితమైన ఒక పరిశోధనలో 413 మంది పాల్గొనగా, వారిలో 280 మంది ఆవేశపూరిత కొనుగోళ్లు తర్వాత పశ్చాత్తాపానికి గురైనట్లు తెలిపారు. ముఖ్యంగా అందరూ ఏదో కొత్తది వాడుతున్నట్టు కనిపిస్తే, మనం మాత్రం వెనకబడిపోయామేమో అన్న భావన మొదలవుతుంది. అందుకే ఇకపై ఏదైనా కొత్తగా కొనేముందు, అది నిజంగా కావాలా? లేక రీల్‌ చూసిన తర్వాతే కావాలనిపించిందా?’ అని ప్రశ్నించుకోవడం మంచిది!ఏం చేయాలి?నో బైని ఒక్కరోజు ఉత్సాహంతో కాకుండా, చిన్న చిన్న రూల్స్‌తో మొదలుపెడితేనే ఎక్కువ రోజులు నిలుస్తుంది. ఇలా కార్ట్‌కు బ్రేక్, వాలెట్‌కు ఊరట, మనసుకు క్లారిటీ ఇచ్చే నో బై స్టెప్స్‌ ఇవే!కొన్ని రోజులే అనుకోండి!ఈరోజు నుంచి ఏమీ కొననని ప్రతిజ్ఞ చేస్తే మొదటి రోజే మనసు తిరుగుబాటు చేస్తుంది. అందుకే దీన్ని చిన్న ప్రయోగంలా మొదలు పెట్టాలి. ముందుగా 30 రోజుల చాలెంజ్‌ పెట్టుకోండి. 30 రోజులు పూర్తయ్యాక ఎలా అనిపించిందో చూసి మరో నెల కొనసాగించవచ్చు.ఫిక్స్‌ చేసుకోండి!అనవసర కొనుగోళ్లకు మాత్రమే అని ఫిక్స్‌ చేసుకోండి. అంటే కొత్త బట్టలు, షూస్, మేకప్, ఇంటి అలంకరణ వస్తువులు, అవసరం లేని గాడ్జెట్లు. ఈ చాలెంజ్‌ను ఆహారం, మందులు, ప్రయాణం లేదా తప్పనిసరి ఇంటి వస్తువులు వంటి అవసరాలను ఇందులో పెట్టాల్సిన పనిలేదు.క్యూలో పెట్టండి!ఏదైనా నచ్చగానే వెంటనే కొనకుండా ఒక జాబితాలో రాసుకోండి. ఇప్పుడే కాదు తర్వాత ఆలోచిద్దాం! అనే రూల్‌ పెట్టుకోండి. చాలాసార్లు కొన్ని రోజుల తర్వాత అదే వస్తువును చూసి ‘ఇది నాకు ఎందుకు నచ్చింది?’ అనిపించొచ్చు!షాపింగ్‌కి సెలవులు!డిస్కౌంట్‌ నోటిఫికేషన్ రాగానే మనసు బలహీనపడితే, నోటిఫికేషన్లనే ఆపేయాలి. అవసరం లేకుండా షాపింగ్‌ యాప్‌లు తెరవడం తగ్గిస్తే కొనాలనే ఆలోచన కూడా తగ్గుతుంది. ఫ్రెండ్స్‌తో తోడుగా కూడా షాపింగ్‌కి వెళ్లకండి. కొన్ని రోజులు షాపింగ్‌కి సెలవులు ఇవ్వండి.ఉన్నదానికి కొత్త జీవితం!అల్మరాలో దాగి ఉన్న పాత డ్రెస్‌ను కొత్తగా రీ డిజైన్‌ చేయండి. ఇంట్లో ఉన్న డేకర్‌ ఐటమ్స్‌ను మరోలా అమర్చండి. నో బై అసలు గెలుపు కొత్తది కొనకపోవడం మాత్రమే కాదు, ఉన్నదాన్ని మళ్లీ ప్రేమించడం!ఆఫర్‌ కనిపిస్తే ఆగిపోండి!ఆఫర్‌ ఉన్నదని కాదు. లేకున్నా కూడా మీరు ఆ వస్తువును కొనేవారా? అని ప్రశ్నించుకోండి. దానికి సమాధానం ‘నో’ అయితే, అది అవసరం కాదు, ఆఫర్‌ వేసిన ఆశ! అందుకే, ఇకపై ఆఫర్‌ వేసే వలలో పడకండి.లెక్క వేయండి!30 రోజులు పూర్తయ్యాక ‘ఎంత డబ్బు ఖర్చు చేయలేదు?’, ‘ఏవి కొనాలనిపించాయి?’, ‘వాటిలో నిజంగా ఎన్ని అవసరమయ్యాయి?’ అని చూసుకోండి. అప్పుడే ఈ చాలెంజ్‌ మీకు కేవలం పొదుపు మాత్రమే కాకుండా, మీ కొనుగోలు అలవాట్లను కూడా ఒక అద్దంలా చూపిస్తుంది.భావాలతో భారీ నష్టాలు!బోర్‌ కొట్టిందా? షాపింగ్‌కి వెళ్దాం! స్ట్రెస్‌ వచ్చిందా? ఫుడ్‌ ఆర్డర్‌ చేసేద్దాం! పుట్టినరోజా? మనకో గిఫ్ట్‌ మనమే ఇచ్చుకుందాం! జీతం వచ్చిందా? ఇన్ని రోజులు కష్టపడ్డా కదా ఏదైనా కొనాలి! జీతం రాలేదా? ‘పర్లేదు, తర్వాత చూసుకుందాం!’ అంటూ అదే షాపింగ్‌! ఇలా... కారణం ఏదైనా పరిష్కారం మాత్రం కార్ట్‌నే అన్నట్టుగా మారిపోయింది. కొన్నిసార్లు అవసరం కంటే, కొత్తది కొన్న ఆ క్షణంలో వచ్చే చిన్న ఆనందమే కావాలి. కొత్త డ్రెస్‌ తెరిచినప్పుడు వచ్చే ఉత్సాహం, పార్సెల్‌ చేతికి అందినప్పుడు కలిగే కుతూహలం, ‘ఆర్డర్‌ ప్లేస్‌డ్‌’ అని కనిపించినప్పుడు వచ్చే చిన్న గెలుపు ఇవన్నీ కలసి షాపింగ్‌ను వస్తువు కొనడం నుంచి ఒక మూడ్‌ మార్చే అలవాటుగా మార్చేస్తాయి. కానీ ఆ ఆనందం ఎంతసేపు ఉంటుంది? ఇది గమనించండి. ఇలా అవసరం లేకుండానే ఆ ఆనందాన్ని వెతుక్కోవద్దు, ఇదే అలవాటు. తర్వాత భారీ నష్టాలను తెస్తుంది.మొదలవ్వక ముందే ముగిస్తే!మొదటి రోజు మన కాన్ఫిడెన్స్ చూస్తే, షాపింగ్‌ మాల్‌ మొత్తం మన కోసం మూతపడాల్సిందే అనిపిస్తుంది! ‘ఈ నెల ఏమీ కొనను. ఒక్క రూపాయి కూడా!’ అని శపథం చేస్తాం. మూడో రోజుకే ఒక డ్రెస్‌ కనిపిస్తుంది. ‘ఇది చాలా అవసరం!’ అన్నట్లుగా... ఇక ఐదో రోజు ఆఫర్‌ ఆశ చూపిస్తుంది. సరే, ఇది ఒక్కటే అన్నారో, ఇక ఎనిమిదో రోజు మరో పార్సెల్‌ ఆన్‌లైన్‌ ఆర్డర్‌ అంటూ ఇంటి గుమ్మం దగ్గరికి వస్తుంది. ‘ఇది ఎవరు ఆర్డర్‌ చేశారు?’ అని అడిగితే ‘అది నేను కాదు నా పాత నిర్ణయం!’ మన మనసుకు మనమే సర్ది చెప్పుకుంటాం.ఆ పశ్చాతాపంతో వెంటనే, షాపింగ్‌ యాప్‌ డిలీట్‌ చేసినా, ఐదు నిమిషాల్లో మళ్లీ డౌన్ లోడ్‌! అప్పటికే నో బై కాస్త దారి తప్పేసింది! కానీ అసలు ప్రమాదం, చాలెంజ్‌ ఫెయిల్‌ అయింది కదా! అని ఇంకొన్ని కూడా కొందామనుకోవడంలో ఉంది. ఇక్కడే బ్రేక్‌ వేయాలి. డైట్‌లో ఒక స్వీట్‌ తిన్నామని మిగతా బాక్స్‌ మొత్తం తినం కదా అలాగే! ఒక కొనుగోలు జరిగిందంటే మిగతా రోజులకు ‘బై’ పాస్‌ ఇవ్వొద్దు. ఒక తప్పు జరిగితే మరుసటి కొనుగోలును ఆపడం నుంచే మళ్లీ మొదలు పెట్టొచ్చు.కలలకు కష్టకాలమా?‘నో బై చాలెంజ్‌’ మొదలుపెట్టగానే వాలెట్‌ నవ్వుతుంది. కానీ మనసు మాత్రం కొంచెం మొహం చాటేస్తుంది! కొంతమంది అసలు ఏమీ కొననని, అత్యవసరమైన వాటిల్లోనూ ఆదా చేయటానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. ఆహారం, మందులు అంటూ ఆరోగ్యంపై కూడా ఖర్చు చేయకుండా ఉంటే, చివరికి ఆ డబ్బంతా ఆసుపత్రిలో బిల్లు కట్టడానికే వాడతారు. అలాగే, అవసరమైన కోర్సుకు ఫీజు పెట్టడం, పని కోసం ఉపయోగపడే ల్యాప్‌టాప్‌ కొనకపోవటం, కొత్త నైపుణ్యం నేర్చుకోవడానికి ఖర్చు చేయడంం ఇవన్నీ కూడా ‘ఖర్చే కదా!’ అంటూ ఆపేస్తే? ఆదే మీ రేపటి పెద్ద కలలకే బ్రేక్‌ పడొచ్చు. మరికొంతమంది ఇన్నాళ్లు ఆపుకున్న కోరికలతో చాలెంజ్‌ పూర్తయ్యాక ఒక్కసారిగా ‘ఇప్పుడైనా అన్నీ కొనేయాలి!’ అని 30 రోజుల సేవింగ్‌కి 30 నిమిషాల్లో ఫుల్‌స్టాప్‌ పెట్టేస్తారు. అందుకే, ఇక్కడ కేవలం చిన్న కోరికల్ని కాస్త వాయిదా వేసి, పెద్ద కలలకు కాస్త ముందడుగు వేయాలి. ఎందుకంటే కలల కోసం ఖర్చు చేయడం నష్టం కాదు. కలల్ని వదిలేసి పొదుపు చేయడమే అసలు నష్టం!డబ్బే కాదు, దొరికేవి చాలా!ఒక వస్తువు కొనలేదు అంటే మనకు మిగిలేది కేవలం డబ్బు మాత్రమే కాదు, ఇంకా చాలా ఉంటాయి. ఇంట్లో అవి చేసుకునే కబ్జాను కూడా ఆపేయొచ్చు. అంటే కొత్త బాక్స్, కొత్త బాటిల్, కొత్త డ్రెస్, కొత్త డెకర్‌ అంటూ ఇంట్లోకి వస్తువులు వరుస కట్టకపోతే అల్మరా కూడా మనల్ని చూసి ‘ధన్యవాదాలు!’ అంటుంది. దానికి తోడు సమయం కూడా మిగులుతుంది. ఏది కొనాలి? ఏది బాగుంటుంది? ఏ బ్రాండ్‌? ఏ రంగు? ఎక్కడ చౌక? రివ్యూలు ఎలా ఉన్నాయి? అంటూ గంటల తరబడి స్క్రోల్‌ చేయాల్సిన పని తగ్గుతుంది. ఒకసారి కొన్నాక దానికి చోటు చూడాలి, సర్దాలి, శుభ్రం చేయాలి, పాడైతే రిపేర్‌ చేయించాలి– ఇలా ఒక చిన్న కొనుగోలు వెనక వచ్చే చిన్న చిన్న పనుల బెడద కూడా తగ్గిపోతుంది. అలా చివరికి ఈ చాలెంజ్‌ మనకు చాలా లాభం చూపిస్తుంది.కొత్తది కొనకుండా ఉండటమే ఈ చాలెంజ్‌ విజయం కాదు. మన డబ్బు, మన కోరికలు, మన నిర్ణయాల మీద పట్టు తెచ్చుకోవడమే అసలు గెలుపు.∙ కొండి దీపిక

నడివయసులోకి వచ్చాక చాలామంది మెట్లెక్కడానికే ఆయాసపడతారు. తొంభైఏళ్లు దాటిన ఈ అమెరికన్‌ వృద్ధుడు మాత్రం పడుతూ లేస్తూ... మొత్తానికి పర్వత శిఖరాన్నే అధిరోహించాడు. అమెరికా ఈశాన్యాన ఉన్న న్యూఇంగ్లండ్‌ ప్రాంతంలోని ‘మౌంట్‌ మీన్‌’ శిఖరాన్ని అధిరోహించిన ఈ పెద్దాయన పేరు డేల్‌ సాండర్స్‌. ఈయన వయసు 91 ఏళ్లు. ‘మౌంట్‌ మీన్‌’ శిఖరారోహణ కోసం ఈ పెద్దమనిషి జార్జియాలోని స్ప్రింగర్‌ పర్వతం నుంచి న్యూఇంగ్లండ్‌లోని ‘మౌంట్‌ మీన్‌’ వరకు ఏకంగా 3,529 కిలోమీటర్లు కొండదారిలో ప్రయాణించాడు. ఈ ప్రయాణంలో ఆయన 71 సార్లు జారిపడ్డాడు. పడిన ప్రతిసారీ రెట్టించిన ఆత్మవిశ్వాసంతో తిరిగి పైకిలేచాడు. పట్టువదలకుండా, విజయవంతంగా శిఖరారోహణ చేశాడు. ఈ శిఖరాన్ని అధిరోహించడం సాండర్స్‌కు ఇదే మొదటిసారి కాదు, ఇదివరకు 2017లో కూడా తన 82 ఏళ్ల వయసులోనూ ఆయన ఈ శిఖరాన్ని అధిరోహించాడు. తాజాగా తన రికార్డును తానే పునరావృతం చేశాడు.

రెండు ప్రపంచాల మధ్య పెరిగినా, ఆమె గొంతులో మాత్రం ఎప్పుడూ సంగీతమే ఉంటుంది. మైక్‌ చేతిలో పడితే భాష ఏదైనా, గానం మాత్రం తనదే! కలలకు హద్దులు పెట్టుకోకుండా, తనదైన స్వరాలతో దారులను వేసుకుంటూ ముందుకు సాగుతున్న జోనితా గాంధీ చెప్పిన కొన్ని ఆసక్తికర సంగీత సంగతులు మీకోసం!ఇండియా అంతా ఇంట్లోనే! ఢిల్లీలో పుట్టినా కానీ, పెరిగిందంతా కెనడాలోనే. ఇంటి బయట కెనడియన్ లైఫ్‌ ఉంటే, అమ్మానాన్నలు ఇంట్లో ఎప్పుడూ లతాజీ, కిశోర్‌ కుమార్‌ పాటలు పెట్టి ఇండియానే ఇంట్లోకి తెచ్చారు! అందుకే నా యాక్సెంట్‌ కెనడియన్ గా ఉన్నా, నా పాటల్లో మాత్రం ఇండియన్ ఫ్లేవర్‌ ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అందుకే, నన్ను ‘టొరంటోస్‌ నైటింగేల్‌’ అని పిలిచేవారు. ఆ పేరు నాకు చాలా ఇష్టం.రెండు డిగ్రీలు ఉన్నాయి!సంగీతం అంటే ఎంత ఇష్టమో చదువు కూడా అంతే. హెల్త్‌ సైన్సెస్‌తో పాటు బిజినెస్‌లోనూ డిగ్రీ చేశాను. ఒకవైపు క్లాసులు, మరోవైపు పాటలు... మధ్యలో కార్పొరేట్‌ కంపెనీలో పనిచేశాను. అప్పట్లో నా జీవితం చూస్తే ‘సింగర్‌? బిజినెస్‌? డాక్టర్‌?’ ఏ రంగంలోకి వెళ్తానో నాకే అనుమానం వచ్చేది! చివరికి మైక్‌ నన్ను గెలిచేసింది.యూట్యూబ్‌లో యెస్‌!నాకు పదహారేళ్ల వయసులో ‘కెనడియన్ ఐడల్‌’కి ఆడిషన్ ఇచ్చాను. మొదటి రౌండ్‌లోనే నో చెప్పారు! అప్పట్లో బాధగానే అనిపించింది. కానీ ఇప్పుడు వెనక్కి తిరిగి చూస్తే... ఆ ‘నో’ లేకపోతే నా ‘యెస్‌’ కథ ఇంత ఆసక్తికరంగా ఉండేది కాదేమో అనిపిస్తుంది. తర్వాత యూట్యూబ్‌లో పాటలు పాడుతూ నా సొంత దారిని వెతుక్కున్నాను.ట్వీట్‌ చూసి... రెహమాన్‌ సర్‌! కొన్ని అవకాశాలు సినిమాటిక్‌గా వచ్చాయి. రెహమాన్ సర్‌ నా పాటను ఒక ట్వీట్‌ ద్వారా విన్నారు. అది నా కెరీర్‌కు కొత్త తలుపు తెరిచింది. తర్వాత ‘కహా హూ మై’లాంటి పాట పాడే అవకాశం రావడం ఒక కలలా అనిపించింది.డ్యాన్స్ నా మొదటి స్టేజ్‌ లవ్‌!నేను మొదట స్టేజ్‌పైకి వచ్చింది డ్యాన్సర్‌గా! మూడున్నరేళ్ల వయసులోనే ‘చన్నే కే ఖేత్‌ మే’ పాటకు స్కూల్‌లో డ్యాన్స్ చేశాను. ఇప్పుడు పాట పాడుతూ డ్యాన్స్ చేసే అవకాశం వస్తే, చిన్నప్పటి ఆ అమ్మాయి ఇంకా నాలోనే ఉందనిపిస్తుంది. ఆ అమ్మాయే అప్పుడప్పుడు సినిమాల్లోనూ నటిస్తోంది.పాట కోసం, భాషే నేర్చుకోవాలి!చాలా భాషల్లో పాటలు పాడాను. కానీ ప్రతి భాష నాకు వచ్చు అనుకోను. కొత్త భాషలో పాట వచ్చినప్పుడు ఒక్కో పదం ఎలా పలకాలో, దాని యాస, అర్థం రాసుకుంటాను. సింగర్‌ ఎడ్‌ షీరన్ తో చేసిన పని నాకు చాలా ప్రత్యేకం. ఇలాగే, భవిష్యత్తులో వేర్వేరు దేశాల కళాకారులతో కలిసి పనిచేయాలని ఉంది.పాటల్లో ‘క్లోసెట్‌’ కూడా ఉంది!పాటలు పాడటం ఒక ప్రపంచం అయితే, రాయటం మరో ప్రపంచం. పదిహేడేళ్ల వయసు నుంచే పాటలు రాస్తున్నాను. కానీ వాటిని బయటకు చూపించడానికి భయపడ్డాను. రాసిన పాటను బయటకు పెడితే, అందులో మనమే కనిపిస్తాం కదా! ఇప్పుడు నా సొంత సంగీతానికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలనుకుంటున్నాను.పెళ్లి వేడుకల్లో... ‘ఫ్రీ రిహార్సల్‌’!పెళ్లిళ్ల సీజన్ లో మా లైవ్‌ షోలు చాలా పెరుగుతాయి. కొన్నిసార్లు జనాలు తినడంలో, మాట్లాడుకోవడంలో బిజీగా ఉంటారు. అప్పుడు నేను ఏం చేస్తానో తెలుసా? దాన్ని ‘పెయిడ్‌ రిహార్సల్‌’గా భావిస్తాను! బ్యాండ్‌తో కొత్త వోకల్‌ రన్స్ ట్రై చేస్తాను, కొత్తగా పాడి చూస్తాను. వాళ్లు వినకపోయినా... కనీసం మాకు ప్రాక్టీస్‌ అయిపోతుంది కదా!

శ్రీకాకుళంలోని ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రం శ్రీముఖలింగం. ఈ క్షేత్రంలో మరో అరుదైన విశేషం ఉంది. ఇక్కడ అష్టగణపతులు కొలువై ఉండి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే కొంగుబంగారంగా పూజలందుకుంటున్నారు. తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా, దేశ విదేశాల నుంచి కూడా ఇక్కడకు భక్తులు వస్తుంటారు. 1. శక్తి గణపతిదీర్ఘకాలిక బాధలు, వ్యాధులు శక్తిగణపతిని పూజిస్తే నయమైపోతాయని భక్తుల నమ్మకం. తూర్పువైపున ఉన్న ఈ ఆలయంలో శక్తిగణపతి పశ్చిమాభిముఖంగా భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. 2. చింతామణి గణపతిజీవితంలోని ఈతిబాధలు, మానసిక చింతలు, దుఃఖాలను పోగొట్టే స్వామిగా ఇక్కడి చింతామణి గణపతి పూజలు అందుకుంటున్నాడు. దక్షిణం వైపు ఉన్న ఈ ఆలయంలో చింతామణి గణపతి ఉత్తరాభిముఖంగా దర్శనమిస్తాడు.3,4. ఢుంఢి గణపతులుపంచాయతన క్షేత్రానికి సంబంధించి ఢుంఢి గణపతుల విగ్రహాలు కాశిలో రెండు, అలాగే శ్రీముఖలింగంలో రెండు ఒకే చోట ఉంటాయి. ఈ ఢుంఢి గణపతులను దర్శనం చేసుకుంటే మనోభీష్టాలు సిద్ధిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ ఆలయంలో ఢుంఢి గణపతులు ఉత్తరాభిముఖంగా దక్షిణ దిశలో కొలువు దీరి ఉంటారు.5. సాక్షి గణపతి:భక్తులు ఆలయానికి వచ్చిన తరువాత ముందుగా ఈ స్వామిని దర్శనం చేసుకుంటే ఈయన తన తండ్రి అయిన పరమేశ్వరునికి భక్తుల రాక గురించి సాక్ష్యం చెబుతారట! ‘ఈ భక్తులు నా అనుమతి తీసుకున్నారు. తండ్రీ, వీరికి నీ దర్శన దర్శనభాగ్యం కల్పించ’ని కోరుతాడట! ఈ ఆలయంలో సాక్షి గణపతి ఉత్తర దిశలో దక్షిణాభిముఖంగా కొలువై ఉంటాడు.6. నాట్యగణపతినాట్యం సహా లలితకళలు నేర్చుకునేవారు ముందుగా ఇక్కడి నాట్యగణపతిని దర్శనం చేసుకుంటే సకలు కళలలో త్వరితిగతిని ప్రావీణ్యం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. పశ్చిమ దిశలో తూర్పు అభిముఖంగా నాట్యగణపతి భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. 7. కార్యసిద్ధి గణపతిమనసులో తలచిన కార్యాలను ఇక్కడి కార్యసిద్ధి గణపతికి నివేదించుకుంటే చాలు, అవి నిర్విఘ్నంగా నెరవేరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ స్వామి ఉత్తర దిశలో దక్షిణాభిముఖంగా కొలువై ఉంటాడు.8. వరసిద్ధి గణపతిభక్తులకు కోరిన వరాలను అనుగ్రహించే స్వామిగా ఇక్కడి వరసిద్ధి గణపతిని భక్తులు పూజిస్తారు. ఈ ఆలయంలో వారాహి అమ్మవారి ముందు ఎడమవైపుగా దక్షిణాభిముఖంగా వరసిద్ధి వినాయకుడు భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. - సుంకరి శాంత భాస్కరరావుజలుమూరు, శ్రీకాకుళం జిల్లా

పాల పాయసంకావలసినవి: బియ్యం – 1 గ్లాస్‌ (కడిగినవి), పాలు : 1 లీటరు, పంచదార / బెల్లం: 1 కప్పు (రుచికి సరిపడా), నెయ్యి, డ్రైఫ్రూట్స్‌ తగినన్నితయారి: ముందుగా ఒక గిన్నెలో నెయ్యి వేడి చేసి జీడిపప్పు, కిస్మిస్, ఇతర డ్రైఫ్రూట్స్‌ను వేయించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. అదే గిన్నెలో పాలు పోసి బాగా మరిగించాలి. పాలు కాగిన తర్వాత మంట తగ్గించి కడిగి పెట్టుకున్న బియ్యాన్ని వేసి మెత్తగా ఉడికించాలి. బియ్యం పూర్తిగా ఉడికిన తర్వాత బెల్లం వేసి బాగా కలియబెట్టాలి. పాయసం చిక్కగా, కమ్మగా తయారైన తర్వాత వేయించి పెట్టుకున్న జీడిపప్పు, కిస్మిస్, డ్రైఫ్రూట్స్‌ను వేసి కలపాలి. పాల పాయసం సిద్ధం! రవ్వ పూర్ణాలు కావలసినవి: బొంబాయి రవ్వ – 2 కప్పులు, ఏలకలపొడి – 1 టీస్పూన్లు, కార్న్‌ఫ్లోర్‌ – 1/4 కప్పులు, పంచదార – రెండున్నర కప్పులు, నెయ్యి – 1/2 కప్పు, మైదాపిండి – ఒకటిన్నర కప్పు, బియ్యంపిండి – 1/4 కప్పు తయారి: బొంబాయి రవ్వ నేతిలో వేయించి మరుగుతున్న నీటిలో వేసి ఉడికించాలి 3 వంతులు ఉడికిన తరువాత పంచదార ఏలకలపొడి కలిపి సన్నని సెగపై మగ్గనివ్వాలి. మైదా కార్న్‌ఫ్లోర్, బియ్యం పిండి కొద్దిగా నీరుపోసి చిక్కగా కలుపుకొని చల్లారిన రవ్వ మిశ్రమాన్ని చిన్న లడ్డులుగా చేసి పిండిలో ముంచి దోరగా నూనెలో వేయించుకోండి. చిట్టి ముత్యాల లడ్డు కావలసినవి: శనగపిండి – 2 కప్పులు, ఏలకలపొడి – 1 టీ స్పూన్, లెమన్‌ ఎల్లోకలర్‌ – చిటికెడు, పంచదార – 2 1/2 కప్పులు, ఆరెంజ్‌ కలర్‌ – చిటికెడు, రిఫైండ్‌ నూనె – వేయించటానికి తగినంత తయారి: శనగపిండిలో 2 కప్పుల నీళ్ళు కలిపి దీనిలో కొంత భాగానికి ఆరెంజ్‌æ కలర్, ఇంకొంత భాగానికి లెమన్‌ రంగును చేర్చి చిన్న రంధ్రాల జల్లిడ సహాయంతో బూందీ తయారు చేసుకోండి. మందపాటి గిన్నెలో పంచ దారకు ఒక కప్పు నీళ్ళు చేర్చి లేతపాకం తయారు చేసుకున్న పాకంలో బూందీ. యాలకల పొడి కలిపి లడ్డుగా చుట్టుకోండి. తీపి ఉండ్రాళ్ళు కావలసినవి: బియ్యంపిండి : 1 కప్పు, నీళ్ళు : 1 కప్పు, నెయ్యి : 2 గరిటెలు వంట సోడా : చిటికెడు, ఉప్పు : చిటికెడు ఉండ్రాళ్ళలో నింపడానికి : పచ్చి కొబ్బరి కోరు : 1 కప్పు, కొబ్బరి పొడి : 1/2 కప్పు, వేయించిన గసాలు : 1 గరిటెడు, ఏలకుల పొడి : 1/2 చెంచాతయారి: కొబ్బరి, బెల్లం, ఏలకుల పొడి, గసాలు కలిపి ఒక పాన్‌లో వేడి చెయ్యాలి. ఈ మిశ్రమం కాస్త ఉండకట్టే మాదిరి అయ్యే వరకూ ఉంచి దించాలి. ఒక గిన్నెలో నీళ్ళు తీసుకుని వేడి చెయ్యాలి. ఉప్పు, నెయ్యి వేసి మరిగిన తరువాత బియ్యం పిండి కొద్దికొద్దిగా వేస్తూ ఉండలు కట్టకుండా కలుపు తుండాలి. తక్కువ మంటపైన పిండిని ఉడికించి గట్టిపడిన తరువాత దీన్ని ఒక వెడల్పాటి పళ్లెంలోకి తీసుకుని చల్లార్చాలి. పిండిని నెయ్యి రాసుకున్న చేత్తో కలిపి తగు మాత్రం తీసుకుని చేతిలో వెడల్పుగా చేసుకుని మధ్యలో కొబ్బరి పాకాన్ని ఉంచి మూసివేసి, గుండ్రంగా చుట్టాలి. లేదా మీకిష్టమైన ఆకతుల్లో చేసి వీటిని తిరిగి ఒక గిన్నెలో పేర్చి కుక్కర్‌లో ఆవిరిపైన ఉడికించాలి. వీటిని వేడిగానైనా లేదా చల్లారాక అయినా నేతితో తింటే చాలా రుచిగా ఉంటాయి. రవ్వలడ్డు కావలసినవి: బొంబాయి రవ్వ – 2 కప్పులు, పంచదార – 2 కప్పులు, పచ్చికొబ్బరి – అర కప్పు, నెయ్యి – 3 టీ స్పూన్లు, జీడిపప్పు – తగినన్ని, కిస్‌మిస్‌ – తగినన్ని, ఏలకులపొడి – అర టీ స్పూను, నీళ్ళు – 2 టీ స్పూన్లు. తయారి: రవ్వని వేయించి పక్కనుంచుకోవాలి. నేతిలో జీడిపప్పు, కిస్‌మిస్‌ వేయించుకోవాలి. పంచదార, నీళ్లు కలిపి లేత పాకం పట్టుకోవాలి. పాకంలో రవ్వ, జీడిపప్పు, కిస్‌మిస్, ఏలకుల పొడి కలుపుకుని లడ్డు చుట్టుకోవాలి. తియ్యతియ్యటి రవ్వలడ్డు రెడీ.

కౌండిన్య మహర్షి గణేశుని పరమభక్తుడు. ఆయన తన ఆశ్రమంలోని గణేశ ప్రతిమకు దూర్వాంకురాలతో నిత్యం పూజించేవాడు. ఆయన భార్య ఆశ్రయ ఒకనాడు ‘స్వామీ! మీరు దూర్వాంకురాలతో గణేశుని ఎల్లప్పుడూ పూజిస్తుంటారు కదా, దూర్వాంకురాలు అంత మహిమాన్వితమైనవా?’ అని అడిగింది. కౌండిన్యుడు ఆమెకు దూర్వాంకుర మహిమ గురించి అనేక పురాణగాథలు చెప్పాడు. కౌండిన్యుడు చెప్పిన గాథలను ఆలకించినప్పటికీ ఆశ్రయకు దూర్వాంకుర మహిమ పట్ల మనసులో సంశయాలు తొలగిపోలేదు. కౌండిన్యుడు తన భార్య మనోగతాన్ని గ్రహించాడు. ఆమె సంశయాలు తొలగిపోవాలంటే, దూర్వాంకుర మహిమ ఎంతటితో ఆమెకు స్వయంగా తెలిసిరావాలి అని భావించాడు.కౌండిన్యుడు ఆమె చేతికి ఒక దూర్వాంకురాన్ని ఇచ్చి, ‘దేవీ! నువ్వు ఈ దూర్వాంకురాన్ని తీసుకుని ఇంద్రుడి వద్దకు వెళ్లు. దీనికి సరిసమానమైన స్వర్ణాన్ని నేను అడిగినట్లు అతడికి చెప్పుడు. ఈ దూర్వాంకురం కంటే ఏమాత్రం ఎక్కువ గాని, తక్కువ గాని స్వర్ణాన్ని స్వీకరించకు’ అని చెప్పాడు.భర్త ఆదేశంతో ఆశ్రయ దేవేంద్రుడి వద్దకు వెళ్లి, భర్త తనకు ఇచ్చిన దూర్వాంకురాన్ని అతడికి ఇచ్చి, ‘దేవేంద్రా! ఈ దూర్వాంకురానికి సరిసమానమైన స్వర్ణాన్ని తీసుకురమ్మని నా భర్త నీ వద్దకు పంపాడు. దీని కంటే నాకు లేశమైనా ఎక్కువా వద్దు, తక్కువా వద్దు’ అని పలికింది.‘సాధ్వీమణీ! ఈమాత్రం దానికి నువ్వు ఇక్కడి వరకు రావాలా? నీ భర్త ఆదేశమై సందేశాన్ని పంపితే, సాక్షాత్తూ స్వర్గాన్ని పంపమన్నా పంపుతాను కదా’ అని, ఒక దేవదూతను పిలిచి, ‘ఈ సాధ్వీమణిని కుబేరుని వద్దకు తీసుకుపోయి, ఈమెకు ఈ దూర్వాంకుర సమానమైన స్వర్ణాన్ని ఇవ్వమని నా ఆజ్ఞగా చెప్పు’ అని పంపాడు.దేవదూత ఆశ్రయను తీసుకుని కుబేరుడి వద్దకు వెళ్లి, దేవేంద్రుడి సందేశాన్ని చెప్పాడు. ‘దూర్వాంకుర సమానమైన స్వర్ణాన్ని కోరడానికి ఇంతదూరం వచ్చిన కౌండిన్య పత్నికి ఏమైనా మతిభ్రమణం కలిగిందా? ఈమెను నా వద్దకు పంపిన దేవేంద్రుడు ఏమైనా మాయలో పడ్డాడా?’ అని అనుకుని, కొద్దిసేపు ఆలోచించాడు కుబేరుడు.కేవలం దూర్వాంకుర పరిమాణంలోని స్వర్ణాన్ని మాత్రమే ఇచ్చి పంపిస్తే, ధనాధిపతి అయిన తన పరువు ఏం కావాలని భావించి, ఆశ్రయ ముందు అనేక మణుగుల బంగారం ఉంచాడు. ఆమెకు కాస్త ఆశ పుట్టినా, భర్త పట్ల భయం వల్ల ‘నా భర్త ఆదేశం మేరకు దూర్వాంకుర పరిమాణంలోని స్వర్ణమే చాలు. అంతకు ఎక్కువా వద్దు, తక్కువా వద్దు’ అని పలికింది.కుబేరుడు ఒక చిన్న త్రాసు తెప్పించి, ఒకవైపు దూర్వాంకురాన్ని ఉంచి మరోవైపు బంగారాన్ని వేయడం మొదలుపెట్టాడు. ఎంత బంగారం వేసినా, చాలడం లేదు. కుబేరుడు ఒక పెద్ద త్రాసు తెప్పించి బంగారం వేసినా, ఫలితం లేకపోయింది. ఈసారి మరింత భారీ తక్కెడను తెచ్చి, అందులో తన యావత్‌ సంపదను వేసినా, అదంతా దూర్వాంకురానికి సమానం కాలేదు. సర్వాలంకార భూషిత అయిన తన భార్యను తక్కెడలో కూర్చోబెట్టాడు, చివరకు తాను కూడా స్వయంగా కూర్చున్నాడు. అయినా దూర్వాంకురం ఉంచిన వైపు తక్కెడ పాత్ర వీసమంతైనా పైకి లేవలేదు. దిక్కుతోచని కుబేరుడు తన సాటి దిక్పాలకులకు, త్రిమూర్తులకు కబురు పెట్టాడు. వారందరూ తమ తమ సమస్త సంపదలను తీసుకువచ్చినా, ఫలితం కనిపించలేదు. వారందరికీ ఇదేదో పెనుమాయగా అనిపించింది.ఇదేదో కౌండిన్యుడినే అడిగి తెలుసుకోవాలని భావించి, దేవతలందరూ కలసి కౌండిన్యుడి వద్దకు వెళ్లారు. ‘మహానుభావా! పూర్వపుణ్యం వల్ల నీ దర్శనభాగ్యం లభించింది. నీ ధర్మపత్ని మా అహంకారాన్ని సర్వం హరించింది. మాకు దూర్వాంకుర మహిమ తెలియదు. త్రిలోకాలు కూడా దీని మహిమకు సాటిరావు. నువ్వు భక్తిగా గణేశుడి మస్తకాన్ని అలంకరించిన ఈ దూర్వాంకుర మహిమను ఎవరు తెలుసుకోగలరు? సమస్త యజ్ఞ, దాన, తపో, వ్రత, స్వాధ్యాయములలో ఏదీ దూర్వాంకుర సమర్పణకు సరిసాటి కాదు. శ్రీగణేశుని అనునిత్యం ఆరాధించే నీ మహిమను మాత్రం ఎవరు తెలుసుకోగలరు?’ అని కౌండిన్యుడిని కొనియాడారు. అనంతరం వినాయకుడిని వేనోళ్ల స్తుతించి, తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.ఈ సంఘటనతో ఆశ్రయకు తన భర్త గణనాథుని అర్చనకు ఉపయోగించే దూర్వాంకుర మహిమ పూర్తిగా అవగతమైంది. ‘స్వామీ! మీ మాటలను శంకించాను, మన్నించండి.’ అని పలికింది. ఆమె కూడా భర్తతో కలసి దూర్వాంకురాలతో శ్రీగణేశుని భక్తితో అర్చించడం ప్రారంభించింది. ప్రతిరోజూ ఆ దంపతులు ప్రాతఃకాలంలో దూర్వాంకురాలతో గణపతిని అర్చించసాగారు. కొన్నాళ్లకు గణేశుడు వారికి మోక్షాన్ని అనుగ్రహించాడు.∙సాంఖ్యాయన

జయ జయ జగదేక రక్షామణీ!దేవ చూడామణీ శ్రేణి శోణ ప్రభాజాల బాలా తప స్మేర పాదారవిందా!ముకుందప్రియా! యిందుధారీ!కటస్యంది దానాంబుధారా ధునీ ధోరణీ గాహ కౌతూహలాయత్త మత్త ద్విరేఫాంగనా గాన సంగీత రంగీకృతస్వాంత!దంతావ ళాస్యా! నమస్యా! త్రిలోకైక వశ్యా! యవశ్యాయ శైలాత్మజా ధర్మసంతాన!సంతాన కల్పద్రు పుష్పావతంసా! యసారోరు సంసార మాయాంధకారా హృతిప్రక్రియా భాస్కరా!కోటిభాస్వన్నిరాఘాట దేహ ప్రభాభాస్వరా! దేవ! హేరంబ! లంబోదరా! యేక దంతా! మహాకాయ! సంతప్త కార్తస్వరాభా!విశాలాక్ష మౌంజీధరా! నాగ యజ్ఞోపవీతా సమన్విత కృష్ణాజినా!యాఖువాహా! కుఠారాయుధా! విఘ్నరాజా! గణాధ్యక్ష!కారుణ్య లీలా కటాక్షంబునన్‌ మమ్ము వీక్షించి రక్షింపుమీ!క్షీర వారాళి నీ మందరక్ష్మాధర స్వామి కవ్వంబుగా, నీ భుజంగాధినాథుండు సూత్రంబుగా, గచ్ఛపాధీశుడాధార పీఠంబుగా, సర్వదివ్వౌషధీ వల్లులన్‌ వైచి, నానా పదార్థంబుల న్వెన్నలం బంచుకో గోరి యున్నార, మిక్కార్య మే విఘ్నముం బొందకుండంగ, నే విక్రియం జెంద కిష్టార్థ సంసిద్ధులం గైకొనుం గాక నీ యాజ్ఞ సర్వేశ సర్వాత్మకా!నిర్వికల్పా! నిరీహా! నిరాంతక! నిశ్శంక! యోంకార మూర్తీ! నమస్తే! నమస్తే! నమఃఇవీ చదవండి: వరసిద్ధి వినాయక పూజ.. విఘ్నేశ్వరుని పూజాద్రవ్యములు

(శ్రీ విఘ్నేశ్వరుని పూజకు ముందుగా సమకూర్చుకోవలసినవి)ప్రతి ఏడాది వచ్చే వినాయకచవితి పర్వదిన శుభసందర్భంగా ప్రతి గృహంలోను, సంస్థల్లోనూ ప్రత్యేకంగా పూజాదికార్యక్రమాలు చేయడం అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయం. ఈ పూజలో ఉపయోగించే పూజాద్రవ్యాలతో పాటుగా, స్వామివారిని పూజించే పత్రిది కూడా ప్రథమస్థానం. అందువల్ల ఈ పూజకు సమకూర్చుకోవలసిన అన్ని రకాల పూజాద్రవ్యాలు, పత్రి తదితరాలన్నీ మీకోసారి జ్ఞప్తికి తీసుకురావాలని ఈ క్రింద ఇస్తున్నాం. ఇవి నూతన గృహస్థులకు మరింత ఉపయోగపడగలవని ఆశిస్తున్నాం.పూజా ద్రవ్యములు: వినాయక ప్రతిమ, పత్రి, పసుపు, కుంకుమ, అగరువత్తులు, హారతి కర్పూరం, గంధం, సాంబ్రాణి, అక్షతలు, బియ్యం, ఆవునేయి లేదా నువ్వుల నూనె, పంచామృతాలు (ఆవుపాలు, పెరుగు, నేయి, తేనె, పంచదార), తమలపాకులు, పోకచెక్కలు, పువ్వులు, పూమాల, పళ్ళు, కొబ్బరి కాయలు, కలశము, నైవేద్య పదార్థములు, సుగంధ ద్రవ్యములు.పూజా వస్తువులు: దీపం కుందులు, వత్తులు, అగ్గిపెట్టె, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, పంచపాత్ర, ఉద్ధరిణి, కలశంమీద నూతన వస్త్రం, పూజాస్థలంలో పీఠంపై వేయడానికి తగిన పరిమాణంలో తెల్లని వస్త్రం/తువ్వాలు, పళ్ళెం, పాలవెల్లి, నూలు వస్త్రాలు, మామిడాకుల తోరణాలు, దేవునికి తగిన పీఠము.నైవేద్యం: ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, వడపప్పు, పానకం, అటుకులు, కొబ్బరిముక్కలు, బెల్లం, అరటిపళ్ళు, పిండివంటలు మొదలగునవి రకానికి 21 చొప్పున.పూజాపత్రి: గరిక, మాచి, బలురక్కసి లేక ములకీ, మారేడు, ఉమ్మెత్త, రేగు, ఉత్తరేణి, తులసి, మామిడి, గన్నేరు, విష్ణుక్రాంతం, దానిమ్మ, దేవదారు, మరువం, వావిలాకు, జాజి, దేవకాంచనం, జమ్మి, రావి, తెల్లమద్ది, జిల్లేడు మొదలగు పత్రిని సంపాదించి ఆయా మంత్రాలతో స్వామి వారిని భక్తి శ్రద్ధలతో పూజించాలి. ఒకవేళ పత్రిలో లోపం కలిగినా భక్తిలో మాత్రం లోపం ఉండరాదు. పత్రి సకాలంలో లభ్యంకానిచో పువ్వులు, అక్షింతలతో పూజించి నమస్కరించాలి.పాలవెల్లి పూజ: శ్రీ విఘ్నేశ్వరస్వామి వారి పీఠానికి పైభాగాన పాలవెల్లిని కట్టాలి, పాలవెల్లిని పసుపు కుంకుమలతోను, పూజాపత్రితో తోచినవిధంగా శోభాయమానంగా అలంకరించుకోవచ్చు. దీనినే మనం సాధారణంగా పాలవెల్లి పూజ అంటాము.పూజా మందిరంలో: విఘ్నేశ్వరస్వామి పూజకు ఉపక్రమించే ముందు ఇంటిలో చదువుకునే పిల్లలు ఉన్నట్లయితే స్వామి ప్రతిమతోపాటు సరస్వతీదేవి పటం, వారి పాఠ్యపుస్తకాలు, పెన్ను, పెన్సిల్‌. అలాగే గృహస్థు(యజమాని) వ్యాపారి అయితే శ్రీలక్ష్మీ అమ్మవారి పటం, వ్యాపార లెక్కల పుస్తకాలు, సంబంధిత వస్తువులు, ఇతర వృత్తులలో వున్నవారు వారి ప్రధానమైన వస్తువులతోపాటుగా వారి ఇష్టదైవం పటాన్ని పెట్టి పూజించడంæ శుభఫలదాయకం.గణేశుని పూజ (పూజకు ఏర్పాట్లు)ముందుగా పీట మీద ముగ్గువేసి, బియ్యంపోసి, దానిమీద శ్రీ విఘ్నేశ్వరస్వామి వారి ప్రతిమను ఉంచి పైభాగాన పసుపుకుంకుమతో అలంకరించిన పాలవెల్లిని కట్టాలి. పసుపు వినాయకుణ్ణి చేయాలి. పూజ చేసేవాళ్ళు బొట్టు పెట్టుకుని దీపారాధనచేసి వినాయకునికి నమస్కరించి పూజ ప్రారంభించాలి. ముందుగా పసుపుతో చేసిన గణపతిని పూజించాలి.ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమఃదీపారాధన: (ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదువుతూ దీపాన్ని వెలిగించి, దీపం కుందివద్ద అక్షతలు ఉంచి నమస్కరించాలి.)శ్లో‘‘ భోదీపదేవి రూపస్త్యం, కర్మసాక్షి హ్యామిఘ్నకృత్‌‘యావత్పూజాం కరిష్యామి తావత్వం సిద్ధిదో భవ ‘‘దీపారాధన ముహూర్తస్తు సుముహూర్తోస్తు‘‘పరిశుద్ధి: (పంచపాత్రలోని నీటిని చెంచాతో తీసుకుని కుడిచేతి బొటనవేలు, మధ్య ఉంగరపు వేళ్ళతో నీటిని ఈ క్రింది మంత్రం చెబుతూ తలపై చల్లుకోవాలి)అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాంగతోపి వా!యస్మరేత్‌ పుండరీకాక్షం సబాహ్యాభ్యంతరశ్శుచిఃపుండరీకాక్ష, పుండరీకాక్ష, పుండరీకాక్షాయ నమఃశ్రీరస్తు శుభమస్తు అవిఘ్నమస్తువిఘ్నేశ్వరుని వ్రతకల్పముశ్రీ గణేశాయ నమః శ్లో‘‘ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజంప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్సర్వ విఘø్నపశాన్తయే ‘‘అగజానన పద్మార్కం గజానన మహర్నిశంఅనేక దన్తం భక్తానాం ఏకదన్త ముపాస్మహే ‘‘శ్రీ గణేశ షోడశ నామ ప్రతిపాదక శ్లోకాఃశ్లో‘‘ సుముఖశ్చైకదన్తశ్చ కపిలో గజకర్ణకఃలంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపః ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననఃవక్రతుండః శూర్పకర్ణో హేరమ్బస్కన్దపూర్వజఃషోడశైతాని నామాని యః పఠేత్‌ శ్రుణుయాదపిఃవిద్యారమ్భే వివాహే చ ప్రవేశే నిర్గమే తథా,సంగ్రామే సర్వకార్యేషు విఘ్నస్తన్య నజాయతే ‘‘ఆచమనంఓం కేశవాయ స్వాహానారాయణాయ స్వాహామాధవాయ స్వాహా (అని 3 సార్లు తీర్థం పుచ్చుకోవాలి) తరువాత చేయి కడుక్కోవాలి.గోవిందాయ నమః విష్ణవే నమః మధుసూదనాయ నమఃత్రివిక్రమాయ నమః వామనాయ నమఃశ్రీధరాయ నమః హృషీకేశాయ నమఃపద్మనాభాయ నమః దామోదరాయ నమఃసంకర్షణాయ నమః వాసుదేవాయ నమఃప్రద్యుమ్నాయ నమః అనిరుద్ధాయ నమఃపురుషోత్తమాయ నమః అధోక్షజాయ నమఃనారసింహాయ నమః అచ్యుతాయ నమఃజనార్దనాయ నమః ఉపేంద్రాయ నమఃహరయే నమః శ్రీ కృష్ణాయ నమః(రెండు అక్షింతలు వాసన చూసి వెనుకకు వేయవలెను)శ్లో‘‘ ఉత్తిష్ఠంతు భూత పిశాచాః! యేతే భూమి భారకాఃయేతేషామవిరోధేన! బ్రహ్మకర్మ సమారభే!(ముక్కుపట్టుకుని ఎడమవైపు నుండి గాలిపీల్చి క్రింది మంత్రం చదివిన తరువాత ముక్కు కుడివైపు నుండి గాలి వదలవలెను.)ప్రాణాయామంఓం భూః ఓం భువః ఓగ్‌ం సువః ఓం మహః ఓం జపఃఓం తపః ఓగ్‌ం సత్యం ఓం తత్సవితుర్వ రేణ్యం భర్గోదేవస్యధీమహి ధియోయోనః ప్రచోదయాత్‌‘‘ ఓమాపో జ్యోతీరసోమృతం బ్రహ్మభూర్భువస్సువరోమ్‌‘‘సంకల్పం: మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ముద్దిశ్య శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభే శోభన ముహూర్తే శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞేయా ప్రవర్తమానస్య ఆద్యబ్రాహ్మణః ద్వితీయపరార్థే శ్వేతవరాహకల్పే వైవస్వత మన్వంతరే కలియుగే ప్రథమపాదే జంబూద్వీపే భరతవర్షే భరతఖండే మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే శ్రీశైలస్య .............. ప్రదేశే .............. – ............. నదీ మధ్యప్రదేశే (మీ ప్రస్తుత నివాస ప్రాంతం ఏ జీవనదుల మధ్య వున్నదో ఆ నదుల పేర్లు చెప్పుకోండి) స్వగృహే (సొంత ఇల్లుకానివారు మమ వసతిగృహే అని చెప్పుకోవాలి) సమస్త దేవతాబ్రాహ్మణ హరిహర గురుచరణ సన్నిధౌ అస్మిన్‌ వర్తమాన వ్యావహారిక స్వస్తిశ్రీ చాంద్రమానేన శ్రీ పరాభవనామ సంవత్సరే, దక్షిణాయనే, వర్ష బుుతౌ, భాద్రపద మాసే, శుక్లపక్షే, చతుర్థి తిథౌ, ఇందువాసరే, శుభనక్షత్రే, శుభయోగే, శుభకరణ, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ, శ్రీమాన్‌ శ్రీమతః గోత్రః................. (మీ గోత్రం చెప్పవలెను) నామధేయః ............................... (ఇంటిపెద్ద / యజమాని తన పేరు చెప్పుకోవలెను) ధర్మపత్నీ సమేతస్య మమ సపుత్రకస్య, సపుత్రికస్య సహ కుటుంబానాం క్షేమ, స్థైర్య, ధైర్య, వీర్య, విజయ, అభయ, ఆయురారోగ్య, ఉద్యోగ, వ్యాపార, ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామమోక్ష చతుర్విధ ఫల పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, సకల ధన కనక, విద్యా ప్రాప్త్యర్థం, వస్తువాహన సమృద్ధ్యర్థం, పుత్రపౌత్రాభివృద్థ్యర్థం, సర్వాభీష్ట ఫల సిద్ధ్యర్థం శ్రీ వరసిద్ధివినాయక దేవతా ముద్దిశ్య శ్రీ వరసిద్ధివినాయక దేవతా ప్రీత్యర్థం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్ఛక్తి ధ్యాన ఆవాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే‘‘(కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో తాకవలెను)తదంగ కలశపూజాం కరిష్యేః(మరలా కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో తాకవలెను)కలశపూజ: (కలశాన్ని గంధం, పుష్పములు, అక్షతలతో పూజించి కలశముపై కుడిచేతిని ఉంచి, క్రింది శ్లోకము చెప్పుకొనవలెను)శ్లో‘‘ కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠేరుద్ర సమాశ్రితఃమూలేతత్రస్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణా స్మృతాఃకుక్షౌతు సాగరాః సర్వేసప్తద్వీపా వసుంధరా!ఋగ్వేదోధయజుర్వేదస్సామవేదో హ్యధర్వణఃఅంగైశ్చసహితాస్సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాఃగంగేచ యమునే చైవ గోదావరీ సరస్వతీ!నర్మదే సింధు కావేరీ జలేస్మిం సన్నిధింకురు ‘‘అయాంతు శ్రీ గణపతి పూజార్థం దురితక్షయ కారకాః కలశోదకేన పూజా ద్రవ్యాణిచ సంప్రోక్ష్యః దేవమాత్మానంచ సంప్రోక్ష్యః(పసుపుతో చేసిన గణపతిని తమలపాకుపై ఉంచి కుంకుమతో బొట్టు పెట్టవలెను. పసుపు విఘ్నేశ్వరుని క్రింది విధంగా పూజించాలి)శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ధ్యాయామి ధ్యానం సమర్పయామి (నమస్కరించవలెను)గణానాంత్వా గణపతిగ్‌ం హవామహే కవిం కవీనాంఉపమశ్రవస్తమం జ్యేష్ఠరాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణాస్పతఆనఃశృణ్వన్నూతిభిస్సీదసాదనంఆవాహయామి ఆవాహనం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)ఔపచారిక స్నానం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)స్నానానంతర ఆచమనీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)వస్త్రం సమర్పయామి (పత్తితో చేసిన వస్త్రం లేదా పుష్పం ఉంచాలి)గంధాన్‌ ధారయామి (గంధమును చల్లవలెను)కుంకుమం సమర్పయామిగంధస్యోపరి అలంకరణార్థం అక్షతాన్‌ సమర్పయామి (అక్షతలు చల్లవలెను)పుష్పాని సమర్పయామి (పూలతో స్వామివారిని అలంకరించవలెను)స్వామికి పుష్పాలతో పూజ (ఈ క్రింది నామాలు చదువుతూ పుష్పాలతో పూజ చేయవలెను)ఓం సుముఖాయ నమః ఓం ఏకదంతాయ నమః ఓం కపిలాయ నమః ఓం గజకర్ణికాయ నమః ఓం లంబోదరాయ నమః ఓం వికటాయ నమః ఓం విఘ్నరాజాయ నమః ఓం గణాధిపాయనమః ఓం ధూమకేతవే నమః ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః ఓం గజాననాయ నమః ఓం వక్రతుండాయ నమః ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః ఓం హేరంబాయ నమః ఓం స్కంద పూర్వజాయ నమః ఓం మహాగణాధిపతయే నమః నానావిధ పరిమళ పత్రపుష్పాణి సమర్పయామి (పుష్పాలతోను, పత్రితోనూ పూజించవలెను)ధూపం ఆఘ్రాపయామి (అగరువత్తిని వెలిగించవలెను)దీపం దర్శయామి (దీపమును చూపవలెను)నైవేద్యం సమర్పయామి (బెల్లం ముక్కను నైవేద్యం పెట్టాలి)ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహిః ధియోయోనః ప్రచోదయాత్‌‘‘ సత్యం త్వరేన పరిషించామి అమృతమస్తు అమృతోపస్తరణమసి (అని చెప్పి నైవేద్యముపై చుట్టూ నీటిని త్రిప్పి నైవేద్యంపై నీటిని అభికరించి ఎడమచేతితో కుడి చేతిని పట్టుకొని, కుడిచేతితో నైవేద్యాన్ని గణాధిపతికి చూపిస్తూ ఈ క్రింది మంత్రాలు చెప్పుకోవలెను).ఓం ప్రాణాయ స్వాహా, ఓం అపానాయ స్వాహా, ఓం వ్యానాయ స్వాహా, ఓం ఉదానాయ స్వాహా, ఓం సమానాయ స్వాహాశ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః యథాభాగం గుడం నివేదయామి (బెల్లం ముక్కను నివేదించాలి)మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)హస్తప్రోక్షయామి, పాదౌ ప్రోక్షయామి, ముఖే ఆచమనీయ సమర్పయామి (4సార్లు నీళ్ళు చూపించి వదలాలి)తాంబూలం సమర్పయామి (తాంబూలం ఉంచవలెను)ఆచమనీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)ఆనంద కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి (కర్పూరమును వెలిగించాలి)శ్లో‘‘ వక్రతుండ మహాకాయ కోటిసూర్య సమప్రభ ‘అవిఘ్నంకురుమే దేవ సర్వ కార్యేషు సర్వదా ‘‘శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్‌ సమర్పయామి.గణాధిపతిః సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు. మమ ఇష్టకామ్యార్థ ఫలసిద్ధ్యర్థం గణాధిపతి ప్రసాదం శిరసా గృహ్ణామి(గణపతికి పూజచేసిన అక్షతలు కొన్ని తీసుకొని శిరస్సున ఉంచుకొనవలెను.)శ్రీ మహాగణాధిపతిం యథాస్థానం ప్రవేశయామి (పసుపు గణపతిని తూర్పునకు కొద్దిగా జరిపి మరల యథాస్థానంలో పెట్టాలి)వరసిద్ధి వినాయక పూజా ప్రారంభంస్వామిన్, సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానగా ఃతావత్త్వం ప్రీతిభావేన బింబేస్మిన్‌ సన్నిధింకురుధ్యానం: స్వామి వారి రూపాన్ని ఊహించుట (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకుని గణపతికి నమస్కరిస్తూ ఈ క్రింది ప్రార్థన చేసిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి) ఓం భవసంచిత పాపౌçఘ విధ్వంసన విచక్షణం‘‘విఘ్నాంధకారభాస్వంతం విఘ్నరాజ మహం భజే‘‘ ఏకదంతం శూర్పకర్ణం గజవక్త్రం చతుర్భుజం‘‘పాశాంకుశధరం దేవం ధ్యాయేత్సిద్ధి వినాయకమ్‌‘‘ ఉత్తమం గణనాథస్య వ్రతం సంపత్కరం శుభం ‘‘ భక్తాభీష్టప్రదం తస్మాత్‌ ధ్యాయేత్తం విఘ్న నాయకమ్‌ ‘‘ ద్యాయేద్గజాననం దేవం తప్తకాంచన సన్నిభం‘‘చతుర్భుజం మహాకాయం సర్వాభరణ భూషితం ‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ధ్యాయామి. (వినాయకుని ధ్యానించండి...) ప్రాణ ప్రతిష్ఠ: (స్వామి వారికి ప్రాణం పోయుట)ఓమ్‌ అసునీతే పునరస్మాను చక్షుః‘ పునః ప్రాణ మిహనో దేహి భోగమ్‌‘ జ్యోక్పశ్యేమ సూర్యముచ్ఛరంత‘ మనుమతే మృడయాన స్వస్తి అమృతం నై ప్రాణాః అమృత మాపః‘ ప్రాణానేవ యథాస్థాన మువహ్వయతే ‘‘ స్వామిన్‌ సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానకమ్‌‘ తావత్త్వం ప్రతిభావేన ప్రతి మేస్మిన్‌ సన్నిధిం కురు‘‘ సాంగం సాయుధం సవాహనం సశక్తిం పత్నీ పుత్రం పరివార సమేతం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామిన్‌ ఆవాహితో భవ, స్థాపితో భవ, సుముఖోభవ, సుప్రసన్నోభవ, వరదో భవ, స్థిరాసనంకురు, ప్రసీదః ప్రసీదః ప్రసీద‘‘ఆవాహనమ్‌: స్వామివారిని పిలవటం స్వామివారు వచ్చినట్లుగా భావించటం. (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకుని గణపతికి ఆసనం చూపుతూ నమస్కరించి ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదివిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి) అత్రాగచ్ఛ జగద్వంద్య సురరాజార్చితేశ్వర‘ అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గౌరీగర్భ సముద్భవ‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధివినాయక స్వామినే నమః ఆవాహయామి‘‘ఆసనమ్‌: స్వామివారు మనముందు ఆసనముపై కూర్చుండినట్లు ఊహించటం (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకొని గణపతికి నమస్కరిస్తూ ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదివిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి).మౌక్తికైః పుష్పరాగైశ్చ నానారత్నైర్విరాజితం! రత్నసింహాసనం చారు ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్‌‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః నవరత్నఖచిత సింహాసనార్థ పుష్పాక్షతాన్‌ సమర్పయామి‘‘పాద్యమ్‌: స్వామి వారి పాదాలకు నీళ్ళు సమర్పించి పాదాలు కడుగుతున్నట్లు భావించడం (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దికొద్దిగా చల్లాలి)శ్లో‘‘ సర్వతీర్థ సముద్భూతం ‘‘ పాద్యం గంగాది సంయుతం‘‘ విఘ్నరాజ! గృహాణేదం‘‘ భగవన్భక్త వత్సల‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః తమ పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి‘‘అర్ఘ్యమ్‌: స్వామి వారి చేతులకు నీళ్ళు ఇచ్చుట (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దికొద్దిగా చల్లాలి) గౌరీపుత్ర! నమస్తేస్తు శంకర ప్రియనందన! గృహాణార్ఘ్యం మయాదత్తం గంధపుష్పాక్షతైర్యుతం‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధిసమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి‘‘ఆచమనీయమ్‌: స్వామివారి నోటికి నీళ్ళు అందించడం తాగుతున్నట్లు భావించుట (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దిగా చల్లాలి) అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ వరపూజితః గృహాణాచమనం దేవః తుభ్యం దత్తం మయా ప్రభో‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయకస్వామినే నమః ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి‘‘మధుపర్కం: పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదార వీటిని కలిపి స్వామి వారికి అందించుట (గణపతికి మధుపర్కం సమర్పించాలి) దధిక్షీర సమాయుక్తం మధ్వాజ్యేన సమన్వితం ‘‘ మధుపర్కం గృహాణేదం గణనా«థం నమోస్తుతే‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మధుపర్కం సమర్పయామి. పంచామృత స్నానమ్‌ : పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదార, వీటితో అభిషేకించేటట్లు భావించుట (పంచామృతాలతో ఈ క్రింది చెప్పిన వరుసలో గణపతికి అభిషేకం చేయాలి)పాలు: ఓం ఆప్యాయస్వ సమేతుతే విశ్వత స్సోమ వృష్ణి యం‘ భవా వాజన్య సంగథే‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధిసమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః క్షీరేణ స్నపయామి‘‘పెరుగు: ఓం దధిక్రాపుణ్ణో ఆకారిషం‘ జిష్ణోరశ్వస్య వాజినః సురభినో ముఖాకరత్‌‘ ప్రణ ఆయూగ్‌ంషి తారిషత్‌‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః దధ్నా స్నపయామి‘‘నేయి: ఓం శుక్రమసి జ్యోతిరసి తేజోసి దేవోవస్సవితోత్పునా త్వచ్చిద్రేణ పవిత్రేణ వసో స్సూర్యన్యరశ్మిభిః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఆజ్యేన స్నపయామి‘‘తేనె: ఓం మధువాతా బుుతాయతే‘ మధుక్షరంతి సింధవః మాధ్వీర్నస్సంత్వోషధీ!‘ మధునక్తముతోషసి మధుమత్వార్థినగ్‌ం రజః‘ మధుద్యైరస్తునః పితా‘ మధుమాన్నో వనస్పతిర్మధుమాగ్‌ం అస్తుసూర్యః మాధ్వీర్గావో భవంతునః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మధునా స్నపయామి‘‘పంచదార: ఓం స్వాదుఃపవన్వ దివ్యాజన్మనే‘ స్వాదురింద్రాయ సుహవీతు నామ్నే‘ స్వాదుర్మి త్రాయ వరుణాయ వాయమే‘ బృహస్పతయే మధుమాగ్‌ం ఆదాభ్యః‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః శర్కరేణ స్నపయామి‘‘ (మిగిలిన పంచామృతాలన్నింటినీ ఈ క్రింది శ్లోకం చెబుతూ అభిషేకం చేయాలి) స్నానం పంచామృతైర్దేవ గృహాణ గణనాయక‘ అనాథనాథ‘ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ గణపూజిత‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః పంచామృత స్నానం సమర్పయామి. ఫలోదకమ్‌ : (కొబ్బరినీటితో అభిషేకం చేయాలి) యాః ఫలినీర్యా అఫలా అపుష్పాయాశ్చ పుష్పిణీః‘ బృహస్పతి ప్రసూతాస్తానో ముంచస్త్యగ్‌ంహనః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఫలోదకేన స్నపయామి‘‘ శుద్ధోదకమ్‌ : మంచి నీటితో స్వామిని అభిషేకించునట్లుగా భావించడం (ఈ క్రింది శ్లోకంతో కలశంలోని నీటితో అభిషేకం చేయాలి. ఇక్కడ గణపతి ఉపనిషత్తు, పురుషసూక్త, నమకచమకాదులతో యథాశక్తి అభిషేకం చేయవచ్చు) గంగాది సరస్వతీర్థేభ్యః అహృతైరమలైర్జలైః స్నానం కురుష్వ భగవాన్‌ ఉమాపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః శుద్ధోదకస్నానం సమర్పయామి‘‘ స్నానానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి‘‘ (అంటూ కలశంలోని పుష్పంతో నీటిని పళ్ళెంలో విడవాలి. తరువాత ప్రతిమను వస్త్రంతో తుడిచి గంధం కుంకుమలతో అలంకరించి యథాస్థానంలో ఉంచాలి.) వస్త్రమ్‌ : (నూతన వస్త్రములనుగాని, పత్తితో చేసిన వస్త్రద్వయాన్నిగాని ఈ క్రింది శ్లోకం చదివాక గణపతి పాదాలవద్ద ఉంచాలి) రక్తవస్త్రద్వయం చారు దేవయోగ్యంచ మంగళం‘ శుభప్రదం గృహాణత్వం లంబోదర హరాత్మజ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి‘‘యజ్ఞోపవీతమ్‌ : (పత్తితో చేసిన యజ్ఞోపవీతాన్నిగాని, పుష్పాక్షతలనుగాని దేవునివద్ద ఉంచాలి) రాజితం బ్రహ్మసూత్రం చ కాంచనం చోత్తరీయకం‘ గృహాణ దేవ సర్వజ్ఞ భక్తానామిష్టదాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి‘‘గంధం: (ఒక పుష్పాన్ని చందనంలో ముంచి గణపతి పాదాల వద్ద ఉంచాలి) చందనాగరు కర్పూర కస్తూరీ కుంకుమాన్వితం‘ విలేపనం సురశ్రేష్ఠ! ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్‌‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః గంధాన్‌ ధారయామి.అక్షతలు: (అక్షతలు దేవుని పాదాల వద్ద ఉంచాలి) అక్షతాన్‌ ధవళాన్‌ దివ్యాన్‌ శాలీయాం తండులాన్‌ శుభాన్‌‘ గృహాణ పరమానంద శంభుపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అలంకరణార్థం అక్షతాన్‌ సమర్పయామి‘‘సిందూరం: శ్లో‘‘ ఉద్యద్భాస్కర సంకాశం‘‘ సంధ్యా వదరుణంప్రభో‘‘ వీరాలంకరణం దివ్యం‘‘ సింధూరం ప్రతిగృహ్యతాం‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః సింధూరం సమర్పయామి‘‘మాల్యం: శ్లో‘‘ మాల్యాదీవి సుగంధాని‘‘ మాలత్యా దీనివై ప్రభో‘‘ మయాహృతాని పుష్పాణి‘‘ ప్రతిగృహ్ణీష్య శాంకర‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మాల్యం సమర్పయామి‘‘ పుష్పమ్‌ : (సుగంధ పుష్పాలను దేవుని పాదాల వద్ద ఒక్కొక్క నామానికి ఒక్కొక్క పుష్పం చొప్పున అ«థాంగపూజ, అష్టోత్తరాలను చెబుతూ అలంకరణ చేయాలి. పుష్పాలు సరిపోని పక్షంలో అక్షతలతో పూజించవచ్చు).సుగన్ధానిచ పుష్పాణి జాజీకుందముఖానిచ ఏకవింశతి పత్రాణి సంగృహాణ నమోస్తుతే‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః పుష్పైః పూజయామి‘‘అధాంగ పూజ: (స్వామి వారి అంగాన్ని ఒక్కొక్కటిగా అర్చించుట)గణేశాయ నమః పాదౌ పూజయామి‘ఏకదంతాయ నమః గుల్ఫౌ పూజయామి‘విఘ్నరాజాయ నమః జానునీ పూజయామి‘కామారిసూనవే నమః జంఘే పూజయామి‘అఖువాహనాయ నమః ఊరూ పూజయామి‘హేరంబాయ నమః కటిం పూజయామి‘లంబోదరాయ నమః ఉదరం పూజయామి‘గణనాథాయ నమః హృదయం పూజయామి‘స్థూలకంఠాయ నమః కంఠం పూజయామి‘పాశహస్తాయ నమః హస్తౌ పూజయామి‘గజవక్త్రాయ నమః వక్త్రం పూజయామి‘విఘ్నహంత్రే నమః నేత్రౌ పూజయామి‘శూర్పకర్ణాయ నమః కర్ణౌ పూజయామి‘ఫాలచంద్రాయ నమః లలాటం పూజయామి‘సర్వేశ్వరాయ నమః శిరః పూజయామి‘శ్రీ గణాధిపాయ నమః సర్వాణ్యంగాని పూజయామి‘‘ఏకవింశతి పత్ర పూజఏకవింశతి పత్రిపూజ సమయంలో పత్రితోనే పూజించాలి. దూర్వాయుగ్మ పూజా సందర్భంలో గరికతో పూజించాలి. లేని పక్షంలో అక్షతలతో పూజించాలి)⇒ ఓం సుముఖాయ నమః మాచీపత్రం పూజయామి‘ (మాచి ఆకు)⇒ ఓం గణాధిపాయ నమః బృహతీ పత్రం పూజయామి‘ (బలురక్కసి లేక ములక)⇒ ఓం ఉమాపుత్రాయ నమః బిల్వపత్రం పూజయామి‘ (మారేడు)⇒ ఓం గజాననాయ నమః దూర్వాయుగ్మం పూజయామి‘ (గరికె రెమ్మలు)⇒ ఓం హరసూనవే నమః దత్తూర పత్రం పూజయామి‘ (ఉమ్మెత్త ఆకు)⇒ ఓం లంబోదరాయ నమః బదరీ పత్రం పూజయామి‘ (రేగు ఆకు)⇒ ఓం గుహాగ్రజాయ నమః అపామార్గ పత్రం పూజయామి‘ (ఉత్తరేణి)⇒ ఓం గజకర్ణాయ నమః తులసీ పత్రం పూజయామి‘ (తులసి)⇒ ఓం ఏకదంతాయ నమః చూత పత్రం పూజయామి‘ (మామిడి ఆకు)⇒ ఓం వికటాయనమః కరవీర పత్రం పూజయామి‘ (గన్నేరు ఆకు)⇒ ఓం భిన్న దంతాయ నమః విష్ణుక్రాంత పత్రం పూజయామి‘ (విష్ణు క్రాంతం)⇒ ఓం వటవే నమః దాడిమీ పత్రం పూజయామి‘ (దానిమ్మ)⇒ ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః దేవదారు పత్రం పూజయామి‘ (దేవదారు)⇒ ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః మరువక పత్రం పూజయామి‘ (మరువం)⇒ ఓం హేరంబాయ నమః సింధువార పత్రం పూజయామి‘ (వావిలాకు)⇒ ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః జాజీపత్రం పూజయామి‘ (జాజి తీగ ఆకు)⇒ ఓం సురాగ్రజాయ నమః గండకీపత్రం పూజయామి‘ (దేవకాంచనం)⇒ ఓం ఇభవక్త్రాయ నమః శమీపత్రం పూజయామి‘ (జమ్మి ఆకు)⇒ ఓం వినాయకాయ నమః అశ్వత్థపత్రం పూజయామి‘ (రావి ఆకు)⇒ ఓం సుర సేవితాయ నమః అర్జునపత్రం పూజయామి‘ (తెల్లమద్ది)ఓం కపిలాయ నమః అర్కపత్రం పూజయామి‘ (జిల్లేడు ఆకు)ఓం శ్రీ గణేశ్వరాయ నమః ఏకవింశతి పత్రిణి పూజయామి‘‘ (21 రకముల ఆకులను కలిపి వేసి నమస్కారము చేయవలెను)ఏకవింశతి దూర్వాయుగ్మ పూజ(రెండు, రెండు గరికలుగా స్వామిని అర్చించాలి)గణాధిపాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!పాశాంకుశధరాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!అఖువాహనాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!వినాయకాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఈశపుత్రాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఏకదంతాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఇభవక్త్రాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!మూషికవాహనాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కుమారగురవే నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కపిలవర్ణాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!బ్రహ్మచారిణేనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!మోదకహస్తాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సురశ్రేష్ఠాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!గజనాసికాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కపిత్థఫలప్రియాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!గజముఖాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సుప్రసన్నాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సురాగ్రజాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఉమాపుత్రాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!స్కందప్రియాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ స్వామినే నమః ఏకవింశతి – దుర్వాయుగ్మం సమర్పయామిశ్రీ గణపతి అష్టోత్తర శతనామావళిఓం గజాననాయ నమః ఓం గణాధ్యక్షాయ నమఃఓం విఘ్నరాజాయ నమఃఓం వినాయకాయ నమఃఓం ద్వైమాతురాయ నమఃఓం ద్విముఖాయ నమఃఓం ప్రముఖాయ నమఃఓం సుముఖాయ నమఃఓం కృతినే నమఃఓం సుప్రదీపాయ నమఃఓం సుఖనిధయే నమఃఓం సురాధ్యక్షాయ నమఃఓం సురారిఘ్నాయ నమఃఓం మహాగణపతయే నమఃఓం మాన్యాయ నమఃఓం మహాకాలాయ నమఃఓం మహాబలాయ నమఃఓం హేరంబాయ నమః ఓం లంబకర్ణాయ నమఃఓం హ్రస్వగ్రీవాయ నమఃఓం మహోదరాయ నమఃఓం మహోత్కటాయ నమఃఓం మహావీరాయ నమఃఓం మంత్రిణే నమఃఓం మంగళస్వరూపాయ నమఃఓం ప్రమధాయ నమఃఓం ప్రథమాయ నమఃఓం ప్రాజ్ఞాయ నమఃఓం విఘ్నకర్త్రే నమఃఓం విఘ్నహంత్రే నమఃఓం విశ్వనేత్రే నమఃఓం విరాటత్పయే నమఃఓం శ్రీపతయే నమఃఓం శృంగారిణే నమః ఓం ఆశ్రితవత్సలాయ నమఃఓం శివప్రియాయ నమఃఓం శీఘ్రకారిణే నమఃఓం శాశ్వతాయ నమఃఓం బలాయ నమఃఓం బలోత్థితాయ నమఃఓం భవాత్మజాయ నమఃఓం పురాణ పురుషాయ నమఃఓం పూష్ణే నమః ఓం పుష్కరక్షిప్తవారిణే నమఃఓం అగ్రగణ్యాయ నమఃఓం అగ్రపూజ్యాయ నమఃఓం అగ్రగామినే నమఃఓం మంత్రకృతే నమఃఓం చామీకరప్రభాయ నమఃఓం సర్వాయ నమఃఓం సర్వోపన్యాసాయ నమఃఓం సర్వకర్త్రే నమఃఓం సర్వనేత్రే నమఃఓం సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమఃఓం సర్వసిద్ధయే నమఃఓం పంచహస్తాయ నమఃఓం పార్వతీనందనాయ నమఃఓం ప్రభవే నమఃఓం కుమార గురవే నమఃఓం అక్షోభ్యాయ నమఃఓం కుంజరాసుర భంజనాయ నమఃఓం ప్రమోదాయ నమఃఓం మోదకప్రియాయ నమఃఓం కాంతిమతే నమఃఓం ధృతిమతే నమఃఓం కామినే నమఃఓం కపిత్థ పనసప్రియాయ నమఃఓం బ్రహ్మచారిణే నమఃఓం బ్రహ్మరూపిణే నమఃఓం బ్రహ్మవిద్యాధిపాయ నమఃఓం విష్ణవే నమఃఓం విష్ణుప్రియాయ నమఃఓం భక్తజీవితాయ నమఃఓం జితమన్మథాయ నమఃఓం ఐశ్వర్యకారణాయ నమఃఓం జ్యాయనే నమఃఓం యక్షకిన్నరసేవితాయ నమఃఓం గంగాసుతాయ నమఃఓం గణాధీశాయ నమః ఓం గంభీరనినదాయ నమఃఓం వటవే నమఃఓం అభీష్టవరదాయినే నమః ఓం జ్యోతిషే నమఃఓం భక్తనిధయే నమఃఓం భావగమ్యాయ నమః ఓం మంగళప్రదాయ నమఃఓం అవ్యక్తాయ నమః ఓం అపాకృతపరాక్రమాయ నమఃఓం సత్యధర్మిణే నమఃఓం సఖ్యే నమఃఓం సరసాంబునిధయే నమఃఓం మహేశాయ నమఃఓం దివ్యాంగాయ నమఃఓం మణికింకిణీ మేఖలాయ నమఃఓం సమస్తదేవతామూర్తయే నమఃఓం సహిష్ణవే నమఃఓం సతతోత్థితాయ నమఃఓం విఘాతకారిణే నమఃఓం విశ్వక్‌దృశే నమఃఓం విశ్వరక్షాకృతే నమఃఓం కళ్యాణ గురవే నమఃఓం ఉన్మత్తవేషాయ నమఃఓం అపరాజితే నమఃఓం సమస్త జగదాధారాయ నమఃఓం సర్వైశ్వర్యప్రదాయ నమఃఓం ఆక్రాన్తచిదచిత్ప్రభవే నమఃఓం శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమఃశ్రీసిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అష్టోత్తర శతనామ పూజాం సమర్పయామి.బిల్వం : శ్లో‘‘ త్రిదళం త్రిగుణాకరం‘‘ త్రినేత్రంచ త్రియాయుధం‘‘ త్రిజన్మ పాప సంహారం‘‘ఏకబిల్వం శివార్పణం ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః బిల్వపత్రం సమర్పయామి.ధూపమ్‌ : (అగరువత్తులను వెలిగించి ఆ ధూపాన్ని గణపతికి కుడి చేతితో చూపించాలి. అంతేగాని అగరువత్తులను చుట్టూ తిప్పకూడదు)దశాంగం గుగ్గులోపేతం సుగంధం సుమనోహరం‘‘ ఉమా సుత నమస్తుభ్యం గృçహాణవరదో భవ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ధూపమాఘ్రాపయామి.దీపమ్‌ : (కర్పూర దీపాన్ని గాని, నేతి దీపాన్ని గాని కుడిచేతితో భగవంతునికి చూపాలి) సాజ్యం త్రివర్తి సంయుక్తం వహ్నినాద్యోతితం మయా‘ గృహాణ మంగళం దీపం ఈశపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీసిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః దీపం దర్శయామి‘‘నైవేద్యమ్‌ : (గణపతికి నివేదించాల్సిన అన్ని ఫలాలను, పిండి వంటలను పళ్లెంలో ఒక ఆకువేసి ఆ ఆకులో పెట్టి ఉంచాలి. వాటిపై ఈ క్రింది మంత్రంతో నీళ్ళు చల్లాలి)ఓమ్‌ భూర్భువస్సువః ‘ ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యంభర్గోదేవస్య ధీమహి ‘ ధియోయనః ప్రచోదయాత్‌ ‘‘(పుష్పంతో నీటిని పదార్థాల చుట్టూ తిప్పాలి)ఓమ్‌ సత్యంత్వర్తేన పరిషించామి‘‘ఓమ్‌ బుుతంత్వా సత్యేన పరిషించామి‘‘ సుగంధాన్‌ సుకృతాంశ్చైవ మోదకాన్‌ ఘృతపాచితాన్‌ నైవేద్యం గృహ్యతాం దేవగణముదై్గః ప్రకల్పితాన్‌‘ భక్ష్యం భోజ్యం చ లేహ్యంచ చోష్యం పానీయమేవచ‘ ఇదం గృహాణ నైవేద్యం మయా దత్తం వినాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మహానైవేద్యం సమర్పయామి. (పుష్పంతో నీటిని రెండుసార్లు పళ్లెంలో విడిచిపెట్టాలి)ఓమ్‌ అమృతమస్తు! ఓమ్‌ అమృతోపస్తరణమసి‘‘(అయిదుసార్లు ఎడమచేతితో కుడిమోచేయిని పట్టుకుని కుడి చేతితో గణపతివైపు నైవేద్యాన్ని చూపాలి) ఓమ్‌ ప్రాణాయ స్వాహా‘ ఓమ్‌ అపానాయ స్వాహా‘ ఓమ్‌ వ్యానాయ స్వాహా‘ ఓమ్‌ ఉదానాయ స్వాహా ఓమ్‌ సమానాయ స్వాహా‘‘ (తరువాత సమర్పయామి అన్నప్పుడల్లా పుష్పంతో పళ్ళెంలో నీళ్ళు వదలాలి) మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి‘ అమృతాపి« దానమసి ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి‘హస్తౌ ప్రక్షాళయామి‘ పాదౌప్రక్షాళయామి‘ శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి‘‘తాంబూలమ్‌ : (మూడు తమలపాకులు, వక్కలు, అక్షతలు, పుష్పం, ఫలం సుగంధ ద్రవ్యాలు, దక్షిణలతో తాంబూలాన్ని గణపతి వద్ద ఉంచాలి) పూగీఫల సమాయుక్తం నాగవల్లీ దళైర్యుతం‘ కర్పూర చూర్ణ సంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్‌‘‘ శ్రీసిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః తాంబూలం సమర్పయామి‘‘శ్రీ గణేష ప్రార్థనతొండమునేకదంతమును తోరపు బొజ్జయు వామహస్తమున్‌మెండుగ మ్రోయు గజ్జెలును మెల్లని చూపులు మందహాసమున్‌కొండొక గుజ్జురూపమున కోరిన విద్యలకెల్ల నొజ్జౖయె యుండెడి పార్వతీ తనయ ఓయి గణాధిపా నీకు మ్రొక్కెదన్‌‘తొలుత నవిఘ్నమస్తనుచు ధూర్జటినందన నీకు మ్రొక్కెదన్‌ఫలితము సేయుమయ్య నిను ప్రార్థన చేసెద నేకదంత నా వలపటి చేతి గంటమున వాక్కున నెప్పుడు బాయకుండు మీ తలపున నిన్ను వేడెద దైవగణాధిప‘ లోకనాయకా!తలచితినే గణనాథుని తలచితినే విఘ్నపతిని తలచిన పనిగా దలచితినే హేరంబుని దలచితి నా విఘ్నముల దొలగుట కొఱకున్‌ ∙∙ అటుకులు కొబ్బరిపలుకులు చిటిబెల్లము నానుబ్రాలు చెరకు రసంబున్‌నిటలాక్షు నగ్రసుతునకుపటుతరముగ విందుసేతు ప్రార్థింతు మదిన్‌శ్రీ వినాయకుని దండకము శ్రీ పార్వతీపుత్ర లోకత్రయీస్తోత్ర, సత్పుణ్యచారిత్ర, భద్రేభవక్త్రా మహాకాయ, కాత్యాయనీనాథ సంజాత స్వామీ శివాసిద్ధి విఘ్నేశ, నీ పాదపద్మంబులన్, నీదు కంఠంబు నీ బొజ్జ నీ మోము నీ మౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాల్గు హస్తంబులన్నీ కరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాద యుగ్మంబు లంబోదరంబున్‌ సదా మూషికాశ్వంబు నీ మందహాసంబు నీ చిన్ని తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు నీ శూర్పకర్ణంబు నీ నాగ యజ్ఞోపవీతంబు నీ భవ్యరూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీతి మ్రొక్కంగ శ్రీ గంధమున్‌ గుంకుమం బక్షతలాజులున్‌ చంపకంబున్‌ తగన్‌ మల్లెలన్మొల్లలన్మంచి చేమంతులున్‌ తెల్లగన్నేరులన్‌ మంకెనల్‌ పొన్నలన్‌ పువ్వులు న్మంచి దుర్వంబు లందెచ్చి శాస్త్రోక్తరీతిన్‌ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగంబు జేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయలుం పొన్నంటిపండున్‌ మరిన్మంచివౌ ఇక్షుఖండంబులు, రేగుబండ్లప్పడాల్‌ వడల్‌ నేతిబూరెల్‌ మరీస్‌ గోధుమప్పంబులు న్వడల్‌ పున్గులున్‌ గారెలున్‌ చొక్కమౌ చల్మిడిన్‌ బెల్లమున్‌ తేనెయుం జున్ను బాలాజ్యమున్నాను బియ్యంబు చామ్రంబు బిల్వంబు మేల్‌ బంగరున్‌ బళ్లెమం దుంచి నైవేద్యముంబంచనీ రానంబున్‌ నమస్కారముల్‌జేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్యదైవంబుల్‌ ప్రార్థనల్చే యుటల్‌ కాంచనం బొల్లకే యిన్ముదాగోరు చందంబుగారే మహాదేవ యో భక్తమందారయో సుందరాకార యో భాగ్య గంభీర యో దేవ చూడామణీ లోకరక్షామణీ బంధు చింతామణీ స్వామి నిన్నెంచ నేనెంత నీదాస దాసాదిదాసుండ శ్రీ దొంత రాజన్వయుండ రామాభిధానుండ నన్నిప్డు చేపట్టి సుశ్రేయునింజేసి శ్రీమంతుగన్జూచి హృత్పద్మసింహాస నారూఢతన్నిల్పి కాపాడుటే కాదు నిన్గొల్చి ప్రార్థించు భక్తాళికిన్‌ కొంగు బంగారమై కంటికిన్‌ రెప్పవై బుద్ధియున్విద్య యున్నాడియున్‌ బుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిన్‌ దగన్‌గల్గగాజేసి పోషించుమంటిన్‌ గృపన్‌ గావుమంటిన్‌ మహాత్మా!ఇవే వందనంబుల్‌ శ్రీ గణేశా నమస్తే.. నమస్తే...నమః నీరాజనమ్‌ : (హారతి కర్పూరాన్ని వెలిగించి ఆ దీపాన్ని తిప్పుతూ గణపతికి చూపించాలి) ఘృతవర్తిసహస్రైశ్చ కర్పూర శకలైస్తదా‘ నీరాజనం మయాదత్తం గృహాణ వరదోభవ‘‘ సమ్రాజంచ విరాజంచ అభిశ్రీః యాచనోగృహే లక్ష్మీరాష్ట్ర్య యాముఖే తయామా సగ్‌ం సృజామసి‘‘ సంతత శ్రీరస్తు‘ సమస్త సన్మంగళానిభవంతు‘ నిత్య శ్రీరస్తు నిత్యమంగళాని భవంతు‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః నీరాజనం దర్శయామి‘‘ నీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి‘‘ (అని పుష్పంతో పళ్ళెంలో నీటిని విడవాలి)మంత్రపుష్పమ్‌ : (ఇక్కడ మంత్రపుష్పాన్ని పెద్దదిగాని, చిన్నదిగాని చెప్పవలెను. రానివారు ఈ శ్లోకాలతో మంత్రపుష్పాన్ని సమర్పించాలి)గణాధిప నమస్తేస్తుఉమాపుత్రా విఘ్ననాశన‘వినాయకేశ తనయ సర్వసిద్ధి ప్రదాయక‘‘ఏకదంతైక వదన తథా మూషికవాహన‘కుమారగురవే తుభ్యమర్పయామి సుమాంజలిమ్‌‘‘తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి‘తన్నోదంతిః ప్రచోదయాత్‌‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మంత్రపుష్పం సమర్పయామి.ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారమ్‌ : (పువ్వులు, అక్షతలు తీసుకుని లేచి నిలబడి నమస్కారం చేయాలి. అంతేగాని తనచుట్టూ తాను తిరగకూడదు)ప్రదక్షిణం కరిష్యామి సతతం మోదకప్రియ‘ నమస్తే విఘ్నరాజాయ‘ నమస్తే విఘ్ననాశన‘‘యానికానిచ పాపాని జన్మాంతర కృతానిచ‘తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదేపదే‘పాపోహం పాపకర్మానాం పాపాత్మా పాపసంభవఃత్రాహిమాం కృపయాదేవ శరణాగత వత్సల‘అన్యాధా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ‘తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్షరక్ష గణాధిప‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్‌ సమర్పయామిప్రార్థన(పుష్పాక్షతలతో ప్రార్థించి, తరువాత వాటిని గణపతి పాదాల వద్ద ఉంచాలి)నమస్తుభ్యం గణేశాయ నమస్తే విఘ్ననాశన‘ ఈప్సితంమే వరందేహి పరత్రచ పరాంగతిమ్‌‘‘ వినాయక నమస్తుభ్యం సతతం మోదకప్రియ‘ నిర్విఘ్నం కురుమేదేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా‘‘ అపరాధ సహస్రాణి క్రియంతే అహర్నిశం మయా పుత్రోయమితి మామత్వా క్షమస్వ గణనాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమఃప్రార్థన నమస్కారాన్‌ సమర్పయామి‘‘సాష్టాంగ నమస్కారమ్‌ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా మనసా వచసా తథా‘ పాదాభ్యాం కరాభ్యాం కర్ణాభ్యాం ప్రణామోష్టాంగ ఉచ్యతే‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః సాష్టాంగ నమస్కారాన్‌ సమర్పయామి‘‘ శ్లో‘‘ మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం గణాధిపతి యత్పూజితంమయాదేవ పరిపూర్ణం తదస్తుతే అనేన పూజావిధానేన శ్రీ మహాగణాధిపతిసుప్రీత స్సుప్రసన్నో వరదోభవతు.(నేను చేసిన పూజలో మంత్రలోపము, క్రియాలోపము, భక్తి లోపము ఉన్నను అవన్నీ మన్నించి గణపతి దేవా పరిపూర్ణ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించుము.అపరాధ ప్రార్థన: అపరాధ సహస్రాణి క్రియంతే హర్నిశంమయా‘ దాసోయమితి మాంమత్వా క్షమస్వ గణనాయక‘‘ ఆవాహనం నజానామి నజానామి విసర్జనం‘ పూజాంచైవ నజానామి క్షమ్యతాం గణనాయక‘‘ శ్రీ వరసిద్ధి బుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అపరాధ నమస్కారాన్‌ సమర్పయామి‘‘ (రెండు చేతులు జోడించి గణపతికి నమస్కరించి, చెంపలు వేసుకోవాలి).(ఈ కింది మంత్రాలను చెబుతూ కొన్ని అక్షింతలు చేతిలో తీసుకొని నీటితో పళ్లెంలో విడిచిపెట్టాలి)అనేన మయాకృతేన కల్పోక్త ప్రకారేణ గణపతి అష్టోత్తర శతనామ సహిత యావచ్ఛక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజానేన భగవాన్‌ సర్వాత్మకః శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయకస్వామిన్‌ సుప్రీతః సుప్రసన్నః వరదో భవతు.విఘ్నేశ్వరుని కథా ప్రారంభం(కథ చదివేవారు వినేవారు అందరూ అక్షతలు చేతిలో వుంచుకొని కథ వినాలి)సూతమహాముని శౌనకాది మునులకు విఘ్నేశ్వరోత్పత్తియు, చంద్రదర్శన దోషకారణంబును, దాని నివారణను ఇలా చెప్పెను.పూర్వము గజరూపముగల రాక్షసేశ్వరుండు శివుని గూర్చి ఘోర తపస్సు చేసెను. అతని తపస్సుకు మెచ్చి పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై ఒక వరము కోరుకోమనగా, అంత గజాసురుండు పరమేశ్వరుని స్తుతించి, స్వామీ! నీవు ఎల్లప్పుడూ నా యుదరమందు నివసించియుండమని కోరెను. భక్త సులభుండగు నా పరమేశ్వరుండు అతని కోర్కెదీర్చి గజాసురుని ఉదరమందు ప్రవేశించెను.కైలాసమున పార్వతీదేవి భర్త జాడ తెలియక పలు ప్రదేశములలో అన్వేషించుచూ కొంత కాలమునకు గజాసురుని గర్భంలో వున్నాడని తెలుసుకొని రప్పించుకొను మార్గం తెలియక పరితపించుచు విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించి తన పతి వృత్తాంతం తెలిపి, ‘‘మహాత్మా! నీవు పూర్వము భస్మాసురుని బారి నుండి నా పతిని రక్షించి నాకు యొసంగితివి, ఇప్పుడు కూడా ఉపాయాంతరముచే నా పతిని రక్షింపుము’’ అని విలపిస్తుండగా, శ్రీహరి పార్వతిదేవిని ఓదార్చి ధైర్యము చెప్పి పంపెను. అంత హరి బ్రహ్మాదిదేవతలను పిలిపించి, పరమేశ్వరుని రప్పించుటకై గజాసుర సంహారమునకు గంగిరెద్దు మేళమే సరియైనదిగా నిశ్చయించి, నందిని గంగిరెద్దుగా ముస్తాబుచేసి, బ్రహ్మాది దేవతలందరిచేత తలొక వాద్యమును ధరింపజేసి, తానును కూడా చిరుగంటలు, సన్నాయిలు తీసుకుని గజాసురపురానికి వెళ్ళి జగన్మోహనంబుగా వాయిద్యాలతో నందిని ఆడించుచుండగా, గజాసురుండు విని వారిని తన చెంతకు పిలిపించి తన భవనమందు ఆడింపమని కోరెను. బ్రహ్మాదిదేవతలు వాద్య విశేషంబుల బోరు సలుప జగన్నాటక సూత్రధారియగు హరి చిత్రవిచిత్రముగా గంగిరెద్దును ఆడించగా, గజాసురుండు పరమానందభరితుడై ‘‘మీకేమి కావలయునో కోరుకోండి’’ ఇచ్చెదను అనిన పిదప, విష్ణుమూర్తి వానిని సమీపించి, ‘‘ఇది శివుని వాహనమగు నంది. శివుని కనుగొనుటకై వచ్చెను. కావున శివునొసంగు’’ అనెను.ఆ మాటలకు గజాసురుడు నివ్వెరపడి, అతనిని రాక్షసాంతకుడగు శ్రీహరిగా గ్రహించి, తనకు మరణమే నిశ్చయమనుకొనుచు తన గర్భస్థుండగు పరమేశ్వరుని ‘‘నా శిరసు త్రిలోకపూజ్యముగా జేసి, నా చర్మము నీవు ధరింపు’’మని ప్రార్థించెను. విష్ణుమూర్తి అంగీకారము తెలిపి నందిని ప్రేరేపించెను. నంది తన కొమ్ములతో గజాసురుని చీల్చి సంహరించెను. అంత శివుడు గజాసురగర్భము నుండి బహిర్గతుడై విష్ణుమూర్తిని స్తుతించెను. అంత నా ‘‘హరి దుష్టాత్ములకిట్టి వరంబు లీయరాదు... ఇచ్చినచో పామునకు పాలు పోసినట్లగు’’నని ఉపదేశించి బ్రహ్మాది దేవతలకు వీడ్కోలు తెలిపి తాను వైకుంఠమునకు వెళ్ళెను. పిదప శివుడు నంది నెక్కి కైలాసమునకు వేగంగా బయలుదేరెను.వినాయకోత్పత్తికైలాసంబున పార్వతీదేవి భర్త రాకను దేవాదుల వలన విని సంతోషించి పరమేశ్వరుని స్వాగతసన్నాహానికై అభ్యంగన స్నానాలంకార ప్రయత్నంలో తనకై వుంచిన నలుగుపిండితో ఒక ప్రతిమను చేయగా అది చూడముచ్చటైన బాలుని రూపముగా వుండెను. ఆ రూపానికి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేయాలనిపించి అంతకుపూర్వం తన తండ్రి నుండి పొందిన మంత్ర ఫలముతో ఆ ప్రతిమకు ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసెను. ఆ దివ్యస్వరూపుడైన బాలుడ్ని వాకిటముందు కాపుగా వుంచి ఎవ్వరినీ లోనికి రానీయవద్దని చెప్పెను. స్నానానంతరము పార్వతి సర్వాభరణములు అలంకరించుకొనుచు పతి ఆగమనమును నిరీక్షించుచుండెను. అపుడు పరమేశ్వరుడు నంది నధిరోహించి వచ్చి లోపలికి పోబోవ వాకిలి ద్వారముననున్న బాలుడు అడ్డగించెను. బాలుని ధిక్కారానికి కోపం వచ్చిన శివుడు తన మందిరమున తనకే ధిక్కరింపా అని రౌద్రరూపంలో తన త్రిశూలముతో బాలుని కంఠంబు తొలగించి లోపలికి వెళ్ళెను. అంత పార్వతీదేవి భర్తను చూసి, ఎదురువెళ్ళి అర్ఘ్యపాద్యాదులచే పూజించె, వారిరువురును పరమానందమున ప్రియసంభాషణములు ముచ్చటించుకొనుచుండగా ద్వారం దగ్గరవున్న బాలుని ప్రస్తావన వచ్చెను. అంత ఆ మహేశ్వరుండు తాను చేసిన పనికి చింతించి, గజాసురుని శిరస్సును బాలునికి అతికించి ప్రాణంబు ప్రసాదించి ‘‘గజాననుడు’’ అని పేరుపెట్టి, అతనిని పుత్ర ప్రేమంబున ఉమామహేశ్వరులు పెంచుకొనుచుండిరి. గజాననుడు తల్లిదండ్రులను పరమభక్తితో సేవించుచుండెను. అతడు సులభముగా ఎక్కి తిరుగుటకు అనింద్యుడను నొక ఎలుక రాజును వాహనముగా జేసికొనెను. కొంతకాలమునకు పార్వతీ పరమేశ్వురులకు కుమారస్వామి జనియించెను. అతడు మహాబలశాలి. అతని వాహనరాజము నెమలి. దేవతల సేనానాయకుడై ప్రఖ్యాతిగాంచి యుండెను. విఘ్నేశాధిపత్యముఒకనాడు దేవతలు, మునులు పరమేశ్వరుని ప్రార్థిస్తూ తమకు ఏ పని చేసినా విఘ్నాలు కలుగకుండా ఒకరిని అధిపతిగా నియమించమని కోరిరి. గజాననుడు తాను పెద్దవాడు గనుక అయ్యాధిపత్యము ఇవ్వమని కోరెను. గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అసమర్థుడు గనుక అయ్యాధిపత్యము తనకే ఇవ్వమని కుమారస్వామి కూడా తండ్రిని వేడుకొన్నాడు.సమస్య పరిష్కారానికి శివుడు ఇరువురు కుమారులను చూచి, ‘‘మీలో ఎవ్వరు ముల్లోకములలోని పుణ్యనదులలో స్నానంచేసి ముందుగా నా వద్దకు వచ్చెదరో, వారికి యీ ఆధిపత్యం ఇచ్చెదను’’ అని మహేశ్వరుడు తెలిపిన వెంటనే కుమారస్వామి నెమలి వాహనము ఎక్కి వాయు వేగముగా వెళ్ళెను. అంత గజాననుడు ఖిన్నుడై, తండ్రిని సమీపించి ప్రణమిల్లి ‘‘అయ్యా! నా అసమర్థత మీకు తెలిసి కూడా ఈ పరీక్ష తగునా! నీ పాదసేవకుడను నాయందు కటాక్షించి తగు ఉపాయయు తెలిపి రక్షింపవే’’ యని ప్రార్థించగా మహేశ్వరుడు దయతో, కుమారా! ఒకసారి ‘‘నారాయణ మంత్రం పఠించు’’ మని ఆ నారాయణ మంత్రాన్ని ఉపదేశించెను.‘‘సకృత్‌ నారాయణేత్యుక్త్యాపుమాన్‌ కల్పశతత్రయం గంగాది సర్వతీర్థేషు స్నాతో భవతి పుత్రక’’ అంత గజాననుడు సంతోషించి, అత్యంత భక్తితో ఆ మంత్రం జపించుచూ తల్లిదండ్రులకు మూడుసార్లు ప్రదక్షిణములు చేయుచూ కైలాసమున వుండెను. ఆ మంత్ర ప్రభావముతో∙అంతకు పూర్వము గంగానదికి స్నానానికి వెళ్లిన కుమారస్వామికి తన అన్న గజాననుడు ఆ నదిలో స్నానమాడి తన కెదురుగా వస్తున్నట్లుగా కనిపించెను. ఆ విధముగా అతడు మూడు కోట్ల యాభై లక్షల నదులలో కూడా అలాగే చూచి ఆశ్చర్యపడుచూ, కైలాసమునకు వెళ్ళి తండ్రి సమీపంలోవున్న గజాననుని చూసి, నమస్కరించి, తన బలమును నిందించుకుని ‘‘తండ్రీ! అన్నగారి మహిమ తెలియకట్లంటిని క్షమింపుము. ఈ ఆధిపత్యంబు అన్నగారికే ఇవ్వుము’’ అని ప్రార్థించెను. అంత పరమేశ్వరునిచే భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థినాడు గజాననుడు విఘ్నాధిపత్యం స్వీకరించడం ద్వారా విఘ్నేశ్వరునిగా కీర్తింపబడుచున్నాడు.ఆనాడు సర్వదేశస్థులు విఘ్నేశ్వరుని తమ విభవముల కొలది కుడుములు, అప్పములు మున్నగు పిండివంటలు, టెంకాయలు, పాలు, తేనె, అరటి పండ్లు, పానకము, వడపప్పు మొదలగునవి సమర్పించి పూజించగా, విఘ్నేశ్వరుడు సంతోషంతో కుడుములు మొదలైనవి భుజించి, కొన్ని తన వాహనమైన ఎలుకకు ఇచ్చి, కొన్ని చేత ధరించి భుక్తాయాసంతో సూర్యాస్తమయం వేళకు కైలాసమునకు వెళ్ళి తల్లిదండ్రులకు వంగి నమస్కారము చేయబోగా ఉదరము భూమికి ఆని, చేతులు భూమికి అందవయ్యే, ఈ విధంగా ప్రణామము చేయుటకు శ్రమించుచుండగా శివుని శిరంబున వెలసివున్న చంద్రుడు జూచి వికటంబుగ నవ్వెను. అంత ‘రాజదృష్టి’ సోకిన రాలు కూడ నుగ్గగును అన్న సామెత నిజమగునట్లు విఘ్నదేవుని ఉదరము పగిలి అందున్న కుడుములు తదితరములన్నియు బయటకు దొర్లిపోయి అతడు మృతుండయ్యెను. పార్వతి శోకించుచు చంద్రుని జూచి,‘‘పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి తగిలి నా కుమారుడు మరణించెను కావున, నిన్ను చూచినవారు పాపాత్ములై నీలాపనిందలు పొందుదురుగాక’’ అని శపించెను. చంద్రునికి కలిగిన శాపము లోకానికి కూడా శాపమైంది.ఋషీపత్నులకు నీలాపనిందలుఆ సమయంబున సప్తమహర్షులు యజ్ఞంబు చేయుచు తమ భార్యలతో అగ్నిప్రదక్షిణము చేయుచున్నారు. అగ్నిదేవుడు ఋషి పత్నులను చూచి మోహించాడు, కానీ ఋషులు శపిస్తారని భయపడెను. ఈ విషయం గ్రహించిన అగ్నిదేవుని భార్య స్వాహాదేవి ఒక్క అరుంధతీ రూపం తప్ప తక్కిన ఋషిపత్నుల రూపాలను తానే ధరించి పతికి ప్రియంబు చేసెను. ఇది చూసిన ఋషులు అగ్నిదేవునితో వున్నవారు తమ భార్యలేయని శంకించి తమ భార్యలను విడనాడిరి. పార్వతీ శాపానంతరము ఋషిపత్నులు చంద్రుని చూచుటచే వారికట్టి నీలాపనింద కలిగినది.ఋషిపత్నుల యాపద పరమేష్టికి విన్నవించుకొన్న పిదప ఆయన సర్వజ్ఞుడగుటచే అగ్నిహోత్రుని భార్య(స్వాహాదేవి)యే ఋషిపత్నుల రూపము దాల్చి వచ్చుట తెలియపరచి సప్త ఋషులను సమాధానపరచెను. వారితో కూడా బ్రహ్మ కైలాసంబున కేతెంచి, ఉమామహేశ్వరుల సేవించి మృతుడై పడియున్న విఘ్నేశ్వరుని బ్రతికించి ముదంబుగూర్చె.అంత దేవాదులు, ‘‘ఓ పార్వతీ దేవి! నీవిచ్చిన శాపము వలన లోకములకెల్ల కీడు వాటిల్లుచున్నది. దానిని ఉపసంహరింపు’’మని ప్రార్థించగా, పార్వతీదేవి అంగీకరించి, ‘‘ఏ రోజున విఘ్నేశ్వరుని చూచి చంద్రుడు నవ్వెనో ఆ రోజున చంద్రుని చూడరాదు’’ అని శాపమునకు ఉపశమనము చెప్పెను. అంత బ్రహ్మాదులు సంతోషించి తమ గృహములకేగి, భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థియందు మాత్రము చంద్రుని చూడకుండ జాగ్రత వహించి సుఖముగా ఉండిరి.శమంతకోపాఖ్యానముయదువంశమునందు సత్రాజిత్తు, ప్రసేనుడు అను సోదరులుండిరి. వారు నిఘ్నని కుమారులు. సత్రాజిత్తునకు సూర్యభగవానుడు మిత్రుడు. ఒకనాడు సత్రాజిత్తు సూర్యభగవానుని స్తుతించెను. తదేక మనస్కుడై సత్రాజిత్తు చేసిన స్తుతికి ప్రసన్నుడై సూర్యభగవానుడు అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యెను. అంతట సత్రాజిత్తు సూర్యునకు ప్రణామములు చేసి స్తుతించెను. ప్రసన్నుడైన సూర్యుడు వరమును కోరుకొనమనెను. అంతట సత్రాజిత్తు సూర్యుని నుండి ‘‘శ్యమంతకమణి’’ని కోరెను. అది విని సూర్యభగవానుడు శ్యమంతకమణిని తన కంఠం నుండి తీసి సత్రాజిత్తునకు ఇచ్చెను. ఆ సమయమున సూర్యుడు సత్రాజిత్తుతో ఇట్లు పలికెను. ఆ దివ్యమణిని పవిత్రుడై ధరించినచో ప్రతిదినమా మణి ఎనిమిది బారువుల బంగారము అనుగ్రహించును. ఆ మణియున్న దేశమున అనావృష్టి, ఈతి బాధలు, అగ్ని, వాయు, విషక్రిములచే ఉపద్రవములు, దుర్భిక్షము మొదలగునవి వుండవు. కానీ అశుచిౖయె ధరించినచో అది ధరించిన వానిని చంపును. ఈ విషయములను తెలిసికొని, సత్రాజిత్తు సూర్యుని నుండి మణిని గ్రహించి, ధరించి, పురవీధులలో నడిచి వచ్చుచుండగా చూసిన పౌరులు దాని కాంతికి భ్రమించి సూర్యభగవానుడే శ్రీకృష్ణదర్శనమునకై వచ్చుచున్నాడని భావించి, ఆ విషయము శ్రీ కృష్ణునకు తెలియజేసిరి. శ్రీకృష్ణుడు అట్టి రత్నము ప్రభువు వద్ద ఉన్నచో దేశాభివృద్ధికి, ప్రజా సంక్షేమమునకు ఉపయోగపడునని ఆ మణిని ప్రభువైన ఉగ్రసేనునికి ఇప్పింప సంకల్పించెను. అది తెలిసిన సత్రాజిత్తు ఆ దివ్యమణిని తన తమ్ముడైన ప్రసేనునకిచ్చెను. ప్రసేనుడు ఆ మణిని ధరించి వేటకై అరణ్యానికి వెళ్ళెను. కొంత సమయమునకు శరీరశోధన కారణంగా ప్రసేనుడు అశౌచమును పొందెను. ఈ కారణముచే ప్రసేనుడు సింహం దాడిలో మరణించెను. ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడను భల్లూకము సంహరించి మణిని తీసుకొనిపోయి దానిని గూహలో ఊయలలోనున్న తన కుమారునకు ఆట వస్తువుగా ఇచ్చెను. ఆ పిల్లవాని పేరు సుకుమారుడు.ప్రసేనుడు అరణ్యములోనికి వేటకై వెళ్ళినపుడు శ్రీకృష్ణుడు కూడా వేటకై వెళ్ళివుండెను. ఆనాడు భాద్రపద శుక్ల చవితి. ప్రదోష వేళలో ప్రసేనుడు సంహరింపబడెను. వానికై అడవిలో శ్రీకృష్ణుడు వెదుకుచూ తలెత్తి చూడగ ఆకాశమున శుక్లపక్ష చవితినాటి చంద్రబింబము కనపడెను. చీకట్లుబాగుగా ముసురుకున్న కారణముచే శ్రీకృష్ణుడు తన మందిరమునకు తిరిగి వచ్చెను. దానికి పూర్వము, దేశ ప్రయోజనాల కొరకై ఆ మణిని శ్రీకృష్ణుడు కోరిన కారణము చేత, అతడే ప్రసేనుని చంపి మణిని అపహరించెనని సత్రాజిత్తు, పౌరులు భావించిరి. అంతట ఆ అపవాదును పోగొట్టుకోవాలనే సంకల్పంతో శ్రీకృష్ణుడు మరునాడు సపరివారంగా అడవిలో వెదుకగా ఎముకలు, చిరిగిన బట్టలు, తెగిపడిన ఆభరణములు కనబడెను. శ్యమంతకమణి మాత్రము దొరకలేదు. కాని కృష్ణుని వెంట వచ్చిన సత్రాజిత్తు సన్నిహితులు, కృష్ణుడే ముందటి రోజు ప్రసేనుని సంహరించి, శ్యమంతకమణిని అపహరించెననియు రాత్రి వేళ సింహము ప్రసేనుని, అతని గుర్రమును తిని యుండునని నిష్టూరముగా పలికిరి.ఈ అపవాదు నుండి తప్పించుకొనుటకై శ్రీకృష్ణుడు మరింత ప్రయత్నము ప్రారంభించెను.కొంత దూరము వెళ్ళగా అచట సింహపు కళేబరము కనబడెను. అచ్చటినుండి భల్లూకపు పాదముద్రలు కనబడెను. వాని ననుసరించి వెళ్ళి ఒక గుహలోనికి ప్రవేశించెను. అచ్చట యవ్వనమునందున్న ఒక యువతి ఊయలలో పడుకున్న బాలుని ఊపుచుండెను. ఊయలపై ఆటవస్తువుగా శ్యమంతకమణి కట్టబడి ఉండెను. ఊయల ఊపుచున్న ఆమెయే జాంబవతి. ఆమె కృష్ణుని చూచి ఆయన సౌందర్యమునకు వశపడి, బహుశః ఆయన శ్యమంతకమణికై వచ్చెనని భావించి, గట్టిగా మాట్లాడినచో తనతండ్రి జాంబవంతుడు వచ్చి శ్రీకృష్ణునకేమైనా ఆపద కల్పించునేమోనని భయపడి, పాటపాడుచున్న దానివలె ఆ శ్యమంతకమణి వచ్చిన విధమునిట్లు చెప్చెను.శ్లో‘‘ సింహః ప్రసేనమవధీః సింహో జాంబవతాహతాః సుకుమారక మారోధీః తవ హ్యేష శ్యమంతకః(తా‘‘ ప్రసేనుని వధించిన సింహమును జాంబవంతుడు వధించి, శ్యమంతకమణిని తెచ్చెను. ఓ సుకుమారుడా! ఈ మణి నీకే ఏడవకుము.)అంతలో లోపల నిద్రించుచున్న జాంబవంతుడు లేచి వచ్చి, శ్యమంతకమణి కొరకై వచ్చెనని శంకించి శ్రీకృష్ణునితో ద్వంద్వ యుద్ధమునకు తలపడెను.ఆ కృష్ణుడే రామావతార కాలమున జాంబవంతునికి చిరంజీవిగా వరమిచ్చెను. ఆ కాలమున జాంబవంతునకు రాముని ఆలింగనమొనర్చుకొనవలెనని కోర్కె యుండెడిది. కాని కృష్ణుడు ఆ కోర్కెనిప్పుడు తీర్చుటకై జాంబవంతునితో ఇరవైయొక్క (21) రోజుల పాటు యుద్ధమొనర్చెను. క్రమముగా జాంబవంతుని బలము క్షీణించసాగెను. అప్పుడు తనతో యుద్ధం చేస్తున్నది ఎవరో కాదు త్రేతాయుగంలో రావణాసురుని సంహరించిన శ్రీరామచంద్రుడే అని గ్రహించాడు. వెంటనే చేతులు జోడించి దేవాదిదేవా! ఆర్తజనరక్షకా! నిన్ను త్రేతాయుగంలో భక్తజనపాలకుడైన శ్రీరామచంద్రునిగా గుర్తించాను. ఆ జన్మంలో నీవు నామీద అభిమానంతో కోరిక కోరమంటే నేను తెలివితక్కువగా మీతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయాలని కోరుకున్నాను. నీవు ముందుముందు నా కోరిక తీరుతుందన్నావు. అప్పటినుంచి నీ నామస్మరణ చేస్తూ నీకోసం ఎన్నో యుగాలుగా ఎదురుచూస్తున్నా. నా ఇంటికే వచ్చి నా కోరిక నెరవేర్చావు. ధన్యుడను స్వామీ! నా అపచారమును మన్నించి నన్ను కాపాడుమని పలువిధాల అభ్యర్థించాడు. శ్రీకృష్ణుడు దయతో జాంబవంతుని శరీమంతా తన చేతితో నిమిరి జాంబవంతా! శ్యమంతకమణి అపహరించానన్న నింద నాపై వచ్చినది. దాని రూపుమాపుకొనుటకు వచ్చాను. నువ్వు ఆ మణి ఇస్తే వెళ్ళివస్తాను అన్నాడు. జాంబవంతుడు సంతోషంగా శ్యమంతకమణితో పాటుగా తన కుమార్తె ఆయిన జాంబవతిని శ్రీ కృష్ణునికిచ్చి సాగనంపెను.ద్వారకానగర పౌరులకు ఈ సత్యము తెలిసి, శ్రీకృష్ణుడు శ్యమంతకమణిని సత్రాజిత్తునకిచ్చివేసెను. అప్పుడు సత్రాజిత్తు తన తప్పు తెలిసికొనిరి. శ్రీ కృష్ణుని క్షమింపమని ప్రార్థించి, తన కన్యారత్నమైన (కుమార్తె) సత్యభామను, మణిరత్నమైన శ్యమంతకమణిని గోపాలరత్నమైన శ్రీకృష్ణునకు సమర్పించెను.శ్రీకృష్ణుడు భూదేవి అవతారమైన సత్యభామను గ్రహించి శ్యమంతకమణి సత్రాజిత్తునకే తిరిగి ఇచ్చివేసెను. ఈలోగా పాండవులు, కుంతీదేవి, లక్క ఇంటిలో కాలి మరణించినారని వార్త వచ్చెను. శ్రీ కృష్ణునకు వారు సజీవులై ఉన్నారని తెలిసినప్పటికీ, కుటుంబ పెద్ద అయిన ధృతరాష్ట్రుని అనునయించుట, లౌకిక మర్యాదగా భావించి, హస్తినాపురమునకు వెళ్ళెను. యాదవుల యందే శతధన్వుడు, కృతవర్మ, అక్రూరుడను ముగ్గురు ప్రముఖులుండెడివారు.సత్యభామను శ్రీకృష్ణునకిచ్చి పరిణయము చేయుటకు పూర్వము, వీరు ముగ్గురు ఆమెను తమకిచ్చి వివాహము చేయమని సత్రాజిత్తునడిగిరి. వారిలో ఒకరికి సత్యభామ నిత్తునని సత్రాజిత్తు వాగ్దానమొనర్చెను. కానీ అనుకోని పైన పరిణామములతో సత్యభామను శ్రీకృష్ణునకిచ్చి వివాహం జరిపెను. దానిచే కక్ష పెంచుకొనిన ఈ ముగ్గురు, ఏకమై కృష్ణుడు లేని సమయమెరిగి, సత్రాజిత్తును సంహరించి శ్యమంతకమణిని అపహరింపమని శతధన్వుని ప్రేరేపింపగా, అతడట్లే చేసి ఆ మణిని అక్రూరుని వద్ద వదలి పారిపోయెను, ఇది తెలిసి శ్రీకృష్ణుడు హస్తినాపురము నుండి వచ్చి, సత్యభామను ఓదార్చి శతధన్వుని సంహరించుటకై బలరామునితో కలిసి రథములో బయల్దేరెను. గుర్రంపై పారిపోవుచున్న శతధన్వుడు, అది అలసి పడిపోగా, దానిని వదిలి పరుగిడుచుండెను. అంతట కృష్ణుడు బలరాముని రథమందుండమని, తాను దిగి శతధన్వుని వెంబడించి, పట్టి ద్వంద్వ యుద్ధంలో అతనిని సంహరించి ఒడలంతయు వెదుకగా, మణి దొరకదయ్యే అంతట కృష్ణుడు తిరిగి వచ్చి బలరామునకా విషయము తెలుపగా, అతడు కృçష్ణునితో నీవు బాల్యమునుండియూ చోరుడవు, ఇప్పుడు ఆ మణిని నేనడిగెదనని శంకించి, దానిని దాచివైచి నీవిట్లు చెప్పుచున్నావని శ్రీకృష్ణుని నిందించి, నీతో కలిసి యుండనని, విదేహ రాజ్యమునకు వెడలిపోయెను.బాహ్యశౌచము లేక మణిని ధరించి ప్రసేనుడు మరణించెను. అంతఃశౌచము లేక (శ్రీకృష్ణుని అనుమానించుటచే) సత్రాజిత్తు మరణించెను. పరమ భక్తుడైనప్పటికినీ, తాత్కాలికంగా భగవద్విరోధ భావమునొందిన అక్రూరుడు మనఃశాంతికై తీర్థయాత్ర చేయుచూ, కాశీ పట్టణమునకు చేరెను. అచ్చటికి పోగానే మనఃశాంతిని పొంది శ్యమంతకమణి వలన ప్రతిదినము వచ్చు బంగారమును ధైవకార్యములకు ఉపయోగించెను. అక్రూరుడు బాహ్యభ్యంతర శౌచమును పొంది యుండుటచే అచ్చట అతివృష్టి, అనావృష్టి రోగబాధలు లేక ప్రశాంతముగా వుండెను.ఇచ్చట శ్రీకృష్ణుడు బలరామునిచే నిందింపబడి ఒక్కడే తిరిగి ద్వారక నగరమునకు చేరెను. ఈ మణి విషయమై తమ దండ్రులకు కీర్తి కలుగరాదని శ్రీకృష్ణుడు ఏదో మాయ చేసెనని, జాంబవతి, సత్యభామలు అనుమానించిరి. శ్రీకృష్ణుడు ఈ అపనిందలకు కారణమేమిటాయని విచారవదనంతో ఆలోచించుచుండగా నారదుడు ప్రతక్షమై ఆ అపనిందలకు కారణం భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి రాత్రి వేటకై అడవికి వెళ్ళినపుడు చంద్రుని చూచుటయేయని, ఆ విశేషముల గురించి ఇట్లు చెప్పెను.శశివర్ణుడను పేరుగల మహాగణపతి, అన్ని లోకములలో విహరించుచూ ఒకనాడు చంద్రలోకమునకు చేరెను. బాహ్యమున వినాయకుడు మరుగుజ్జు, లంబోదరుడు, అయినప్పటికీ హృదయమున మిక్కిలి కారుణ్యమూర్తి. కానీ చంద్రుడు పైకి అందగాడైనప్పటికీ, కవులచే వర్ణింపబడినప్పటికీ నడవడియందు దోషములున్నవాడు. అట్టి చంద్రుడు వినాయకుని చూచి వికటముగా నవ్వెను. అప్పుడు చంద్రుని అహంకారమును తగ్గించుటకై వినాయకుడు, ఎవ్వరేని చంద్రుని చూసినచో అపనిందలు పొందెదరని శపించెను. దానిచే జనులెవ్వరు చంద్రుని చూడరైరి. దానితో కుంగినవాడై చంద్రుడు తాను జన్మించిన క్షీరసాగరములోనికి వెళ్ళిపోయెను. చంద్రకాంతి లేమిచే ఓషధులు ఫలించుట మానెను. ప్రజలకు ఆహ్లాదము కరువాయెను. దీనిచే దయతలిచి, దేవతలు, ఋషులు, బ్రహ్మగారి వద్దకు పోయి నివారణోపాయము కొరకు ప్రార్థించిరి. అంతట బ్రహ్మ బాద్రపద శుక్ల చవితినాడు నక్తవ్రత మొనరింపవలెననీ (పగటి ఉపవాసము) విఘ్నేశ్వరుని పూజించి, మోదకములు, (ఉండ్రాళ్ళు), పండ్లు, కుడుములు, ప్రత్యేకించి దోసపండు, నివేదన మొనరింపవలెనని, సూచించెను. అప్పుడు చంద్రుడు కూడా ఆ వ్రతమొనర్చి వినాయకుని అనుగ్రహమును పొందెను. అంతట వినాయకుడు, ఒక్క తన అవతారదినమైన భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి రాత్రి తప్ప మిగిలిన రోజులలో చంద్రుని చూచినను ఎట్టి నిందలు కలగవని శాపావకాశమిచ్చెను.అంతట భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి చంద్రబింబము చూచుటవలన జరిగిన విపరీతములను స్వయముగా అనుభవించిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తనకు కలిగిన నిందలను పోగొట్టుకొనుటకై నారదుని సలహా మేరకు శ్రీకృష్ణుడు వినాయక వ్రతమాచరించెను. వెంటనే వినాయకుడు ప్రత్యక్షమై శ్రీకృష్ణునికి వచ్చిన అపనిందలు తొలగిపోవునని మంగళవాక్కులు పలికెను. అంతట శ్రీకృష్ణుడు తాను సమర్థతతో ఇంత కష్టపడితిని గాని, సామాన్యులకది ఎట్లు సాధ్యమగుననీ, కావున లోకమంతటినీ అనుగ్రహింపమని కోరెను. భాద్రపద శుక్ల చవితినాడు ఉదయం తనను ఫూజించి, శ్యమంతకోపాఖ్యానమును చదివిన మరియు విన్నా, చంద్రుని చూచిననూ ఎటువంటి అపనిందలు కలగవని వినాయకుడు వరమిచ్చెను.ఈ వృత్తాంతంలో దేవతలు, మహర్షులు, ప్రజలెల్లరు వినాయకుని యథాశక్తి పూజించి, కోర్కెలు నెరవేర్చుకుంటూ సుఖముగా వున్నారని సూతమహాముని శౌనకాదిమునులతో ఈ వృత్తాంతం తెలిపెను. దీనిలో ఏ మాత్రం ఏమరుపాటు తగదని శ్యమంతకోపాఖ్యానములో శ్రీకృష్ణపరమ్మాత వృత్తాంతం ద్వారా స్పష్టమైనది. అందువలన ఈ శ్యమంతోకాపాఖ్యానమును అనగా అందులో హితబోధను చెప్పుకొని గణేశతత్వంపట్ల భక్తి, వినయములతో శిరమున అక్షతలు ధరించిన యెడల చవితి చంద్రుని చూచిననూ నిష్కారణంగా నిందాభయం ఉండదని లోకులకు వరము ఇచ్చినారు. అది మొదలు శ్యమంతోకాపాఖ్యానము గాథను చదువుట, వినుట సాంప్రదాయమైనది. ద్వారకా నగరమునందు కలిగిన క్షామ నివారణకు మహా భక్తుడైన అక్రూరుని రాక అవసరమని భావించి, శ్రీ కృష్ణుడు అక్రూరునకు కబురుపంపెను. పరమభక్తుడైన అక్రూరుడు ద్వారక నగరమునకు వచ్చుటచే, అందరికి శ్యమంతకమణి వృత్తాంతము తెలిసి శ్రీకృష్ణుని పై వచ్చిన అపనిందలు తొలగిపోయినవి. లోపల, బయట, శౌచము కల అక్రూరుని వద్ద శ్యమంతకమణి శుభ పరంపరలిచ్చుచుండెను.‘‘మంగళం మహత్‌’’ చేతిలో వున్న అక్షతలను కొన్ని విఘ్నేశ్వరుని పాదాల చెంత కొన్ని వుంచి కొన్ని మీ శిరస్సుపై వేసుకొని మిగిలినవి మీ పిల్లల శిరస్సుపై వేసి దీవించవలెను.– కథ సమాప్తం –పునఃపూజ ఛత్రమాచ్ఛాదయామి‘ చామరేణ వీచయామి‘ నృత్యం దర్శయామి‘ గీతం శ్రావయామి‘ ఆందోళికా నారోహయామి‘ గజానారోహయామి‘ అశ్వానారోహ యామి‘ సమస్త రాజోపచార, భక్త్యోపచార, శక్త్యోపచార పూజాన్‌ సమర్పయామి‘‘ (స్వామిపై పుష్పాక్షతలు వేయాలి)విఘ్నేశ్వరుని మంగళహారతులుశ్రీ శంభుతనయునకు సిద్ధిగణనాథునకు వాసిగల దేవతా వంద్యునకును ఆ సరసవిద్యలకు ఆదిగురువైనట్టి భూసురోత్తమ లోకపూజ్యునకును జయ మంగళం నిత్య శుభమంగళం!నేరేడు మారేడు నెలవంక మామిడి దూర్వార చెంగల్వ ఉత్తరేణి వేరువేరుగా దెచ్చి వేడ్కతో పూజింతు పర్వమున దేవ గణపతికి నెపుడు ‘‘జయ‘‘సురుచిరముగ భాద్రపద శుద్ధచవితి యందు పొసగ సజ్జనులచే పూజగొల్తు శశి చూడరాదన్న జేకొంటినొక వ్రతము పర్వమున దేవగణపతికి నిçపుడు ‘‘ జయ‘‘ పానకము వడపప్పు పనస మామిడి పండ్లు దానిమ్మ ఖర్జూర ద్రాక్షపండ్లు తేనెతో మాగిన తియ్యమామిడిపండ్లు మాకు బుద్ధినిచ్చు గణపతికినిపుడు ‘‘ జయ‘‘ ఓ బొజ్జ గణపయ్య నీ బంటు నేనయ్య ఉండ్రాళ్ల మీదికి దండుపంపు కమ్మనీ నెయ్యియు కడుముద్దపప్పును బొజ్జనిండుగ దినుచును పొరలుచును ‘‘ జయ ‘‘ వెండి పళ్లెములోన వేవేల ముత్యాలు కొండలుగ నీలములు కలయబోసి మెండుగను హారములు మెడ నిండ వేసుకొని దండిగా నీకిత్తు ధవళారతి ‘‘ జయ ‘‘పువ్వులను నినుగొల్తు పుష్పాల నినుగొల్తు గంధాల నినుగొల్తు కస్తూరినీ ఎప్పుడూ నినుగొల్తు ఏకచిత్తమ్మున పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ ఏకదంతంబున ఎల్లగజవదనంబు బాగైన తొండంబు వలపు కడుపు జోకయిన మూషికము పరకనెక్కాడుచు భవ్యుడగు దేవ గణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ మంగళము మంగళము మార్తాండ తేజునకు మంగళము సర్వజ్ఞ వందితునకు మంగళము ముల్లోక మహిత సంచారునకు మంగళము దేవ గణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ సిద్ధి విఘ్నేశ్వర ప్రసిద్ధిగా పూజింతు ఒనరంగ నిరువది యొక్క పత్రి దానిమ్మ మరువమ్ము దర్భవిష్ణుక్రాంత యుమ్మెత్త దూర్వార యుత్తరేణి ‘‘ జయ ‘‘కలువలు మారేడు గన్నేరు జిల్లేడు దేవకాంచన రేగు దేవదారు జాజి బలురక్కసి జమ్మి దానిమ్మపువ్వు గరిక మాచీపత్రి మంచి మొలక ‘‘ జయ ‘‘అగరు గంధాక్షత ధూప దీప నైవేద్య తాంబూల పుష్పోపహారములును భాద్రపద శుద్ధ చవితిని కుడుములు నానుబాలు ఉండ్రాళ్లు పప్పు ‘‘ జయ ‘‘పాయసము జున్ను తేనెయు భక్తిమీర కోరి పూజింతు నిన్నెపుడు కోర్కెలలర ‘‘ జయ ‘‘బంగారు చెంబుతో గంగోదకము దెచ్చి సంగతిగ శిశువునకు జలకమార్చి మల్లెపువ్వుల దెచ్చి మురహరిని పూజింతు రంగైన నా ప్రాణలింగమునకు ‘‘ జయ ‘‘పట్టు చీరలు మంచి పాడిపంటలు గల్గి ఘనముగా కనకములు కరులు హరులు యిష్ట సంపదలిచ్చి యేలిన స్వామికి పట్టభద్రుని దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ముక్కంటి తనయుడని ముదముతో నేనును చక్కనైన వస్తుసమితి గూర్చి నిక్కముగ మనమును నీయందె నేనిల్పి ఎక్కుడగు పూజలాలింప జేతు ‘‘ జయ ‘‘మల్లెలా మొల్లలా మంచి సంపెంగలా చల్లనైనా గంధసారము లను ఉల్లమలరగ మంచి ఉత్తమపు పూజలు కొల్లలుగ నేజేతు కోరి విఘ్నేశ ‘‘ జయ ‘‘దేవాదిదేవునకు దేవతారాధ్యునకు దేవేంద్రవంద్యునకు దేవునకును దేవతలు మిముగొల్చి తెలిసి పూజింతురు. భవ్యుడగు దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘చెంగల్వ చేమంతి చెలరేగి గన్నేరు తామరలు తంగేడు తరచుగాను పుష్పజాతులు తెచ్చి పూజింతు నేనిపుడు బహుబుద్ధి గణపతికి బాగుగాను ‘‘ జయ ‘‘మారేడు మామిడి మాదీఫలంబులు ఖర్జూర పనసలును కదళికములు నేరేడు నెంవంది టెంకాయ తేనెయు చాలగా నిచ్చెదరు చనువుతోడ ‘‘ జయ ‘‘ఓ బొజ్జగణపతి ఓర్పుతో రక్షించి కాచి నన్నేలు మీ కరుణతోను మాపాలగలవని మహిమీద నెల్లపుడు కొనియాడుచుందును కోర్కెదీర జయమంగళం నిత్య శుభమంగళం! ‘‘ జయ ‘‘వాయనదానముశ్లో‘‘ గణేశః ప్రతిగృహ్ణాతు గణేశో వైదదాతి చ గణేశః తారకోభాభ్యాం గణేశాయ నమోనమః (ఈ శ్లోకము వాయనమిచ్చువారు చెప్పవలెను) మంత్రము – దేవస్యత్యాసవితుః ప్రసవేశ్వినోర్బాహుభ్యాం పూషోహస్తాభ్యామా దదా!(ఈ మంత్రము వాయనము పుచ్చుకొనువారు చెప్పవలెను)ఉద్వాసన మంత్రము : (ఈ క్రింది మంత్రంతో గణపతి ప్రతిమ ఈశాన్యదిశగా మూడుసార్లు కదపవలెను) యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః‘ తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్‌‘‘ తేహనాకం మహిమానస్యచంతే‘ యత్రపూర్వే సాధ్యాస్సంతి దేవాః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామిన్‌ యథాస్థాన ముద్వాసయామి‘‘ పూజా విధానం సంపూర్ణమ్‌.(వ్రతకల్ప పూజా విధానం సమాప్తం)ఇదీ చదవండి: శ్రీనాథ విరచిత వినాయక దండకం

మొట్టమొదటి పూజలందుకోవలసిన దైవం.. వినాయకుడేవిఘ్నాలను తొలగించి.. విజయానికి మార్గం చూపే గణనాథుడుఆది దంపతులకు మానసపుత్రుడు.. ఓంకార స్వరూపుడు...జ్ఞానానికి, వివేకానికి ప్రతీక.. విఘ్నాలను తొలగించే విఘ్నేశ్వరుడు..కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించే సిద్ధివినాయకుడు..భక్తుల కోరికలను ఆలకించే మన గణపయ్య!ఏ శుభకార్యం ప్రారంభించినా ముందుగా గణపతిని పూజించడం మన సంప్రదాయం. తలపెట్టిన కార్యం నిర్విఘ్నంగా, విజయవంతంగా సాగాలంటే విఘ్ననాయకుడైన శ్రీగణేశుని అనుగ్రహం కావాల్సిందే. అందుకే దైవారాధనలో, పూజా కార్యక్రమాల్లో, సర్వశుభకార్యాల ప్రారంభంలో తొలి పూజలందుకునే దైవం వినాయకుడే.విఘ్నేశ్వరుని ఆరాధన కేవలం విఘ్నాలను తొలగించమని కోరడం మాత్రమే కాదు. మనలోని అజ్ఞానం, అహంకారం, అసహనం, తొందరపాటు వంటి అంతర్గత విఘ్నాలను తొలగించి, మంచి ఆలోచన, వివేకం, ఏకాగ్రత, ధైర్యాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించడం కూడా.పసుపు గణపతి – పవిత్రతకు ప్రతీకపార్వతీమాత చేతుల మీదుగా పసుపు ముద్దతో అవతరించి, మన ఇళ్లలో ‘‘పసుపు గణపతి’’గా తొలి పూజలందుకుంటున్న గణపతి స్వామి విఘ్ననివారకుడే కాక, విద్య, బుద్ధి, జ్ఞానాలను ప్రసాదించే జ్ఞానప్రదాతగా కూడా ఆరాధించబడుతున్నాడు.అందుకే, ‘కోరిన విద్యలకెల్ల నొజ్జయై యుండెడి పార్వతీ తనయ... ఓయి గణాధిప నీకు మ్రొక్కెదన్‌!’ అంటూ మనం గణేశ్వరుణ్ణి ప్రార్థిస్తాం.వినాయక చవితి – భక్తి, ఆనందాల పర్వదినంభాద్రపద శుద్ధ చవితి అనగానే ప్రతి ఇంటా వినాయక చవితి పండుగ సందడి కనిపిస్తుంది. పిల్లల నుంచి పెద్దల వరకు అందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో వినాయకుడిని పూజించడం ఒక ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిగా నిలుస్తుంది. పండుగల ద్వారా మనం కేవలం ఆచారాలను మాత్రమే కాదు.. మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, కుటుంబ విలువలను కూడా తరువాత తరాలకు అందిస్తాం. అందుకే పిల్లలను పూజలో భాగస్వాములను చేసి, గణపతి తత్వాన్ని వారికి పరిచయం చేయడం, వినాయకుని కథ చదివించడం లేదా చదివి వినిపించడం ఎంతో ముఖ్యం.వినాయక వ్రతం – మనలోని మంచి గుణాలకు నాంది సకల విఘ్నాలకు అధిపతియైన విఘ్నేశ్వరుడిని భాద్రపద శుద్ధ చవితి పర్వదినాన కుటుంబసమేతంగా భక్తిశ్రద్ధలతో కొలుస్తాం. తలపెట్టిన కార్యక్రమాలు ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా ఏడాది పొడవునా విజయవంతంగా సాగాలని, కుటుంబంలో సుఖశాంతులు వెల్లివిరియాలని స్వామిని ప్రార్థిస్తాం.అయితే భక్తితో కొలుస్తూ మనం కోరేది కేవలం కోరికల నెరవేర్పు మాత్రమే కాదు, మంచి ఆలోచన ఇవ్వమని.. వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకునే శక్తి ఇవ్వమని.. ఎదురయ్యే విఘ్నాలను ధైర్యంగా అధిగమించే శక్తి ఇవ్వమని.. కుటుంబంలో సుఖశాంతులు కలిగించమని.. సమాజంలో ఐకమత్యం, సౌభ్రాతృత్వం వెల్లివిరియాలని.. మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించాలి.ఇదే వినాయకవ్రతంలో అంతర్లీనంగా ఉన్న పరమార్థం.విఘ్నాలను తొలగించే విఘ్నేశ్వరుడు.. బుద్ధిని ప్రసాదించే బుద్ధిప్రదాత..విజయాన్ని అందించే సిద్ధివినాయకుడు.. మంగళాలను చేకూర్చే మంగళమూర్తి..శ్రీ గణనాథుని కృపాకటాక్షాలు ప్రతి ఇంటిపై ఉండాలని, ప్రతి కుటుంబంలో ఆరోగ్యం, ఆనందం, ఐశ్వర్యం, సుఖశాంతులు వెల్లివిరియాలని ఆకాంక్షిస్తూ... శ్రీ గణేశాయ నమః! శ్రీ సిద్ధివినాయకాయ నమః! శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమఃఇదీ చదవండి: వినాయక పూజకు సన్నద్ధత

వినాయక చవితి వచ్చిందంటే ప్రతి ఇంటికీ భక్తిశ్రద్ధలతో నిండే పర్వదినం. పూజకు ముందుగా ఇంటిని శుభ్రపరుచుకోవడం, పూజా వేదికను సిద్ధం చేసుకోవడం, పూజకు అవసరమైన ద్రవ్యాలు, పత్రి, పుష్పాలు, నైవేద్యాలు సమకూర్చుకోవడం మన సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన భాగం. పండుగ రోజున ఉదయాన్నే నిద్రలేచి స్నానమాచరించి, పరిశుభ్రమైన వస్త్రాన్ని ధరించి పూజకు సిద్ధమవుతాం. ఇంటి ప్రధాన గుమ్మాన్ని మామిడి తోరణాలతో, పుష్పాలతో అలంకరించి, పూజా మండపాన్ని కూడా అందంగా తీర్చిదిద్దుతాం. మండపం పైభాగంలో పాలవెల్లి ద్రాక్షలు చేసి మండపం లోపల స్వస్తిక్, పద్మం వంటి శుభచిహ్నాలను లిఖించి, హరిద్రా గణపతి (పసుపు గణపతి), మట్టి వినాయక ప్రతిమలను భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రతిష్ఠించి, దీపారాధనతో స్వామివారిని ఆహ్వానిస్తాం. పూజ ప్రారంభానికి ముందే అవసరమైన పూజాద్రవ్యాలు, పత్రి, పుష్పాలు, నైవేద్య సామగ్రితో పాటు పిండివంటలు, ప్రసాదాలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవడం వల్ల పూజను ప్రశాంతంగా, ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా సంపూర్ణంగా నిర్వహించుకోవచ్చు. పూజకు చేసే సన్నద్ధత శరీరానికే కాదు.. మనసుకూ.... పరిశుభ్రమైన ఇంటితో పాటు పవిత్రమైన మనసుతో గణనాథుని ఆరాధించినప్పుడే పూజ పరిపూర్ణమవుతుంది. భక్తిశ్రద్ధలతో గణనాథుని కొలిచి, ఆయన అనుగ్రహంతో ప్రతి కార్యక్రమాన్ని నిర్విఘ్నంగా ప్రారంభిద్దాం..ఇదీ చదవండి: విఘ్నాలను తొలగించి.. విజయానికి మార్గం చూపే గణనాథుడు

గోపాలకాలాకావలసినవి: అటుకులు: కప్పు, పెరుగు: అర కప్పు, తాజా వెన్న: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు, దోసకాయ ముక్కలు: 1/4 కప్పు, దానిమ్మ గింజలు: 1/4 కప్పు, పచ్చిమిర్చి: 2 (సన్నగా తరిగినవి), అల్లం తురుము: 1/2 టీస్పూన్, కొత్తిమీర: కొద్దిగా, బెల్లం: అర టీస్పూన్, ఉప్పు: రుచికి సరిపడా, తాళింపు కోసం– నెయ్యి: టీస్పూన్, జీలకర్ర: 1/2 టీస్పూన్, ఇంగువ: చిటికెడు. తయారీ: అటుకులను శుభ్రంగా కడిగి.. నీళ్లు పోయేలా పక్కన పెట్టుకోవాలి. ఒక పెద్ద గిన్నెలో మెత్తబడిన అటుకులు, పెరుగు, వెన్న, దోసకాయ ముక్కలు, దానిమ్మ గింజలు, అల్లం తురుము, పచ్చిమిర్చి ముక్కలు, బెల్లం, రుచికి సరిపడా ఉప్పు వేయండి. చిన్న పాన్‌లో నెయ్యి వేడి చేసి, జీలకర్ర వేసి వేయించండి. జీలకర్ర చిటపటలాడాక చిటికెడు ఇంగువ వేసి స్టవ్‌ ఆపేయండి. ఈ తాళింపును అటుకుల మిశ్రమంలో పోసి, కొత్తిమీర చల్లి మెల్లగా బాగా కలపండి.ధనియా పంజీరికావలసినవి: ధనియాల పొడి: కప్పు, నెయ్యి: 4 టేబుల్‌ స్పూన్లు, బెల్లం పొడి: అర కప్పు, మఖానా: అర కప్పు, జీడిపప్పు, బాదం: 3 టేబుల్‌ స్పూన్లు, ఎండు కొబ్బరి తురుము: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు, గుమ్మడి లేదా పుచ్చగింజలు: టేబుల్‌ స్పూన్, ఏలకుల పొడి: అర టీస్పూన్‌.తయారీ: మఖానాను ఒక టేబుల్‌ స్పూన్‌ నెయ్యిలో వేయించి, చల్లారాక కచ్చాపచ్చాగా పొడి చేసుకోవాలి. అదే కడాయిలో ఇంకో అర చెంచా నెయ్యి వేసి జీడిపప్పు, బాదం, ఎండు కొబ్బరి తురుము వేసి దోరగా వేయించి వేరే ప్లేట్‌లోకి తీసుకోండి. మిగిలిన నెయ్యి వేసి, ధనియాల పొడిని సన్నని మంటపై సువాసన వచ్చే వరకు వేయించండి. తరువాత చల్లారిన ధనియాల పొడిలో చక్కెర పొడి, ఏలకుల పొడి, మఖానా పొడి, డ్రై ఫ్రూట్స్‌ వేసి బాగా కలపండి. అంతే ధనియా పంజీరి రెడీ!సింధీ స్వీట్‌ రైస్‌కావలసినవి: బాస్మతీ బియ్యం: కప్పు, తురిమిన బెల్లం: 3/4 కప్పు, నెయ్యి: 3 టేబుల్‌ స్పూన్లు, సోంపు: టీస్పూన్, ఏలకులు: 4, లవంగాలు: 2, దాల్చిన చెక్క: చిన్నముక్క, జీడిపప్పు, బాదం, ఎండుద్రాక్ష: గుప్పెడు, కుంకుమపువ్వు: చిటికెడు, నీళ్ళు: 2 కప్పులు.తయారీ: ఒక పాత్రలో నీటిని తీసుకుని బెల్లం వేసి చిన్నమంటపై కరిగించాలి. ఒక పాన్‌లో నెయ్యి తీసుకుని డ్రై ఫ్రూట్స్‌ని వేయించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. అదే నెయ్యిలో మసాలా దినుసుల్ని కూడా వేసి అరనిమిషం వేయించాలి. ఇప్పుడు నానబెట్టిన బాస్మతీ బియ్యం వేసి, నెయ్యిలో జాగ్రత్తగా 2 నిమిషాలు వేయించండి. ఇందులోనే కుంకుమపువ్వు వేసి, ముందుగా సిద్ధం చేసుకున్న బెల్లం నీళ్ళు కూడా పోసి బాగా కలపండి. మూత పెట్టి మీడియం మంటపై 10–12 నిమిషాలు ఉడికించి స్టవ్‌ ఆఫ్‌ చేయండి. ఆవిరి పూర్తిగా పోయాక, వేయించి పెట్టుకున్న డ్రై ఫ్రూట్స్‌ చల్లి మెల్లగా కలపండి. అంతే నోరూరించే సింధీ స్వీట్‌ రైస్‌ రెడీ(చదవండి: మెడ మెరిసేలా ఇలా చేయండి..! దెబ్బకు నలుపు మాయం)

ఇంట్లో పెట్టుకున్న డెకర్‌ పీస్‌ అంటే రోజంతా మూలన కూర్చుని అందంగా కనిపించడం మాత్రమే కాదు! అందుకే, ఇప్పుడు ఇల్లు అందంగా కనిపించేలా చేస్తూనే... రోజువారీ పనుల్లోనూ చక్కగా చేయూతనిచ్చే ఈ డ్యూయల్‌ డ్యూటీ గాడ్జెట్లు మీకోసం!గోడ మీద గొడుగు!తాళాలు ఎక్కడ? కత్తెర ఎక్కడ? టవల్‌ ఎక్కడ? అని ఇంట్లో రోజూ జరిగే ‘పోయిన వస్తువుల వేట’కు ఇక సెలవు చెప్పొచ్చు! ఎందుకంటే, ఈ చిన్న గొడుగు ఆకారపు హుక్‌ గోడకు అతుక్కుని, ఇంట్లో చెల్లాచెదురుగా తిరిగే చిన్నచిన్న వస్తువులన్నింటికీ ఓ చిరునామా ఇస్తుంది! చూడ్డానికి ముద్దుగా ఉండే ఈ గొడుగు హుక్‌లో తాళాలు, టవల్స్, చిన్న ఉపకరణాలు వంటి వాటిని వేలాడదీయొచ్చు. అవసరాన్ని బట్టి దీన్ని తిప్పి చిన్న వస్తువులు పెట్టుకునే హోల్డర్‌లా కూడా వాడుకోవచ్చు. గోడకు అతికించే విధానంలో ఉండటంతో డ్రిల్, మేకులు అంటూ గోడకు కొత్త గాయాలు చేయాల్సిన పనిలేదు! బాత్‌రూమ్‌లో ఒకటి... కిచెన్‌లో ఒకటి... ఆఫీసు టేబుల్‌ దగ్గర ఇంకొకటి పెట్టుకుంటే చాలు... ‘ఎక్కడ పెట్టాను?’ అనే ప్రశ్నకు ఈ గొడుగులే సమాధానం చెబుతాయి! ఆరు హుక్‌ల ప్యాక్‌ ధర రూ.250 మాత్రమే!పిల్లి పంజాకు మురికి పరార్‌!అద్దం ముందు నిలబడి ఫొటో తీసుకోవాలంటే, మన ముఖం కంటే ముందే అద్దంపై ఉన్న నీటి చారలే కనిపిస్తున్నాయా? సింక్‌ దగ్గర సబ్బు మరకలు చూస్తూ ‘రేపు క్లీన్‌ చేద్దాంలే’ అని వాయిదా వేస్తున్నారా? అయితే ఈసారి క్లీనింగ్‌ పనికి ఓ క్యూట్‌ పిల్లిని పెట్టుకోండి! అదీ... పంజాలతో పని చేసే పిల్లి! పిల్లి పంజా ఆకారంలో ఉండే ఈ చిన్న స్పాంజ్‌తో అద్దాలు, గ్లాస్‌ ఉపరితలాలు, టైల్స్, సింక్‌లను తుడిచేయొచ్చు. నీటి చారలు, వేలిముద్రలు, సబ్బు మరకలు వంటి మచ్చలను సులభంగా శుభ్రం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. చిన్నగా, తేలికగా ఉండటంతో అవసరమైనప్పుడు చేతిలోకి తీసుకుని పని పూర్తి చేయొచ్చు. ధర రూ.300 మాత్రమే!గదిలోనే చిన్న స్పా!ఇంట్లో కూర్చుంటేనే కాస్త రిలాక్స్‌ అవ్వాలని అనిపిస్తుందా? అయితే... గదిలో పరిమళం, చుట్టూ మెల్లని వెలుగు, చెవుల్లో నచ్చిన పాటలు ఉంటే ఎలా ఉంటుంది? అందుకోసం ఒక్కో పనికి ఒక్కో పరికరం పెట్టాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ ఒక్కటే మూడు పనులు చేసేస్తుంది! ఇది ఒకేసారి హ్యూమిడిఫైయర్, అరోమా డిఫ్యూజర్, బ్లూటూత్‌ స్పీకర్‌లా పనిచేస్తుంది. 350 మిల్లీలీటర్ల ట్యాంక్‌తో సుమారు 8 గంటల వరకు మిస్ట్‌ అందిస్తుంది. ఎసెన్షియల్‌ ఆయిల్‌ వేసుకుంటే గదంతా ఆహ్లాదకరమైన పరిమళం వ్యాపిస్తుంది. బ్లూటూత్‌తో ఫోన్‌ను కనెక్ట్‌ చేసి నచ్చిన పాటలు వినొచ్చు. ఎల్‌ఈడీ లైటింగ్‌తో గదికి మూడ్‌ లైటింగ్‌ కూడా వచ్చేస్తుంది. ఇక సెట్టింగ్స్‌ మార్చడానికి ప్రతిసారీ లేవాల్సిన పనిలేదు... యాప్‌ ద్వారా మిస్ట్, టైమర్, లైటింగ్‌ వంటివి నియంత్రించుకోవచ్చు. నీరు అయిపోయినప్పుడు ఆటోమేటిక్‌గా ఆఫ్‌ అయ్యే సదుపాయం కూడా ఉంది. గదినే చిన్న స్పాగా మార్చేసే దీని ధర రూ. 2000. (చదవండి:

మన దేశంలో ఏడాది పొడవునా దొరికే పండ్లలో బొప్పాయి ఒకటి. నిజానికి బొప్పాయి మన దేశానికి స్థానిక ఫలం కాదు. బొప్పాయి ఉత్పాదనలో ఇప్పుడు మన భారత దేశమే అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది. బొప్పాయి విశేషాలను గణాంకాల్లో తెలుసుకుందాం...చాలా పండ్ల జాతుల మాదిరిగానే పోర్చుగీసు నావికుల ద్వారా పదహారో శతాబ్దంలో మన దేశానికి చేరుకుంది. బొప్పాయిని భారతీయులు అమితంగా ఇష్టపడటంతో దీని సాగును బాగా పెంచారు. ప్రస్తుతం దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ బొప్పాయిని పండిస్తున్నారు.ఇవి కూడా చదవండి: గతం గతః! ఆలోచన మారితే ఆరోగ్యం మారుతుందా?

ఒక అడవికి రాజు సింహం. సింహం అంటేనే గజగజలాడే భయం. కానీ, ఇప్పుడు ఆ మృగరాజు ఒక చీకటి గుహలో దీనంగా పడి ఉంది. కొద్దిరోజుల కిందటే తన రాజ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఒక క్రూరమైన పులితో చేసిన పోరాటంలో సింహం తీవ్రంగా గాయపడింది. ఆ గాయాలు మానినా, ఆనాటి భయంకరమైన దృశ్యాలు సింహం మనసును వదలడం లేదు.రాజవైద్యుడైన ఎలుగుబంటి ఎన్ని ఔషధాలు ఇచ్చినా ప్రయోజనం లేకపోయింది. సింహం నిరాశతో, ‘నా పరాక్రమం ముగిసింది మిత్రమా! ఈ గాయాలే నా మరణానికి దారి తీస్తాయి. నేను మళ్ళీ గర్జించలేను.’ అంటూ నిట్టూర్చింది.అదే సమయంలో, పొరుగు అడవి నుంచి తన మిత్రుడైన ఏనుగును కలవడానికి ఒక కోతి వచ్చింది. ఏనుగు తన రాజు ఆరోగ్య పరిస్థితిని వివరించగా, అంతా విన్న కోతి గంభీరంగా ఇలా అంది: ‘మిత్రమా! మృగరాజుకు ఇప్పుడు కావాల్సింది మూలికల వైద్యం కాదు, మానసిక వైద్యం!’ఏనుగు ఆశ్చర్యపోయి, ‘వైద్యం గురించి నీకు ఇవన్నీ ఎలా తెలుసు?’ అని అడిగింది. అప్పుడు కోతి తన గతాన్ని వివరిస్తూ, ‘నేను ఒకప్పుడు గొప్ప వైద్యురాలిని. కానీ, ఒక చిన్న పొరపాటు వల్ల ఒక జీవి ప్రాణం పోయింది. ఆ అపరాధ భావంతో అప్పటి నుండి వైద్యం చేయడమే మానేశాను. ఎవరికీ ఈ విషయం చెప్పలేదు.’ అని కళ్ళల్లో నీళ్లు తిరుగుతుండగా చెప్పింది.ఏనుగు వెంటనే కోతి భుజంపై తొండం వేసి, ‘మిత్రమా! గతాన్ని తలచుకుంటూ కూర్చుంటే ప్రయోజనం లేదు. మన పొరపాట్ల నుంచే మనం పాఠాలు నేర్చుకోవాలి. ఇప్పుడు సింహాన్ని కాపాడటం నీ బాధ్యత. నీలో నిద్రాణమైన వైద్యుడిని నిద్రలేపు!’ అని ప్రోత్సహించింది.ఏనుగు మాటలతో కోతిలో ఆత్మవిశ్వాసం పెరిగింది. కోతి, ఏనుగు కలిసి సింహం గుహకు వెళ్లాయి. అవి రాజవైద్యుడు ఎలుగుబంటికి విషయం చెప్పాయి. ఎలుగుబంటి సంబరపడి, మృగరాజుకు వైద్యం చేయటానికి కోతిని అనుమతించింది. కోతి సింహాన్ని పూర్తిగా పరీక్షించి ఒక నిర్ణయానికి వచ్చింది. తనకు కావలసిన మూలికలు సేకరించడానికి గుహ బయటకు వెళ్ళింది.ఆ సమయంలో ఏనుగు ఇలా అంది: ‘మృగరాజా! గతం గతః. మీ పరాక్రమాన్ని మళ్ళీ చాటే సమయం వచ్చింది. ఈమె సామాన్యమైన కోతి కాదు, గొప్ప వైద్యురాలు.’మూలికలు సేకరించి తిరిగి గుహలోకి వచ్చిన కోతి, సింహం కళ్ళలోకి సూటిగా చూస్తూ, ‘రాజా! మీ వ్యాధి మీ దేహంలో లేదు, మీ ఆలోచనల్లో ఉంది. నాడు మీరు పులిని తరిమికొట్టినప్పుడు తగిలిన ఈ గాయాలు మీ వీరత్వానికి సజీవ సాక్ష్యాలు! అవి మిమ్మల్ని భయపెట్టకూడదు, మీ గుండెను మరింత బలంగా మార్చాలి.’ అని నొక్కి చెప్పింది. అనంతరం మూలికలతో ఒక లేహ్యం తయారుచేసి సింహానికి తాగించింది.ఆశ్చర్య కరంగా, మరుసటి రోజు ఉదయానికే మృగరాజు తన నిస్సత్తువను వదిలి ఒక్కసారిగా లేచి నిలబడ్డాడు. అడవి మొత్తం దద్దరిల్లేలా గర్జించాడు! నిజానికి కోతి ఇచ్చిన ఆ ‘మందు’ కేవలం తీపి పండ్ల రసం మాత్రమే. సింహం రోగం నయం కావడానికి కారణం ఆ రసం కాదు; కోతి తన మనసులో నింపిన ధైర్యం, గతాన్ని మర్చిపోవాలనే సంకల్పం మాత్రమే!సింహం తన తప్పు తెలుసుకుంది. ఆలోచన మారితే ఆరోగ్యం మారుతుందని గ్రహించింది. తనను మళ్ళీ కర్తవ్యోన్ముఖుడిని చేసిన కోతిని ఘనంగా సత్కరించి, తన ఆస్థాన వైద్యురాలిగా నియమించుకుంది. అలాగే కోతిలోని ప్రతిభను గుర్తించి ప్రోత్సహించిన ఏనుగును తన రాజ సలహాదారునిగా నియమించుకుంది. రాజవైద్యుడు ఎలుగుబంటి కూడా వారి సమయస్ఫూర్తిని చూసి మురిసిపోయాడు.హితవచనం..అసంవిభాగీ దుష్టాత్మా కృతఘ్నో నిరపత్రపఃతాదృగ్నరాధిపో లోకే వర్జనీయో నరాధిపఇవ్వవలసిన వాళ్లకు ఇవ్వనివాడు, దుష్టబుద్ధి, కృతజ్ఞత లేనివాడు, సిగ్గులేనివాడు అయిన రాజును పరిత్యజించాలి.- ముద్దు హేమలతఇవీ చదవండి: బెండకాయ వండకూడదట.. నీళ్లు చల్లకూడదట.. ఎందుకో తెలుసా?

నైజీరియాలోని ఓండో రాష్ట్రంలో ఉన్న ఓవో నగరం శోభాయమానంగా వెలిగిపోతోంది. 600 ఏళ్ల చరిత్ర కలిగినటువంటి ‘ఇగోగో’ మహోత్సవ వేడుకలు ఘనంగా సాగుతున్నాయి. ఆగస్టు చివరిలో ప్రారంభమై, సెప్టెంబరు మాసమంతా ఈ పండుగ సాగుతుంది. ఇది నైజీరియన్ల స్థానిక జ్ఞాపకాలతో, రాచరికంతో, సామాజిక గుర్తింపుతో ముడిపడి ఉన్న వేడుక. ఎంతో ఉత్సాహంగా సాగే ఈ వేడుకలను తిలకించడానికి ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి పర్యాటకులు ఇప్పటికే ఓవో నగరానికి క్యూకట్టారు.నైజీరియాలో వర్షాకాలం ముగిసే వేళ జరిగే సాంస్కృతిక పండుగల కాలంలోనే ఈ ఉత్సవం కూడా జరుగుతుంది. ఈ ఇగోగో వేడుక మూలాలు పురాణ కాలపు రాణి ఒరోన్సే చరిత్రతో ముడిపడి ఉన్నాయి. దేవలోకం నుంచి దివికి దిగివచ్చిన ఒరోన్సే, ఓవో రాజును వివాహమాడి, రాజసౌధంలో కొన్ని నియమాలను విధించింది. తనకు ఇష్టంలేని బెండకాయలను వండరాదని, తన సమక్షంలో తలపాగాలు ధరించరాదని, తన దారిలో నీరు చల్లకూడదని కోరింది.ప్రజలు కొన్నేళ్లపాటు ఆ నిబంధనలను గౌరవించినప్పటికీ, కాలక్రమంలో వాటిని ఉల్లంఘించారు. దీంతో తీవ్ర మనస్తాపానికి గురైన రాణి ఒరోన్సే, అడవుల్లోకి వెళ్లి అదృశ్యమైపోయింది. కానీ వెళ్లేముందు తన జ్ఞాపకార్థం ప్రతి ఏటా ఇగోగో ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాలని, అలా చేస్తే రాజ్యానికి శుభం కలుగుతుందని వరమిచ్చింది. నాటి నుంచి ఇగోగో పండుగ ఆచారంగా మారింది. వేడుకకు కొన్ని వారాల ముందునుంచే నగరం నూతన శోభను సంతరించుకుంటుంది. ఊరంతా పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది.మహిళలు ఊదా, తెలుపు, పసుపు రంగుల ప్రత్యేక వస్త్రాలను నేస్తారు. సంగీత, నృత్య కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేందుకు పిల్లల నుంచి పెద్దవారి వరకు సన్నద్ధమవుతారు. విదేశాల్లో స్థిరపడినవారు తమ మాతృభూమికి చేరుకుంటారు. మహిళలు పగడపు పూసల ఆభరణాలు ధరించి, ఒరోన్సే రాణి గుణగణాలను, ఆమె త్యాగాన్ని కీర్తిస్తూ తరతరాలుగా వస్తున్న సంప్రదాయ గీతాలను ఆలపిస్తారు. ఈ వేడుకల్లో ఆనాడు రాణి ఒరోన్సే విధించిన నిబంధనలను ప్రజలంతా కచ్చితంగా పాటిస్తారు. నేడు ఇగోగో పండుగ కేవలం సంప్రదాయానికే పరిమితం కాకుండా, పర్యాటకంగానూ ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది. ప్రత్యేక ఆకర్షణ ఒలోవో రాజుఇగోగో ఉత్సవంలో ప్రధాన ఆకర్షణ ఓవో సామ్రాజ్య అధిపతి అయిన ‘ఒలోవో’ రాజు ప్రత్యేకమైన అలంకరణ. సాధారణ రోజుల్లో కిరీటాలు, మిరుమిట్లుగొలిపే వస్త్రాలు ధరించే రాజు, ఈ పండుగ రోజుల్లో విభిన్నంగా కనిపిస్తాడు. తలపాగా లేకుండా, పగడాల పూసల టోపీని, పగడాల హారాలను ధరిస్తాడు. అంతేకాక, రాణి ఒరోన్సే స్త్రీత్వాన్ని, ఆమె పట్ల ఉన్న గౌరవాన్ని చాటడానికి చీర వంటి ప్రత్యేక వస్త్రాన్ని ధరిస్తాడు. రాజ పురోహితులు, సర్దారులతో కలిసి వీథుల్లో నృత్యం చేస్తూ సాగుతాడు.- రమా జంబులఇవి కూడా చదవండి: బ్రేకింగ్‌ న్యూస్‌!

బ్రేకింగ్‌ న్యూస్‌... పత్రికల్లోను, టీవీ స్క్రీన్లపైన ఆ వార్త చూడగానే రాష్ట్రమంతా ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడింది. ‘నగరంలో సంచలనం సృష్టించిన కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌ ఘాతుకం! నేరస్తుల గుండెల్లో సింహస్వప్నం అయిన ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు శత్రువుల దొంగచాటు కాల్పుల్లో మృతి! ఆయన మృతదేహంతో పరారైన కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌!’ఈ వార్త తెలిసిన వెంటనే అభిమన్యు అభిమానులు, ప్రజలు రోడ్ల మీదకు వచ్చి ఆందోళనలు చేశారు. అభిమన్యు మృతితో నగరంలో తీవ్ర ఉద్రిక్తత, ఆగ్రహం కట్టలు తెంచుకున్నాయి. ఈ కేసు తీవ్రతను గుర్తించిన ఉన్నతాధికారులు వెంటనే రంగంలోకి దిగారు.ఢిల్లీ నుంచి ప్రత్యేకంగా హుటాహుటిన డిటెక్టివ్‌ సిద్ధార్థ నగరానికి చేరుకున్నాడు. స్థానిక ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ ప్రద్యుమ్నతో కలిసి అత్యవసర సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు.‘కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌ని ప్రపంచంలో ఎక్కడ వున్నా వెతికి పట్టుకుని అంతం చేస్తాను’ అని ప్రద్యుమ్న సవాల్‌ చేశాడు. పోలీసులు కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌ ఆనవాళ్ల కోసం నగరాన్ని అణువణువు జల్లెడ పట్టడం ప్రారంభించారు. అదే సమయంలో బీహార్‌ గ్యాంగ్, హైదరాబాద్‌లోని గోకుల్‌ చాట్‌ తరహాలో గోల్కొండ పరిసర ప్రాంతాల్లో పెద్ద ఎత్తున బాంబు పేలుళ్లు సృష్టించడానికి ప్లాన్‌ చేసింది. అభిమన్యు మరణ వార్తతో పోలీసులు తలమునకలై ఉన్న సమయంలోనే, నగరంలోని పలు కీలక ప్రాంతాల్లో మారణహోమం సృష్టించాలనేది వారి కుట్ర.అదే సమయంలో రామ్‌పూర్‌లోని ఒక పాడుబడ్డ ఇంట్లో ఒక షాకింగ్‌ నిజం వెలుగులోకి వచ్చింది. అక్కడ ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు చనిపోలేదని, కొనప్రాణాలతో ఉన్నాడనే విషయం తెలిసింది. అభిమన్యుని అడ్డుపెట్టుకుంటే తమ ప్లాన్‌ విజయవంతం అవుతుందని భావించిన బీహార్‌ గ్యాంగ్, కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌పై అనుకోని దాడిచేసి, అపస్మారక స్థితిలో ఉన్న అభిమన్యుని గోల్కొండ ప్రాంతానికి తరలించింది. బాంబులను నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు తరలించే సమయం ఆసన్నమైన తరుణంలో, డిటెక్టివ్‌ సిద్ధార్థ, ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ ప్రద్యుమ్నలు నిఘా ద్వారా బీహార్‌ గ్యాంగ్‌ డెన్‌ ను గుర్తించి మెరుపు దాడి చేశారు. పోలీసుల రాకతో కంగారుపడిన ఉగ్రమూక, కొనప్రాణాలతో ఉన్న అభిమన్యుని బందీగా చేసుకుని, ‘ఇప్పుడే ఇతన్ని కడతేరుస్తాం’ అని హెచ్చరించింది.డిటెక్టివ్‌ సిద్ధార్థ చిరునవ్వుతో, ‘ఇన్‌ స్పెక్టర్‌ అభిమన్యుని ఎవరూ చంపలేరు. సమాజంలో నేరాలు, దేశద్రోహం జరుగుతున్నంత కాలం అభిమన్యు బ్రతికే ఉంటాడు!’ అన్నాడు.వెంటనే బీహార్‌ గ్యాంగ్‌ చీఫ్‌ ముక్తార్‌ మంచం మీద రక్తంతో ఉన్న అభిమన్యు తలకు రివాల్వర్‌ గురి పెట్టాడు. ‘కమాన్‌ షూట్‌’ అన్నాడు అప్పుడే అక్కడికి వచ్చిన ప్రద్యుమ్న.ముక్తార్‌ వేలు ట్రిగ్గర్‌ మీద బిగుసుకుంది.‘ఇంకా ఆలస్యం ఎందుకు ముక్తార్‌?’ అంటూ అభిమన్యు కళ్ళు తెరిచాడు. కన్నుమూసి తెరిచేలోగా అభిమన్యు కుడిచేతిలో ఉన్న పిడిబాకు ముక్తార్‌ కుడి అరచేతిలోకి దిగింది.∙∙ ‘ముక్తార్‌ నీ ఆట కట్టింది. నువ్వు నగరంలో విధ్వంసం సృష్టించడానికి బీహార్‌ నుంచి బయల్దేరావన్న సమాచారం రాగానే, నిన్ను వెతుక్కుంటూ వచ్చేలోగా జరిగే ప్రమాదాన్ని ఊహించి, నీ ఆలోచనలను డైవర్ట్‌ చేసి, నీ ద్వారానే ఇక్కడికి వచ్చేలా ప్లాన్‌ చేశాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు.‘నిజానికి ఇక్కడ కిల్లర్స్‌ గ్యాంగ్‌ అంటూ వేరేగా ఏదీ లేదు. పోలీసులే ఆ గ్యాంగ్‌గా నటించారు. నగరంలో బాంబులతో విధ్వంసం సృష్టించాలనుకునే మీలాంటి దేశద్రోహుల ఆట కట్టించడానికి అభిమన్యు వేసిన మాస్టర్‌ ప్లాన్‌ ఇది’ చెప్పాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌ ప్రద్యుమ్న.అదే సమయంలో పోలీసులు ఆ స్థావరాన్ని చుట్టుముట్టారు. బీహార్‌ నుంచి హైదరాబాద్‌లోకి అడుగు పెట్టిన ఇరవై నాలుగు గంటల్లో బీహార్‌ గ్యాంగ్‌ను అరెస్ట్‌ చేశారు.∙∙ సీఎం ఛాంబర్‌..‘థాంక్యూ మిస్టర్‌ అభిమన్యు! నీ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి, చనిపోయినట్టు నాటకమాడి రాష్ట్రంలో కొన్ని వేల ప్రాణాలు కాపాడారు. రెండు రాష్ట్రాల ప్రజల్లో మీరంటే ఎంత అభిమానమో తెలిసింది. వాళ్ళ అభిమానాన్ని ఆపడం మా తరం కాలేదు. మీరు కనిపించాకే శాంతించారు’ మనస్పూర్తిగా అభినందించాడు ముఖ్యమంత్రి.‘ఈ అభిమన్యు ప్రాణాలు నావి కావు, నా ప్రజలవి’... అని చెప్పి, డిటెక్టివ్‌ సిద్ధార్థ వైపు, ప్రద్యుమ్న వైపు చూసి థాంక్యూ మై డియర్‌ ఫ్రెండ్స్‌’ అన్నాడు.‘మీ లాంటి పోలీస్‌ అధికారిని ఎవ్వరైనా ప్రేమించకుండా ఉండలేరు. మీ దిష్టి ఇలా పోయింది.’ ఢిల్లీకి బయలుదేరుతూ చెప్పాడు డిటెక్టివ్‌ సిద్ధార్థ.- శ్రీసుధామయిఇవీ చదవండి: తలుపు: ‘మన ఇల్లు ఇనప్పెట్టెలా భద్రం’.. నెలకే ఏమైంది?

రెండు అడుగుల వ్యాసం.. దాదాపు 79 కిలోల బరువు.. చూస్తే ఇది నాణెమని నమ్మడం కష్టమే! అచ్చం వెండి కొండలా కనిపిస్తున్న ఈ భారీ నాణెం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తి రేపుతోంది. అసలు ఈ నాణెం ప్రత్యేకత ఏంటి? దీని విలువ ఎంత? ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం!ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వెండినాణెం. అమెరికా 250వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం సందర్భంగా టెక్సస్‌కు చెందిన ‘టెక్సస్‌ ప్రీషియస్‌ మెటల్స్‌ ఎల్‌ఎల్‌సీ’ కంపెనీ ఈ నాణేన్ని ‘సన్‌షైన్‌ మింటింగ్‌’ కంపెనీతో కలసి రూపొందించింది. దీని తయారీ కోసం స్వచ్ఛమైన వెండిని ఉపయోగించింది. రెండు అడుగుల వ్యాసం గల ఈ నాణెం బరువు 78.881 కిలోలు. సన్‌షైన్‌ మింటింగ్‌ కంపెనీకి చెందిన హస్త కళాకారులు దీనిని తయారు చేశారు.ఒకవైపు స్టాచ్యూ ఆఫ్‌ లిబర్టీలో కాగడా ధరించిన చేతిని, నక్షత్రాలను; మరోవైపు గద్దను అమెరికా వైభవానికి ప్రతీకలుగా తీర్చిదిద్దారు. ఈ నాణెం ముఖవిలువ 250 డాలర్లు. దీనిని కస్టమ్‌ డిస్‌ప్లే బాక్స్‌లో పెట్టి, ప్రదర్శనకు అనువుగా భద్రపరచారు. ఇప్పటి వరకు ఇంత భారీనాణెం ఎక్కడా లేకపోవడంతో గిన్నిస్‌ బుక్‌ ఈ నాణేన్ని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నాణెంగా గుర్తించింది. టెక్సస్‌లోని ఆస్టిన్‌ నగరంలో దీనిని ప్రజల కోసం ప్రదర్శనకు పెట్టారు.ఇవి కూడా చదవండి: సెరిబ్రల్ పాల్సీతో జీవిస్తూ..12 వేల అడుగుల ఎత్తులో 10 కిలోమీటర్ల పరుగు!

పగడాలు కుటుంబం తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుంచి హైద్రాబాద్‌కి వలస వచ్చింది. వారిది కొంకుదురు అనే చిన్న పల్లెటూరు. పగడాలు, ఆమె భర్త వ్యవసాయ కూలీలుగా పనిచేసేవారు.పగడాలు తమ్ముడు కొంకుదురు వచ్చినప్పుడల్లా ‘హైద్రాబాద్‌కి వెళ్తే బాగుపడని వారు లేరు. ఇక్కడ ఉంటే ఇలాగే ఉంటాం’ అని ఆమెతో పదేపదే చెప్పడంతో, పగడాలు ఓ రోజు తన భర్తతో చెప్పింది.‘‘వెళ్ళి చూద్దాం. నచ్చకపోతే మళ్ళీ కోతల సమయానికి వచ్చేద్దాం.’’‘‘సరే, ఇక్కడ ఎటూ మనకి సంవత్సరం పొడుగూతా పని దొరకటం లేదు కదా.’’ అతను ఒప్పుకున్నాడు.అతని బావమరిది ఓ బిల్డర్‌ దగ్గర పని చేస్తున్నాడు. తన సూపర్‌వైజర్‌తో మాట్లాడి అక్కా బావలకి పని ఇప్పించాడు. ప్రతి శనివారం ఆ వారానికి చేసిన పనికి డబ్బు ముట్టడం ఆ దంపతులు ఇద్దరికీ నచ్చింది.వాళ్ళు ఓ స్లమ్‌లోని చిన్న గుడిసె అద్దెకి తీసుకుని దిగారు. రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఆ దంపతులకి సొంత ఇల్లు నిర్మించుకోవాలనే ఆలోచన వచ్చింది. స్వంత స్థలం కొనేంత డబ్బు వారికి లేదు. మిగిలిన కూలీలు చేసే పనే వాళ్ళూ చేశారు. ఓ రౌడీకి నెల నెలా అద్దె చెల్లిస్తున్నంత కాలం ఓ పోరంబోకు స్థలంలో యాభై చదరపు గజాల మేర ఏదైనా కట్టుకోవచ్చు. రైలు పట్టాల పక్కనే కొత్తగా విస్తరించిన పట్టణంలో, అపార్ట్‌మెంట్స్‌ బాగా అభివృద్ధి చెందే చోటది. అది పనికి కూడా దగ్గర్లోనే ఉంటుంది.పగడాలు, ఆమె భర్త కాగితాలు లేని, నోటి మాట మీద నడిచే ఓ యాభైమంది గల చిట్టీలో చేరి, అవసరమైన సొమ్ముని తీసుకున్నారు.తనకున్న నైపుణ్యంతో పగడాలు భర్త, అతని బావమరిది ఆ ఇంటి నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు. సిమెంట్‌ ఖర్చు కాబట్టి బంక మట్టిని ఉపయోగించి గోడలని లేపారు. పైన నల్లటి టార్పాలి¯Œ ని కప్పుగా వేశారు. ఆ ఇంటికి ఇంకా ఎంతో చేయాల్సి ఉంది. తలుపుకి డబ్బు చాలక తెర కట్టారు. ఓ శుభముహూర్తంలో గృహప్రవేశం చేశారు.స్వంత ఇల్లు అనేది వారికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. క్రమంగా వాళ్ళు ఆ ఇంటిని అభివృద్ధి చేసుకోసాగారు. ముందుగా పగడాలు భర్త లోపలి మట్టి నేల మీద గచ్చు చేశాడు. తర్వాత వర్షాకాలంలో గోడలని కాపాడటానికి బయటివైపు సిమెంట్‌ చేశాడు. ఆ తర్వాత పైన టార్పాలిన్‌ స్థానంలో సెకండ్‌ హేండ్‌ ఇనుప రేకులను కొని కప్పాడు. వాటికున్న చిల్లుల్లోంచి వర్షం కారకుండా వాటిని సీసంతో మూసేశాడు.ఆ తర్వాత గోడల లోపలి వైపు సిమెంట్‌ చేశాడు. వారు కూలీకి వెళ్ళి చేసే ఈ పనులన్నీ తమ స్వంతానికి చేస్తూండటంతో ఆ పనులు మునుపు ఇవ్వని ఆనందాన్ని ఇవ్వసాగాయి.పగడాలు ఆ ఇంట్లోకి ప్రవేశించినప్పటి నుంచి తన భర్తని ఇంటికి తలుపు పెట్టించమని అడుగుతూనే ఉంది. తెర తీసుకుని ఎవరైనా, ఎప్పుడైనా లోపలికి రావచ్చు. రాత్రి తాము నిద్రలో ఉండగా దొంగ చొరబడొచ్చు. కాని ప్రతిసారి తలుపు కన్నా చేయాల్సిన ఇతర పనులే ముఖ్యం అవడం వల్ల అది వాయిదా పడుతూ వచ్చింది.ఇంట్లోని మట్టి నేలలో జెర్రులు తిరుగుతూండటంతో ఆ నేలని గచ్చు చేయించాల్సి వచ్చింది. వర్షాకాలంలో ఇటుకల మధ్య ఉన్న మట్టి కారి గోడలు కూలకుండా సిమెంట్‌ చేయాల్సి వచ్చింది. అరబస్తా సిమెంట్‌ మిగలడంతో అది వృథా కాకుండా దాంతో ఇంట్లో వంటకి ఓ చిన్న గట్టుని కట్టాడు. వర్షానికి కప్పు మీంచి గోడల మీదకి కారే నీటిని ఆపటానికి పైకప్పు వేయించాల్సి వచ్చింది. ఇలా వాళ్ళా ఇంట్లోకి ప్రవేశించాక తలుపు కన్నా మిగిలినవే ముఖ్యమైనవి అయ్యాయి.అవన్నీ పూర్తయ్యాక పగడాలు భర్త ముందు గోడకి గుమ్మం తెచ్చి పెట్టాడు. తర్వాతి సంవత్సరం తలుపుని అమర్చాడు.‘‘నాలుగేళ్లకి ఇది కుదిరింది. ఇంక దొంగలు ఎవరూ చొరబడరు. మన ఇల్లు ఇనప్పెట్టెలా భద్రం.’’ పగడాలు ఆ రాత్రి తలుపు లోపల టవర్‌ బోల్ట్‌ పెట్టి సంతృప్తిగా చెప్పింది.తలుపు అమర్చిన నెల రోజులకి పగడాలు భర్త పనిలో జరిగిన ప్రమాదంలో మరణించాడు. అతని మరణం అందరికీ షాక్‌.∙∙ ఆ రాత్రి స్పర్శకి పగడాలుకి మెలకువ వచ్చింది. కళ్ళు తెరచి చూస్తే ఓ మగాడు తనని తడుముతూ కనిపించాడు. ఆమె ఒక్క ఉదుటున బయటికి దూకి, తలుపు బయట గొళ్ళెం పెట్టి దొంగ అని అరవసాగింది. క్షణాల్లో ఆడ, మగ చాలామంది పక్క గుడిసెల్లోంచి లేచి వచ్చారు.ఆ దొంగ ఆమె పక్కింటివాడు. ఆమె భర్త వయసున్న అతను చిత్తూరు జిల్లా నుంచి వలస వచ్చాడు. అంతా అతనికి దేహశుద్ధి చేసి, ఇల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్ళాలని తీర్పు చెప్పారు.మర్నాడు పగడాలు తన మరదలితో చెప్పింది.‘‘ఇంతకాలం నేను తలుపే రక్షణ ఇస్తుంది అనుకున్నాను. కాదు. తెర ఉండగా ఎన్నడూ వాడు రాలేదు. అప్పుడు నా భద్రతకి మా ఆయన అనే బలమైన తలుపు ఉందని నాకు తెలీలేదు. ఆడదానికి నిజమైన తలుపు మగాడే.’’- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇవి కూడా చదవండి: ఈ వారం కథ: 'ఆత్మబలం'

పెట్రోలు కొరతతో అల్లాడుతున్న క్యూబా.. ఇప్పుడు సరికొత్త దారిని ఎంచుకుంది! బస్సులు, ట్యాక్సీలు కనిపించాల్సిన రోడ్లపై.. సోలార్‌ ఆటోలు దూసుకెళ్తున్నాయి! చైనాలో తయారైన ఈ వాహనాలు క్యూబా రవాణా ముఖచిత్రాన్నే మార్చేస్తున్నాయి!అమెరికా–ఇరాన్‌ యుద్ధం ఒకవైపు, రష్యా–ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధం మరోవైపు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో చాలా దేశాలు పెట్రోలు కొరతతో ఇబ్బందిపడుతున్నాయి. చాలా దేశాల్లో ఇప్పటికే ఎలక్ట్రిక్‌ వాహనాల వాడకం పెరుగుతూ వస్తోంది. అయితే, పెట్రోలు సమస్యను అధిగమించడానికి, ప్రజల రవాణా సౌకర్యాన్ని సులభతరం చేయడానికి క్యూబా ఇటీవల సోలార్‌ ఆటోలను రంగంలోకి దించింది. చైనాలో తయారైన సోలార్‌ ఆటోలను దిగుమతి చేసి, స్థానిక ఆటో డ్రైవర్లకు అందుబాటులోకి తెచ్చింది. వీటి ధర ఒక్కొక్కటి రెండువేల నుంచి నాలుగువేల డాలర్ల వరకు ఉంటోంది. వీటిని ప్రజల రవాణాతో పాటు సరుకుల రవాణా కోసం కూడా వాడుతున్నారు. క్యూబా నగరాలు, పట్టణాల్లో ఒకప్పుడు బస్సులు, ట్యాక్సీలు తిరిగిన వీథుల్లో ఇప్పుడు ఎక్కడ చూసినా సోలార్‌ ఆటోలే దూసుకుపోతూ కనిపిస్తున్నాయి.ఇవీ చదవండి: ఏఐతో వైరస్‌ సృష్టి.. మానవాళికి వరమా? శాపమా?

కవితాత్మక వచన రచయిత్రిగా రాణించి, వచన కవనాల మధ్య సరిహద్దులు చెరిపేసిన సాహసి హాన్‌ కాంగ్‌. ఆమె 2024లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్నారు. హాన్‌ కాంగ్‌ విజయానికి బలమైన నేపథ్యమే వుంది. అది ఆమె ఇంట్లో నెలకొన్న సాహిత్య వాతావరణం. హాన్‌ కాంగ్‌ తండ్రి, హాన్‌ స్యూంగ్‌ వాన్‌ ప్రముఖ కొరియన్‌ రచయిత– ఆమె అన్న హాన్‌ డాంగ్‌ రిమ్, తమ్ముడు హాన్‌ కాంగ్‌ యిన్‌ కూడా రచయితలే.కొరియా ద్వీపకల్పంలో ప్రవహించే హాన్‌ నది పేరే ఆమె వంశ నామం. ఆమె తొమ్మిదో యేట, హాన్‌ కుటుంబం సియోల్‌ సమీపంలోని సుయూ–రీ పట్టణప్రాంతానికి తరలిపోయింది. ఆమె తండ్రి ఉపాధ్యాయ వృత్తికి ఉద్వాసన చెప్పి పూర్తికాలం రచయితగా బతకాలని నిర్ణయించుకోవడమే దానికి కారణం. ఆ నిర్ణయం కాబోయే రచయిత్రి హాన్‌ కాంగ్‌ జీవితాన్ని చిన్న మలుపు తిప్పింది. 1982లో, ఆమె జీవితాన్ని మరో మలుపు తిప్పిన సంఘటన మరొకటి జరిగింది. తమ యింట్లో పడివున్న ఓ ఆల్బం హాన్‌ కాంగ్‌ కంటపడ్డమే ఆ మలుపు! 1980 మే నెలలో– హాన్‌ కుటుంబం సియోల్‌ సమీపంలోని ఓ శివారు పట్టణానికి తరలిపోవడానికి కొద్ది నెలల ముందు– దక్షిణ కొరియాలో గ్వాంగ్‌ జూ తిరుగుబాటు చెలరేగింది. అక్కడి సైనిక పాలకులు దాన్ని ఎంత నిర్దాక్షిణ్యంగా అణిచేశారో ఆ ఆల్బం ద్వారా హాన్‌ కాంగ్‌ తెలుసుకోగలిగింది. సదరు ఆల్బంలోని ఫొటోలు తీసినవాడు యెర్గెన్‌ హింట్జ్‌–పియెర్‌ అనే పాత్రికేయుడు, ఫొటోగ్రాఫర్‌.ఇరవై మూడేళ్ళ వయసులో, కొరియన్‌ భాషాసాహిత్యాల్లో పట్టా పుచ్చుకుని, యోన్సెయ్‌ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి బయటపడిన హాన్, కొంతకాలం పత్రికల్లో పనిచేసింది. అదే సంవత్సరం ఆమె ‘అచ్చులోన తన పేరును ముచ్చటగా’ చూసుకున్నారు! ‘సాహిత్యం–సమాజం’ అనే త్రైమాసిక పత్రికలో ఆమె రాసిన అయిదు కవితలు అచ్చయ్యాయి. మరుసటి సంవత్సరం ‘సియోల్‌ షిన్మున్‌’ అనే వార్తాపత్రిక నిర్వహించిన కథానికల పోటీలో హాన్‌ కథానిక ‘ఎర్ర లంగరు’ బహుమతి పొందింది.ఆ పై సంవత్సరం, అంటే 1995లో, హాన్‌ తొలి కథా సంకలనం ‘యోసూ– ఓ ప్రేమకథ’ విడుదలైంది. అందులోని ప్రతి ఒక్క వాక్యం –కాలెరిజ్‌ చెప్పినట్లు– ‘అత్యుత్తమ క్రమంలో పేర్చిన, ఉత్తమమైన పదాల’తో అలరారి, అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించింది. ఆమె తన జర్నలిస్టు ఉద్యోగాన్ని వదిలిపెట్టి, పూర్తికాలం రచనలకే కేటాయించే నాటికి, హాన్‌ వయసు అక్షరాలా పాతిక సంవత్సరాలు!2007లో, హాన్‌ జీవితం ఇంకో మలుపు తిరిగింది. ‘తీయగా చల్లగా పాడుకునే పాట’ శీర్షికతో ఆమె మరో కథాసంకలనం వెలువరించారు. హాన్‌ జియోంగ్‌–రిమ్‌ అనే సంగీతజ్ఞుడూ, సంగీత దర్శకుడు ఆ కథలన్నీ హాన్‌ సొంతగొంతులో పాడి వినిపించి తీరాలని పట్టుబట్టారట! ఆయన మాట కొట్టిపారేయలేక రచయిత్రి అలానే చేశారట! ఆ తర్వాత, ఆమె ప్రధానంగా నవలలపై దృష్టి కేంద్రీకరించారు. ఇంతవరకూ ఆమె ఏడు నవలలు వెలువరించారు. వాటిల్లో ‘శాకాహారి’ సుప్రసిద్ధం. ఈ మూడు భాగాల గొలుసుకట్టు రచనకు చిన్న నేపథ్యముంది.కొరియన్‌ కవయిత్రి యీ–సాంగ్‌ కవితలోని ‘మనుషులు మొక్కలైతే ఎంత బాగుంటుంది?’ అనే పాదంలోని అంతరార్థం ఏమిటనే అన్వేషణ హాన్‌లో విద్యార్థి దశలోనే మొదలైంది. యీ–సాంగ్‌ ఆ కవితను ఎప్పుడు రాశారు? దాని చారిత్రక నేపథ్యమేమిటి? అన్న ప్రశ్నలకు జవాబు వెతికే క్రమంలో కవయిత్రి హృదయం ఈ రచయిత్రికి బోధపడింది. అలా ‘శాకాహారి’ అనే నవలా త్రయానికి ఇతివృత్తం రూపొందింది. ఆ త్రయంలో రెండు–మూడు భాగాలుగా ‘మంగోలియన్‌ ముద్ర’, ‘అగ్నివృక్షం’ వెలువడ్డాయి.ఇరవయ్యో శతాబ్ది అంతం కాబోతోందనగా, హాన్‌–కాంగ్‌ విజయ ప్రస్థానం మొదలైందని చెప్పొచ్చు. హాన్‌ నవలిక ‘బుద్ధ శిశువు’ 1995లో కొరియన్‌ నవలా పురస్కారం గెల్చుకుంది. ఇరవై ఒకటో శతాబ్ది తొలిపాదం ముగియబోతోందనగా నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకోవడంతో ఈ యాత్ర పతాకస్థాయికి చేరినట్లయింది. ‘శాకాహారి’ నవలా త్రయంలో ‘మంగోలియన్‌ ముద్ర’ 2005లో ‘యీ– సాంగ్‌ సాహిత్యపురస్కారం’ గెల్చుకుంది.పదకొండేళ్ళ తర్వాత ‘శాకాహారి’ నవలకు డెబోరా స్మిత్‌ చేసిన ఆంగ్లానువాదం అంతర్జాతీయ బుకర్‌ పురస్కారం గెల్చుకుంది. అదే సంవత్సరం– 2016లోనే– ‘ద న్యూ యార్క్‌ టైమ్స్‌ బుక్‌ రెవ్యూ’ ఎంపిక చేసిన పది ఉత్తమ రచనల జాబితాలో ఈ నవలకు స్థానం దక్కడం విశేషమే మరి! అదే సంవత్సరం హాన్‌ వెలువరించిన ‘మనుషుల చేతలు’ నవలకు అడల్ఫీ ఎడిజియోనీ చేసిన ఇటాలియన్‌ అనువాదం, ‘ప్రీమియో మలపార్టీ’ పురస్కారం గెల్చుకుంది.2021లో వెలువడిన హాన్‌ అయిదో నవల ‘మనం విడిపోం’ రెండేళ్ళ తర్వాత ఫ్రెంచ్‌ భాషలోకి అనువాదమై ‘ప్రీ మెడిసిస్‌’ పురస్కారం గెల్చుకుంది. ప్రతిభకు తగినంత పేరు పొందని రచయితలకిచ్చే పురస్కారమిది! హాన్‌ సాధించిన ఈ విజయంతో పాశ్చాత్య సాహిత్య ప్రపంచం పెద్దలు ఒక్కసారి ఉలిక్కిపడ్డారు. ఆ ఉలికిపాటుకు పర్యవసానమే, 2024లో హాన్‌ నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకోవడం!- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇవి కూడా చదవండి: నాన్నకు చేయాల్సిన కర్మలు వద్దన్నాడు.. చివరికి ఏం జరిగిందంటే?

‘నేను ఇప్పట్లో ఇండియా రాలేను. ఫుల్‌ బిజీగా ఉన్నాను. మీరే చూసుకోండన్నయ్యా!’ ఇక అంతకన్నా చెప్పాల్సిందేమీ లేదన్నట్లు ఫోన్‌ చేసి చెప్పాడు రాఘవ.‘అది కాదురా రాఘవా! నాన్న సంవత్సరీకానికయినా రాకపోతే ఎలారా? ఒకసారి ఆలోచించు.!’ ‘లేదన్నయ్యా! అర్థం చేసుకో! కావాలంటే వీడియో కాల్‌లో అటెండ్‌ అవుతానులే!’ అంటూ ఫోన్‌ కట్‌ చేశాడు రాఘవ.మాధవరావు, సుమతి దంపతులకు ఇద్దరు కొడుకులు. పెద్ద కొడుకు రామారావు హైదరాబాదులో సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఉద్యోగిగా స్థిరపడ్డాడు. చిన్న కొడుకు రాఘవ అమెరికాలో మాస్టర్స్‌ పూర్తి చేసుకుని, అక్కడే ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. ఇద్దరికీ పెళ్లిళ్లయి ఎవరికి వారు జీవిస్తున్నారు. తల్లి సుమతి పెద్ద కొడుకు రామారావు వద్దనే ఉంటుంది.మాధవరావు ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగ విరమణ పొంది, అంతా సెటిల్‌ అయ్యారు అనుకుంటున్న తరుణంలో అనారోగ్యంతో సంవత్సరం క్రితం కాలం చేశాడు.యాభై సంవత్సరాల పాటు ఏమాత్రం అరమరికలు లేకుండా, అన్యోన్యంగా జీవించిన తమ బంధం భౌతికంగా వీడటంతో ఆనాటి నుంచి కుమిలి కుమిలి రోదిస్తూనే ఉంది సుమతి. అంత్యక్రియలు, కర్మకాండలు శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహిస్తే తన భర్త ఆత్మ శాంతిస్తుందని, ఆ విధంగానే శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించాలని కొడుకులను కోరింది సుమతి. పెద్ద కొడుకు రామారావు ఆచార వ్యవహారాలను అనుసరిస్తుంటాడు. కానీ చిన్న కొడుకు రాఘవ మాత్రం ఆస్తికులకు నాస్తికులకు మధ్యలో ఉండి, కొన్నింటిని అనుసరిస్తూ, కొన్నింటిని త్యజిస్తూ ఉండే స్వభావం. అదీగాక తన తండ్రి తనకేమీ చేయలేదనే కోపంతో ఉంటుంటాడు. అన్నను చూసుకున్నట్లుగా తనను చూసుకోలేదని బాధపడుతుంటాడు. మాధవరావు చనిపోయిన రోజు అన్న రామారావు బలవంతం మీద అమెరికా నుంచి వచ్చి చివరి చూపు చూసి, అంత్యక్రియల్లో పాల్గొని, వెంటనే వెళ్లిపోయాడు.అంత్యక్రియల తర్వాత మాధవరావు కుటుంబ స్నేహితుడు నారాయణ శాస్త్రిగారితో మిగతా కర్మకాండల విషయమై చర్చించిన విషయాలు ఒక్కొక్కటిగా రామారావు మదిని తొలుస్తున్నాయి.ప్రతి నెలా మాసికం పెడుతూ, శాస్త్రోక్తంగా సంవత్సరీకం వరకు జరపాలని అమ్మ కోరడంతో పాటు, శాస్త్రిగారు కూడా శాస్త్రం ప్రకారం నిర్వహించాలని కుటుంబ సభ్యులకు సూచించాడు. దీనికి అసహనానికి గురైన రాఘవ, ‘శాస్త్రిగారూ! మళ్లీ ఇండియా నేను రాలేను. నన్ను ఇబ్బంది పెట్టకండి’ అనడంతోశాస్త్రిగారికి కోపం వచ్చి, ‘చిన్నపిల్లోడిలా మాట్లాడకు రాఘవా! నాన్న ఎంత నిష్టాగరిష్ఠుడో అందరికీ తెలుసు. నాన్న ఆత్మ శాంతించాలంటే సంవత్సరం వరకు అన్ని తిథులూ పెట్టాల్సిందే. ఆ విధంగా చేయకపోతే మీ కుటుంబానికే అరిష్టం.’ అని హెచ్చరించారు.‘భయపెట్టి నన్ను ఇబ్బంది పెట్టాలని చూస్తున్నారా? ఇక్కడ ఉన్నవాళ్లు చేస్తే చేసుకోండి.. నాకవసరం లేదు.’ అని రాఘవ కరాఖండిగా చెప్పాడు.‘కర్మాధికారంతో పెద్దవాడు కర్మ చేస్తున్నప్పటికీ, ఒకే చోట అన్నదమ్ములిద్దరూ ఈ క్రతువును చేయాల్సిందే. అంతేకాదు ఏటి సూతకం కూడా ఉంటుంది. సంవత్సరం పాటు మరే శుభకార్యాలు చేపట్టకూడదు. పితరుల ఆత్మశాంతికి, కుటుంబ సభ్యుల అభివృద్ధికి తర్పణాలు విడవాల్సిందే రాఘవా!’ హెచ్చరించాడు శాస్త్రిగారు.‘శాస్త్రిగారూ! ప్రతినెలా మాసికం, మధ్యలో వచ్చే తిథులు, ఇవన్నీ కాకుండా సంవత్సరానికి ఒకసారే పెట్టుకోవచ్చు కదా! మాకంతా టైం వేస్ట్‌. వ్యయ ప్రయాసలతో కూడినది. కాస్త ఆలోచించండి మా వైపు కూడా!’ రాఘవ తనకు అనుకూలమైన సమాధానాన్ని తెప్పించుకునేందుకు ప్రయత్నించాడు.‘పురాణాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు, కర్మ కాండలు మరణానంతరం జీవికి శాంతి చేకూర్చడమే కాక, కుటుంబ సభ్యుల శ్రేయస్సు, ధార్మిక సంప్రదాయాన్ని చాటుతాయి. సంవత్సరం వరకు కూడా ఆత్మ కుటుంబ సభ్యుల మధ్యనే తిరుగుతూనే ఉంటుంది. విధిగా అన్ని తిథులలో శ్రాద్ధాలు పెట్టాల్సిందే. సంవత్సర దీక్ష తప్పదు.’ అని శాస్త్రిగారు మరింత వక్కాణించడంతో, గుటకలు మింగిన రాఘవ..‘సరేలెండి! ఏం చేస్తాం!? నేను లేకపోయినా ప్రతినెలా అన్నయ్య ఇక్కడ ఏర్పాటు చేస్తాడు. నేను సంవత్సరీకానికి వస్తాను. వీలైతే ప్రతి నెలా నేనక్కడ పెట్టుకుంటాలేండి.’ అసహనంగా చెప్పాడు రాఘవ.‘లేదు రాఘవ! అన్నదమ్ములిద్దరూ ఒకే చోట కలిసి చేయాల్సిందే. ఇది శాస్త్రమే కాదు. కలిసి మెలిసి ఉండే కుటుంబ ఐక్యత సూత్రం, మాసిక ధర్మాన్ని చాటుతుంది. నాన్నగారి ఆత్మశాంతికి ఆ మాత్రం సమయం కేటాయించలేవా..?‘ నిలదీస్తున్నట్లు ప్రశ్నించడంతో, చేసేది చేయొచ్చు ఈయనతో వాదనెందుకని మాట్లాడకుండా ఉండిపోయాడు రాఘవ.కొత్తగా పెళ్లయిన తన తమ్ముడిని ఇబ్బంది పెట్టటం ఎందుకనుకుని..‘సరే రాఘవ! కనీసం నాన్నగారి సంవత్సరీకానికైనా తప్పనిసరిగా నువ్వు, వనజ వచ్చేయండి.’ అన్నాడు. ముసిరిన జ్ఞాపకాల నుంచి బయటకు వచ్చాడు రామారావు. సంవత్సరీకానికైనా తమ్ముడొస్తే బాగుండు అనుకుంటూ, వచ్చే నెలలో వున్న నాన్న సంవత్సరీకం ఏర్పాట్ల ఆలోచనలో నిమగ్నమయ్యాడు.∙∙ ‘ఏవండీ! మామగారి సంవత్సరీకం వచ్చేనెల ఉంది కదా! ఇండియా వెళ్దామండి.’‘నీకేమైనా పిచ్చా? ఇక్కడ బోలెడన్ని పనులున్నాయి. అదేదో వాళ్లే చేసుకుంటారు. ఏదో ఒక సాకు చెప్పొచ్చులే.’ విసుగ్గా అన్నాడు రాఘవ.‘అదేంటండి అలా అంటారు? తండ్రికి శ్రాద్ధ కర్మలు పెట్టకపోతే, మనకు మంచిది కాదండి. ప్లీజ్‌ కొన్ని పాటించాలి. అయినా తండ్రి ఋణం తీర్చుకోవడం, ఆయన ఆత్మశాంతికి ఈ మాత్రం చేయడానికి వెనుకాడటం ఏమాత్రం బాగోలేదు.’ వనజ గట్టిగానే అంది.‘వనజా...నీకేం తెలియదు ఊరుకో! నాకేం చేశాడని మా నాయన? అందరిలాగే చదువుకున్నాను. సొంతంగా కష్టపడి ఉద్యోగం తెచ్చుకున్నాను. అన్నయ్యను చూసినట్లు నన్నేమైనా చూశాడా? ఆ రోజు ఏదో ఒకటి చెప్పి, అక్కడి కార్యక్రమం వీడియో కాల్‌లో చూసి ఓ నమస్కారం పెట్టేద్దాం సరిపోతుంది. ఎటువంటి సంస్కారాలు చేయనవసరం లేదు. ఇక నన్ను విసిగించకు.’ అంటూ అగ్గిమీద గుగ్గిలమయ్యాడు రాఘవ.‘జన్మనిచ్చి, పెంచి పెద్ద చేసిన తల్లిదండ్రులకు ఏంచేస్తే ఋణం తీరుతుంది? జీవించినంత కాలం సేవ చేయాలి. చనిపోయిన తర్వాత శ్రాద్ధకర్మలు పెట్టి వారి ఆత్మను శాంతింపచేయాలి.’ అంటూ రాఘవను కన్విన్స్‌ చేయబోయింది వనజ.‘ఏమోలే! పనికిరాని టాపిక్‌. ఎట్టి పరిస్థితుల్లో నాన్న తిథికి తిరిగి ఇండియాకు వెళ్ళేది లేనేలేదు.ఉన్నాడుగా అన్న... ఆయన చూసుకుంటాడులే. ఇక దాని గురించి వదిలేయ్‌! అవునూ! నాన్న అంత్యక్రియలకు వెళ్లినప్పుడు హైదరాబాదులో ఒక విల్లా చూశాను కదా! దానికి అడ్వాన్స్‌ ఇవ్వాలి. ఈ వారం రోజుల్లో చెల్లిస్తాను.’ ‘అదేమిటండీ! మీకు మొన్ననే ఉద్యోగం కూడా పోయింది కదా, మళ్లీ ఇంకో ఉద్యోగం వచ్చేవరకు ఆగుదాం. పైగా మామగారు పోయి సంవత్సరం కూడా కాలేదు. సంవత్సరం లోపు ఎటువంటి శుభకార్యాలు చేయకూడదు కదా! ఇప్పుడు డబ్బు కట్టడం అంత శ్రేయస్కరం కాదు, ఆలోచించండి.’ భర్తకు నచ్చచెప్పడానికి ప్రయత్నించింది వనజ.‘ఛత్‌! చాదస్తం మాటలు మాట్లాడకు. ఇవన్నీ ట్రాష్‌. మానసిక బలహీనతతో ఆడుకునే శాస్త్రాలు. వీటిని నమ్మను. సిద్ధాంతాలు, సంప్రదాయాలు, నమ్మకాలు, మూఢత్వాలతో ప్రాక్టికల్‌ లైఫ్‌కు అడ్డం చెప్పకు. ఇప్పటివరకు నేను దాచుకున్న డబ్బుతో వచ్చేవారం అడ్వాన్స్‌ చెల్లిస్తాను.’ అంటూ ఒంటి కాలిపై లేచాడు రాఘవ. ఇక ఆ విషయం కొనసాగిస్తే భర్త సీరియస్‌ అవుతున్నాడని గ్రహించింది వనజ.‘సర్లేండి... రేపు ఆదివారం ఎక్కడికో వెళ్దామని చెప్పారు.’ టాపిక్‌ మార్చడానికి ప్రయత్నం చేసింది వనజ.‘యస్‌. బాగా గుర్తు చేశావు. మనం రేపు పిక్నిక్‌కి వెళ్దామనుకున్నాము. కాస్త మనసన్నా రిలాక్స్‌డ్‌గా ఉంటుంది, వెళదాం.’ ఉద్యోగం, సంవత్సరీకం ఈ రంధి నుంచి కాస్తంత ఉపశమనం కావాలనుకున్నాడు రాఘవ.∙∙ ఆరోజు ఆదివారం సమీపంలోని వాటర్‌ ఫాల్‌ సైట్‌ సీయింగ్‌కు వచ్చారు రాఘవ, వనజలు. వాటర్‌ ఫాల్స్‌ సమీపంలో ఓ నది ప్రవహిస్తోంది. అందులో పర్యాటకులు బోటింగ్‌ షికారు చేస్తున్నారు.‘ఏవండీ..! మనం కూడా బోటింగ్‌ చేద్దామండి.‘ గోముగా అడిగింది వనజ.‘వామ్మో! నాకు నీళ్లంటే భయం. ఆడపిల్లవైనా మీ నాన్న నీకు ఈత నేర్పాడు. మీ మామగారున్నారే– అదే– మా నాయన– మా ఊరి చెరువులో కొన్ని రోజులే సగం వరకే ఈత నేర్పారు. పూర్తిగా నేర్చుకోకముందే నుమోనియా రావడంతో, ఇక నేర్పలేకపోయాడు. దాంతో నాకు ఈత రాకుండా పోయింది. అందులో కూడా ఆయన వల్లే ఫెయిలయ్యాను.’ అని గతాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ...‘వెళితే నువ్వు వెళ్ళు. నేను ఇక్క డే ఉంటాలే’ అన్నాడు.‘అదేంటండి చోద్యం కాకపోతే! షికారు ఎవరైనా ఒక్కరే చేస్తారా? జంటగా వెళితేనే సరదా ఉంటుంది. అయినా ప్రతి ఒక్కరికి బెల్టు పెడతారు. భద్రంగానే ఉంటుంది. మగవారయుండి అంత భయపడితే ఎలా? పదండి పోదాం.’ అనగానే తన ఇగో పనిచేసి, బోటింగ్‌కు సిద్ధమయ్యాడు రాఘవ.బోట్‌లో నదిలో కొద్ది దూరం వెళ్లేసరికి ఒకచోట ప్రవాహం ఉద్ధృతమై, బోటులో చివర కూర్చున్న రాఘవ బెల్టు ఊడి అదుపు తప్పి నీళ్లలో పడిపోయాడు. పడీ పడగానే నీటిలో మునుగుతూ హాహాకారాలు చేస్తున్నాడు. భర్త ప్రమాదాన్ని గమనించిన వనజ వెంటనే నీటిలో దూకింది. కానీ ఇద్దరికీ పోను పోను చాలా దూరం పెరగడంతో, ఆమె రాఘవను అందుకోలేకపోతుంది. రాఘవ నీటిలో మునుగుతూ తేలుతూ, నీళ్లు మింగుతూ ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతున్నాడు.కాకతాళీయంగా పైకి ఒక్కసారి ఆకాశం వైపు చూపు పడిన రాఘవకు నాన్న ఆకారం కనిపించినట్లయింది. ఆనాడు తమ ఊరి చెరువులో నాన్న ఈత నేర్పిన దృశ్యం గుర్తుకొచ్చింది. టైరు మధ్యలో తనను కట్టి ఈత ప్రాక్టీస్‌ చేయించిన దృశ్యం కళ్ళ ముందు కదలాడింది.పైనుంచి నాన్న...‘కమాన్‌ రాఘవా! కమాన్‌! అలాగే చేతులు, కాళ్లు ఆడించి పైకి తేలు... మునగకు... శరీరాన్ని తేలికగా చేసుకో... కాళ్లు చేతులు వేగంగా ఆడించు కమాన్‌... కమాన్‌... అలాగే... ఇంకా ముందుకు... ఇంకా ముందుకు... అంటున్నట్లుగా, ఉత్సాహపరుస్తూ, తనకు మరోసారి ఈత నేర్పుతున్నట్లుగా అనిపించి తన శక్తినంత కూడ తీసుకొని ఈత కొడుతూనే ఉన్నాడు రాఘవ. ‘నీకు ఈత బాగా వచ్చు... బాగా ఈదుతున్నావు. వెరీ గుడ్‌... అలాగే వచ్చేయ్‌..! అలాగే...’ అంటూ వెన్ను తడుతున్నట్లుగా నాన్న ఆత్మదర్శనంతో రాఘవ మరింత బలాన్ని కూడతీసుకొని చేతులు కాళ్లు వేగంగా కదిలిస్తూ, నీటిపై తెలియాడటం మొదలెట్టాడు. ఇంతలో ఎవరో ఒకరు బలంగా ఒక్క తోపు తోసినట్లు అనిపించడంతో, ఒక్కసారిగా ఒడ్డు సమీపంలోని చిన్న చెట్టును అందుకోగలిగాడు. ఆ చెట్టు ఆసరాతో నెమ్మదిగా ఒడ్డుకు చేరుకున్నాడు రాఘవ. ఒడ్డుకు చేరిన రాఘవ అంత చల్లదనంలో కూడా చెమటలు కక్కుతూ, ప్రాణ భయంతో వణుకుతూ ఆయాసపడుతూ కూర్చున్నాడు. ఇంతలో వెనకనుంచి వచ్చి భర్తను పట్టుకున్న వనజకు దుఃఖం కట్టలు తెంచుకుంది.లోపల నుంచి పీలగా వస్తున్నట్లుగా, జీర గొంతుతో, రోప్పుతూ...‘వనజా... వనజా..! నాన్న కనిపించాడు. ఆత్మదర్శనమైంది.’ అంటూ తల పైకెత్తి చూపించాడు.‘నన్ను రక్షించింది... పునర్జన్మ నిచ్చింది నాన్నే వనజా..! ఆనాడు సగం నేర్పిన ఈత, ఈనాడు పైనుంచి పూర్తిగా నేర్పాడు. అంతేకాకుండా అదృశ్య శక్తిగా, నేను కొట్టుకుపోకుండా బలంగా ఒడ్డుకు నెట్టడంతో నేను బతికాను వనజా..!’ అంటూ వల వల ఏడుస్తున్న భర్త వైపు లాలనగా చూసింది వనజ.అంత బాధలోనూ ఆమె మోములో ఓ చిరుదరహాసం మెరిసింది. తల పైకెత్తి ఆకాశం వైపు చూస్తూ, ‘మీ సంకల్పం గొప్పది మామగారు..! ఎవరితో ఏ పని చేయించాలో ఆ పని చేయించే ఆత్మబలం మీది. మీ కుమారుడిని కాపాడటానికి ఆత్మ శక్తిగా సగం మీరు పనిచేస్తే, వేగంగా డైవ్‌ చేసుకుంటూ నా భర్తను రక్షించుకునే మిగతా సగం బాధ్యతను నేను పూర్తి చేశాను. నేను చేసిన ఆ సగం మీ అదృశ్య శక్తిగా విశ్వసిస్తున్న నా భర్తకు, మీపై కలకాలం అదే గౌరవం, నమ్మకం ఉండే విధంగా, ఈ విషయాన్ని మనసులోనే దాచుకుంటాను మామగారు.’ అంటూ వనజ చేతులెత్తి నమస్కరించింది.∙∙ ‘అన్నయ్యా..! నాన్న తిథికి నేనూ వనజ ఇద్దరం వచ్చేస్తున్నాం! అన్ని ఏర్పాట్లు ఘనంగా చేయండి..! టికెట్లు కూడా తీసుకున్నాం.’ రామారావుకి ఫోన్‌ చేసి చెప్పాడు రాఘవ.‘వనజా..వనజా.’ అంటూ గట్టిగా పిలిచాడు రాఘవ.‘ఏంటండీ..! ప్రతిదానికి హడావుడే... మీకు ఏదొచ్చినా తట్టుకోలేము. ఏంటో చెప్పండి.’ అంటూ వంటింట్లో నుంచి వచ్చింది వనజ.‘ఏం లేదు వనజా! గత నెల నాకు లేఆఫ్‌లో ఉద్యోగం పోయిందిగా... ఈ రోజు మెయిల్‌ వచ్చింది వేరే కంపెనీలో మరింత ప్యాకేజ్‌తో పైస్థాయి ఉద్యోగం వచ్చింది.’ అంటూ సంతోషంతో వనజను కౌగిలించుకుని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేశాడు రాఘవ.‘ఓహ్‌! సూపర్‌... మంచి వార్త చెప్పారు. మీకు ఇంకోటి చెప్పడం మర్చిపోయాను. హైదరాబాదులో విల్లాకు అడ్వాన్స్‌ చెల్లించవద్దని మా అన్నయ్య ఫోన్‌ చేసి చెప్పాడు. అదేదో డబుల్‌ రిజిస్ట్రేషన్‌ వివాదంలో ఉందట.’ వనజ చెప్పడంతో మరింత ఆనందంతో మరోసారి నాన్నను మనసులో తలచుకున్నాడు రాఘవ.‘యస్‌... వనజా..! సంవత్సరంలోపు శుభకార్యం మన చేత చేయించకుండా అడ్డుపడి, మనకు మేలు చేసింది మీ మామగారే. శాస్త్రాన్ని నమ్మకపోవడంతో చేయాల్సిన కర్మలు సరిగా చేయలేదేమో, అందుకే ఆ రోజున నాకు ఉద్యోగం పోయింది. నాన్న ఆత్మ దర్శనం కావడంతో, నాన్నపై విశ్వాసం పెరగడంతో, మళ్లీ పాత దానికన్నా పెద్ద ఉద్యోగం వచ్చింది. నిజంగా ఇది నాన్న ఇచ్చిన వరప్రసాదమే కదా వనజ!’ అంటూ ఆత్మ సంతృప్తితో ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేశాడు రాఘవ. మంచి పరివర్తనతో తన భర్తలో వచ్చిన మార్పుకు వనజ లోలోన సంతోషించి, మామగారికి కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంది. మాధవరావు సంవత్సరీకానికి రాఘవ, వనజలు ఇండియా బయలుదేరారు.∙∙ ఇల్లు చేరీ చేరగానే అమ్మను పట్టుకొని, కుమిలి కుమిలి ఏడ్చాడు రాఘవ. ‘నాన్నను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నానమ్మా! నాకు నాన్న ఆత్మ దర్శనమైంది.’ అంటూ జరిగిందంతా చెప్పాడు. నేను మళ్ళీ బతికి నీ ముందున్నాను అంటే, నాన్న ఇచ్చిన పునర్జన్మేనమ్మా!’ అంటున్న రాఘవను పొదివి పట్టుకుని ఓదార్చింది సుమతి.‘నీకు ఇంకో విషయం చెప్పనా రాఘవా! నాన్న విషయంలో ఇంకోటి కూడా పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేకపోయావు. నాన్న నీకు చెరువులో ఈత నేర్పుతున్న కాలంలో, నాన్నకు న్యుమోనియా వచ్చింది. దాంతో పూర్తిగా ఈత నేర్పలేకపోయాడు.కాలం గడుస్తున్నా కొద్దీ, వ్యాధి ముదిరి ఊపిరితిత్తులు బాగా దెబ్బతిన్నాయి. ఆ పరిస్థితుల్లోనే నీ అమెరికా ప్రయాణం రావడంతో చికిత్సకు వెచ్చించాల్సిన డబ్బును నీ అమెరికా ప్రయాణానికి, చదువుకు పెట్టాడు. సరైన సమయంలో చికిత్స లేకపోవడంతో, వ్యాధి ముదిరి ప్రాణాంతకమైంది. ఒక రకంగా తన ప్రాణాన్ని నీ చదువు, ఉన్నతికి పణంగా పెట్టాడు.అంతే కాదు రాఘవా..! నువ్వు అనుకున్నట్లు అన్నయ్యను ఎక్కువగా ఏమీ చూడలేదు. ఇంకా.. అన్నయ్యే నీకోసం త్యాగం చేశాడు తెలుసా..? మీ ఇద్దరికీ సమానంగా వచ్చిన వాటాలో, అన్నయ్యకు వచ్చిన ఎకరం పొలంలో సగం అమ్మి నీ చదువుల ఖర్చుకు పెట్టాడు. నీకు నాన్న, అన్నయ్యల పట్ల అపోహలు ఉండటంతో, ఇప్పటివరకు ఈ విషయాలు చెప్పలేకపోయాను. నీ అంతట నీవే పరివర్తన చెందావు కాబట్టి ఈ విషయాలు ఇప్పుడు చెప్పగలిగాను.’ అమ్మ చెబుతున్న విషయాలు వింటున్న రాఘవ ఒక్కసారిగా నిలువెల్లా ద్రవించిపోయాడు. అంతలో అప్పుడే అటుగా వస్తున్న రామారావును పరుగు పరుగున వెళ్లి గాఢంగా హత్తుకున్నాడు.‘నన్ను మన్నించు అన్నయ్యా...! నన్ను క్షమించు నాన్నా..!’ అంటూ పశ్చాత్తాపంతో కుంగిపోతూ గుక్కపట్టి ఏడుస్తుంటే, అమ్మ, అన్నయ్యలు మరింత ప్రేమ పూర్వకంగా అక్కున చేర్చుకుని ఓదార్చారు.‘ఇదే రాఘవా..! మన ఆత్మ బలం’ అని రామారావు తమ్ముడిని ఆప్యాయంగా నిమిరాడు.మాధవరావు సంవత్సరీకానికి కావలసిన ఏర్పాట్లను చర్చించటానికి అక్కడికి వచ్చిన నారాయణ శాస్త్రిని చూసిన రాఘవ కన్నీటిని ఆపుకోలేకుండానే‘శాస్త్రిగారూ...! నా మూర్ఖత్వానికి మన్నించండి.’ అంటూ ఆయనకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు. జరిగిందంతా తెలుసుకున్న నారాయణ శాస్త్రి ‘మాధవా..నీ ఆత్మ సంకల్పం గొప్పది.’ అనుకుంటూ మనసులోనే అభినందించాడు.‘కర్మాణ్యే వాధికారస్తే, మా ఫలేషు కదాచనా... కర్తవ్యాన్ని చేయడమే నీ బాధ్యత, ఫలములపై ఎప్పుడూ హక్కు లేదు. ఇది నిష్కామ కర్మ సిద్ధాంతం రాఘవా!’ అంటూ వేదాంత ధోరణిలో వివరించాడు నారాయణ శాస్త్రి. ‘అంతేకాదు..! శాస్త్రం, శాస్త్రీయత, విశ్వాసం, సంప్రదాయం, ఆచార వ్యవహారాలు, విలువలు, కుటుంబ బంధాల మేళవింపే జీవిత సారం..! అదే మన ఆత్మబలం..!’ అని సత్‌ జీవన విధాన బోధ చేసిన నారాయణ శాస్త్రికి వినమ్రంగా నమస్కరించారు అందరూ.- మంత్రిప్రగడ శ్రీనివాసరావుఇవీ చదవండి: 104 ఏళ్లకు బెయిల్‌... 105లో స్వేచ్ఛ

షేవింగ్‌ మర్చిపోవడం వల్ల పెరిగిన గడ్డం... ఇప్పుడు మెన్స్‌ ఫ్యాషన్‌లో ఫుల్‌టైమ్‌ హీరో! అందుకే, గడ్డాన్ని అడవిలా అడ్డదిడ్డంగా కాకుండా, అదిరిపోయేలా ఎలా పెంచాలి? ఎలాంటి ముఖానికి ఏ స్టయిల్‌ సెట్‌ అవుతుంది? ఎలా మ్యానేజ్‌ చేయాలి? వంటి విషయాలన్నీ సెప్టెంబర్‌ 7 ‘వరల్డ్‌ బియర్డ్‌ డే’ సందర్భంగా, కొన్ని సూపర్‌ బియర్డ్‌ ఫ్యాషన్ టిప్స్‌ మీకోసం!ముఖానికి తగ్గ గడ్డం!అభిమాన హీరోకి ఫుల్‌ బియర్డ్‌ బాగుందని మీరూ అలాగే పెంచేస్తే, మీ అద్దమే మిమ్మల్ని చూసి నవ్వే అవకాశం ఉంది. గుండ్రటి ముఖం ఉంటే కాస్త పొడవుగా కనిపించేలా గడ్డాన్ని షేప్‌ చేయండి. పొడవాటి ముఖం ఉంటే సైడ్స్‌లో కాస్త ఫుల్‌గా ఉంచవచ్చు. స్క్వేర్‌ ఫేస్‌కు షార్ట్‌ బాక్స్‌ బియర్డ్‌ లేదా స్టబుల్‌ బాగా సెట్‌ అవుతుంది.మీసం కూడా గడ్డం టీమ్‌లోనే!గడ్డాన్ని బాగా సెట్‌ చేసి... మీసాన్ని మాత్రం దేవుడి దయకు వదిలేయొద్దు! మీసం కూడా బియర్డ్‌ క్లాస్‌మేటే! షార్ట్‌ బియర్డ్‌కు నీట్‌ మీసం, ఫుల్‌ బియర్డ్‌కు కాస్త ఫుల్‌గా ఉండే మీసం బాగుంటుంది. గుర్తుంచుకోండి.. మీ మీసం నోట్లోకి వచ్చి టీ తాగేటప్పుడు టేస్ట్‌ చూస్తోందంటే, ట్రిమ్మింగ్‌ టైమ్‌ వచ్చిందన్న మాట!చిన్నదే కానీ చురుకుదనం ఎక్కువ!పూర్తి గడ్డం పెంచాలని లేదనుకుంటే, స్టబుల్‌ స్టయిల్‌ బెస్ట్‌. రెండు మూడు రోజుల గడ్డంలా కనిపించే ఈ లుక్‌ చాలా క్యాజువల్‌గా ఉంటుంది. అయితే దీనికీ కేర్‌ అవసరం! మెడ చుట్టూ, చెంపల దగ్గర అలా పెరగనిస్తే స్టయిలిష్‌ స్టబుల్‌ కాస్తా పాపం షేవింగ్‌కి డబ్బులు లేవు అనిపించుకోవచ్చు! అందుకే, ఎడ్జెస్‌ను ఎప్పుడూ నీట్‌గా ఉంచండి.ఫుల్‌ బియర్డ్‌... ఫుల్‌ బాధ్యత!గడ్డం పెంచడం అంటే, ముఖం మీద వెంట్రుకలకు ఫ్రీడమ్‌ ఇవ్వడం కాదు! దాన్ని మెయింటైన్ చేయడమే అసలు పరీక్ష! క్రమం తప్పకుండా ట్రిమ్‌ చేయండి. గడ్డం వెంట్రుకలు అటూ ఇటూ ఎగరకుండా దువ్వండి. అవసరమైతే బియర్డ్‌ ఆయిల్‌ లేదా బామ్‌ వాడి నీట్‌గా సెట్‌ చేసుకోండి.కాంబో ముఖ్యం!తల మీద ఒక సినిమా, గడ్డం మీద ఇంకో సినిమా వద్దు! హెయిర్‌కట్‌ను కూడా బియర్డ్‌ స్టయిల్‌కి తగ్గట్టుగా ఎంచుకోవడం మంచిది. షార్ట్‌ హెయిర్‌తో షార్ట్, మీడియం బియర్డ్, కొంచెం లాంగ్‌ హెయిర్‌తో ఫుల్‌ బియర్డ్‌ వంటి కాంబినేషన్లు బాగుంటాయి.నెక్‌లైన్ మర్చిపోతే... గేమ్‌ ఓవర్‌!చాలామంది గడ్డం ముందు భాగాన్ని మాత్రమే ట్రిమ్‌ చేసి, మెడ కింద పెరిగే వెంట్రుకలను అలాగే వదిలేస్తారు. అప్పుడు ఎంత మంచి బియర్డ్‌ స్టయిల్‌ అయినా నీట్‌గా కనిపించదు. కాబట్టి నెక్‌లైన్ ను క్రమం తప్పకుండా షేప్‌లో ఉంచండి.కలర్స్‌ ప్లే!గడ్డంలో కాస్త బ్రౌన్ , గ్రే లేదా సాల్ట్‌ అండ్‌ పెప్పర్‌ షేడ్స్‌ కనిపిస్తున్నాయా? వాటిని వెంటనే దాచేయాల్సిన అవసరం లేదు. ముఖ్యంగా గ్రే బియర్డ్‌ను చక్కగా ట్రిమ్‌ చేసి, హెయిర్‌తో మ్యాచ్‌ చేస్తే చాలా క్లాసీ లుక్‌ వస్తుంది.బట్టలకు బియర్డ్‌తో సంబంధం ఉంది!బియర్డ్‌ ఉన్నవాళ్లు సింపుల్‌ టీషర్ట్, డెనిమ్, షర్ట్, కుర్తా... ఏదైనా క్యారీ చేయొచ్చు. నీట్‌గా ట్రిమ్‌ చేసిన బియర్డ్‌తో ఫార్మల్‌ షర్ట్‌ క్లాసీగా కనిపిస్తుంది. ఫుల్‌ బియర్డ్‌తో డెనిమ్‌ జాకెట్‌ లేదా కుర్తా కాస్త బోల్డ్‌ లుక్‌ ఇస్తుంది.కడగండి... పెంచొద్దు!ఇది చాలా ముఖ్యం! గడ్డం అంటే కేవలం పెంచుకోవడం కాదు, శుభ్రంగా ఉంచుకోవడం కూడా! తిన్నది, తాగింది, దుమ్ము అన్నీ గడ్డంలో డెస్ట్‌ బిన్‌ కలెక్షన్ లా అవ్వకముందే క్లీన్ చేసుకోండి!ఇవి కూడా చదవండి: తలగడలోని డస్ట్‌మైట్స్‌తో అలర్జీలు!

ఒక చిన్న మిరియం గింజంత పరిమాణం. కానీ అందులో స్పందించే శక్తి, ఎదిగే జీవం!! ల్యాబ్‌లో మానవ కణాలతో సృష్టించిన ఆ మిరియపు గింజంత మెదడు భాగాలు (ఆర్గనాయిడ్స్‌) కొన్ని నెలలో, ఏడాదో కాదు... తొలిసారిగా ఏడేళ్ల పాటు విరామం లేకుండా జీవించి ఉండి, శాస్త్రవేత్తలనే విస్మయానికి గురిచేస్తున్నాయి. మెదడు రహస్యాలను ఛేదించే ఈ అపూర్వ ప్రయోగం, వైద్య రంగాన్ని మలుపు తిప్పే ఒక అద్భుత ఘట్టం! అందుకే ఇప్పుడిది శాస్త్ర పరిశోధనా రంగంలో అత్యంత ఆశాజనకమైన ముందడుగుగా నిలిచింది.ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే, మన తలలోని నిజమైన మెదడు.. కాలంతో పాటు ఎలా వికసిస్తుందో, ల్యాబ్‌లోని ఈ చిన్న మెదడు కణాలు కూడా సరిగ్గా అలాగే వయసుతోపాటు (కాలంతో పాటు) ఎదుగుతూ వచ్చాయి! అంతేకాదు, ఇవి తమ పెరిగిన ‘సమయ గమనాన్ని’ తమలో నమోదు చేసుకోవటం కూడా పరిశోధకులు గుర్తించారు. అంటే, మనలాగా చిన్ననాటి పుట్టినరోజు వేడుకల జ్ఞాపకాలను గుర్తు తెచ్చుకునే తెలివితేటలు వీటికి ఉన్నాయని కాదు. ఇవి పెరిగే క్రమంలో ఏయే మార్పులు దాటుకుంటూ వచ్చాయో, ఆ సమాచారం మొత్తం వాటి కణాల లోపల ఒక గుర్తులా ముద్రపడి ఉంది! అందుకే సైంటిస్టుల పాలిట ఈ బ్రెయిన్‌ ఆర్గనాయిడ్స్‌ పరిశోధన ఒక కల్పవృక్షం అయింది.బ్రెయిన్‌ ఆర్గనాయిడ్స్‌ అంటే?బ్రెయిన్‌ ఆర్గనాయిడ్స్‌ అనేవి ల్యాబ్‌లో మానవ స్టెమ్‌ సెల్స్‌ (మూల కణాలు) ఉపయోగించి తయారు చేసిన అతి చిన్న, 3–డి రూపంలో ఉండే మెదడు కణజాల నమూనాలు. అయితే ఇవి మన తలలో ఉండే నిజమైన మెదడుకు చిన్న రూపాలు మాత్రం కావు. ఇవి మెదడు ఎదుగుదలకు సంబంధించిన కొన్ని లక్షణాలను మాత్రమే పోలి ఉంటాయి తప్ప, నిజమైన మెదడులో ఉండే సంక్లిష్టమైన నిర్మాణాలు లేదా నరాల అనుసంధానాలు వీటికి ఉండవు. కాకపోతే వీటి ద్వారా న్యూరాన్లు, వాటికి సహాయపడే ఇతర మెదడు కణాలను పెంచవచ్చు.అలాగే మనుషుల ప్రారంభ మెదడు ఎదుగుదల ఎలా ఉంటుందో కూడా వీటి ద్వారా పరిశీలించవచ్చు. అసలు మెదడు ఎలా పెరుగుతుంది; నాడీ వ్యవస్థ, మెదడు ఎదుగుదలకు సంబంధించిన జబ్బులు వచ్చినప్పుడు ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనేది అధ్యయనం చేయడానికి పరిశోధకులకు ఈ ప్రయోగాలు ఉపయోపడతాయి. మరొక అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే, ఒక రోగి సొంత కణాల నుండి కూడా ఈ ఆర్గనాయిడ్స్‌ను తయారు చేయవచ్చు. దీనివల్ల నిర్దిష్టమైన జన్యు మార్పులు మెదడుపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయో పరిశోధకులు సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.పరిశోధన కాలక్రమం2019: డాక్టర్‌ పౌలా అర్లోటా నేతృత్వంలో హార్వర్డ్‌ విశ్వవిద్యాలయ శాస్త్రవేత్తలు మానవ మూల కణాల నుండి 3–డి ఆర్గనాయిడ్‌లను (మిరియపు గింజ పరిమాణంలో ఉండే చిన్న మెదడు కణజాలాలు) తయారు చేయడం ప్రారంభించారు. కణాలు ఎక్కువ కాలం జీవించడానికి వీలుగా వాటికి ప్రత్యేకమైన పోషక ద్రావణాన్ని అందించారు.తొలి మూడు నెలలు: ఈ ల్యాబ్‌ మెదళ్లు మానవ పిండం మొదటి మూడు నెలల మెదడు ఎదుగుదలకు సమానమైన జన్యు సంకేతాలను, ప్రారంభ నాడీ కణాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాయి!6–12 నెలల మధ్య: మొదటి సంవత్సరం పూర్తయ్యేసరికి, ఇవి విద్యుత్‌ సంకేతాలను ప్రసారం చేయడం, సైనాప్స్‌ (రెండు నాడీ కణాల మధ్య ఉండే సమాచార మార్పిడి కేంద్రం) ను ఏర్పాటు చేసుకోవడం, గ్లియల్‌ మద్దతు కణాలను (నాడీ కణాలకు నిరంతరం సహకరిస్తూ వాటిని సంరక్షించే సహాయక కణాలు) అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించాయి.1–2 సంవత్సరాలు: రెండు సంవత్సరాలకు పైగా ఇవి సమన్వయంతో కూడిన విద్యుత్‌ సంకేతాలను కొనసాగించాయి. నాడీ తంత్రువులపై రక్షణ పొర అయిన ‘మైలిన్‌’ ఏర్పడటం ప్రారంభమైంది. ఇది పుట్టిన తర్వాత శిశువు మెదడులో జరిగే మార్పులకు సమానంగా ఉంది.3–5 సంవత్సరాలు: సింగిల్‌–సెల్‌ ఆర్‌ఎన్‌ఏ సీక్వెన్సింగ్, డీఎన్‌ఏ మిథైలేషన్‌ పరీక్షల ద్వారా, ఈ కణాలు పిండం దశ నుండి చిన్నపిల్లల మెదడు కణాల జన్యు లక్షణాలకు మారటం కనిపించింది.5 సంవత్సరాల తర్వాత: శాస్త్రవేత్తలు పాత ఆర్గనాయిడ్‌ కణాలను, కొత్త కణాలతో కలిపినప్పుడు ఒక విచిత్రం జరిగింది. ఈ పాత కణాలు ప్రారంభ దశలను దాట వేసి, నేరుగా తదుపరి దశ నాడీ కణాలను తయారు చేశాయి! అంటే తమకు ఎంత వయస్సు ఉందో గుర్తుపెట్టుకునే ‘ఎపిజెనెటిక్‌ క్లాక్‌’ కణాలు వృద్ధి చెందినట్లు పరిశోధకులు గమనించారు.2026 ఆగస్టులో 7 ఏళ్ల రికార్డు వెల్లడి: హార్వర్డ్‌ బృందం తమ పరిశోధన ఫలితాలను ‘నేచర్‌’ జర్నల్‌లో ప్రచురించింది. మానవ మెదడు కణాలు శరీరం వెలుపల కూడా 7 ఏళ్ల పాటు జీవించడమే కాకుండా, కాలాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోగలవని అధికారికంగా నిరూపణ అయింది.- ప్రొఫెసర్ పౌలా ఆర్లోటా, హార్వర్డ్‌ స్టెమ్‌ సెల్‌ ఇన్స్టిట్యూట్పెద్ద లోటు భర్తీ అయిందిబ్రెయిన్‌ ఆర్గనాయిడ్స్‌ అనేవి మన నిజమైన మెదడు కంటే చాలా సరళమైన నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. వీటికి బయటి ప్రపంచం నుండి ఎలాంటి స్పర్శ కానీ, జ్ఞానేంద్రియ సమాచారం కానీ అందవు. అందుకే వీటికి స్పృహ, ఆలోచించే శక్తి, ఆత్మజ్ఞానం లేదా మెదడుకు ఉండే ఏ ఇతర ఉన్నత స్థాయి శక్తులు ఉండవు. అయినప్పటికీ, ఇవి మన నిజమైన మెదడు తీరును పోలి ఉంటాయి కాబట్టి మెదడు ఎదుగుదలను, వ్యాధులను అర్థం చేసుకోవడానికీ పరిశోధకులకు ఇవి ఒక అద్భుతమైన ‘బయోలాజికల్‌ మోడల్‌’గా ఉపయోగపడతాయి. అయితే ఇంతవరకు ఇందులో ఒక పెద్ద సమస్య ఉండేది. ఈ ఆర్గనాయిడ్స్‌ ల్యాబ్‌లో ఎదిగే క్రమంలో కొన్ని నెలలు మాత్రమే బతికేవి. దీనివల్ల పరిశోధనల్లో ఏర్పడిన పెద్ద లోటును, ఇప్పుడు ఏడేళ్ల పాటు బతికిన ఈ కృత్రిమ మెదడు కణాలు భర్తీ చేసే ఆవకాశాలు ఉండొచ్చని శాస్త్రవేత్తలు ఆశిస్తున్నారు.ఆర్గనాయిడ్‌లలో ఆలోచనలు!శాస్త్రవేత్తలు ఒక ప్రత్యేకమైన పద్ధతి ద్వారా కృత్రిమ మెదడు కణాలకు కావాల్సిన సరైన పరిస్థితులను అందించి, వాటిని ఏడేళ్ల సుదీర్ఘ కాలం పాటు సజీవంగా ఉంచగలిగారు. ఆ తర్వాత కణాల జీవసంబంధ వయస్సును అంచనా వేసే మూడు కొత్త ‘జెనెటిక్‌ క్లాక్స్‌’ ఆధారంగా వీటిని పరీక్షించారు. ఆశ్చర్యకరంగా, నిజమైన మెదడులోని కణాలు కాలక్రమేణా ఎలాగైతే రూపాంతరం చెందుతాయో, ఈ ఆర్గనాయిడ్‌ కణాలు కూడా సరిగ్గా అలాగే వయసు పైబడుతూ, ఆ ఎదుగుదలకు సంబంధించిన ‘కణాల జ్ఞాపకాలను’ తమలో భద్రపరుచుకున్నాయని తేలింది! ‘హార్వర్డ్‌ స్టెమ్‌ సెల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌’ ప్రొఫెసర్‌ పౌలా ఆర్లోటా చెబుతున్న దానిని బట్టి – ‘‘మనుషులతో సంబంధం లేకుండా, వారి శరీరాల బయట కూడా మానవ మెదడు ఇంత సుదీర్ఘకాలం పాటు పెరుగుతూ ఉండటం నిజంగా ఒక సంచలనం! భవిష్యత్తులో ఈ పరిశోధన ఆటిజం, స్కీజోఫ్రెనియా వంటి తీవ్రమైన మానసిక, నరాల సమస్యలు అసలు ఎలా మొదలవుతాయి, కాలక్రమేణా ఎలా తీవ్రం అవుతాయి అనే విషయాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది’’.విస్తృతంగా మస్తిష్క ప్రయోగాలునిజానికి ఇప్పటికే అల్జీమర్స్, పార్కిన్సన్స్, వెన్నుపాము గాయాలకు చికిత్సలు కనిపెట్టడానికి ఈ ఆర్గనాయిడ్‌లపై విస్తృతంగా ప్రయోగాలు జరుగుతున్నాయి. వాటిలో భాగమే ‘యాక్సోనిస్‌ థెరప్యూటిక్స్‌’ అనే బయోటెక్నాలజీ సంస్థ చేసిన ఒకానొక ప్రయోగం! నాడీ వ్యవస్థలోని కణాలకు ప్రయోజనకరమైన జన్యు చికిత్సను అందించడానికి వీరు ఒక వైరస్‌ను ప్రత్యేకంగా రీప్రోగ్రామ్‌ చేశారు. ఈ చికిత్స ఎంతవరకు పనిచేస్తుందో పరీక్షించడానికి అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రంలో పెంచిన బ్రెయిన్‌ ఆర్గనాయిడ్స్‌ను ఉపయోగించారు. ఎందుకంటే అంతరిక్షంలో ఉండే మైక్రోగ్రావిటీ (తక్కువ గురుత్వాకర్షణ) వాతావరణంలో ఇవి చాలా వేగంగా పెరుగుతాయి. అయితే ఈ కృత్రిమ మెదడు భాగాలు అసలు ఎంత కాలం బతుకుతాయి అనేది ప్రస్తుతం సైంటిస్టులకు కూడా ఒక మిస్టరీనే. వీటికి జబ్బులు పడటానికి గానీ, ఇన్ఫెక్షన్లు రావడానికి గానీ నిజమైన శరీరం ఏదీ ఉండదు కాబట్టి.. సైద్ధాంతికంగా చూస్తే ఇవి ఒక సాధారణ మనిషి కంటే కూడా ఎక్కువ కాలం జీవించే అవకాశం ఉందని ప్రొఫెసర్‌ ఆర్లోటా అంటున్నారు. ప్రస్తుతానికైతే వీటి ఆయుష్షు ఎంతో శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేయలేకపోతున్నారు.దిగ్భాంతిగొల్పిన ‘కైమీరా’! కణాల వయసు పెరిగే తీరును ఇంకా లోతుగా పరిశోధించడానికి, ప్రొఫెసర్‌ ఆర్లోటా ఒక ‘పిచ్చి ప్రయోగం’ చేశారు! ఏడాది వయసున్న కృత్రిమ మెదడు కణాలను తీసుకుని, కేవలం రెండు వారాల వయసున్న కృత్రిమ మెదడు కణాలతో కలిపి ఒక కొత్త ‘కైమీరా’ను తయారు చేశారు. రెండు వేర్వేరు జీవులకు లేదా రకాలకు చెందిన కణాలను కలిపి తయారు చేసిన ఒక కొత్త జీవి లేదా కణజాలమే ‘కైమీరా’.ఇందులో చిన్న వయసు కణాలు సాధారణంగానే స్పందించినప్పటికీ, పెద్ద వయసు కణాలు మాత్రం ఒక పెద్ద వింతను ప్రదర్శించాయి. అవి తమ ఎదుగుదల క్రమంలో చాలా ముందుకు దూసుకెళ్లిపోయాయి! అసలు సాధారణంగా రూపుదిద్దుకోవడానికి నాలుగు నెలల సమయం పట్టే నాడులను ఈ పెద్ద కణాలు తక్షణం తయారు చేయడం మొదలుపెట్టాయి. ఈ ప్రయోగం మెదడు ఎదుగుదల విషయంలో ‘సమయాన్నే మార్చేసిందని’, ఇది నిజంగా ఒక అద్భుతమైన విషయమని ప్రొఫెసర్‌ ఆర్లోటా అభివర్ణించారు. మున్ముందు జరగబోయే ప్రయోగాల కోసం మెదడు కణాల ఎదుగుదలను వేగవంతం చేయడానికి ఈ వినూత్న కైమీరా పద్ధతి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందని పరిశోధకులు ఆశిస్తున్నారు. దీనివల్ల వయసు పైబడినప్పుడు వచ్చే మెదడు సంబంధిత సమస్యలను అధ్యయనం చేయడానికి శాస్త్రవేత్తలు ఏకంగా 20 ఏళ్ల పాటు వేచి చూడాల్సిన అవసరం కూడా ఉండదు!- సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇవీ చదవండి: ‘ఇదే నా ఇల్లు.. ఈయనే నా రాజు!’ పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలకే షాక్‌!

అది 1907... లండన్‌లోని ఓ సువిశాలమైన భవనం... డోరతి లూయిస్‌ ఈడీ అనే మూడేళ్ల చిన్నారి ఆడుకుంటూ మెట్లపై నుంచి జారి కిందపడిపోయింది. తలకు గట్టి దెబ్బ తగలడంతో ఎలాంటి చలనం లేదు. వెంటనే వైద్యుడు వచ్చి పరిశీలించారు. ‘పాప శ్వాస ఆడటంలేదు. గుండె కొట్టుకోవడంలేదు. ఆమె చనిపోయింది’ అని చెప్పడంతో తల్లిదండ్రులు విషాదంలో మునిగిపోయారు.కొద్దిసేపటికే అద్భుతం జరిగింది. చనిపోయిందనుకున్న ఆ చిన్నారి కళ్లు తెరిచి, ‘అమ్మా...’ అని పిలిచేసరికి శోకసంద్రంలో ఉన్న ఆ ఇంట్లో ఆనందం వెల్లివిరిసింది. అయితే, ఆ సంతోషం ఎక్కువ సేపు నిలవలేదు. ఎందుకంటే, బతికిన ఆ పాప డోరతీ ఈడీ కాదు ప్రమాదం తర్వాత డోరతి ప్రవర్తన పూర్తిగా మారిపోయింది. ఇంగ్లిష్‌ కుటుంబంలో పుట్టిన ఆ చిన్నారి, స్పష్టమైన బ్రిటిష్‌ యాక్సెంట్‌ మరచిపోయి, వింతైన ప్రాచీన ఈజిప్షియన్‌ శైలిలో మాట్లాడటం మొదలుపెట్టింది.నిద్రలో లేచి కూర్చుని ‘నన్ను మా ఇంటికి తీసుకెళ్లండి... ఇది నా ఇల్లు కాదు’ అని ఏడ్చేది. తలకు దెబ్బ తగలడం వల్ల పాప మానసిక స్థితి సరిగ్గా లేదని తల్లిదండ్రులు భావించేవారు. కానీ రోజులు గడుస్తున్నా పరిస్థితిలో ఎలాంటి మార్పూ కనిపించలేదు. ఒకరోజు డోరతిని ఆమె తల్లిదండ్రులు బ్రిటిష్‌ మ్యూజియానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ ఉన్న పురాతన ఈజిప్ట్‌ విగ్రహాలు, ఫారోల శిల్పాలను చూడగానే డోరతి కళ్లు మెరిసిపోయాయి. ఒక్కసారిగా ఆ విగ్రహాల వైపు పరుగెత్తుకెళ్లి, వాటి పాదాలను ముద్దాడి, గట్టిగా ఏడవడం మొదలుపెట్టింది.ఒక ఫారో ప్రతిమను చూపిస్తూ, ‘ఇదిగో... ఇది నా ఇల్లు. ఈయన నా రాజు సెటి–1’ అని బిగ్గరగా కేకలు వేసింది. దీంతో ఆమె తల్లిదండ్రులు అయోమయం చెందారు.ఆ తర్వాత ఆమెకు ప్రాచీన ఈజిప్ట్‌పై ఆసక్తి రోజురోజుకూ పెరిగింది. ఈజిప్టు చరిత్ర, హైరోగ్లిఫిక్స్, దేవాలయాల గురించి తెలుసుకోవడం మొదలుపెట్టింది.కొంచెం పెద్దయ్యాక తన గతజన్మ గురించిన జ్ఞాపకాలను స్పష్టంగా వివరించడం ప్రారంభించింది. తన పేరు బెంట్రెషిట్‌ అని, మూడేళ్ల వయసులో తల్లి చనిపోగా, తండ్రి తనను వదిలేయడంతో అబిడో‹స్‌లోని సెటి–1 ఆలయ పూజారి తనను పెంచినట్టు చెప్పింది.అక్కడ పూజారిణిగా ఉన్న తాను కఠినమైన బ్రహ్మచర్యం పాటించాలని, కానీ ఈజిప్ట్‌ రాజు సెటి–1 ఆ ఆలయ సందర్శనకు వచ్చినప్పుడు తమ ఇరువురి మధ్య ప్రేమ చిగురించి గర్భవతిని అయ్యానని చెప్పింది. విషయం బయటకు వస్తే తీవ్ర పరిణామాలు తప్పవని భావించి, ఆత్మహత్య చేసుకున్నానని పేర్కొంది. తనకు రాత్రివేళల్లో ‘హోర్‌–రా’ అనే ఆత్మ కనిపించేదని ఆమె చెప్పింది. ఆ ఆత్మ తన గతజన్మ కథను నెమ్మదిగా చెప్పేదని, దాన్ని తాను హైరోగ్లిఫిక్‌ లిపిలో రాసుకున్నానని పేర్కొంది.డోరతి మాటలను ప్రపంచం మొదట్లో పట్టించుకోలేదు. ఆమెను ఓ పిచ్చి వ్యక్తిలానే చూశారు. అయితే, ఆమె పెద్దయ్యాక ఇంగ్లండ్‌ వదిలి ఈజిప్ట్‌ చేరుకుంది. అక్కడ ఈజిప్షియన్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ ఆఫ్‌ యాంటిక్విటీస్‌లో పనిచేసే పరిశోధకులతో తన గతజన్మ వివరాలను పంచుకుంది. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఆమె చెప్పేది నిజమో కాదో తేల్చడానికి సిద్ధమయ్యారు. ‘అబిడోస్‌ సెటి–1 ఆలయం’ వద్ద ఆమెకు కఠినమైన పరీక్ష పెట్టారు.చీకటి పడిన తర్వాత, ఎలాంటి వెలుతురు లేని సమయంలో డోరతిని ఆలయ ప్రాంగణంలోకి తీసుకెళ్లారు. గతంలో అక్కడ ఉన్న కుడ్య చిత్రాల లొకేషన్లు, భూగర్భంలో దాగి ఉన్న తోటల అమరికను గుర్తించమన్నారు. ఆ చీకటిలోనే ప్రాచీన కుడ్య చిత్రాలతోపాటు రాజభవన తోటల సరిహద్దులు ఎక్కడున్నాయో చెప్పడం చూసి పరిశోధకులు ఆశ్చర్యపోయారు. ఆమె సూచించిన ప్రదేశాలను పరిశీలిస్తే, అక్కడి పురాతన నిర్మాణాలకు సంబంధించిన ఆనవాళ్లు కనిపించడం వారిని ఆశ్చర్యపరచింది.ఈ విషయం అలా బయటకు రావడంతో ఈజిప్షియన్లు ఆమెను గౌరవంతో ‘ఓమ్‌ సెటి’ అని పిలవడం ప్రారంభించారు. అనంతరం ఈజిప్షియన్‌ వ్యక్తిని వివాహం చేసుకున్న డోరతికి ఓ కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ బాలుడికి సెటీ అని పేరు పెట్టారు. జీవితాంతం గతజన్మ తాలూకు జ్ఞాపకాలతోనే బతికిన డోరతి 1981లో కన్నుమూసింది.ఆమె నిజంగానే బెంట్రెషిటా? లేక ప్రాచీన ఈజిప్ట్‌పై ఉన్న చిన్ననాటి మక్కువ ఒక అసాధారణమైన మానసిక ప్రపంచాన్ని సృష్టించిందా? డోరతి చెప్పిన విషయాల్లో చరిత్ర ఎంత? జ్ఞాపకం ఎంత? ఊహ ఎంత? ఈ ప్రశ్నలకు శాస్త్రం ఇప్పటికీ తుది సమాధానం ఇవ్వలేదు. కానీ, లండన్‌ లో పుట్టిన ఓ చిన్నారి.. వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న అబిడోస్‌ అనే పురాతన నగరంతో ఏర్పరచుకున్న అనుబంధం సాధారణ కథ కాదు.డోరతీ ఈడీ చనిపోయింది. కానీ ‘ఓమ్‌ సెటీ’గా ఆమె వదిలిన మిస్టరీ మాత్రం ఇంకా బతికే ఉంది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇవి కూడా చదవండి: ఏఐతో వైరస్‌ సృష్టి.. మానవాళికి వరమా? శాపమా?

జీవిత చరమాంకంలో ఉన్న ఓ వృద్ధుడికి కోర్టు స్వేచ్ఛ ప్రసాదించింది. శిక్షా కాలాన్ని రద్దు చేసింది. 30 ఏళ్ల జైలు జీవితానికి ‘సుప్రీం’ తీర్పుతో తెరపడింది. పశ్చిమబెంగాల్‌లోని మాల్దా జిల్లాలో పాతకక్షల నేపథ్యంలో ఓ హత్య జరిగింది. రసిక్‌చంద్ర మండల్‌ అనే వ్యక్తిపై హత్యానేరం కింద అభియోగాలు నమోదయ్యాయి. అప్పుడు అతని వయస్సు 68 ఏళ్లు. ట్రయల్‌ కోర్టు 74 ఏళ్ల వయసులో యావజ్జీవ శిక్ష విధించింది. 104 ఏళ్ల వయసులో మధ్యంతర బెయిల్‌ మంజూరైంది. వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యంతో ఉన్న అతడ్ని తిరిగి జైలుకు పంపకూడదని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం నిర్ణయించింది. ప్రస్తుతం అతని వయస్సు105 ఏళ్లు.1998 నవంబరు8న మాల్దా జిల్లాకు చెందిన సురేష్‌ మండల్‌ తన ఇంట్లో భోజనం చేస్తున్నాడు. అదే సమయంలో రసిక్‌చంద్ర మండల్‌తో పాటు మరికొందరు అక్రమంగా ఆ ఇంట్లోకి ప్రవేశించి సురేష్‌పై కాల్పులు జరిపిఅక్కడి నుంచి పరారయ్యారని వారిపై అభి యోగం నమోదైంది. తీవ్రంగా గాయపడిన సురేష్‌ను అతడి భార్య, చుట్టుపక్కల వారు స్థానిక పీహెచ్‌సీకి తరలించారు. పరిస్థితి విషమంగా ఉండటంతో మాల్దా సర్దార్‌ హాస్పిటల్‌కు తరలించారు. చికిత్స పొందుతూ రెండు రోజుల తర్వాత సురేష్‌ మృతి చెందాడు. ఈ ఘటనపై మాణిక్‌ఛక్‌ పోలీస్‌స్టేషన్‌లో నిందితులపై ఐపీసీ సెక్షన్‌ 302/34, ఆయుధాల చట్టం సెక్షన్‌ 25/27 కింద కేసులు నమోదయ్యాయి. ట్రయల్‌ కోర్టులో విచారణమాల్దా అడిషనల్‌ సెషన్స్‌ జడ్జి కోర్టులో విచారణ జరిగింది. నిందితులు తాము నిర్దోషులమని వాదించారు. ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో పేర్కొన్న అంశాలకు, మృతుడి భార్య వాంగ్మూలానికి మధ్య అనేక వైరుధ్యాలున్నాయని నిందితుల తరపు న్యాయవాది వాదించారు. ఇరు పక్షాల వాదనలు విన్న కోర్టు రసిక్‌చంద్ర, మరో నిందితుడికి జీవిత ఖైదు విధిస్తూ 1994లో తీర్పు ఇచ్చింది. రెండో నిందితుడికి ఆర్మ్స్‌ యాక్ట్‌ కింద ఐదేళ్ల కఠిన కారాగార శిక్ష అదనంగా విధించింది. మిగిలిన నిందితులను నిర్దోషులుగా ప్రకటించింది. ఉన్నత, సర్వోన్నత న్యాయస్థానాల్లో చుక్కెదురు ట్రయల్‌ కోర్టు తీర్పుపై నిందితులు హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. మృతుడి బంధువుల సాక్ష్యం చెల్లదని, ఘటన జరిగిన సమయంలో తాను అక్కడ లేనని రెండో నిందితుడు పేర్కొన్నాడు. పలు సాక్ష్యాలను కోర్టు ముందుంచాడు. ఇరుపక్షాల వాదనలు, మెడికల్‌ రికార్డులు పరిశీలించిన హైకోర్టు ట్రయల్‌ కోర్టు తీర్పులో జోక్యం చేసుకునే అంశాలేవీ కనిపించలేదని పేర్కొంటూ అప్పీల్‌ను డిస్మిస్‌ చేసింది. దీంతో మండల్‌ 2019లో సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించాడు. సరైన ఆధారాలు లేవని ఈ అప్పీల్‌ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టేసింది. 99 ఏళ్ల వయసులో మధ్యంతర బెయిల్‌ మండల్‌ 30 ఏళ్లు జైలులోనే ఉన్నాడు. అనారోగ్యం, వృద్ధాప్యం కారణంగా ముందస్తు విడుదల కోరుతూ 99 ఏళ్ల వయసులో 2020లో సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించాడు. మండల్‌ శారీరక, ఆరోగ్య పరిస్థితిపై నివేదిక ఇవ్వాలని కోర్టు ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. అనంతరం సుప్రీంకోర్టు మధ్యంతర బెయిల్‌ మంజూరు చేసింది. ట్రయల్‌ కోర్టు విధించే షరతులకు లోబడి అతడ్ని విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది. అప్పటికి అతని వయసు 104 ఏళ్లు. 2026లో సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం తుది తీర్పు వెలువరించింది. అతని వయసును పరిగణనలోకి తీసుకున్న ధర్మాసనం తిరిగి జైలుకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదని స్వేచ్ఛను ప్రసాదించింది.. ‘వృద్ధాప్యం, అనారోగ్య కారణాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ కేసును ముగిస్తు్తన్నాం. మిగిలిన శిక్షాకాలాన్ని మాఫీ చేస్తున్నాం’ అని సీజే బెంచ్‌ తీర్పు ఇచ్చింది. జీవిత ఖైదు శిక్షాకాలం పూర్తి కాకపోయినా అతడ్ని మళ్లీ కస్టడీలోకి తీసుకోరని ధర్మాసనం పేర్కొంది. 2024లో మండల్‌కు మంజూరు చేసిన మధ్యంతర బెయిల్‌ ఉత్తర్వును తుది ఉత్తర్వుగా వెల్లడించింది. ఈ కేసులో మండల్‌ను కోర్టు నిర్దోషిగా ప్రకటించలేదు; దోషిగా నిర్ధారించిన తీర్పునూ మార్చలేదు. అసాధారణ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో జీవిత ఖైదును కొనసాగించాల్సిన అవసరం లేదని భావించింది. శిక్ష నుంచి విముక్తి కల్పించింది. మానవీయ ముగింపును ఇచ్చింది.దిలీప్‌ మాదిరెడ్డి(చదవండి: చిన్నారులు ఏఐ నేర్చుకునేలా శృతి ధరివాల్‌ గేమ్‌ స్ట్రాటజీ..!)

పూర్వం హైహయ వంశానికి చెందిన కృతవీర్యుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు అమిత బలసంపన్నుడు, ధర్మపరాయణుడు. అతడి భార్య సుగంధి. సంపదలకు లోటు లేకున్నా, వారికి సంతానమే లేదు. సంతాన ప్రాప్తికి వారు చేయని వ్రత, దాన, యజ్ఞ యాగాలు లేవు. ఎన్ని చేసినా, పురాకృత పాపఫలితంగా వారికి సంతానం కలగలేదు.సంతాన రాహిత్యంతో రాజదంపతులు నిరాశలో కూరుకుపోయారు. రాజ్యాన్ని, సంపదను అమాత్యులకు విడిచి, తపోనిష్ఠతో కాలం గడపడానికి అడవులకు బయలుదేరారు. అడవులలో వారు కఠిన నియమాలను పాటిస్తూ, తపోనిష్ఠలో కాలం గడపసాగారు. కేవలం చెట్ల నుంచి రాలిన ఆకులను మాత్రమే ఆహారంగా స్వీకరిస్తుండటంతో కృశించిపోయారు. వారు ధ్యానంలో ఉన్నప్పుడు వారి శరీరాలను క్రిమి కీటకాదులు తినేయసాగాయి. కొన్నాళ్లకు రాజదంపతులు శల్యావశిష్టులుగా మిగిలారు.ఒకనాడు గగనమార్గాన పోతున్న త్రిలోక సంచారి నారద మహర్షి కృతవీర్య దంపతుల పరిస్థితిని గమనించాడు. ఆయన వెంటనే పితృలోకానికి చేరుకుని, అక్కడ కృతవీర్యుడి తండ్రి వద్దకు వెళ్లి, ‘మర్త్యలోకంలో నీ కొడుకు, కోడలు సంతానం కోసం అలమటిస్తూ, తపశ్చర్యలో నిమగ్నులై, శల్యావశిష్టులుగా మిగిలారు. వారి పరిస్థితి నేడో రేపో అన్నట్లుగా ఉంది.’ అని చెప్పి అక్కడి నుంచి బయలుదేరాడు.దారిలో నారదుడికి ఒక దారుణ దృశ్యం కనబడింది. భృంశ మహర్షి తల్లిదండ్రులు, బంధువులు కుంభీపాక నరకంలో అధోముఖులై వేలాడుతూ, యమభటుల దండనలకు తాళలేక హాహాకారాలు చేస్తున్నారు. ఈ దృశ్యం చూసి, నారదుడు విచలితుడయ్యాడు. వెంటనే, భృంశుడి వద్దకు వెళ్లాడు. ‘మహర్షీ! నువ్వు సాక్షాత్తు సర్వజ్ఞుడవు. సాక్షాత్తు గణేశ సమానుడవు. కపిలాది మహర్షులు నీ దర్శనం కోరి వస్తుంటారు. అలాంటి నీ తల్లిదండ్రులు, బంధువులు నరకంలో యమబాధలు అనుభవిస్తుండటం బాధ కలిగిస్తోంది. నీ పూర్వుల నరక విమోచనం కోసం చేయదగిన పరిహారం ఏదైనా ఉంటే, నువ్వు ఉపేక్షించక దానిని వెంటనే ఆచరించు’ అని పలికాడు.నారదుడి ద్వారా తన పితరుల బాధలు తెలుసుకున్న భృంశుడు చింతాక్రాంతుడై, కొద్దిసేపు ఆలోచించాడు. తాను ఏళ్లతరబడి ఆచరిస్తూ వచ్చిన సంకష్టహర చతుర్థి వ్రతఫలంలో ఒకరోజు వ్రతఫలాన్ని ససంకల్పితంగా తన పితరులకు ధారపోశాడు. అతడు తన వ్రతఫలాన్ని ధారపోసిన వెంటనే భృంశుడి పితరులందరూ నరక కూపం నుంచి విముక్తి పొందారు. దేవతలు తీసుకువచ్చిన దివ్యవిమానంలో వారందరూ స్వర్గానికి చేరుకున్నారు. ఇదిలా ఉండగా, నారదుడి ద్వారా తన కుమారుడి పరిస్థితి తెలుసుకున్న కృతవీర్యుడి తండ్రి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, ‘బ్రహ్మదేవా! నా కుమారుడు కృతవీర్యుడు సంతానం లేకపోవడం వల్ల తపోనిష్ఠలో శల్యావశిష్టుడిగా మిగిలాడు. నా కుమారుడి సంతానలేమికి కారణమేమిటి? అతడి పురాకృత పాపకర్మ నశించడానికి తగిన తరుణోపాయమేది? నువ్వే చెప్పాలి’ అని అడిగాడు.‘నీకు నీ తనయుడి పూర్వజన్మ విశేషాలు చెబుతాను, విను. నీ రాజ్యంలోనే సామ అనే దుష్టుడు ఉండేవాడు. అతడు నిష్కారణంగా పన్నెండుమంది బ్రాహ్మణులను వధించి, వారి మృతదేహాలను ఒక కొండగుహలో పారవేశాడు. ఒకనాడు అతడికి పొద్దుగూకే వరకు ఎక్కడా తిండి, నీళ్లు దొరకలేదు. అలసి సొలసి పొద్దు గూకిన తర్వాత ఇంటికి చేరుకున్న మరుక్షణమే, తన కొడుకును ‘గణేశా! గణేశా!’ అని పిలిచాడు. కొడుకుతో కలసి భోజనం చేశాడు. సామకు తెలియకున్నా, ఆరోజు మాఘ కృష్ణ చతుర్థి. మరికొన్నాళ్లకు అదే తిథినాడు సామ కాలధర్మం చెందాడు. సంకష్టహర చతుర్థినాడు తెలియక చేసిన పుణ్యఫలితంగా మరణానంతరం స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు. ఆ పుణ్యశేషం వల్లనే నీకు కొడుకుగా పుట్టాడు. పురాకృత పాపకర్మ మిగిలి ఉండటం వల్ల అతడికి సంతానం కలగలేదు’ అని బ్రహ్మదేవుడు చెప్పాడు.‘విరించీ! పాపాకర్మ పరిహారానికి తరుణోపాయమేమిటో నువ్వే చెప్పు’ అడిగాడు కృతవీర్యుడి తండ్రి.‘సంకష్టహర చతుర్థి వ్రతాన్ని నియమానుసారం ఆచరిస్తే, అతడికి పాప విముక్తి కలుగుతుంది’ అని చెప్పి, వ్రత విధానాన్ని వివరించాడు బ్రహ్మదేవుడు.బ్రహ్మదేవుడి ద్వారా సంకష్టహర వ్రత విధానాన్ని తెలుసుకున్న అతడు తన కొడుకు వద్దకు చేరుకుని, ‘కృతవీర్యా! పురాకృత పాపకర్మ ఫలితంగానే నీకు సంతానం కలగలేదు. సంకష్టహర చతుర్థివ్రతం ఆచరించినట్లయితే, నీకు పాపవిమోచనం కలిగి, సంతానం కలుగుతుంది’ అని చెప్పి, బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన వ్రత విధానాన్ని బోధించాడు.కృతవీర్యుడు పత్నీసహితంగా నియమానుసారంగా సంకష్టహర చతుర్థి వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అతడి పాపకర్మ నశించింది. కొన్నాళ్లకు కృతవీర్యుడి భార్య సుగంధి గర్భం దాల్చింది. నెలలు నిండాక ఆమెకు పండంటి కొడుకు పుట్టాడు. అయితే, అతడికి చేతులు లేవు. పెరిగి పెద్దయ్యాక అతడు తీవ్ర తపస్సుతో దత్తాత్రేయుడిని ప్రసన్నం చేసుకుని, సహస్రబాహువులు పొందాడు. సహస్రబాహు అర్జునుడిగా, కార్తవీర్యార్జునుడిగా పేరు పొందాడు.- సాంఖ్యాయనఇవి చదవండి: ఒకనాటి ఆదివారం

వైరస్‌లు, బ్యాక్టీరియాల వంటి ఇతరేతర రోగకారక జీవకణాలు ప్రకృతిలో అసంఖ్యాకంగా ఉన్నవే మనకు తెలుసు. ఏఐ సాయంతో వీటిని కృత్రిమంగా కూడా సృష్టించడం సాధ్యమేనని ఇటీవల అమెరికన్‌ శాస్త్రవేత్తలు నిరూపించారు. ప్రకృతిలో లేని పదహారు వైరస్‌లను కొత్తగా సృష్టించారు. ఏఐతో కృత్రిమ వైరస్‌లు, ఇతరేతర జీవకణాలను సృష్టించే పరిజ్ఞానం వల్ల జరగబోయే మేలేమిటి? వాటిల్లబోయే కీడేమిటి? శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో చర్చకు దారితీస్తున్న ఈ అంశం గురించి తెలుసుకుందాం...నిజానికి నిండు కణం కూడా కాదు – జీవకణాల్లో ఉండే ఆర్‌ఎన్‌ఏ లేదా డీఎన్‌ఏతో కూడిన అతిసూక్ష్మ కణశకలం. ప్రొటీన్‌ కవచంతో ఉండే ఈ కణశకలమే వైరస్‌. ఇది ఏదైనా జీవకణంలోకి చొరబడితే, అసంఖ్యాకంగా వృద్ధి చెందుతుంది. అలవికాని అలజడి సృష్టిస్తుంది. జీవకణాల మనుగడకు ముప్పు తెస్తుంది. జీవుల ప్రాణాలకు ముప్పు కలిగిస్తుంది. జీవకణాలతో రూపొందిన మనుషుల శరీరాలలోకి రకరకాల వైరస్‌లు చొరబడుతుంటాయి. వీటిలో కొన్ని వైరస్‌లు ప్రాణాంతక వ్యాధులను కూడా కలిగిస్తాయి. వైరస్‌ ధాటి ఎలా ఉంటుందో ‘కోవిడ్‌–19’ ద్వారా ఇప్పటి ప్రపంచానికి బాగా బోధపడింది.ఇప్పటి వరకు ప్రపంచానికి తెలిసినవి ప్రకృతిలో పుట్టిన వైరస్‌లు మాత్రమే! ఇటీవల శాస్త్రవేత్తలు ఏఐతో పదహారు సరికొత్త వైరస్‌లు సృష్టించారు. ఇవి ఇంతవరకు ప్రకృతిలో ఎక్కడా లేనివి. ప్రస్తుతానికి ఏఐ సాంకేతికతతో సృష్టించిన వైరస్‌లు సానుకూల ఫలితాల కోసమే రూపొందించినవి. ఇదే సాంకేతికతతో ప్రమాదకరమైన వైరస్‌లను సృష్టించే అవకాశం కూడా ఉండటమే ఆందోళనకు కారణమవుతోంది. ప్రపంచంలో కలకలం రేపుతున్న ఈ ‘కృత్రిమ కణ’కలం గురించి ఈ ప్రత్యేక కథనం...ప్రకృతిలో ఉన్న వైరస్‌లతోనే మానవాళి ఇప్పటికీ సతమతవుతుంటే, తాజాగా ఏఐతో తయారైన కృత్రిమ వైరస్‌లు పుట్టుకొచ్చాయి. ఏఐ సాయంతో వైరస్‌లు, ప్రొటీన్‌ కణాలను రీడిజైన్‌ చేసే ఈ కొత్త ప్రక్రియకు శాస్త్రవేత్తలు ‘సింథటిక్‌ బయాలజీ’ అనే పేరు పెట్టారు. అమెరికాలోని స్టాన్‌ఫర్డ్‌ యూనివర్సిటీ, ఆర్క్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ శాస్త్రవేత్తలు ఏఐ సాంకేతికతో పదహారు కొత్త వైరస్‌లను తయారు చేశారు. ఈ వైరస్‌లు ఇదివరకు ప్రకృతిలో ఎక్కడా లేనివి. స్టాన్‌ఫర్డ్‌ శాస్త్రవేత్తలు ఏఐకి వైరస్‌ల డీఎన్‌ఏ నమూనాలను ఇచ్చి, వాటి ఆధారంగా కొత్తగా పదహారు వైరస్‌ జీనోమ్‌లను రూపొందించారు. ఇవి బ్యాక్టీరియా కణాల్లోకి చొరబడి వాటిని నాశనం చేయగలవు. లాబొరేటరీల్లో జరిపిన పరీక్షల్లో ఈ పదహారు వైరస్‌లు ఇ–కోలి బ్యాక్టీరియా కణాలను విజయవంతంగా అరికట్టగలిగాయి.స్టాన్‌ఫర్డ్‌ యూనివర్సిటీ అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్, కంప్యూటేషనల్‌ బయాలజిస్ట్‌ డాక్టర్‌ బ్రియాన్‌ హై ఆధ్వర్యంలోని శాస్త్రవేత్తల బృందం ఏఐకి వైరస్‌ల డీఎన్‌ఏ నమూనాలను ఇచ్చి, వాటిలో తాము కోరుకున్న మార్పులను సూచించి, ఇదివరకు ప్రకృతిలో ఎక్కడాలేని పదహారు సరికొత్త వైరస్‌లను సృష్టించింది. కొత్త వైరస్‌ల సృష్టి కోసం ఏఐ రూపొందించిన జీనోమ్‌ నమూనాలకు ‘ఇవో–1’, ‘ఇవో–2’ అని శాస్త్రవేత్తలు పేరు పెట్టారు. ఈ వైరస్‌లను ప్రధానంగా మానవాళికి హాని చేసే ‘ఇ–కోలి’ తరహా బ్యాక్టీరియాలను తుదముట్టించే లక్ష్యంతో రూపొందించారు. ఈ ప్రయత్నంలో భాగంగా డాక్టర్‌ బ్రియాన్‌ హై నేతృత్వంలోని శాస్త్రవేత్తల బృందం నిజానికి వందలాది కృత్రిమ వైరస్‌ నమూనాలను ఏఐ సాయంతో పరీక్షించింది. వీటిలో పదహారు వైరస్‌లు మాత్రమే శాస్త్రవేత్తలు ఆశించినట్లుగా బ్యాక్టీరియా కణాలను నిర్మూలించగలిగాయి.శాస్త్రవేత్తల జాగ్రత్తలుఏఐ సాయంతో కృత్రిమ వైరస్‌లను సృష్టించడంలో స్టాన్‌ఫర్డ్‌ యూనివర్సిటీ, ఆర్క్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ శాస్త్రవేత్తలు కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకున్నారు. ఏఐకి వైరస్‌ జన్యు సమాచారం ఇవ్వడంలో గరిష్ఠస్థాయి అప్రమత్తత పాటించారు. ఏఐకి కేవలం బ్యాక్టీరియాను నిర్మూలించగలిగే ‘బ్యాక్టీరియోఫేజ్‌’ వైరస్‌ల జన్యు సమాచారం మాత్రమే ఇచ్చారు. ఇందులోంచి మనుషులకు, జంతువులకు, మొక్కలకు సోకే వైరస్‌ జన్యు సమాచారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా తొలగించారు. ఇప్పటి వరకు శాస్త్రవేత్తలు తమ ప్రయోగాల్లో ఉనికిలో ఉన్న వైరస్‌లకే జన్యు ఉత్పరివర్తనలు జరపడం మాత్రమే చేస్తూ వచ్చారు.ఏఐ అందుబాటులోకి వచ్చిన తర్వాత కూడా జన్యు విశ్లేషణల కోసం, జన్యు మార్పిడి సూచనలు తెలుసుకోవడం మాత్రమే దానిని వాడుతూ వచ్చారు. ఇప్పుడు తొలిసారిగా ఏఐతోనే వైరస్‌ జీనోమ్‌లకు రూపకల్పన చేసి, కొత్త వైరస్‌లను సృష్టించారు. ఏఐ అందించిన జీనోమ్‌ నమూనాల ఆధారంగా ప్రయోగశాలలో సృష్టించిన ఈ వైరస్‌లు పూర్తిస్థాయి కృత్రిమ వైరస్‌లు. జీవశాస్త్ర ప్రయోగాల్లో దీనినొక గొప్ప మైలురాయిగా కొందరు శాస్త్రవేత్తలు అభివర్ణిస్తున్నారు. ఏఐ సాయంతో రూపొందించే కృత్రిమ వైరస్‌ల ద్వారా సాధించగల సానుకూల ఫలితాల గురించి వారు చాలా విశేషాలే చెబుతున్నారు. అయినా, ఏఐ కృత్రిమ వైరస్‌లను సృష్టించగలగడం పట్ల శాస్త్ర సాంకేతిక వర్గాల్లోనే కాకుండా, అంతర్జాతీయ రాజకీయ వర్గాల్లో కూడా కొన్ని భయాందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.- డాక్టర్‌ బ్రియాన్‌ హైఇవీ సానుకూలతలుఏఐ సాయంతో కృత్రిమ వైరస్‌లను సృష్టించడం ఇదివరకటి ప్రక్రియల కంటే చాలా సులువైనది. దీని వల్ల చాలావరకు సమయం కలిసొస్తుంది. ఖర్చు కూడా గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఇదివరకు లాబొరేటరీల్లో ట్రయల్‌ అండ్‌ ఎర్రర్‌ పద్ధతిలో రకరకాల ప్రయత్నాలు సాగిస్తే తప్ప వైరస్‌లలో ఆశించిన జన్యు ఉత్పరివర్తనలు తీసుకురావడం సాధ్యమయ్యేది కాదు. ఇదంతా వ్యయ ప్రయాసలతో కూడిన ప్రక్రియ. ఇప్పుడు ఏఐకి ఈ పని అప్పగించడం వల్ల వేగంగా ఫలితాలు వస్తున్నాయి. ఏఐ తనకు అందించిన జీవ సమాచారాన్ని శరవేగంగా ఆకళింపు చేసుకుని, కొత్త జన్యు నమూనాలకు రూపకల్పన చేయగలుగుతోంది.బ్యాక్టీరియాను నాశనం చేయగల వైరస్‌లను ఏఐ సాయంతో సృష్టించడం ద్వారా వైద్యరంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తేవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. వారి వాదన ప్రకారం ఇప్పటికే కొన్ని ప్రమాదకరమైన వ్యాధులను కలిగించే బ్యాక్టీరియా కణాలు యాంటీ బయోటిక్స్‌ను తట్టుకునే శక్తిని సంతరించుకున్నాయి. వీటిని అరికట్టడానికి మరింత శక్తిమంతమైన యాంటీ బయోటిక్స్‌ను తయారు చేసే బదులుగా ఏఐ సాయంతో తయారు చేసిన వైరస్‌లనే ఆయుధాలుగా ఉపయోగిస్తే సత్ఫలితాలను సాధించవచ్చని చెబుతున్నారు.శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్న ప్రకారం ఏఐ సాయంతో కృత్రిమ వైరస్‌ల సృష్టి వల్ల కలిగే ఉపయోగాలు ఇవీ:1. వ్యాక్సిన్లుఏఐ సాంకేతికతతో రూపొందించిన కృత్రిమ వైరస్‌లతో మెరుగైన వ్యాక్సిన్లను తయారు చేయడం సులువుగా మారుతుంది. కృత్రిమ వైరస్‌లతో తయారు చేసిన వ్యాక్సిన్ల ద్వారా ప్రమాదకరమైన వైరస్‌ల వల్ల వచ్చే వ్యాధులను శాశ్వతంగా అరికట్టేందుకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది. ఇప్పటికే ప్రమాదకర వ్యాధుల వ్యాప్తికి కారణమవుతున్న వైరస్‌లలో జరగబోయే ఉత్పరివర్తనలను ముందుగానే ఏఐతో అంచనా వేసి, వాటిని అరికట్టే వ్యాక్సిన్లను తయారు చేయడానికి కూడా వీలవుతుంది.2. జన్యు చికిత్సజన్యు వ్యాధులను నయం చేయగల జన్యుచికిత్స పద్ధతులు మరింత తేలికవుతాయి. జన్యులోపాల వల్ల తలెత్తే వ్యాధులను నయం చేయడానికి జన్యువులను సరిచేసే పదార్థాలను జన్యుకణాల్లోకి పంపాల్సి ఉంటుంది. సమీప భవిష్యత్తులో ఏఐ సాంకేతికతతో తయారు చేసే హానికరం కాని ‘ఆర్టిఫిషియల్‌ వైరల్‌ వెక్టర్స్‌’ను జన్యుకణాల్లోకి పంపడం ద్వారా జన్యులోపాలను సవరించడం సులువుగా మారుతుంది. ఈ ‘ఆర్టిఫిషియల్‌ వైరల్‌ వెక్టర్స్‌’ ఆరోగ్యకరమైన కణాలకు ఎలాంటి హాని కలిగించకుండా, లోపాలు ఉన్న జన్యుకణాలకే నేరుగా జన్యు పదార్థాలను చేరవేస్తాయి.3. క్యాన్సర్‌ చికిత్సఏఐ సాయంతో రూపొందించే కృత్రిమ వైరస్‌లతో క్యాన్సర్‌ చికిత్స మరింత మెరుగుపడుతుంది. ఏఐ సాయంతో క్యాన్సర్‌ కణాలను నిర్మూలించగలిగే ‘ఆంకోలైటిక్‌ వైరస్‌’లను రూపొందించవచ్చు. ‘ఆంకోలైటిక్‌ వైరస్‌ థెరపీ’ వల్ల ఎలాంటి దుష్ప్రభావాలు ఉండవు. ఇవి ఆరోగ్యకరమైన కణాలకు హాని చేయకుండా, క్యాన్సర్‌ కణాలనే నిర్మూలిస్తాయి. క్యాన్సర్‌ చికిత్సలో ఇప్పటికే వాడుకలో ఉన్న రేడియో థెరపీ, కీమో థెరపీ వంటి పద్ధతులు తీవ్ర దుష్ప్రభావాలను కలిగిస్తుండటం తెలిసిందే! ‘ఆంకోలైటిక్‌ వైరస్‌ థెరపీ’ అందుబాటులోకి వస్తే, క్యాన్సర్‌ రోగులకు ఈ చికిత్స వరంగా మారుతుంది.4. ఫేజ్‌ థెరపీకృత్రిమ వైరస్‌లు ‘యాంటీబయెటిక్‌ రెసిస్టెన్స్‌’కు విరుగుడు కాగలవు. వీటి ద్వారా చేసే చికిత్సను ‘ఫేజ్‌ థెరపీ’ అంటున్నారు. ‘ఫేజ్‌ థెరపీ’లో ఉపయోగించే కృత్రిమ వైరస్‌లు అత్యంత శక్తిమంతమైన యాంటీ బయోటిక్‌లకు లొంగని జగమొండి బ్యాక్టీరియా కణాలను సైతం నిర్మూలించగలవు.ఇంకొన్ని ఇబ్బందులుఎలాంటి ప్రమాదాలు తలెత్తకుండా అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకున్నా, ఏఐతో రూపొందించే కృత్రిమ వైరస్‌లతో కొన్ని ఇబ్బందులు తప్పవు. ప్రకృతిలో సహజసిద్ధంగా ఉండే వైరస్‌లు మన శరీరంలోకి చేరితే, వాటిని ఎదుర్కోవడానికి మన శరీరంలో ఎంతో కొంత నిరోధకత ఉంటుంది. మన శరీరంలోని యాంటీబాడీలు వైరస్‌లతో శక్తిమేరకు పోరాటం సాగిస్తాయి. కృత్రిమ వైరస్‌లు శరీరంలోకి చేరి వ్యాధులను కలిగిస్తే, మన శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ వాటిని గుర్తించలేదు.మన శరీరంలోని యాంటీబాడీలు వాటితో పోరాడే ప్రయత్నం కూడా చేయకపోవచ్చు. పైగా, వాటిని అరికట్టే మందులు, వ్యాక్సిన్లు కూడా అందుబాటులో ఉండవు. కృత్రిమ వైరస్‌లను కట్టడి చేసే మందులు, వ్యాక్సిన్లు రూపొందించడానికి చాలా కాలమే పట్టవచ్చు. ఏఐ సాంకేతికత శరవేగంగా విస్తరిస్తోంది గాని, దానిని నియంత్రించే చట్టాలు, అంతర్జాతీయ నిబంధనలు ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో రూపుదిద్దుకోలేదు. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఏఐ సాంకేతికతను వాడుకుని సృష్టించే కృత్రిమ వైరస్‌ నమూనాలను డిజిటల్‌ డేటా ఆధారంగా గుర్తించడం దుస్సాధ్యం.ఇక భయాలెందుకు?ఏఐతో రూపొందించే కృత్రిమ వైరస్‌లతో ఇన్ని సానుకూలతలు ఉన్నాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతుంటే, వీటిపై భయాలెందుకు? అనే అనుమానం ఎవరికైనా వస్తుంది. కృత్రిమ వైరస్‌లపై శాస్త్రవేత్తల సమూహం నుంచే భయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. వారి భయాలు ఎందుకంటే, ప్రపంచంలో దాదాపు డజను దేశాలు ‘బయో వెపన్స్‌’ను సమకూర్చుకుని ఉన్నాయి. ఈ దేశాలు ఆ సంగతిని బాహాటంగా ప్రకటించకపోయినా, అంతర్జాతీయ గూఢచర్య సంస్థల సమాచారం ప్రకారం ఇవి పకడ్బందీగా కట్టుదిట్టమైన లాబొరేటరీల్లో జన్యు ఉత్పరివర్తనల ద్వారా ప్రమాదకరమైన వైరస్‌లు, బ్యాక్టీరియాలు వంటి వాటిని రూపొందించి, ఇప్పటికే నిల్వ చేసుకుని ఉన్నాయి. ఇలాంటి మరికొన్ని బయో వెపన్స్‌ను రూపొందించేందుకు రహస్య ప్రయోగాలను ముమ్మరంగా సాగిస్తున్నాయి. దేశాల మధ్య యుద్ధాలు తలెత్తే సందర్భాల్లో ‘బయో వెపన్స్‌’ను వినియోగించరాదనే ఐక్యరాజ్య సమితి ఒడంబడికను 185 దేశాలు ఆమోదించాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి సభ్య దేశాల్లో మిగిలిన డజను దేశాలు ఈ ఒడంబడికపై ఇంతవరకు కనీసం సంతకాలు కూడా చేయలేదు. అంతర్జాతీయ గూఢచర్య సంస్థల సమాచారం ప్రకారం చైనా, రష్యా, ఇరాన్, ఉత్తర కొరియా, సిరియా సహా డజను దేశాల వద్ద ఇప్పటికే ‘బయో వెపన్స్‌’ ఉన్నాయి.ఈ దేశాలు మరింత ప్రమాదకరమైన ‘బయో వెపన్స్‌’ తయారీ కోసం రహస్య ప్రయోగాలను ఇంకా కొనసాగిస్తున్నాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి ఒడంబడికను ఖాతరు చేయని ఇలాంటి దేశాలకు కృత్రిమ వైరస్‌లను సృష్టించగలిగే ఏఐ సాంకేతికత చేతికందితే, అవి మరిన్ని బయో వెపన్స్‌ను తక్కువ ఖర్చుతో తయారు చేసుకునే అవకాశాలు ఉంటాయి. ఇతర దేశాలతో యుద్ధాలు తలెత్తితే అవి విచక్షణారహితంగా బయోవెపన్స్‌ను బయటకు విడిచిపెట్టి, మహమ్మారి వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసి, భారీ జనహననానికి తెగబడవచ్చు. ఐక్యరాజ్య సమితిని ఖాతరు చేయని ధూర్త దేశాలు మాత్రమే కాదు, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాద సంస్థలు కూడా ఇదే పద్ధతిలో ‘బయో వెపన్స్‌’ తయారీకి సిద్ధపడవచ్చు.ఉగ్రవాద సంస్థల చేతికి ఈ పరిజ్ఞానం చేరితే, వాటి వల్ల ఎలాంటి విపత్తులు ఏర్పడవచ్చో ఊహించడం కూడా కష్టమే! ధూర్త దేశాలు, ఉగ్రవాద సంస్థలు ఇష్టానుసారం ఏఐ సాంకేతికతతో ప్రమాదకరమైన వైరస్‌లను రూపొందించే ప్రక్రియలో లాబొరేటరీల్లోంచి పొరపాటున లీకైతే, అవి వాతావరణంలో కలిసిపోయి, మహమ్మారి వ్యాధులు వ్యాపించే అవకాశాలు కూడా లేకపోలేదు. ఏఐతో రూపొందించే కృత్రిమ వైరస్‌ల వల్ల ఎన్ని సానుకూలతలు ఉన్నాయో, వాటి వల్ల ప్రమాదావకాశాలు అంతకు మించే ఉన్నాయి.నియంత్రణకు శాస్త్రవేత్తల సూచనలుకృత్రిమ వైరస్‌ల వల్ల ప్రపంచానికి ముప్పు తలెత్తకుండా ఉండాలంటే, అంతర్జాతీయ శాస్త్రవేత్తలు, బయో సెక్యూరిటీ నిపుణులు కొన్ని జాగ్రత్తలను సూచిస్తున్నారు. అవేమిటంటే, ఏఐతో వైరస్‌లను రూపొందించే సాంకేతికత దుర్వినియోగం కాకుండా ఉండటానికి, బయో టెర్రరిజం వ్యాపించకుండా చూడటానికి జీన్‌ డేటాను ప్రాసెస్‌ చేసే ఏఐ నమూనాలకు కఠిన నియమావళిని అమలులోకి తేవాలి. డీఎన్‌ఏ విశ్లేషణలు జరిపే కంపెనీలను ఎవరెవరు ఆర్డర్లు ఇస్తున్నారు, వారు ఎలాంటి జన్యు నమూనాలను ప్రింట్‌ చేయిస్తున్నారు అనే దానిపై కచ్చితమైన తనిఖీలు ఉండాలి.అన్నింటి కంటే ముఖ్యంగా ప్రాణాంతకమైన వైరస్‌లు, పాథోజెన్‌ల డేటాను ఏఐ నమూనాల నుంచి తొలగించాలి. ఆర్టిఫిషియల్‌ బయో–డిజైనింగ్‌ దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టేందుకు అంతర్జాతీయ ఒప్పందం దిశగా ఐక్యరాజ్య సమితి చొరవ తీసుకోవాలి. ఏఐ దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టేందుకు ప్రపంచ దేశాలన్నీ కట్టుదిట్టమైన చట్టాలను వీలైనంత త్వరగా అమలులోకి తేవాలి. ఇకపై ఏఐ ద్వారా సృష్టించే కృత్రిమ వైరస్‌లు, బ్యాక్టీరియాల ఆర్‌ఎన్‌ఏ, డీఎన్‌ఏ నమూనాలు స్క్రీనింగ్‌ను తప్పించుకునే అవకాశాలు లేకుండా నిబంధనలను కట్టుదిట్టం చేయాలని బయో సెక్యూరిటీ నిపుణులు ప్రభుత్వాలను కోరుతున్నారు.ఇదే అంశమై ఓపెన్‌ ఏఐ అధినేత సామ్‌ ఆల్ట్‌మన్, ఆంథ్రోపిక్‌ అధినేత డేరియో అమోడి, గూగుల్‌ డీప్‌మైండ్‌ అధినేత డెమిస్‌ హసబీస్, మైక్రోసాఫ్ట్‌ ఏఐ అధినేత ముస్తఫా సులేమాన్, మెటా చీఫ్‌ ఏఐ ఆఫీసర్‌ ఆలెగ్జాండర్‌ వాంగ్‌ తదితర ఏఐ నిపుణులు అమెరికా కాంగ్రెస్‌కు ఇటీవల లేఖ రాశారు. ఏఐ సాయంతో కృత్రిమ వైరస్‌ల వంటి వాటి తయారీపై శాస్త్రవేత్తల ఆందోళనలను ప్రభుత్వాలు పట్టించుకుని, సత్వర చర్యలకు నడుం బిగించాలి. ప్రభుత్వాలు అలసత్వం ప్రదర్శిస్తే, తర్వాత తలెత్తబోయే అనర్థాలకు ప్రపంచ దేశాలు భారీ మూల్యమే చెల్లించుకోవాల్సి వస్తుంది.- పన్యాల జగన్నాథదాసుఇవి కూడా చదవండి: ఏమిటీ టెక్‌ నెక్‌!

పాత్ర ఏదైనా, అందులో పూర్తిగా ఒదిగిపోవడమే ఆమెకు తెలుసు! సినిమాలకు అతీతంగా తనకంటూ ఓ ప్రత్యేక ప్రపంచాన్ని ఆస్వాదించే నటి నివేతా థామస్‌. ఆమె చెప్పిన కొన్ని ఆసక్తికరమైన విషయాలు ఇప్పుడు మీకోసం...చిన్నప్పుడే కెమెరా ముందుకు!చిన్నప్పుడే టీవీ సీరియల్స్‌లో నటించే అవకాశం వచ్చింది. ‘మై డియర్‌ భూతం’తో ఎన్నో ఏళ్లు టీవీలో పనిచేశాను. కాని, సినిమాల్లోకి వచ్చాకే నటిగా నన్ను నేను కొత్తగా తెలుసుకున్నాను.బిల్డింగ్స్‌ కూడా డిజైన్‌ చేస్తా!నేను ఆర్కిటెక్చర్‌ చదివింది సినిమాలకు బ్యాకప్‌గా కాదు. నిజంగానే ఆర్కిటెక్ట్‌గా పనిచేయగలిగేలా చదివాను. కాలేజీ, షూటింగ్స్‌... రెండింటినీ ఒకేసారి బ్యాలెన్స్‌ చేయడం అంత ఈజీ కాదు. మా అమ్మానాన్న నటనతో పాటు చదువుకూ ఎప్పుడూ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ఇప్పుడు ఆ రోజులు తలచుకుంటే చాలా గర్వంగా అనిపిస్తుంది.పాత్ర కోసమే బరువు పెరిగాను? ఒక పాత్ర కోసం నా రూపాన్ని మార్చుకోవడానికి ఎప్పుడూ వెనకాడను. ‘35– చిన్న కథ కాదు’లో సరస్వతి పాత్ర కోసం బరువు పెరిగాను. ఆ పాత్రకు అది అవసరమనిపించింది. ఇప్పుడు కొత్త పాత్రల కోసం మళ్లీ ఫిట్‌గా మారుతున్నాను. అది లుక్‌ మార్చుకోవడం కాదు, పాత్రలోకి వెళ్లే ప్రయాణం.భాషలు నా బలం!కొత్త భాష నేర్చుకోవడం ఆసక్తి ఎక్కువ. ఒక్కో భాషలోని యాస, పదాల వెనకున్న భావాన్ని తెలుసుకోవడం నటిగా చాలా ముఖ్యం. ప్రస్తుతం మలయాళం, తమిళం, తెలుగు, ఇంగ్లిష్, హిందీతో పాటు ఫ్రెంచ్‌ కూడా మాట్లాడగలను. వీలైనంత వరకు నేనే డబ్బింగ్‌ చెప్పుకుంటాను. అదే నా బలం. ప్రేక్షకులతో నా స్వరం ద్వారా కనెక్ట్‌ అవ్వడం ప్రత్యేకంగా అనిపిస్తుంది.కెమెరా వెనుక!ఖాళీ సమయం దొరికితే ఫొటోగ్రఫీ చేస్తుంటాను. ప్రయాణాలు చేయడం, కొత్త ప్రదేశాలను చూడడం, అక్కడి చిన్న చిన్న క్షణాలను కెమెరాలో బంధించడం చాలా ఇష్టం. పుస్తకాలు చదవడం కూడా నా ఫేవరెట్‌ టైమ్‌పాస్‌.శుక్రవారం అంటే నాకు పండగే!అందరికీ ఆదివారం సెలవు. కానీ శుక్రవారం నాకు చాలా స్పెషల్‌! సినిమా విడుదలైతే థియేటర్‌లో ప్రేక్షకుల రియాక్షన్‌ చూడాలనే టెన్షన్‌ , ఎగై్జట్‌మెంట్‌ రెండూ ఉంటాయి. షూటింగ్‌ లేకపోతే మాత్రం ఫోన్‌ పక్కనపెట్టి, ప్రపంచాన్ని కాస్త మర్చిపోయి ప్రశాంతంగా ఆలస్యంగా నిద్రలేవొచ్చు. అందుకే... రిలీజ్‌ ఉన్నా, రిలాక్స్‌ అయినా... శుక్రవారం అంటే నాకు పండగే!డైట్‌ నా వల్ల కాదు!నేను డైట్‌ ఫాలో అయ్యే రకం కాదు. ఫుడ్‌ అంటే చాలా ఇష్టం. ముఖ్యంగా బిర్యానీ కనిపిస్తే, దాన్ని వదిలేసి సలాడ్‌ తినడం నా వల్ల కాదు. ఆరోగ్యంగా ఉండటానికి ఎన్నీ వ్యాయామాలైనా చేస్తా కాని, ఇష్టమైన ఆహారాన్ని తినడాన్ని మర్చిపోవడం మాత్రం చేయలేను.అమ్మ చీరల్లోనే అసలైన స్టయిల్‌!ఖరీదైన బ్రాండెడ్‌ దుస్తుల కంటే అమ్మ దగ్గరున్న పాత చీరలు నాకు చాలా ప్రత్యేకం. వాటిలో ఒక జ్ఞాపకం ఉంటుంది; ఒక కథ ఉంటుంది. అందుకే అప్పుడప్పుడు అమ్మ పాత చీరలను వేసుకుంటూ ఉంటాను.

పండుగైనా.. ప్రత్యేకమైన రోజైనా.. ఇంట్లోకి వచ్చే అతిథులకు వెరైటీ వంటకాలు వడ్డించాలంటే ఈ రెసిపీలు మీకు బాగా ఉపయోగపడతాయి. రుచితో పాటు చూడటానికి కూడా ఆకట్టుకునేలా ఉండే ఈ మూడు వంటకాలను ఇంట్లోనే సులభంగా తయారు చేసుకోవచ్చు. నవరతన్‌ కుర్మా, క్రిస్పీ పొటాటో క్యూబ్స్‌, కాజూ కలశ్‌ ఎలా తయారు చేయాలో చూద్దాం.నవరతన్‌ కుర్మాకావలసినవి..తొమ్మిది రకాల కూరగాయల ముక్కలు (క్యారెట్, బీన్స్, బఠాణీ, ఆలుగడ్డ, కాలీఫ్లవర్, పనీర్, జీడిపప్పు, బాదం, కిస్‌మిస్‌): 2 కప్పులు, ఉల్లిపాయలు: 2 (తరిగినవి),టొమాటోలు: 2 (తరిగినవి),అల్లం వెల్లుల్లి పేస్ట్‌: టీస్పూన్,గసగసాలు– జీడిపప్పు పేస్ట్‌: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు,ఫ్రెష్‌ క్రీమ్‌: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు,గరం మసాలా: 1/2 టీస్పూన్,కసూరీ మేథీ: 1/2 టీస్పూన్,కారం, పసుపు: రుచికి తగినంత,నెయ్యి లేదా నూనె: 2 టేబుల్‌ స్పూన్లు,ఉప్పు: తగినంత.తయారీ..ముందుగా క్యారట్, బీన్స్‌, బఠాణీ, ఆలుగడ్డ, కాలీఫ్లవర్‌ ముక్కలను కొద్దిగా ఉప్పు వేసి 50 శాతం వరకు ఉడికించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. పనీర్‌ ముక్కలు, జీడిపప్పు, బాదం, కిస్‌మిస్‌లను నెయ్యిలో దోరగా వేయించాలి.తరువాత మసాలా పేస్ట్‌ తయారీ కోసం ఉల్లిపాయలు, అల్లం వెల్లుల్లి, టొమాటోలను మెత్తగా రుబ్బుకోవాలి.విడిగా నానబెట్టిన గసగసాలు, జీడిపప్పును కొద్దిగా నీళ్లు పోసి మెత్తని పేస్ట్‌లా చేసుకోవాలి.పాన్‌ లో నెయ్యి వేసి ఉల్లిపాయ–టొమాటో పేస్ట్‌ వేసి నూనె తేలే వరకు వేయించాలి.అందులో పసుపు, కారం, ఉప్పు, గసగసాలు–జీడిపప్పు పేస్ట్‌ వేసి కలపాలి.ఇందులోనే ఉడికించిన కూరగాయలు, వేయించిన పనీర్, జీడిపప్పు, బాదం, కిస్‌మిస్‌ వేసి బాగా కలపాలి.తగినన్ని నీళ్లు లేదా పాలు పోసి మూతపెట్టి 5–7 నిమిషాలు తక్కువ మంటపై ఉడికించాలి.చివరగా గరం మసాలా, ఫ్రెష్‌ క్రీమ్, కసూరీ మేథీ చల్లి స్టవ్‌ ఆఫ్‌ చేయాలి.ఈ నవరతన్‌ కుర్మా నాన్‌ లేదా జీరా రైస్‌లోకి చాలా రుచిగా ఉంటుంది.క్రిస్పీ పొటాటో క్యూబ్స్‌కావలసినవి..బంగాళాదుంపలు: 3 పెద్దవి (చిన్న ముక్కలుగా కట్‌ చేసుకున్నవి),వంట సోడా: 1/2 టీస్పూన్,నూనె: 3 టేబుల్‌ స్పూన్లు,కార్న్‌ఫ్లోర్‌: 1 టేబుల్‌ స్పూన్,వెల్లుల్లి పొడి: 1 టీస్పూన్,కారం: 1 టీస్పూన్,మిరియాల పొడి: 1/2 టీస్పూన్,ఉప్పు: తగినంత.తయారీ..ఒక పాత్రలో నీళ్లు తీసుకుని ఉప్పు, బేకింగ్‌ సోడా వేసి మరిగించాలి.అందులో బంగాళ దుంపల ముక్కలు వేసి, ఐదు నిమిషాలు సగం ఉడికేలా మరిగించి నీటిని వడకట్టాలి.ఆ తరువాత నీళ్లు తీసేసిన పొటాటో ముక్కలను అదే పాత్రలో ఉంచి, బాగా కుదపాలి.ఈ ముక్కలను ఒక గిన్నెలోకి తీసుకుని నూనె, కార్న్‌ఫ్లోర్, వెల్లుల్లి పొడి, కారం, మిరియాల పొడి, ఉప్పు వేసి ముక్కలన్నింటికీ పట్టేలా బాగా కలపాలి.పాన్‌ లో నూనె వేసి వేడయ్యాక, ముక్కలను వేసి మీడియం ఫ్లేమ్‌ మీద 12–15 నిమిషాల పాటు తిప్పుతూ బంగారం రంగు వచ్చే వరకు వేయించాలి.అంతే వేడి వేడి క్రిస్పీ పొటాటో క్యూబ్స్‌ రెడీ. వీటిని వేడిగా ఉన్నప్పుడే సాస్‌తో తింటే రుచిగా ఉంటాయి.కాజూ కలశ్‌కావలసినవి..జీడిపప్పు: కప్పు,పంచదార: 1/2 కప్పు,నీళ్లు: 1/4 కప్పు,ఏలకుల పొడి: 1/4 టీస్పూన్,నెయ్యి: టీస్పూన్,స్టఫింగ్‌ కోసం (సన్నగా తరిగిన బాదం, పిస్తా, జీడిపప్పు): 3 టేబుల్‌ స్పూన్లు,కుంకుమపువ్వు / గ్రీన్‌ ఫుడ్‌ కలర్‌: కొద్దిగాతయారీ..జీడిపప్పును మిక్సీలో వేసి మెత్తని పొడి చేసుకోవాలి.పాన్‌లో పంచదార, నీళ్లు పోసి తీగ పాకం వచ్చే వరకు ఉడికించాలి.పాకంలో తయారుచేసి పెట్టుకున్న జీడిపప్పు పొడి వేసి తక్కువ మంటపై కలుపుతూ ఉండాలి.మిశ్రమం దగ్గరపడ్డాక, టీస్పూన్‌ నెయ్యి, ఏలకుల పొడి వేసి కలిపి స్టవ్‌ ఆఫ్‌ చేయాలి.గోరువెచ్చగా ఉన్నప్పుడు చేతులకు కొద్దిగా నెయ్యి రాసుకుని, పిండిని చపాతీ పిండిలా మెత్తగా ఒత్తుకోవాలి.ఇపుడు పిండిని కలశం ఆకారంలో తయారు చేసుకునేందుకు, పిండి నుంచి ఒక చిన్న ఉండను తీసుకుని బొటనవేలితో మధ్యలో నొక్కుతూ చిన్న కలశం ఆకారంలో చేసుకోవాలి.లోపలి భాగంలో సన్నగా తరిగిన డ్రై ఫ్రూట్స్‌ స్టఫ్‌ చేయాలి.పైన పిస్తా లేదా కుంకుమపువ్వు నీళ్లతో చిన్న బొట్టు పెట్టి అలంకరించుకోవాలి. అంతే రుచికరమైన, అందమైన కాజు కలశ్‌ రెడీ!ఇవి కూడా చదవండి: చిన్నవే.. కానీ ఇంటి పనుల్లో ఫుల్‌ హెల్ప్‌!

ఇంట్లో పెద్ద సమస్యలకే కాదు, చిన్న చిన్న చికాకులు చాలు.. రోజంతా తల పట్టుకోవడానికి! ఈ రోజువారీ తలనొప్పులకు టెక్నాలజీ కాస్త చిలిపిగా సాయం చేస్తే? చూడటానికి ముద్దుగా, వాడటానికి సులభంగా, పనిలో నిజాయితీగా ఉండే కొన్ని చిట్టి గ్యాడ్జెట్లు ఇప్పుడు మీకోసం!చేతులు కడుక్కో... ఆడుతూ నేర్చుకో!‘చేతులు కడుక్కున్నావా?’ అని అమ్మ రోజుకు ఎన్నిసార్లు అడిగినా... బుజ్జోడికి మాత్రం ఆ ప్రశ్న వినిపించనట్టే! అందుకే, ఇప్పుడు చేతులు కడుక్కోవడం ఒక పనిలా కాకుండా, చిన్న సరదా గేమ్‌లా మార్చేందుకు వచ్చిందే ఈ క్యూట్‌ నత్త సోప్‌ డిస్పెన్సర్‌. నత్త ఆకారం పిల్లలను ఆకట్టుకోవడంతో సబ్బు తీసుకోవడానికి వాళ్లే ముందుకొచ్చేలా చేయొచ్చు.చిన్నగా ఉండటంతో సింక్‌ దగ్గర పిల్లలకు సులభంగా అందుబాటులో పెట్టుకోవచ్చు. ఇందులో 120 మిల్లీలీటర్ల వరకు లిక్విడ్‌ సోప్‌ నింపుకోవచ్చు. పంప్‌ నొక్కగానే సబ్బు బయటకు రావడంతో చేతులు కడుక్కోవడమూ వాళ్లకు ఒక చిన్న గేమ్‌లా అనిపిస్తుంది. తినే ముందు, బయట ఆడుకుని వచ్చిన తర్వాత, బాత్‌రూమ్‌ నుంచి వచ్చిన వెంటనే చేతులు శుభ్రం చేసుకునే అలవాటును ఇలా సరదాగా నేర్పించొచ్చు. మార్కెట్‌లో మరెన్నో బొమ్మల రూపాల్లోనూ ఈ సోప్‌ డిస్పెన్సర్‌ బాక్స్‌లు ఉంటాయి. ధర రూ.300 మాత్రమే!బట్టలు ఆరేయడానికి... గోడే గ్రౌండ్‌!వానాకాలంలో బట్టలు ఉతకడం ఓ సమస్య అయితే... వాటిని ఆరేయడం మరో పెద్ద సమస్య! ఇంట్లో తాడు కడితే దానికి బట్టలే కాదు... మన ఇల్లు మొత్తం వేలాడుతున్నట్టుంటుంది. ఇక స్టాండ్‌ పెడితే నడవడానికి దారి ఉండదు. ఈ సమస్యకు ఒక తెలివైన పరిష్కారమే ఈ రిట్రాక్టబుల్‌ క్లాత్స్‌లైన్‌. దీన్ని గోడకు అమర్చి, అవసరమైనప్పుడు బయటకు లాగితే నాలుగు లైన్లు రెడీ!బట్టలు, టవల్స్, బెడ్‌షీట్స్‌ వంటివి ఆరేసుకోవచ్చు. పని అయిపోయాక లైన్లను మళ్లీ లోపలికి పంపేస్తే... గోడ మీద చిన్న బాక్స్‌లా సైలెంట్‌గా ఉండిపోతుంది. ఇంట్లో స్థలం తక్కువగా ఉన్నా, బాత్‌రూమ్‌ నుంచి బాల్కనీ వరకు ఎక్కడైనా అమర్చుకోవచ్చు. అలా ఇప్పుడు బట్టలు ఆరేయడానికి ఇల్లు పెద్దగా ఉండాల్సిన పనిలేదు... గోడ ఉంటే చాలు! ధర రూ.750 మాత్రమే!బ్యాగ్‌లో పట్టే కెటిల్‌!ప్రయాణాల్లో టీ కావాలి... కాఫీ కావాలి... నూడుల్స్‌ కావాలి! అదీ... ఇంట్లో చేసుకున్నట్టుగా! కానీ కెటిల్‌ తీసుకెళ్దామంటే బ్యాగ్‌లో ప్లేస్‌ ఉండదు. అయితే, ఈ కెటిల్‌ మాత్రం అలా కాదు! వాడేటప్పుడు కెటిల్‌లా.. పని అయిపోయాక మడిస్తే చిన్న స్నాక్‌ బాక్స్‌లా పనిచేస్తుంది. 600 మిల్లీలీటర్ల సామర్థ్యంతో నీటిని త్వరగా మరిగించి టీ, కాఫీ, నూడుల్స్, ఓట్స్, సూప్‌ వంటివి సిద్ధం చేసుకోవచ్చు. 600 వాట్ల పవర్‌తో పనిచేసే ఇందులో నీరు మరిగిన తర్వాత ఆటోమేటిక్‌గా ఆఫ్‌ అయ్యే సదుపాయంతో పాటు, నీరు లేకుండా వేడెక్కకుండా రక్షణ కూడా ఉంది. హాస్టల్‌ నుంచి హోటల్‌ వరకు... ప్రయాణం నుంచి క్యాంపింగ్‌ వరకు ఎక్కడైనా వెంట తీసుకెళ్లొచ్చు. అంటే... బ్యాగ్‌లో బట్టలకే చోటు లేకపోయినా... కెటిల్‌కు మాత్రం చోటు దొరికేస్తుంది! ధర రూ.500 మాత్రమే!ఇవి చదవండి: ‘చిన్న ముల్లుకే ఏడుస్తావా?’.. కోతికి చివర్లో దిమ్మతిరిగే గుణపాఠం!

అనగనగా ఒక అడవిలో ఒక కోతి ఉండేది. ఆ కోతి చాలా తుంటరిది. ఎప్పుడూ చెట్ల మీద గంతులు వేస్తూ అడవిలో ఉన్న జంతువులను వెక్కిరిస్తూ ఉండేది. ఏవైనా జంతువులు కష్టంలో ఉంటే సహాయం చేయకపోగా, వాటిని ఎగతాళి చేస్తూ కాలక్షేపం చేసేది.ఒకరోజు కోతి విహారానికి నడుచుకుంటూ వెళుతుండగా, దారిలో ఒక ఎలుగుబంటికి కాలికి ముల్లు గుచ్చుకొని బాధపడుతూ కనిపించింది. ఎలుగుబంటి ఆ ముల్లును బయటకు తీయడానికి నానా ఇబ్బందులు పడుతోంది. అది చూసిన కోతి, ‘ఛీ! ఇంత చిన్న ముల్లుకి ఎందుకు అంతలా ఏడుస్తున్నావు? నువ్వు చాలా పిరికిదానివి!’ అని ఎలుగుబంటిని చూసి ఎగతాళి చేసింది. ఎలుగుబంటి బాధగా, ‘ఇది నీకు చిన్న విషయంగా అనిపించవచ్చు. కానీ, నొప్పి ఎలా ఉంటుందో తెలిస్తే ఇలా అనవు!’ అని అక్కడి నుండి కుంటుతూ వెళ్లిపోయింది. కోతి మాత్రం నవ్వుకుంటూ ముందుకు వెళ్ళిపోయింది.దారిలో ఒక ఏనుగు గుండ్రంగా తిరుగుతూ, తొండాన్ని ఊపుతూ కనిపించింది. తొండానికి తేలు కుట్టడంతో ఏనుగు నొప్పిని భరించలేక అల్లాడిపోతోంది. అప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన కోతి, ‘ఏంటీ? ఒక చిన్న తేలు కుడితేనే కొండలా ఉన్న నువ్వు ఇంతలా విలవిల్లాడిపోతున్నావా? నేనైతే అస్సలు పట్టించుకోను. నువ్వు ఎంత పిరికి దానివి!’ అని ఏనుగును కూడా వెక్కిరించింది. కోతి మాటలకు ఏనుగు ఎంతో బాధపడింది. ఏనుగు బాధను చూసి కోతి ఏమాత్రం కనికరించకుండా తన దారిలో వెళ్ళిపోయింది.మరో రోజు, ఒక నెమలి వర్షంలో తడిసి రెక్కలు బరువెక్కడంతో ఎగరలేక కిందపడి ఇబ్బంది పడుతుంటే, కోతి చెట్టు మీద నుండి పండ్లు విసురుతూ, ‘పురివిప్పి నాట్యం చేయలేని నెమలి దేనికీ పనికిరాదు. రెక్కలు మొద్దుబారిన నువ్వు అడవిలో ఉన్నా ఒకటే లేకున్నా ఒకటే!’ అని వెక్కిరించింది. ఇలా ఎదుటివారి బాధను చూసి కోతి ప్రతిసారీ నవ్వుకుంటూనే ఉండేది.కాలం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు కదా! ఒకరోజు కోతి చెట్టు మీద నుండి కిందకు దూకుతుండగా, ఒక వేటగాడు పన్నిన వలలో చిక్కుకుంది. ఆ వలలో ఉన్న పదునైన ఇనుప ముళ్లు కోతి కాలికి, తోకకు బలంగా గుచ్చుకున్నాయి. కోతి నొప్పి తట్టుకోలేక, ‘అమ్మో! ఎంత నొప్పి! ఎవరైనా నన్ను కాపాడండి! నేను భరించలేకపోతున్నాను!’ అని పెద్దగా అరుస్తూ ఏడవసాగింది.కోతి అరుపులు దూరంగా ఉన్న ఏనుగుకి, ఎలుగుబంటికి, నెమలికి వినిపించాయి. అవి వెంటనే అక్కడికి పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చాయి. కోతి తన కాలికి ముళ్లు గుచ్చుకుని, విలవిల్లాడుతుండటం చూశాయి.అప్పుడు కోతికి అర్థమైంది, ఎదుటివారి బాధను తక్కువ చేసి మాట్లాడటం తప్పు అని. ఎలుగుబంటి, ఏనుగు, నెమలి అన్నీ కలిసి కోతి దగ్గరకు వచ్చాయి. ఆ జంతువులన్నింటినీ చూసి కోతి కళ్లు చెమ్మగిల్లాయి. ఎలుగుబంటి, ఏనుగు జాగ్రత్తగా వల నుండి కోతిని విడిపించి, ఆ ముళ్లను తొలగించి దానికి సహాయం చేశాయి.తను చేసిన తప్పుకు చాలా సిగ్గుపడింది కోతి. ‘మిమ్మల్ని ఇంతకుముందు నేను ఎంతగానో ఆటపట్టించాను. కానీ, మీరు ఇప్పుడు నాకు సహాయం చేశారు. ఎవరి బాధ ఎంతటిదో, అది మనదాకా వస్తేనే తెలుస్తుంది!’ కన్నీళ్లతో అంది కోతి. అప్పటి నుండి కోతి ఏ జంతువునూ తక్కువ చేసి మాట్లాడలేదు. ‘ఎదుటివారి కష్టాన్ని చూసి నవ్వడం కంటే, ఆదుకోవడం మిన్న!’ అని తెలుసుకుంది. హితవచనం..అపకృత్య బుద్ధిమతో దూరస్థోస్మీతి నాశ్వసేత్దీర్ఘా బుద్ధిమతో బాహూ యాభ్యాం హింసతి హింసితః - బుద్ధిమంతుడికి అపకారం చేసి, దూరంగా పారిపోయి, ‘అతడికి దూరంగానే ఉన్నాను కదా, నాకేం భయంలేదు’ అనుకోవడం బుద్ధితక్కువ పని. బుద్ధిమంతుడు తనను హింసించినవాడు ఎక్కడున్నా పట్టుకుని, ప్రతీకారం తీర్చుకోగలడు.- శోభా సురేష్‌

మన స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు లేదా ఎలక్ట్రానిక్‌ గాడ్జెట్లు పాడైపోతే చెత్తకుప్పల్లో ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలుగా మిగిలిపోతాయి కదా. అలా కాకుండా ప్లాస్టిక్‌ స్థానంలో రాలిపోయిన ఆకుల ఈనెలను సర్క్యూట్‌ బోర్డులుగా వాడుకుని సర్క్యూట్‌లను తయారుచేసే కొత్త సైన్స్‌ మ్యాజిక్కే లీఫ్ట్రానిక్స్‌. అన్‌బి‘లీఫ’బుల్‌ అనిపిస్తోందా! వాడేశాక, లేదా కాలం తీరిపోయాక ఈ లీఫ్ట్రానిక్‌ గ్యాడ్జెట్స్‌ని చెత్తలో పడేసినా, ప్లాస్టిక్‌లా అవి పర్యావరణాన్ని పాడుచేయకుండా మట్టిలో సహజంగానే కుళ్లిపోయి, ఎరువుగా మారిపోతాయి. అంటే, రాబోయే తరాల వారి కోసం ఒక ఆకుపచ్చని భవిష్యత్తు ఎదురు చూస్తోందన్నట్లే!ఎలక్ట్రానిక్స్‌ రంగంలో ఇదొక కొత్త, ప్రకృతి హితమైన సాంకేతికత. సాధారణంగా మనం వాడే ఎలక్ట్రానిక్‌ వస్తువుల సర్క్యూట్‌ బోర్డులు, ప్లాస్టిక్‌ మెటీరియళ్లు పర్యావరణానికి చాలా హాని చేస్తాయి. అవి త్వరగా భూమిలో కలిసిపోవు. దీనికి పరిష్కారంగా జర్మనీ శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు ఆకుల సహాయంతో ఎలక్ట్రానిక్స్‌ను కనిపెట్టే ప్రయోగాల్లో తలమునకలై ఉన్నారు. ఈ టెక్నాలజీనే ‘లీఫ్ట్రానిక్స్‌’ అంటున్నారు.ఆకులలో ఉండే ‘ఈనెల’ నెట్‌వర్క్‌ నిర్మాణం చాలా గట్టిగా, ప్లాస్టిక్‌ లాంటి మన్నికను కలిగి ఉంటుంది. శాస్త్రవేత్తలు ఆకులలోని మెత్తని భాగాన్ని తొలగించి, ఆ ఈనెల అస్థిపంజరం లాంటి నిర్మాణాన్ని ప్లాస్టిక్‌ లేదా గాజుకు బదులుగా ఎలక్ట్రానిక్స్‌ సర్క్యూట్స్‌ తయారు చేయడానికి వాడేందుకు పరిశోధనలు జరుపుతున్నారు. ఈ టెక్నాలజీతో తయారైన ఎలక్ట్రానిక్‌ పరికరాలు భూమిలో సులభంగా కలిసిపోతాయి. దీనివల్ల ఎలక్ట్రానిక్‌ వ్యర్థాలు (ఇ–వేస్ట్‌) చాలా వరకు తగ్గుతాయి.రెండేళ్ల క్రితమే దాదాపుగా విజయంజర్మనీలోని ప్రఖ్యాత ‘డ్రెస్డెన్‌ యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ’ శాస్త్రవేత్తలు 2024 నవంబరులో ఈ టెక్నాలజీని ఒక కొలిక్కి తెచ్చారు. ఈ పరిశోధన బృందానికి ప్రొఫెసర్‌ కార్ల్‌ లియో, భారత సంతతికి చెందిన శాస్త్రవేత్త రాకేష్‌ ఆర్‌. నాయర్‌ నేతృత్వం వహించారు. లీఫ్ట్రానిక్స్‌పై వారి కృషికి సంబంధించిన పరిశోధన వివరాలు ప్రసిద్ధ సైన్స్‌ జర్నల్‌ ‘సైన్స్‌ అడ్వాన్సెస్‌’ లో ప్రచురితమయ్యాయి. భూమిపై నానాటికీ వేగంగా పెరిగిపోతున్న ఎలక్ట్రానిక్‌ వ్యర్థాలకు అడ్డుకట్ట వేయాలనే ఉద్దేశంతో ఈ బృందం రీసెర్చ్‌ ప్రారంభమైంది.పరిశోధనలో భాగంగా శాస్త్రవేత్తలు మొదట మగ్నోలియా చెట్ల ఆకులను తీసుకుని, అందులోని మెత్తని కణాలను పూర్తిగా తొలగించారు. కేవలం బలమైన ఈనెల అస్థిపంజరం మాత్రమే మిగిలేలా చేశారు. ఆ అస్థిపంజరం ‘లిగ్నోసెల్యులోజ్‌’ అనే పదార్థంతో కూడి ఉంటుంది. ప్రకృతి సిద్ధమైన ఆ ఈనెల నిర్మాణానికి పాలిమర్‌ కోటింగ్‌ ఇచ్చారు. ఎలాగంటే, ఈనెను ‘ఇథైల్‌ సెల్యులోజ్‌’ అనే ప్లాస్టిక్‌ లాంటి గట్టి, పర్యావరణ హితమైన (భూమిలో కలిసిపోయే) ద్రవ పదార్థంలో ముంచటం ద్వారా! సాధారణంగా పర్యావరణానికి హాని చేయని పదార్థాలు త్వరగా వేడికి కరిగిపోతాయి.కానీ, ఈ ఆకు ఈనెలల ఆధార (బేస్‌) నిర్మాణం వల్ల ఆ ‘ఇథైల్‌ సెల్యులోజ్‌’ పదార్థానికి ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకునే దృఢమైన బలం చేకూరింది! దీనిపై లేజర్‌ కటింగ్‌ ద్వారా సర్క్యూట్లు ప్రింట్‌ చేసి, ఎలక్ట్రానిక్‌ విడిభాగాలను అమర్చారు. ఈ విధంగా ఆకుల సహజ నిర్మాణాన్ని ఉపయోగించి, పర్యావరణానికి హాని చేయని ఎలక్ట్రానిక్‌ సర్క్యూట్‌ బోర్డులను తయారు చేసే విధానాన్ని కనిపెట్టి, దానికి ‘లీఫ్ట్రానిక్స్‌’ అని పేరు పెట్టారు. వాడేసిన తర్వాత వాటిని పారేస్తే సుమారు నెల రోజుల్లో శిథిలమైపోయి, మట్టిలో కలిసిపోతాయి.మాగ్నోలియా చెట్టు కథలీఫ్ట్రానిక్స్‌ పరిశోధనకు నాయకత్వం వహించిన ప్రొఫెసర్‌ కార్ల్‌ లియో... డ్రెస్డెన్‌ యూనివర్శిటీలో సీనియర్‌ ప్రొఫెసర్‌. ఆర్గానిక్‌ ఎలక్ట్రానిక్స్‌ రంగంలో ఎన్నో పురస్కారాలు అందుకున్నవారు. ఆయనతో పాటుగా డాక్టర్‌ హాన్స్‌ క్లీమాన్‌ అనే శాస్త్రవేత్త అదే విశ్వవిద్యాలయంలో రీసెర్చ్‌ గ్రూప్‌ లీడర్‌గా ఉన్నారు. ఆయన కూడా ప్రొఫెసర్‌ కార్ల్‌ లియో ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తూ, ఈ లీఫ్ట్రానిక్స్‌ ప్రాజెక్ట్‌లో కీలకమైన పాత్ర పోషించారు. వీళ్లిద్దరూ ఒకే విశ్వవిద్యాలయంలో, ఒకే ల్యాబ్‌లో కలిసి పనిచేస్తున్న సహచర శాస్త్రవేత్తలు అయినప్పటికీ ఈ లీఫ్ట్రానిక్స్‌ అనే ఐడియా వచ్చింది మాత్రం వీరిద్దరికీ కాదు. అక్కడే పీహెచ్‌డీ చేసిన రాకేష్‌ నాయర్‌కి వచ్చిన ఆలోచన అది! యూనివర్సిటీ ప్రాంగణంలోని మాగ్నోలియా చెట్టు కింద నడుస్తున్నప్పుడు రాకేష్‌కి లీఫ్ట్రానిక్స్‌ ఆలోచన తట్టింది. అంటే లీఫ్ట్రానిక్స్‌ అనే భావన ఏ రసాయన ప్రయోగశాలలోనో పుట్టలేదు. యూనివర్సిటీ ఆవరణలోని ఒక మాగ్నోలియా చెట్టు కింద జీవం పోసుకుంది.దానికి ముందరి కథ..!క్లీమాన్‌ దగ్గర పీహెచ్‌డీ చేసిన డాక్టర్‌ రాకేష్‌ నాయర్, ప్లాస్టిక్‌ లేదా గాజుకు బదులుగా పర్యావరణంలో సులభంగా కుళ్లిపోయే, లేదా శిథిలమైపోయే సహజ పదార్థాల కోసం వెతుకుతున్నారు. ఇద్దరూ కలిసి రకరకాల కాగితాలు, ప్లాస్టిక్, రబ్బరు, నైలాన్‌ పాలిథిన్‌ కవర్లను, సెల్యులోజ్‌ను పరీక్షించినప్పటికీ, ఎలక్ట్రానిక్స్‌ తయారీలో అవసరమైన వేడిని అవి తట్టుకోలేక కరిగిపోవటమో లేదా వంకరపోవటమో జరిగింది. ఏం చేయాలా అని సతమతమవుతున్న సమయంలో, రాకేష్‌ నాయర్‌ ఒక రోజు మాగ్నోలియా చెట్టు పక్కనుండి నడుచుకుంటూ వెళ్తున్నారు. అప్పుడే ఆయనకు.. ప్రకృతిలోని చెట్ల ఆకులు ఈ సమస్యకు పరిష్కారం చూపగలవనే ఆలోచన వచ్చింది.ప్రయోగశాలలో నిర్ధారణమాగ్నోలియా ఆకులు చాలా గట్టిగా, బలమైన ఈనెల నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. నాయర్‌ వెంటనే ఆ ఆకులు సేకరించి ల్యాబ్‌కి తీసుకెళ్లారు. ఆకులపై ఉన్న మెత్తని భాగాన్ని తొలగించి, కేవలం బలమైన ఈనెల అస్థిపంజరాన్ని మాత్రమే మిగిల్చారు. ఆ ప్రకృతి సిద్ధమైన ఈనెల నిర్మాణం, పర్యావరణ హితమైన పదార్థాలకు 180 సెల్సియస్‌ డిగ్రీల వరకు ఉష్ణోగ్రతను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని ఇస్తుందని కనుగొన్నారు. అలా ఆ మాగ్నోలియా చెట్టు కింద కలిగిన చిన్న ఆలోచనే నేడు ప్రపంచాన్ని అబ్బురపరుస్తున్న ‘లీఫ్ట్రానిక్స్‌’కు దారితీసింది!ఐదు శాస్త్ర విభాగాలు కలవాలిలీఫ్ట్రానిక్స్‌ సాంకేతికత విజయవంతమై, ల్యాబ్‌ నుండి మన రోజువారీ వినియోగంలోకి రావాలంటే ప్రధానంగా 5 ముఖ్యమైన శాస్త్ర విభాగాలు కలిసి పనిచేయాల్సి ఉంటుంది.అవి: మెటీరియల్స్‌ సైన్స్, బయో–మెటీరియల్స్‌ ఇంజనీరింగ్‌ (ఆకుల నుండి రసాయనాలను తొలగించి, కేవలం గట్టి పీచు చట్రాన్ని వేరు చేయడం; అది తేమకు, వేడికి దెబ్బతినకుండా స్థిరపరచడం ఈ విభాగం బాధ్యత); ఆర్గానిక్‌–ఫ్లెక్సిబుల్‌ ఎలక్టాన్రిక్స్‌ (సహజమైన ఆకు ఉపరితలంపై ప్రవహించే వెండి/రాగి లిక్విడ్‌ ఇంక్‌లు, విద్యుత్‌ ప్రసరించే ఆర్గానిక్‌ పొరలు, సర్క్యూట్లు, ఒలెడ్‌ డిస్‌ప్లేలను డిజైన్‌ చేయడానికి ఈ శాస్త్రం అవసరం); ప్లాంట్‌ బయాలజీ–బయోమిమెటిక్స్‌ (ఏ రకం ఆకులు, వాటి ఈనెల ఆకారాలు ఎలక్ట్రానిక్స్‌కు బాగా సరిపోతాయో అధ్యయనం చేయడం, మొక్కల కణజాలం, వాటి బలాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ఈ శాస్త్రం తోడ్పడుతుంది); కెమికల్‌ ఇంజనీరింగ్‌– సర్ఫేస్‌ సైన్స్‌ (ఆకు పొరలపైన లోహపు మార్గాలు ఊడిపోకుండా ఉండేలా చూడటం, లోహాల అణువులు ఆకు కణాల్లోకి వ్యాపించి సర్క్యూట్‌ పాడవకుండా ఉండేలా కెమికల్‌ బాండింగ్‌ను నిర్వహించడం ఈ విభాగం కిందకు వస్తుంది); ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ సైన్స్‌–ఎకో టాక్సికాలజీ (ఈ పరికరాలు వాడి పడేసిన తర్వాత మట్టిలో ఎంత త్వరగా కుళ్లిపోతాయి? వీటిలోని లోహాలు మట్టిని లేదా నీటిని విషపూరితం చేస్తాయా? అనే అంశాలను పరిశోధించి పర్యావరణానికి పూర్తిగా సురక్షితమని ధ్రువీకరించటానికి ఈ విభాగం అవసరం).భవిష్యత్‌ ప్రయోజనాలులీఫ్ట్రానిక్స్‌ సాంకేతికత అందుబాటులోకి వస్తే, మానవ జీవితం మీద, పర్యావరణంపైన దాని ప్రభావం చాలా విస్తృతంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఎలక్టాన్రిక్‌ వ్యర్థాల సమస్యను నివారించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.వ్యవసాయ పొలాల్లో, అడవుల్లో నీటి శాతం, నేల సారం లేదా వాతావరణ మార్పులను పర్యవేక్షించే సెన్సర్లను తయారు చేయవచ్చు. ఇవి పని పూర్తయ్యాక నేలలో కలిసిపోతాయి కాబట్టి వీటిని తిరిగి సేకరించాల్సిన అవసరం ఉండదు.మానవ శరీరంపై అంటించే స్మార్ట్‌ హెల్త్‌ ప్యాచెస్, షుగర్‌ టెస్ట్‌ స్టిప్స్ర్, ఈసీజీ సెన్సర్ల తయారీలో వాడవచ్చు. ఇవి చర్మానికి ఎలాంటి హానీ చేయవు. ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలను పెంచవు.కొరియర్‌ ప్యాకింగ్‌లపై వాడే స్మార్ట్‌ ట్రాకింగ్‌ ట్యాగ్‌లు, తాత్కాలిక డిస్‌ప్లేలు, స్మార్ట్‌ లేబుల్స్‌గా వాడొచ్చు.ఆకుల ఈనెల ఆకారాన్ని ఉపయోగించి, వాటిపై రాగి లేదా వెండి పూత పూసి సూక్ష్మక్రిములను సంహరించే సహజమైన ఫిల్టర్లుగా మార్చవచ్చు. ఇది తక్కువ ఖర్చుతో ఇ–కోలి వంటి బ్యాక్టీరియాలను నీటి నుండి తొలగిస్తుంది.వంగే స్వభావం ఉండే ఫ్లెక్సిబుల్‌ సోలార్‌ ప్యానెళ్లు, సూపర్‌ కెపాసిటర్లు, తేలికపాటి ఒలెడ్‌ (ఆర్గానిక్‌ లైట్‌–ఎమిటింగ్‌ డయోడ్‌) డిస్‌ప్లేల తయారీలో ఉపయోగించవచ్చు. ప్రస్తుతం మనం వాడే ఎలక్ట్రానిక్స్‌ ప్లాస్టిక్, పలు విషపూరితమైన కెమికల్స్‌తో తయారై వేల సంవత్సరాలు మట్టిలో కరగకుండా ఉండిపోతున్నాయి. అలా కాకుండా, లీఫ్ట్రానిక్స్‌ ద్వారా ‘వాడేసి పడేశాక మట్టిలో కలిసిపోయే’ ఆకుపచ్చని భవిష్యత్తును నిర్మించవచ్చు.తయారీలో ప్రధాన సవాళ్లు ‘లీఫ్ట్రానిక్స్‌’ అనేది సహజమైన ఆకుల ఈనెల వ్యవస్థను, ప్లాంట్‌ స్కాఫోల్డ్‌లను (ఆకుల అస్థిపంజరాలు) ఉపయోగించి పర్యావరణ రహిత, బయోడిగ్రేడబుల్‌ ఎలక్ట్రానిక్‌ సర్క్యూట్‌లను తయారుచేసే ఒక నూతన సాంకేతిక రంగం కనుక సహజంగానే పరిశోధకులకు కొన్ని సవాళ్లూ ఎదురౌతున్నాయి. మొదటది, ప్రతి ఆకు పరిమాణం, మందం, ఈనెల నిర్మాణం వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అందుకే పరిశ్రమలలో ఒకే ప్రమాణంతో మాస్‌ ప్రొడక్షన్‌ చేయడం పెద్ద సవాలు. రెండవది, ఆకులలో ఉండే పీచు పదార్థాలు గాలిలోని తేమను త్వరగా పీల్చుకుంటాయి. దీనివల్ల ఆకుల సర్క్యూట్‌లలో షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌లు కావడం లేదా పొరలు విడిపోవడం జరిగే అవకాశం ఉంది.మూడు, సాధారణ ఎలక్ట్రానిక్‌ (ఎఫ్‌.ఆర్‌.–4) బోర్డులతో పోలిస్తే ఆకుల పీచు, బయో–పాలిమర్‌లు అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద (ఉదాహరణకు సోల్డరింగ్‌ చేసేటప్పుడు) దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. నాలుగు, సర్క్యూట్‌ మార్గాల కోసం వాడే వెండి లేదా రాగి లోహాల సూక్ష్మ అణువులు కాలక్రమేణా ఆకు కణజాలంలోకి విస్తరించి సర్క్యూట్‌ పనితీరును దెబ్బతీస్తాయి. చివరిగా, లీఫ్ట్రానిక్స్‌ సాంకేతికత తక్కువ విద్యుత్‌ వాడే, స్వల్పకాలిక లేదా పునర్వినియోగ పరికరాలకు మాత్రమే అనుకూలం. హై–పెర్ఫార్మెన్స్‌ ప్రాసెసర్ల స్థానంలో దీనిని ఇప్పటికిప్పుడే వాడలేము.పదహారేళ్లుగా ప్రయోగాలు!లీఫ్ట్రానిక్స్‌ను ఆవిష్కరించేందుకు 2010 చివర్ల నాటి నుంచీ ప్రయోగాలు జరుగుతున్నాయి. ఇక ఆకుల నిర్మాణాన్ని సోలార్‌ సెల్స్, సూపర్‌ కెపాసిటర్లు, ఫ్లెక్సిబుల్‌ ఎనర్జీ స్టోరేజ్‌ కోసం ఉపయోగించడంపై విశ్వవిద్యాలయాలలో గత పదేళ్లుగా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. తొలిసారి 2024 చివరిలో ముందడుగు పడింది! వీరు ఆకుల స్కాఫోల్డ్‌లపై ఆధారపడి పనిచేసే ‘ఆర్గానిక్‌ లైట్‌–ఎమిటింగ్‌ డయోడ్‌’ (ఒలెడ్‌)ను, ట్రాన్సిస్టర్‌లను విజయవంతంగా తయారు చేసి చూపించారు.ప్రస్తుతం వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలు గ్రీన్‌–టెక్‌ స్టార్టప్‌లు దీనిని వ్యాపారాత్మకంగా వినియోగంలోకి తీసుకురావడానికి పైలట్‌ ప్రాజెక్ట్‌లను నిర్వహిస్తున్నాయి. లీఫ్ట్రానిక్స్‌ కేవలం ఒక కొత్త టెక్నాలజీ మాత్రమే కాదు, ఎలక్ట్రానిక్‌ వ్యర్థాల నుండి మన భూమిని రక్షించే ఒక తిరుగులేని పరిష్కారం. ప్రకృతి ఇచ్చిన ఆకులతో భవిష్యత్‌ ఎలక్ట్రానిక్స్‌ను నిర్మించడం ద్వారా టెక్నాలజీ అంటే పర్యావరణాన్ని నాశనం చేయడం కాదు, దానితో కలిసి జీవించడమే అని ఈ సాంకేతికత నిరూపిస్తోంది. రాబోయే కాలంలో మనం వాడే గ్యాడ్జెట్స్‌ పర్యావరణానికి భారం కాకుండా, తిరిగి మట్టికి ప్రాణం పోసేలా మారనున్నాయనే అనుకోవాలి!- సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌ఇవి కూడా చదవండి: కొబ్బరిచెట్టు కోసం కేసు.. ‘టీ తాగుతూ మాట్లాడుకోండి’ అన్న కోర్టు!

‘సొంత లాభము కొంత మానుకు పొరుగువానికి తోడుపడవోయ్‌’ అన్నారు మహాకవి గురజాడ. కానీ కేరళలో ఓ వ్యక్తి ‘పక్కవాని కొబ్బరిచెట్టు పెకలించేదాక నిదురపోనోయ్‌’ అన్నట్టు కంకణం కట్టుకున్నాడు. పంచాయతీ నుంచి హైకోర్టు దాకా కేసులు పెట్టాడు. కల్పవృక్షంగా ఉండాల్సిన కొబ్బరిచెట్టు కలహాల చెట్టుగా ఎందుకు మారింది? కేసుల వరకు వెళ్లడానికి కారణం ఏంటి? ఈ కేసులో హైకోర్టు తీర్పు ఎందుకు ఆసక్తికరంగా మారిందనేదే ఈ వారం ‘లీగలాటా’...కేరళలోని తిరువనంతపురం జిల్లాలోని కారేకులం గ్రామంలో గోపీనాథ్, రంజిత్‌ పక్క పక్క ఇళ్లల్లో నివసిస్తున్నారు. ఇద్దరి ఇళ్లకు సరిహద్దుగా ఉన్న గోడకు ఆనుకుని రంజిత్‌ స్థలంలో ఓ కొబ్బరి చెట్టు ఉంది. ఆ చెట్టు తన ఇంటివైపునకు వాలి ఉందని, అది కూలి ఇంటిపై పడితే పాడవుతుందని గోపీనాథ్‌ ఫిర్యాదు. కొబ్బరి ఆకులు, కాయలు పడి తన రెండు కార్లు దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని అతని వాదన.తన సమస్యను వివరిస్తూ పంచాయతీ కార్యాలయంలో ఫిర్యాదు చేశాడు. అది పడిపోయే స్థితిలో ఉంటే తప్ప పంచాయతీరాజ్‌ చట్టం ప్రకారం తాము ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోలేమని పంచాయతీ అధికారులు చెప్పారు. దీంతో రెవెన్యూ అధికారులకు, తర్వాత స్థానిక సంస్థలకు చెందిన అంబుడ్స్‌మెన్‌కు సైతం ఫిర్యాదు చేశాడు. వారు సూచించిన పరిష్కారాలతో సంతృప్తి చెందని గోపీనాథ్‌ చివరకు హైకోర్టును ఆశ్రయించాడు.చెట్టు పరిశీలనకు రూ. లక్షకొబ్బరిచెట్టుపై ఉన్న అభ్యంతరాలు, ఆందోళనలను పిటిషనర్‌ తరఫు న్యాయవాది కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లాడు. దీనిపై సమగ్ర పరిశీలనకు కోర్టు కమిషనర్‌ను నియమించాలని అభ్యర్థించాడు. ఖర్చులను భరిస్తే నియమిస్తామని కోర్టు చెప్పడంతో అంగీకరించారు. కోర్టు కమిషనర్‌ ఫీజును రూ. లక్షగా నిర్ణయించి చెల్లించాలని ఆదేశించింది. పిటిషనర్‌ ఆ మొత్తాన్ని చెల్లించారు.ఆ సెక్షన్‌ వర్తించదుకొబ్బరి చెట్టు ఉన్న ప్రాంతాన్ని కోర్టు కమిషనర్‌ పరిశీలించారు. చెట్టు బలమైన వేళ్లతో ఉందని వెంటనే పడిపోయే ప్రమాదం లేదని తేల్చారు. చెట్టు పడిపోకుండా ఇప్పటికే ఇనుప తీగతో కట్టి ఉంచారని, కొబ్బరికాయలు, ఆకులు పక్కస్థలంలో పడకుండా నెట్‌ కూడా ఏర్పాటు చేశారని పేర్కొన్నారు. రక్షణ వలను మరింత వెడల్పు చేసి, క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేస్తే సరిపోతుందని తన నివేదికలో పేర్కొన్నారు. కమిషనర్‌ నివేదికతోనూ పిటిషనర్‌ సంతృప్తి చెందలేదు.కేరళ పంచాయతీరాజ్‌ చట్టం సెక్షన్‌ 238 కింద చర్యలు తీసుకోవాలని అభ్యర్థించాడు. ఈ సెక్షన్‌ ప్రకారం చెట్టు కొమ్మలు లేదా చెట్టు కూలిపోయి వ్యక్తులు, భవనాలు, పంటలకు నష్టం వాటిల్లే అవకాశం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది. పంచాయతీ, అంబుడ్స్‌మెన్, కోర్టు కమిషనర్‌ నివేదికలన్నీ ఆ చెట్టు వల్ల ప్రస్తుతానికి ఎలాంటి నష్టం జరిగే అవకాశం లేదని తేల్చాయి. అందువల్ల ఈ సెక్షన్‌ కింద చర్యలు తీసుకోలేమని కోర్టు తేల్చింది.విలక్షణ తీర్పుపొరుగింటి వారితో ఉన్న చిన్న సమస్య పట్టుదల, అహంకారాల కారణంగా న్యాయవివాదంగా మారిందని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. ‘ఈ కొబ్బరిచెట్టుకే గనుక నవ్వే శక్తి ఉంటే, ఇద్దరు పొరుగువారు తన కోసం కొట్టుకోవడం చూసి అది నవ్వుకునేదేమో!’ అని న్యాయమూర్తి చమత్కరించారు. ఇంత చిన్న సమస్యకు కోర్టు సమయాన్ని వృథా చేశారని ఇప్పటికే సివిల్, క్రిమినల్‌ కేసుల పెండింగ్‌ భారం కోర్టులపై ఉందని జడ్జి అసహనం వ్యక్తం చేశారు.‘పొరుగు వానిని నీలాగే ప్రేమించు’ అనే వాక్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఇద్దరూ కలిసి టీ లేదా కాఫీ తాగుతూ కూర్చుని చర్చించుకుని ఈ సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని సూచించారు. హైకోర్టు ఈ పిటిషన్‌లో జోక్యం చేసుకోవడానికి ఏమీ లేదని తేల్చారు. భవిష్యత్తులో నిజమైన ప్రమాదం ఏర్పడితే పంచాయతీ జోక్యం చేసుకుని చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు. ‘విలువైన కోర్టు సమయాన్ని వృథా చేసినందుకు ఇద్దరి నుంచి ఖర్చులు వసూలు చేయవచ్చు కానీ, కోర్టు ఉదారంగా వ్యవహరించి ఆ చర్యలు తీసుకోవడం లేదు’ అంటూ పిటిషన్‌ను కొట్టేశారు.- దిలీప్‌ మాదిరెడ్డిఇవీ చదవండి: ఒకే ఊరు.. కొందరికే వినిపించే వింత శబ్దం! అసలు రహస్యం ఏంటి?

పురూరవుడి కొడుకు ఆయువుకు నహుషుడు, క్షుత్రవృద్ధుడు, రంభుడు తర్వాత మహా బలసంపన్నుడైన రజి అనే కొడుకు కలిగాడు. రజికి ఐదువందల మంది కొడుకులు కలిగారు. రజి తన రాజ్యాన్ని వైభవోపేతంగా పరిపాలిస్తున్న సమయంలో దేవ దానవుల నడుమ భీకర సంగ్రామం జరిగింది. రోజులు గడుస్తున్న కొద్ది పోరు మరింత ఘోరంగా పరిణమిస్తోందే తప్ప, జయాపజయాలు ఎటూ తేలడం లేదు. ఎటూ తోచక ఉభయపక్షాలవారు బ్రహ్మదేవుడి వద్దకు వెళ్లి, ‘బ్రహ్మదేవా! ఈ పోరులో అంతిమ విజయం ఎవరికి దక్కుతుందో నువ్వే చెప్పాలి’ అని అడిగారు.అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, ‘నాయనలారా! రజి మహారాజు మీలో ఎవరి పక్షం వహిస్తే, పోరులో విజయం వారినే వరిస్తుంది’ అని చెప్పాడు.వెంటనే మొదట దానవులు రజి మహారాజు వద్దకు వెళ్లారు. రజి వారిని సాదరంగా ఆహ్వానించి, వచ్చిన పనేమిటో చెప్పమన్నాడు.‘మహారాజా! మాకు, దేవతలకు సంగ్రామం జరుగుతోంది. నువ్వు మా పక్షాన యుద్ధంలో పాల్గొనాలని మా కోరిక’ అని చెప్పారు దానవులు.‘మీ తరఫున యుద్ధం చేయాలంటే, నాదొక్కటే షరతు. యుద్ధం ముగిశాక నాకు ఇంద్రపదవి ఇస్తామని మాట ఇవ్వండి’ అన్నాడు రజి మహారాజు.దానవులు తమలో తాము తర్జన భర్జనలు పడి, ‘రాజా! ఇప్పుడు మాట ఇచ్చి, తర్వాత కాదనడం ధర్మం కాదు. అంత్య నిష్ఠురం కంటే ఆది నిష్ఠురమే మంచిది. మా లోకానికి రాజు ప్రహ్లాదుడు. ఆయనకు ఇంద్ర పదవి దక్కాలనే మేమంతా దేవతలతో యుద్ధానికి సిద్ధపడ్డాం. కాబట్టి నీకు ఇంద్రపదవిని ఇవ్వలేము. మరింకేదైనా కోరుకుంటే తప్పక ఇస్తాము’ అని చెప్పారు.‘ఇంద్ర పదవి తప్ప మరేదీ నాకు సమ్మతం కాదు’ తెగేసి చెప్పాడు రజి మహారాజు.చేసేది లేక దానవులు వెళ్లిపోయారు.దానవులు వెళ్లిపోయిన కొద్దసేపటికే దేవతలందరూ రజి మహారాజు వద్దకు వచ్చారు. యుద్ధంలో తమ పక్షాన పాల్గొనాలని అభ్యర్థించారు.దానవులతో చెప్పినట్లే, ‘యుద్ధం ముగిశాక నాకు ఇంద్ర పదవి ఇవ్వడానికి అంగీకరిస్తేనే మీ తరఫున యుద్ధంలో పాల్గొంటాను’ అని కరాఖండిగా చెప్పాడు.దేవతలు ఎక్కువగా ఆలోచించకుండా, రజి మహారాజు షరతుకు తమ సమ్మతి తెలిపారు.రజి మహారాజు తన సేనలను వెంటబెట్టుకుని దేవతల తరఫున యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. యుద్ధరంగంలో వీరవిహారం చేస్తూ, శత్రువులు కని విని ఎరుగని దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగించాడు. అనాయాసంగానే అశేష దానవ వాహినిని పరాజితులను చేశాడు. అతడి అస్త్రాల ధాటికి మరణించిన వారు మరణించగా, మిగిలిన దానవులు పలాయనం చిత్తగించారు. రజి మహారాజు సాయంతో దేవతలు విజేతలయ్యారు.యుద్ధం ముగిశాక దేవేంద్రుడు రజి మహారాజు పాదాల ముందు మోకరిల్లి, ‘మహానుభావా! ఆర్తుడనైన నాకు అభయప్రదానం చేసి, స్వర్గలోకాన్ని కాపాడావు. అభయప్రదాతవు గనుక నువ్వు నాకు సాక్షాత్తు పితృసమానుడవు. ముల్లోకాలకూ ఆరాధ్యుడవైన పురుషోత్తముడవు నువ్వు. నన్ను నీ పుత్రుడిగా స్వీకరించు’ అని ప్రార్థించాడు.దేవేంద్రుడి ప్రణుతి వాక్యాలలోని అంతరార్థాన్ని గ్రహించిన రజి మహారాజు చిరునవ్వు చిందించాడు. ‘శరణు కోరినవాడు పగవాడైనా తిరస్కరించడం వీరధర్మం కాదు. నర్మగర్భంగా, నయంగా మాట్లాడి నువ్వు నా మనసు చూరగొన్నావు. నీ మనోగతం నాకు అవగతమైంది. నీ స్వర్గాన్ని నీకు పునర్దత్తం చేస్తున్నాను’ అని పలికి, తనకు దేవతలు ఇచ్చిన ఇంద్రపదవిని తిరిగి దేవేంద్రుడికే కట్టబెట్టి, నిజ నివాసానికి బయలుదేరాడు.రజి మహారాజు తన నివాసానికి చేరుకునేలోగానే, నారద మహర్షి అతడి ఐదువందల మంది కొడుకులను రెచ్చగొట్టాడు. ‘మీ తండ్రికి ఇంద్రపదవి ఇస్తామని మాట ఇచ్చి, మాయోపాయంతో దేవేంద్రుడు తిరిగి ఆ పదవిని దక్కించుకున్నాడు’ అని నూరిపోశాడు.నారదుడి మాటలతో రెచ్చిపోయిన రజి మహారాజు కొడుకులు మూకుమ్మడిగా స్వర్గంపైకి దండయాత్రకు వెళ్లారు. తమ తండ్రి సాధించిన ఇంద్రపదవి వారసత్వ పరంపరగా తమకే దక్కాలంటూ ఇంద్రుడితో వాదించారు. అతడు కాదనడంతో, అతడిని సింహాసనం పైనుంచి ఈడ్చి పడేసి, స్వర్గం నుంచి తరిమి కొట్టి, స్వర్గాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు.పురావిశేషం..ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ప్రసిద్ధ శివాలయాలలో ఒకటి. ఈ ప్రదేశంలో 1844లో నేలను తవ్వుతుండగా, రాతి శివలింగం కనిపించింది. శివలింగాన్ని వెలికి తీసి, పూజలు జరిపిన స్థానికులు ఆలయాన్ని నిర్మించారు. సిపాయిల తిరుగుబాటు సమయంలో ఈ ఆలయ ప్రాంగణం సిపాయిల రహస్య సమావేశాలకు వేదికగా ఉండేది. నాటి సిపాయిల దళాన్ని ‘బ్లాక్‌ ప్లటూన్‌’గా ‘కాలీ పల్టన్‌’గా పిలుచుకునేవారు. ఏటా శ్రావణ మాసంలో కావడి యాత్రికులు ఇక్కడకు పెద్దసంఖ్యలో వస్తుంటారు. అప్పట్లో ఆలయం కొంత దెబ్బతింటే, 1968లో ఇప్పుడు ఉన్న విధంగా పునర్నిర్మంచారు.- సాంఖ్యాయనఇవి కూడా చదవండి: ఉగాండాలో మొదలైన బయింబా ఫెస్టివల్‌.. ప్రత్యేకతలేంటో తెలుసా?

ఉగాండా అంటే ప్రకృతి అందాలు, వన్యప్రాణులు మాత్రమే కాదు.. వైవిధ్యమైన సంగీతం, కళలు, సంప్రదాయాలతో కళకళలాడే దేశం కూడా. ఆ దేశంలోని సాంస్కృతిక, సృజనాత్మక ప్రపంచాన్ని ఒకే వేదికపైకి తీసుకొచ్చే ప్రముఖ వేడుక బయింబా ఇంటర్నేషనల్‌ ఫెస్టివల్‌ ఆఫ్‌ ది ఆర్ట్స్‌. ఆగస్టు 28న మొదలైన ఈ వేడుకలు 30న ముగుస్తున్నాయి. ఈ ఫెస్టివల్‌లో సంగీత నాటక నృత్యాలు సహా పలు దృశ్య కళల ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి.ఉగాండా సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటాలనే లక్ష్యంతో 2006లో బయింబా ఫౌండేషన్‌ ప్రారంభమైంది. ఈ ఫౌండేషన్‌ 2008లో తొలిసారిగా బయింబా ఫెస్టివల్‌ నిర్వహించింది. అప్పటి నుంచి ఏటా క్రమం తప్పకుండా ఈ ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తూ వస్తోంది. ఈ ఉత్సవం తూర్పు ఆఫ్రికాలోని ప్రముఖ బహుళ కళా ఉత్సవాల్లో ఒకటిగా ఎదిగింది. లంకులు ఐలండ్‌ వేదికగా ఈ ఉత్సవాన్ని మూడు రోజుల పాటు నిర్వహిస్తారు. ఉగాండా సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడమే ఈ బయింబా ఫెస్టివల్‌ ప్రధాన లక్ష్యం.అంతేకాకుండా సృజనాత్మక రంగానికి దీర్ఘకాలిక మౌలిక సదుపాయాలు, కళావిద్య, కళాకారుల అభివృద్ధి, సాంస్కృతిక వ్యాపార అవకాశాలను పెంచడం కూడా దాని కార్యక్రమాల్లో భాగం. ఉగాండా ఆర్థికాభివృద్ధిలో కూడా ఈ ఉత్సవం తోడ్పడుతుంది. బయింబా ఫెస్టివల్‌కు ఉన్న ప్రత్యేకతల్లో అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలు ఒకటి. వివిధ దేశాలు, విభిన్న సాంస్కృతిక నేపథ్యాలకు చెందిన కళాకారులు, సంగీతకారులు, ప్రదర్శనకారులు ఇక్కడ కలుసుకుంటారు. వారంతా తమ తమ అనుభవాలను పంచుకుంటారు.ఈ బయింబా ఇంటర్నేషనల్‌ ఫెస్టివల్‌ ఆఫ్‌ ది ఆర్ట్స్‌– కళాభిమానులకు, పర్యాటకులకు, ప్రపంచ సంస్కృతులను తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి ఒక ప్రత్యేక అనుభవంగా నిలుస్తుంది. ఈ ఫెస్టివల్‌ కోసం ఈ ఏడాది బయింబా అంతర్జాతీయ కళాకారుల నుంచి కూడా దరఖాస్తులు ఆహ్వానించింది. సంగీతం, నృత్యం, సినిమా, ఫ్యాషన్, ఫోటోగ్రఫీ, స్టోరీ టెల్లింగ్, థియేటర్‌ తదితర విభాగాలకు చెందిన కళాకారులు దరఖాస్తు చేసుకునే అవకాశం కల్పించింది.ఇవి చదవండి: ఒకే ఊరు.. కొందరికే వినిపించే వింత శబ్దం! అసలు రహస్యం ఏంటి?

‘ఓ పెద్దాయనా.. పెద్ద సారు రావడానికి చాలా టైం పడుతుంది. పోయి రేపు రా’ అన్న అటెండర్‌ మాటలతో ఆయన ఆ లోకంలోకి వచ్చాడు. వయసు 70 పైబడి ఉంటాయి.. ముఖంలో వయసు తాలూకు ఛాయలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. నెరిసిన జుట్టు, కళ్లజోడు, పెద్ద గళ్ల చొక్కా, పాతకాలపు ప్యాంటు, భుజాన గుడ్డ సంచి.. అందులో కొన్ని పేపర్లు, సుగర్, బీపీ ట్యాబ్లెట్లు.. నడిచినప్పుడు పట్టు తప్పకుండా ఉండేందుకు ఊతకర్ర. ఇవే ఆయన ఆస్తి.‘వస్తావ్‌.. వెళతావ్‌.. ఏనాడైనా టీ తాగమని పది రూపాయలైనా ఇచ్చావా? పైసల్లేకుండా పని ఎలా అవుతుందనుకుంటున్నావ్‌’ అన్న అటెండర్‌ మాటలకు ఓ నిట్టూర్పు విడిచాడు. ఒకప్పుడు ఎంతోమందికి సాయం చేసిన ఈ చేయి ప్రస్తుతం అదే సాయం కోసం దీనంగా అర్ధించే స్థితిలో ఉండటం చూసుకుని నిర్వేదం ఆవహించింది. కలెక్టర్‌ ఆఫీసులోని ఆ పాత గోడ గడియారం రెండు గంటల సమయాన్ని సూచిస్తోంది. ఇక చేసేదేమీ లేక భారంగా పైకి లేచి అంతే భారంగా అడుగులు బయటకు వేశాడు.ఆయన పేరు రాఘవరావు. తహశీల్దార్‌ ఆఫీసులో క్లర్క్‌గా పని చేసి రిటైర్‌ అయ్యాడు. ఓ కూతురు, ఇద్దరు కొడుకుల బాధ్యతలు అన్నీ నెరవేర్చాడు. భార్య ఉన్నంత కాలం ఆయన జీవితం బానే గడిచింది. కానీ బ్లడ్‌ కేన్సర్‌ ఆమె ప్రాణాలను బలి తీసుకుంది. తన సహ ధర్మచారిణిని కాపాడుకుందామని రాఘవరావు ఎంతగా తపించినా, బ్లడ్‌ కేన్సర్‌ ముందు ఓడిపోయాడు. ఆమె కాలం చేసినప్పటి నుంచి అందరూ ఉన్న అనాథయ్యాడు. ఎప్పుడో ఓసారి కూతురు నుంచి వచ్చే ఫోన్‌ పలకరింపు తప్ప ఇతర బంధాలేవీ ఆయన దరిదాపుల్లో లేవు.ఇద్దరు కొడుకులు ఉన్నా తండ్రిని పట్టించుకునే తీరిక, పట్టించుకోవాలనే బాధ్యత లేనట్టుగా ఎవరి పనుల్లో వారు ఉండిపోయారు. దీంతో ఆయన జీవితంలాగే రోజులు కూడా చాలా భారంగా గడుస్తున్నాయి. నెలనెలా వచ్చే కాసిని పింఛను డబ్బులతోనే కూలిపోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఇంట్లో తినీ తినక అలా జీవితాన్ని నెట్టుకొస్తున్నాడు.కలెక్టరాఫీసు నుంచి బయటకు వచ్చిన రాఘవరావు.. కాస్త అలసటగా అనిపించి ఓ టీ కొట్టు దగ్గర ఆగి టీ తాగాడు. జేబులో నుంచి రూ.20 నోటు తీసి ఇచ్చి వెళ్లబోయాడు. రాఘవరావులాగే చాలా ముడతలు పడి మాసిపోయి, చిరిగి ఉన్న నోటు వంక టీకొట్టు యజమాని తేరిపార చూసి, ‘ఈ నోటు మారదు మరొకటి ఇవ్వండి’ అంటూ వెనక్కి ఇచ్చాడు.జేబు మొత్తం వెతికి చిల్లరంతా తీసినా కూడా రెండు రూపాయలు తగ్గింది. టీకొట్టు యజమాని వాటిని తీసుకుని.. ‘డబ్బుల్లేకుండా టీ ఎందుకు తాగుతారు’ అంటూ గొణుక్కున్నాడు.రెండు రూపాయలు తగ్గాయని ఆ హోటల్‌ యజమాని ముఖం తిప్పుకునేసరికి రాఘవరావు మనసు చివుక్కుమంది. కళ్లలో వస్తున్న నీళ్లను బలవంతంగా అదిమి పెట్టుకుని రోడ్డు పైకి వచ్చాడు. జేబులో డబ్బుల్లేవు. ఇంటికి నడిచి వెళ్లేంత ఓపిక అసలే లేదు. ఓ వైపు ఎండ నిప్పులు చెరుగుతోంది. రోడ్డు తారు కరిగి కాళ్లను గుంజుతున్నట్లుంది.అప్పుడే ఆ రోడ్డుపై నుంచి పోలీస్‌ జీపు వస్తోంది. అందులో ఉన్న ఎస్సైని రాఘవరావు గుర్తుపట్టారు. ఆయన ఉండేది తమ కాలనీలోనే.. ఉద్యోగంలో ఉన్నప్పుడు ఆ ఎస్సైకి తెలిసిన వాళ్ల ఫైల్‌ ఒకదానిని త్వరగా పరిష్కరించి సహాయం చేసిన సంగతి గుర్తొచ్చింది. దీంతో లిఫ్ట్‌ ఇస్తారేమో ఆశతో.. ‘సార్‌.. కాస్త ఇంటి వరకు లిఫ్ట్‌ ఇస్తారా?’ అని చేయి ఊపాడు. కానీ ఆ ఎస్సై కనీసం జీపు ఆపలేదు సరికదా, కళ్లద్దాల వెనుక నుంచి ఒక చులకన భావంతో చూస్తూ స్పీడుగా వెళ్లిపోయాడు. జీపు వెదజల్లిన ధూళి రాఘవరావు కళ్లల్లో పడింది. అయితే, ఆ బాధ కంటే ఆ ఎస్సై చూసిన చూపు తీవ్రమైన బాధ కలిగించింది.అలా అతికష్టమ్మీద నాలుగడుగులు వేశాడు. ఓ వైపు ఎండ తీవ్రత పెరిగిపోతోంది. వయసు సహకరించడం లేదు. గొంతు ఎండిపోతోంది. శ్వాస భారమైంది. కంటి చూపు మసకబారుతోంది. రోడ్డు పక్కన ఎవరైనా నీళ్లు ఇస్తారేమోనని చూశాడు. కానీ ఎవరి బిజీలో వాళ్లున్నారు. ఆ నడిరోడ్డుపైనే ఆయన కాళ్లు తడబడ్డాయి. చేతిలోని ఊతకర్ర జారిపోయింది. భుజాన ఉన్న గుడ్డ సంచితో సహా రాఘవరావు అక్కడే రోడ్డుపై కుప్పకూలిపోయాడు. ఆ మసకబారుతున్న చూపుల వెనుక.. ఆయన జీవితం మొత్తం సినిమా రీలులా గిర్రున తిరిగింది.తహశీల్దార్‌ ఆఫీసులో రోజంతా ఫైళ్లతో నడుము విరగ్గొట్టుకుని పనిచేసి, సాయంత్రం కాగానే విశ్రాంతి ఎరుగకుండా మరొక చిన్న ఉద్యోగం కోసం పరుగెత్తిన రోజులు గుర్తొచ్చాయి. ‘పిల్లలకు లోటు రాకూడదు.. వాళ్ల చదువులు ఆగకూడదు.. రేపు వాళ్లు గొప్ప స్థాయికి వెళ్లాలి’ అనే తపనతో ఎంత కష్టపడ్డాడో సగం తెరిచిన కళ్లలో కదలాడింది.సాయంత్రాలు టీ కొట్టు దగ్గర కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకునే స్నేహితులు గుర్తొచ్చారు. ‘రారా రాఘవా.. కాసేపు కూర్చో’ అని పిలిచినా, ‘లేదురా.. అర్జెంట్‌ పని ఉంది’ అంటూ నవ్వుతూ దాటవేసిన క్షణాలు కళ్లముందు కదిలాయి. రూపాయి రూపాయి కూడబెట్టే ఆ తాపత్రయంలో ఏనాడూ తనకోసం, తన సంతోషం కోసం ఆయన బతకలేదు. పిల్లలే ముఖ్యమనుకుని, వారి కోసమే జీవితం మొత్తం అంకితమయ్యాడు. రోజులు గడిచేకొద్దీ ఆత్మీయులు, స్నేహితులు ఒక్కరొక్కరుగా దూరమయ్యారు. ఆనాడు పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం స్నేహాన్ని, సరదాలను త్యాగం చేస్తే, ఈనాడు కనీసం ‘బాగున్నావా’ అని పలకరించడానికి ఒక్క స్నేహితుడు కూడా లేని నిశ్శబ్దం మిగిలింది.కొడుకులు, కూతురు చిన్నతనంలో తన భుజాలెక్కి ఆడుకున్న రోజులు కనిపించాయి. ‘నాన్నే నా హీరో’ అన్న పెద్దోడి మాటలు చెవుల్లో రింగుమన్నాయి. ‘నాన్నా! నేను పెద్దయ్యాక నిన్ను మహారాజులా చూసుకుంటా’ అన్న చిన్నోడి మాటలు ఇంకా మరచిపోలేదు. వారి ముద్దుముద్దు మాటలకు ఎంతో మురిసిపోయిన రాఘవరావు– రెక్కలు ముక్కలు చేసుకుని వారిని ప్రయోజకులను చేశాడు. కానీ వారు మాత్రం పెద్దయి, పెళ్లిళ్లు చేసుకున్నాక కన్న తండ్రిని పూర్తిగా పక్కన పెట్టేశారు.‘ఇలా రెండు ఉద్యోగాలు చేస్తూ సరిగా తిండి కూడా తినకపోతే మీ ఆరోగ్యం ఏం కావాలి’ అంటూ ప్రేమతో కోప్పడే భార్య గుర్తొచ్చింది. ‘నేను పడ్డ కష్టాలు నా పిల్లలు పడకూడదు. అందుకే వారికి ఏ లోటూ రాకూడదని ఇంత కష్టపడుతున్నా. రేపు వాళ్లు పెద్దయ్యాక మన ఇద్దరినీ నెత్తిమీద పెట్టుకుని చూసుకుంటారు’ అంటూ భార్యతో అన్న మాటలు గుర్తొచ్చి, ఆయన కళ్లల్లో నుంచి చివరి కన్నీటి చుక్క చెంపల మీదుగా జారి రోడ్డుపై పడి ఆ వేడికి ఆవిరైపోయింది.మరుక్షణం తన తండ్రి వెంకటరామయ్య గుర్తొచ్చారు. ఆయన అవసాన దశలో తాను సరిగా చూసుకోని సంగతులు లీలగా మెదిలాయి. ‘ఒరేయ్‌.. రాఘవా? ఈ మధ్య అస్సలు నువ్వు నాతో మాట్లాడటంలేదురా.. ఏం అడిగినా బిజీ, టైం లేదు అంటున్నావ్‌. కళ్ల ముందే మీరంతా ఉన్నా ఒంటరితనం బాధిస్తోందిరా. చేవలేని ఈ ముదిమి వయసులో చేతికర్రలా ఉండాల్సిన నువ్వు.. కనీసం నా ముఖం కూడా చూడటంలేదనే బాధ నా గుండెను పిండేస్తోంది. ఈ వయసులో మాకు కావాల్సింది ఆస్తులు, అంతస్తులు కాదురా.. నాన్నా ఎలా ఉన్నావు అనే ఆత్మీయమైన పిలుపు. మీ అనురాగాలు మాత్రమే. మీ అమ్మ అదృష్టవంతురాలు.. నా కంటే ముందే వెళ్లిపోయింది.ఇంకా ఈ కట్టె ఎన్నిరోజులు ఇలా ఉండాలో’ అంటూ మథనపడిన సంగతి గుర్తొచ్చింది. ఇక కన్నీటి చుక్కలు రావడానికి ఆయన ఒంట్లో నీళ్లు కూడా లేవు. ఆ వయసులో తన తండ్రి అనుభవించిన బాధే ఇప్పుడు తాను అనుభవిస్తున్నా అని అర్థమైంది. కర్మ సిద్ధాంతాన్ని నమ్మే తాను.. ఎందుకు ఇలా చేశానా అనే పశ్చాత్తాపం మూసుకుపోతున్న కళ్లల్లో కనిపించింది. బలవంతంగా కళ్లు తెరిచి ఆకాశంలో ఎక్కడో ఒకచోట ఉండే తండ్రికి క్షమాపణ చెప్పాలని రాఘవరావు చేసిన ప్రయత్నం నెరవేరలేదు. ఆ కళ్లు అలా నెమ్మదిగా మూతపడ్డాయి.త్యాగానికి నిర్వచనమైన ఓ సగటు తండ్రి ఆఖరి శ్వాస అనంత వాయువుల్లో కలిసిపోయింది.క్షణాల మీద అక్కడ జనం చేరారు. ‘అయ్యో.. ఎవరో పెద్దాయన పాపం శోష వచ్చి పడిపోయినట్టున్నాడు. పక్కన కూర్చోబెట్టి నీళ్లివ్వండి’ అని గుంపులో ఎవరో అన్నారు. ‘వడదెబ్బ తగిలినట్టుంది.. అంబులెన్స్‌కు ఫోన్‌ చేయాలి’ అని మరొకరు.. ఇలా మాటలు చెబుతున్నారే తప్ప ఎవరూ ముందుకు రావడంలేదు.ఇంతలో ఆ గుంపులోకి ఒక జేబుదొంగ చొరబడ్డాడు. ఓ పెద్దాయన లాల్చీ జేబులో నుంచి పర్సు కొట్టేశాడు. ఈ రోజు నా అదృష్టం బాగుంది అనుకుంటూ.. ఇంకా ఎవరి దగ్గరైనా కొట్టేసే అవకాశం ఉందా అని పరిశీలిస్తున్నాడు. అప్పుడే ఆ టీకొట్టు యజమాని అక్కడ జనాన్ని చూసి పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు. రాఘవరావు ముఖం చూడగానే షాక్‌ అయ్యాడు. ‘అయ్యో.. ఇందాకే నా కొట్టు దగ్గర టీ తాగాడు. రెండు రూపాయలు తక్కువయ్యాయని కాస్త గింజుకున్నాను. ఆ చిల్లరంతా నేను తీసుకోకుండా ఉంటే బస్సు ఎక్కి ఇంటికి వెళ్లేవాడేమో..’ అన్న భావన అతని గుండెను పిండేసింది.అప్పుడే అటుగా వెళ్తున్న ఎస్సై జీపు జనాలను చూసి ఆగింది. కాసేపటి క్రితం లిఫ్ట్‌ ఇవ్వకుండా వెళ్లిన అదే ఎస్సై జీపు దిగి గంభీరంగా జనాన్ని తోసుకుంటూ వచ్చాడు. రాఘవరావు శవాన్ని చూసి, ‘అరే.. ఇందాక లిఫ్ట్‌ అడిగింది ఈయనే కదా? ఇంటి దగ్గర డ్రాప్‌ చేస్తే చనిపోయేవాడు కాదేమో’ అని మనసులో ఉలిక్కిపడ్డాడు.సరిగ్గా అదే సమయానికి సైరన్‌ మోగుతూ కలెక్టర్‌ కారు వచ్చి ఆగింది. రోడ్డుపై ట్రాఫిక్‌ జామ్‌ అవ్వడంతో కలెక్టర్‌ స్వయంగా కారు దిగి వచ్చారు. జనమంతా పక్కకు తప్పుకున్నారు. రాఘవరావు అచేతనంగా పడి ఉండటాన్ని చూశారు. పక్కనే పడి ఉన్న గుడ్డసంచి, అందులోంచి రోడ్డుపై పడిన కాగితాలు కలెక్టర్‌ దృష్టిని ఆకర్షించాయి. ఒక తెల్లటి కాగితంపై పెద్ద అక్షరాలతో ‘అర్జీ’ అని రాసి ఉంది.కలెక్టర్‌ వంగి ఆ కాగితాన్ని చేతిలోకి తీసుకుని చదవడం ప్రారంభించారు:గౌరవనీయులైన జిల్లా కలెక్టర్‌ గారికి...అయ్యా,నా పేరు రాఘవరావు. రిటైర్డ్‌ క్లర్క్‌.ఒకప్పుడు నా సంతకం పడితే కానీ ఆఫీసుల్లో ఫైళ్లు ముందడుగు వేసేవి కావు. కానీ ఇప్పుడు అడుగు తీసి అడుగు వేయలేని స్థితికి వచ్చేశాను. రెక్కలు ముక్కలు చేసుకుని, తినీ తినక పిల్లల్ని పెంచి పెద్ద చేసి ప్రయోజకులను చేశాను. సంపాదించినదంతా వారి కోసమే ఖర్చు చేశాను. కానీ వారికి రెక్కలొచ్చాక తల్లిదండ్రులనే భావన కూడా వారికి లేకుండా పోయి అనాథల్లా వదిలేశారు.నా భార్య కాలం చేశాక, ఆకలి కంటే ఈ ఒంటరితనమే నన్ను రోజురోజుకూ నమిలి మింగేస్తోంది. ఎంతో ఆశగా పెంచి పెద్ద చేసిన నా పిల్లల ఇళ్లలోనే కాదు.. వారి మనసులో కూడా నాకు చోటు లేదు. వారి సమయాన్ని, ప్రేమను కొనుక్కోవడానికి నా దగ్గర ధనం లేదు.నేను బతికి ఉన్న ప్రతి క్షణం వారికి భారంగా మారింది. నా పింఛను డబ్బులు నా పొట్ట నింపగలవేమో కానీ, నా మనసు పడే ఆక్రందనను ఆపలేకపోతున్నాయి. రోజంతా ఖాళీ గోడల వైపు చూస్తూ బతుకును భారంగా ఈడుస్తున్నాను. ఏనాడైనా ఎవరో ఒకరు నా తలుపు తట్టి ’బాగున్నావా నాన్నా’ అని అడగరా అని ఎదురుచూసి చూసి అలసిపోయాను.అందరికీ బరువుగా ఉన్న ఈ జీవితం నాకు అంతకుమించిన భారంగా అనిపిస్తోంది. చావలేక బతుకుతున్న నేను.. ఇలా బాధలు పడుతూ చస్తూ బతకడం కంటే చనిపోవడమే మేలు అని నిర్ణయానికి వచ్చాను. ప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో అడుగు పెట్టినప్పటి నుంచి చట్టాన్ని గౌరవిస్తూ.. ఒక్క తప్పు పని కూడా చేయలేదు. ఆత్మహత్య చేసుకోవడం నేరమని తెలుసు. అందుకే ఆ తప్పు కూడా చేయకూడదనే భావనతో ఈ అర్జీ పెట్టుకుంటున్నాను.అక్కడి వరకు చదివిన కలెక్టర్‌కు ఆపై అక్షరాలు కాస్త మసకబారినట్టు అనిపించాయి. కళ్లజోడు తీసి, కళ్లలో నుంచి ఉబికివస్తున్న నీళ్లను తుడుచుకుని.. మళ్లీ దానిని చదవడం ప్రారంభించారు.ఒక పౌరుడిగా, ఒక నిస్సహాయ తండ్రిగా, అంతకంటే బాధ్యతాయుతమైన మాజీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగిగా మిమ్మల్ని అర్థిస్తున్నాను... నేను చనిపోవడానికి చట్టబద్ధమైన అనుమతి ప్రసాదించండి. కారుణ్య మరణం పొందడానికి వీలు కల్పించండి. ఈ వయసులో ఇంతకుమించి నేను ఏమీ అడగలేను. మీ అనుమతి కోసం.. ఆశగా ఎదురుచూస్తూ ఉంటాను.ఇట్లు,ఆకలితో కాదు.. అనురాగానికి అలమటించి చనిపోతున్న ఒక నిస్సహాయ తండ్రి రాఘవరావు.ఉత్తరం చదవడం ముగిసేసరికి కలెక్టర్‌ కళ్లల్లో నీళ్లు ఆగలేదు. కాసేపు అలాగే మౌనంగా ఉండిపోయారు. గాలికి కలెక్టర్‌ చేతిలోని కాగితం ఎగిరి అక్కడే ఉన్న 10 ఏళ్ల పిల్లాడిపై పడింది. అతడు దానిని తీసుకుని పైకి చదవడం ప్రారంభించాడు. అది పూర్తయ్యే సరికి అక్కడ నిశ్శబ్దమే రాజ్యమేలింది.మొదటగా టీకొట్టు యజమాని కళ్లు రాఘవరావు నెరసిన జుట్టు వైపు చూశాయి. అతనికి ఊళ్లో ఉన్న తన ముసలి తండ్రి గుర్తొచ్చాడు. ‘నా తండ్రి కూడా ఇలాగే ఎక్కడైనా ఇబ్బంది పడుతున్నాడేమో? నేను డబ్బు సంపాదనలో పడి నాన్నను సరిగ్గా చూసుకోవడం లేదు’ అనిపించి అతని గుండె బరువెక్కింది. వెంటనే జేబులోంచి ఫోన్‌ తీసి, వస్తున్న కన్నీళ్లను ఆపుకొంటూ నాన్న నంబర్‌కు డయల్‌ చేశాడు.ఎస్సై ఆ అర్జీ వైపు, రాఘవరావు చేతికర్ర వైపు చూశాడు. అతని కళ్లముందు తను నిర్దాక్షిణ్యంగా జీపు పోనిచ్చిన దృశ్యం కదిలింది. ‘నన్ను పెంచి పెద్ద చేసి, పోలీస్‌ ఆఫీసర్‌ను చేసిన నా తండ్రి కూడా ఇవాళ ఊళ్లో ఒంటరిగా ఉంటున్నారు. నేను హోదా పెరిగాక బిజీబిజీ అంటూ ఆయనతో మాట్లాడటమే మానేశాను. ఇకపై నేను ఇలా ఉండకూడదు’ అని మనసులో అనుకుని.. వెంటనే జేబులోంచి ఫోన్‌ తీసి తండ్రికి కాల్‌ చేశాడు.ఇక దొంగ ఆ మందు బిళ్లల వైపు చూశాడు. అతడికి జబ్బుతో మంచాన పడ్డ తన తండ్రి గుర్తొచ్చాడు. ‘దొంగ సొమ్ము మంచిది కాదురా.. కష్టపడి పనిచేసి సంపాదించినదాంట్లో ఎంతో తృప్తి ఉంటుందని పదేపదే చెప్పే నాన్న మాటలు గుర్తుకొచ్చాయి. ఇక దొంగతనాలు ఆపేసి నాన్న చెప్పినట్టే చేయాలి’ అని కళ్ల నీళ్లు తుడుచుకున్నాడు. తాను కొట్టేసిన పర్సును మళ్లీ ఆ పెద్దాయన జేబులో పెట్టేసి గుండెల నిండా తృప్తితో ఇంటికి పరుగెత్తాడు. నాన్నతో మాట్లాడాలనే ఆరాటం అతడి కళ్లల్లో స్పష్టంగా కనిపించింది.చివరగా కలెక్టర్‌ ఆ అర్జీని పిల్లాడి దగ్గర నుంచి తీసుకుని తన డైరీలో భద్రపరచుకున్నారు. ఈ పెద్దాయన చావుకు కారణం ఎవరు? ఆస్తులన్నీ పంచుకుని గుప్పెడు అనురాగాన్ని కూడా పంచకుండా ఆయన్ను అనాథలా వదిలేసిన కన్నపిల్లలా? ఇలాంటి కొడుకులను సరిగా గాడిలో పెట్టలేకపోతున్న ఈ వ్యవస్థా? బంధాలు, అనుబంధాలను చాలా తేలికగా తీసుకుంటున్న నేటి తరం ఆలోచనలా? అని మథనపడ్డారు. ఇలాంటి పెద్దలను ఆదుకోవడానికి ఏదైనా చేయాలని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నారు.అలాగే.. ఆ క్షణంలో తాను చేసిన తప్పేంటో గుర్తొచ్చి కుమిలిపోయారు. వెంటనే ఫోన్‌ తీసి.. ఓ నెంబర్‌ డయల్‌ చేశారు. అక్కడకు కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఓ వృద్ధాశ్రమంలో ఉంటున్న అవతల వ్యక్తి ఫోన్‌ తీయగానే.. కలెక్టర్‌ నోటి నుంచి వచ్చిన మాట.. ‘నాన్నా..’ఈలోగా అంబులెన్స్‌ వచ్చింది. కలెక్టర్‌తో పాటు ఎస్సై, టీకొట్టు యజమాని అంతా కలిసి రాఘవరావు భౌతికకాయాన్ని అందులోకి ఎక్కించారు. బతికుండగా ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించిన రాఘవరావు.. ఇప్పుడు చలనం లేకుండా ప్రశాంతంగా నిద్రపోతున్నారు.అప్పుడు వెంకట రామయ్య... ఇప్పుడు రాఘవరావు.. రేపు రాఘవరావు కొడుకులు...!!- కొండ్రెడ్డి సత్యకిషోర్‌ఇవి కూడా చదవండి: దెయ్యమా? మనిషేనా? హాలోవీన్‌ హత్యలో ఊహించని ట్విస్ట్‌!

‘స్టయిల్‌ గురించి నీకేం తెలుసు నాన్నా!’ అని చెప్పగానే, మైండ్‌లో పాత సోగ్గాడిని గుర్తుచేసుకోకండి! తలలో తెలుపు కనిపిస్తే, స్టయిల్‌కు రిటైర్‌మెంట్‌ ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. గ్రే హెయిర్‌నే స్టేట్‌మెంట్‌గా మార్చి, సరికొత్త సాల్ట్‌ అండ్‌ పెప్పర్‌ స్టయిల్‌తో నాన్నలు కూడా కొడుకులతో పోటీ పడొచ్చు– ఇలా!రంగు దాచొద్దు!స్టయిల్‌గా కనిపించడానికి తెల్ల జుట్టును ప్రతిసారీ రంగు వేసి దాచాల్సిన అవసరం లేదు. చక్కగా ట్రిమ్‌ చేసి, సెట్‌ చేస్తే సాల్ట్‌ అండ్‌ పెప్పర్‌ హెయిర్‌ లుక్‌కే ప్రత్యేకమైన గాంభీర్యం వస్తుంది. ఇక్కడ గడ్డం కూడా గేమ్‌లోనే ఉంచండి. నీట్‌గా ట్రిమ్‌ చేసిన గడ్డం మొత్తం లుక్‌కు మరింత క్యారెక్టర్‌ ఇస్తుంది.షర్ట్‌లో కాస్త క్లాస్‌!లినెన్‌ , కాటన్‌ షర్ట్స్‌ సాల్ట్‌ అండ్‌ పెప్పర్‌ లుక్‌కు చాలా బాగా సెట్‌ అవుతాయి. వైట్, నేవీ, ఆలివ్, బీజ్, లైట్‌ బ్లూ వంటి క్లాసిక్‌ రంగులు ఎంచుకోండి. మరీ పెద్ద ప్రింట్లు, ఎక్కువ డిజైన్లకు బదులుగా సింపుల్‌ షర్ట్‌ ప్లస్‌ పర్ఫెక్ట్‌ ఫిట్‌పై దృష్టి పెట్టండి.జీన్స్‌.. జాగ్రత్తగా!లూజ్‌గా వేలాడే ప్యాంట్లకు బదులుగా జీన్స్‌ సెలక్ట్‌ చేసుకోండి. అయితే, జీన్స్‌ ఎంపికలో కాస్త జాగ్రత్త! మరీ టైట్‌గా లేదా రిప్డ్‌గా కాకుండా స్ట్రెయిట్‌ లేదా రిలాక్స్‌డ్‌ ఫిట్‌ జీన్స్‌ ఎంచుకోండి. డార్క్‌ జీన్స్‌ + లైట్‌ షర్ట్‌ + స్నీకర్స్‌ చాలు.. ఇక కొడుకుతో ఫ్యాషన్‌ పోటీ పెట్టుకోవడానికి!బ్లేజర్‌ వేస్తే... గేమ్‌ మారిపోతుంది!సింపుల్‌ షర్ట్‌పై బ్లేజర్‌ వేసుకుంటే ఒక్కసారిగా లుక్‌కు ప్రీమియం టచ్‌ వస్తుంది. అయితే, వీటికి నేవీ, చార్‌కోల్, బీజ్‌ వంటి రంగులు సేఫ్‌ అండ్‌ స్టయిలిష్‌. ఇక్కడ టై అవసరం లేదు... బ్లేజర్‌ వేసుకుని, చేతికి మంచి వాచ్‌ పెట్టుకుంటే చాలు.టీషర్ట్‌కి నో చెప్పొద్దు!టీషర్ట్‌ అంటే కుర్రాళ్లకే అనుకోవద్దు. సాలిడ్‌ కలర్‌ పోలో టీషర్ట్స్, కాలర్‌ టీషర్ట్స్‌ చాలా స్మార్ట్‌గా కనిపిస్తాయి.వైట్, నేవీ, బ్లాక్, గ్రే వంటి సింపుల్‌ రంగులు ఎంచుకుని చినోస్‌ లేదా డెనిమ్‌తో జత చేయండి.నాన్నల సీక్రెట్‌ వెపన్‌! యువత స్మార్ట్‌వాచ్‌ల వెంట పరుగెత్తినా... క్లాసిక్‌ వాచ్‌ ఇచ్చే హంగు వేరే! లెదర్‌ స్ట్రాప్‌ లేదా మెటల్‌ స్ట్రాప్‌తో ఉండే మంచి డయల్‌ వాచ్‌ ఎంచుకోండి. వాచ్‌ పెద్దదిగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు... క్లాస్‌గా ఉంటే చాలు!షూస్‌ కూడా మాట్లాడాలి!పాత షూస్‌నే ప్రతి డ్రెస్‌కు జత చేయడం మానేయండి. క్యాజువల్‌ లుక్‌కు క్లీన్‌ స్నీకర్స్, స్మార్ట్‌ క్యాజువల్‌కు లోఫర్స్, ఫార్మల్‌ లుక్‌కు క్లాసిక్‌ షూస్‌ ఎంచుకోండి. షూస్‌ శుభ్రంగా ఉంటే... సగం స్టయిల్‌ అక్కడే సెట్‌!సాల్ట్‌ అండ్‌ పెప్పర్‌ లుక్‌ అంటే వయసు పెరిగింది అనే సంకేతం కాదు... ‘స్టయిల్‌లో కూడా అనుభవం ఉంది’ అనే స్టేట్‌మెంట్‌గా మార్చుకుంటే.. ట్రెండ్‌ను ఫాలో అయ్యే జెనరేషన్‌కు కూడా ట్రెండ్‌ క్లాస్‌ నేర్పించొచ్చు!- దీపిక కొండిఇవీ చదవండి: హైబ్రిడ్ మంచేనా? ముంచేనా?

బ్రిటీష్‌ లైబ్రరీలో నాకు ‘ఫన్నీ లైఫ్‌’ అనే పుస్తకం కనిపించింది. అట్టమీది దృశ్యాన్ని బట్టి అది నాన్‌ ఫిక్షన్‌ అని, ఓ సర్కస్‌ బఫూన్‌ ఆత్మకథని గ్రహించాను. లోపల అక్కడక్కడా చదివితే అది ఇటలీకి చెందిన బీద భర్త, తన సంపన్న భార్యతో పడక పడ్డ అవస్థలు ఉన్నాయి.ఆమె అతన్ని సరిగ్గా నా భార్య నన్ను చూసేట్లుగా చూస్తోందని కూడా కొన్ని పేజీలు చదివాక తెలుసుకున్నాను. పాపం అతను కూడా నాలా టంగ్‌ క్లీనర్‌ కొనడానికి కూడా ఆర్థికంగా భార్య మీద ఆధారపడ్డవాడే.ఓ చిన్న అధ్యాయంలో ఆ బఫూన్‌ భర్త తన భార్యని చంపే పథకం గురించి ఉంది. భార్య మరణిస్తే మొదటగా పోలీసులు అనుమానించేది భర్తనే. కాబట్టి పట్టుబడని విధంగా భార్యని చంపాలని అనుకున్నాడు. ఆ అధ్యాయంలో దాని గురించి వివరంగా రాశాడు. నేను దాన్ని శ్రద్ధగా చదివాను.ఆ బఫూన్‌ ఓ లైబ్రరీలో ‘యురోపియన్‌ పాయిజన్స్‌’ అనే పుస్తకంలో పోస్ట్‌మార్టంలో బయటపడని ఓ విషం గురించి చదివాడు. పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో వెనిస్‌ నగరానికి చెందిన ఓ ఇటాలియన్‌ జిప్సీ మంత్రగత్తె ఎవరూ కనుక్కోలేని విషాన్ని కనిపెట్టి, తమ ఊళ్ళోని భర్తలని చంపాలనుకునే భార్యలకి అమ్మేది. వారు దాన్ని వై¯Œ లో కలిపి తమ భర్తలకి ఇచ్చి చంపేవారు. దాని పేరు ‘వెనీషియన్‌ విషం.’ అలా ఆమె ఆ విషాన్ని నూటముప్ఫై ఏడుమంది ఇల్లాళ్ళకి అమ్మింది! వారిలో వెనిస్‌ బయటి ఊరువాళ్ళు కూడా ఉన్నారు. ఆవిడ జీవించి ఉండగా అది బయటకి రాకపోవడానికి కారణం, తమ భర్తని చంపడానికి తాము ఆవిడ నుంచి విషం కొన్నామని ఎవరు చెప్తారు? ఆ విషం గురించి వారంతా రహస్యంగా ఉంచారు. ఆ మంత్రగత్తె మరణానంతరమే ఇది బయటపడింది. ఆవిడ మనవరాలు తన అమ్మమ్మ రాసుకున్న డైరీలని చదివినప్పుడు అందులో ఈ ఉదంతం, ఏ తారీకున ఎవరికి, ఎంతకి ఆ విషాన్ని అమ్మిందో వివరాలు రాసి ఉన్నాయి.బఫూన్‌ భర్తకి ఆ వివరాలు దొరకడంతో ఆ విషాన్ని తయారుచేసి తన భార్యని చంపాడు. ఆ విషం తయారీ పద్ధతి గురించి కూడా రాశాడు. తేలు విషం, మండ్రగబ్బ మాంసం, కరక్కాయ, తెల్ల ఉమ్మెత్త మొదలైనవి వాడాలి. నేనా పేజీని ఫొటో తీసుకున్నాను. దాన్ని శుభం దాకా జాగ్రత్తగా చదివాను. డాక్టర్స్‌ ఆ విషం గురించి పరిశోధన చేసి, అది పోస్ట్‌మార్టంలో కనుక్కోలేమని నిర్ధారించారని ఆ పుస్తకం చివర్లోని ఎపిలాగ్‌లో రాశారు. భార్య అనుమానాస్పదంగా మరణిస్తే పోలీసులు ముందుగా అనుమానించేది భర్తనే అని చెప్పాను కదా. అది చాలా క్రైమ్‌ నవలల్లో చదివాను. అదే నన్ను ఇంతకాలం ఆపింది. ఇప్పుడు నాకో దారి దొరకడంతో ఆ పుస్తకాన్ని యథాస్థానంలో ఉంచి ఆనందంగా బయటకి నడిచాను.∙∙ నేను ఆ వస్తువులన్నీ ఒకే షాప్‌లో, ఒకే రోజు, ఒకే ఊళ్ళో కొనలేదు. ఆ పుస్తకం రాసిన బఫూ¯Œ లా అనేక ఊళ్ళల్లోని అనేక షాపుల్లో కొన్నాను. వాటిని ఇంట్లో మా ఆవిడ చూడని రహస్య ప్రదేశంలో దాచాను. వంటగదిలోని పై షెల్ఫ్‌లో. ఆ షెల్ఫ్‌పై అర నేల నుంచి ఏడు అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది. అక్కడ ఉన్నవి తీయాలంటే ఐదడుగుల అంగుళం ఎత్తుండే మా ఆవిడ నా మీదే ఆధారపడుతుంది. మా మధ్య ఎత్తులోని అడుగుకి నేను కాంప్రమైజ్‌ అవడానికి కారణం ఆమె సంపదే.అన్నీ సేకరించాక నేను ఫొటో తీసుకున్న పేజీలోని రెసిపీ ప్రకారం సరైన పాళ్ళల్లో, సరైన పద్ధతిలో, సరైన విరామాల్లో, సరైన టెంపరేచర్లలో వాటిని కలిపాను. తర్వాత దాన్ని డిలీట్‌ చేసేశాను. సంక్రాంతి రోజు తను చేసిన స్వీట్‌ పొంగల్‌లో మా ఆవిడ తినే బౌల్‌లో దాన్ని కలిపాను. అది తిన్న నలభై ఎనిమిది గంటల్లో మా ఆవిడ మరణించింది. అందులో రాసినట్లుగానే మరణానికి మునుపు వివిధ లక్షణాలని గమనించాను.ఇలాంటి కథల్లో ట్విస్ట్‌ చివర్లో వస్తుంది. నా కథలోని ట్విస్ట్‌ మా మరదలే. తన అక్కని నేను చంపి ఉండచ్చని పోలీసులకి ఫిర్యాదు చేసింది. ఆమెది తేలు స్వభావం అని తెలుసు కాబట్టి ఇ¯Œ స్పెక్టర్‌ అది చెప్పినప్పుడు నేను పెద్దగా షాక్‌ అవలేదు.‘‘పరిశోధించండి. ఆమె చెప్పింది తప్పని ఆమెకి దయచేసి ఋజవు చెయ్యండి.’’ కోరాను.వాళ్ళు నా భార్య దేహాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని పోస్ట్‌మార్టం చేశారు. నాకేం కాదనే ధీమాలో ఉన్న నాకు వాళ్ళు షాకింగ్‌ న్యూస్‌ చెప్పారు. పోస్ట్‌మార్టంలో నా భార్య విషప్రయోగంతో మరణించిందని తేలిందని పోలీస్‌ డాక్టర్‌ నిర్ధారించాడు! సీసీటీవీ కెమేరాలు పాడుగాను. ఆ విషానికి అవసరమైన పదార్థాలని నేను కొన్నాననే ఋజువులని కూడా సంపాదించారు. నా నేరం ఋజువయ్యాక నాకు యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష విధించారు. నా సెల్‌ గార్డ్‌కి సెన్సాఫ్‌ హ్యూమర్‌ ఉంది.‘‘నీకు అవసరమైనప్పుడల్లా నన్ను అడిగితే టైం చెప్తాను.’’ నన్ను సెల్‌లోకి పంపాక తాళం వేస్తూ చెప్పాడు.∙∙ ఆ రోజు లైబ్రరీ అవర్లో జైల్‌ లైబ్రరీలో పుస్తకాల కోసం వెదుకుతూంటే నాకు ఆ బఫూన్‌ ఆత్మకథ పుస్తకం కనిపించింది. ఆ పుస్తకమే నన్ను జైలుకి పంపిందని జైలుకి వచ్చిన అక్కడున్న ఓ ఖైదీకి చెప్పాను. అతను దాన్ని చదవడానికి తీసుకున్నాడు.మర్నాడు లైబ్రరీ అవర్లో ఆ ఖైదీ నవ్వుతూ నాకు ఓ పేజీని చూపించాడు. శుభం తర్వాత నేను చదివిన పుస్తకంలో లేని ఓ కొత్త పేజీ కనిపించింది. అది పబ్లిషర్స్‌ నోట్‌. అందులో ఇలా ఉంది.హెచ్చరిక: వెనీషియన్‌ విషాన్ని ఎవరూ ప్రయత్నించకండి. అది కల్పితం కాదు. ఇప్పుడు పోస్టుమార్టంలో ఆ విషాన్ని కనుక్కోగలుగుతున్నారు.బ్రిటీష్‌ లైబ్రరీలో నేను చదివిన ఆ పుస్తకంలోని ఈ ఆఖరు కాగితాన్ని ఎవరు, ఎందుకు చింపారో నాకు తెలీదు. వాడివల్ల నేను జీవితఖైదు అనుభవిస్తున్నానని ఆ వెధవకి తెలీదు.- మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తిఇవి చదవండి: భాష మార్చలేదు.. తలవంచలేదు! నోబెల్‌ గెలిచిన రచయిత కథ!

అయిదేళ్ళ కిందట నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకున్న బ్రిటిష్‌–జాంజిబార్‌ నవలా రచయిత అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా అప్పటికే, యూరపియన్‌ దేశాల్లో స్థిరపడిన ఆఫ్రో–ఆసియన్‌ దేశాల రచయితల్లో ప్రముఖుడిగా గుర్తింపు పొందివున్నారు. రాయల్‌ సొసైటీ ఆఫ్‌ లిటరేచర్‌లో సభ్యులుగా వున్న ఎనిమిది వందలమంది ‘శిష్టుల్లో‘ గుర్నా ఒకరు. అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా రచనల్లో పాత్రలుండవు– రక్తమాంసాలతో తిరుగాడే మనుషులే కనిపిస్తారు వాటిల్లో.గుర్నా రచనల్లో కనిపించే మనుషుల్లో అత్యాధునిక భావాలు– ఆదిమ స్వభావాలూ ఏకకాలంలోనే దర్శనమిస్తాయి. ఆ విలక్షణ లక్షణం రచయిత స్వభావంలోనే కనిపిస్తుంది, చూడగలిగిన వారికి. ఈ లక్షణాన్నే, ‘సామ్రాజ్యవాద పర్యవసానాల గురించి ఆయనది రాజీపడని స్వభావమ’నీ, ‘భిన్న ఖండాల నుంచి వచ్చిన శరణార్థులు విభిన్న సంస్కృతుల మధ్య వున్న అగాధం కారణంగా అనుభవించిన ఆవేదన విషయంలో గుర్నాది ఉదార స్వభావమ’నీ అభివర్ణించింది స్వీడిష్‌ ఎకాడెమీ. ఈ లక్షణం, బహుశా, అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా చారిత్రక నేపథ్యం నుంచే ఆయనకు సంక్రమించి వుంటుంది!అబ్దుల్‌ రజాక్‌ పుట్టిందీ, పదహారేళ్ళు పెరిగిందీ, జాంజిబార్‌ ద్వీపసమూహంలో. గత ఇరవైవేల సంవత్సరాలుగా ఆ గడ్డపై మానవ సమాజం వర్ధిల్లుతోందని పురాచరిత్ర చెప్తోంది. సోమాలియా, అరేబియా, ఇరాన్‌ (పర్షియా), ఒమాన్, యెమెన్, భారతదేశం తదితర ఆఫ్రో– ఆసియా దేశాలనుంచి నావికులూ, వర్తకులూ, చేతివృత్తులవాళ్ళూ, కూలీలూ, వారందరినీ పోషించే రైతులూ జాంజిబార్‌ గడ్డపై చేరి స్థిరపడ్డారు. పదిహేనో శతాబ్దిలో పోర్చుగీస్‌ సామ్రాజ్యవాదులు జాంజిబార్‌ ద్వీపసమూహాన్ని ఆక్రమించి 200 సంవత్సరాలు పెత్తనం చెలాయించారు.పదిహేడో శతాబ్ది మొదలుకొని జాంజిబార్‌ దాదాపు నూరేళ్ళపాటు ఒమానీ సుల్తానత్‌ పెత్తనంలో నలిగిపోయింది. ఆ తర్వాత, ఈ ద్వీపసమూహం రవి అస్తమించని బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యం ‘కాపుదల రెక్కల‘ కిందకు చేరింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యానికి ఇలాంటి ‘బాధ్యతలు’ మోయలేని భారాలుగా మారాయి. ఆ నేపథ్యంలో 1964లో, జాంజిబార్‌ స్వాతంత్య్రం సాధించుకుంది. (అంతకు 17 సంవత్సరాల ముందు స్వతంత్రమైన మన దేశం కథ కూడా దీనికి పెద్దగా భిన్నమైందేం కాదు!) కొద్దికాలానికే, జాంజిబార్‌ పొరుగున వున్న టాంజానికాతో కలిసిపోయి, టాంజానియా రిపబ్లిక్‌గా అవతరించింది. అది నచ్చని జాంజిబార్‌ పౌరులు ఎందరో అప్పుడే బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యాన్ని శరణుకోరి ఆశ్రయించారు. అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా అలాంటి శరణార్థుల్లో ఒకరు.గుర్నా సాహిత్యం విషయానికి వస్తే– మొదట్లో, ఓ అరడజను కథానికలు రాశారాయన. కారణం స్పష్టంగా తెలియదు కానీ, ఆయన క్రమంగా నవలా రచన వైపు మళ్ళిపోయారు; ముప్ఫైతొమ్మిదో యేట, గుర్నా వెలువరించిన తొలినవల ‘నిష్క్రమణ స్మృతులు.’ వాస్తవానికి ఈ నవల గుర్నా తొలి కథల సారాంశమని చెప్పొచ్చు. ఆ తర్వాత ఏడేళ్ళకు వెలువడిన ‘స్వర్గం’ నవలతోనే, గుర్నాకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు దక్కింది. ఆ నవల అటు బుకర్‌ పురస్కారానికీ, ఇటు విట్‌ బ్రెడ్‌ పురస్కారానికీ జరిగిన ఎంపికలో గట్టిపోటీనే ఇచ్చింది కానీ విజేతగా నిలవలేక పోయింది.2001లో గుర్నా వెలువరించిన ‘కడలి ఒడ్డున’ నవల లాస్‌ ఏంజెలిస్‌ టైమ్స్‌ బుక్‌ ప్రైజ్‌ కోసం కడదాకా బరిలో నిలవగలిగిందే కానీ దాన్ని గెల్చుకోలేక పోయింది. అలాగే, 2005లో గుర్నా వెలువరించిన ‘ఉద్వాసన’ నవల కూడా కామన్వెల్త్‌ రైటర్స్‌ ప్రైజ్‌ కోసం కడదాకా పోటీపడిందే తప్ప బహుమతి పొందలేకపోయింది. ఒక్కముక్కలో చెప్పుకుంటే, 2021లో నోబెల్‌ సాహిత్య పురస్కారం గెల్చుకునేంత వరకూ అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా చెప్పుకోదగిన విజయమేదీ సాధించలేదనే చెప్పాలి. దానికి కొన్ని కారణాలు లేకపోలేదు! మొదటి కారణం గుర్నా నవలల్లో వాడేభాష. గుర్నా మాతృభాష స్వాహిలి. అలాగే, సాంప్రదాయికంగా వాళ్ళ కుటుంబాల్లో వాడే భాష అరబిక్‌. ఇంగ్లీషు చదువులు మొదలుపెట్టక ముందు గుర్నా నేర్చుకున్న భాష జెర్మన్‌. అయితే, ఆయన ఆ మూడు భాషల్లో ఏ ఒక్కదానిలోనూ రచనలు చేయలేదు. సాహిత్య మాండలికంగా గుర్నా స్వీకరించినది ఈ మూడు భాషల కలగలుపు భాష. అలా చెయ్యడం రచయితగా గుర్నా హక్కు. కానీ, స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రాల జపం చేసే పాశ్చాత్య ప్రచురణకర్తలు గుర్నా భావప్రకటన స్వేచ్ఛను గౌరవించలేదు.ఆంగ్లేతర పదాలను ‘ఇటాలిక్స్‌’లో సూచించమనీ, వాటన్నిటితో ఓ పదకోశాన్ని రూపొందించి అనుబంధంగా ఇవ్వమనీ రచయితకు ఉచిత సలహాలు ఇచ్చారు ఈ అర్ధాక్షరాస్యులు. వాటిని గుర్నా– సహజంగానే – ఖాతరు చెయ్యలేదు. దాంతో అతని భాషకు ‘ప్రవాసీ భాష’గా ముద్రకొట్టి, గుర్నా రచనలను పక్కనపెట్టారు. గుర్నా పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో పెద్దగా గుర్తింపుకు నోచుకోకపోవడానికి మరో కారణం కూడా వుంది. అది, గుర్నా రచనల్లో కొట్టొచ్చినట్లు కనిపించే సామ్రాజ్యవాద– వలసవాద వ్యతిరేకత! 1987లో అబ్దుల్‌ రజాక్‌ వెలువరించిన తొలి నవల ‘నిష్క్రమణ స్మృతులు మొదలుకొని ప్రతి ఒక్క రచనలోనూ ఈ స్వరం, అదే శ్రుతిలో వినిపిస్తూ వుంటుంది. 2021లో నోబెల్‌ సాహిత్యపురస్కారం పొందిన తర్వాత కూడా గుర్నా రచనల్లో అదే స్వరం– అదే శ్రుతీ కొనసాగాయి. కానీ, అప్పుడది పాశ్చాత్య ప్రచురణకర్తలకు అభ్యంతరకరం కాకుండా పోయింది. ప్రచురణ హక్కుల కోసం వారు తమలో తాము పెనుగులాడి రచయిత నెత్తిన పాలుపోశారు. అలా, ‘తలవంచని ఉదారవాది’ అబ్దుల్‌ రజాక్‌ గుర్నా పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో ప్రముఖుడు కాగలిగారు!- మందలపర్తి కిషోర్‌ఇవి కూడా చదవండి: డిగ్రీ కాదు.. స్కిల్స్‌ ఉంటే చాలు! ఈ రాష్ట్రం టాప్‌లో!

నగరం చీకటి దుప్పటి కప్పుకున్న వేళ... అక్కడ హాలోవీన్‌ వేడుకలు మొదలయ్యాయి. వ్యాపారవేత్త చేతన్‌ విల్లా అంతా వింత ఆకారాలు, భయంకరమైన అలంకరణలతో నిండిపోయింది. మోడల్‌ నమిత, యాడ్‌ ఫిల్మ్‌ డైరెక్టర్‌ మిత్రా, జర్నలిస్ట్‌ శుక్లా, నమిత స్నేహితురాలు వినతి, రమ్య అక్కడ చేరారు. అందరూ విభిన్నమైన ఫ్యాన్సీ డ్రెస్సుల్లో, ముసుగుల్లో ఉన్నారు. నమిత తెల్లటి దుస్తుల్లో ప్రేతాత్మలా భ్రమను కలిగిస్తోంది.వేడుక పీక్స్‌కి చేరింది. అర్ధరాత్రి సరిగ్గా 12 గంటలకు హారర్‌ ఎఫెక్ట్‌ కోసం ఇంట్లోని లైట్లన్నీ ఆపేశారు. ఐదు నిమిషాల పాటు అంతా కారుచీకటి. కేవలం భయంకరమైన నవ్వుల సౌండ్‌ ట్రాక్‌ మాత్రమే వినిపిస్తోంది. సరిగ్గా ఐదు నిమిషాల తర్వాత లైట్లు ఆన్‌ అయ్యాయి.ఒక్కసారిగా అక్కడ కనిపించిన దృశ్యానికి అందరూ షాకయ్యారు. హాల్లో ఉన్న సోఫాపై నమిత నిర్జీవంగా రక్తం మడుగులో పడి ఉంది. ఆమె గుండెల్లో పదునైన కత్తి దిగి ఉంది. ఆ గదిలో మంత్రాల్లా గోడపై రక్తం గుర్తులు రాసి ఉన్నాయి. అక్కడి వారంతా ఇది ‘ఆత్మ చేసిన హత్య’ అని ప్రచారం మొదలుపెట్టారు.∙∙ క్రైమ్‌ బ్రాంచ్‌ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు రంగంలోకి దిగాడు. మీడియాలో ‘హాలోవీన్‌ రాత్రి ఆత్మ చేసిన హత్య’ అంటూ అప్పటికే రూమర్స్‌ మొదలయ్యాయి. రక్తం మడుగులో నమిత– లక్షలాది మంది మగవాళ్ల హార్ట్‌ బీట్‌. తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ పేరు తెచ్చుకున్న మోడల్‌. డెడ్‌ బాడీని పోస్ట్‌మార్టమ్‌కు పంపి, అక్కడ ఉన్న ఐదుగురినీ విచారించడం ప్రారంభించాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు.డైరెక్టరు మిత్రా తన తదుపరి యాడ్‌ ఫిలింలో చేయమని నమితను కోరితే, ఆమె చేయనంది. అతనికి నమిత మీద పీకల దాకా కోపం వుంది.జర్నలిస్ట్‌ శుక్లా– నమితకు కెరీర్‌ మొదట్లో సాయం చేసి, ఫేమస్‌ చేశాడు. కానీ స్టార్‌ అయ్యాక నమిత అతన్ని దూరం పెట్టడంతో లోలోపల రగిలిపోతున్నాడు.బిజినెస్‌మేన్‌ చేతన్‌ నమితను పిచ్చిగా ప్రేమించి ప్రపోజ్‌ చేశాడు. నమిత అతని ప్రపోజల్‌ను తిరస్కరించింది. అతని ఈగో దెబ్బతింది.ఇక వినతి, రమ్యలకు పెద్దగా మోటివ్స్‌ లేవు. అభిమన్యు నోటీసులోకి రెండు విషయాలు వచ్చాయి. ఒకటి, నమిత గుండెల్లో దిగిన కత్తిని కుడిచేత్తో బలంగా పొడిచారు. రెండు, లైట్లు ఆపే సమయానికి, ఆన్‌ అయ్యే సమయానికి అందరూ ఒకే చోట ఉన్నారా లేదా?అభిమన్యు క్రైమ్‌ సీన్‌ ను పరిశీలించాడు. గోడపై రాసిన రక్తపు గుర్తులు ఆత్మ చేసిందిగా నమ్మించడానికి కావాలనే రాసినట్టు అర్థమైంది. హాల్‌లోని స్మార్ట్‌ హోమ్‌ లైటింగ్‌ సిస్టమ్‌ డేటాను ఫోరెన్సిక్‌ టీమ్‌ పరిశీలించింది. లైట్లు స్విచ్‌ బోర్డు నుండి కాకుండా, మొబైల్‌ యాప్‌ ద్వారా కంట్రోల్‌ అయినట్లు గుర్తించింది.అభిమన్యు అందరినీ ఒకే గదిలో కూర్చోబెట్టి. ‘లైట్లు పోయిన ఆ ఐదు నిమిషాలు ఎవరెవరు ఎక్కడ ఉన్నారు?’ అని అడిగాడు.మిత్రా తాను స్విచ్‌ బోర్డు వైపు వెళ్లానని చెప్పాడు. చేతన్‌ తను అక్కడే వున్నానని చెప్పాడు. లైట్లు ఆఫ్‌లో ఉండటం వాళ్ళ సీసీ కెమెరాలు పని చేయలేదు.అందరి మొహాల్లో టెన్షన్‌– పోలీసులు సంకెళ్లతో సిద్ధంగా ఉన్నారు. బయట మీడియా హడావుడి. .∙∙ అక్కడ అంతా నిశ్శబ్దం. అభిమన్యు పోలీసుల వైపు చూశాడు.‘మిస్టర్‌ మిత్రా! పదండి’ అన్నాడు.‘ఎందుకు? మిత్రా అడిగాడు.‘నమితను హత్యకు కారణమైనందుకు’, అని చేతన్‌ వైపు తిరిగి ‘మిస్టర్‌ చేతన్‌! మీరు కూడా... నమితను కత్తితో పొడిచి చంపినందుకు’ అన్నాడు.మిత్రాను, చేతన్‌ను పోలీస్‌ స్టేషన్‌కు తరలించారు.∙∙ మీడియా చుట్టుముట్టింది.‘హత్య జరిగి గంట గడవక ముందే వీళ్ళే హంతకులని ఎలా తెలుసుకున్నారు?’ మీడియా అడిగింది.మిత్రా తాను స్విచ్‌ బోర్డు వైపు వెళ్లానని అబద్ధం చెప్పాడు. కానీ ఫోన్‌లో యాప్‌ లాగ్స్‌లో అసలు నిజం బయటపడింది.అతడి కుడిచేతికి ఫ్రాక్చరై బెల్ట్‌ ఉంది. ఎడమచేత్తో అంత బలంగా పొడవడం సాధ్యం కాదు. అప్పుడే సందేహం వచ్చింది. లైట్లను ఆర్పింది మిత్రా... నమితను చంపే ప్రయత్నంలో నమిత గట్టిగా గోళ్లతో గీరింది. చేతన్‌ కుడి చేతి మణికట్టుపై ఉన్న గాయం, ఆ గోళ్ల ముక్కల్లో ఉన్న చర్మం మ్యాచ్‌ అయ్యాయి. అతను వేసుకున్న దెయ్యం కాస్ట్యూమ్‌పై నమిత రక్తం చిందింది. వాటిని విల్లా వెనుక డస్ట్‌ బిన్‌ లో దాచాడు. దాన్ని నా టీమ్‌ స్వాధీనం చేసుకుంది’ చెప్పాడు అభిమన్యు.‘హాలోవీన్‌లో కనిపించే ఆత్మల కన్నా మన కళ్ళ ముందు స్వార్థం, ద్వేషంతో ఘోరాలు, నేరాలు చేసే మనుష్యులే అసలైన ప్రేతాత్మలు. అలాంటి వారితో జాగ్రత్తగా ఉండాలి’ చెప్పి ముందుకు కదిలాడు ఇన్‌స్పెక్టర్‌ అభిమన్యు.- శ్రీసుధామయిఇవీ చదవండి: ఒకే ఊరు.. కొందరికే వినిపించే వింత శబ్దం! అసలు రహస్యం ఏంటి?

అది 1990వ దశకం... అమెరికాలోని న్యూ మెక్సికో రాష్ట్రంలోని చిన్న పట్టణం థావోస్‌. అర్ధరాత్రి దాటింది. పట్టణమంతా ప్రశాంతంగా ఉంది. అంతలో ఒక్కసారిగా మంచంపై నుంచి లేచి కూర్చున్నాడు 52 ఏళ్ల మైకేల్‌. చెవులను చేతులతో నొక్కుకుంటూ చిరాకుగా కిటికీ బయటకు చూశాడు.‘ఎక్కడో డీజిల్‌ ఇంజిన్‌ నడుస్తున్నట్లుంది... ఆపరా బాబోయ్‌’ అంటూ విసుక్కున్నాడు.పక్కనే నిద్రిస్తున్న అతడి భార్య సారా కళ్లు తెరిచి ఏమైందని అడిగింది... ‘ఏంటా గోల? ఎక్కడి నుంచి వస్తోందది’ అని చిరాకుగా అడిగాడు. ‘నాకేం వినిపించడంలేదే. కల ఏమైనా వచ్చిందా?’ అని సారా అడిగే సరికి మైకేల్‌ కళ్లు నులుముకున్నాడు. అతడికి చెవుల్లో ఆ శబ్దం ఇంకా వినిపిస్తూనే ఉంది. ఇంట్లో ఎలాంటి యంత్రం లేదు. బయట రోడ్డు మీద వాహనాలూ లేవు. కానీ అతడి చెవుల్లో మాత్రం ఒకే శబ్దం...‘హ్మ్‌...’ అది దగ్గరగా ఉన్నట్లూ కాదు, చాలా దూరంలో ఉన్నట్లూ కాదు– వినిపిస్తుంది, అంతలోనే మాయమైపోతుంది. చెవులు మూసుకున్నా వినిపిస్తూనే ఉంటుంది. ఇక ఆ రాత్రి అతడికి నిద్ర లేదు. మరుసటి రోజు పక్కింటి వాళ్లను అదే విషయం గురించి అడిగాడు. ‘ఏ శబ్దం? మాకేమీ వినిపించలేదు’ అని చెప్పడంతో మైకేల్‌ అయోమయానికి గురయ్యాడు.క్రమంగా ఆ శబ్దం గురించి చెబుతున్న వారి సంఖ్య పెరిగింది. ‘రాత్రిళ్లు ఓ వింత శబ్దం వినిపిస్తోంది. ఎక్కడి నుంచి వస్తోందో అర్థం కావడం లేదు. రోజంతా ఉండదు కానీ, రాత్రి నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది’ అంటూ వారంతా ఒకే విధంగా వర్ణించారు. అది దూరంలో డీజిల్‌ ట్రక్కు ఇంజిన్‌ నడుస్తున్నట్లు; భారీ విద్యుత్‌ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌ మోగుతున్నట్లు; ఒక పెద్ద ఈగ చెవి దగ్గర నిరంతరం రొద పెడుతున్నట్లు గంభీరమైన ‘హ్మ్‌...’ అనే ధ్వనిలా ఉంటుందని చెప్పారు.అయితే, అదే ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న చాలా మందికి ఆ శబ్దం అసలు వినిపించకపోవడం; కొందరికే అది తెలుస్తుండటం వింతగా అనిపించింది. ఒకే ఇంట్లో భార్యాభర్తల్లో ఒకరికి వినిపిస్తే, మరొకరికి అసలు వినిపించకపోవడం సాధారణమైపోయింది. కొంతమంది చెవులు మూసుకున్నా వినిపిస్తోందని చెబితే, ఇంకొందరు అది తమ తలలోనే ప్రతిధ్వనిస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తోందన్నారు.మొదట్లో చిన్న అసౌకర్యంగా భావించిన ఈ హమ్‌... క్రమంగా చాలామందిని మానసికంగా వేధించడం ప్రారంభించింది. రాత్రిళ్లు నిద్ర పట్టేది కాదు; పగలు పనిపై దృష్టి నిలిచేది కాదు. తలనొప్పి, చిరాకు, ఒత్తిడి వెంటాడేవి. ఈ బాధ పడలేక కొందరు వేరే ఊరికి వెళ్లిపోయారు కూడా. మరికొందరు వైద్యులను ఆశ్రయించారు. కానీ పరీక్షల్లో పెద్దగా సమస్యలు కనిపించలేదు.ఈ శబ్దం గురించి ఫిర్యాదులు పెరగడంతో 1993లో అమెరికా అధికారులు శాస్త్రవేత్తలు, ఇంజనీర్లు, వినికిడి నిపుణులతో ప్రత్యేక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆ బృందం విద్యుత్‌ లైన్లు, ఫ్యాక్టరీలు, భూకంప ప్రకంపనలు, రేడియో తరంగాలు, సైనిక స్థావరాలు– అన్నింటినీ పరిశీలించింది. కానీ ఆ శబ్దానికి కచ్చితమైన మూలం మాత్రం దొరకలేదు. పట్టణమంతటా అత్యంత సున్నితమైన, అత్యాధునిక అకోస్టిక్‌ రికార్డర్లను, వైబ్రేషన్‌ డిటెక్టర్లను అమర్చారు. కానీ ఏ ఒక్క డిజిటల్‌ మెషిన్‌ కూడా ఆ శబ్దాన్ని కచ్చితంగా రికార్డు చేయలేకపోయింది.ఈ హమ్‌పై ఎన్నో సిద్ధాంతాలు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. దూరంలోని పరిశ్రమల యంత్రాల శబ్దమని కొందరు చెప్పారు. భూమి లోపల జరిగే సూక్ష్మ ప్రకంపనలేనని మరికొందరు అభిప్రాయపడ్డారు. మనిషి వినలేని అత్యల్ప ఫ్రీక్వెన్సీ శబ్దాలు కారణమై ఉండవచ్చని అనుకున్నారు. చెవులకు సంబంధించిన టిన్నిటస్‌ అనే వైద్య సమస్యతో ముడిపడి ఉండవచ్చని కొందరు భావించారు. అయితే ఈ వివరణల్లో ఏదీ అందరికీ సరిపోయేలా రుజువు కాలేదు.శాస్త్రవేత్తలకు సమాధానం దొరకకపోవడంతో ఊహాగానాలు మరింత పెరిగిపోయాయి. ఇది అమెరికా సైన్యం రహస్య ప్రయోగాల ప్రభావమని, భూగర్భంలో దాగి ఉన్న రహస్య కేంద్రాల నుంచే ఈ శబ్దం వస్తోందని, గ్రహాంతరవాసుల సంకేతాలేనని– ఇలా ఎన్నో కథనాలు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. కానీ వాటిలో దేనికీ విశ్వసనీయమైన ఆధారాలు లభించలేదు.ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, మూడు దశాబ్దాలు గడిచినా కొందరు థావోస్‌ నివాసితులు ఇప్పటికీ అదే హమ్‌ వినిపిస్తోందని చెబుతున్నారు. మరికొందరికి మాత్రం అసలు అలాంటి శబ్దం ఎప్పుడూ వినిపించలేదు. అంటే, శబ్దం నిజంగానే ఉందా? లేక కొందరు మాత్రమే గ్రహించే సహజ ధ్వనా? అనే ప్రశ్నకు ఇప్పటికీ స్పష్టమైన సమాధానం లేదు.ప్రపంచం ఎన్నో మిస్టరీలను ఛేదించింది. సముద్రపు అడుగున ఏముందో తెలుసుకుంది. అంతరిక్షంలో కోట్ల కిలోమీటర్ల దూరంలోని గ్రహాల చిత్రాలు తీసింది. కానీ అమెరికాలోని ఒక చిన్న పట్టణంలో కొందరి చెవుల్లో మాత్రమే వినిపించే ఆ ‘హ్మ్‌...’ అనే శబ్దం వెనుక రహస్యాన్ని మాత్రం ఛేదించలేకపోయింది. అందుకే, థావోస్‌ హమ్‌ ఇప్పటికీ ప్రపంచంలోని అత్యంత విచిత్రమైన, అంతుచిక్కని రహస్యాల్లో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది.- సత్యకిశోర్‌ కొండ్రెడ్డిఇవి కూడా చదవండి: అంతరిక్షంలో వరిపంట

మన దేశంలో కొబ్బరి వేలాది సంవత్సరాలుగా వినియోగంలో ఉంది. మన దేశమే కాదు, ఇండో–పసిఫిక్‌ ప్రాంతం అంతటా కొబ్బరి వినియోగం అప్పటి నుంచే ఉంది. మన దేశంలో కొబ్బరికి ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం కూడా ఉంది. సంస్కృతంలో నారికేళఫలంగా పిలుచుకొనే కొబ్బరిని పూజాదికాల్లోను, యజ్ఞయాగాలలోను, శుభకార్యాలలోను విరివిగా ఉపయోగిస్తారు. నారికేళాన్ని ‘శ్రీఫలం’ అని కూడా అంటారు. ఆధ్యాత్మిక ప్రశస్తి అటుంచితే, కొబ్బరిలో పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. కొబ్బరి పీచును, కొబ్బరి కలపను వివిధ రకాల వస్తువుల తయారీ కోసం పారిశ్రామికంగా కూడా వినియోగిస్తుంటారు. కొబ్బరి ఉత్పాదనలో మన దేశం రెండో స్థానంలో ఉంది. కొబ్బరి విశేషాలను గణాంకాలలో తెలుసుకుందాం.కొబ్బరికాయలోను, కొబ్బరినీరులోను పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. కొబ్బరికాయలో తినే భాగంలో ఎక్కువగా కొవ్వులు ఉంటాయి. దీని నుంచే కొబ్బరి నూనె తీస్తారు. కొబ్బరి తురుమును, కొబ్బరి నూనెను రకరకాల వంటకాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. కొబ్బరినీరు వేసవిలో దాహార్తి నుంచి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది. కొబ్బరినీటిలోని ఖనిజాలు తక్షణ శక్తినిస్తాయి.