ఆదిశక్తి ఆనవాళ్లు

సృష్టి స్థితి లయలకు మూలం ఆదిపరాశక్తి. ఆమె జగజ్జనని. ఆమె సమస్త భువనాలకు అధినాయిక; సమస్త ప్రాణికోటికి అభయప్రదాత. జగన్మాత ఆరాధన అనాదిగా ఉంది. రాతియుగం నాటి ఆధారాలు ఇందుకు సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి. సింధులోయ నాగరికత కాలంలో ‘లోకమాత’ ఆరాధన ఉండేది. వేదకాలంలో ఈ ఆరాధన మరికొంత వ్యాపించింది. ఋగ్వేదంలోని ‘దేవీసూక్తం’ జగన్మాత స్తోత్రమే! శరదృతు ప్రారంభంలో వచ్చే ఆశ్వయుజ శుక్లపక్ష పాడ్యమి నుంచి దశమి వరకు జగన్మాతను ఆరాధిస్తూ శరన్నవరాత్రులను జరుపుకొంటారు. చివరిరోజైన దశమినాడు దసరా పండుగ జరుపుకొంటారు. అందుకే వీటిని దసరా నవరాత్రులని కూడా అంటారు. భారత ఉపఖండంలో పలు శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యంగా పద్దెనిమిది శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. ఇవి అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవి. ‘తంత్ర చూడామణి’, ‘పీఠనిర్ణయ’ వంటి శాక్తేయ తంత్రశాస్త్ర గ్రంథాల ప్రకారం యాభైఒక్క శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. ‘దేవీ భాగవతం’ ప్రకారం నూట ఎనిమిది శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. నవరాత్రుల సందర్భంగా కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాల గురించి, అరుదైన ఆచారాల గురించి తెలుసుకుందాం...శక్తిపీఠాల ఆవిర్భావంశక్తిపీఠాల ఆవిర్భావానికి మూలం పురాణాల్లోని ‘దక్షయజ్ఞం’ కథనంలో ఉంది. దక్షప్రజాపతి గొప్ప యజ్ఞాన్ని తలపెట్టాడు. ఆ యజ్ఞానికి ముక్కోటి దేవతలను, ఋషులను ఆహ్వానించాడు కాని, తన అల్లుడైన శివుడిని, కూతురైన సతీదేవిని ఆహ్వానించలేదు. పుట్టింటి మీద మమకారంతో పిలవకపోయినా యజ్ఞానికి వెళతానని సతీదేవి పట్టుబట్టింది. శివుడు వారిస్తున్నా, వినకుండా ఆమె ఒంటరిగా తండ్రి తలపెట్టిన యజ్ఞానికి వెళ్లింది. యజ్ఞానికి వచ్చిన కన్నకూతురిని దక్షుడు కనీసం పలకరించలేదు. దక్షుడికి భయపడి తల్లి కూడా ఆమెను దగ్గరకు తీసుకోలేదు. యజ్ఞంలో దక్షుడు దేవతలందరికీ హవిర్భాగాలు ఇచ్చి, శివుడికి మాత్రం ఇవ్వలేదు. శివుడికి హవిర్భాగం ఎందుకు ఇవ్వలేదని సతీదేవి నిలదీసింది. కూతురు తనను ప్రశ్నించడంతో దక్షుడు ఆగ్రహోదగ్రుడయ్యాడు. శివుడు శ్మశానవాసి, దిగంబరుడు, మెడలో కపాలమాల ధరిస్తాడు. భూతప్రేత పిశాచాలకు నాయకుడు. అలాంటివాడికి కూతురును ఇచ్చి తప్పు చేశానని, అమంగళుడైన శివుడికి యజ్ఞంలో హవిర్భాగం ఇచ్చి, మరో తప్పు చేయనని నిందించాడు. దక్షుడు శివుడిని దూషిస్తున్నా, దేవతలు, ఋషులు ఎవరూ అతడిని వారించలేదు. ఈ అవమానాన్ని తట్టుకోలేక సతీదేవి యాగాగ్నిలో ప్రాణత్యాగం చేసింది. సతీదేవి మరణవార్త విని శివుడు దుఃఖావేశాలతో ఊగిపోయాడు. తన జటాజూటం నుంచి ఒక జటను తీసి నేలకేసి కొట్టాడు. దాని నుంచి వీరభద్రుడు, భద్రకాళి ఉద్భవించారు. శివుడి ఆజ్ఞతో వీరభద్రుడు ప్రమధగణాలను వెంటబెట్టుకుని వెళ్లి, దక్షయజ్ఞంపై ఉప్పెనలా విరుచుకు పడ్డాడు. యజ్ఞవాటికలో పెను బీభత్సం సృష్టించి, దక్షుడి తలనరికేశాడు. దక్షుడి తల ఎగిరివెళ్లి యజ్ఞకుండంలో పడి దగ్ధమైపోయింది. ఈ బీభత్సానికి దేవతలు, ఋషులు హాహాకారాలు చేశారు. బ్రహ్మాది దేవతలు శివుడి వద్దకు వెళ్లి, ప్రార్థించారు. శివుడు శాంతించాడు. దేవతల కోరికపై దక్షుడిని పునర్జీవితుణ్ణి చేశాడు. అప్పటికే అతడి తల కాలిపోవడంతో దేవతలు అతడికి మేకతలను అమర్చారు. సతీవియోగ దుఃఖాన్ని భరించలేని శివుడు, ఆమె మృతదేహాన్ని తన భుజాలపై వేసుకుని, విశ్వమంతటా సంచరిస్తూ రుద్రతాండవం చేయడం ప్రారంభించాడు. శివుడి రౌద్రానికి సృష్టి అంతమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది. దేవతలు ఆందోళన చెందారు. వారంతా వెంటనే విష్ణువు వద్దకు వెళ్లి మొరపెట్టుకున్నారు. సతీదేవి శరీరం ఉన్నంత వరకు శివుడు సాధారణ స్థితిలోకి రాడని భావించిన విష్ణువు తన సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించి, సతీదేవి శరీరాన్ని ఖండించాడు. సతీదేవి శరీర భాగాలు చెల్లాచెదురుగా నేల మీద పడ్డాయి. అవి పడిన ప్రదేశాల్లో శక్తిపీఠాలు వెలిశాయి.అరుదైన శక్తిపీఠాలువేదకాలంలో వ్యాప్తి మొదలైన శాక్తేయం పురాణయుగం నాటికి పూర్తిస్థాయి తాత్త్విక మార్గంగా రూపాంతరం చెందింది. ఆదిశంకరుల కాలానికి శాక్తేయం దక్షిణాచార, వామాచార మార్గాలుగా విభజన పొందింది. ఆదిశంకరాచార్యులు కొన్ని శక్తిపీఠాలలో శ్రీచక్ర స్థాపన చేయడం ద్వారా తాంత్రిక రూపంగా ఉన్న శాక్తేయానికి సాత్విక రూపాన్ని కల్పించారు. ఆదిశంకర విరచిత స్తోత్రం ప్రకారం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలను అత్యంత ప్రధానమైనవిగా పరిగణిస్తారు. ఇవి మాత్రమే కాకుండా, కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో విలక్షణమైన ఆచార సంప్రదాయాలు నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి. అలాంటి కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాల విశేషాలు...విమలా పీఠంవిమలాదేవి శక్తిపీఠం ఒడిశాలోని పూరీ క్షేత్రంలో ఉంది. పూరీలోని జగన్నాథ ఆలయ ప్రాంగణంలోనే నైరుతి దిశలో రోహిణీ కుండానికి సమీపంలో విమలాదేవి ఆలయం ఉంది. సతీదేవి నాభి భాగం ఇక్కడ పడిందని దేవీభాగవత కథనం. పూరీ జగన్నాథుడిని దర్శించుకోవడానికి వచ్చిన భక్తులు ముందుగా విమాలాదేవిని దర్శించుకోవడం ఇక్కడి ఆచారం. అంతేకాదు, ప్రతిరోజూ జగన్నాథుడికి సమర్పించే ఛప్పన్న నైవేద్యాలను ముందుగా విమలాదేవికి నివేదిస్తారు. విమలాదేవికి నివేదించిన తర్వాతే ఈ నైవేద్యం ‘మహాప్రసాదం’గా మారుతుందని నమ్ముతారు. పూరీలోని జగన్నాథ ఆలయంలో వైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం శాకాహార నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. దసరా నవరాత్రులలోని సప్తమి, అష్టమి, నవమి రోజుల్లో మాత్రం వేకువ జామున విమలాదేవికి మత్స్య మాంస నైవేద్యాలను రహస్యంగా సమర్పిస్తారు. జగన్నాథ ఆలయం తెరిచి, ప్రాతః హారతి ఇచ్చేలోపునే ఈ తతంగాన్ని ముగిస్తారు. దసరా నవరాత్రుల సమయంలో విమలాదేవి ఉగ్రరూపంలో ఉంటుందని చెబుతారు. అందువల్ల ఈ రోజుల్లో అమ్మవారి దర్శనానికి మహిళలను అనుమతించరు.తారా పీఠంతారాదేవి శక్తిపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌లోని బీర్‌భూమ్‌ జిల్లా రాంపుర్‌హాట్‌ సమీపంలో ద్వారకానది ఒడ్డున ఉంది. తారాదేవి ఆలయంలో అత్యంత అరుదైన తాంత్రిక ఆచారాలు ఉన్నాయి. మహాశ్మశాన తంత్ర సాధనకు ఈ శక్తిపీఠం ప్రసిద్ధి పొందింది. సతీదేవి మూడో కన్ను ఇక్కడ పడిందని పురాణాల కథనం. ఆధునిక కాలంలో బామఖ్యాపగా పేరుపొందిన బామచరణ ఛటోపాధ్యాయ అనే సాధువు ఇక్కడ తారాదేవి సాధన చేసి, సిద్ధి పొందినట్లు ప్రతీతి. తారాపీఠం గర్భగుడిలో రెండు విగ్రహాలు ఉంటాయి. ఒకటి భక్తులకు నేరుగా కనిపించే శిలా విగ్రహం. ఇది శివుడికి పాలిస్తున్న తల్లిగా కనిస్తుంది. దీని వెనుకనే మూడడుగుల లోహ విగ్రహం తారాదేవి ఉగ్రరూపంలో ఉంటుంది. లోహవిగ్రహంపై నిత్యం ఎర్రని సిందూరాన్ని పూసి ఉంచుతారు. ఈ శక్తిపీఠంలో కొబ్బరికాయలు, పండ్లు వంటి వాటితో పాటు మద్య, మాంస నైవేద్యాలను నిత్యం సమర్పిస్తారు. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో యాభైఒక్క శక్తిపీఠాల ప్రతిరూపాలు కూడా ఉన్నాయి.దక్షిణకాళీ పీఠందక్షిణకాళీ శక్తిపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌ రాజధాని కోల్‌కతాలోని కాళీఘాట్‌ ప్రాంతంలో ఉంది. హుగ్లీ నదీతీరంలో వెలసిన ఈ శక్తిపీఠంలో దక్షిణకాళిని భక్తులు ‘భవతారిణి’గా– అంటే, భవసాగరాన్ని దాటించే దేవతగా కొలుస్తారు. సతీదేవి కుడికాలి వేళ్లు ఈ ప్రదేశంలో పడ్డాయని పురాణ కథనం. ఈ ఆలయంలో కాళికాదేవి నల్లరాతి విగ్రహం ఉగ్రరూపంలో పెద్ద కళ్లతో, బయటకు చాపిన బంగారు నాలుకతో దర్శనమిస్తుంది.ఈ ఆలయంలో అరుదైన ఆచారాలు అమలులో ఉన్నాయి. ప్రతినెలా అమావాస్య రోజున ఈ ఆలయంలో ప్రత్యేక హోమాలు, రహస్య పూజలు చేస్తారు. అమ్మవారికి ఎరుపురంగు వస్త్రాలు, గాజులు సమర్పిస్తారు. ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్న వేళ మాంస నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఈ నైవేద్యం కోసం ప్రత్యేకంగా ఉల్లి, వెల్లుల్లి ఉపయోగించకుండా, అల్లం దట్టించి నేతితో వండిన మేకమాంసం వంటకాలను అమ్మవారికి నివేదిస్తారు. దసరా నవరాత్రి వేడుకలు, కాళికాపూజ పర్వదినం సందర్భంగా ఈ శక్తిపీఠంలో ప్రత్యేక పూజలు, హోమాలు జరుపుతారు.త్రిపురసుందరీ పీఠంత్రిపురసుందరీ శక్తిపీఠం త్రిపురలోని ఉదయపూర్‌లో ఉంది. ఈ శక్తిపీఠంలో అమ్మవారి విగ్రహం కూర్మపీఠంపై కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయం వెనుక ‘కల్యాణసాగర్‌’ అనే పెద్దచెరువు ఉంటుంది. అందులో వందలాది ఏళ్లనాటి తాబేళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో ఉంటాయి. సతీదేవి ఎడమకాలి చిటికెన వేలు ఇక్కడ పడిందని పురాణ కథనం. త్రిపురసుందరీ దేవిని ఇక్కడి స్థానికులు త్రిపురేశ్వరిగా, మాతాబరిగా కొలుస్తారు. ఇక్కడ అమ్మవారికి దూద్‌పెడా వంటి సాత్విక నైవేద్యాలతో పాటు నిత్యం మాంస నైవేద్యాలను కూడా సమర్పిస్తారు. ఇక్కడ గర్భగుడిలో రెండు విగ్రహాలు ఉంటాయి. ఒకటి త్రిపురసుందరీ దేవి పెద్ద రాత్రి విగ్రహం, మరొకటి చిన్నరాతి విగ్రహం. చిన్నరాతి విగ్రహాన్ని భక్తులు ‘ఛొటొ మా’– అంటే, చిన్నతల్లిగా పూజిస్తారు. ఇక్కడ అమ్మవారిని షోడశి రూపంలో ఆరాధిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్న నైవేద్యం కోసం జంతుబలులు జరుగుతాయి. భక్తులు ఈ ఆలయంలో పూజలు జరిపాక ఆలయం వెనుకనే ఉన్న కల్యాణసాగర్‌ చెరువులోని తాబేళ్లకు పేలాలు తినిపించడం ఆచారంగా వస్తోంది. స్థానిక జమాతియా తెగకు చెందిన గిరిజనులు ఏటా తమ గరియా పూజ వేడుకకు ముందుగా ఇక్కడి అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ఆచారంగా కొనసాగుతోంది. దసరా నవరాత్రులతో పాటు దీపావళి రోజున ఇక్కడ కాళీపూజ సందర్భంగా ప్రత్యేక హోమాలు, పూజలు జరుపుతారు.జ్వాలాముఖి పీఠంజ్వాలముఖి శక్తిపీఠం హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ కాంగ్రా జిల్లాలోని శివాలిక్‌ పర్వతశ్రేణులపై ఉంది. జ్వాలాముఖి ఆలయంలో అమ్మవారి విగ్రహం ఉండదు. ఆలయం లోపలి రాతిపగుళ్ల నుంచి నిత్యం ఆరని తొమ్మిది జ్వాలలు మండుతూ ఉంటాయి. వీటినే అమ్మవారి ప్రతిరూపంగా భావించి పూజిస్తుంటారు. ఈ ప్రదేశంలో సతీదేవి నాలుక పడినట్లు పురాణాల కథనం. భక్తులు ఇక్కడి అమ్మవారికి రబ్డీ, ఇతర మిఠాయిలు, పటికబెల్లం, ఒకరకం ధాన్యపు పొడితో తయారుచేసే ‘సతోజా’ అనే నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఎర్రని వస్త్రాలు, గాజులు కానుకలుగా సమర్పిస్తారు. మొక్కుకున్నవారు కొబ్బరికాయలు కొడతారు. చైత్రమాసంలో వచ్చే వసంత నవరాత్రుల్లోను, ఆశ్వయుజమాసంలో వచ్చే దసరా నవరాత్రుల్లోను ఈ శక్తిపీఠంలో ప్రత్యేక తాంత్రిక పూజలు, బలులు జరుపుతారు.బగళాముఖి పీఠంబగళాముఖి శక్తిపీఠం మధ్యప్రదేశ్‌లోని మాల్వా జిల్లా నల్ఖేడాలో లఖుందర్‌ నది ఒడ్డున శ్మశాన వాటిక నడిబొడ్డున ఉంది. పురాణాల్లో ఈ నదిని లక్ష్మణా నదిగా పేర్కొన్నారు. ఇక్కడి అమ్మవారు స్వయంభువుగా వెలసినట్లు భక్తులు విశ్వసిస్తారు. శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశంపై ధర్మరాజు ఇక్కడ అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ శక్తిపీఠంలో అమ్మవారు త్రిశక్తి రూపంలో వెలసింది. ఇక్కడ బగళాముఖి విగ్రహానికి కుడివైపున మహాలక్ష్మి, ఎడమవైపున సరస్వతి విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి. బగళాముఖిని పీతాంబరీదేవిగా కొలుస్తారు. ఈ ఆలయంలో అమ్మవారికి పసుపురంగు వస్త్రాలను, గాజులను, పువ్వులను, నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. బగళాముఖిని స్తంభనశక్తికి అధిదేవతగా ఆరాధిస్తారు. కోర్టు వివాదాల్లో ఉన్నవారు, రాజకీయ నాయకులు ప్రత్యర్థులపై గెలుపు కోసం బగళాముఖికి ప్రత్యేక పూజలు జరుపుతారు. శత్రు నివారణ కోసం ఎండు మిరపకాయలతో హోమం జరుపుతారు. ఈ ఆలయం శ్మశాన వాటిక నడిబొడ్డున ఉండటం వల్ల ఇక్కడ తాంత్రిక పూజలు జరుపుతారు. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో శతాబ్దాలుగా వెలుగుతున్న అఖండజ్యోతి ఉంది. ఈ అఖండజ్యోతిని దర్శించుకుంటే కష్టాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల నమ్మకం. దసరా నవరాత్రులు, బగళాముఖి జయంతి రోజుల్లో ఇక్కడ విశేషంగా తాంత్రిక పూజలు జరుపుతారు.అష్టాదశ శక్తిపీఠాలులంకాయాం శాంకరీ దేవీ కామాక్షీ కంచికాపురేప్రద్యుమ్నే శృంఖలాదేవీ, చాముండీ క్రౌంచపట్టణేఅలంపురే జోగులాంబా శ్రీశైలే భ్రమరాంబికాకొల్హాపురే మహాలక్ష్మీ, మాధుర్యే ఏకవీరికాఉజ్జయిన్యాం మహంకాళీ పీఠికాయాం పురుహూతికా ఓఢ్యాయాం గిరిజాదేవీ మాణిక్యా దక్షవాటికే.హరిక్షేత్రే కామరూపా ప్రయాగే మాధవేశ్వరీ జ్వాలాయాం వైష్ణవీ దేవీ, గయా మాంగల్యగౌరికావారాణస్యాం విశాలాక్షీ కాశ్మీరేషు సరస్వతీఅష్టాదశ సుపీఠాని యోగినా మపి దుర్లభమ్‌.ఆదిశంకర విరచితమైన ఈ స్తోత్రం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలను ప్రస్తావిస్తోంది. వీటిలో శాంకరీ పీఠం శ్రీలంకలోని త్రింకోమలిలో ఉంది. కామాక్షీ పీఠం తమిళనాడులోని కాంచీపురంలో ఉంది. శృంఖలాపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌లోని హుగ్లీలో ఉంది. చాముండీ పీఠం కర్ణాటకలోని మైసూరులో ఉంది. జోగులాంబ తెలంగాణలోని ఆలంపురంలో ఉంది. భ్రమరాంబికా పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీశైలంలో ఉంది. మహాలక్ష్మీ పీఠం మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్‌లో ఉంది. ఏకవీరికా పీఠం మహారాష్ట్రలోని మాహూర్‌లో ఉంది. మహాకాళీ పీఠం మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయినిలో ఉంది. పురుహూతికా పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పిఠాపురంలో ఉంది. గిరిజా పీఠం ఒడిశాలోని జాజ్‌పూర్‌లో ఉంది. మాణిక్యాంబ పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ద్రాక్షారామంలో ఉంది. మాధవేశ్వరీ పీఠం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో ఉంది. వైష్ణవీపీఠం హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ కాంగ్రాలో ఉంది. మంగళగౌరీ పీఠం బిహార్‌లోని గయలో ఉంది. సరస్వతీ పీఠం పాక్‌ ఆక్రమిత కశ్మీర్‌ ప్రాంతంలో ఉంది.అరుదైన దసరా ఆచారాలుకొన్ని శక్తిపీఠాల్లో దసరా నవరాత్రుల సందర్భంగా అరుదైన ఆచారాలను పాటిస్తారు. దసరా సందర్భంగా వివిధ ప్రాంతాల్లో కొన్ని విలక్షణమైన ఆచారాలను పాటిస్తారు. అలాంటి కొన్ని అరుదైన దసరా ఆచారాలు...అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ దసరా వేడుకలను పదిరోజులు జరుపుకొంటారు. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్‌లో మాత్రం దసరా వేడుకలను ఏకంగా డెబ్బయి ఐదు రోజుల పాటు జరుపుకొంటారు. ‘బస్తర్‌ దసరా’ అత్యంత సుదీర్ఘ దసరా వేడుకగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఈ ఆచారం పదిహేనో శతాబ్ది తొలినాళ్ల నుంచి ఇక్కడ కొనసాగుతోంది. కాకతీయ వంశానికి చెందిన పురుషోత్తమ దేవుడి కాలంలో 1408 నుంచి ఇక్కడ డెబ్బయి ఐదు రోజుల దసరా వేడుకలు మొదలయ్యాయని చెబుతారు. ఈ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న దంతేశ్వరీ ఆలయం వద్దకు చుట్టుపక్కల ఉన్న గ్రామదేవతలను ఊరేగింపుగా తీసుకువస్తారు. ఈ సందర్భంగా స్థానిక రాజవంశీకులతో గిరిజన నాయకులు, స్థానిక ప్రజలు సమావేశమవుతారు. ఈ సమావేశాన్ని ‘మురియా దర్బార్‌’ అంటారు. నవరాత్రుల చివరి రోజుల్లో భారీ కలపతో తయారుచేసిన రథాన్ని అడవిలో ఊరేగించడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. తమిళనాడు కులశేఖరపట్నంలో ఉన్న ముత్తారమ్మ ఆలయంలో దసరా నవరాత్రులలో ప్రత్యేక పూజలు జరపడమే కాకుండా, భక్తులు రకరకాల వేషాలు ధరిస్తారు. వేషాలతో వీథుల్లో సంచరిస్తూ భిక్షాటన చేసి, వచ్చిన డబ్బును అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. ఒడిశాలోని పూరీలో దసరా నవరాత్రుల సందర్భంగా ‘గొసాని’ జాతర జరుపుతారు. ఈ జాతరలో భాగంగా వీథుల్లో మహిషాసురమర్దని రూపంలో అమ్మవారి భారీ విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. ముగింపు రోజున ఈ విగ్రహాలను జగన్నాథ ఆలయ సింహద్వారం వద్దకు తీసుకువచ్చి, పూజలు జరిపిన తర్వాత సముద్రంలో నిమజ్జనం చేస్తారు. కోల్‌కతాలో నవరాత్రి వేడుకలు ముగిశాక అమ్మవారి విగ్రహాలను నిమజ్జనానికి తరలించే ఊరేగింపులో మహిళలు ‘సిందూర్‌ ఖెళా’ ఆడతారు. ఈ వేడుక హోలీ పండుగను తలపిస్తుంది. ఊరేగింపులో పాల్గొనే మహిళలు ఒకరికొకరు ముఖాలకు సిందూరం పూసుకుంటారు. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులులో దసరా వేడుకలు విభిన్నంగా జరుగుతాయి. మిగిలిన ప్రాంతాల్లో దసరా వేడుకలు విజయదశమితో ముగుస్తాయి. ఇక్కడ మాత్రం విజయదశమి రోజు నుంచే అసలు వేడుకలు మొదలవుతాయి. ఈ వేడుకలు ‘కులు దసరా’గా పేరు పొందాయి. కులు ప్రజలు ‘రఘునాథ్‌ జీ’గా శ్రీరాముడిని ప్రధానదైవంగా ఆరాధిస్తారు. దసరా రోజు నుంచి వారం రోజుల పాటు స్థానిక దేవతలను కులుమైదానంలో కొలువుదీర్చిన రఘునాథ్‌జీ వద్దకు ఊరేగింపుగా తీసుకువచ్చి జాతర జరుపుతారు. భారత ఉపఖండ ప్రాంతంలోనే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా దసరా వేడుకలను హిందువులు ఘనంగా జరుపుకొంటారు. ఒక్కో ప్రాంతంలో వేడుకలు ఒక్కో తీరులో జరుగుతాయి. ఒక్కో ఆలయంలో ఒక్కోరకమైన వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. ఒక్కో శక్తిపీఠంలో ఒక్కో రకమైన విలక్షణ ఆచారాలను పాటిస్తారు. ఆచార భేదాలు ఎన్ని ఉన్నా, అందరూ జగన్మాతను శక్తి స్వరూపంగానే ఆరాధిస్తారు. దసరావేడుకల్లో సర్వం శక్తిమయంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ రాశి వారికి ధన, వస్తులాభాలు

గ్రహం అనుగ్రహం: శ్రీ పరాభవ నామ సంవత్సరం, దక్షిణాయనం, శరదృతువు, ఆశ్వయుజ మాసం, తిథి: శు.అష్టమి పూర్తి (24గంటలు), నక్షత్రం: పూర్వాషాఢ ఉ.11.47 వరకు, తదుపరి ఉత్తరాషాఢ, వర్జ్యం: రా.7.53 నుండి 9.41 వరకు, దుర్ముహూర్తం: సా.4.01 నుండి 4.48 వరకు, అమృత ఘడియలు: లేవు, దుర్గాష్టమి.సూర్యోదయం : 5.56సూర్యాస్తమయం : 5.34రాహుకాలం : సా.4.30 నుంచి 6.00 వరకుయమగండం : ప.12.00 నుంచి 1.30 వరకుమేషం... కొత్త రుణాలు చేయాల్సిన పరిస్థితి. దూరప్రయాణాలు. సోదరులతో విభేదాలు. మీ కష్టం ఇతరులకు ఉపయోగిస్తుంది. అనారోగ్యం. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలు మందగిస్తాయి.వృషభం... పరిస్థితులు అనుకూలించవు. వ్యయప్రయాసలు. బంధువుల నుండి సమస్యలు. ఆరోగ్యం కొంత ఇబ్బంది కలిగిస్తుంది. ఖర్చులు అధికం. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో కొత్త వివాదాలు.మిథునం... చిన్ననాటి మిత్రుల నుండి ఆహ్వానాలు. విందువినోదాలు. వాహనయోగం. చర్చలు సఫలం. ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలు తెలుస్తాయి. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలు అనుకూలిస్తాయి.కర్కాటకం... పలుకుబడి మరింత పెరుగుతుంది. ఆత్మీయుల ఆదరణ లభిస్తుంది. వస్తు, వస్త్రలాభాలు. పాతమిత్రులను కలుసుకుంటారు. ఆలయ దర్శనాలు. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలు ఆశాజనకంగా ఉంటాయి.సింహం... సన్నిహితుల నుండి మాటపడతారు. ఆర్థిక పరిస్థితి అగమ్యగోచరంగా ఉంటుంది. ఎంత శ్రమించినా ఫలితం శూన్యం. ప్రయాణాలు వాయిదా. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో చికాకులు.కన్య... కొన్ని విషయాలలో పొరపాట్లు దొర్లుతాయి. ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు. ప్రయాణాలు. ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ వహించండి. మానసిక అశాంతి. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో చికాకులు.తుల... పనుల్లో విజయం. ఆప్తుల నుండి ముఖ్య సమాచారం. ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు తీరతాయి. ఆలోచనలు అమలు చేస్తారు. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో నూతనోత్సాహం.వృశ్చికం... సన్నిహితులతో కలహాలు. రుణయత్నాలు ముమ్మరం చేస్తారు. ఆకస్మిక ప్రయాణాలు. ఆరోగ్య సమస్యలు. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలు నిదానిస్తాయి.ధనుస్సు... వ్యవహారాలలో కీలక పాత్ర∙పోషిస్తారు. సమాజసేవలో పాల్గొంటారు. రావలసిన డబ్బు అందుతుంది. వస్తులాభాలు. దైవచింతన. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో గందరగోళం తొలగుతుంది.మకరం... ఉద్యోగయత్నాలు అనుకూలిస్తాయి. చిన్ననాటి మిత్రులను కలుసుకుంటారు. ఆత్మీయులతో ఆనందంగా గడుపుతారు. వాహనయోగం. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో పురోగతి.కుంభం... దూరప్రాంతాల నుండి కీలక సమాచారం. విందువినోదాలు. ఆలోచనలు అమలు చేస్తారు. వాహనసౌఖ్యం. ముఖ్య నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో మీదే పైచేయి.మీనం... బంధువులతో వివాదాలు. ప్రయాణాలు ముందుకు సాగవు. ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ వహించండి. సోదరుల నుండి ఒత్తిడులు. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాలలో కొత్త చిక్కులు.

ఈ వారం మీ రాశి ఫలాలు ఎలా ఉన్నాయంటే..?

మేషం...కొత్త విషయాలు తెలుసుకుంటారు. పలుకుబడి పెరుగుతుంది. నూతన వ్యక్తుల పరిచయాలు .దేవాలయాలు సందర్శిస్తారు. ఆదాయానికి లోటు ఉండదు. ఇంటాబయటా అనుకూలమైన వాతావరణం. మీ భావాలను కుటుంబసభ్యులు గౌరవిస్తారు. వాహనాలు,భూములు కొంటారు. వ్యాపారులకు ఊహించని లాభాలు అందుతాయి, అనుకున్న పెట్టుబడులు సమకూరతాయి. ఉద్యోగులకు సంతోషకరమైన సమాచారం. పారిశ్రామికవేత్తలకు మరింత ఉత్సాహవంతంగా ఉంటుంది. వారం ప్రారంభంలో వృథా ఖర్చులు. శారీరక రుగ్మతలు. ఆకస్మిక ప్రయాణాలు. ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రంగులు. శ్రీదక్షిణామూర్తి స్తోత్రాలు పఠించండి.వృషభం....కొద్దిపాటి చికాకులు నెలకొన్నా క్రమేపీ అనుకూలిస్తుంది. రాబడి అనూహ్యంగా పెరిగి అప్పులు తీరుస్తారు. కార్యక్రమాలు సకాలంలో పూర్తి చేస్తారు. అనుకున్నది సాధించాలన్న పట్టుదలతో ముందడుగు వేస్తారు. వాహనాలు కొనుగోలు చేస్తారు. విద్యార్థులకు కొత్త అవకాశాలు. వేడుకల్లో పాల్గొంటారు. చిన్ననాటి స్నేహితులను కలుసుకుంటారు. వ్యాపారులకు లాభసాటిగా ఉంటుంది. ఉద్యోగులకు అనుకూల మార్పులు. రాజకీయవర్గాలకు నూతనోత్సాహం. వారం ప్రారంభంలో వివాదాలు. ఆరోగ్య సమస్యలు. మానసిక అశాంతి. తెలుపు, గులాబీ రంగులు. విష్ణుసహస్రనామ పారాయణ చేయండి.మిథునం...శ్రమ çఫలించే సమయం. కార్యక్రమాల్లో విజయం సాధిస్తారు. అనుకున్న కాంట్రాక్టులు దక్కించుకుంటారు. వివాహ , ఉద్యోగ ప్రయత్నాలు కలిసివస్తాయి. తీర్థయాత్రలు చేస్తారు. మీ నిర్ణయాలు కుటుంబసభ్యులను ఆకట్టుకుంటాయి. ఆదాయం ఆశాజనకంగా ఉంటుంది. ఆకస్మిక ధనలాభ సూచనలు. కుటుంబసమస్యలు నేర్పుగా పరిష్కరించుకుంటారు. వ్యాపారులు పెట్టుబడులు సమకూర్చుకుంటారు. లాభాలు ఆర్జిస్తారు. ఉద్యోగులకు విధి నిర్వహణలో ఆటంకాలు తొలగుతాయి. పారిశ్రామిక, రాజకీయవర్గాలకు మరింత అనుకూల సమయం. వారం మధ్యలో శారీరక రుగ్మతలు. సోదరులతో కలహాలు. మనశ్శాంతి లోపిస్తుంది. నేరేడు, ఎరుపు రంగులు. సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరుని పూజించండి. కర్కాటకం...కొత్త కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుడతారు. ఆలోచనలు కార్యరూపం దాలుస్తాయి. చిరకాల ప్రత్యర్థులకు స్నేహహస్తం అందిస్తారు. సంఘంలో పలుకుబడి పెరుగుతుంది. కొత్త వ్యూహాలు అమలు చేసి అందర్నీ ఆశ్చర్యపరుస్తారు. సోదరులు, సోదరీలతో సఖ్యత ఏర్పడుతుంది. ఆరోగ్యం కుదుటపడి ఉపశమనం పొందుతారు. పాతబాకీలు వసూలవుతాయి. అప్పులు తీరుస్తారు. ఇంటిలో శుభకార్యాలు నిర్వహిస్తారు. వ్యాపారులు కొత్త పెట్టుబడులు సమకూరతాయి. ఉద్యోగులకు హోదాలు దక్కే అవకాశం. కళాకారులు, వైద్యరంగం వారికి అనూహ్యమైన గౌరవం దక్కుతుంది. వారం చివరిలో అనుకోని ఖర్చులు. ఆరోగ్యభంగం. బంధువులతో వైరం. పసుపు, నేరేడు రంగులు. శ్రీలక్ష్మీస్తోత్రాలు పఠించండి.సింహం...ఇంతకాలం పడిన కష్టం ఫలిస్తుంది. నూతనోత్సాహంతో కార్యక్రమాలు పూర్తి చేస్తారు. అందరిలోనూ ప్రత్యేకత సాధిస్తారు. చిన్ననాటì æస్నేహితులను కలుసుకుని ఉల్లాసంగా గడుపుతారు. వాహనాలు, ఆభరణాలు కొంటారు. దేవాలయాలు సందర్శిస్తారు. ఆదాయం ఆశాజనకమే. కొన్ని బాకీలు వసూలవుతాయి. కుటుంబసభ్యులతో సఖ్యత నెలకొంటుంది. వివాదాల నుంచి బయటపడతారు. వ్యాపారులకు అనుకున్న లాభాలు దక్కుతాయి. ఉద్యోగులకు ప్రమోషన్లు దక్కుతాయి. పారిశ్రామిక, కళారంగాలవారు అనుకున్న ప్రగతి సాధిస్తారు. వారం చివరిలో ఆస్తి వివాదాలు. దూరప్రయాణాలు. అనారోగ్యం. గులాబీ,తెలుపు రంగులు. కాలభైరవాష్టకం పఠించండి.కన్య...కార్యక్రమాలలో విజయం సాధిస్తారు. పలుకుబడి పెరుగుతుంది. మీ ఆశయాలు నెరవేరడంలో కుటుంబసభ్యుల సహకారం అందుతుంది. భూ, వాహనయోగాలు. ఎంతటి వారినైనా మాటలతో ఆకట్టుకుంటారు. విద్యార్థులకు శుభవార్తలు. శుభకార్యాల రీత్యా ఖర్చులు. డబ్బు కోసం ఇబ్బందులు తొలగుతాయి. ఇంటిలో శుభకార్యాలు నిర్వహిస్తారు. వ్యాపారులకు కొత్త పెట్టుబడులు సమకూరతాయి. ఉద్యోగులు సమస్యలు తీరి ఒడ్డునపడతారు. పారిశ్రామిక, కళారంగాల వారికి విదేశీ పర్యటనలు ఉంటాయి. వారం ప్రారంభంలో మానసిక ఆందోళన. శారీరకరుగ్మతలు. స్నేహితులతో తగాదాలు. పసుపు, ఆకుపచ్చరంగులు. దేవీఖడ్గమాల పఠించండి.తుల...కొన్ని సమస్యలు తీరి ప్రశాంతత చేకూరుతుంది. పాత విషయాలు గుర్తు చేసుకుంటారు.. కార్యజయం. వాహనాలు, స్థలాలు కొనుగోలు చేస్తారు. చిరకాల ప్రత్యర్థులు అనుకూలురుగా మారతారు.ఆలోచనలు కార్యరూపం దాలుస్తాయి. ఇంతకాలం పడిన కష్టం ఫలిస్తుంది. ధార్మిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటారు. అదనపు ఆదాయం సమకూరుతుంది. అన్నింటా కుటుంబసభ్యులు సహకరిస్తారు. వ్యాపారులకు అధిక లాభాలు అందుతాయి. ఉద్యోగులకు కోరుకున్న మార్పులు ఉండవచ్చు. కళాకారులు అవకాశాలు అప్రయత్నంగా పొందుతారు. వారం మధ్యలో ఆస్తి వివాదాలు. విలువైన డాక్యుమెంట్లు జాగ్రత్త. స్వల్ప అనారోగ్యం. ఎరుపు, నేరేడు రంగులు. కనకధారా స్తోత్రాలు పఠించండి. వృశ్చికం...ఆదాయం ఆశించినంతగా లేక అప్పులు చేయాల్సిన పరిస్థితి. ఆలోచనలు స్థిరంగా ఉండవు. కుటుంబసమస్యలు వేధిస్తాయి. కాంట్రాక్టులు చేజారవచ్చు. నిర్ణయాలలో ఆచితూచి వ్యవహరించాలి. తీర్థయాత్రలు చేస్తారు. ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ వహించండి. బంధువులు, స్నేహితులతో విరోధాలు. తరచూ ప్రయాణాలు. దేవాలయ దర్శనాలు. వ్యాపారులకు ఒడిదుడుకులు. ఉద్యోగులకు పనిభారం.పారిశ్రామికవేత్తలకు ఒత్తిడులు పెరుగుతాయి. వారం మధ్యలో శుభవార్తలు. వాహనయోగం. ఆస్తి ఒప్పందాలు. ఆకుపచ్చ, గులాబీ రంగులు. శ్రీనృసింహస్తోత్రాలు పఠించండి. ధనుస్సు...క్రమేపీ ఆదాయం మెరుగుపడుతుంది. ఇంటాబయటా అనుకూల పరిస్థితులు నెలకొని ముందుకు సాగుతారు. కార్యక్రమాలు సమయానికి పూర్తి చేస్తారు. చిన్ననాటి స్నేహితులను కలుసుకుంటారు. బంధువులతో ముఖ్య విషయాలపై చర్చిస్తారు. విద్యార్థుల కృషి ఫలిస్తుంది. ఆస్తి వ్యవహారాలు కొలిక్కి వస్తాయి. ధార్మిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటారు. వ్యాపారులకు కొత్త ఆశలుచిగురిస్తాయి. ఉద్యోగులకు ఉన్నత పోస్టులు దక్కే అవకాశం. రాజకీయవర్గాలకు అనూహ్యమైన పిలుపు రావచ్చు. వారం చివరిలో వృథా ఖర్చులు. మనశ్శాంతి లోపిస్తుంది. దూరప్రయాణాలు. ఆకుపచ్చ, నేరేడు రంగులు. శ్రీ ఇంద్రాక్షిస్తుతి మంచిది. మకరం...కొత్త కార్యక్రమాలు చేపడతారు. ఆత్మీయుల నుంచి సహాయం అందుతుంది. అదనపు ఆదాయం సమకూరి అప్పులు తీరతాయి. విద్యార్థుల్లోని ప్రతిభ వెలుగులోకి రాగలదు. వాహనాలు, స్థలాలు కొనుగోలు చేస్తారు. కాంట్రాక్టర్లకు అనుకూల సమయం. అందరిలోనూ గుర్తింపు పొందుతారు. ఇంటి నిర్మాణాలు చేపడతారు. వ్యాపారులకు అనుకోని లాభాలు. పెట్టుబడులు అందుకుంటారు. ఉద్యోగులకు ఒడిదుడుకులు తొలగుతాయి. కళాకారులకు అనుకోని అవకాశాలు. వారం ప్రారంభంలో అనారోగ్యం, ఔషధసేవనం. ఆకస్మిక ప్రయాణాలు. తెలుపు, నీలం రంగులు. ఆదిత్య హృదయం పఠించండి.కుంభం...కొత్త కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుడతారు. ఆలోచనలు అమలు చేస్తారు. అందరిలోనూ గౌరవం పెరుగుతుంది. ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటనలు ఎదురవుతాయి. సోదరులు, సోదరీలతో సఖ్యత నెలకొంటుంది. సమస్యల నుంచి బయటపడతారు. దేవాలయ దర్శనాలు. కాంట్రాక్టర్లకు ఉత్సాహవంతంగా ఉంటుంది. వ్యాపారులకు అధిక లాభాలు. ఉద్యోగులకు ఒత్తిడులు తొలగుతాయి. వైద్యులు, పారిశ్రామికవేత్తలకు సంతోషకర సమాచారం. వారం చివరిలో అనుకోని తగాదాలు. శారీరక రుగ్మతలు. ఖర్చులు. నేరేడు, నలుపు రంగులు. శివస్తుతి మంచిది.మీనం...కొత్త విషయాలు తెలుస్తాయి. పలుకుబడి కలిగిన వారి పరిచయాలు. అందరిలోనూ పరపతి పెరుగుతుంది. నిరుద్యోగులకు శుభవార్తలు. అదనపు ఆదాయం సమకూరుతుంది. ఆకస్మిక ధనలబ్ధి. కుటుంబసమస్యల బయటపడతారు. కాంట్రాక్టర్లకు శుభవార్తలు. భూములు కొనుగోలు చేస్తారు. చిన్ననాటి స్నేహితులను కలుసుకుంటారు. గతానుభవాలను గుర్తుకు తెచ్చుకుంటారు. వాహనాలు, ఆభరణాలు కొంటారు. వ్యాపారులకు అధికలాభాలు లభించే వీలుంది. ఉద్యోగులకు పదోన్నతులు రాగలవు.కళాకారులకు విదేశీ పర్యటనలు. వారం చివరిలో అనారోగ్యం. ఆకస్మిక ప్రయాణాలు. పసుపు, గులాబీ రంగులు. నవగ్రహ స్తోత్రాలు పఠించండి.

మళ్లీ కథ మొదటికేనా?

పోలవరం ప్రధాన డ్యామ్‌కు గుండెకాయ డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌. గోదావరి నదీగర్భంలో లోతైన ఇసుక పొరలను చీల్చుకుంటూ రాతి పొరల లోపలికి దిగే ఈ భూగర్భ గోడే... దానిపై నిర్మిస్తున్న ‘ఎర్త్‌ కోర్‌ రాక్‌ ఫిల్‌ డ్యామ్‌’ కింద నుంచి నీటి ఊటను ఆపి, మెయిన్‌ డ్యామ్‌ కొట్టుకుపోకుండా కాపాడేది. దానిపై డ్యాం కట్టాక, గరిష్ఠంగా 97.6 మీటర్ల లోతు వరకు ఉన్న ఈ డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ను మళ్లీ చూడటం గానీ, బాగుచేయడం గానీ దాదాపు అసాధ్యం. అందుకే డ్యాం కట్టే ముందే డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ నాణ్యతను పూర్తిగా నిగ్గు తేల్చడం కనీస సాంకేతిక నియమం. కానీ నలుగురు విదేశీ నిపుణులతో కూడిన ‘ప్యానెల్‌ ఆఫ్‌ ఎక్స్‌పర్ట్స్‌’ ఇచ్చిన నివేదికను నిశితంగా పరిశీలిస్తే ‘ఫిట్‌’ అన్న వారి రిపోర్ట్‌ వెనుక ధృవీకరించని సమాచారం, సరిపోని పరీక్షలు దర్శనమిస్తున్నాయి.పాత డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ గతంలో చంద్రబాబు ప్రభుత్వ హయాంలోనే నిర్మించారు. డీపీఆర్‌ ప్రకారం స్పిల్‌వే, స్పిల్‌ చానల్‌ పూర్తి చేసి నదిని మళ్లించి, కాఫర్‌ డ్యాంలు పూర్తయ్యాక డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ కట్టాలి. ఆ నిర్మాణక్రమాన్ని పక్కనపెట్టి రూ. 399 కోట్ల ఖర్చుతో గోడ కట్టేశారు. స్పిల్‌వే పూర్తికాక వరదకు దారి లేకపోవడంతో గోదావరి వరద పోటెత్తి డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. కన్‌స్ట్రక్షన్‌ సీక్వెన్స్ పాటించక పోవడమే దీనికి కారణమని, ఖర్చంతా వృథా అని కాగ్‌ నివేదిక తేల్చింది. చివరకు సుమారు రూ. 990 కోట్లతో పాత గోడకు ఆరు మీటర్ల ఎగువన మరో గోడ కట్టాల్సి వచ్చింది. ఈ చేదు అనుభవం నుంచి గుణ పాఠం నేర్వాల్సిన అదే చంద్రబాబు ప్రభుత్వం ఇప్పుడు మళ్లీ అదే హడావుడికి దిగింది. కొత్త గోడకు వాడాల్సిన కాంక్రీట్‌ మిశ్రమంపై వివాదం తేలకముందే పనులు మొదలుపెట్టారు. ఇప్పుడు డయా ఫ్రమ్‌ వాల్‌ పూర్తి తనిఖీ జరగకుండానే దానిపై డ్యామ్‌ నిర్మాణం చేస్తుండటం సాంకేతికంగా అత్యంత ఘోర మైన తప్పిదం. డయాఫ్రమ్‌ తనిఖీ, ఆమోద రికార్డు లను చూడకుండానే అవి ఉన్నాయని ‘చెప్పారు’, ‘నివే దించారు’ వంటి మాటలతో కొత్త డయాఫ్రమ్‌కు ‘ఫిట్‌’ సర్టిఫికెట్‌ ఇచ్చేసింది విదేశీ నిపుణుల ప్యానెల్‌. గోడ పూర్తి లోతు వరకు కాంక్రీట్‌ నమూనాలు తీసి పరీక్షించాలన్నది ప్యానెల్‌ సొంత సిఫార్సే అయినా, అడుగున ఉన్న గోడ కాంక్రీట్‌ను ఒక్కసారీ పరీక్షించకుండానే కమిటీ ‘ఫిట్‌’ అని తీర్పు ఇచ్చింది. డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ కింది భాగంలో 2 మీటర్లు హార్డ్‌ రాక్‌లో ఎంబెడ్‌ చేయవలసి ఉండగా, అలా చేయకుండా రాక్‌ క్వాలి టీతో సంబంధం లేకుండా రాక్‌ టచ్‌ లెవెల్‌ నుండి 2 మీటర్లు వెళ్లి సరిపెట్టారు. ఇది జియోగ్రాఫికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియా రిపోర్ట్‌లో చేసిన సిఫార్సులకు పూర్తి విరుద్ధం.ప్లాస్టిక్‌ కాంక్రీట్‌ గోడకు ప్రాణం దాని ఫ్లెక్సిబుల్‌ లక్షణమే. అందుకే దాని 28 రోజుల కాంప్రెసివ్‌ స్ట్రెంగ్త్‌ గరిష్ఠంగా 2.5 మెగాపాస్కల్స్‌ దగ్గరే ఉండాలి. కానీ డయాఫ్రమ్‌ నుంచి టెస్టింగ్‌ కోసం తీసిన కోర్ల కాంప్ర సివ్‌ స్ట్రెంగ్త్‌ ఏకంగా 5.3 నుంచి 10.3 మెగాపాస్కల్స్‌ వరకు ఉంది. చాలా కోర్లలో వంగే సామర్థ్యం (స్ట్రెయిన్‌) నిర్దేశిత ప్రమాణం కంటే తక్కువగా ఉంది. నాడు నిర్మాణ క్రమం తప్పి కట్టిన డయాఫ్రమ్‌ వాల్‌ కోసం రూ. 399 కోట్లు నీటిపాలయ్యాయి. ఇప్పుడు సుమారు రూ. 990 కోట్లతో రెండోసారి కట్టిన డయా ఫ్రమ్‌ గోడ సాంకేతిక ప్రమాణాలు తేలకుండానే దానిపై డ్యామ్‌ లేపేస్తున్నారు. గడువుల కోసం సాంకే తిక జాగ్రత్తలను ‘ఆటంకాలు’గా చూసే ఈ ప్రభుత్వ విధానాలు నిజంగా భయం కలిగిస్తున్నాయి. నేడు ‘ఫిట్‌’ అన్న గోడ రేపు గోదావరి ఉధృతి ముందు ‘అన్‌ఫిట్‌’గా తేలితే ఆ మూల్యం చెల్లించేది ప్రజలే. – డా‘‘ కొత్తపల్లి శ్రీనివాస వర్మ, సీనియర్‌ జర్నలిస్టు