breaking news
Devotion
-
కార్తీక మాసంలో ఈ కథ వింటే కలిగే పుణ్యం..
పూర్వం ఆంధ్ర దేశంలో తత్త్వనిష్ఠుడు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు శాస్త్రకోవిదుడు, దయాళువు, దైవభక్తుడు, తీర్థయాత్రా ప్రియుడు. ఒకసారి అతడు తీర్థయాత్రలకు బయలుదేరాడు. కార్తీకమాసంలో అతడు గోదావరి తీరానికి చేరుకున్నాడు. పవిత్ర గోదావరిలో స్నానమాచరించాలని అనుకుని, నది వద్దకు వడి వడిగా అడుగులు వేయసాగాడు.గోదావరి ఒడ్డునే ఒక మర్రి చెట్టు ఉంది. ఆ చెట్టు మీద ముగ్గురు భయంకరాకారులు ఉన్నారు. నది ఒడ్డుకు దగ్గరగా వచ్చే సరికి వారు తత్త్వనిష్ఠుడికి కనిపించారు. పరమ భయంకరంగా ఉన్నవారు కత్తులు, కపాలాలు ధరించి ఉన్నారు. వారు బ్రహ్మరాక్షసులు. వారిని చూడగానే తత్త్వనిష్ఠుడికి భయంతో గుండె జారినంత పనైంది. ఒంట్లో వణుకు పుట్టింది.చెట్టు మీదనున్న రాక్షసులు తత్త్వనిష్ఠుడిని చూశారు. వారు తనను చూడటంతో తత్త్వనిష్ఠుడి భయం రెట్టింపైంది. ప్రాణభయంతో అతడు శ్రీహరిని స్మరిస్తూ మనసులోనే స్తోత్రపఠనం సాగిస్తూ, వెనక్కు తిరిగి పరుగు ప్రారంభించాడు. అతడు పారిపోతుండటం చూసిన బ్రహ్మరాక్షసులు ముగ్గురూ చెట్టు నుంచి కిందకు దూకి, అతడిని వెంబడించడం ప్రారంభించారు.బ్రహ్మరాక్షసులు తరుముకొస్తుండటంతో తత్త్వనిష్ఠుడు శక్తి కొద్ది పరుగు వేగం పెంచాడు. ‘శ్రీహరీ! నారాయణ! ఆపద్బాంధవా! జగద్రక్షకా! పాహిమాం... పాహిమాం...’ అని కేకలు వేస్తూ పరుగు తీస్తుండగా, బ్రహ్మరాక్షసులు మరింత వేగంగా పరుగెడుతూ అతడికి చేరువగా వచ్చారు. అతడు పలికే హరినామం వారి చెవిన పడింది. మరింత దగ్గరయ్యే సరికి తత్త్వనిష్ఠుడి సాత్విక తేజస్సు ప్రస్ఫుటంగా కనిపించింది. ఈ విప్రుడెవరో జ్ఞానిలా ఉన్నాడని తలచారు వారు. నిర్విరామంగా హరినామం చెవిన పడటంతో ఆ ముగ్గురు బ్రహ్మరాక్షసుల్లోనూ జ్ఞానోదయం కలిగింది.బ్రహ్మరాక్షసులు ముగ్గురూ పరుగు వేగాన్ని మరింతగా పెంచి, తత్త్వనిష్ఠుడి ఎదుట నిలిచారు. వారిని చూడటంతోనే తత్త్వనిష్ఠుడు భయంతో వణకసాగాడు. బ్రహ్మరాక్షసులు అతడికి దండప్రణామాలు చేశారు. ‘ఓ విప్రుడా! భయపడకు. నీకు మేము ఎలాంటి హాని కలిగించం. నీ దర్శనంతో మా పాపాలు నశించాయి’ అని పలికి మళ్లీ మళ్లీ దండప్రణామాలు చేశారు.వారి మాటలతో తత్త్వనిష్ఠుడికి మనసు కుదుటపడింది. కాస్త ధైర్యం చిక్కింది. ‘మీరెవరు? ఎలాంటి పాపాలు చేసినందుకు ఇలా మారారు? వివరంగా చెప్పండి. మీ బాధ తొలగే మార్గం చెబుతాను’ అని పలికాడు.ముగ్గురిలో ఒకడు ముందుకొచ్చి, ‘బ్రాహ్మణోత్తమా! ముందుగా నా కథ చెబుతాను, విను.’ అంటూ తన కథ చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు. ‘నేను పూర్వజన్మలో ద్రవిడ దేశంలో ఒక గ్రామాధికారిని. బ్రాహ్మణుడినే కాని, కుటిలుడిని. అధికారాన్ని అడ్డుపెట్టుకుని, చేయరాని పనులన్నీ చేశాను. ఇంటికి వచ్చిన బంధువులకు పట్టెడన్నమైనా పెట్టకపోయేవాణ్ణి. మరణానంతరం నరకబాధలు అనుభవించి, తర్వాత ఈ స్థితికి చేరుకున్నాను’ అని చెప్పి కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు.రెండో బ్రహ్మరాక్షసుడు– ‘విప్రోత్తమా! నేను ఆంధ్రుడిని. భార్యాబిడ్డలతో పంచభక్ష్యాలు తింటూ, తల్లిదండ్రులకు చద్దికూడు పడేసేవాణ్ణి. బంధువులకు, బ్రాహ్మణులకు ఏనాడూ భోజనం పెట్టలేదు. విపరీతంగా ధనార్జన చేసి, ఆ కావరంతో అమాయకులను వేధించేవాణ్ణి. మరణానంతరం నరకానికి చేరుకున్నాను. చివరకు ఇలా పరిణమించాను’ అని దుఃఖిస్తూ చెప్పాడు.మూడో బ్రహ్మరాక్షసుడు– ‘నేను ఆంధ్ర బ్రాహ్మణుడిని. వైష్ణవాలయంలో పూజారిగా ఉండేవాణ్ణి. విధి విధాయకంగా విష్ణుసేవ చేయక నిర్లక్ష్యంగా తిరిగేవాడిని. భార్యాబిడ్డలను నిర్లక్ష్యం చేసి, వేశ్యాలంపటుడినై చేయరాని పాపాలన్నీ చేశాను. మరణించాక నరకానికి చేరుకుని, తుదకు ఇలా మిగిలాను’ అని కన్నీళ్లతో చెప్పాడు.‘నీవే మాకు మోక్షమార్గం చూపాలి’ అని ముగ్గురు బ్రహ్మరాక్షసులూ తత్త్వనిష్ఠుడిని ప్రార్థించారు.‘భయపడకండి. ఇది కార్తీకమాసం, నాతో కార్తీక స్నానానికి రండి’ అని పలికి, తత్త్వనిష్ఠుడు వారిని తనతో పాటు గోదావరిలో స్నానానికి తీసుకువెళ్లాడు. ముందుగా తాను స్నానంచేసి వచ్చి, వారిని స్నానం చేసి రమ్మన్నాడు. వారు స్నానం ముగించుకుని వచ్చాక, తన కార్తీక వ్రతఫలాన్ని ససంకల్పంగా వారికి ధారపోస్తూ, వారిపై నీళ్లు చల్లాడు. వెంటనే వారికి దివ్యరూపాలు వచ్చాయి. వారి ముందు దివ్యరథం నిలిచింది. విష్ణుభటులు వారిని తమతో వైకుంఠానికి తీసుకుపోయారు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..శ్రీ మహావిష్ణువు దశావతారాల్లో మత్సా్యవతారానికి ఆలయాలు అరుదు. ఇలాంటి అరుదైన, పురాతన ఆలయం నేపాల్లోని చంద్రగిరి పట్టణానికి చేరువలో ఉన్న మచ్ఛేగాంవ్ గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయంలో ఏటా వైశాఖమాసంలో మత్స్యమేళా సందర్భంగాను, కార్తీకమాసంలోను భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. కార్తీక పూర్ణిమ రోజున ఈ ఆలయానికి పెద్దసంఖ్యలో భక్తులు వస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలోని కోనేరులో స్నానాలు చేసి, దీపదానాలు చేస్తారు. మత్స్యనారాయణుడికి నైవేద్యంగా ‘మాల్పువా’ సమర్పిస్తారు.ఇదీ చదవండి: పున్నమి రాత్రి ఈ నగరాన్ని చూస్తే మైమరచిపోవాల్సిందే! -
దీపథూన్ వివాదం: సుప్రీంకోర్టు కీలక అదేశాలు
Thiruparankundram Hill Deepathoon Row: తమిళనాడులోని మధురైలోని పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రం తిరుప్పరంకుంద్రం కొండపై కార్తీక దీపం వెలిగించే వివాదానికి సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. నవంబర్ 24న మధురైలోని తిరుపరంకుంద్రం కొండపై ఉన్న వివాదాస్పద 'దీపథూన్' (రాతి స్తంభం) వద్ద కార్తీక దీపాన్ని వెలిగించడానికి సుప్రీంకోర్టు శుక్రవారం అనుమతి ఇచ్చింది. అయితే ఈ ఒక్కసారికి మాత్రమే ఇది పరిమితమని దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఈ కార్యక్రమాన్ని కేవలం అధికారిక ఆలయ బృందం, ప్రభుత్వ అధికారులకు మాత్రమే పరిమితం చేసింది. ఈ స్థల యాజమాన్యం, మతపరమైన ఆచారాలకు సంబంధించిన ప్రధాన వివాదంపై తుది విచారణను పెండింగ్లో ఉంచింది.జస్టిస్ అరవింద్ కుమార్, జస్టిస్ విపుల్ ఎం పంచోలిలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ అనుమతిని కేవలం ఒక్కసారికి మాత్రమే ఇచ్చే తాత్కాలిక ఏర్పాటుగా (one-time interim arrangement) స్పష్టం చేసింది. ఈ అంశంపై గతంలో మద్రాస్ హైకోర్టు తీర్పునకు ఆమోదంగా గానీ, లేదా అక్కడ ఒక స్థిరమైన ఆచారం ఉందనడానికి నిదర్శనంగా గానీ పరిగణించరాదని పేర్కొంది. రాతి స్తంభం వద్ద దీపం వెలిగించే సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధరించాలని హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలలోని కొన్ని భాగాలపై సుప్రీంకోర్టు స్టే విధించింది. ఈ కేసు తదుపరి విచారణ 2027 జనవరి రెండో వారానికి వాయిదా వేసింది.ఇదీ చదవండి: రూ. 50 లక్షల జీతం వదిలి.. ఐఐఎం బెంగళూరు నుంచి సాధ్విగా, తోడుగా తల్లికోర్టు విధించిన ప్రధాన నిబంధనలు:ఆలయ కార్యనిర్వహణాధికారి (EO), భారత పురావస్తు శాఖ (ASI), మధురై పోలీస్ కమిషనర్లతో సంప్రదించి జిల్లా యంత్రాంగం ఆలయ బృందం సంఖ్యను, సభ్యులను నిర్ణయిస్తుంది.జిల్లా కలెక్టర్ ఈ కార్యక్రమాన్ని పర్యవేక్షిస్తారు; దీపం వెలిగించే సమయం, మార్గం మరియు వ్యవధిని ఆయనే ఖరారు చేస్తారు.ఈ ప్రాంతంలో ప్రజలు గుమిగూడటం, ఊరేగింపులు, నిరసనలు ,నినాదాలు చేయడం నిషేధం. పోలీసులు భద్రతను కల్పిస్తారు. అవసరమైతే, వీలును బట్టి సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ (CRPF) సహాయం తీసుకుంటారు.పురావస్తు శాఖ (ASI) పరిరక్షణ నిబంధనలను సూచిస్తుంది. ఆ ప్రాంతంలో తవ్వకాలు, నిర్మాణాలు, ఇంకా ఇతర మార్పులు చేయడం నిషేధం.ఈ కార్యక్రమాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని భవిష్యత్తులో కొండపైకి ప్రవేశించే హక్కు గానీ, ఆక్రమణ లేదా నియంత్రణను గానీ క్లెయిమ్ చేయడానికి వీల్లేదని ధర్మాసనం తేల్చిచెప్పింది. రాబోయే సంవత్సరాల్లో కూడా ఇదే విధంగా అనుమతి కోరడానికి దీనిని సాకుగా చూపకూడదు.అలాగే ప్రస్తుతం ఉన్న ఇతర ప్రదేశాలలో సంప్రదాయ పూజలు, దర్గా, మసీదుకు చట్టబద్ధమైన ప్రవేశం ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా కొనసాగాలి.కాగా తిరుపరంకుంద్రం కొండపై హజ్రత్ సుల్తాన్ సికిందర్ బాదుషా ఔలియా దర్గా మరియు వివాదాస్పద రాతి స్తంభం ఉన్నాయి. వీటి యాజమాన్యం, మతపరమైన స్వభావంపై ఇరువర్గాల మధ్య వివాదం నడుస్తోంది. గురువారం జరిగిన విచారణలో, కొండ శిఖరం మొత్తం తమకే చెందుతుందని దర్గా తరఫు సీనియర్ న్యాయవాది అమిత్ ఆనంద్ తివారీ వాదించారు. 1920 నాటి సివిల్ దావా తీర్పును ప్రస్తావిస్తూ.. దర్గాకు, రాతి స్తంభానికి మధ్య దూరం ఎంత ఉన్నప్పటికీ, శిఖరం పైన ఉన్న మసీదు, ధ్వజస్తంభం, రాతి స్తంభం ఉన్న ప్రాంతం దర్గా ఆస్తిలో భాగమేనని, అక్కడ దీపం వెలిగించే ప్రశ్నే లేదని ఆయన పేర్కొన్నారు.మరోవైపు, వివాదాస్పద ప్రదేశంలో దీపం వెలిగించడాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వం కూడా గతంలో వ్యతిరేకించింది. సర్వే స్తంభాలను మతపరమైన కట్టడాలుగా గుర్తిస్తే, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వేలాది సర్వే స్తంభాలకు మతపరమైన రంగు పులుముకునే ప్రమాదం ఉందని ప్రభుత్వం హెచ్చరించింది.హిందూ మత మరియు ధర్మాదాయ శాఖ (HR&CE) తన అఫిడవిట్లో.. 1923 సివిల్ కోర్టు డిక్రీ, 1931 ప్రివీ కౌన్సిల్ తీర్పు ప్రకారం గుర్తించిన మేరకు కొండపై అరుల్మిగుసుబ్రమణ్యస్వామి ఆలయానికి హక్కులున్నాయని తెలిపింది. అయితే, కొండను మొత్తం పురావస్తు శాఖకు అప్పగించాలన్న డిమాండ్ను వ్యతిరేకించింది. సాంప్రదాయకంగా కొండ దిగువ వాలులో ఉన్న ఉచ్చిపిళ్ళయార్ ఆలయానికి సమీపంలోని 'దీప మండపం' వద్దే కార్తీక దీపం వెలిగిస్తారని, కొండ శిఖరం పైన కాదని స్పష్టం చేసింది. 1862, 1912లలో శిఖరం వద్ద దీపం వెలిగించడానికి జరిగిన ప్రయత్నాలను ప్రస్తావిస్తూ.. దర్గా సమీపంలో కొత్తగా దీపాలు వెలిగించడం వల్ల శాంతిభద్రతల సమస్యలు తలెత్తుతాయని పేర్కొంది.కేసు ప్రస్థానం:2025లో రామ రవికుమార్ అనే భక్తుడు రాతి స్తంభం (హిందూ సంఘాలు దీనినే దీపథూన్గా పిలుస్తాయి) వద్ద కార్తీక దీపం వెలిగించడానికి అనుమతి కోరగా ఆలయ అధికారులు తిరస్కరించారు. దీనిపై ఆయన మద్రాస్ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. 2025 డిసెంబర్ 1న జస్టిస్ జి.ఆర్. స్వామినాథన్ ఆ స్తంభం వద్ద కూడా దీపం వెలిగించాలని ఆదేశించారు. ఆ ఆదేశాలు అమలు కాకపోవడంతో, సీఐఎస్ఎఫ్ (CISF) భద్రతతో వెళ్లి దీపం వెలిగించడానికి రవికుమార్ మరియు మరో పది మందికి అనుమతి ఇచ్చారు. కానీ శాంతిభద్రతల కారణాలతో పోలీసులు వారిని అడ్డుకున్నారు. 2026 జనవరి 6న హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్ సింగిల్ జడ్జి ఆదేశాలను సమర్థించడంతో తమిళనాడు ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.ఈ ఏడాది ఆగస్టులో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అప్పీల్పై నోటీసులు జారీ చేసిన సుప్రీంకోర్టు.. యాజమాన్య హక్కులు, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 25, 26 కింద మత స్వేచ్ఛ, గత న్యాయపరమైన తీర్పుల ప్రభావం వంటి అంశాలను పరిశీలించనుంది. ఆరు వారాల్లోగా కౌంటర్ అఫిడవిట్లు, ఆ తర్వాత మూడు వారాల్లోగా రిజాయిండర్లు దాఖలు చేయాలని కోర్టు కక్షిదారులను ఆదేశించింది.ఇదీ చదవండి: డెబ్యూతోనే ప్రశంసలు : ఒరాకిల్ నుంచి ‘తార’ గా ఎవరీ భామ? -
భక్తులకు శుభవార్త : ప్రతిరోజూ అదనంగా 5,000 వర్చువల్ క్యూ స్లాట్లు
Virtual Queue Slots for Sabarimala Darshan ట్రావెన్కోర్ దేవస్థానం బోర్డు అయ్యప్ప భక్తులకు శుభవార్త అందించింది. నవంబర్ 30 వరకు వర్చువల్ క్యూ విధానం ద్వారా శబరిమలలో రోజుకు 5,000 మంది యాత్రికులకు అదనంగా దర్శనం చేసుకునేందుకు అవకాశం కల్పించాలని నిర్ణయించింది.ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న మండల-మకరవిళక్కు యాత్రా సీజన్లో ఎక్కువ మంది భక్తులకు దర్శనం కల్పించేందుకు, ప్రతిరోజూ అదనపు వర్చువల్ క్యూ బుకింగ్ సౌకర్యాన్ని అందుబాటులోకి తెస్తున్నట్లు బోర్డు ప్రజా సంబంధాల విభాగం ప్రకటించింది.అదనపు వర్చువల్ క్యూ బుకింగ్లు ప్రతిరోజూ అందుబాటులోకి వస్తాయి. అలాగే ఎక్కువ మంది భక్తులకు దర్శనం కల్పించేందుకు, నవంబర్ 21, 22 తేదీలలో 'స్పాట్ బుకింగ్' (నేరుగా బుక్ చేసుకునే) అవకాశాలను కూడా తదనుగుణంగా పెంచాలని బోర్డు నిర్ణయించింది. తాము కోరుకున్న తేదీలలో వర్చువల్ క్యూ లేదా స్పాట్ బుకింగ్ స్లాట్లను పొందలేని యాత్రికులకు ఈ అదనపు ఏర్పాట్లు ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయని భావిస్తున్నారు. ఇంకా స్పాట్ బుకింగ్ స్లాట్లను పొందలేని భక్తులు ఈ అదనపు సదుపాయాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని ట్రావెన్కోర్ దేవస్థానం బోర్డు కోరింది. -
హరి ప్రబోధనం తులసీ కల్యాణం
హరి ప్రబోధనం తులసీ కల్యాణంభారతీయ సనాతన ధర్మంలో కార్తీక మాసానికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. హరిహరులకు ప్రీతిపాత్రమైన ఈ మాసంలో ప్రతి తిథి ఒక పర్వదినమే. ముఖ్యంగా కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశిని ‘ప్రబోధిని ఏకాదశి’ గా, ఆ మరుసటి రోజైన కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశిని ‘క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి’ గా భక్తులు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. ఈ రెండు రోజులు కేవలం ఆధ్యాత్మిక సాధనకే కాకుండా, ప్రకృతి ఆరాధనకు కూడా ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) నాడు యోగనిద్రలోకి వెళ్లిన శ్రీమహావిష్ణువు, నాలుగు నెలల పాటు క్షీరసాగరంలో శయనించి ఉంటారు. ఈ కాలాన్ని ‘చాతుర్మాస్యం’ అంటారు. తిరిగి కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నాడు స్వామివారు యోగనిద్ర నుండి మేల్కొంటారు. భగవంతుడు మేల్కొనే పవిత్ర దినం కాబట్టి దీనిని ప్రబోధిని ఏకాదశి, దేవోత్థాన ఏకాదశి అని పిలుస్తారు.ఈ రోజున ఉపవాసం ఉండి, రాత్రి జాగరణ చేయడం వల్ల వేయి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద రాజసూయ యాగాలు చేసినంత పుణ్యఫలం లభిస్తుందని పద్మపురాణం పేర్కొంటోంది. చాతుర్మాస్య దీక్ష ముగిసే రోజు కావడంతో వివాహాలు, గృహప్రవేశాలు వంటి సకల శుభకార్యాలకు ఈ రోజు నుండే తిరిగి అంకురార్పణ జరుగుతుంది.పాలసముద్ర మథనం.. క్షీరాబ్ధి ద్వాదశిప్రబోధిని ఏకాదశి మరుసటి రోజైన కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశిని క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి అంటారు. వాడుకలో దీనిని ‘చిలుకు ద్వాదశి’ అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. దేవతలు, రాక్షసులు కలిసి అమృతం కోసం పాలసముద్రాన్ని (క్షీరాబ్ధిని) మథించిన పవిత్రమైన రోజు ఇదే. ఈ మథనంలోనే శ్రీమహాలక్ష్మి, కల్పవృక్షం, కామధేనువు వంటి దివ్య వస్తువులు ఉద్భవించాయి. యోగనిద్ర నుండి మేల్కొన్న శ్రీ మహావిష్ణువు, సకల దేవతలతో కలిసి లక్ష్మీసమేతంగా బృందావనంలోకి (తులసి వనంలోకి) ప్రవేశించే శుభదినం ఇదే.తులసి – దామోదర కల్యాణ మహోత్సవంక్షీరాబ్ధి ద్వాదశి పర్వదినంలో అత్యంత ప్రధానమైన ఘట్టం తులసి కల్యాణం. పురాణాల ప్రకారం, జలంధరుడు అనే రాక్షసుడి భార్య బంద పరమ పతివ్రత. లోకకల్యాణం కోసం శ్రీమహావిష్ణువు ఆమె పాతివ్రత్యానికి భంగం కలిగించడంతో, ఆగ్రహించిన బృంద విష్ణుమూర్తిని శిలగా మారమని శపిస్తుంది. ఆ శాపం వల్లే విష్ణువు ‘సాలగ్రామ’ శిలగా మారాడు. అనంతరం బృంద అగ్నిప్రవేశం చేయగా, ఆమె భస్మం నుండి ‘తులసి’ మొక్క ఉద్భవించింది.బృంద భక్తికి, త్యాగానికి మెచ్చిన శ్రీమహావిష్ణువు, తులసిని తన హృదయంలో స్థానాన్ని ఇస్తానని, కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి నాడు సాలగ్రామ రూపంలో వివాహం చేసుకుంటానని వరం ఇచ్చాడు. అందుకే ఈ రోజు సాయంత్రం తులసి కోట వద్ద ఉసిరికాయ కొమ్మను (విష్ణు ప్రతిరూపం) నాటి, తులసి మాతకు, దామోదరుడికి శాస్త్రోక్తంగా వివాహం జరిపిస్తారు.ఆచరించాల్సిన విధివిధానాలుద్వాదశి పారణ: ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉన్నవారు, ద్వాదశి నాడు ఉదయాన్నే స్నానమాచరించి, తులసి పూజ చేసిన తర్వాత భోజనం పారణ) చేయాలి.కల్యాణ వేడుక: సాయంత్రం తులసి కోటను రంగవల్లులతో అలంకరించి, తులసి మొక్కకు నూతన వస్త్రాలు సమర్పించాలి. ఉసిరి కొమ్మను వరుడిగా, తులసిని వధువుగా భావించి పసుపు కొమ్ముతో మాంగల్యధారణ చేయాలి.దీపదానం, నైవేద్యం: ఉసిరికాయలపై ఒత్తులు వేసి ఆవునెయ్యితో దీపాలు వెలిగించడం వల్ల సకలపాపాలు నశించి, అష్టైశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. చెరుకు గడలు, చిలగడదుంపలు, పండ్లు, వడపప్పు,పానకం నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.తులసి కల్యాణాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో జరిపించిన వారికి కన్యాదానం చేసినంత పుణ్యఫలం లభిస్తుందని పండితులు పేర్కొంటున్నారు. ఆత్మశుద్ధికి, ప్రకృతి సంరక్షణకు నిదర్శనంగా నిలిచే ఈ పర్వదినాలను ఆచరించడం వల్ల కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు, ఆయురారోగ్యాలు వెల్లివిరుస్తాయి. – డి. వరలక్ష్మి -
కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మిని సందర్శిద్దాం ఇలా..!
మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మి ఆలయం అత్యం వైభవోపేతంగా విరాజిల్లుతుంది. మొదటిసారి వెళ్లినా ఇక్కడ ఎటువంటి గందరగోళం, హడావిడికి లోనుకాకుండా ఉంటారు. చారిత్రక ఆలయంగా కూడా పేరున్న కొల్హాపూర్కు వెళ్లొద్దాం...ఆలయం చుట్టూ పరిసరాలు చరిత్ర తాలుకూ కథలను చెప్పకనే చెబుతాయి. రాతి శిల్పాలు, చిన్న సందులు, పూలు అమ్మే దుకాణాలు, సందుల్లో టీ కొట్లు, పాత ఇళ్లు అన్నీ సహజంగా అనిపిస్తాయి. గుడిలో గంటల శబ్దం, అగరబత్తి పరిమళం, కర్పూర హారతి వెలుగు, చుట్టూ భక్తి భావంతో నిండిన వాతావరణం భక్తులను బయటి ప్రపంచం టెన్షన్ల నుంచి దూరంగా తీసుకెళ్తుంది. సందర్శనీయ ప్రదేశాలు: ఆలయం లోపల ప్రధాన మహాలక్ష్మి విగ్రహం నల్లరాయితో చేసిన అద్భుతం. ఆలయం పక్కనే ఉన్న రంకాల చెరువు ప్రాంగణం సాయంత్రం పూట ఆహ్లాదంగా ఉంటుంది, బోటింగ్ సదుపాయం ఉంది. కావాలంటే మీరు ట్రై చేయవచ్చు. కొంచెం దూరంలో ఉన్న పన్హాలా కోట నుండి కొల్హాపూర్ నగర వ్యూ అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది. న్యూ ప్యాలెస్ మ్యూజియంలో రాజుల చరిత్రను చూడవచ్చు.ఏం తినాలి ?: కొల్హాపూర్ ఫుడ్ చాలా ఘాటుగా ఉంటుంది. ఇక్కడి మిసల్ పావ్ కారంగా, చట్పటాగా ఉంటుంది. ఇక్కడి స్పెషల్ తాంబడా రస్సా, పాంఢ్రా రస్సా రుచి విభిన్నంగా, కానీ ఘాటుగా ఉంటుంది. స్వీట్ లో బెల్లంతో చేసే కొల్హాపూరి లడ్డు మెత్తగా నోట్లో కరిగిపోతుంది.ఎప్పుడు వెళ్లాలి ?: అక్టోబర్ నుండి ఫిబ్రవరి వరకు వాతావరణం చల్లగా, ఆహ్లాదంగా ఉంటుంది. గుడికి వెళ్లడానికి ఇదే బెస్ట్ సీజన్. ఈ సమయంలో రద్దీ తక్కువగా ఉండి, క్యూ లైన్లు మేనేజ్ చేయగలిగేలా ఉంటాయి. ఇక్కడి ప్రజలు, ఆటో డ్రైవర్లు, షాప్ కీపర్లు ఫ్రెండ్లీగా ఉంటారు. హైదరాబాద్ నుంచి:హైదరాబాద్ నుంచి కొల్హాపూర్ కి డైరెక్ట్ ట్రైన్ ఉంది, దాదాపు 12 గంటలు పడుతుంది. ఫ్లైట్ లో వెళ్లాలంటే వన్ స్టాప్ ఫ్లైట్, 4 నుంచి 5 గంటల్లో చేరుకోవచ్చు. రోడ్ ట్రిప్ అంటే దాదాపు 550 కిలోమీటర్లు, కారులో 10 గంటల జర్నీ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇది కేవలం ఆలయం మాత్రమే కాదు, మనసుకు నచ్చిన చిన్న బ్రేక్ లాంటి ప్రదేశం. వెళ్లే ముందు టికెట్స్, రూమ్ ఇవన్నీ కాస్త అడ్వాన్స్గా బుక్ చేసుకుంటే బెటర్.ఇదీ చదవండి: కార్తీక వెలుగులలో శివయ్య దర్శనం -
కార్తీక వెలుగులలో శివయ్య దర్శనం
కార్తీక మాసమంటే శివుడికి అత్యంత ఇష్టమైనదిగా చెబుతారు. ప్రతి రోజూ ఒక పండుగలా ఉండే ఈ మాసంలో చల్లని గాలులతో మొదలయ్యే ఉదయం, మనసును ప్రశాంతంగా మార్చే సాయంత్రాలు అర్చకుల మంత్రోచ్ఛారణలు, గుడి గంటల శబ్దాలు... ఇవన్నీ మనల్ని ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచంలోకి తీసుకెళ్తాయి. ఈ మాసంలో మహాదేవుడి దర్శనం కోసం చాలా మంది వివిధ ఆలయాలను సందర్శిస్తుంటారు. ఈసారి యాత్రలో మనం కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, కేరళ తీరాల వైపు వెళ్లి .. అక్కడి శివుని రూపాలను దర్శించుకుందాం.. మురుడేశ్వర్కర్ణాటకలోని మురుడేశ్వర్ ఆలయంలో సముద్ర తీరంలో పద్మాసనంలో కూర్చుని ఉన్న మహా శివుడిని దర్శించుకోవచ్చు. ప్రపంచంలో రెండవ ఎత్తౌన శివ విగ్రహం ఇదే. సముద్ర తీరం నుంచి గుడి గోపురాన్ని చూస్తే ఆధ్యాత్మిక భావంతో పాటు ఆశ్చర్యం కూడా కలుగుతుంది. శివోహంఈ ప్రయాణాన్ని బెంగళూరులోని ‘శివోహం’ శివాలయంతో మొదలుపెట్టవచ్చు. ఈ ఆలయ నిర్మాణం ఆధునికంగా ఉన్నా, లోపలికి ప్రవేశించగానే ఒక రకమైన ప్రశాంతత లభిస్తుంది. పాలరాతి రంగులో తెల్లగా మెరిసే 65 అడుగుల శివుడు, వెనుక కైలాస పర్వతాల నేపథ్యం మనల్ని కదలకుండా చేస్తాయి. కార్తీక దీపాల వెలుగులో ఈ గుడి మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది.ఆళిమల కేరళలోని ఆళిమల ఆలయం అరేబియా సముద్ర తీరాన, బీచ్ పక్కన ఉన్న కొండపై ఉంది. కొండ మీద నిలబడితే అరేబియా సముద్రం కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ 58 అడుగుల గంగాధరేశ్వర రూపంలో ఉన్న శివుని విగ్రహాన్ని సూర్యాస్తమయంలో చూడటానికి చాలా మంది వస్తుంటారు.త్రయంబకేశ్వర్ తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచి మహారాష్ట్రలోని త్రయంబకేశ్వర్ ఆలయానికి వెళ్లే భక్తుల సంఖ్య ఎక్కువగానే ఉంటుంది. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన ఈ ఆలయం కార్తీక మాసంలో భక్తులతో కిటకిటలాడుతుంది. బ్రహ్మగిరి పర్వతాల మధ్య ఉన్న ఆలయాన్ని, ఆలయ శిల్పకళా వైభవాన్ని చూడటం మరచి΄ోలేని అనుభూతిగా మిగిలి΄ోతుంది. కార్తీక మాసంలో ఇక్కడి హారతి చూడటం అదృష్టంగా భావిస్తారు.ఎక్కడ ఉండాలి?మీరు అన్ని ఆలయాలను కవర్ చేసినా, లేదా ఒక్క గుడికే వెళ్లినా, బస కోసం చాలా ఆప్షన్స్ ఉంటాయి. ఎందుకంటే ఇవన్నీ భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉండే ఆలయాలే. బెంగళూరులో గుడికి దగ్గరలో ఉన్న బొటిక్ స్టేలలో ఉంటే ఉదయం గుడి గంటల శబ్దంతో మేల్కోవచ్చు. కోయంబత్తూరులో ఈషా యోగా సెంటర్ దగ్గర ఉన్న కాటేజీలలో బస చేయడానికి చాలా మంది ఇష్టపడతారు.త్రయంబకేశ్వర్ లో బ్రహ్మగిరి కొండ కనిపించేలా ఒక చిన్న హోమ్ స్టేను ఎంచుకోవాలి. ఉదయం మంచులో గుడి గోపురాన్ని చూడవచ్చు. ఆళిమలలో కొండ అంచున ఉన్న రిసార్ట్స్ నుంచి సముద్రాన్ని చూస్తూ రిలాక్స్ అవ్వడాన్ని చాలా మంది ఇష్టపడతారు. మురుడేశ్వర్ లో బీచ్ కు దగ్గరలో ఉన్న రూమ్స్లో అలల సవ్వడి వింటూ నిద్రపోవడం చాలా బాగుంటుంది.ఎలా వెళ్లాలి?హైదరాబాద్ నుంచి ఈ యాత్ర మొదలుపెడితే, ఒక మంచి సర్క్యూట్ లా ప్లాన్ చేయవచ్చు. హైదరాబాద్ నుంచి బెంగళూరుకు డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ ఉంటుంది. గంటన్నరలో చేరుకోవచ్చు. రైలులో వెళితే రాత్రి ప్రయాణం చేసి ఉదయానికి బెంగళూరు చేరుకోవచ్చు. బెంగళూరులో శివోహం దర్శనం తర్వాత, రోడ్డు మార్గంలో కోయంబత్తూరు వెళ్లవచ్చు. దారి పొడవునా పచ్చని పొలాలు, చిన్న చిన్న ఊర్లు కనిపిస్తాయి.విజయవాడ నుంచి ప్లాన్ చేస్తే కూడా బెంగళూరుకు డైరెక్ట్ ట్రైన్లు, విమానాలు ఉన్నాయి. రోడ్డు మార్గంలో వెళ్లాలనుకుంటే గుంటూరు, ఒంగోలు మీదుగా ΄్లాన్ చేసుకోవచ్చు. మంచి హైవే ట్రిప్ చేసినట్లు కూడా ఉంటుంది.కోయంబత్తూరు నుంచి మహారాష్ట్రలోని త్రయంబకేశ్వర్కు వెళ్లాలంటే ఫ్లైట్లో ముంబై వెళ్లి అక్కడి నుంచి నాసిక్ చేరుకోవచ్చు. కేరళలోని ఆళిమల కోసం త్రివేండ్రం చేరుకుని, అక్కడి నుంచి కోస్టల్ రోడ్డులో వెళితే సముద్రపు గాలి మనతో పాటు ప్రయాణిస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఇక మురుడేశ్వర్ కు మంగళూరు మీదుగా వెళ్లడం సులభం.ఏం తినాలి?ప్రయాణాల్లో స్థానిక భోజనాన్ని ఆస్వాదించడం కూడా ఒక భాగమే. బెంగళూరులో గుడి దగ్గర దొరికే బిసిబేలే బాత్, ఫిల్టర్ కాఫీని ఎంజాయ్ చేయవచ్చు. కోయంబత్తూరులో వాజ ఇలైలో అంటే అరటి ఆకులో వడ్డించే భోజనాన్ని నెయ్యితో కలిపి ఆస్వాదించవచ్చు.నాసిక్, త్రయంబకేశ్వర్ లో మహారాష్ట్రీయన్ థాలీ, జొవార్ భాక్రీ, థెచా, సబుదానా కిచిడీ తినవచ్చు. కార్తీక మాసంలో ఉపవాసం ఉన్నవారికి కొన్ని ఆలయాల్లో ఫలాహారంగా కూడా ఇస్తారు. అయితే దానిపై గ్యారంటీ చెప్పలేము. కేరళలోని ఆళిమల దగ్గర అప్పం, స్ట్యూ దొరుకుతాయి. అప్పం అంటే బియ్యం పిండితో చేసిన మెత్తటి అట్టు లాంటిది, పైన పొంగినట్లు ఉంటుంది. కొబ్బరి పాలతో చేసిన కూర అయిన స్ట్యూతో తింటారు. స్ట్యూ అంటే మన వెజ్ కుర్మా లాంటిదే కానీ కారం తక్కువ, కొబ్బరి పాల రుచి ఎక్కువ. అలాగే కప్ప, వెజ్ సద్య కూడా దొరుకుతుంది.మురుడేశ్వర్ లో నీర్ దోస తినవచ్చు. ఇది చాలా పలుచగా, మెత్తగా, జాలీలా ఉంటుంది. కొబ్బరి చట్నీతో బాగుంటుంది. మంగళూరు బనానాస్ అంటే అరటి పండుతో చేసిన తియ్యటి పూరీ లాంటివి. మైదా, అరటిపండు కలిపి ఫ్రై చేస్తారు. పైన ఉబ్బి వస్తుంది, కొబ్బరి చట్నీతో తింటే చాలా బాగుంటుంది.ఆసక్తికరమైన విషయాలుకార్తీక మాసంలో శివుడికి దీ΄ారాధన అత్యంత ఇష్టమైన ఆధ్యాత్మిక ఆచారంగా కొనసాగుతోంది. ఈ నెలంతా గుడిలో దీపాలు వెలిగిస్తారు.త్రయంబకేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం మహారాష్ట్రలో గోదావరి పుట్టిన చోటికి దగ్గరలో ఉంది.ఆదియోగి విగ్రహం 112 అడుగులు ఉంటుంది. యోగ సంప్రదాయంలో మోక్షానికి ఉన్న 112 మార్గాలకు ప్రతీకగా ఈ ఎత్తును నిర్మించారు.ఆళిమల గుడి సముద్ర తీరంపై ఉన్న కొండ అంచు మీద ఉన్న అందమైన దేవాలయం.మురుడేశ్వర్ లో ఉన్న శివ విగ్రహం ప్రపంచంలో రెండవ ఎత్తైన శివ విగ్రహం.యాత్ర, బడ్జెట్ వివరాలుఇది ఆధ్యాత్మిక యాత్ర అయినా, ఆర్థికంగా మంచి ΄ప్లానింగ్ ఉండటం అవసరం. వీలైనన్ని ఎక్కువ ఆలయాలను చూడాలనుకుంటే, అన్నింటినీ ఒకేసారి ఐదు రోజుల్లో కవర్ చేయడం ప్రాక్టికల్ గా చాలా కష్టం. ఎందుకంటే కోయంబత్తూరు నుంచి నాసిక్, నాసిక్ నుంచి కేరళలోని ఆళిమల మధ్య దూరం వేల కిలోమీటర్లు ఉంటుంది. రూట్ జిగ్ జాగ్ అవుతుంది, ఎక్కువ సమయం ప్రయాణంలోనే పోతుంది.అందుకే దీన్ని రెండు సర్క్యూట్ లుగా ΄్లాన్ చేసుకుంటే బాగుంటుంది. ఒకటి సౌత్ శివ సర్క్యూట్ – హైదరాబాద్ నుంచి బెంగళూరు శివోహం, కోయంబత్తూరు ఆదియోగి, మురుడేశ్వర్ లను నాలుగు నుంచి ఐదు రోజుల్లో ప్రశాంతంగా చూడవచ్చు. రెండోది వెస్ట్ కోస్ట్ సర్క్యూట్, నాసిక్ త్రయంబకేశ్వర్, కేరళ ఆళిమలలను విడిగా మూడు నుంచి నాలుగు రోజుల్లో ప్లాన్ చేసుకుంటే అలసట లేకుండా దర్శనం చేసుకోవచ్చు.ఫ్లైట్ ఛార్జీలు సీజన్ ను బట్టి, ఎంత ముందు బుక్ చేస్తామనే దాన్ని బట్టి ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ ఉంటాయి. ఇక్కడ ఇచ్చినవి కేవలం సగటు అంచనా మాత్రమే.హైదరాబాద్ నుంచి బెంగళూరుకు ఫ్లైట్ సాధారణంగా రూ. 4,000 నుంచి 6,000 వరకు ఉండవచ్చు. ట్రైన్ అయితే టికెట్ ధర సుమారు రూ. 800 నుంచి 1,500 వరకు ఉంటుంది. బెంగళూరు నుంచి కోయంబత్తూరుకు బస్ లేదా ట్రైన్ ఛార్జీ సుమారు రూ. 600 నుంచి 1,200 వరకు ఉంటుంది. విజయవాడ నుంచి బెంగళూరుకు ఫ్లైట్ సుమారు రూ. 5,000 నుంచి 7,000 వరకు ఉంటుంది.బస, భోజన ఖర్చులు కూడా లొకేషన్, సీజన్ ను బట్టి మారుతాయి. బడ్జెట్ హోటల్స్ లో ఒక్క రాత్రికి సుమారు రూ. 1,200 నుంచి 2,000, స్టాండర్డ్ హోటల్స్ లో రూ. 3,000 నుంచి 5,000, ప్రీమియం హోటల్స్ లో రూ. 7,000 పైన ఉండవచ్చు. భోజనానికి రోజుకు సుమారు రూ. 300 నుంచి 1,500 మధ్యలో మీ లైఫ్ స్టైల్, అభిరుచిని బట్టి ఖర్చు పెట్టుకోవచ్చు.వివిధ ట్రావెల్ ప్యాకేజీల ధరలు కూడా ఇలాగే మారుతూ ఉంటాయి కాబట్టి బుక్ చేసే ముందు లేటెస్ట్ ధరలను ఒకసారి వెరిఫై చేసుకోవడం మంచిది. టికెట్ ధరలు, ఇతర చార్జీలు సీజన్ను బట్టి మారుతుంటాయి. కేవలం ఐడియా కోసం మాత్రమే అందించడం జరిగింది. ఇవే ఫైనల్ కాదు అని గమనించగలరు. – ఎం.జి. కిశోర్, ప్రయాణికుడు ఇదీ చదవండి: మండలదీక్షకు వేళాయే..! -
పిడుగులకీ... అర్జునుడికీ సంబంధం ఏమిటి?
ఉరుములు, మెరుపులతో భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నప్పుడు పిడుగులు పడుతున్నప్పుడు అర్జునా.. ఫాల్గుణ.. పార్ధా... అంటూ అర్జునునికుండే 10 నామాలు స్మరించుకొంటాం. అసలు అర్జునునికి పిడుగులకు సంబంధం ఏమిటి? పిడుగులు పడేటప్పుడు అర్జునుని పేర్లే ఎందుకు తలచుకోవాలి..? వాటి వెనక ఉన్న నమ్మకం, శాస్త్రీయ కోణం ఏమిటి...? పాండవుల అరణ్యవాసం పూర్తయిన తర్వాత విరాటరాజు కొలువులో అజ్ఞాతవాసం గడిపారు. అక్కడ అర్జునుడు మారువేషంలో బృహన్నలగా విరాటరాజు కుమార్తె ఉత్తరకు నాట్య శిక్షకుడిగా ఉన్నాడు. పాండవులు విరాటరాజు కొలువులో ఉన్న సమాచారాన్ని తెలుసుకున్న కౌరవులు విరాటరాజు రాజ్యంపై దండెత్తారు. రాజకుమారుడైన ఉత్తర కుమారుడు యుద్ధానికి బయలుదేరగా బృహన్నల వేషంలో ఉన్న అర్జునుడు రథసారథిగా వ్యవహరించాడు. లక్షల సంఖ్యలో ఉన్న కౌరవ సైన్యాన్ని చూసి భీతిల్లిన ఉత్తర కుమారుడికి ధైర్యం చెప్పిన అర్జునుడు, తాను ఎవరో తన అసలు పేరు ఏమిటో చెప్పి శమీ వృక్షంపై దాచిన ఆయుధాలను తీసుకొని రమ్మని చెబుతాడు. ఆయుధాలు పాము ఆకారంలో కనబటంతో భయపడిన ఉత్తర కుమారుడు అర్జునుడు అంటే మహా పరాక్రముడు...అతనికి 10 పేర్లు ఉన్నాయి. ఆ పేర్లు వాటి అర్థాలు కూడా చెప్పమని కోరాడు. ఆ 10 పేర్లను ఈ కిందివిధంగా చెప్పి ఉత్తరకుమారుని భయాన్ని పోగొట్టాడు. అర్జున, ఫల్గుణ, పార్ధ, కిరీటి, శ్వేతవాహన, బీభత్స, విజయ, కృష్ణ, సవ్యసాచి, ధనుంజయ.... అని పది పేర్లను బృహన్నల వేషంలో ఉన్న అర్జునుడు చెప్పాడు. ఈ పేర్ల అర్థాలు ...1. అర్జున... స్వచ్ఛమైన తెల్లని లేదా పాపం లేనివాడని..2. ఫల్గుణ ... ఉత్తర, పూర్వ ఫల్గుణి నక్షత్రాల సంధి కాలంలో జన్మించడం వల్ల ఫల్గుణుడు 3. పార్ధ ....అర్జునుని తల్లి కుంతీదేవి అసలు పేరు పృథ ఆమెకు జన్మించటంతో పార్థుడని.....4.కిరీటి... దేవతలరాజైన ఇంద్రుడు బహుమానంగా ఇచ్చిన కిరీటాన్ని ధరించడం వల్ల కిరీటి. 5.శ్వేత వాహన.... తెల్లని గుర్రాలను పూన్చిన రథాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల ....6. బీభత్స... అర్జునుడు యుద్ధం చేసే విధానం బీభత్సంగా ఉండటంతో బీభత్సుడని...7.విజయుడు... ఎల్లపుడూ విజయాన్ని పొందేవాడు కాబట్టి .8.సవ్యసాచి... రెండు చేతులతో ధనుర్భాణాలు సంధించేవాడు కాబట్టి ....9. కృష్ణ అంటే నల్లని మేని ఛాయ కలిగి ఉండటం వల్ల... కృష్ణుడికి ప్రాణమిత్రుడు అవడం వల్ల అలా పిలుస్తారు.10. ధనుంజయ అంటే... ధనం పై మోజు లేని వాడు కాబట్టి ధనుంజయుడని పిలుస్తారు.ఇంతకు ఈ పదిపేర్లలో రెండవ పేరు అయిన ఫల్గుణకు పిడుగులకు సంబంధం ఉందని చెప్పుకోవచ్చు. ఉత్తర, పూర్వ ఫల్గుణ నక్షత్రాల సంధి కాలంలో అర్జునుడు జన్మించడం వల్ల పిడుగులను అదుపు చేయగలడని అందుకే పిడుగులు పడుతున్నప్పుడు అర్జున, ఫల్గుణ, పార్థ, కిరీటి.. అంటూ అర్జునుని పది పేర్లు మననం చేసుకుంటూ ఉంటాము.– సి.ఎన్. మూర్తిసీనియర్ పాత్రికేయులు. -
జీవన కాంక్ష
ఒక విశ్రాంత ఆచార్యుడికి తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి రావడంతో ఓ హాస్పిటల్కు తీసుకెళ్లారు. వైద్యులు అన్ని పరీక్షలూ చేసి అన్నవాహిక క్యాన్సర్ మూడో దశగా నిర్ధారించారు. తప్పని పరిస్థితిలో అన్నవాహికలో కొంత భాగాన్ని ఆపరేషన్ చేసి తీసేశారు. అప్పుడా ప్రొఫెసర్, డాక్టర్తో ‘ఇంకెన్నాళ్ళు బతుకుతాను?‘ అని అడిగాడు. డాక్టర్, ప్రొఫెసర్కి ధైర్యం చెబుతూ, ‘‘ఏం భయం లేదు, ధైర్యంగా ఉండండి’’ అన్నాడు.అలాగే రేడియోథెరపీ, కీమోథెరపీలు కూడా అవసరమై చికిత్సలు ప్రారంభించారు. ఆ చికిత్సల కోసం వచ్చిన ప్రతిసారీ ప్రొఫెసర్, డాక్టర్తో ‘‘దేవుడు నా ఆయుష్షు ఇంకొంతకాలం పొడిగిస్తే బాగుణ్ణు’’ అనేవాడు. చిన్నచిన్నగా వారి మధ్యలో స్నేహం చిగురించింది.చనువుకొద్దీ డాక్టర్ ఓ రోజు, ‘‘దేవుణ్ణి మరికొంతకాలం గడువు కోసం ప్రార్థిస్తూ ఉంటారు, కారణమేమిటి? మీ పిల్లలందరూ బాగా సెటిల్ అయ్యారు కదా, మీకు కూడా డెబ్బై ఏళ్ళు దాటాయి కదా’’ అని అడిగాడు. ‘‘నాకు ఎన్నాళ్ళగానో సంస్కృతంలోని వాల్మీకి రామాయణాన్ని తమిళంలోకి నాదైన శైలిలో అనువదించాలని కోరిక. నా ఉద్యోగ రీత్యా, కుటుంబ వ్యవహారాల దృష్ట్యా నేను ఇన్నాళ్ళూ ఆ పని ప్రారంభించలేకపోయాను. ఈ మధ్యలో కొంత వెసులుబాటు దొరికింది. అందుకని ఆరు నెలల ముందు ఆ మహత్కార్యం ప్రారంభించాను. అయితే దురదృష్టవశాత్తు నాకు ఈ ఆరోగ్య సమస్య వచ్చిపడింది. ఆరోగ్యం మునుపటిలా లేదు, అది పూర్తి చేయకనే నా కాలం చెల్లిపోతుందేమోనని భయంగా ఉంది’’ అని ప్రొఫెసర్ అనుమానం వ్యక్తం చేశాడు.ఆశ్చర్యపోవడం డాక్టర్ వంతయింది. ‘‘క్యాన్సర్ అంటే ఇక అంతే! అనే రోజులు పోయాయి. మీకు ఏమీ కాదు, మేము నీకిస్తున్నది అత్యాధునిక చికిత్స. జబ్బు గురించి ఆలోచించకండి, మీ పని మీరు చేయండి’’ అని ధైర్యం చెప్పాడు. ఆ మాటలకి ప్రొఫెసర్లో ఆత్మవిశ్వాసం పెరిగింది. రోజూ కొన్ని పేజీలు అనువాదం చేయసాగాడు. నాలుగు నెలల్లో అనువాదం పూర్తయ్యింది. ఆవిష్కరణ సభ ఏర్పాటు చేశారు. డాక్టరే ఆ పుస్తకాన్ని తన నర్సింగ్ హోమ్లో రోగుల మధ్యన ఆవిష్కరించాడు. ‘ప్రొఫెసర్ శరీరంలో పెరిగిన గడ్డ ఆయన సంకల్పాన్ని పెరగకుండా ఆపలేకుండా పోయింది. ఆశయం ఉంటే అడ్డంకులనేవి దూదిపింజల్లా ఎగిరిపోతాయి’’ అని చప్పట్ల మధ్య చెప్పాడు డాక్టర్. తన కలల సాకారమైన గ్రంథాన్ని ప్రొఫెసర్, ఆంజనేయస్వామి పాదాల చెంత ఉంచి భక్తితో శిరస్సు వంచి నమస్కరించాడు.– ఆర్.సి. కృష్ణస్వామి రాజు -
నిరంతర విద్యార్థి
ఈ లోకంలో చిన్న, పెద్ద తేడా లేకుండా ప్రతి మనిషి నుండి ఏదో ఒక విషయం నేర్చుకోవచ్చు. ఒకరికి తెలిసింది మరొకరికి తెలియకపోవచ్చు. అందుకే నిరంతరం నేర్చుకునే మనస్తత్వం ఉండాలి. నిరంతర విద్య,, ఆధ్యాత్మికత మానవ జీవితాన్ని పరిపూర్ణత వైపు నడిపించే రెండు శక్తిమంతమైన మార్గాలు. ఈ రెండూ వేర్వేరుగా కనిపించినప్పటికీ, ఒకదానితో ఒకటి విడదీయరాని సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. జ్ఞానాన్వేషణ విద్య అయితే, ఆ జ్ఞానాన్ని అనుభవపూర్వకంగా జీవంలోకి తెచ్చుకోవడమే ఆధ్యాత్మికత. విద్య అనేది కేవలం పాఠశాలలకే లేదా డిగ్రీలకే పరిమితం కాదు. మనిషి పుట్టినప్పటి నుండి మరణించే వరకు ఏదో ఒక రూపాన్ని సంతరించుకుంటూనే ఉంటుంది. దీన్నే ‘జీవితకాల అభ్యాసం’ అంటారు.ప్రతి మనిషిలోనూ ఉండే సహజమైన నేర్చుకునే తపనే విద్యకు మూలం. కొత్త విషయాలను తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం మనిషిని నిరంతరం చురుగ్గా ఉంచుతుంది. కొత్త నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవడం వల్ల మెదడు చురుగ్గా పనిచేస్తుంది, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది, సమాజంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవచ్చు. ‘నేర్చుకోవడానికి వయసుతో నిమిత్తం లేద’నే నానుడి ప్రకారం, ప్రతి అనుభవం మనకు కొత్త పాఠాన్ని నేర్పుతుంది.ప్రతి విషయాన్ని కేవలం చూసి వదిలేయకుండా, ‘ఇది ఎందుకు జరుగుతుంది? దీని వెనుక ఉన్న రహస్యం ఏమిట’నే ప్రశ్నలు వేసుకోవడం అలవర్చుకోవాలి. చిన్న పిల్లల్లాగే ప్రతి చిన్న విషయానికీ ఆశ్చర్యపోవడం, తెలుసుకోవాలనే తపన కలిగి ఉండటమే మొదటి మెట్టు.మానవజన్మ ఒక విలక్షణమైన అన్వేషణ. జన్మించిన క్షణం నుండి అంతిమ ఘడియల వరకు మానవుడు ఏదో ఒక విషయాన్ని గ్రహిస్తూనే ఉంటాడు. లౌకిక ప్రపంచంలో జ్ఞానాన్ని సేకరించడం ఒకెత్తయితే, అంతరంగంలో ఉండే సత్యాన్ని శోధించడం మరొక ఎత్తు. ఈ రెండింటి కలయికే ‘నిరంతర విద్యార్థిగా ఆధ్యాత్మిక జీవితం’.సాధారణంగా విద్య అనేది బాహ్య ప్రపంచం (ప్రకృతి, విజ్ఞానం, సమాజం) గురించి తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. కానీ ఆధ్యాత్మిక విద్య మన అంతరంగాన్ని పరిచయం చేస్తుంది. ఆధ్యాత్మికత అంటే ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలు, మన ఉనికి వెనుక ఉన్న పరమ సత్యాన్ని శోధించే అంతర్ముఖ ప్రయాణం. జీవితంలో ఎదురయ్యే తీపి–చేదు అనుభవాలు, విజయాలు–ఓటములు అన్నీ మనకు గురువులే. ఒక నిరంతర విద్యార్థి కష్టాలు వచ్చినప్పుడు కుంగిపోడు. ‘పరిస్థితి ఏ పాఠం నేర్పుతోంద’ని ఆధ్యాత్మిక దష్టితో ఆలోచిస్తాడు. పాండిత్యం లేదా జ్ఞానం పెరిగేకొద్దీ మనిషిలో అహంకారం పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. కానీ ఆధ్యాత్మిక చింతన ఉన్న విద్యార్థి, జ్ఞానం పెరిగేకొద్దీ విశ్వం అనంతత్వం ముందు తాను ఎంత అల్పుడో గ్రహించి మరింత వినమ్రుడవుతాడు.జీవితం అనేది ఒక అనంతమైన పాఠశాల. ఇందులో మనం పొందే ప్రతి అనుభవమూ ఒక ఉపాధ్యాయుడే. మనలోని అహంకారాన్ని తొలగించుకుని, ‘నిరంతరం నేర్చుకునే విద్యార్థి’ భావనతో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే అంతిమ సత్యమైన ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని పొందగలుగుతాం. జ్ఞానాన్ని ఆర్జించడం, దాన్ని అనుభవంలోకి తెచ్చుకోవడం, ఆ అనుభవం ద్వారా పరిపూర్ణత సాధించడమే నిరంతర విద్యార్థి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం.ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నడిచే సాధకుడు ఎప్పుడూ తనను తాను ఒక ప్రాథమిక విద్యార్థిగానే భావిస్తాడు. అహంకారాన్ని పక్కనబెట్టి, నిరంతర అభ్యాసకుడిగా జీవించడమే ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి మూలస్తంభం. బాహ్యంగా డిగ్రీలు సాధించడమో లేదా ఒక నిర్దిష్ట వయస్సు వరకు చదువుకోవడమో ‘నిరంతర విద్య’ అనిపించుకోదు. ప్రతి చిన్న అనుభవాన్ని, ప్రతి సంఘటనను ఒక పాఠంగా స్వీకరించే మనస్తత్వమే నిరంతర విద్యార్థి లక్షణం. అన్నీ తెలుసనే భావన కలిగిన చోట జ్ఞానానికి తలుపులు మూసుకుపోతాయి. ‘తెలియాల్సింది ఇంకా ఎంతో ఉంద’నే వినయం ఉన్నప్పుడే కొత్త జ్ఞానం మనలోకి ప్రవహిస్తుంది. పాత ఆలోచనలను, మూఢనమ్మకాలను వదిలిపెట్టి, సత్యానికి అనుగుణంగా తన్ను తాను మలచుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉండటమే అభ్యాసకుని నైజం.– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి -
మండలదీక్షకు వేళాయే..!
కేరళలోని పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రమైన శబరిమల శ్రీ ధర్మశాస్త అయ్యప్ప స్వామి ఆలయంలో 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించిన మండల మకర విళక్కు తీర్థయాత్రకు నవంబర్ 16వ తేదీ సోమవారం ఆలయ ద్వారాలు తెరుచుకోనున్నాయి. నవంబర్ 17వ తేదీ మంగళవారం నుంచి మండల మాసం ప్రారంభమవుతుంది. శబరిమలలో శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి ఆరాధనకు అత్యంత విశిష్టమైనది మండల కాలం. ఈ పవిత్ర కాలంలో భక్తులు 41 రోజుల పాటు మండల దీక్షను ఆచరిస్తారు. అయ్యప్ప మాలను ధరించి, బ్రహ్మచర్యం, సాత్విక ఆహారం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, నిత్య పూజలు, భజనలు, హరిహరసుతుని నామస్మరణతో ఆధ్యాత్మిక జీవితాన్ని గడుపుతారు. అయ్యప్ప స్వామి మాలను గురుస్వామి చేతుల మీదుగా ధరించడం. ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం పూజలు చేయడం. సాత్విక ఆహారాన్ని మాత్రమే స్వీకరించడం. కోపం, అసూయ, అహంకారాలకు దూరంగా ఉండటం. సత్యం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస పాటించడం. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప అనే నామస్మరణ చేయడం. మండల దీక్ష అనేది కేవలం నలభై ఒక్క రోజుల పాటు పాటించే నియమం మాత్రమే కాదు. అది మనిషి తన మనస్సును పవిత్రం చేసుకొని, కోరికలను అదుపులో ఉంచుకొని, ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని అలవర్చుకొని, క్రమశిక్షణతో కూడిన జీవితాన్ని గడపడానికి చేసే ఆధ్యాత్మిక సాధన. ఈ దీక్ష ద్వారా సహనం, భక్తి, వినయం, సమానత్వ భావనలను అలవర్చుకుంటూ అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి భగవంతుని సన్నిధికి చేరువ కావడమే అసలైన లక్ష్యం. స్వామి సన్నిధికేళ్లే ప్రయాణం కంటే మనలోని చెడు ఆలోచనలను జయించి మనస్సును దైవమయం చేసుకోవడమే నిజమైన అయ్యప్ప దీక్ష.ఇదీ చదవండి: శరవేగంగా కరిమల–పంబ సాంప్రదాయ అటవీ రహదారి పనులు -
‘మహాదేవా.. నన్ను క్షమించు! శివుడి ముందు తలవంచాడు!
మంకణుడు కశ్యప ప్రజాపతి మానసపుత్రుడు. అతడు నిష్ఠాగరిష్ఠుడు. మంకణుడు బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ, సరస్వతీ నదీతీరం వద్ద ఆశ్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని, అక్కడ కేవలం శాకాహారం మాత్రమే తీసుకుంటూ, తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేవాడు. నిత్యం శివ పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఘోర తపస్సును ఆచరిస్తుండటంతో మంకణుడు సూర్యతేజస్సుతో ప్రకాశించేవాడు.ఒకనాడు మంకణుడు నిత్య నైమిత్తిక కార్యక్రమాల కోసం దర్భలు కోసుకు రావడానికి సమీపంలోని అడవికి వెళ్లాడు. అక్కడ దర్భలు కోస్తూ ఉండగా, ఒక దర్భపోచ అతడి చేతివేలికి బలంగా గుచ్చుకుంది. అతడి వేలి నుంచి నెత్తురు బదులుగా ఆకుపచ్చని శాకరసం స్రవించింది. మానవులు ఎవరికైనా పదునైన కోత వల్ల ఏర్పడిన గాయం నుంచి రక్తం స్రవించడం సహజం. అందుకు భిన్నంగా తనకు దర్భపోచ వల్ల అయిన గాయం నుంచి శాకరసం స్రవించడం చూసి మంకణుడు తొలుత ఆశ్చర్యం చెందాడు.కొద్ది క్షణాల్లోనే ఇదంతా తన తపోమహిమ ఫలితమేనని అనుకున్నాడు. తనవంటి తపోధనుడు మరెక్కడా ఉండడని కూడా అనుకున్నాడు. ఇలా అనుకోవడంతోనే అతడికి కించిత్గర్వంతో కూడిన ఆనందం కలిగింది. ఆ ఆనంద పరవశంలో తాండవం చేయడం ప్రారంభించాడు.మంకణుడి తాండవానికి భూమ్యాకాశాలు దద్దరిల్లాయి. నక్షత్రాలు కదలిపోయాయి. సమస్త విశ్వం గడగడలాడింది. అతడి తాండవ తీవ్రతకు లోకాలు అల్లకల్లోలంగా మారడంతో దేవతలు, మునులు భయపడ్డారు. వారందరూ బ్రహ్మదేవుడి వద్దకు పరుగు పరుగున వెళ్లి, మంకణుడి తాండవాన్ని ఆపాలని కోరారు. ‘దేవతలారా! మంకణుడు శివభక్తుడు. అతడి తాండవనృత్యాన్ని ఆపగలిగే శక్తి ఆ పరమశివుడికి మాత్రమే ఉంది. పదండి, మనమంతా ఆయన వద్దకే వెళదాం’ అన్నాడు.బ్రహ్మాది దేవతలు కైలాసానికి వెళ్లి, శివుడి ముందు నిలబడి ‘పాహిమాం... పాహిమాం.., పరమేశ్వరా! సమస్త విశ్వాన్నీ విశ్వనాథుడివైన నువ్వే కాపాడాలి. నీ భక్తుడైన మంకణుడు ఆపకుండా చేస్తున్న తాండవంతో లోకాలు అల్లకల్లోలమవుతున్నాయి. నువ్వే అతడి ఉన్మత్త తాండవాన్ని ఆపాలి’ అని మొరపెట్టుకున్నారు.‘సరే’నని పరమశివుడు దేవతలకు అభయమిచ్చాడు. వెంటనే తాండవం చేస్తున్న మంకణుడి ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఉన్మత్త స్థితిలో ఉన్న మంకణుడు సాక్షాత్తు పరమశివుడే తన ఎదుట నిలిచి ఉన్నా, తన నాట్యాన్ని ఆపలేదు.పరమశివుడు చిరునవ్వులు చిందిస్తూ, ‘మంకణా! ఎందుకింతలా తాండవనృత్యం చేస్తున్నావు?’ అని అడిగాడు.‘స్వామీ! నా తపస్సు వల్ల నా వేలికి కుశాగ్రం వల్ల అయిన గాయం నుంచి శాకరసం స్రవిస్తోంది, చూశావా! ఇదే నా హర్షాతిరేకానికి కారణం. అందుకే తాండవనృత్యం చేస్తున్నాను’ అని చెప్పాడు మంకణుడు.పరమశివుడు శాంతంగా నవ్వుతూ, ‘ఓస్! దీనికేనా ఇంత గర్వాతిశయం, ఇంత హర్షాతిరేకం? ఇదిగో చూడు’ అంటూ తన వేలి గోరుతో తన తొడపై చిన్న గాయం చేసుకున్నాడు. అందులోంచి చూస్తుండగానే మంచులాంటి తెల్లని బూడిద ధారగా కురవడం మొదలైంది. ఈ అద్భుతాన్ని చూసి మంకణుడు ఒక్కసారిగా స్థాణువైపోయాడు. అప్పటి వరకు అతడిలో ఉన్న గర్వాతిశయం మొత్తం పటాపంచలైపోయింది.‘మహాదేవా! నన్ను క్షమించు. నా అల్ప తపోమహిమకే నేను మితిమీరి గర్వించాను. అజ్ఞానంతో తన్మయం చెంది, లోకాలను భయపెట్టేలా తాండవం చేశాను. నా తప్పును మన్నించు’ అంటూ పరమశివుడి పాదాల మీద పడ్డాడు.మంకణుడి భక్తికి శివుడు మెచ్చాడు. అతడిని లేవనెత్తి, ‘మహర్షీ! నువ్వు చేసిన తపస్సు మహిమాన్వితమైనది. నువ్వు తపోనిష్ఠలో ఉన్న ఈ సరస్వతీ తీర్థం అత్యంత పవిత్రమైనదిగా మారుతుంది. ఇక్కడ స్నానం చేసి, నిన్ను పూజించిన వారికి సమస్త పాపాలు తొలగిపోతాయి’ అని వరమిచ్చి అంతర్ధానమయ్యాడు.పురావిశేషం...పిరవి మరుందేశ్వర ఆలయంతమిళనాడులోని పురాతన శివాలయాల్లో పిరవి మరుందేశ్వర ఆలయం అరుదైనది. దాదాపు రెండువేల ఏళ్ల నాటి ఈ ఆలయం తిరువారూర్ జిల్లా తిరుతురైపూండిలో ఉంది. ఈ ఆలయంలో శివుడు గజాసురుడిని సంహరిస్తున్నట్లుగా దర్శనమిస్తాడు. ‘గజాసుర సంహారమూర్తి’గా పూజలు అందుకునే అరుదైన ఈ ఆలయంలో శివుడికి ‘నక్షత్రచూర్ణం’తో అభిషేకం చేస్తారు.ఇరవైఏడు నక్షత్రాలకు చెందిన వృక్షాల మూలికలతో ఈ చూర్ణాన్ని తయారు చేస్తారు. ఇక్కడ నిత్యం నక్షత్ర చూర్ణంతో అభిషేకం జరుగుతున్నా, కార్తీకమాసంలో నక్షత్రచూర్ణాభిషేకానికి మరింత ప్రాశస్త్యం ఉంటుంది. ఈ సందర్భంగా భక్తుల రద్దీ కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది.ఇదీ చదవండి: ఈవారం కథ: 'వేపచెట్టు నీడ' -
హైదరాబాద్లో కోటి దీపోత్సవం.. భక్తిపారవశ్యంలో ఎన్టీఆర్ స్టేడియం!
కార్తీక మాసాన్ని పురస్కరించుకొని రచన టెలివిజన్ ఆధ్వర్యంలో శనివారం ఎన్టీఆర్ స్టేడియంలో కోటి దీపోత్సవం ఘనంగా ప్రారంభమైంది. ముఖ్యఅతిథిగా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూరేపల్లి నందా హాజరై కార్తీక దీపాలు వెలిగించారు.ఈ సందర్భంగా కోటి దీపోత్సవ ప్రాంగణంలో ఏర్పాటు చేసిన బంగారు శివలింగానికి 108 మంది భక్తులతో పంచ హారతులు ఇచ్చారు. అనంతరం కాళేశ్వరం శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి కళ్యాణోత్సవాన్ని వైభవంగా నిర్వహించారు. పుష్పగిరి మహాసంస్థానం పీఠాధిపతి విద్యాశంకర భారతి స్వామి భక్తులకు అనుగ్రహ భాషణం చేశారు. ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు భక్తిపారవశ్యంలో ముంచెత్తాయి.– కవాడిగూడ -
మనిషిని మనిషిగా ఉండనివ్వని లక్షణం ఇదే!
క్రోధం రాక్షస లక్షణం. మనుషులలో కూడా దీని విజృంభణను అప్పుడప్పుడు చూస్తూనే ఉంటాం. రాక్షస లక్షణాలు ప్రదర్శించే సమయాల్లో మనుషులూ రాక్షసులే అయిపోతారు. దంభం, దర్పం, అజ్ఞానం, పారుష్యం మొదలైన అవలక్షణాలతో పాటు, క్రోధాన్ని కూడా ‘అసురీ’ లక్షణాలలో ఒకటిగా భగవద్గీత పరిగణిస్తుంది. క్రోధం ఒక నిరుప యోగమైన భావోద్రేకం.క్రోధవశం కాకుండా, పైకి మాత్రం క్రోధాన్ని ప్రదర్శించటం ఎప్పుడయినా ఒకసారి ఉపకరించచ్చు. కానీ నిజంగా క్రోధావేశంలో పడిపోవటం వల్ల ఎప్పటికీ ఏ లాభమూ ఉండదు. అంతా నష్టమే. క్షణికంగా పొంగి వచ్చే క్రోధమే ఎంతో హాని కలిగించగలదు. ఇక దీర్ఘకాలం మనసులో నిలిచి, ప్రజ్వరిల్లుతూ ఉండే క్రోధం సంగతి చెప్పాలా? క్రోధాగ్ని బుద్ధినీ, విచక్షణనూ దగ్ధం చేసి, మనిషిని పశుత్వం వైపు దిగజారుస్తుంది.ఎప్పుడయినా ఒక బలహీన క్షణంలో ఏ కారణం వల్లనయినా అంతరంగంలో క్రోధం పుట్టుకొస్తే, వివేకవంతులు వెంటనే దాన్ని చల్లార్చుకొని తమను తాము రక్షించుకొంటారు. ఆ క్రోధాగ్నికి ఆజ్యం జోడిస్తూ, నిరంతర చింతనతో దాన్ని మరింత పెంచి, పోషించి, ప్రజ్వరిల్లజేస్తూ పోవటం, ఆత్మ శ్రేయాన్ని విస్మరించిన అమాయికత్వం. ఆత్మ వినాశ నానికి అది అడ్డదారి. ‘నీలాంటి పండితులూ, ధర్మ విశారదులూ, సకల శాస్త్ర విదులూ కూడా క్రోధానికి బానిస లౌతున్నారంటే, నీ శాస్త్ర పాండిత్యమంతా నిరర్థకమైన, శ్రమదండుగ వ్యవహారమే, అయిపోయినట్టు!– గృహ్యతే యది రోషేణ త్వాదృశోపి విపశ్చితః, తతఃశాస్త్ర విపశ్చిత్వం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్అని విభీషణుడు రావణుడిని హెచ్చరించటం సుభాషిత భాండాగారమైన సుందర కాండలో కనిపిస్తుంది. సందర్భం, శ్రీరామ దూతగా వచ్చిన ఆంజ నేయుడిని వధించాలని ఆవేశపడుతున్న అన్నకు, అది తగని పని అని తమ్ముడు హితవు చెప్పే ఘట్టం.‘క్రోధం కలగనే కూడదు. కలిగితే దాన్ని వెంటనే తుంచి వేసుకోవాలి, దాన్ని బహుకాలం మన సులో ఉంచుకొని రక్షించేవాడిని అ అగ్గి బుగ్గి చేస్తుంది. ఇది నేర్వనివాడు ఎన్ని విద్యలు ఎంత గొప్పగా నేర్చినా వివేక శూన్యుడే, వికాస హీనుడే’ అని విభీషణుడి మతం. శాంతము లేక సౌఖ్యము లేదు. అభ్యుదయం లేదు. ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి అసలే లేదు.– ఎం. మారుతి శాస్త్రి -
16న తెరుచుకోనున్న శబరిమల ఆలయం.. ఈ ఏర్పాట్లన్నీ పూర్తి
తిరువనంతపురం: రాబోయే మండల-మకరవిళక్కు సీజన్లో శబరిమలలో యాత్రికులకు ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా దర్శనం కల్పించేందుకు అన్ని ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయని ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు (టీడీబీ) అధ్యక్షుడు కె. జయకుమార్ తెలిపారు. శబరిమల ఆలయం నవంబర్ 16న సాయంత్రం 4 గంటలకు తెరుచుకుంటుంది. అన్ని ప్రధాన సివిల్ పనులు పూర్తయ్యాయని , కేవలం కొన్ని చిన్న పనులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయని జయకుమార్ తెలిపారు. యాత్రికులకు విశ్రాంతి అందించేందుకు ట్రెక్కింగ్ మార్గంలో పలుచోట్ల స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ సీటింగ్ సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేశారు.నీలక్కల్లో, సుమారు 6,000 మందికి వసతి కల్పించగల జర్మన్ టెంట్ లోపల కూలర్లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. అరవణ ప్రసాదం పంపిణీ కోసం అదనపు సౌకర్యాలు కూడా ఏర్పాటు చేశారు. అదనంగా ఐదు అరవాణ కౌంటర్లకు మంజూరు చేయడంతో, మొత్తం పంపిణీ కౌంటర్ల సంఖ్య 22కు చేరింది. వీటిలో 19 కౌంటర్లను ధనలక్ష్మి బ్యాంక్ , మూడింటిని సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ నిర్వహిస్తాయి. సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ నిర్వహించే ఐదు అరవణ కియోస్క్లను కూడా ఏర్పాటు చేయనున్నారు.ఈ సేవను అభ్యర్థించే భక్తుల కోసం బోర్డు అరవాణను తపాలా ద్వారా పంపించే సేవను కూడా ప్రవేశపెట్టనుంది. మొత్తం 14 సమర్పణ కౌంటర్లు అందుబాటులో ఉంటాయి. నగదు చెల్లింపులను కూడా స్వీకరించినప్పటికీ, డిజిటల్ చెల్లింపులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. వృశ్చిక మాసం మొదటి రోజు (నవంబర్ 17) ఆలయం తెరిచినప్పుడు 50 లక్షల అరవణ డబ్బాలు అందుబాటులో ఉంటాయని జయకుమార్ తెలిపారు. అప్పం నిల్వలు కూడా తగినంతగా ఉంచుతామని ఆయన చెప్పారు. యాత్రా కాలంలో అరవణ లేదా అప్పం దేనికీ కొరత ఉండదని ఆయన యాత్రికులకు హామీ ఇచ్చారు.రూ. 2 లక్షల జీవిత బీమా కవరేజీ వర్చువల్ క్యూ విధానం ద్వారా దర్శనం బుక్ చేసుకున్న యాత్రికులకు, యాత్ర సమయంలో మరణం సంభవిస్తే రూ. 2 లక్షల జీవిత బీమా కవరేజీ లభిస్తుందని ఆయన ప్రకటించారు. బుక్ చేసుకున్న తేదీకి ముందు రోజు, ఆ తర్వాత రోజును కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుని, మొత్తం మూడు రోజుల కాలానికి ఈ కవరేజీ వర్తిస్తుంది. బుకింగ్ ప్రక్రియ సమయంలో నామినీ వివరాలను సేకరిస్తారు.నెయ్యి సరఫరాపై టీడీబీ అధ్యక్షుడు మాట్లాడుతూ.. శబరిమలకు సరఫరాలను పునఃప్రారంభించేందుకు మిల్మాకు విజిలెన్స్ క్లియరెన్స్ లభించిందని తెలిపారు. మిల్మా నెయ్యిని కొనుగోలు చేయబోమని తాను గతంలో చేసిన ప్రకటన మానవ బలహీనత కారణంగా చేసి ఉండవచ్చని ఆయన అన్నారు. మిల్మా సొంత సాయుధ వాహనాల్లో శబరిమలకు నెయ్యిని రవాణా చేసి, లీటరుకు రూ. 660 చొప్పున కొనుగోలు చేయనున్నారు. జయకుమార్ ప్రకారం, టెండర్లో పాల్గొన్న ఇతర సంస్థలు అందించిన ధరల కంటే మిల్మా తక్కువ ధరను కోట్ చేసింది.సుమారు 5,000 లీటర్ల నెయ్యి ఇప్పటికే శబరిమలకు చేరగా , మరో 5,000 లీటర్లు త్వరలో అందజేయనున్నారు. ఒప్పంద లాంఛనాలు పూర్తయిన అనంతరం మిగిలిన పరిమాణాన్ని సన్నిధానానికి సరఫరా చేస్తారు. ఈ సీజన్లో పంబలోని చక్కుపాలంలో పార్కింగ్కు అనుమతి ఉంటుందని జయకుమార్ తెలిపారు. ఇదిలా ఉండగా, 2026-27 మండల-మకరవిళక్కు యాత్రా కాలానికి జరుగుతున్న సన్నాహాలపై తాను సంతృప్తిగా ఉన్నానని దేవస్థానం మంత్రి కె.మురళీధరన్ అన్నారు. -
3 అంతస్థులు, 60 గదులు, 152 ఏళ్ల ఆలయం గురించి తెలుసా?
ప్రస్తుతం ఎక్కడ చూసినా ‘రామాయణం’ మూవీ గురించే చర్చ నడుస్తోంది. ఈ క్రమంలో నేపాల్లోని కొలువై ఉన్న సీతమ్మ వారి ఆలయం ఆసక్తి కరంగా మారింది. 152 ఏళ్ల పురాతన జానకి మందిరాన్ని 1874లో నిర్మించారట. స్థానిక, మొఘల్ వాస్తుశిల్ప శైలుల సమ్మేళనంతో నిర్మితమైన ఈ ఆలయాన్ని ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది భక్తులు దర్శించుకుంటారు. 4,860 చదరపు అడుగుల వైశాల్యం, 50 మీటర్ల ఎత్తు, 3 అంతస్థులు, మొత్తం 60 గదులతో నిర్మితమైంది. అలాంటి దివ్యమైన ఆలయం విశేషాలు మరిన్ని తెలుసుకుందాం.రామాయణంలో దాదాపు 300 రకాల వెర్షన్లలో ఏది తీసుకున్నా, శ్రీరాముడు సతీమణి సీతమ్మను భూమి పుత్రికగా, జనక మహారాజు దత్తపుత్రిక కాబట్టి 'జానకి'గా, లవకుశుల తల్లిగా సీతమ్మగానే పరిచయం. పురాణ విశ్వాసాల ప్రకారం, శ్రీమహావిష్ణువు అవతారమైన శ్రీరాముడి అర్ధాంగి, లక్ష్మీదేవి అవతారమే జానకి. వాల్మీకి రామాయణం ప్రకారం, మిథిలా నగర రాజు జనకుడు పొలం దున్నుతుండగా ఒక మట్టి కుండలో ఆమె లభించింది. జనక మహారాజు, ఆయన భార్య సునయనలకు సంతానం లేకపోవడంతో ఆమెను దత్తత తీసుకుని పెంచారు.భారతదేశంలో రాముడికి ఎన్నో గుడులున్నాయి.కానీ నేపాల్లో సీతాదేవికి ఒక ప్రత్యేక ఆలయం ఉండటం విశేషమే మరి. దక్షిణ నేపాల్ , తూర్పు భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉన్న ప్రత్యేక భౌగోళిక, సాంస్కృతిక మరియు భాషా ప్రాంతమైన మిథిలలో సీతాదేవి పెరిగింది.నేపాల్లోని 152 ఏళ్ల పురాతన జానకి మందిర విశేషాలుప్రాంగణంలో 60 గదులతో ఉన్న ఈ ఆలయం నేపాల్లోనే అతిపెద్ద దేవాలయం. ఇందులో సీతాదేవి విగ్రహం కొలువై ఉంది. ఈ విగ్రహం 17వ శతాబ్దంలో శ్రీరాముడి జన్మస్థలమైన అయోధ్య సమీపంలో లభించిందని చెబుతారు. ధనుషా జిల్లాలోని జనక్పూర్లో ఉన్న ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం (సాధారణంగా డిసెంబర్లో వచ్చే) వివాహ పంచమి నాడు సీతారాముల కళ్యాణ వార్షికోత్సవాన్ని ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ దేవాలయ నిర్మాణ, వాస్తుశిల్ప నైపుణ్యంతోపాటు, ఆలయానికి నైరుతి మూలలో 'వివాహ మండపం' మరో ప్రత్యేక ఆకర్షణ. అంతేకాదు ఈ ఆలయం చుట్టూ నిర్మితమైన పరశురామ సాగర్, ధనుష్ సాగర్, గంగా సాగర్ మొదలైన 115 సరస్సులు మరో పెద్ద ఆకర్షణ.సీతారాముల వివాహం జరిగిన ప్రదేశం ఇదేనని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ప్రతీ ఏటా నేపాల్ ప్రభుత్వమే వివాహపంచమి పేరిట సీతారాముల కల్యాణం జరిపిస్తుంది.నౌ లఖా మందిరం1,480 చదరపు మీటర్లకు పైగా విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ ఆలయం సున్నితమైన రాతి, పాలరాతి శిల్పకళల మేళవింపుతో బహురమ్యంగా అలరారుతోంది. నేపాల్ ప్రభుత్వం 1956 నాటి పురాతన స్మారక చిహ్నాల పరిరక్షణ చట్టం కింద ఈ ప్రాంతాన్ని రక్షిత స్మారక మండలంగా ప్రకటించింది. దీని నిర్మాణానికి సుమారు తొమ్మిది లక్షల బంగారు నాణేలు ఖర్చయినందున స్థానికంగా దీనిని 'నౌ లఖా మందిరం' (Nau Lakha Mandir) అని కూడా పిలుస్తారు. జానక మహారాజు ఇక్కడే పరమశివుని ధనుస్సును పూజించారని జానపద కథనాలు చెబుతున్నాయి.శ్రీరామ మందిరం: జానకి మందిరానికి సమీపంలోనే శ్రీరాముడికి అంకితం చేయబడిన మరో ఆలయం ఉంది. పగోడా (Pagoda) శైలిలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం జనక్పూర్లోని ఇతర దేవాలయాల కంటే భిన్నంగా కనిపిస్తుంది. ఇందులో 'యోగమాయ'కు ప్రతీకగా భావించే ఒక స్త్రీ విగ్రహం ఉంది, దీనిని నేపాల్లోని అత్యంత సుందరమైన స్త్రీ రూప శిల్పాలలో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. -
హైదరాబాద్లో కోటిదీపోత్సవం.. ఎప్పటి నుంచి అంటే?
కార్తీకమాసం రాగానే చాలా మందికి చన్నీటి స్నానాలు, దీపదానాలతో పాటు ‘కోటిదీపోత్సవం’ గుర్తుకు వస్తుంది. ‘‘ఒక దీపం వెలిగిస్తే... ఆ కాంతి మనలో పాజిటివిటీని నింపుతుంది. ఇక కోటి దీపాలు వెలిగిస్తే... చీకట్లను దూరం చేస్తూ వెలిగే జ్ఞానకాంతిని పరిచయం చేస్తుంది. చిన్నా పెద్దా తేడా లేకండా మహిళలందరూ పాల్గొనే ‘కోటిదీపోత్సవం’ కార్తీకమాసానికి మారుపేరుగా నిలిచింది’ అంటూ తాము నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమం గురించి వివరించారు రచన ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ జాయింట్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రచన. ఈ నెల 14 నుంచి 30 వరకు హైదరాబాద్లో జరిగే ‘కోటి దీపోత్సవం’ విశేషాల గురించి ఇలా వివరించారు.పుష్కరకాలానికి పైగా భక్తుల మదిలో అఖండజ్యోతిగా వెలుగొందుతున్న భక్తి టీవీ వారి కోటి దీపోత్సవం ఈ ఏడాది సైతం రండి... తరలి రండి అంటూ మరోమారు ఆహ్వానం పలుకుతోంది. ఎప్పటిలాగే భక్తుల నుంచి ఎలాంటి రుసుములు, కానుకలు తీసుకోకుండా.. ప్రాంగణంలో ప్రమిదలు, నూనె, వత్తులు, శివలింగాలు, దేవతాప్రతిమలు, పూలు, పూజా సామాగ్రి ఉచితంగా సిద్ధం చేస్తోంది. రేపటి నుంచి 30 వరకు హైదరాబాద్లోని ఎన్టీఆర్ స్టేడియంలో జరగనున్న కోటిదీపోత్సవ విశిష్టతలు, విశేషాలు..పదిహేనేళ్లక్రితం శృంగేరి దక్షిణామ్నాయ పీఠ జగద్గురువులు శ్రీశ్రీశ్రీ భారతీ తీర్థ మహాస్వామివారి సమక్షం లో కార్తికదీపోత్సవం నిర్వహించాలన్న రచన టెలివిజన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ అధినేత నరేంద్ర చౌదరి, రమాదేవి దంపతుల సంకల్పానికి ప్రతిరూపమే 2012లో జరిగిన లక్షదీపోత్సవం. భక్తిటీవీ చేపట్టిన ఈ దీపయజ్ఞానికి నాంది ఎన్టీఆర్స్టేడియం వేదిక గా కైలాసాన్ని తలపించే సభావేదిక ఏర్పాటు, ఆ వేదికపై శృంగేరి జగద్గురువుల అమృత హస్తాలతో వెలిగించిన దీపపు కాంతులు నేటికీ భక్తుల హృదయాల్లో అనిర్వచనీయ ఆధ్యాత్మిక వెలుగులు నింపుతూనే ఉన్నాయి. కోటిదీపోత్సవానికి వస్తే సమస్త క్షేత్రాలకు వెళ్లినట్లే అనే భావన కలిగేలా కార్యక్రమ రూపకల్పన జరిగింది.ముక్కోటి దేవతలు ఒక్కచోటే...కార్తికమాసంలో హరిహరులనే కాదు.. సమస్త దేవతలను కోటిదీపోత్సవ వేదికపై దర్శించుకోవచ్చు. వారికి జరిగే కల్యాణోత్సవాలను, విశేష పూజలను వీక్షించవచ్చు. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలు, పంచభూతలింగాలు, అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు, శ్రీవైష్ణవ దివ్యదేశాలు ఇలా అనేకానేక విశిష్టధామాల నుంచి కోటిదీపోత్సవ వేదికపై ఉత్సవమూర్తులు కొలువుదీరతాయి. ఆ ఉత్సవర్లను దర్శించడం సాక్షాత్తూ ఆ క్షేత్రాలకు వెళ్లడంతో సమానం.గురువందనంప్రతి ఏటా దేశం నలుమూలల నుంచి ప్రసిద్ధ జగద్గురువులు, పీఠాధిపతులు తరలివస్తుంటారు. శృంగేరి శంకరాచార్య శ్రీశ్రీశ్రీభారతీతీర్థమహాస్వామి, ఉత్తర పీఠాధిపతి శ్రీ విధుశేఖర భారతీ స్వామి, కంచి పీఠం విజయేంద్ర సరస్వతి మహాస్వామి, మైసూరు అవదూత దత్తపీఠం పీఠాధిపతి శ్రీగణపతి సచ్చిదానందస్వామి సహా ఎందరెందరో యోగీశ్వరులు, పీఠాధిపతులు, జగద్గురువులు, మాతాజీలు భక్తిటీవీ కోటిదీపోత్సవానికి విచ్చేసి భక్తులను అనుగ్రహించారు.సువర్ణాక్షరాల ఘట్టాలు రెండేళ్ల క్రితం మహాదేవునికి కోటిదీపాల నీరాజనం అర్పించేందుకు నరేంద్రచౌదరి – రమాదేవి దంపతుల ఆహ్వానం మేరకు.. సాక్షాత్తూ దేశ ప్రధాని నరేంద్రమోది విచ్చేశారు. దీపారాధన కార్యక్రమాన్ని ఆద్యంతం గమనించి.. తాను సాక్షాత్తూ కాశీలోనే ఉన్న భావన కలుగుతోందని ప్రశంసించారు. ఆ తరువాత ఏడాది భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము విచ్చేయడం మరో మరపురాని ఘట్టం. దేశ ప్రథమ ΄ûరురాలి చేతులమీదుగా కార్తికదీపం వెలిగింది. ఇటువంటి గొప్ప కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం నిజంగా అదృష్టమని ద్రౌపది ముర్ము పేర్కొనడం విశేషం.– డి.వి.ఆర్ప్రతియేటా కోటి దీపోత్సవం జరుపుతున్నారు, ఈ యేడాది ప్రత్యేకత?రచన: పదిహేనేళ్లుగా ‘కోటిదీపోత్సవం’ద్వారా మన సంస్కృతిని పరిచయం చేస్తూ వస్తున్నాం. వివిధ రాష్ట్రాల ప్రముఖ దేవాలయాల నుంచి తీసుకువచ్చిన ఉత్సవమూర్తుల అభిషేకాలు, కల్యాణాలు, ప్రవచనకారుల ప్రసంగాలు, ఎంతోమంది కళాకారుల ప్రతిభ... ఈ కార్యక్రమం ద్వారా విశిష్టంగా చూపుతున్నాం. ఈ యేడాది సోమనాద్ జ్యోతిర్లింగ పూజ, మూడు రోజుల పాటు ఉజ్జయిని భస్మహారతి, వారణాసి విశ్వనాథ పూజ, నర్మదాబాణలింగ భస్మాభిషేకం, వారణాసి సప్తహారతి ప్రత్యేకం.ఇవి కాకుండా అరుణాచలేశ్వరుడు, కంచి ఏకాంబరేశ్వరుడు, మధురై మీనాక్షి, శ్రీ వేంకటేశ్వర, లక్షీనరసింహ, భద్రకాళీ అమ్మవారి.. కల్యాణాలు. షిర్డిసాయి పాదుక పూజ, లక్ష్మీదేవి కోటిగాజుల అర్చన.. వంటి ఎన్నో ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి. తెలుగురాష్ట్రాలకే కాకుండా జాతీయస్థాయిలో మన సంస్కృతిని పరిచయం చేయాలనే ఆలోచనతో ఉత్తరాది దేవాలయాల నుంచి ఉత్సవ మూర్తులు వచ్చేలా పండితులు, గురువులతో సంప్రదింపులు జరిపాం.ఈ కార్యక్రమంలో పాలుపంచుకునేందుకు వారు ఆనందంగా తమ అంగీకారాన్ని తెలిపారు. మనల్ని చూసి, ఉత్తరాది రాష్ట్రాలలోనూ కార్తీకమాసంలో దీపోత్సవాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. కార్తీకమాసం అంటేనే ‘కోటిదీపోత్సవం’ గుర్తుకువచ్చేలా ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణ జరుగుతోంది.ఈ కార్యక్రమం ఏర్పాట్లలో టీమ్ కృషి?ప్రతిరోజూ వేదిక ప్రత్యేక అలంకరణతో పాటు, దేవతామూర్తులకు పూజలు, అర్చనలు, ప్రవచనకారుల సందేశాలు, సంగీత, నృత్యకారుల ప్రదర్శనలు.. ఒకటేమిటి కనుల ముందు మదినిండుగా జరిగే అతి పెద్ద ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవం ఇది. ఇందుకోసం దాదాపు నాలుగు నెలల నుంచి మా అమ్మానాన్నలు రమాదేవి, నరేంద్ర చౌదరి గార్లు మీడియా టీమ్ అంతా కలిసి ప్లానింగ్లో నిమగ్నమై ఉన్నాం.జ్యోతిర్లింగాలు, శక్తిపీఠాలు, ప్రముఖ దేవాలయాలకు వెళ్లలేని వారు హైదరాబాద్ ఎన్టీఆర్ స్టేడియంలో ఈ నెల 14 నుంచి 30 వరకు సాయంత్రం 5:30 నిమిషాల నుంచి అర్ధరాత్రి వరకు జరిగే కార్యక్రమంలో పాల్గొనవచ్చు. ఈసారి మూడు కార్తీక సోమవారాలు వచ్చేలా 17 రోజుల పాటు కార్యక్రమాలను ప్లాన్ చేశాం.స్వచ్ఛందంగా పాల్గొనేవారికి ఏమైనా..?రచన: వివిధ కళాకారులు తాము నేర్చుకున్న శాస్త్రీయ నృత్యరీతులు, గాత్రకచేరీలు .. ఈ వేదిక మీద చేయడానికి ఉత్సాహం చూపుతారు. అందుకు ముందుగా దరఖాస్తు చేసుకున్నవారికి అవకాశాలూ కల్పిస్తున్నాం. వీళ్లే కాదు స్వచ్ఛందంగా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనేందుకు ఎంతోమంది ఆసక్తి చూపుతున్నారు. తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా కేరళ, మహారాష్ట్ర, ఒడిస్సీ.. ఇలా అన్ని ప్రాంతాల శాస్త్రీయ ఆధ్యాత్మిక కళారీతుల ప్రదర్శన ఉంటుంది.అటు దీపాలు.. ఇటు కొత్త కార్యక్రమాల ఏర్పాటు?మంచి కార్యక్రమం చేస్తున్నప్పుడు కష్టం అనే ఆలోచనే రాదు. అలసట దరిచేరదు. ఇన్నాళ్లుగా గమనిస్తున్నదీ అదే. ప్రతిరోజూ ఓ కొత్త కాంతి చుట్టుముట్టినట్టుగా ఉంటుంది. ప్లానింగ్ కూడా ముందస్తుగా అలాగే చేస్తాం. శాస్త్రీయ సంగీత, నృత్య ప్రదర్శనలతో పాటు ఈ సారి శాండ్ ఆర్ట్ ద్వారా జ్యోతిర్లింగాల ప్రదర్శన, తీరైన రంగోలీలు, పూల అలంకరణలు,.. ప్రతిది కనులకు విందు చేస్తాయి. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనేవారికి ప్రతిరోజూ పూజాసామగ్రి ఉచితంగా అందజేస్తాం.పూజలు పూర్తయ్యాక తులసి, అమ్మవారి గాజులు, మహారుద్రాభిషేకం రోజున రుద్రాక్షల పంపిణీ ఉంటుంది. నేరుగా కార్యక్రమానికి హాజరు కాలేని వాళ్లు టీవీ, డిజిటల్ మీడియా ద్వారా వీక్షించేలా చర్యలు తీసుకున్నాం. శృంగేరి, కంచి పీఠాధిపతులు, చాగంటి, సామవేదం, గరికపాటి.. వంటి ప్రవచనకారులు, దేశవ్యాప్తంగా వివిధ ఆలయాలలో అర్చకులు చేసే పూజలు.. ఈ కార్యక్రమంలో ఉంటాయి. కొల్హాపురి, వేలూరు అమ్మవార్ల ఆశీస్సులు, వారణాసి నుంచి వచ్చినవారితో సప్తహారతి, బంగారు లింగోద్భవం, మహానీరాజనం.. ప్రతిరోజూ ఉంటాయి.మా అమ్మ రమాదేవి, నాన్న నరేంద్ర చౌదరి, మా రచనా టీమ్... ముందస్తుగా చేసుకున్న ప్లాన్ని అమలు చేయడంలో రాత్రింబవళ్లు కృషి చేస్తుంటాం. ప్రతి నిమిషం అలెర్ట్గా ఉంటాం. రాబోయే రోజులలో ఇతర రాష్ట్రాలలోనూ ఈ కార్యక్రమాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే ప్లాన్ ఉంది.ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలలో నేటి యువత ..?నేటి యువతకు మన సంస్కృతిని చేరవేయాలన్నదే ఈ కార్యక్రమ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. నిజానికి ఇది ఒక క్రతువు కాదు. దీనికి గంటల సమయం కేటాయించనక్కర్లేదు. మంచి మార్గంలో ప్రయాణించడానికి దీపం వెలుతురు కూడా ఒక వాహకంగా పనిచేస్తుందని తెలుసుకోవడమే. మంచి మార్పు వస్తుందంటే అది ఎక్కడ ఉన్నా గ్రహించాల్సిందే.యువతీ యువకులు ఈ కార్యక్రమంలో స్వచ్ఛంద పాల్గొని తమ సేవలు అందిస్తుంటారు. సంప్రదాయ దుస్తులను ధరించి, దీపాలను వెలిగిస్తారు. ఫొటోలు, వీడియోలు తీసుకొని సోషల్మీడియాలో అప్లోడ్ చేస్తుంటారు. దీని వల్ల జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మన సంస్కృతి పరిచయం అవుతుంది. మంచి మార్పుకు ఈ కార్యక్రమం నాంది కావడం ఎంతో ఆనందాన్ని, సంతృప్తిని కలిగిస్తుంది. రాష్ట్ర పండుగగా... ఎన్నో మనసు దీపాలు వెలిగే ఈ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర, జాతీయస్థాయి నాయకులు కూడా పాల్గొంటున్నారు. ఎంతోవైభంగా జరిగే ఈ వేడుకను తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర పండగలా ప్రకటించింది. – నిర్మలారెడ్డి, సాక్షి ఫీచర్స్ ప్రతినిధి, ఫొటోలు: ఎస్.ఎస్. ఠాకూర్ -
కార్తిక మాసంలో... ఉసిరి చెట్టును పూజిస్తే పాపాలు తొలగిపోతాయా?
ఉసిరి చెట్టు సాక్షాత్తూ విష్ణు స్వరూపమని పద్మ పురాణంలో పరమశివుడు కార్తికేయుడికి చెబుతాడు. నిజానికి హిందువులు చెట్లను దైవాలుగా భావించి పూజాదికాలు నిర్వహిస్తుంటారు. కొన్ని చెట్లు దైవత్వాన్ని ఆపాదించుకోవడం వల్ల గ్రహదోషాలుంటే తొలగడమే కాకుండా సకల సిరి సంపదలు ఇంట పొంగి పొరలుతాయని భక్తుల ప్రగాఢ నమ్మిక.ఈ చెట్టు ఇంటి ఆవరణలో ఉంటే మరీ మంచిది. ఉసిరి చెట్టులో విష్ణుమూర్తి కొలువుంటాడు. దేవదానవ సంగ్రామంలో క్షీరసాగర మథనం గావించినప్పుడు కొన్ని చుక్కలు భూమిపై పడ్డాయని పురాణాలు చెబు తున్నాయి. అచ్చోటనే ఉసిరి మొక్క మొలిచింది. అందువల్ల ఉసిరి సర్వరోగ నివారిణిగా మారింది. దీని గాలి సయితం ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుంది.ప్రధానంగా కార్తిక మాసంలో ఆ చెట్టును పూజించడమంటే శివకేశవులిద్దరినీ ఆరాధించినట్లే లెక్కని పెద్దలు చెబుతారు. చెట్టు మొదట్లో నివసించే ధాత్రిదేవితోపాటు దామోదరుడిని పూజించి దీపం వెలిగిస్తే అనంత కోటి పుణ్యఫలం లభిస్తుంది. ఉసిరికాయలపై వత్తులు వేసి దీపం వెలిగించవచ్చు.‘ధాత్రిదేవి నమస్తుభ్యంసర్వపాప క్షయంకరిపుత్రాన్దేహి మహాప్రాజ్ఞేయశోదేహి బలంచమే...’ శ్లోకాన్ని చదువుతూ కార్తిక మాసంలో వచ్చే ప్రతి సోమవారం, ద్వాదశి, ఏకాదశి, పౌర్ణమి తిథుల్లో దీపం పెట్టడం వల్ల గోదానంతో సమానమైన ఫలితం లభిస్తుందని నమ్మకం. అదే చెట్టుకింద కూర్చుని భోజనం చేస్తే అశ్వమేథ యాగం వల్ల ఒనగూరే ఫలితం చేకూరుతుంది. అందుకే కార్తిక మాసంలో వన భోజనాలు చేసే సంప్రదాయం వాడుకలోకి వచ్చింది.– చెన్నాప్రగడ శర్మ -
దేవాలయంలోని మూర్తిని ఎలా దర్శించాలి ?
దేవాలయంలోని మూర్తిని ఎలా దర్శించాలో ప్రపంచవ్యాప్త హరే కృష్ణ ఉద్యమ సంస్థాపకాచార్యులైన శ్రీల ప్రభుపాదుల వారు ఈ విధంగా వివరించారు. ‘‘భక్తి–సందర్భ అను గ్రంథంలో ఆచార్య శ్రీల జీవ గోస్వాముల వారు భక్తిమార్గంలో నున్న నిష్టా గరిష్టులైన భక్తులు మట్టి, లోహం, రాయి లేదా చెక్కతో చేసిన భగవంతుని అర్చా రూపానికి, భగవంతునికి స్వయం రూపానికి మధ్య ఎటువంటి భేదం చూపరని అంటారు. భౌతిక ప్రపంచంలో ఒక వ్యక్తి, అతనికి సంబంధించిన ఛాయాచిత్రం లేదా విగ్రహం మధ్య భేదం వుంటుంది. అవి వ్యక్తితో భిన్నమైనవి. కానీ, సర్వ సంపూర్ణుడైన భగవంతుని విషయంలో మాత్రం స్వామికి, స్వామి వార్ల అర్చామూర్తులకు ఎటువంటి భేదమూ లేదు’ ఒక భక్తుడు స్వామివార్ల మూర్తికి ఏదైనా నివేదిస్తే అది సాక్షాత్తు స్వామికి నివేదించినట్టే. అలా భగవంతునికి అర్పించిన నైవేద్యాన్ని ప్రసాదంగా స్వీకరించడం ద్వారా భక్తుడు సకల దుఃఖాల నుండి ఉపశమనాన్ని పొందుతాడు. ఈ యుగంలో భగవంతుడిని ఏ మంత్రంతో అర్చించవచ్చు ?పైన వివరించినట్లుగా, భగవంతుడు తన సంకల్పమాత్రముచే ఏ రూపంలోనైనా లోకంలో అవతరిస్తాడు. ప్రస్తుత యుగంలో భగవంతుడు శబ్ద రూపంలో అవతరిస్తాడని వేదశాస్త్రాలు వివరిస్తున్నాయి. భగవన్నామ సంకీర్తనలోని ఆ దివ్య శబ్దప్రకంపనలే భగవంతుని స్వరూపం: హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ, కృష్ణ కృష్ణ హరే హరేహరే రామ హరే రామ, రామ రామ హరే హరే ప్రతిరోజూ ఈ మహామంత్రాన్ని జపించడమే ఈ యుగానికి నిర్దేశించబడిన అర్చా విధానం.– శ్రీమాన్ సత్యగౌర చంద్ర స్వామీ మహరాజ్, హరే కృష్ణ మూవ్మెంట్, హైదరాబాద్ -
నాగేంద్రుడి ఐదు పడగలు.. ఏడు రక్షణ వలయాలు.. ఎన్నో వింతలు!
ప్రసిద్ధ చిత్రదుర్గ కోట ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారపు గోడపై ఐదు పడగల నాగేంద్రుడి అద్భుతమైన శిల్పం అచ్చెరువు గొల్పుతుంది. హిందూ సంస్కృతిలో నాగేంద్రుడిని ఆదిశేషుని రూపంగా భావిస్తూ దేవాలయాలు, కోటల ద్వారాల వద్ద రక్షణకు చిహ్నంగా పూజిస్తారు.కోటను శత్రువుల నుండి రక్షించడానికి లోపలి ప్రాంతం పవిత్రమైనదని సూచించడానికి ఈ శిల్పాన్ని చెక్కేవారు. పాము తల భాగానికి ఎడమ వైపున శివుని వాహనమైన నంది విగ్రహం పైభాగంలో అమృత కలశం ఉండడం శుభానికి, అమరత్వానికి, సంపదకు సంకేతాలని విశ్వాసం. పాము వంకరల ఆకారం చిత్రదుర్గ కోట రక్షణ గోడల నిర్మాణ శైలిని పోలి ఉండటంతో శత్రువులను గందరగోళానికి గురిచేసే వ్యూహాన్ని ఇది సూచిస్తుందని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు.చిత్రదుర్గ కోట దాదాపు వెయ్యి సంవత్సరాల ఘనమైన చారిత్రక నేపథ్యం కలిగిన అజేయమైన కట్టడం. కర్ణాటకలోని వేదవతి నది మైదానంలో ఉన్న దట్టమైన గ్రానైట్ కొండలపై సుమారు 1500 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఈ కోట విస్తరించి ఉంది. దీనిని కన్నడంలో కల్లిన కోట అంటే రాతి కోట అని ఏడు రక్షణ వలయాలు ఉండటం వల్ల ఏడు చుట్ల కోట అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతం 10వ శతాబ్దంలో రాష్ట్రకూటుల ఆధీనంలో ఉండేది. ఆ తర్వాత 11 నుండి 13వ శతాబ్దాల మధ్య కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన చాళుక్యులు, హొయసలులు ఈ కొండలపై ప్రాథమిక రక్షణ నిర్మాణాలను ప్రారంభించారు. విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో ఈ కోట విశేష ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.ప్రస్తుతం ఈ చారిత్రక కోట భారత పురావస్తు శాఖ ఆధీనంలో జాతీయ స్మారక చిహ్నంగా సంరక్షించబడుతోంది. కోట ఉన్న చిన్ములాద్రి కొండలకు మహాభారత కాలంతో సంబంధం ఉందని నమ్ముతారు. ఇక్కడే భీముడు హిడింబాసురుడిని వధించాడని పురాణాల కథనం. దానికి గుర్తుగా కోట లోపల ప్రాచీన హిడింబేశ్వర ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలోని పురాతన ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహానికి కూడా మరొక విశేష పూజాది పండుగలు నిర్వహిస్తారు.– జిబి విశ్వనాథ, రిటైర్డ్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ఇదీ చదవండి: కార్తీక మాసంలో దీపం ఎప్పుడు వెలిగించాలి? -
అబద్ధ బోధలకు అడ్డుకట్ట వేయాలి.. క్రీస్తు సంఘాలకు కీలక సందేశం!
అపొస్తలుడైన యోహాను తన ప్రకటన గ్రంథ ముగింపులో ఇలా హెచ్చరించాడు. ఎవడైనను ఈ ప్రవచన గ్రంధమునకు మరి ఏదైనను కలిపినయెడల ఏదైనను తీసివేసినయెడల వాని మీదకు ఈ గ్రంథమందున్న తెగుళ్లు వస్తాయి. పరిశుద్ధపట్టణంలో అతనికి ప్రవేశం ఉండదు. ఈ హెచ్చరిక మాత్రం ప్రకటన గ్రంథానికే పరిమితం (ప్రకటన 22:18,19 ). ఇంకా ఉన్న ఆరవై అయిదు గ్రంథాలకు ఏదైనా కలుపవచ్చా తీసివేయవచ్చా అనంటే ఈ మొత్తానికి కలిపి హెచ్చరిక బలంగా ఉంది. ప్రత్యేకంగా అపొస్తలుల బోధను సంరక్షించే చర్యల పటిష్ట విధానంలోని హెచ్చరిక కూడా అంతే బలంగా ఉండనే ఉంది.‘పరిశుద్ధులకు ఒక్కసారే అప్పగింపబడిన బోధ నిమిత్తము మీరు పోరాడవలెనని మిమ్మును వేడుకొనుచు మీకు వ్రాయవలసివచ్చెను’(యూదా 1:3 ). క్రీస్తు పరిశుద్ధులుగా పేరుగాంచిన వారే అపొస్తలులు. ఈ అపొస్తలులకే క్రీస్తు తన బోధను అప్పగించాడు. ఒక్కసారే పూర్తిగా అప్పగించాడు. ఇక మరల మరల అప్పగించే పరిస్థితి ఇక ఎన్నడూ ఏనాడూ తలెత్తదు. దీన్నే తాళం వేయడం అనవచ్చు. చేర్పులు మార్పులు కొట్టివేయటాలు తీసివేయటాలు జతపరచటాలు లేవు.దేవుని సంకల్ప నిబంధనలను బట్టి, క్రీస్తురాకను అనుసరించి బోధ మార్పులకు గురై అది ఇంకా ఉన్నతంగా చేయబడిందే తప్ప మరొకటి కాదు. ఇదే అపొస్తలుల బోధ అని హుందాగా చెప్పవచ్చు. అయితే ఈ పరిశుద్ధ బోధను పరిరక్షించే విషయంలో అలుపెరుగని పోరాటం తప్పనిసరిగా చేయవలసి ఉంటుంది. అపొస్తలుల స్ఫూర్తితో యూదా ఆదిమ సంఘానికి పోరాడమని పిలుపు ఇచ్చే సమయంలో అపొస్తలులు యేసు బోధల విషయమై పోరాటం సాగిస్తున్నారు.రక్తం కారునంతగా ఇప్పుడూ పోరాడుతూనే ఉన్నారు. ఆదిమ సంఘం వారు అపొస్తలుల బోధయందు యెడతెగక ఉంటూ దానికి కట్టుబడి జీవిస్తూ వారి బోధకు ఖ్యాతిని ఆనాడే సంపాదించిపెట్టారు. ఇప్పుడైతే క్రీస్తు సంఘాలు ఆదిమ సంఘాన్ని అనుసరించి వారి పోరాట స్ఫూర్తితో అపొస్తలుల బోధ విషయమై యుక్తితో ఉత్తమమైన మార్గాలలో అత్యున్నత విధానాలలో పోరాడవలసి ఉంటుంది.సద్భక్తిలో స్థిరంగా స్థిరపడిన మీదట రక్షించ బడ్డాక ఇతరుల గూర్చి, అబద్ద బోధకులను గూర్చి ఆలోచన చేయమంటుంది గ్రంథం. అవసరమైతే సత్య స్థాపనలో క్రీస్తువలె ఆత్మసంబంధంగా పోరాటం చేయమంటుంది. ’దైవావేశం వల్ల కలిగిన ప్రతిలేఖనము ఉపదేశించుటకును, ఖండించుటకును, తప్పుదిద్దుటకును, నీతియందు శిక్షచేయుటకును ప్రయోజనకరమై ఉన్నది’ (2 తిమోతి 3: 16,17 ). సంపూర్ణమైన దీర్ఘశాంతంతో ఉపదేశించుచు ఖండించుము, గద్దించుము, బుద్ధిచెప్పుము (2 తిమోతి. 4:2). వీటిని గూర్చి బోధించుచు, హెచ్చరించుచు, సంపూర్ణాధికారంతో దుర్బోధను ఖండించుచు నుండుము’ (తీతు 2:15 ). ఈ మూడు వచనాలు అపొస్తలుల బోధను ఆకాశానికి ఎత్తమని దాన్ని శిఖరాగ్రాన ఉంచమని చాటిచెబుతున్నాయి.భవిష్యత్ తరాలను ఆధ్యాత్మికంగా సుసంపన్నం చేసేలా వారికి రాజమార్గం పరచడమే అపొస్తలుల బోధను పరిరక్షించడం. పరిశుద్ధులుగా ఉండాలంటే పరిశుద్ధ జీవితాభ్యాసం చేయదలచుకుంటే క్రీస్తు పరిశుద్ధులైన వారంతా తప్పక ధైర్యం తెచ్చుకొని అపొస్తలుల బోధ విషయమై పోరాడాలి. బోధను కాపాడుకోవాలి.అబద్ద బోధలను అడ్డగించాలి. దుర్బోధలను దూరంగా నెట్టివేయాలి. లేఖనానుసారమైన క్రీస్తుసంఘంలో అబద్ద బోధల మాటే వినపడకూడదు. యేసు అసాధారణ సత్బోధలను పదే పదే గుర్తుకు తెచ్చేవే అపొస్తలుల ఆత్మసంబంధ బోధలు. క్రీస్తు తన బోధను వీరికి అప్పగించి వీరిని హెచ్చించడం ఓ గొప్ప విశేషం. ఇప్పుడు అపొస్తలుల బోధను విని విశ్వసిస్తేనే రక్షణభాగ్యం.అపొస్తలుల బోధకు పట్టంకట్టడం అంటే ఇదే. ఈ బోధలో యెడతెగక ఉంటూ వర్ధిల్లింది ఆనాడు ఆదిమ సంఘం. ఆదిమ సంఘం అడుగు జాడలలో నడుచుటే నేటి సంఘాలకు క్షేమదాయకం. వ్యక్తి బోధలు, సంస్థల సిద్ధాంత బోధలు, లోక బోధల ప్రభావం నుండి ‘పరిశుద్ధుల బోధ’ ను కాపాడుకోవడం నేటి క్రీస్తు సంఘాల బాధ్యత.ప్రధానంగా ఈ భారం ఈ కాడి క్రీస్తు సంఘ యువత మీద మోపబడింది.– జేతమ్ఇదీ చదవండి: పిల్లలపై ప్రేమ చూపించడంలో.. ప్రవక్త ముహమ్మద్ ఆదర్శం! -
పిల్లలపై ప్రేమ చూపించడంలో.. ప్రవక్త ముహమ్మద్ ఆదర్శం!
మందలింపుల కంటే మమకారమే ముఖ్యం.. పిల్లల మనసులను గెలుచుకోవడమే నిజమైన పెంపకం పిల్లలు కుటుంబానికి ఆనందం.. సమాజానికి భవిష్యత్తు. వారికి మంచి విద్య, ఆహారం, సౌకర్యాలు అందించడం ఎంత ముఖ్యమో.. ప్రేమ, ఆప్యాయత, గౌరవం పంచడం కూడా అంతే ముఖ్యం.అయితే నేటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో పిల్లల భావాలను అర్థం చేసుకోవడం, వారితో సమయం గడపడం తగ్గిపోతోంది. చిన్న చిన్న తప్పులకే మందలింపులు, ఇతరులతో పోలికలు వారి మనసులపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో పిల్లల పట్ల ప్రేమ, కరుణ, సహనం ఎలా ఉండాలో తన ఆచరణ ద్వారా ప్రపంచానికి చాటిచెప్పిన మహనీయుడు ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స). ఆయన జీవితం నేటి తల్లిదండ్రులకు కూడా గొప్ప మార్గదర్శకం.ప్రేమను వ్యక్తం చేయడంలోనే గొప్పతనం!ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) తన మనుమలు హజ్రత్ హసన్ (ర), హుస్సేన్ (ర)లను ఎంతో ఆప్యాయంగా ముద్దాడేవారు. ఒకసారి ఆయన మనుమడిని ముద్దాడటం చూసిన అఖ్రా బిన్ హాబిస్ అనే వ్యక్తి తనకు పదిమంది పిల్లలున్నా ఎవరినీ ముద్దాడలేదని చె΄్పాడు. అప్పుడు ప్రవక్తవారు‘‘దయ చూపనివారిపై దయ చూపబడదు’’ అని సమాధానమిచ్చారు. (సహీహ్ ముస్లిం) పిల్లలపై ప్రేమను మాటల్లోనే కాకుండా చేతల్లోనూ చూపించాలని ఈ సంఘటన తెలియజేస్తుంది.చిన్నారి బాధను అర్థం చేసుకున్న ప్రవక్త!అనస్ బిన్ మాలిక్ (ర) చిన్న తమ్ముడు అబూ ఉమైర్కు ఒక చిన్న పక్షి ఉండేది. దానితో అతడు ఎంతో ఆనందంగా ఆడుకునేవాడు. ఒకరోజు ఆ పక్షి చనిపోవడంతో బాలుడు బాధపడ్డాడు. విషయం తెలుసుకున్న ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) అతడిని ప్రేమగా పలకరిస్తూ, ‘‘అబూ ఉమైర్! నీ చిన్న పిచ్చుక ఏమైంది?’’ అని అడిగారు. (సునన్ అబీ దావూద్) పెద్దలకు చిన్న విషయంగా అనిపించినా పిల్లలకు అవి ఎంతో ముఖ్యమైనవిగా ఉంటాయి. వారి బాధను గుర్తించి స్పందించడం ఎంత అవసరమో ఈ సంఘటన చెబుతోంది.పదేళ్లపాటు మందలించని మహనీయుడు!అనస్ బిన్ మాలిక్ (ర) సుమారు పదేళ్లపాటు ప్రవక్తవారికి సేవ చేశారు. ఆ కాలంలో ప్రవక్తవారు తనను ఒక్కసారి కూడా అసహనంతో మందలించలేదని ఆయన వెల్లడించారు. (సహీహ్ అల్ బుఖారీ) పిల్లలు తప్పులు చేయడం సహజం. ప్రతి తప్పుకూ కోపగించడం కంటే సహనంతో వారికి మంచి చెడులను వివరించడం అవసరం. భయంతో కాకుండా ప్రేమతో క్రమశిక్షణ నేర్పించాలన్నది ఈ సంఘటనలోని సందేశం.కుమార్తెకు ఇచ్చిన గౌరవం!ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) తన కుమార్తె హజ్రత్ ఫాతిమా (ర) పట్ల ఎంతో గౌరవం చూపేవారు. ఆమె తన వద్దకు వచ్చినప్పుడు లేచి నిలబడి ఆహ్వానించి, ప్రేమగా ముద్దాడి తన స్థానంలో కూర్చోబెట్టేవారు. (సునన్ అత్తిర్మిజీ) పిల్లలు చిన్నవారని వారి అభిప్రాయాలను తక్కువ చేయకూడదని, వారికి ప్రేమతోపాటు గౌరవం కూడా ఇవ్వాలని ఈ సంఘటన తెలియజేస్తుంది.– ముహమ్మద్ ముజాహిద్ఇదీ చదవండి: కార్తీక మాసంలో దీపం ఎప్పుడు వెలిగించాలి? -
కార్తీక మాసంలో దీపం ఎప్పుడు వెలిగించాలి?
శరద్ ఋతువు ఉత్తరభాగంలో వచ్చే కార్తీక మాసంలో నెల రోజులు పర్వదినాలే. వశిష్ఠ మహర్షి జనక మహారాజుకు కార్తీక మహత్యాన్ని వివరించినట్లు, దానిని శౌనకాదిమునులకు సూతుడు మరింత వివరంగా చెప్పినట్లు కార్తీక పురాణంలో ఉంది. కార్తీక మాసంలో దశమి, ఏకాదశి, ద్వాదశి తిథుల్లో శ్రీ మహావిష్ణువును తులసి దళాలతో, కమలాలతో పూజిస్తే ధనానికి లోటుండదనీ, సకల సౌఖ్యాలు కలుగుతాయని, అంత్యమున జన్మరాహిత్యం కలుగుతుందనీ అంటారు. ఆరుద్ర నక్షత్రం రోజు, మహాశివరాత్రినాడు సోమ వారం నాడు, కార్తీకపున్నమి నాడు రుద్రాభిషేకంచేసి, బిళ్వ దళాలతోనూ, రుద్రాక్షలతోనూ పూజించిన వారికి అనంతమైన సుఖాలు కలుగుతాయని కార్తీక పురాణం చెబుతోంది.ఈ మాసంలో కార్తీక దీపారాధన చాలా ముఖ్యమైనది. కార్తీకదీపాన్ని ఇంట్లో లేదా తులసికోట దగ్గిర భక్తి శ్రద్ధలతో వెలిగిస్తారు. ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందు బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలోనూ, సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తరవాత ప్రదోషకాలంలోనూ కార్తీక దీపాన్ని వెలిగి స్తారు. పూజాగదిలో ఇంటి సింహ ద్వారం దగ్గర, తులసికోట దగ్గర కనీసం రెండు లేదా ఐదు దీపాలు వెలిగిస్తారు.దీపం పెట్టే స్థలాన్ని శుభ్రపరచి ముగ్గుపెట్టి ప్రమిదకు పసుపు, కుంకుమ బొట్లు పెడతారు. ప్రమిద నేరుగా నేల మీద కాకుండా, అరి టాకు లేదా తమల పాకుపై ప్రమిదను ఉంచుతారు. కార్తీక మాసంలో తామర వత్తుల దీపం వెలిగిస్తే ఐశ్వర్యం లభిస్తుందనీ, జిల్లేడు వత్తులతో వెలిగిస్తే గణపతి అనుగ్రహం, అరటినార వత్తులతో వెలిగిస్తే కుటుంబ ప్రశాంతత కలుగుతుందని నమ్ముతారు.కార్తీక ΄ûర్ణమిరోజున 365 వత్తుల దీపాన్ని వెలిగిస్తారు. ఈ దీపాన్ని ఎప్పుడూ నేరుగా అగ్గిపుల్లతోగాని కొవ్వొత్తితోగాని వెలిగించకూడదు. ముందుగా ఒక ఏకహారతి దీపాన్ని కర్పూరకళికతో వెలిగించి లేదా అగర బత్తిని అగ్గిపుల్లతో వెలిగించి,దానిసాయంతో 365 వత్తులప్రధాన దీపాన్ని వెలిగించాలి. దీపం వెలిగించిన తరువాత దానికి పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, పూలు, సమర్పించి, దామోదరాయ నమః లేదా ‘ఓం నమశ్శివాయ’ అని స్మరిస్తూ నమస్కారం చేస్తారు.‘దీపంజ్యోతిపరబ్రహ్మ దీపం సర్వతమోపహందీపేన సాధ్యతే సర్వం దీపలక్ష్మీ నమో స్తుతే:’జీవాత్మకే కాదు పర మాత్మకు కూడా దీపం ప్రతిరూపం. దీపావళి అమావాస్య తరవాత వచ్చే పంచమిని ‘లాభ పంచమి’ ‘జ్ఞాన పంచమి’ అని పిలుస్తారు. ముఖ్యంగా గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలోని పలు ప్రాంతాలలో దీనిని ‘లాభ్ పాప్చ్’ అని వైభవంగా జరుపుకుంటారు. దీపావళి పండుగ తరవాత తమ తమ వ్యాపారాలకు కొద్దిరోజుల విరామం యిచ్చి ఈ రోజు లక్ష్మీ దేవి పూజలు చేసి, కొత్త ఖాతాపుస్తకాలను తెరిచి, వాటిపై ‘శుభ్ లాభ్’ అని రాసి పూజలు చేస్తారు. జ్ఞానపంచమి పేరుతో జైనమతస్థులు చాలా వైభవంగా జరుపు కుంటారు. తమ పవిత్ర గ్రంథాలను శుభ్రం చేసి పూజ చేస్తారు. జ్ఞానం పెరగాలని, బుద్ధి వికసించాలని ప్రార్థనలు జరుపుతారు.కార్తీక బహుళ ఏకాదశి పర్వ దినం నాడు ఏకాదశీదేవి జన్మించింది. మురాసురుడు అనే రాక్షసుడు శ్రీ మహా విష్ణువు యోగనిద్రలో ఉన్నపుడు ఆయనను చంపడానికి ప్రయత్నించగా, విష్ణుమూర్తి శరీరం నుండి ఒక శక్తిమం తమైన కన్య ఉద్భవించి, ఆ రాక్షసుడిని సంహరిస్తుంది. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి ఆ కన్యకు ‘ఏకాదశి’ అని పేరుపెట్టాడు. ఎవరైనా ఏడాది పొడవునా ఏకాదశి వ్రతాన్ని్రపాంభించాలనుకుంటే దానికి ఈ కార్తీక బహుళ ఏకాదశి లేదా ఉత్పత్తి ఏకాదశి ప్రశస్తమైన రోజు.కార్తీక మాసంలో ప్రతి రోజూ ఒక్కొక్క దేవతకు అనుసంధానమై వుంటుంది. ఈ బహుళ ఏకాదశి తిథి కుబేరుడితోముడిపడి ఉంది. అందువల్ల ఈ రోజున పూజలు ఆచరించడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోయి, ఐశ్వర్యం సిద్ధిస్తుందని విశ్వసిస్తారు. ఈ రోజున విష్ణుమూర్తికి అత్యంత ప్రీతికరమైన తులసిదళాలను ఆయనకు సమర్పిస్తారు. శివాలయాల లోను, కేశవాలయాలలోను అఖండ దీపాలను వెలిగించి ఆరాధించడం పరిపాటి. ఇంకా కార్తీక బహుళ ద్వాదశినాడు క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి వ్రతం చేసుకుంటారు. అమావాస్య మరునాడు పోలిపాడ్యమిగా జరుపుకుంటారు.– శిష్టా నాగేశ్వరరావు, సీనియర్ పాత్రికేయులుదీపావళి అమావాస్య తరవాత వచ్చే కార్తీక శుక్ల పక్ష చతుర్థి నాడు నాగుల చవితి పర్వదినం. ఈవ్రతాన్ని ముఖ్యంగా వివాహితలు తమ పిల్లల ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు, కుటుంబ శ్రేయస్సు కాంక్షించి చేసుకుంటారు. నాగుల చవితి రోజున ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, సమీపంలో వున్న పుట్ట దగ్గరకు వెళ్లి, పుట్టలో పాలు, బియ్యప్పిండి, లడ్డులను సమర్పిస్తారు. చవితి రోజున ప్రత్యేకించి, చలిమిడి, వడపప్పు, చిమ్మిలి (నువ్వులు –బెల్లం ముద్ద)ప్రసాదాలు తయారు చేసి దేవుడికి సమర్పిస్తారు. ఇక ఆరోజంతా ఉపవాస దీక్షలో ఉంటారు.జాతకంలో కుజదోషం, కాలసర్పదోషం లేదా రాహు, కేతు దోషాలు ఉన్నవారు ఈ రోజున నాగపూజ చేయడం వల్ల ఆయాదోషాల తీవ్రత తగ్గుతుందని విశ్వసిస్తారు. శాస్త్రీయంగా పరిశీలిస్తే సర్పాలు పంటలను నాశనం చేసే ఎలుకలను, కీటకాలను తింటూ రైతులకు మేలు చేస్తాయి. అందువల్ల ఈ పండుగను ప్రకృతిని అనుసరించి జీవన విధానం సాగించే ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది.నిర్వహణ : డి.వి.ఆర్. భాస్కర్ఇదీ చదవండి: తప్పులు చేసినవారినీ ఉన్నతులుగా తీర్చిదిద్దే సద్గురువులు! -
తప్పులు చేసినవారినీ ఉన్నతులుగా తీర్చిదిద్దే సద్గురువులు!
కొందరు సద్గురువులు ఈ జన్మలో ఎవరెవరు ఏమి చేయబోతున్నారో తెలుసు కోగలరు. చెడ్డపనులు చేసేవారిని ఈ జన్మలోనే చేరదీసి, చక్కదిద్ది, వారిచేత అద్భుతమైన పనులు చేయిస్తారు. తరువాతి జన్మలోనైనా సమాజానికి ఉపయోగ పడే వ్యక్తులుగా తీర్చిదిద్దుతారు.అవంతీపురంలో భద్రాయువు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. వివాహ మయిన తర్వాత భార్యనెందుకో వదిలి పెట్టాడు. ఒక వేశ్యతో సంబంధం పెట్టు కొన్నాడు. దీంతో నిష్ఠ, నియమం, సత్కర్మాచరణం అన్నీ వదిలేశాడని ఆయన్ని వెలివేశారు. ఒకరోజున ఋషభుడనే మహాయోగి ఈ వేశ్య ఇంటికే వెళ్ళాడు. భ్రష్టుడు అనుకొంటున్న ఆ బ్రాహ్మణుని చేతి మీదుగా పాదపూజ చేయించుకొన్నాడు.కొంతకాలం తర్వాత ఆ బ్రాహ్మణుడు చనిపోయాడు. తిరిగి వజ్రబాహుడనే చక్రవర్తికి జన్మించాడు. భద్రాయువు పూర్వజన్మలో చేసిన పాపాల ఫలితంగా పసితనంలోనే పురుగులు పట్టి అతని శరీరం కుళ్ళిపోయింది. దాంతో తల్లీ బిడ్డలిద్దరినీ అడవిలో వదిలేశారు. అదే సమయంలో ఋషభుడు అక్కడికి రావటం తటస్థించింది. పూర్వజన్మలో భద్రాయువు ఉదంతం తెలిసినవాడైనందున అతడికి తెలివిని, తేజస్సును, ఆరోగ్యాన్ని, ఒక కత్తిని, శివకవచాన్ని అనుగ్రహించాడు.భద్రాయువు ఉన్న మగధ దేశాన్ని శత్రురాజు ఆక్రమించాడు. ఋషభుని ఆదేశానుసారం భద్రా యువు రాజుకు సహాయకుడుగా వెళ్ళి శత్రురాజును యుద్ధంలో ఓడించి ఆ రాజ్యాన్ని యథాప్రకారం రాజు కప్పగించాడు. భద్రాయువు అతడి కుమారుడేనని ఋషభుడు చెప్పడంతో సంతసించి తన సామ్రాజ్యానికి పట్టాభిషిక్తుని చేశాడు. ఇలా సద్గురువైన ఋషభయోగి... మూర్ఖుడు, భ్రష్టుడు, పాపి అయిన వాడి వెంటబడి తన కృపతో దేవేంద్ర వైభవాన్ని అతని కనుగ్రహించాడు.- శ్రీ గణపతి సచ్చిదానందస్వామిఇదీ చదవండి: నేటి అసురులపైనా నాటాలి శరం -
పదండి.. ‘కార్తికం’లోకి..
వన్టౌన్(విజయవాడ పశ్చిమ): ఏడాదంతా ఎలా ఉన్నా.. కార్తికమాసంలో మాత్రం అంతటా ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం వెల్లివిరుస్తుంది. ఈ మాసం వచ్చిందంటే ఆ సందడే వేరు.. శివయ్యకు ప్రతీపాత్రమైన మాసం కావడంతో ఆ యనను ప్రసన్నం చేసుకునేందుకు భక్తులు స్నాన, జప, తప, దాన వ్రతాలు చేస్తూ భక్తిపారవశ్యంలో మునిగితేలుతారు. మంగళవారం నుంచి పవిత్ర కార్తిక మాసం ఆరంభం కానుండటంతో ఆ స్వామిని కనులారా వీక్షించి, పూజించి తరించాలని భక్తలోకం పరితపిస్తోంది. దీనికి ఎక్కడికో వెళ్లాల్సిన పనిలేదు.. మన ఎన్టీఆర్ జిల్లా విజయవాడ పరిసరాల్లోనే ఎక్కడా లేనన్ని శైవ క్షేత్రాలు ఉన్నాయి. అనేక చారిత్రక అంశాలతో పాటుగా పురాణ ఇతిహాసాలతో ముడి పడిన ఆయా శైవాలయాల్లో కార్తిక పూజల కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేశారు. ఇంద్రిగిరిపై మల్లేశ్వరస్వామి ఆలయం.. విశేష తేజస్సుతో కనకవర్ణంతో దుర్గమ్మ కొలువైన ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతంపైనే ఈశ్వరుణ్ణి కూడా కొలువుండేలా చేయాలని భావించిన బ్రహ్మ అత్యంత భక్తిప్రపత్తులతో శతాశ్వమేథ యాగాల్ని చేశాడని.. బ్రహ్మ విశేష భక్తిశ్రద్ధలకు సంతసించిన పరమేశ్వరుడు జ్యోతిర్లింగ స్వరూపంతో దర్శనమిచ్చినట్లు స్కంధ పురాణంలో పేర్కొన్నట్లు పండితులు చెబుతారు. కాలక్రమంలో కలిప్రభావం వల్ల ఈ జ్యోతిర్లింగం అదృశ్యంగా ఉండటాన్ని చూసిన శ్రీ శంకరాచార్యులు కనకదుర్గాదేవికి ఉత్తర భాగంలో ఈశాన్య దిశగా మల్లేశ్వర లింగాన్ని పునఃప్రతిష్ట చేశారు. ఏటా కార్తిక మాసంలో ఇక్కడ విశేష కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. గాజుల అలంకారంతో పాటుగా భవానీదీక్షలను సైతం ఈ మాసంలో నిర్వహిస్తారు. విజయేశ్వరస్వామి వారి ఆలయం దుర్గగుడి దిగువన కనకదుర్గనగర్ సమీపంలో ఉందీ విజయేశ్వరస్వామి ఆలయం. పాశుపతాస్త్రం కోసం తపస్సు చేస్తున్న అర్జునిడికి పరమేశ్వరుడు నిజరూపంలో దర్శనమిచ్చి పాశుపతాస్త్రం బహూకరించాడని.. అర్జునుడు పరమేశ్వరుణ్ణి అనేక విధాలుగా స్తుతించి ఇంద్రకీలాద్రిపైనే దక్షిణ భాగాన ఒక శివలింగాన్ని ప్రతిష్టించాడని ప్రతీక. కాలక్రమంలో ఇదే విజయేశ్వరస్వామి ఆలయంగా ప్రసిద్ధికెక్కింది. కార్తిక మాసాన్ని పురస్కరించుకొని స్వామివారికి ఇక్కడ బిళ్వార్చన, రుద్రాభిషేకం తదితర కార్యక్రమాలను నిర్వహించేందుకు నిర్వాహకులు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. వన్టౌన్లోని బుద్ధు వారి గుడి.. వన్టౌన్ బ్రాహ్మణవీధిలో వేంచేసి ఉన్న శ్రీ వసంత మల్లికార్జునస్వామి ఆలయం చాలా ప్రసిద్ధి చెందిన శివాలయం. బుద్ధు వంశీయులు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారని చెబుతారు. ఇక్కడ స్వామివారికి కార్తికమాసాన్ని పురస్కరించుకొని పలు ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నట్లు ఆలయ అధికారులు తెలిపారు. గవర్నరుపేటలోని కాశీ విశ్వేశ్వరుని ఆలయం.. గవర్నరుపేట చల్లపల్లి బంగ్లా సమీపంలో ఉన్న శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర అన్నపూర్ణాదేవి దేవస్థానంలో కార్తికమాసాన్ని పురస్కరించుకొని నిత్యం రుద్రాభిషేకం, రుద్రహోమాలను నిర్వహించేందుకు దేవస్థాన నిర్వాహకులు ఏర్పాట్లు చేశారు. వన్టౌన్లోని దర్భేశ్వరస్వామి ఆలయం.. వన్టౌన్ సైకంవారి వీధిలోని శ్రీ గంగా సమేత దర్భేశ్వరస్వామి వారి ఆలయంలో కార్తిక మాసంలో పలు విశేష పూజలను నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. ప్రతి రోజూ స్వామివారికి రుద్రాభిషేకం, మహాలింగార్చన తదితర కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు. యనమలకుదురు రామలింగేశ్వరస్వామి.. యనమలకుదురు శ్రీ రామలింగేశ్వరస్వామి వార్ల దేవస్థానం జిల్లాలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన శివాలయం. పరశురాముడు ఇక్కడి స్వామి వారి లింగస్వరూపాన్ని ప్రతిష్ట చేశారని ప్రతీతి. పూర్వం వెయ్యి మంది మునులు ఇక్కడ తపస్సు చేశారని, అందువల్ల దీనిని వెయ్యి మునుల కుదురుగా.. కాలక్రమంలో యనమలకుదురుగా రూపాంతరం చెందిందని చెబుతారు. కొద్ది సంవత్సరాల క్రితం నూతనంగా నిర్మాణం చేసిన ఆలయ ప్రాంగణం మరింత కనువిందు చేస్తోంది. అలాగే ఇక్కడ ప్రభల ఊరేగింపు ఆకట్టుకుంటుంది. కార్తికమసంలో స్వామివారికి పలు విశేషమైన కార్యక్రమాలను నిర్వహించేందుకు దేవస్థాన అధికారులు ఏర్పాట్లు చేశారు.విజయవాడలోని పాతశివాలయం.. పాతశివాలయంగా పేరుగాంచిన విజయవాడలోని శ్రీ భ్రమరాంబ మల్లేశ్వరస్వామి వార్ల దేవస్థానానికి శ్రీశైల దేవస్థానం తర్వాత అంతటి ప్రాచీనత ఉందని పండితులు చెబుతారు. ఈ ఆలయాన్ని ధర్మరాజు ప్రతిష్టించాడని, అలాగే పశ్చిమ చాళుక్య రాజైన త్రిభువనమల్లుడు క్రీ.శ.పదో శతాబ్దంలో తన పేరుమీదుగా త్రిభువన మల్లేశ్వరాలయాన్ని నిర్మించారని చెబుతుంటారు. కార్తికమాసంలో ఈ ఆలయంలో ‘కార్తీక్ నక్త దీక్షా అభిషేక మహోత్సవం’ పేరుతో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఆలయంలోని శ్రీ భ్రమరాంబ అమ్మవారు ఈ నెల రోజులూ రోజుకొక అలంకారంలో దర్శనమిస్తారు. -
కార్తిక మాసంలో దీపం వెలిగిస్తే ఇంతటి పుణ్యమా?
కార్తిక మాసంలో దీపారాధనకు పరమోత్కృష్టమైన స్థానం ఉంది. కార్తిక దీపం కేవలం చీకటిని పోగొట్టే కాంతి పుంజం మాత్రమే కాదు; అది మానవ జీవన వికాసానికీ, ముక్తి మార్గానికీ దివ్యసంకేతం.పద్మ పురాణంలోని ఒక కథ ప్రకారం... ఒక సాధారణ ఎలుక, కార్తిక మాసంలో శివాలయంలో కొండెక్కుతున్న (ఆరిపోతున్న) దీపపు వత్తిని అనుకోకుండా తన నోటితో సరిచేసి, కాంతిని పునరుద్ధరించింది. ఆ చిన్న పుణ్యకార్యం వల్లే ఆ జీవి మరుసటి జన్మలో మహా పరాక్రమవంతుడైన ‘బలి చక్రవర్తి’గా జన్మించి, అంతిమంగా ఉత్తమ గతిని పొందింది.కేవలం ఒక అల్పజీవి అజ్ఞానంతో చేసిన దీపసేవకే అంతటి సద్గతి లభిస్తే, ఇక సద్భావంతో వెలిగించే దీపం మానవాళిని ఏ స్థాయికి తీసుకెళ్తుందో ఊహించవచ్చు.ఈ బాహ్య దీపారాధన వెనుక ఒక గూఢమైన అంతఃసత్యం దాగి ఉంది. అదే ‘ఆత్మ దీపం’. మన స్థూల శరీరమే ఒక ‘మృణ్మయ ప్రమిద’. అందులో నిండివున్న ‘నేను, నాది’ అనే భ్రమలే (అహంకారం) మనం సమర్పించవలసిన ‘వత్తి’. ప్రాపంచిక వాసనలనే ‘నెయ్యి’ని పోసి, సద్గురువు అందించే జ్ఞానమనే ‘అగ్ని’తో ఆ అహాన్ని దహించినప్పుడే అంతరంగంలో జ్ఞానదీపం ప్రజ్వరిల్లుతుంది.అహంకారం అనే వత్తి పూర్తిగా కరిగిపోయినప్పుడు, జీవుడు పరమాత్మ కాంతిలో లీనమవుతాడు. ఈ కార్తిక మాసంలో దేహమనే ప్రమిదలో అహాన్ని వత్తిగా మార్చి వెలిగించి, పరమాత్మ అనుగ్రహంతో సద్గతిని పొందుదాం.– తూలుగు రమణారావుఇదీ చదవండి: కార్తీక మాసంలో ఈ వ్రతం ఆచరిస్తే ఇంతటి ఫలితమా? -
కార్తీక మాసంలో ఈ వ్రతం ఆచరిస్తే ఇంతటి ఫలితమా?
త్రేతాయుగంలో పురంజయుడు అనే రాజు అయోధ్యా నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని, పరిపాలించేవాడు. పట్టాభిషేకమైన తర్వాత ధర్మబద్ధంగానే రాజ్యపాలన సాగించాడు. కొన్నాళ్లు గడిచాక అతడిలో దురాశ మొదలైంది. రాజ్యాన్ని మరింతగా విస్తరించాలని, సంపదలను మరింతగా పోగు చేసుకోవాలని కోరిక తలెత్తింది. పొరుగు రాజ్యాలను మాయోపాయంతో వశపరచుకోవడం మొదలుపెట్టాడు. యజ్ఞ యాగాదులను, దాన ధర్మాలను పూర్తిగా విస్మరించాడు.పురంజయుడి వల్ల దెబ్బతిని రాజ్యాలు పోగొట్టుకున్న రాజులందరూ అతడికి వ్యతిరేకంగా ఏకమయ్యారు. అకస్మాత్తుగా పురంజయుడి పైకి యుద్ధానికి వచ్చారు. పురంజయుడు, హుటాహుటిన సైన్యాన్ని సిద్ధం చేసుకుని, యుద్ధానికి బయల్దేరాడు. ఆ యుద్ధంలో పురంజయుడు ఓడిపోయి, అడవులకు పారిపోయి తలదాచుకున్నాడు.కీకారణ్యంలో ఒంటరిగా ఉంటూ, యుద్ధంలో ఎదురైన ఓటమికి దుఃఖిస్తూ ఉన్న పురంజయుడి వద్దకు ఒకనాడు సూర్యవంశ రాజులకు కులగురువైన సుశీలుడు వచ్చాడు. విచారగ్రస్థుడైన రాజును చూసి, ‘రాజా! దుఃఖించకు. జయాపజయాలు దైవాధీనాలు. నీ రాజ్యాన్ని నువ్వు తిరిగి పొందాలనుకుంటే నేను చెప్పినట్లు ఆచరించు. «నేను చెప్పినట్లు చేస్తే, నీకు పాపోపశమనం కలిగి, కోల్పోయిన రాజ్యలక్ష్మి తిరిగి దక్కుతుంది. ఇది కార్తీక మాసం. రోజూ వేకువజామునే స్నానానుష్ఠానాలు కావించుకుని, దేవాలయానికి వెళ్లి, శివకేశవులకు దీపారాధన చేసి, భగవన్నామ స్మరణ చేయి. ఇలా చేయడం వల్ల నీకు శత్రువులను జయించే సాధనా సంపత్తి అసంకల్పితంగానే సమకూరుతుంది.’ అని చెప్పాడు.సుశీలుడి ఉపదేశంతో పురంజయుడు కార్తీక పున్నమి రోజున నిత్యానుష్ఠానాలు కావించుకుని, దేవాలయానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దీపారాధన చేసి, భగవన్నామ స్మరణ చేస్తూ రాత్రంతా ఆలయంలోనే ఉండి జాగారం చేశాడు. మర్నాటి ఉదయం అడవిలోని తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు. పురంజయుడు తన ఆశ్రమానికి వచ్చిన కొద్దిసేపటికే తులసిమాలలను మెడలో ధరించిన ఒక విప్రుడు అతడి వద్దకు వచ్చాడు. బ్రహ్మతేజస్సు ఉట్టిపడుతున్న ఆ విప్రుడిని చూసి, పురంజయుడు అసంకల్పితంగా అతడికి నమస్కరించాడు. ఆ విప్రుడు పురంజయుడిని చూసి, ‘మహారాజా! ఇది శుభతరుణం. వెంటనే సైన్యాన్ని సమాయత్తం చేసుకుని, యుద్ధానికి బయలుదేరు. నీకు విజయం తథ్యం.’ అని పలికి, తులసిదళాలతో అల్లిన చక్రాన్ని అతడి చేతికిచ్చి, అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.పురంజయుడు తన వద్దకు వచ్చినవాడు సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువేనని తలచాడు. వెనువెంటనే సైన్యాన్ని సమీకరించుకుని, యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. పురంజయుడు అనూహ్యంగా యుద్ధానికి రావడంతో అతడి రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకున్న శత్రురాజులు కళవళపడ్డారు. యుద్ధంలో పురంజయుడు శత్రువులు అందరినీ తుదముట్టించాడు. తిరిగి రాజ్యాన్ని దక్కించుకున్నాడు.యుద్ధంలో గెలిచి, రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందిన పురంజయుడు కార్తీక వ్రత మహాత్మ్యం వల్లనే తనకు జయం కలిగిందని భావించాడు. కార్తీక వ్రతం వల్ల దక్కిన శ్రీహరి అనుగ్రహం లేకుంటే, ఇదంతా సాధ్యమయ్యేది కాదని అనుకున్నాడు. రాజ్య ప్రజందరూ కార్తీకమాసంలో కార్తీక వ్రతాన్ని పాటించాలని చాటింపు వేయించాడు. పూర్వం చేసిన దుష్కృత్యాలను మానేసి, రాజ్యాన్ని ప్రజారంజకంగా పాలించసాగాడు. కొన్నాళ్లకు అతడికి కొడుకు పుట్టాడు. అతడికి వికుక్షి అనే పేరుపెట్టి, బాల్య సంస్కారాలన్నీ శాస్త్రోక్తంగా జరిపించాడు. వికుక్షి యుక్తవయస్కుడయ్యాక పురంజయుడు అతడికి పట్టాభిషేకం చేసి, తాను వానప్రస్థానానికి వెళ్లిపోయాడు.వానప్రస్థంలో తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, ప్రతి క్షేత్రంలోనూ కార్తీక వ్రతాన్ని నియమబద్ధంగా ఆచరిస్తూ వచ్చాడు. తుదకు కావేరీ తీరంలోని శ్రీరంగం క్షేత్రానికి చేరుకున్నాడు. రంగనాథుని సేవించుకుని, కార్తీక వ్రతం ఆచరిస్తుండగా, ఒకనాడు జరాభారంతో కాలధర్మం చెందాడు. కార్తీక వ్రత పుణ్యఫలం వల్ల పురంజయుడు వైకుంఠప్రాప్తి పొందాడు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..శ్రీకూర్మంలో కార్తీక నైవేద్యం కూర్మావతార రూపంలో శ్రీమహావిష్ణువు వెలసిన అరుదైన క్షేత్రం శ్రీకూర్మం. ఈ ఆలయంలోనూ మిగిలిన చాలా ఆలయాల మాదిరిగానే ప్రతిరోజూ చింతపండుతో తయారుచేసే పులిహోర నైవేద్యం పెడతారు. కార్తీకమాసంలో మాత్రం ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా ఉసిరి పులిహోరను నైవేద్యంగా పెడతారు. కార్తీకంలోని ప్రత్యేక తిథులలో స్వామివారిని ఉసిరి ఆకులు, ఉసిరి కాయలతో పూజిస్తారు. భక్తులు ఉసిరికాయలను డొల్లగా చేసి, వాటితో ఉసిరి దీపాలు పెడతారు.ఇదీ చదవండి: దీపావళి పర్వదినాన లక్ష్మీపూజ చేయడం వెనుక ఆంతర్యం..! -
దీపావళి పర్వదినాన లక్ష్మీపూజ చేయడం వెనుక ఆంతర్యం..!
ధనం మూలం ఇదం జగత్ అంటారు. మానవులకు డబ్బు, సంపద ఒసంగే సిరుల తల్లి లక్ష్మీదేవి. ఒకవిధంగా చెప్పాలంటే అదృష్టానికి ఆలవాలం. నిండైన ఆమె రూపాన్ని చూసినంతనే మనసుకు ప్రశాంతత చేకూరుతుంది. లక్ష్మి అంటే లక్ష్యానికి దారిచూపే దేవత అని అర్థం. మనః సంకల్పంతో ఆ లక్ష్యాన్ని సాధిస్తే లక్ష్మీ కటాక్షం సిద్ధించినట్లే. అలాంటి లక్ష్యాలు అష్టలక్ష్ములుగా అవతరించాయి. వారిలో ఆద్యురాలు మహాలక్ష్మి. ఆమెను శ్రావణంలో వరలక్ష్మీ దేవిగా పూజించి వ్రతాలు ఆచరిస్తే.. ఆశ్వయుజ మాసం దేవీ శరన్నవరాత్రుల్లో శ్రీచక్రార్చన, కుంకుమ పూజలు నిర్వహిస్తారు. కార్తీక మాసం దీపావళి పర్వదినాన లక్ష్మీపూజ చేయడం హిందువుల్లో అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. అలా చేస్తే తరగని సిరి సంపదలు, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం ప్రసాదిస్తుందని భక్తుల నమ్మిక. దీన్ని అత్యంత శుభప్రదం, శ్రేయోదాయకంగా భావిస్తారు. దీనివెనుక గల పురాణ కథనం ఏమిటంటే... దేవతలు, రాక్షసులు క్షీరసాగర మథనం జరిపినప్పుడు కామధేనువు, కల్పవృక్షం, ఐరావతం తదితరాలతోపాటు మహాలక్ష్మి కూడా అవతరిస్తుంది. ఒక్కొక్క వస్తువును ఒక్కొక్కరు తీసుకోగా మహాలక్ష్మి శ్రీమహావిష్ణువును ఆశ్రయిస్తుంది. ఆ విధంగా కార్తిక అమావాస్య రోజున క్షీరసాగరం నుంచి అవతరించిన లక్ష్మీదేవిని పూజించడం సాంప్రదాయంగా వస్తోంది. తిమిరంతో నిండిన విశ్వమంతా దివ్వెల వెలుగులతో నిండి΄ోయి అంధకారం తొలగి΄ోతుంది. అదే లక్ష్మీదేవి రాకగా భావిస్తారు. ఏ గృహంలో అయితే శుచి, శుభ్రత పిటిస్తారో అక్కడ లక్ష్మీదేవి కాలుమోపుతుంది. ఇంటిని గోపంచకంతో శుద్ధిచేసి.. అవకాశం ఉంటే ఆవుపేడతో పెరటిని అలికి బియ్యం పిండితో అందంగా రంగవల్లులు తీర్చిదిద్దితే సిరులతల్లి సంతసిస్తుంది. ఆమెను ఆరాధిస్తూ చేసే స్తోత్ర పారాయణకు ముగ్ధురాలై నట్టింట అడుగుపెడితే మట్టిప్రమిదల్లో వెలిగించిన దీపాలవెలుగులో లక్ష్మీ స్వరూపం తేజోమయంగా కనిపిస్తుంది. ఎవరి శక్తికొలదీ వారు బంగారు, వెండి, రాగి, ఇత్తడి లేదా రూపాయి నాణేలతో పూజిస్తే తల్లి కనికరిస్తుంది. రుణబాధలు తొలగిపోయి రాబడి అధికమవుతుంది. అంటే ఆర్థిక స్థిరత్వం లభిస్తుందన్నమాట. ఇంట్లో శాంతి, కుటుంబ సభ్యుల నడుమ సఖ్యత నెలకొంటాయి. ఉద్యోగోన్నతి, వ్యాపారంలో లాభాలు, చేపట్టిన ప్రతికార్యంలోనూ విజయం తథ్యం. లక్ష్మీదేవి ముందు కళ్లుమూసుకుని ధ్యానం చేస్తే మనసుకు ఉల్లాసం, శరీరానికి ఉత్సాహం లభిస్తాయి. తద్వారా ఆరోగ్య్రప్రాప్తి చేకూరుతుంది. చివరగా భక్తితో సమర్పించే నివేదన సకల పాపలను హరిస్తుందని చెప్పాలి.లక్ష్మీపూజ ముగిశాక తులసి కోట వద్ద దీపాలు వెలిగించి పసుపు, కుంకుమలు సమర్పిస్తే సకల శుభాలు చేకూరతాయి. అంతకుమించి మనలోని అరిషడ్వర్గాలైన కామ, క్రోధ. లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలను పటాపంచలు చేసి అంధకారం నుంచి బయటపడేస్తుంది. దానం, ధర్మం, శాంతి, ప్రేమ, భక్తి, కృతజ్ఞత వంటి వెలుగులతో జీవితం ఆనందభరితంగా మారుతుంది. కృత, త్రేతా, ద్వాపర యుగాలలో సకల దేవతలు, రుషుల పూజలందుకున్న లక్ష్మీదేవికి కలియుగంలోనూ అంతే ప్రాధాన్యత ఇస్తుండడం మానవాళికి దక్కిన అదృష్టం.–చెన్నాప్రగడ శర్మ ఇదీ చదవండి: ఎల్లలు లేని వెలుగుల దివ్వెలు..! ఆయా దేశాల్లో ఎలా జరుపుకుంటారంటే.. -
నేటి అసురులపైనా నాటాలి శరం
దీపావళి అంటే ప్రమిదల వెలుగు టపాసుల చప్పుళ్లు కాదు. అది మహిళా శక్తి తేజం. నరకాసుర వధలో కృష్ణుడు రథి అయితే... సారథి సత్యభామ. కాని నేటి సమాజంలో ఇంకా నరకాసురులు ఉండనే ఉన్నారు. వారిపై ప్రతి ఒక్క స్త్రీ సత్యభామలా పోరాడుతూనే ఉంది. వారి పీడ విరగడయ్యే వరకూ స్త్రీలకు దీపావళి స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంటుంది.మొదట నరక చతుర్దశి. పక్కరోజు దీపావళి. మరి సందర్భం అలాంటిది. నరకాసురుడు చచ్చాడు. అందరినీ ముప్పుతిప్పలు పెట్టిన రాక్షసుడు సత్యభామా సమేత కృష్ణుడి చేతిలో టపా కట్టాడు. అంతవరకూ అందరూ చీకట్లో ఉన్నారు. చీకటి అంటే ఏమిటి? భయంలో బతకడమే. భయం పోవడమే వెలుతురు. భయపెట్టడం అసుర లక్షణం. భయపడటం పిరికి లక్షణం. సత్యభామ భయపడలేదు. విల్లు అందుకుంది. బాణం సంధించింది. నరకాసురుడి నషాళానికి గురి చూసి కొట్టింది. ఈ గురి కావాలి. ఈ ధైర్యం కావాలి. ఎప్పుడూ కావాలి. కాలం మారినా యుగాలు మారినా కానీ నేటికీ స్త్రీ ఉనికిని, ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీసే నరకాసుర ప్రవృత్తులు అలానే ఉన్నాయి. వంటింటి గోడల నుంచి కార్పొరేట్ ఆఫీసుల బోర్డ్రూమ్ల వరకు స్త్రీలను వేధిస్తూనే ఉన్నాయి. ఈ నరకాసురులను చూసి నేటి స్త్రీలు పోరాడుతూ ఉన్నారు. గెలుస్తున్నారు. గెలుస్తూనే ఉంటారు. → విల్లంబు పట్టిన వీరనారినరకాసురుడు అందరికీ సినిమా చూపిస్తున్నాడు. ముల్లోకాలు అల్లాడిపోతున్నాయి. కృష్ణుడు కదలక తప్పలేదు. తోడు సత్యభామ కూడా వచ్చింది. భీకర యుద్ధం. కృష్ణుడు ఒక్క క్షణం సొమ్మసిల్లాడు. సత్యభామ ఉగ్రరూపం దాల్చింది. అయిపోయావురా అని ఒకవైపు రథాన్ని నియంత్రిస్తూనే మరోవైపు విల్లందుకుని శరవర్షం కురిపించింది. లోకకల్యాణం కోసం భర్తకు అండగా నిలబడటమే కాకుండా అవసరమైతే తానే ఒక ఆయుధంగా మారి శత్రువును తుదముట్టించగలనని నిరూపించింది. అలాంటి విప్లవమూర్తి సత్యభామ. చెడుపై అలాంటి విప్లవం దీపావళి. స్త్రీ అంటే అందచందాలు మాత్రమే కాదని, ఆత్మవిశ్వాసానికి శౌర్యానికి నిలువెత్తు రూపమనీ సత్యభామ దీపావళి సందేశం ఇస్తున్నారు. ఆ సందేశం మనం ఎప్పుడూ అందుకుంటూ ఉండాలి. → ఇప్పటి నరకాసురులుఇప్పుడు నరకాసురుడు లేకపోవచ్చు. కానీ వాడి అరాచక ప్రవృత్తి మాత్రం అడుగడుగునా కనిపిస్తూనే ఉంది. కత్తులతో రంపాలతో యాసిడ్లతో తిరుగుతూ ఉంది. ఎక్కడ చూసినా ఈ ప్రవృత్తికి పుట్టిన నరకాసురులే. ఇల్లా, ఆఫీసా, రోడ్డా చూడకుండా ఆడపిల్లలపై జరుగుతున్న అఘాయిత్యాలు నరకాసురులు. ప్రతిభ ఉన్నా వంటింటి గోడల మధ్యే ఆమె ఆశలను నలిపేసే మగ దురహంకారులు నరకాసురులు. ఆర్థిక స్వాతంత్య్రం కోసం బయటకు అడుగుపెట్టినప్పుడు ఆమె క్యారెక్టర్ను తక్కువ చేసి మాట్లాడే సంకుచిత మనస్తత్వాలు నరకాసురులు. ఈ ఆధునిక నరకాసురులు ఆయుధాలతో రారు. వివక్ష రూపంలో ప్రతిరోజూ స్త్రీలను వేధిస్తూనే ఉంటారు.→ కొనసాగుతున్న యుద్ధంఅయితే సత్యభామ ఓడిపోలేదు. సత్యభామ అంశ ఉన్న ఏ స్త్రీ ఓడిపోదు. ΄÷ద్దున్నే లేచింది మొదలు పిల్లల బాధ్యతలు, ఇంటి పనులు చూసుకుంటూనే ఆఫీసుల్లో మగవారితో సమానంగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూ కుటుంబ రథాన్ని నడుపుతున్న ప్రతి ఇల్లాలు ఒక సత్యభామే. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు కన్నీళ్లు పెట్టుకుని కూర్చోకుండా, సమాజం విసిరే సవాళ్లను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటూ, తన ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకుంటున్న ప్రతి వర్కింగ్ ఉమెన్ ఒక సత్యభామే. అన్యాయం జరిగినప్పుడు గొంతుకెత్తి, హక్కుల కోసం పోరాడుతున్న ప్రతి అమ్మాయిలోనూ ఆనాటి సత్యభామ శౌర్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. సోషల్ మీడియాలో దొంగ ఐడిల చాటున చేసే ట్రోల్స్ను ఎదుర్కొంటున్న నేటి సత్యభామను అభినందించాలి. ఇలా తమ ఉనికిని కాపాడుకోవడానికి నేటి మహిళలు ప్రతిరోజూ నిశ్శబ్ద యుద్ధం చేస్తూనే ఉన్నారు.దీపావళికి మట్టి ప్రమిదలను వెలిగించి, ఇళ్లను అలంకరిస్తే సరిపోదు. ప్రతి ఇంట్లో ఉన్న ‘స్త్రీ’ అనే వెలుగును గౌరవించడం నేర్చుకోవాలి. మహిళలకు కావాల్సింది ఇంట్లో పెట్టి పూజించడం కాదు. సమాజంలో స్వేచ్ఛగా, సురక్షితంగా బతికే హక్కు, గౌరవం. తమ ఆత్మగౌరవం కోసం, సమానత్వం కోసం పోరాడుతున్న ఆధునిక సత్యభామలకు సమాజం, కుటుంబం అండగా నిలవాలి. మహిళల ఆత్మవిశ్వాసపు కేరింతలు మిన్నంటినప్పుడే దేశంలో అన్యాయపు చీకట్లు తొలగిపోయి నిజమైన దీపావళి వెలుగులు విరజిల్లుతాయి. కె. -
నయా ట్రెండ్: ఇష్టంగా కస్టమైజ్డ్..!
ఒకప్పుడు షాప్లో ఏది బాగుంటే అదే కొనడం అలవాటు.. ఆ తరువాత ‘బ్రాండ్’.. ఒక క్రేజీగా మారింది. ఆ లోగో మన వస్తువులపై ఉంటే అదే ఆనందం. అదే లగ్జరీకి సింబల్. మరి ఇప్పుడు సాంకేతికత పెరిగింది. అంతా డిజిటల్ మయం. అందుకే వినియోగదారుల ఆలోచనల్లోనూ మార్పు వచ్చింది. ఏదయినా ‘నాకు నచ్చినట్టు.. నేను చెప్పినట్టు ఉంటేనే కొంటాను’ అనే పద్ధతి పాపులర్ అయిపోయింది. ఈ నయా ట్రెండ్కి పెట్టిన పేరే కస్టమైజేషన్ లేదా పర్సనలైజేషన్. మనం నిత్యం వాడే వస్తువుల్లో మన వ్యక్తిత్వం కనిపించాలని ఇప్పటి తరం కోరుకుంటోంది. ఒక బ్రాండెడ్ ప్రొడక్ట్ను కొని వాడుకోవడానికి, దానికి మన ఇష్టాయిష్టాలను జోడించడానికి మధ్య చాలా వ్యత్యాసం ఉంది. అందుకే ఇప్పుడు ‘పర్సనలైజ్డ్ ప్రొక్ట్స్’ మార్కెట్ను ఊపేస్తున్నాయి.ఒకప్పుడు బ్యాగ్పై లేదా కీచైన్పై పేరు రాయించుకోవడమే గొప్ప కస్టమైజేషన్. కానీ నేటి ట్రెండ్ దానికి ఎన్నో రెట్లు ముందుకు వెళ్ళింది. వేలిముద్రలతో కూడిన డ్యూయల్ రింగ్స్, పుట్టిన నెలను బట్టి ఎంచుకునే బర్త్స్టోన్స్, ల్యాప్టాప్ స్లీవ్లు, ఫోన్ కేస్లపై నచ్చిన సినిమా డైలాగులు, ఇష్టమైన పాటలోని లిరిక్స్, నవ్వించే కార్టూన్స్, ఇష్టమైన కలర్ స్నీకర్లు, టీ–షర్టులు ఇలా ఒక్కటేమిటి ఉదయం లేచిన నుంచి ఉపయోగించే టూత్ బ్రష్తో మొదలై రాత్రి నిద్రపోయే ముందు వరకి ఉపయోగించే బెడ్ ల్యాంప్ వరకు అన్నింట్లోనూ పర్సనలైజేషన్ చేరింది. కానుకల్లోనూ కస్టమైజ్డ్ మార్క్!ఒక బహుమతి విలువ దాని ధరలో ఉండదు, దాని వెనుకున్న ఆలోచనలో ఉంటుంది. దీనినే ఇప్పుడు మార్కెట్ బిజినెస్ స్ట్రాటజీగా మలుచుకుంది. పుట్టినరోజులు, వివాహ వార్షికోత్సవాలు, పండుగలు, ప్రేమికుల దినోత్సవం వంటి కార్యక్రమాల్లో సైతం ఆన్లైన్ వేదికల ద్వారా ఆర్డర్లు తీసుకుంటోంది. కస్టమర్ల అభిరుచిని అర్థం చేసుకుంటూ.. ఇచ్చేవారి.. పుచ్చుకునేవారి మనసును దోచుకునేలా రూపొందిస్తున్నాయి. ఈ ట్రెండ్ని కేవలం వ్యక్తగత వినియోగదారులే కాదు .. పెద్ద పెద్ద కంపెనీలు కూడా తమ బ్రాండింగ్ కోసం ఎంచుకుంటున్నాయి. తమ ఉత్పత్తులపై కేవలం ఆయా లోగోలు వేయడమే కాకుండా.. ఒక మంచి సందేశాన్ని కూడా అందిస్తున్నాయి. ఇది కస్టమర్లకు, కంపెనీకి మధ్య ఒక ఎమోషనల్ బాండింగ్కి తోడ్పడుతోంది. సవాళ్లూ లేకపోలేదు!అయితే ఈ కస్టమైజ్డ్ బిజినెస్ లాభదాయకమే అయినప్పటికీ.. కొన్ని సవాళ్లూ దాగున్నాయి. ప్రతి ఆర్డర్ను ప్రత్యేకంగా తయారు చేయాల్సి రావడం, ప్రింటింగ్ మిస్టేక్స్, రిటర్న్ ప్రాసెస్, ప్యాకేజింగ్, ట్రాన్స్పోర్ట్ ఖర్చులు వంటి ఇబ్బందులూ ఉన్నాయి. ఒక్కోసారి లాభంపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. అందువల్ల సరైన ధరలను నిర్ణయించడం, నిర్ణీత సమయానికి డెలివరీ చేయడం, ప్రొడక్ట్ నాణ్యతా ప్రమాణాలను ఖచ్చితంగా పాటించడం కూడా ముఖ్యమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. మొత్తంగా చూస్తే.. ‘అందరికీ ఒకటే’ అనే ఆలోచన నుంచి ‘నాకోసం ప్రత్యేకం’ అనే అభిరుచివైపుగా వినియోగదారుల ఎంపిక మారుతోంది. సాధారణ వస్తువుకు తన అభిరుచుల్ని జోడించి ఆ వస్తువు విలువను మాత్రమే కాదు.. దానితో ముడిపడిన అనుభూతిని కూడా ప్రత్యేకంగా మార్చుకోవచ్చని ఈ ట్రెండ్ చెబుతోంది.ఇదీ చదవండి: దీపావళి సందేశం..పిల్లలకు నేర్పింద్దాం ఇలా..! -
దీపావళి సందేశం..పిల్లలకు నేర్పింద్దాం ఇలా..!
రామాయణంలో శ్రీరాముడు రావణుడిపై విజయం సాధించి అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన సందర్భంగా దీపాలు వెలిగించి స్వాగతం పలికారనే కథ మనకు తెలిసిందే. అలాగే దక్షిణ భారతదేశంలో నరకాసురుడిపై శ్రీకృష్ణుడి విజయాన్ని నరక చతుర్దశిగా జరుపుకుంటారు. కథలు వేరైనా వాటి వెనుక ఉన్న అంతరార్థం ఒక్కటే. చెడుపై మంచి గెలవాలి. అన్యాయంపై ధర్మం విజయం సాధించాలి. మనిషిలోని ప్రతికూల ఆలోచనలపై సానుకూలత పైచేయి సాధించాలి. ఈ విలువలను నేటి పిల్లలకు, యువతకు పరిచయం చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.నలుగురితో మంచిగా..‘దీపావళి’ అనే మాటకు అర్థం దీపాల వరుస. ఒక చిన్న దీపం చీకటిని పూర్తిగా తొలగించలేక΄ోయినప్పటికీ.. తన చుట్టూ కొంత వెలుగును నింపగలదు. మనిషి జీవితం కూడా అంతే. మనం చేసే మంచిపనులు చిన్నవే అయినా మరొకరి జీవితంలో ఆశలను నింపుతాయి. ధైర్యాన్నిస్తాయి. స్ఫూర్తిగా నిలుస్తాయి. అందుకే దీపావళి పండుగ ఇచ్చే మొదటి సందేశం.. మనలోని మంచితనంతో నలుగురికి వెలుగునివ్వడం.బంధాలకు కొత్త వెలుగులు..ఇప్పుడున్న జీవనశైలిలో పండుగైనా, వేడుకైనా అన్ని రోజులూ ఒకేలా గడిపేస్తున్నాం. విరామం లేని ఉద్యోగాలు, ర్యాంకుల చదువులు, బిజినెస్ ఒత్తిళ్లు, పర్సనల్ గోల్స్.. ఇలా ఎవరి ప్రపంచంలో వారు ఉంటున్నారు. ఒకే ఇంట్లో ఉంటున్నా.. మాటలూ తగ్గిపోతున్నాయి. ఇక స్మార్ట్ఫోన్ చేతిలో ఉంటే ప్రపంచాన్నే మరిచిపోతున్నారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లోనే దీపావళి కుటుంబ బంధాలను గుర్తు చేసే ఒక మంచి సందర్భం. పండుగ రోజున ఇంట్లోని వారంతా కలిసి ఇంటిని అలంకరించడం, పాతజ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకోవడం, పండుగ కథలను తెలియజెప్పడం, బంధువులను పలకరించడం వంటివి చేయడం వల్ల సంబంధాలు బలపడుతాయి. పండుగ ఆనందమూ రెట్టింపవుతుంది. దీపావళి రోజున ఇంట్లో వంద దీపాలు వెలిగించినా.. మనసుల్లో దూరం ఉంటే ఆ వెలుగుకు, పండుగకు అర్థం ఉండదు.షాపింగ్ మాత్రమే కాదు!ఇంతకుముందు పండుగ కోసం ఇంట్లోవన్నీ శుభ్రం చేసుకుని, అందరూ కలిసి ఇంటిని అలంకరించేవారు. కానీ ఇప్పుడంతా ఆన్లైన్మయం. ఫోన్ తెరిస్తే చాలు ఆఫర్ల అమ్మకాలు. దీంతో చాలా పనులు కొనుగోళ్లతోనే పూర్తవుతున్నాయి. అయితే పండుగ ఆనందం అనేది ఖరీదైన కొనుగోళ్లలోనే ఉండదని గుర్తుంచుకోవాలి. మన పక్కింటి వారు ఏం కొంటున్నారు? ఎంత ఖర్చు చేస్తున్నారు? అనే పోలికలకు వెళ్లకుండా మన స్థాయికి తగినట్లు పండుగ చేసుకోవాలి. మనకు ఇష్టమైన వారితో గడిపే సమయం, మనస్ఫూర్తిగా నవ్వుకునే క్షణాలే పండుగకు అసలైన అందం. అర్థం.చీకట్లను తొలగిద్దాం!ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలోనూ ఏదో ఒక సమస్య ఉంటుంది. కొందరికి చదువులో ఒత్తిడి.. మరికొందరికి ఉద్యోగంలో పోటీ.. ఇంకొందరికి ఆర్థిక ఇబ్బందులు.. వీటన్నింటి మధ్య మనసులో నిరాశ, భయం, అసంతృప్తి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇలాంటి సమయంలోనే దీపావళి మనకు ఒక మంచి విషయాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. చీకటి ఎంత ఎక్కువగా ఉన్నా ఒక చిన్న దీపం వెలుగును పంచుతుంది. అలాగే ఎన్ని సమస్యలు ఎదురైనా ఆశను కోల్పోకూడదు అని. కాలంతో పాటు పండుగను జరుపుకునే పద్ధతులు మారడం సహజం. మట్టి ప్రమిదల స్థానంలో విద్యుత్ దీపాలు వచ్చినా.. సంప్రదాయ దుస్తుల స్థానంలో మోడ్రన్ డ్రెస్సెస్ వచ్చినా.. ప్రేమతో కూడిన శుభాకాంక్షల పలకరింపులు.. సోషల్ మీడియాలోకి చేరినా తప్పులేదు. కానీ పండుగ వెనుక ఉన్న అసలు విలువలు మాత్రం కనుమరుగుకాకూడదు. సాంకేతికతను అందిపుచ్చుకుంటూనే సంప్రదాయాలను గౌరవించాలి. ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తూనే ప్రకృతిని కాపాడాలి. వ్యక్తిగత విజయాలను సాధిస్తూనే సమాజం పట్ల బాధ్యతను గుర్తుంచుకోవాలి. ఈ దీపావళికి ఇంటిలో వెలుగులు నింపడంతో పాటు .. మనసులోని చీకట్లనూ తొలగించుకుందాం..!దీపావళి .. చెడుపై మంచి, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం, నిరాశపై ఆశ గెలవాలనే గొప్ప సందేశం దాగున్న వేడుక. చీకటిపై వెలుగు సాధించిన విజయానికి ప్రతీక ఈ పండుగ. అందుకే మనలోని అహంకారం, అసూయ, ద్వేషం, స్వార్థం వంటి చీకట్లను తొలగించుకుని ప్రేమ, కరుణ, మానవత్వం అనే వెలుగులను నింపుకోవాలని ఈ పండుగ గుర్తుచేస్తుంది. మరి ఈ సందేశాలు నేటి తరానికి ఎంతవరకు చేరుతున్నాయి? వేగంగా మారుతున్న జీవనశైలిలో దీపావళి మనకు నేర్పుతున్న పాఠాలేమిటి? సంప్రదాయాలను కాపాడుకుంటూనే ప్రకృతిని, ఆరోగ్యాన్ని, మానవ సంబంధాలను గౌరవిస్తూ పండుగను ఎలా జరుపుకోవాలి?ప్రకృతి హితంగా!దీపావళి అనగానే చాలామందికి ముందుగా గుర్తొచ్చేది టపాసులే. వాటిని కాల్చడం ద్వారా వచ్చే ఆనందం కొద్దిసేపే. కానీ వాటి నుంచి వెలువడే పొగ, ధూళి, శబ్దం మాత్రం పర్యావరణంపై దీర్ఘకాల ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, శాస సమస్యలున్నవారు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. జంతువులు కూడా పెద్ద శబ్దాలకు భయపడతాయి. అందువల్ల పర్యావరణహిత దీపావళికి ప్రాధాన్యతనివ్వాలి. -
సిక్కుల దీపావళి..బందీచోర్ దివస్
తనకి స్వేచ్ఛనిస్తే సరిపోదు తనతో పాటు ఉన్నవారందరినీ బంధ విముక్తి చేయాలని పట్టుబట్టాడో గురువు. తన విముక్తిని ఇతరుల స్వేచ్ఛతో ముడిపెట్టి నిస్వార్థంగా బతికిన ఆ గురువు అసాధారణ త్యాగానికి గుర్తింపుగా సిక్కులు దీపావళి పండుగని జరుపుకుంటారు. 17వ శతాబ్దంలో సిక్కుల ఆరో గురువైన గురు హర్గోవింద్ సాహిబ్ను మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ గ్వాలియర్ కోటలో నిర్బంధించాడు. ఆయనతో పాటు మరో 52 మంది రాజపుత్రులను కూడా అదే కోటలో బందీలుగా ఉంచాడు. కొంతకాలానికి గురు హర్గోవింద్ను విడుదల చేయాలని చక్రవర్తి ఆదేశించాడు. అయితే తనతోపాటు మిగిలిన రాజపుత్రులను కూడా విడుదల చేయాలని హర్గోవింద్ పట్టుబట్టాడు. అందుకు జహంగీర్ చక్రవర్తి ఒక షరతు పెట్టాడు. గురువు ధరించిన వస్త్రాన్ని పట్టుకుని కోట బయటకి వచ్చినవారిని మాత్రమే విడుదల చేస్తానని చెప్పాడు. దీంతో గురు హర్గోవింద్ 52 పట్టీలున్న ఓ ప్రత్యేకమైన పొడవాటి వస్త్రాన్ని కట్టుకున్నాడు. ఒక్కో రాజు ఒక్కో పట్టీ పట్టుకుని బయటకి వచ్చాడు. అలా రాజపుత్రులందరూ స్వేచ్ఛని పొందారు. ఈ సంఘటన తర్వాత గురు హర్గోవింద్కు ‘బందీ చోర్’ అనే పేరు వచ్చింది. అంటే బందీలను విడిపించినవాడు అని అర్థం. ఈ విముక్తి సంఘటనను గుర్తుజేసుకుంటూ సిక్కులందరూ దీపావళి రోజున ‘బందీ చోర్ దివస్’పేరిట పండుగ చేసుకుంటారు. పూర్వీకులకు దారి చూపించే బడబడువా డాకాదీపావళి రాత్రి సాధారణంగా ఇళ్ల ముందు దీపాలు వెలిగిస్తారు. కానీ ఒడిశాలో మాత్రం పూర్వీకులకు దారి చూపిస్తూ కాగడాలు వెలిగిస్తారు. ఈ ప్రత్యేక ఆచారాన్ని ’బడబడువా డాకా’ అంటారు. ఇందులో భాగంగా ఎండిన జనపనార కాడలతో తయారు చేసిన కట్టలను వెలిగిస్తారు. వీటిని స్థానికంగా కౌన్రియా కాఠి అంటారు. అనంతరం వాటిని ఆకాశం వైపు ఎత్తిపట్టి పూర్వీకులను స్మరిస్తూ ప్రత్యేక ప్రార్థన చేస్తారు. ‘పూర్వీకులారా చీకటిలో రండి.. వెలుగులో తిరిగి వెళ్లండి’ అంటూ పిలుస్తారు. మహాలయ పక్షంలో భూమికి వచ్చిన పూర్వీకులు దీపావళి రోజున తిరిగి తమ లోకాలకు వెళ్తారని అక్కడి ప్రజల విశ్వాసం. పూరీలోని జగన్నాథ ఆలయం సమీపంలో వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఆచారాన్ని సామూహికంగా నిర్వహిస్తారు. పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ వారి ఆశీస్సులు కోరడం ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశం. ఇదీ చదవండి: చిరు దివ్వెలు..! కాలుష్యం పెరక్కుండా.. -
నరక బాధలపై నారి సారించి...
ఐదు రోజుల దీపావళి పండుగలో రెండోరోజు నరక చతుర్దశి. ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నాడు... దీపావళికి ముందురోజు జరుపుకునే ఈ పర్వదినం, చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి, స్త్రీ శక్తికి నిదర్శనం. లోక కంటకుడైన నరకాసురుడి పీడ విరగడైనందుకు ఆనందంగా జరుపుకునే ఈ పండుగ వెనుక ఒక గొప్ప పురాణ గాథ, విశిష్టమైన ఆచారాలు ఉన్నాయి.నరక చతుర్దశిలో సత్యభామ పాత్ర అత్యంత విశిష్టమైనది కీలకమైనది. ఎందుకంటే ఈ పండుగ సత్యభామ శౌర్యానికి, ధైర్యానికి, స్త్రీ శక్తికి దక్కిన గొప్ప గౌరవం అని చెప్పాల్సి ఉంటుంది.భాగవత పురాణం ప్రకారం, భూదేవి కుమారుడైన నరకాసురుడు బ్రహ్మదేవుడి గురించి ఘోర తపస్సు చేసి చావులేకుండా వరం కోరతాడు. బ్రహ్మ అది అసాధ్యమని అనడంతో తన తల్లి చేతిలో తప్ప మరెవరి వల్లా మరణం రాకూడదని కోరతాడు. సరేనంటాడు బ్రహ్మ. ఆ విధంగా బ్రహ్మ నుంచి అజేయమైన వరాలను పొందిన నరకుడు, ప్రాగ్జ్యోతిషపుర రాజధానిగా ముల్లోకాలను పీడించేవాడు. సాధువులను, మునులను వేధించడమే కాకుండా, క్షుద్రపూజలలో బలిచ్చేందుకు గానూ 16 వేల వంద మంది కన్యలను బంధించాడు. దేవమాత అదితి కుండలాలను, వరుణుడి ఛత్రాన్నీ కూడా దొంగిలించాడు. ప్రజలందరూ నరకుడి ఆగడాల గురించి శ్రీకృష్ణుడికి మొరపెట్టుకోవడంతో ఇక ఉపేక్షించేది లేదని కృష్ణుడు నరకాసురుడిపై యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఆ సమయంలో సత్యభామ తాను కూడా యుద్ధానికి వస్తానని పట్టుబట్టడంతో శ్రీ కృష్ణుడు ఆమెను తన గరుడ వాహనంపై ఎక్కించుకుని ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి బయలుదేరాడు.ప్రాగ్జ్యోతిషపురం చుట్టూ నరకాసురుడు దుర్భేద్యమైన రక్షణ వలయాలను ఏర్పాటు చేశాడు. అలాగే మురాసురుడు అనే ఐదు తలల భయంకరమైన రాక్షసుడు దానికి కాపలాగా ఉన్నాడు. శ్రీ కృష్ణుడు తన సుదర్శన చక్రంతో ఆ వలయాలను ఛేదించాడు. అడ్డుపడ్డ మురాసురుడిని, అతని కుమారులను సంహరించాడు. అది తెలిసిన నరకాసురుడు క్రోధంతో తన అపార సైన్యంతో, గజదళంతో స్వయంగా యుద్ధరంగంలోకి దిగాడు. కృష్ణుడు నరకుడి సైన్యాన్ని క్షణాల్లో తుత్తునియలు చేశాడు.యుద్ధం సాగుతుండగా నరకాసురుడు శ్రీ కృష్ణుడిపై ఒక అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ దెబ్బకు కృష్ణుడు స్పృహ కోల్పోవడంతో సత్యభామ తీవ్ర ఆగ్రహంతో విల్లంబులు చేతబూని నరకాసురుడిపై లంఘించి పోరాడుతూ నరకుడి సైన్యాన్ని చీల్చి చెండాడింది. చివరకు సత్యభామ సంధించిన తీక్షణమైన బాణాల ధాటికి తాళలేక నరకాసురుడు నేలకూలాడు.నరకుడు మరణించే సమయంలో తన తల్లిని గుర్తించి, తన తప్పులను క్షమించమని వేడుకున్నాడు. తన మరణదినాన్ని ప్రజలందరూ శాశ్వతంగా గుర్తుంచుకునేలా వరం ఇవ్వమని కోరాడు.అందుకే నరకుడు మరణించిన రోజును నరక చతుర్దశి అంటారు. ఆ దుష్టుడి పీడ ఆ రోజున వదిలిపోయిన ఆనందంలో మరుసటి రోజు ప్రజలంతా దివ్వెలు (దీపాలు) వెలిగించి, బాణాసంచా కాల్చి దీపావళి పండుగను జరుపుకోవడం ఆనవాయితీగా మారింది. ఆ విధంగా నరకుడి పేరు నిలిచిపోయింది.నరక చతుర్దశి నాడు సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, నువ్వుల నూనె ఒంటికి రాసుకుని, నలుగు పెట్టుకుని తలంటు స్నానం చేయాలి. ఈ రోజున నూనెలో లక్ష్మీదేవి, నీటిలో గంగమ్మ కొలువై ఉంటారని శాస్త్రోక్తి. ఈ స్నానం వల్ల పాపాలు తొలగిపోతాయని విశ్వాసం. స్నానానంతరం దేవుడి గదిలో పూజ చేసి, ఇంటి ముంగిట ముగ్గులు వేయాలి.సాయంత్రం వేళ యమధర్మరాజును ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి, అపమృత్యు దోషాలు తొలగడానికి ఇంటికి దక్షిణ దిశలో దీపాలు వెలిగిస్తారు. దీన్నే ‘యమ దీపం’ అంటారు. ఈ యమదీపాన్ని సాధారణంగా ఇంటి యజమాని లేదా యజమానురాలు మాత్రమే వెలిగించడం ఆచారం. ఇక సాయంత్రం ఇల్లంతా ప్రమిదలతో అలంకరించి, లక్ష్మీపూజకు నాంది పలుకుతూ బాణసంచా కాలుస్తారు. ఈ పండుగ మనలోని అజ్ఞానాన్ని, దుర్గుణాలను (రాక్షస ప్రవృత్తిని) వదిలి, జ్ఞాన మార్గంలో పయనించాలనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది. – డి.వి.ఆర్ -
ఒకరినొకరు వెలిగించుకోవడమే!
చిన్నప్పటి నుంచి డబ్బు విలువ బాగా తెలుసు. మాది కలిగిన కుటుంబమే అయినా నేటికి 75 ఏళ్ల క్రితం దేశంలో డబ్బు తక్కువ ఉండేది. అందుబాటులో లేకుండా ఉండేది. మా కుటుంబం వారు స్వాతంత్య్ర పోరాటానికి నిధులు ఇచ్చి, ఆ తర్వాత ఆస్తుల అమ్మకాలు అయ్యి ఒన్ ఫైన్ మార్నింగ్ ఆర్థికంగా కష్టాలలోకి వచ్చిపడ్డాం. అప్పటికి నాకు ఊహ తెలిసే వయసు. స్కూలు ఫీజు నెలనెలా కట్టడానికి కూడా కష్టపడుతున్నారు మా నాన్న. ఆ కాలానికి ఐదు, పది రూపాయలకు కూడా టపాకాయలు చాలా వచ్చేవి. కాని వాటికి డబ్బు వృధా అని నేను ఇంట్లో అడిగేవాణ్ణి కాదు. అడిగినా ఇచ్చేవారు కాదు.అలాగని దీపావళి చేసుకోవడం పిల్లలం ఆపలేము కాదు. అందుకని సూరేకారం, గంధకం, బొగ్గుపొడి తెచ్చుకుని సిసీంద్రీలు, చిచ్చుబుడ్లు తయారు చేసి కాల్చేవాడిని. ‘రోలూ రోకలి’ ఎక్కువ ఉపయోగించేవాళ్లం. కొంచెం పొడి వేసి గోడకు కొడితే ఢామ్మని సౌండ్ వచ్చేది. ఇక దీపావళి చాలా తక్కువ ఖర్చులో అయిపోవాలంటే తాటాకు టపాసులు చాలు. ఐదు పైసలకు కూడా చాలా తాటాకు టపాసులు వచ్చేవి. వాటిని కాల్చేవాళ్లం. పండగ అనుభూతి మిస్ అయ్యేది కాదు. అలాగని డబ్బు వేస్ట్ అయ్యేది కాదు. డబ్బు జాతీయ ధనం... దానిని వేస్ట్ చేయడం ఏమిటి అని నా భావన.నా దృష్టిలో దీపావళి అంటే ఏమిటంటే కుటుంబ సభ్యులంతా పరస్పర ప్రేమ, అనురాగాలతో ఉండటమే. మా నాలుగో అక్కకూ నాకూ 11 నెలలే తేడా. తను ఒక క్లాసు తప్పి నా క్లాసులోకి వచ్చింది. మేమిద్దరం స్కూలు ఫైనల్ వరకూ కలిసే చదివాం. ఎంత అభిమానం ప్రేమతో ఉండేవాళ్లం. మా పెద్దన్నయ్య వాడిన టెక్ట్స్బుక్స్ మా రెండో అన్నయ్య... మా రెండో అన్నయ్య వాడిన టెక్ట్స్బుక్స్ నేను... అలా గడించింది జీవితం. అయినా సరే ఎప్పుడూ నవ్వుతూ నేటికీ మా బంధం అంతే గట్టిగా ఉంది. అది కదా జీవితం.మళ్లీ జన్మంటూ ఉంటే అలా పుట్టాలి ఇలా పుట్టాలి అని అందరూ అనుకుంటారు. నేను ఇలాగే ఇదే తండ్రులకు పుట్టి ఇవే కష్టాలను అనుభవించాలని కోరుకుంటాను. ఆ సమయానికి అవి కష్టాలు. కాని తర్వాత మనకు అర్థమవుతుంది... అవి మనం ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు అని. ఆ సవాళ్లే జీవితం అంటే ఏమిటో నాకు తెలియచేశాయి. మా నాన్నకు ఆరోగ్యం బాగలేనప్పుడు నేను స్కూలు వయసులోనే పొగాకు బోర్డులో రైతులకు అర్జీలు రాసిపెట్టి (పొలాలకు పురుగు మందు కొట్టించమని) ఒకరోజు చాలా చిల్లర సంపాదించాను. సాయంత్రం పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్లి మా నాన్నకు ఇస్తే ఆయన తడిదేరిన కళ్లతో అమ్మను పిలిచి ‘వీడు బతుకుతాడు.... నలుగురినీ బతికిస్తాడు’ అన్నాడు. నలుగురినీ బతికించానో లేదోగానీ నేను బతికాను. మనల్ని మనం సజావుగా బతికించుకోవడం దీపావళి. నలుగురిని బతికించగలిగితే పెద్ద దీపావళి.నన్నడితే దీపావళి ఎప్పుడు లేదు? ఒక చినుకు కురిస్తే అది దీపావళి. చెట్టున ఒక చివురు తొడిగితే దీపావళి. ఒక ఆత్మీయ స్పర్శ దీపావళి. పసిపాప నవ్వు దీపావళి.దీపావళి వస్తే నేను ఇష్టంగా చేసే పని ఇల్లంతా ప్రమిదలు పెట్టి నేనే స్వయంగా నూనె పోసి దీపాలు వెలిగించడం. ఆ వెలుగుని సంతోషంగా చూస్తూ కూచోవడం. ఒక దివ్వె మరో దివ్వెను వెలిగించాలి. ఒకరిని మరొకరం వెలిగించుకుంటూ ముందుకు సాగడమే జీవితం. ‘జ్యోత్ సే జ్యోత్ జగాతే చలో ప్రేమ్ కీ గంగా బహాతే చలో’.హ్యాపీ దీపావళి. గాడ్ బ్లెస్. -
‘ఒక మనిషి ఆయుష్షు ఎంత కాలం?’
గతించిన కాలాన్ని వెనక్కి తీసుకురాలేం. రాబోయే కాలంలో ఏం జరుగుతుందో మనకు తెలియదు. మన చేతిలో ఉన్నది ఈ క్షణం మాత్రమే. ఆ క్షణాన్ని మన జీవితా నికి ఉపయోగపడేలా సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.ఒకసారి గౌతమ బుద్ధుడు తన శిష్యుల్ని ‘ఒక మనిషి ఆయుష్షు ఎంత కాలం?’ అని అడిగాడు. సమాధానం అందరికీ తెలుసనుకున్న ఒక శిష్యుడు వెంటనే లేచి, ‘వందేళ్లు’ అని చెప్పాడు. బుద్ధుడు చిరునవ్వుతో ‘తప్పు’ అన్నాడు. ఒక్కొక్కరు ఎనభై ఏళ్లు, అరవై ఏళ్లు, యాభై ఏళ్లు... ఇలా అనేక సమాధానాలు చెప్పారు. అవన్నీ తప్పేనని చెప్పడంతో శిష్యులంతా అయోమయంలో పడిపోయారు. అప్పుడు తథాగతుడు ‘ఒక మనిషి ఆయుష్షు ఒక్క శ్వాస తీసుకునేంత సమయం మాత్రమే!’ అన్నాడు. శిష్యులంతా విస్తుపోయారు. అంటే ‘క్షణం మాత్రమే కదా!’ అన్నారు వారు.అప్పుడు బుద్ధుడు ‘నిజమే! శ్వాస తీసుకునే సమయం క్షణం మాత్రమే. కానీ మనిషి జీవితం ఆ శ్వాసలోనే ఉంది. అందుకే ప్రతి క్షణాన్నీ సంపూర్ణంగా జీవించాలి. గతం గురించి బాధపడుతూ, భవిష్యత్తు గురించి భయపడుతూ విలువైన సమయాన్ని వృథా చేసుకోవడం ఎందుకు? మన చేతిలో ఉన్నది వర్తమానం మాత్రమే. దానిపైనే మనకు అధికారం ఉంది. కాబట్టి ప్రతి క్షణాన్నీ మనస్ఫూర్తిగా ఆస్వాదిస్తూ, మన జీవితానికి అర్థం వచ్చేలా జీవించాలి’ అని వివరించాడు.– యామిజాల జగదీశ్ -
దీపావళికి ‘లక్ష్మీ కటాక్షం’...
పండుగ వచ్చిందంటే ఆఫర్ల వెల్లువ. నో–కాస్ట్ ఈఎంఐల హడావుడి. పత్రికల్లో టీవీల్లో ఫోన్లో చాలా యాడ్స్ మనసులాగుతుంటాయి. అవి అవసరమే అనిపిస్తాయి.ఇక్కడే కాస్త సంయమనం పాటించాలి. లక్ష్మీదేవిని ఇంట్లోకి ఆహ్వానించడం అంటే ఖర్చులు పెంచుకోవడం కాదు అవసరం లేని ఖర్చులు చేయకపోవడం కూడా. ఈ సీజన్లో ఆనందాలు, మిఠాయిలు,క్రాకర్లు ఉండాలి. పండగ అయ్యాక వెంటబడే క్రెడిట్ కార్డ్ లావాదేవీలు కాదు. ఇలా చేద్దాం.యాడ్స్ భలే చేస్తారు మనవాళ్లు. కళకళగా ఉంటాయి. ధగధగగా ఉంటాయి. తియ్య తియ్యగా ఉంటాయి. రంగు రంగుగా ఉంటాయి. అందరికీ మన డబ్బులు కావాలి. ఆ వస్తువులు మన ఇంటికి చేరాలి. పండగ అన్నాక అవీ ఇవీ కొనాలని మనకూ ఉంటుంది. కాని ఎవరో హీరో ఉన్నప్పుడు చుట్టూ అన్నీ చేరితే కన్ఫ్యూజన్లో ఏది కొంటామో మనకే తెలియదు. అందుకే ‘ఇప్పుడే కొనండి, వచ్చే ఏడాది కట్టండి’ అనే మాటల నుంచి దూరంగా ఉండాలి. పండగ ఉత్సాహంలో మనం చేసే పొరపాట్లు పండుగ వెళ్ళాక నెలాఖరు జీతం కోసం వెతుక్కునేలా చేయకూడదు.ఆఫర్ల ఉచ్చుపండుగ సీజన్ లో ప్రతి ఈ–కామర్స్ సైట్ ‘బిగ్ సేల్స్’ అంటూ గేట్లు తెరుస్తుంది. 50 వేల ఫోన్ నో కాస్ట్ ఈఎంఐలో నెలకు కేవలం 4 వేలకే వస్తుందనగానే మన మనసు లాగుతుంది. కానీ అది నిజంగా నోకాస్టా? ప్రాసెసింగ్ ఫీజులు, జీఎస్టీ, హిడెన్ ఛార్జీలు అన్నీ కలిపి మన జేబును ఖాళీ చేస్తాయి. ఆర్బీఐ నివేదికల ప్రకార, పండుగల సీజన్ లోనే దేశంలో కన్సూ్యమర్ లోన్లు, క్రెడిట్ కార్డ్ బాకీలు గరిష్ట స్థాయికి చేరుతాయి. కొనాలనే తపన మనల్ని ’ఎమోషనల్ షాపింగ్ ట్రాప్’లో పడేస్తుంది. ఇంట్లో పాత టీవీ బాగానే ఉన్నా, పక్కింటి వాళ్లు కొన్నారని కొత్తది అప్పు చేసి కొనడం అవసరమా అని ఆలోచించడమే లక్ష్మీ కటాక్షానికి మొదటి అడుగు. ఇక క్రాకర్స్ ఖర్చు. సరదాగా కాల్చే క్రాకర్స్ కొనాల్సిందే. కాని ప్రతాపం చూపడానికి పదివేలు ఇరవై వేలు వెచ్చించి కొనే హంగామా అవసరమా? ‘అబ్బో.. ఎన్ని కాల్చారో’ అనిపించుకోవడం కన్నా ‘ఎంత ఆదా చేశారో’ అనిపించుకోవడమే గొప్ప.బడ్జెట్ హద్దులుచాలా మంది ఉద్యోగులకు దీపావళికి వచ్చే బోనస్ ఒక అదనపు అదృష్టంలా అనిపిస్తుంది. రాగానే దాన్ని ఎలా ఖర్చు పెట్టాలా అని ΄్లాన్ చేస్తారు. కాని తెలివైన వాళ్లు చేసే పని వేరు. వచ్చే బోనస్ మొత్తంలో కేవలం 30 శాతం మాత్రమే పండుగ ఖర్చులకు, బట్టలకు, స్వీట్లకు కేటాయించాలి. మిగిలిన 70 శాతాన్ని ముందే ఉన్న చిన్నపాటి అప్పులు తీర్చడానికో లేదా ఎమర్జెన్సీ ఫండ్ను పెంచడానికో వాడాలి. షాపింగ్కు వెళ్లే ముందే ఏది ‘కావాలి’, ఏది ’కచ్చితంగా అవసరం’ అనే స్పష్టమైన లిస్ట్ రాసుకోవాలి. లిస్ట్లో లేని వస్తువు ఎంత తక్కువకు వస్తున్నా సరే మొండిగా దాటవేయడమే అసలైన ఆర్థిక విజయం.ఖర్చు కాదు పెట్టుబడి!దీపావళి, ధనత్రయోదశి అనగానే లక్ష్మీదేవి రూపంలో బంగారం కొనడం మన సాంప్రదాయం. అయితే ఫిజికల్ గోల్డ్ (నగలు) కొనేటప్పుడు మనం ఇచ్చే తరుగు, మజూరీలు దాదాపు 10 నుండి 15 శాతం వరకు నష్టాన్ని తెస్తాయి. దీనికి బదులుగా ఈ దీపావళికి డిజిటల్ గోల్డ్, గోల్డ్ ఈటీఎఫ్లు లేదా సావరిన్ గోల్డ్ బాండ్ల వైపు అడుగులు వేయడం మంచి అవగాహన. ఇవి మనకు స్వచ్ఛమైన రిటర్న్స్ ఇవ్వడమే కాకుండా దొంగల భయం లేని సురక్షితమైన పెట్టుబడిగా మారుతాయి. లక్ష్మీదేవిని పూజించడం అంటే సంపదను హారతి ఇవ్వడం కాదు దాన్ని సరైన మార్గంలో వృద్ధి చేయడం.దీపావళి ఒకరోజు జరుపుకునే సంబరం. జీవితం 365 రోజుల ప్రయాణం. ఒక్క రోజు ఆడంబరం కోసం ఏడాది కాలమంతా ఈఎంఐల బారిన పడటం వివేకం అనిపించుకోదు. అప్పుల్లేని ప్రశాంతత జీవితాంతం వెలుగునిస్తుంది. ఈ దీపావళికి మీ ఖర్చులపై మీరే ఒక లక్ష్మణ రేఖ గీయండి. గుర్తుంచుకోండి, మీ ఇల్లు ఆనందాల దివ్వెలా వెలగాలి అంటే ఆ దివ్వెలో క్రమశిక్షణ అనే నూనె ఉండాలి. అందరికీ సుఖసంతోషాల దీపావళి శుభాకాంక్షలు! -
కానుకల సమర్పణలో ఆధ్యాత్మిక రహస్యం..!
గుడికి వెళ్లగానే దైవదర్శనం తర్వాత మన అడుగులు సహజంగానే హుండీ వైపు పడతాయి. భక్తితో, మన స్తోమతను బట్టి కొంత సొమ్మును అందులో వేసి చేతులు జోడిస్తాం. అసలు గుడిలో దానధర్మాలు చేయడం, హుండీలో కానుకలు సమర్పించడం అనే ఆచారం ఎప్పుడు మొదలైంది..? దీనివెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక రహస్యం ఏమిటి..?అహంకార విసర్జన.. మమకార ఛేదన..సనాతన ధర్మంలో ‘దానం’ అనేది ఒక విశిష్టమైన సాధన. ఆలయంలోని హుండీలో డబ్బు వేయడం అంటే కేవలం ఆ గుడికి విరాళం ఇవ్వడం కాదు; మనలోని ’నాది’ అనే అహంకారాన్ని దేవుని సన్నిధిలో వదిలిపెట్టడం. సంపద మీద మనిషికి ఉండే వ్యామోహాన్ని, మమకారాన్ని కాస్తయినా తగ్గించుకుని, ’అంతా నీదే స్వామీ’ అని లోబడే ఒక అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రక్రియ ఇది.హుండీ ఆచారం ఎలా మొదలైంది..?ఆలయాల్లో కానుకలు సమర్పించే సంప్రదాయం ఫలానా రోజున, ఫలానా చోట ప్రారంభమైందని కచ్చితంగా చెప్పలేం. ప్రాచీన కాలంలో ఆలయాల నిర్వహణకు, నిత్యాన్నదానాలకు, ఉత్సవాలకు ప్రజలు ధాన్యం, పశువులు, వస్త్రాల రూపంలో విరాళాలు ఇచ్చేవారు. కాలక్రమేణా ఆలయాల వ్యవస్థాగత నిర్వహణ పెరగడంతో, భక్తులు తమ కానుకలను భద్రంగా సమర్పించేందుకు వీలుగా ఒక నిర్దిష్టమైన ప్రదేశంలో ’హుండీ’ని ఏర్పాటు చేయడం మొదలైంది.సామాజిక సేవకు వారధి..భక్తులు సమర్పించే ఈ విరాళాలు దేవుడి కోసం కాదు, దేవుని పేరుతో జరిగే ధార్మిక కార్యక్రమాల కోసం..! ఆలయ నిర్వహణ, నిత్యాన్నదానాలు, వేద పాఠశాలల పోషణ, గోశాలల సంరక్షణ, ఆపదలో ఉన్నవారికి సాయం వంటి అనేక సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలకు ఈ ధనాన్ని వినియోగిస్తారు. అంటే, మనం భగవంతుడికి ఇచ్చేది తిరిగి సమాజంలోని పదిమందికి సేవ రూపంలో చేరుతుందన్నమాట.మారుతున్న పద్ధతులు.. మారని తత్వం..ఒకప్పుడు ధాన్యం, ఆ తర్వాత రాగి కాసులు, నోట్లు.. ఇప్పుడు ఆన్లైన్ పేమెంట్లు, క్యూఆర్ కోడ్లు, రసీదుల ద్వారా విరాళాలు..! కాలంతో పాటు దానం చేసే పద్ధతులు, రూపాలు మారవచ్చు కానీ, భక్తుని మనసులోని ’సమర్పణ భావం’ మాత్రం ఒకటే. హుండీ అనేది కేవలం డబ్బులు దాచే పెట్టె కాదు.. అది భక్తుల సేవా భావానికి, పరోపకారానికి, దైవం పట్ల ఉన్న అచంచలమైన విశ్వాసానికి సజీవ సాక్ష్యం. దేవుడికి మనం ఏది ఇచ్చినా స్వచ్ఛమైన మనసుతో ఇచ్చినప్పుడే ఆ దానానికి సంపూర్ణ సార్థకత చేకూరుతుంది.– పసుపులేటి శ్రీలక్ష్మి ఇదీ చదవండి: కార్తికేయుడి చేతిలో కుక్కుటం? -
ఆమె సాక్షాత్తు సీతమ్మే! సాయిపల్లవి లుక్పై ప్రశంసల వెల్లువ..
భారీ అంచనాల నడుమ ఎట్టకేలకు ఈ రోజు 'రామాయణ' సినిమా థియేటర్లలో విడుదలైంది. నిర్మాత నమిత్ మల్హోత్రా, దర్శకుడు నితేశ్ తివారీ ఆధ్వర్యంలో తెరకెక్కిన రామాయణం మూవీ విమర్శకులు, అభిమానుల ప్రశంసలు అందుకుంది. దీనిపై పలువురు ప్రముఖుల, సెలబ్రిటీలు ప్రశంసల వర్షం కురిపిస్తూ పోస్టులు కూడా పెట్టారు. ఈ నేపథ్యంలో ఆ మూవీలోని సాయిపల్లవి ఫోటోలు నెట్టింట చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. వాటిని చూసి అభిమానుల..నిజంగా సీతమ్మే భువిపైకి వచ్చిందా అనేలా ఉంది అంటూ నటి సాయిపల్లవి సహజ నటనపై ప్రశంసల వర్షం కురిపించారు. ప్రస్తుతం ఎటు చూసినా.. ఈ మూవీనే హాట్టాపిక్గా మారింది. ఆ సినిమాలో ఆమె ప్రతి సన్నివేశంలో సీతమ్మలా ఒదిగిపోయింది. కేవలం నటన పరంగానే కాదు లుక్ పరంగా కూడా సాయిపల్లవి విమర్శకుల ప్రశంసలందుకోవడం విశేషం. అంతేగాదు అందరూ ఆమెను రియల్ సీతమ్మ అని ముక్కకంఠంతో కీర్తించారు. వనవాసం ఘట్టంలో నార చీరలు ధరించినప్పుడూ..రాక్షసులతో వీరనారిలా యుద్ధ చేసినప్పుడూ..ఆమె ఆహార్యం అద్భుతంగా ఉంది. అలాగే సీతారాముల కళ్యాణ ఘట్టంలో ఆమె లుక్, ధరించిన చీర, నగలు..అన్నీ ఆ దివి నుంచి భువికి వచ్చిన సీతమ్మను తలపించేలా కనిపించింది సాయిపల్లవి. ఆ వివాహ ఘట్టంలో సాయిపల్లవి ధరంచిన ఎరుపురంగు చీర, ఆభరణాలతో కలిపి సుమారు 22 కిలోలు బరువుని ఒంటిపై మోసిందట. ఆమె ప్రతి సన్నివేశంలోనూ సీతగా చాలా నేచురల్గా కనపించిందంటూ సాయిపల్లవిపై పొగడ్తల జల్లు కురిపించారు. కాగా, ఈ మూవీలో సీతమ్మ యుద్ధం చేసినట్లు చూపించడంపై విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ఎందుకంటే మన పురాణాల ప్రకారం..శ్రీరాముడు ఒక్కడే ఖర, దూషణుల 1400ల మంది రాక్షస సైన్యంపై పోరాటం చేసినట్లు ఉంది. దాంతో ఇది కాస్త వివాదాస్పదంగా మారింది. ఇక రావణుడిగా యశ్, హనుమంతుడిగా సన్నిడియోల్ ప్రేక్షకులను మెప్పించారు. View this post on Instagram A post shared by Sai Pallavi (@pallavi_alwayz) ఇదీ చదవండి: భారత వధువరులుగా ఇటలీ ప్రేమికులు..వేదమంత్రాల సాక్షిగా ముడిపడిన బంధం -
కార్తికేయుడి చేతిలో కుక్కుటం?
మధ్యప్రదేశ్లోని మందసౌర్ ప్రాంతం ప్రాచీన కాలంలో దశపురం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ లభించిన కార్తికేయుని శిల్పం గుప్తుల కాలం లేదా వారికి సమకాలీనమైన ఔలికర రాజుల కాలానికి చెందినదిగా పేర్కొనబడింది. ఈ శిల్పం క్రీ.శ. 4వ లేదా 5వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా గుర్తించబడింది. మందసౌర్ ప్రాంతం ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రలో శాసనాలు, దేవాలయ నిర్మాణాలు, శిల్పకళకు ప్రసిద్ధి చెందింది.ఈ శిల్పంలో కార్తికేయుడు తన ఎడమ చేతిలో కోడిని పట్టుకుని ఉన్నాడు. సంస్కృతంలో కోడిని కుక్కుటం అంటారు. కార్తికేయుని ధ్వజంపై కోడి చిహ్నం ఉండటంతో ఆయనను కుక్కుటధ్వజుడు అని పిలుస్తారు. కార్తికేయుని ప్రతిమా లక్షణాల్లో కోడి ఒక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు. కొన్ని శిల్పాల్లో కోడి ధ్వజంపై కనిపిస్తుంది. మరికొన్ని శిల్పాల్లో ఈ విగ్రహంలో ఉన్నట్లుగా నేరుగా చేతిలో పట్టుకున్న రూపంలో కనిపిస్తుంది. దక్షిణ భారతదేశంలో మురుగన్ ఆరాధనలో నెమలి కార్తికేయుని వాహనంగా, కోడి ధ్వజ చిహ్నంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఉత్తర, మధ్య భారతదేశాల్లో లభించిన కార్తికేయుని చీన శిల్పాల్లోనూ ఆయనకు సంబంధించిన ప్రత్యేక లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.ఈ విగ్రహంలో తలపై కేశాలంకరణ, మెడలోని ఆభరణాలు, వస్త్రధారణ, శరీరాకృతి ఆనాటి శిల్ప సంప్రదాయానికి సంబంధించిన వివరాలను తెలియజేస్తాయి. గుప్తుల కాలపు శిల్పాల్లో ముఖాకృతి, శరీర నిష్పత్తులు, ఆభరణాల చెక్కడానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కనిపిస్తుంది. మందసౌర్లో లభించిన ఈ కార్తికేయుని శిల్పం ప్రాచీన భారతదేశంలో స్కంద ఆరాధన, దేవతామూర్తుల రూపకల్పన, శిల్పకళా అభివద్ధిని అధ్యయనం చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. –జి.బి. విశ్వనాథ, రిటైర్డ్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ ఇదీ చదవండి: వెలుగుల పండుగ వెనుక ఇంత ఆరోగ్య రహస్యం ఉందా..?! -
వెలుగుల పండుగ వెనుక ఇంత ఆరోగ్య రహస్యం ఉందా..?!
మన పూర్వీకులు ఏర్పరచిన పండుగ ఆచారాల్లో ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన అంశాలు కూడా ఉన్నాయి. దీపావళికి ముందు ఇళ్లను శుభ్రం చేసుకోవడం, నూనెతో తలంటుకొని స్నానం చేయడం, దీపాలు వెలిగించడం మన సంప్రదాయంలో భాగమయ్యాయి. వీటిలోని ఆచారపరమైన, సాంస్కృతికమైన ప్రాధాన్యాన్ని తెలుసుకోవడంతోపాటు ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన విషయాలను కూడా వివేచనతో పరిశీలించాలి.నరకచతుర్దశి నాటి స్నానంనరకచతుర్దశి నాడు నువ్వుల నూనెతో ఒంటికి మర్దన చేసుకొని అభ్యంగన స్నానం చేయడం మన సంప్రదాయం. నువ్వుల నూనెను ఆయుర్వేద సంప్రదాయంలోనూ ఉపయోగిస్తారు. నూనెతో మర్దన చేయడం కొందరికి విశ్రాంతిని, హాయిని కలిగించవచ్చు. అభ్యంగన స్నానం పండుగకు సంబంధించిన పవిత్ర ఆచారంగా భావించబడుతుంది. శరీరాన్ని శుభ్రంగా ఉంచుకోవడం, పరిశుభ్రమైన దుస్తులు ధరించడం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రతను పాటించడం ఆరోగ్యకరమైన జీవన విధానంలో భాగాలు.దీపాల వెలుగు – శుభానికి ప్రతీకదీపావళి నాడు ఇంటి ముందు, తులసికోట వద్ద, దేవాలయంలో దీపాలు వెలిగించడం మన సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన ఆచారం. దీపపు వెలుగు చీకటిని తొలగించి పరిసరాలకు అందాన్ని, మనసుకు ఆహ్లాదాన్ని అందిస్తుంది. నువ్వుల నూనెతో దీపాలు వెలిగించడం కూడా మన సంప్రదాయంలో భాగం.దీపం జ్ఞానజ్యోతికి ప్రతీక. దీపం చీకటిలో ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా కనిపించేలా చేసినట్లే, జ్ఞానం మన జీవితంలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించి సరైన మార్గాన్ని చూపుతుంది. దీపం వెలిగించేటప్పుడు మనలోని దుర్గుణాలను తొలగించుకొని, సద్గుణాలను పెంపొందించుకోవాలని సంకల్పించాలి.ఇంటి ముందు దీపాలు వెలిగించడం ద్వారా పరిసరాలకు పండుగ శోభను తీసుకురావడంతోపాటు వెలుగును అందరితో పంచుకోవాలనే సత్సంకల్పాన్ని కూడా పెంపొందించుకోవచ్చు. మన పండుగలలోని అంతరార్థం ఏమిటంటే, మనిషి తన మనోవికాసానికి ప్రయత్నిస్తూనే దేశ సౌభాగ్యానికి కూడా తోడ్పడాలి. ఒకరికొకరం అనే భావనతో నలుగురితో కలిసి వేడుకను జరుపుకోవడమే నిజమైన పండుగ.టపాకాయలు – ఆరోగ్య జాగ్రత్తలుదీపావళి అనగానే చాలామందికి టపాకాయలు గుర్తుకొస్తాయి. పండుగల సందర్భంగా శబ్దాలు చేయడం, వెలుగులు విరజిమ్మడం ఆనందోత్సాహాలకు ప్రతీకలుగా మారాయి. అయితే ట΄ాకాయలు కాల్చడం వల్ల వాతావరణంలోని క్రిమికీటకాలు నశించి, రోగాలు నివారించబడతాయని నిర్ధారిత ఆధారాలు లేవు. టపాకాయల పొగ వాయు కాలుష్యానికి దారి తీయవచ్చు. అధిక శబ్దం శబ్దకాలుష్యాన్ని పెంచవచ్చు. అందువల్ల పండుగను జరుపుకునేటప్పుడు ఆరోగ్యానికి, పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. ప్రభుత్వం విధించిన నిబంధనలను పాటిస్తూ, టపాకాయల వినియోగాన్ని తగ్గించడం ద్వారా పర్యావరణ పరిరక్షణకు తోడ్పడవచ్చు.మనస్సును శుద్ధి చేయడమే నిజమైన సంపద మనిషికి బాహ్య సంపదల తోపాటు అంతరంగ సంపదలు కూడా అవసరం. ప్రేమ, కరుణ, దయ, క్షమ, సత్యనిష్ఠ, సేవాభావం, సంతృప్తి వంటి గుణాలు జీవితాన్ని సుసంపన్నం చేస్తాయి.మన ఇంట్లో ఎన్ని దీపాలు వెలిగించినా, మన మనస్సులో ద్వేషం అనే చీకటి ఉంటే ఆ వెలుగుకు సంపూర్ణ సార్థకత ఉండదు. బంగారు ఆభరణాలు ఎన్ని ధరించినా మన ప్రవర్తనలో వినయం లేక΄ోతే నిజమైన సౌందర్యం కనిపించదు. అపారమైన ధనం ఉన్నా పక్కవారి కష్టాన్ని చూసి స్పందించలేక΄ోతే మన సంపదకు మానవీయ పరిపూర్ణత ఉండదు. ఇతరులకు హాని కలిగించకుండా జీవించడం, నిజాయితీగా సంపాదించడం, అవసరంలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం, ప్రకతిని పరిరక్షించడం ఉన్నతమైన జీవన విలువలు. పండుగను జరుపుకునేటప్పుడు ఇతరులకు ఇబ్బంది కలగకుండా చూసుకోవడం కూడా మన ధర్మమే.టపాకాయల వల్ల కలిగే అధిక శబ్దం వృద్ధులకు, చిన్నపిల్లలకు, అనారోగ్యంతో బాధపడేవారికి, జంతువులకు ఇబ్బంది కలిగించవచ్చు. అందువల్ల శబ్దకాలుష్యాన్ని తగ్గిస్తూ, పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా దీపావళిని జరుపుకోవాలి. మన ఆనందం ఇతరుల ఆవేదనకు కారణం కాకూడదు. వెలుగుల పండుగ అందరి జీవితాల్లోనూ ఆనందాన్ని నింపాలి.– టి.వి.యల్. గాయత్రినిర్వహణ: డి.వి.ఆర్. భాస్కర్ ఇదీ చదవండి: ఆవుపేడతో అద్భుతాలు సృష్టిస్తున్న మహిళ! -
ఆవుపేడతో అద్భుతాలు సృష్టిస్తున్న మహిళ!
పండగొస్తే గాని ఆవుపేడతో కళ్లాపు చల్లని గ్రామాల సంఖ్య రోజురోజుకీ పెరిగి΄ోతోంది. టెక్నాలజీ, అర్బనైజేషన్, ఆధునికత వల్ల మన పాత పద్ధతుల్ని ఎప్పుడో మరచిపోయాం. కాని ఆవుపేడతో ముంగిట్లో కళ్లాపు చల్లడమే కాదు తెలివికి పదును పెడితే కళాకృతులను చేయవచ్చని నిరూపించిందో మహిళ. గోమయంతో అందమైన ప్రమిదలు, పూజా సామాగ్రి, విభూది వంటివి చేస్తూ తనకు తానే కొత్త రకం ఉపాధిని సృష్టించుకుంది. పెద్దపల్లి జిల్ల రామగిరి మండలం కల్వచర్లకు చెందిన యాదగిరి పద్మావతి ఒక సాధారణ గృహిణి. ఇంటి ముందు కళ్లాపు చల్లడానికి, పొలాల్లో ఎరువులు వేయడానికి ఉపయోగించే ఆవుపేడతో అనేక రకాలైన వస్తువులను తయారు చేసి ఔరా అనిపిస్తోంది. ప్రమిదలు, పూజా సామగ్రి, విభూది మాత్రమే కాకుండా హెయిర్ ఆయిల్, నొప్పుల ఉపశమనానికి ఉపయోగించే ఆయిల్స్ను కూడా తయారు చేస్తోంది.ప్రకృతికి మేలుపేడను వృథా చేయకుండా వివిధ వస్తువులుగా మలచడం సంప్రదాయ జ్ఞానానికి ఉపాధి ఆలోచనను జోడించినట్లవుతోంది. పర్యావరణ హితమైన ప్రత్యామ్నాయ ఉత్పత్తులపై ప్రజల్లో అవగాహన పెరిగితే వీటికి మార్కెట్ అవకాశాలు మెరుగుపడవచ్చు. అయితే ఉత్పత్తుల తయారీలో పరిశుభ్రత, నాణ్యత, సురక్షిత వినియోగానికి సంబంధించిన ప్రమాణాలు పాటించడం ముఖ్యం. అందుబాటులో ఉన్నవాటితోనే..‘ఆవు పేడను చాలామంది ఎరువుగా, పిడకల తయారీకి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. కానీ దానితో ఎన్నో రకాల వస్తువులు తయారు చేయవచ్చనే ఆలోచన వచ్చింది. ఇంట్లోనే అందుబాటులో ఉండే వనరులతో ఏదైనా చేయవచ్చని భావించా. నా ఉత్పత్తులకు ఆదరణ, ప్రోత్సాహం లభిస్తే మరికొందరు మహిళలకు కూడా ఉపాధి కల్పించాలనుకుంటున్నా.’ – యాదగిరి పద్మావతి, కల్వచర్ల -
ప్రతిఫలం ఆశించే దానం.. నిజమైన దానం అవుతుందా?
కోరికలేవీ పెంచుకోకుండా కర్మ చేయాలి. ఇలా చేయటాన్ని ‘నిష్కామ కర్మ’ అని అంటారు. మానవ జీవితంలో బ్రహ్మచర్య, గృహస్థ, వానప్రస్థ, సన్యాస ఘట్టాలు నాలుగు తారసిల్లు తాయి. మొదటి మూడు దశల్లోనూ, ఒకదాని తర్వాత ఒకటి అనుభవిస్తూ ఆ యా దశల్లో ఆచరించవలసిన కర్మలను వరుసగా నిష్కామంగా ఆచరిస్తూ ముందుకు పోతూ ఉంటే తిరిగి వెనక్కు చూడనక్కర్లేదు.పతనమనేది ఉండనే ఉండదు. తనకు మంచి పేరు రావాలనీ, పది మంది తన పేరు చెప్పుకోవాలనీ ఉబలాట పడుతూ సమాజసేవ చేస్తే పరమాత్మను చేరుకోలేరు. మెట్లనుంచి జారిపోతారు. అన్నదానం చేస్తారు, విద్యాదానం చేస్తారు. ఇబ్బందుల్లో ఉన్న కుటుంబాన్ని ఆదుకొంటారు, బాగానేవుంది కానీ వారి కృతజ్ఞతలకోసం ఎదురు చూడకూడదు.లంకలో సీతామాతను చూసి హనుమంతుడు రాముడిచ్చిన ముద్రికను ఆమెకిచ్చి ఆమెనుండి తీసికొన్న చూడామణిని రాముడికిచ్చాడు. సాహసంతో అంతటి పని చేసిన ఆంజనేయునకు శ్రీరాముడు ఎంత ఉపకారమైనా చేయవచ్చు. కానీ ఏమీ చేయలేదు. ఒక్కసారి హనుమంతుణ్ణి గాఢంగా కౌగిలించుకొన్నాడంతే. అంతతో ఆగక ‘నీకు నేనేమీ ప్రత్యుపకారం చేయను’ అని ఖండితంగా చెప్పాడు. ‘రాముడంతటి మహనీయుడు ఇలాగేనా చేయా ల్సింది’ అని సామాన్యులకు అనిపించి ఆంజనేయుని మీద జాలివేస్తుంది కదూ!ఇక్కడే ఉంది పరమార్థం. నిజానికి అమూల్యమైందిచ్చాడు రాముడు: ఆలింగనం. ఎంత పుణ్యం చేసుకుంటే ఆ అవతార పురుషుని ఆలింగనం దొరుకుతుంది చెప్పండి. ‘నేనే నీవు, నీవే నేను’ అని అభేద భావాన్ని చెప్పేది ఆలింగనం. ఆ అదృష్టం హనుమకు మాత్రమే దొరికింది. ఆంజనేయునికి రాముడు ప్రత్యుపకారం చేయవలసిన అవసరం ఎన్నడూ కలగదని రాముని ఆంతర్యం. ఆంజనేయుడు మహా భక్తుడు కనుక రాముని ఆంతర్యము అర్థమై ఆనందించాడు. దీన్ని బట్టి నేర్చుకోవలసిందేమిటంటే ప్రత్యుపకారం కోరి ఎవ్వరూ దానం చేయరాదు అని. అప్పుడది నిష్కామకర్మ అవుతుంది.- శ్రీ గణపతి సచ్చిదానందస్వామిఇదీ చదవండి: అక్కడ దీపావళి రోజున ఉపవాసాలు, ప్రార్థనలు.. -
అక్కడ దీపావళి రోజున ఉపవాసాలు, ప్రార్థనలు..
చిన్నపిల్లల నుంచి పెద్దవారి వరకు అందరికీ ఇష్టమైన పండుగ దీపావళి. నరకాసుర వధని పురస్కరించుకుని దీపాలు వెలిగించడం, పిల్లలు బాణాసంచా కాల్చడం సర్వసాధారణం. కాని జైన సంప్రదాయం ప్రకారం బిహార్లోని పావపురి ప్రాంతంలో కార్తీక అమావాస్య రోజున మహావీరుడు మోక్షం పొందాడు. ఆయన నిర్యాణంతో లోకానికి జ్ఞాన ప్రకాశం దూరమైందని భావించిన ప్రజలు, మహావీరుడి గుర్తుగా దీపాలు వెలిగిస్తారు. దీపావళి రోజున ఉపవాసాలు, ప్రార్థనలు, ధ్యానం చేస్తారు. ఆలయాల్లో మహావీరుడికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించి, నిర్వాణ లడ్డూ సమర్పిస్తారు. మరుసటి రోజును జైన నూతన సంవత్సరంగా భావిస్తారు. ఇతరులకు దీపావళి పండుగ కావచ్చు. కాని జైనులకు మాత్రం అది మహావీరుడి జ్ఞానజ్యోతిని గుర్తు చేసుకునే పవిత్ర దినం. ఇదీ చదవండి: థియేటరే ఇల్లు.. సినిమానే ప్రపంచం! జస్ట్ ఒక్క ఏడాదిలోనే 1,207 సినిమాలు.. -
దైవ స్పందన...
ధర్మశాస్త్ర పండితుడైన సౌలు తన సొంత యూదులను అనగా యూదులలో నుండి క్రైస్తవులైన యూదా క్రైస్తవులను హింసలకు గురి చేశాడు. యేసును మెస్సీయగా గుర్తించని యూదులు స్తెఫనును చంపుతుంటే అదొక వేడుకగా చూస్తూ వారిపక్కనే ఉన్నాడు. దమస్కులోని క్రైస్తవులను హింసించి చంపడానికి తన అనుచరులతో సౌలు బయలుదేరి వెళుతుంటే దమస్కు మార్గమున సూర్యకాంతిని మించిన కాంతి ఆకాశం నుండి ఆకస్మాత్తుగా అతని కళ్లను తాకడంతో చూపు కోల్పోతాడు.‘సౌలా సౌలా నన్ను ఎందుకు హింసిస్తున్నావు?’ అని ఆకాశం నుండి ఒక స్వరము వినబడుతుంది. నీవు ఎవరవు ప్రభువా? అన్న సౌలు ప్రశ్నకు ‘నేను నీవు హింసించుచున్న నజరేయుడగు యేసును’ అన్న జవాబు వినిపిస్తుంది. యేసుక్రీస్తు శరీరము అనగా సంఘము లేదా ఆయన పాలనలోని ప్రజలు అని అర్థం. సంఘము అనే తన ప్రజలను హింసిస్తే ఆయన చూస్తూ ఊరుకోడు. తప్పక వెను వెంటనే ప్రతిస్పందిస్తాడు అన్నది ఇక్కడ నిరూపితమైంది.కొదువలేని కటాక్షంతో క్రీస్తు తనను మెస్సీయగా ఇక తప్పక గుర్తించిన పౌలు అనబడే సౌలుకు దృష్టి కలుగజేసి అతని పాపాలను క్షమించి తన పరిచర్యకు సువార్త ప్రకటనకు ఎంచుకొని అతన్ని విరివిగా వాడుకోవడం మొదలు పెడతాడు. దేవునిచే పంపబడి శరీరధారిగా వచ్చిన క్రీస్తుకు సహజంగా ఒక్కటే శరీరం ఉంది. అదేవిధంగా ఆయనకు ఒక్కటే శిరస్సు ఉంది. దీన్నే ఆత్మ సంబంధంగా క్రీస్తుకు శరీరం ఒక్కటే అన్న రీతిలో చూస్తే సంఘము ఒక్కటే. అదే క్రీస్తు సంఘము. ఆయనకు శిరస్సు ఒక్కటే అన్న రీతిలో ఉన్నతంగా చూస్తే, మనస్సు పెట్టి ఆలోచన చేస్తే, మరో శిరస్సు అనగా క్రీస్తు ఏలుబడి తప్ప సంఘానికి మరో ఏలుబడి లేదు, ఉండదు, ఉండకూడదు అన్నది తేటగా అర్థమవుతుంది.– జేతమ్ఇదీ చదవండి: నవ్వు వెనుక ఏడుపు.. ద్రౌపది ఆవేదన చెప్పే నీతి ఏంటంటే? -
నవ్వు వెనుక ఏడుపు.. ద్రౌపది ఆవేదన చెప్పే నీతి ఏంటంటే?
అరణ్యవాసంలో పాండవులు ముని సంఘముతో కూడి, కామ్యకవనంలో ఉంటుండగా శ్రీకృష్ణుడు వారిని పరామర్శించి వెళ్ళడానికి వచ్చాడు. అప్పటికి వారు కృష్ణుడిని కలిసి పది నెలల పైనే అయింది. చేది భూపతియైన సాల్వుడితో ఆ పది నెలల కాలంలో శ్రీకృష్ణుడు యుద్ధంలో ఉండటం ఆ విరామానికి కారణం.ఆ పది నెలల కాలంలోనే అంతా జరగడం బాధను కలిగిస్తోందని ధర్మరాజుకు చెప్పాడు శ్రీకృష్ణుడు. ద్రౌపది తన హృదయంలోని బాధను కృష్ణుడితో చెప్పింది. ‘పాండుభూపతి కోడలినైయుండి, యుద్ధకుశలురైన ఐదుగురు భర్తలకు భార్యనైయుండి, పూజ్యుడవైన నీకు చెల్లెలినైయుండి, అధికశక్తిసంపన్నుడైన దృష్టద్యుమ్నుడి సహోదరినైయుండి, ఆ ధృతరాష్ట్రుడి చిన్నకొడుకైన దుశ్శాసనుడిచేత నిండుసభలో జుట్టుపట్టి ఈడ్వబడి, వలువలు వొలవబడి దారుణమైన అవమానాన్ని అనుభవించాను. నా భర్తలు ఐదుగురు ఏమీ చేయలేక చూస్తూ ఊరుకున్నారు.భీష్మ విదురాది వృద్ధులు, జరుగుతున్నదంతా చూస్తూ కూడా, ఏమీ మాట్లాడలేదు. అందరూ ఉండి కూడా ఎవ్వరూ లేనిదాననైనాను. అప్పటి నా స్థితి చూసి కర్ణుడు వికటంగా నవ్వాడు. కర్ణుడి ఆ నవ్వు దుశ్శాసనుడు చేసిన పనుల కంటె నన్ను ఎక్కువగా బాధిస్తూ, నా హృదయాన్ని కాలుస్తూ ఉంది అన్నా!’ అని చెప్పి విలపించింది. ద్రౌపది మాటలలోని బాధను, క్రోధాన్ని అర్థంచేసుకున్న కృష్ణుడు ఆమె హృదయానికి శాంతిని కలిగించేలా ఇలా చెప్పాడంది వ్యాసభారతం.శ్లో. రోదిష్యన్తి స్త్రియో హ్యేవం యేషాం క్రుద్ధాసి భావినిబీభత్సు శరసంచ్ఛన్నాంఛోణితౌఘపరిప్లుతాన్. ‘నిన్ను చూసి ఎవరైతే నవ్వారో; బాధను, క్రోధాన్ని కలిగించారో; వాళ్ళ ప్రాణాలను అర్జునుడి బాణాలు హరించగా, వాళ్ళ భార్యలు హృదయవిదారకంగా రోదించటం నువ్వు చూద్దువుగాని సోదరీ!’ అన్న శ్రీకృష్ణుడి సమాధానం, ఒకరిని చూసి హేళనగా నవ్వే ముందు, భవిష్యత్తులో ఆ నవ్వు ప్రభావం ఎలా ఉండగలదన్నది కొంచమైనా ఆలోచించి చేయవలసిన పని అని తెలియజెప్పింది.– భట్టు వెంకటరావుఇదీ చదవండి: దీపావళి వేడుకల్లో ఈ నగరాలదే ప్రత్యేక శైలి.. ఎందుకో తెలుసా? -
దీపావళి వేడుకల్లో ఈ నగరాలదే ప్రత్యేక శైలి.. ఎందుకో తెలుసా?
దీపావళి అంటే ఒక పండగ మాత్రమే కాదు. జీవితంలో సరికొత్త వెలుగును తీసుకువచ్చే అవకాశం. దీపావళి రోజున భారతదేశంలో ఒక్కో ప్రాంతం ఒక్కోలా ఉంటుంది. ప్రతి నగరం కొత్త కాంతితో వెలుగులు వెదజల్లుతుంది..అయోధ్యలో భక్తి భావంతో, వారణాసిలో మోక్ష భావనతో, అమృత్సర్లో త్యాగంతో, ఉదయ్పూర్లో రాజసం ఉట్టిపడే శోభతో, కోల్కతాలో శక్తి ఆరాధనతో దీపావళి విభిన్నంగా జరుపుకుంటారు. ఈసారి వీలైతే ఈ ప్రదేశాలకు వెళ్లి కొత్తగా దీపావళిని సెలబ్రేట్ చేసుకునే ప్రయత్నం చేయవచ్చు.అయోధ్య, ఉత్తర ప్రదేశ్సరయూ నది ఒడ్డున నిలబడి చూస్తే ఘాట్ మొత్తం దీపాల సముద్రంలా కనిపిస్తుంది. రామ మందిరం వెలుగుల మధ్య నగరం అంతా నాడు శ్రీరాముడి రాకను నేటికీ సెలబ్రేట్ చేస్తున్నట్లు ఉంటుంది.వారణాసి, ఉత్తర ప్రదేశ్వారణాసిలో దీపావళి ఎంత బాగా జరుగుతుందో, దాని కంటే ఇంట్రెస్టింగ్గా దేవ్ దీపావళి అంటే కార్తీక పౌర్ణమి రోజు జరుగుతుంది. గంగా ఘాట్లపై వెలిగే దీపాల వెలుగు నీటిపై పడితే మ్యాజికల్ వరల్డ్లో ఉన్న అనుభూతి కలుగుతుంది.అమృత్సర్, పంజాబ్దీపావళి సందర్భంగా గోల్డెన్ టెంపుల్ ప్రాంగణం దీపాలతో అందంగా ముస్తాబవుతుంది. సరస్సు చుట్టూ వెలిగే దీపాలు, వాటి ప్రతిబింబాలు చూడటానికి చాలా మంది దూరదూరం నుంచి వస్తుంటారు. పంజాబ్లో దీపావళిని బందీ ఛోడ్ దివస్గా కూడా జరుపుకుంటారు. మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ చెర నుంచి విడుదలైన ఆరవ సిక్కు గురువు శ్రీ గురు హరగోవింద్ సాహిబ్ జీ దీపావళి రోజే అమత్సర్ చేరుకున్నారు. అందుకే సిక్కులకు దీపావళి ఇంకా స్పెషల్ పండగ.ఉదయ్పూర్, రాజస్థాన్లేక్ పిచోలా నీటిపై తేలే దీపాలు చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటాయి. ఈ వెలుగులో సిటీ ప్యాలెస్ బంగారంలా మెరుస్తుంది. రాజస్థాన్ లో వెలుగు అంటే కేవలం అందం మాత్రమే కాదు, గర్వం లేని మంచి వ్యక్తిత్వానికి ప్రతీక అని ఇక్కడి ప్రజలు నమ్ముతారు.కోల్కతా, పశ్చిమ బెంగాల్కోల్కతాలో దీపావళి రోజు కాళీ పూజ చేస్తారు. కుమార్టులీలో కాళీమాత విగ్రహాల నుంచి కాళీఘాట్ వరకు నగరం అంతా శక్తిమయం అవుతుంది. అమ్మవారి ఆశీస్సులతో చీకటిని పారద్రోలవచ్చని భక్తులు నమ్ముతారు.ఎలా వెళ్లాలి..ఈ ఐదు ప్రదేశాలను ఒకే ట్రిప్ లో కవర్ చేయలేం. ఒక్కో డెస్టినేషన్ కి 3–5 రోజులు ప్లాన్ చేసుకుంటే బాగుంటుంది.అయోధ్యకు హైదరాబాద్ నుండి డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ లేదు, లక్నో వరకు ఫ్లైట్ వెళ్లి అక్కడి నుండి రోడ్డు మార్గంలో వెళ్లాలి. ట్రైన్ లో అయోధ్య ధామ్ వరకు డైరెక్ట్ ట్రైన్స్ ఉన్నాయి.వారణాసికి హైదరాబాద్ నుండి ఇండిగో డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ ఉంది (2 గంటల ప్రయాణం).అమృత్సర్కు డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ లేదు, ఢిల్లీ మీదుగా కనెక్టింగ్ ఫ్లైట్ తీసుకోవాలి. ట్రైన్ లో గోల్డెన్ టెంపుల్ మెయిల్ బెస్ట్ ఆప్షన్.ఉదయ్పూర్కు హైదరాబాద్ నుండి డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ ఉంది. రోడ్డు మార్గంలో అయితే ఆరావళి కొండల మధ్య ప్రయాణం అద్భుతంగా ఉంటుంది.కోల్కతాకు హైదరాబాద్ నుండి డైలీ డైరెక్ట్ ఫ్లైట్స్ ఉంటాయి.ఎక్కడ ఉండాలంటే..అయోధ్యలో సరయూ ఘాట్ దగ్గర హోమ్ స్టే, వారణాసిలో దశాశ్వమేధ్ ఘాట్ దగ్గర హెరిటేజ్ హవేలీ, అమృత్సర్లో గోల్డెన్ టెంపుల్ దగ్గర సరాయ్, ఉదయ్పూర్లో పిచోలా లేక్ దగ్గర హవేలీ, కోల్కతాలో ఉత్తర కోల్కతాలోని బెంగాలీ బారీ (పాత ఇల్లు) లో ఉంటే పండగ వైబ్ పూర్తిగా ఫీల్ అవుతారు.ఆసక్తికరమైన విషయాలు..1. అయోధ్య దీపోత్సవ్ లో 22 లక్షల దీపాలు వెలిగించి రికార్డ్ క్రియేట్ చేశారు.2. వారణాసి దేవ్ దీపావళి అనేది దీపావళికి 15 రోజుల తర్వాత కార్తీక పౌర్ణమి రోజు జరుగుతుంది.3. అమృత్ సర్ లో దీపావళిని బందీ చోర్ దివస్ గా 1619 నుండి సెలబ్రేట్ చేస్తున్నారు.4. ఉదయ్ పూర్ సిటీ ప్యాలెస్ దీపావళి లైటింగ్ చూడటానికి చాలా మంది వస్తారు.5. కోల్ కతాలో దీపావళి రోజే కాళీ పూజ జరుగుతుంది, ఇది బెంగాల్లో పెద్ద పండగ.యాత్ర, బడ్జెట్ వివరాలు..ఈ ప్రదేశాలను ఒకే ట్రిప్లో వరుసగా కవర్ చేయలేం. ఒక్కోసారి ఒక్కో డెస్టినేషన్ కి 5 డేస్ ప్లాన్ చేసుకుంటే బాగుంటుంది.అయోధ్య: ఫ్లైట్ లో వెళ్లి రావడానికి రూ. 12,500 నుంచి రూ. 17,500 వరకు ఖర్చవుతుంది. ట్రైన్ లో అయితే రూ. 1,500 నుంచి రూ. 3,500 వరకు అవుతుంది. స్టే విషయానికి వస్తే బడ్జెట్ లో కావాలంటే రూ. 1,000 నుంచి రూ. 3,500, స్టాండర్డ్ రూమ్ కోసం రూ. 3,500 నుంచి రూ. 5,000 వరకు, ప్రీమియం రూమ్ రూ. 7,000 పైన లభిస్తుంది. ఫుడ్ కోసం రోజుకి రూ. 800 నుంచి రూ. 1,200 పడుతుంది.వారణాసి: ఫ్లైట్ రిటర్న్ కి రూ. 13,500 నుంచి రూ. 15,500 వరకు, ట్రైన్ కి రూ. 1,200 నుంచి రూ. 3,000 వరకు అవుతుంది. స్టే బడ్జెట్ రూ. 2,000 నుంచి, స్టాండర్డ్ రూ. 4,000 నుంచి రూ. 5,500, ప్రీమియం హవేలీ రూ. 7,000 నుంచి రూ. 10,000 వరకు ఉంటుంది. ఫుడ్ రోజుకి రూ. 900 నుంచి రూ. 1,300 ఖర్చు అవుతుంది.అమృత్సర్: ఫ్లైట్ రిటర్న్ రూ. 17,000 నుంచి రూ. 24,500 వరకు, ట్రైన్ రూ. 2,000 నుంచి రూ. 4,000 వరకు. బడ్జెట్ స్టే రూ. 1,500 నుంచి, స్టాండర్డ్ రూ. 3,500 నుంచి రూ. 5,000. ఫుడ్ రోజుకి రూ. 800 నుంచి రూ. 1,200 వరకు బడ్జెట్ కేటాయించాలి.ఉదయ్పూర్: ఫ్లైట్ రిటర్న్ రూ. 14,000 నుంచి రూ. 16,500, ట్రైన్ రూ. 1,500 నుంచి రూ. 3,000. స్టే బడ్జెట్ రూ. 2,000 నుంచి రూ. 3,500, స్టాండర్డ్ రూ. 4,500 నుంచి రూ. 6,000, లేక్ వ్యూ ప్రీమియం రూ. 8,000 పైన. ఫుడ్ రోజుకి రూ. 500 నుంచి రూ. 1,500 ఖర్చు అవ్వవచ్చు.కోల్కతా: ఫ్లైట్ రిటర్న్ రూ. 14,200 నుంచి రూ. 18,800, ట్రైన్ రూ. 1,500 నుంచి రూ. 3,500. స్టే బడ్జెట్ రూ. 1,500 నుంచి రూ. 3,000, స్టాండర్డ్ రూ. 4,000 నుంచి రూ. 6,000. ఫుడ్ రోజుకి రూ. 900 నుంచి రూ. 1,300 బడ్జెట్ కేటాయించవచ్చు.బుకింగ్ టిప్..ఫ్లైట్ రేట్లు 45–60 రోజులు ముందు బుక్ చేస్తే తక్కువ పడతాయి. అయితే దీపావళికి అంత సమయంలో లేదు కాబట్టి ధరలు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.గమనిక : ఇక్కడ ఇచ్చిన ట్రావెల్, బడ్జెట్ వివరాలు మీ అవగాహన కోసం మాత్రమే. దయచేసి ప్రయాణానికి ముందు లేటెస్ట్ అప్డేట్స్ స్వయంగా వెరిఫై చేసుకొని ప్లాన్ చేసుకోండి.– ఎం.జి. కిశోర్, ప్రయాణికుడుఇదీ చదవండి: ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం శాపమా? కర్మ ఫలమా..? -
ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం శాపమా? కర్మ ఫలమా..?
పాండవుల ధర్మపత్ని ద్రౌపదికి నిండు సభలో అవమానకరంగా వస్త్రాపహరణం ఎందుకు జరిగింది? జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ మినహా పాండవులతో సహా కౌరవ సభలో కొలువుదీరిన అతిరథ మహారథులు సైతం ఎందుకు మౌనం దాల్చారు? అందుకు కారణం ఏమిటి? పూర్వజన్మ శాపమా? లేక కర్మ ఫలమా.. అంటే ఈ రెండూ అని చెప్పవచ్చు. అసలు తనకు ఇంత పరాభవం ఎందుకు జరిగిందని ద్రౌపది శ్రీకృష్ణ పరమాత్మను అడిగినపుడు పూర్వజన్మలోని ఒక పతివ్రత ఇచ్చిన శాపంతోపాటు, కర్మ సిద్ధాంతమే కారణమని శ్రీ కృష్ణుడు సమాధానమిచ్చాడు.యుగాలలో మొదటిదైన కృత (సత్య) యుగం ముగిసింది. త్రేతాయుగం ప్రారంభమైంది. ఆర్యవటానికి ఉత్తర దిక్కున సువర్ణపురం రాజ్యాన్ని వీరభద్రుడనే మహారాజు పాలించేవాడు. ఆయనకు ఎంతో మంచి పేరు ఉంది. ధర్మనిరతతో రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ అందరి ప్రశంసలు పొందాడు. ఆయన కుమార్తె దేవిక గొప్ప శివ భక్తురాలు. ఆమె రాజకుమారి కావడంతో ఖరీదైన పట్టువస్త్రాలు ధరించేది. అయితే కొద్దిపాటి అహంకారం గర్వం కూడా ఉన్నాయి. అందుకే ఆమె రాజ్యంలో ఉన్న పేదవారిని వారు కట్టుకున్న వస్త్రాలను చూసి ఎగతాళి చేసేది.సువర్ణపుర రాజ్యానికి దూరంగా ఉన్న అడవిలో ఉగ్రశ్రవుడు అనే మహర్షి ఆశ్రమం ఉంది. ఆయన భార్య సుశీలాదేవి. ఆమె మహా సాధ్వి. వృద్ధాప్యంతో పాటు ముని భార్య కావడంతో ఆమె పాత నార చీరలు ధరించేది. ఒకరోజు ఆమె మంచినీటి కోసం కుండ చేత పట్టుకుని దగ్గరలో ఉన్న నది వద్దకు వెళుతుండగా కాలికి రాయి తగిలి, పక్కనే ఉన్న ముళ్లపొదపై పడిపోయింది. ఆమె చీర ముళ్లలో చిక్కుకొని పోవడంతో దానిని తీసుకునే క్రమంలో చీర పూర్తిగా చిరిగిపోయింది. దాంతో ఆమె సాయం చేయవలసిందిగా ఆర్తనాదాలు చేసింది. అదే సమయంలో తన ఐదుగురు చెలికత్తెలతో నదిలో జలకాలాడేందుకు వచ్చిన రాజకుమారి దేవిక సుశీలాదేవి పట్ల అనుచితంగా ప్రవర్తిస్తూ ‘‘నీలాంటి పేదదానికి మానం కాపాడుకోవడానికి నాలాంటి ధనవంతులైన రాజకుమారి పట్టువస్త్రాలు కావాలా... అవసరమైతే అడవిలో ఉన్న ఆకులను చుట్టుకొని ఇంటికి వెళ్ళు’’ అని నవ్వుతూ తీవ్రంగా పరిహాసం చేంది. రాజకుమారి మాటలకు ఐదుగురి చెలికత్తెలు పగలబడి నవ్వారు.ఆగ్రహించిన సుశీలాదేవి ‘ఇలాంటి పరిస్థితి ఏ స్త్రీకి రాకూడదు. సాటిమహిళగా సాయం చేయడానికి బదులు హేళన చేశావు. ఇదే పరిస్థితి భవిష్యత్తులో నీకూ వస్తుంది’’ అని శాపం ఇచ్చింది. ఇందుకు రాజకుమారి భయపడి ఇంటికి వెళ్లిపోగా సుశీలాదేవి తన శరీరాన్ని ఆకులతో కప్పుకొని ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయింది.సంఘటన సమాచారాన్ని తెలుసుకున్న రాజు వీరభద్రుడు హుటాహుటిన ఉగ్రశ్రవ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకొని మహర్షి పాదాలపై పడి క్షమాపణ కోరాడు. మహర్షి ఉగ్రశ్రవుడు ఇందుకు సుశీలాదేవి మాత్రమే పరిష్కారం చూపగలదని చెప్పడంతో మహారాజు వీరభద్రుడు, రాజకుమారి దేవిక సుశీల పాదాలపై పడి క్షమాపణ కోరారు. స్వతహాగా దయామయురాలు అయిన సుశీలా దేవి నారాయణుని స్మరించమని శాపవిమోచనం తెలిపింది.అప్పటినుండి రాజకుమారి దేవిక అహంకారం నశించి నారాయణ ధ్యానం లోకి వెళ్లి పోయింది. త్రేతాయుగం పూర్తయింది... ద్వాపరయుగం ఆరంభమైంది. వీరభద్ర మహారాజు ద్రుపద మహారాజు అయ్యాడు. రాజకుమారి దేవిక.. ద్రౌపది అయింది. యుగాలు మారినా కర్మ సిద్ధాంతం వెతుక్కుంటూ రానే వచ్చింది. నిండు సభలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం జరిగింది. ఆనాటి ఐదుగురు చెలికత్తెలు పాండవులైనప్పటికీ నిస్సహాయులయ్యారు. కురుపితామహుడు సైతం మిన్నకుండి పోవడంతో ఆయన కూడా కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో అంపశయ్యపై పరుండవలసి వచ్చింది. చూశారా! విధి ఎంత బలమైనదో..... యుగాలు నాటి శాపం... కర్మ సిద్ధాంతం తమ ధర్మాన్ని నిర్వర్తించాయి.– సి. ఎన్. మూర్తి, సీనియర్ పాత్రికేయులు. -
సత్యం శివం సుందరం
సనాతన ధర్మం కేవలం మతం కాదు; అనంత విశ్వాన్ని సుస్థిరంగా నిలిపే ప్రాకృతిక నియమం. మానవ ఉనికికి, ప్రకృతి సమతుల్యతకు ధర్మమే వెన్నెముక. వ్యక్తిగత స్వార్థం వీడి లోక కల్యాణం కోసం నడుచుకోవడమే అసలైన ధర్మశీలం. అస్థిరత నిండిన ఆధునిక జగత్తులో దిశానిర్దేశం చేసే అక్షయమైన ధ్రువతార ఈ ధర్మపథం.సత్యం: ధర్మానికి పునాది... ధర్మానికి మొదటి మెట్టు సత్యం. సత్యం అంటే కేవలం నిజం మాట్లాడటం కాదు; మనసా, వాచా, కర్మణా ఏక రూపంలో ఉండటం. ‘సత్యేన ధార్యతే పృథ్వీ‘ – సత్యం వల్లనే భూమి నిలకడగా ఉన్నది. సత్యం ఒక మహావృక్షానికి భూమిలో లోతుగా పాతుకుపోయిన వేరు వంటిది. వేరు బలంగా లేని వృక్షం గాలివానలకు కూలిపోయినట్లే, సత్యనిష్ఠ లేని వ్యక్తిత్వం కష్టకాలంలో నిలబడలేదు. ఉదాహరణకు, ఒక ఉద్యోగి తన వృత్తిలో నిజాయితీగా బాధ్యత నిర్వర్తించడం, ఒక వ్యాపారి తన వస్తువు నాణ్యత విషయంలో నిబద్ధత కలిగి ఉండటం అసలైన సత్య ధర్మ పరిపాలన. సత్యం కఠినంగా అనిపించినా, అది ఇచ్చే ఫలితం శాశ్వతం, నిర్భయం. నిప్పును మూటగట్టలేనట్లు, సత్యాన్ని ఎవరూ అణచివేయలేరు. సూర్యకాంతిని మేఘాలు తాత్కాలికంగా కప్పివేసినా, సత్యం స్వయంప్రకాశితమై విజయతీరాలకు చేరుస్తుంది.శివం: మంగళకరమైన జీవనం ధర్మం రెండవ రూపం శివం. శివం అంటే మంగళం, శుభప్రదం. మనం చేసే ప్రతిపని తోటివారికి మేలు చేసేదిగా ఉండాలి. పరహితమే పరమార్థంగా జీవించడం శివ తత్వం. ఇది వెలుగునిచ్చే దీపం వంటిది; దీపం తాను వెలుగుతూ చుట్టూ ఉన్న చీకటిని పారద్రోలినట్లే, మన జీవనం ఇతరుల కష్టాలను తొలగించేదిగా మారాలి. తన ఎదుగుదల కోరుకుంటూనే, సమాజ శ్రేయస్సును ఆకాంక్షించేవాడే ధర్మాత్ముడు. దైనందిన జీవితంలో ఆకలితో ఉన్న ప్రాణికి అన్నం పెట్టడం లేదా అవసరంలో ఉన్న మిత్రుడిని ఆదుకోవడం వంటి చిన్న కార్యాలూ శివత్వాన్ని పొందుతాయి. లోక కల్యాణార్థం సాగే నిస్వార్థ జీవన యానమే మానవ జన్మకు అసలైన సార్థకత చేకూరుస్తుంది. ప్రతిజీవిలో శివుడిని దర్శించడమే అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సంస్కారం. స్వార్థం సంకెళ్ళను తెంచుకున్నప్పుడే జీవుడు శివుడు కాగలడు.సుందరం: ధర్మబద్ధమైన సౌందర్యం సత్యం, శివం మేళవించిన చోట అద్భుతమైన సౌందర్యం ఉట్టిపడుతుంది. ఇది బాహ్యరూపం కాదు; అంతర్గత క్రమశిక్షణ వల్ల కలిగే మానసిక ప్రశాంతత. ధర్మబద్ధమైన జీవితం గడిపే వ్యక్తి ముఖంలో దివ్యమైన తేజస్సు ఉంటుంది. దీనికి ఉపమానం పద్మం; బురదలో పుట్టినా తన పవిత్రతను కాపాడుకునే పద్మం వలె, మనిషి లౌకిక బంధాల మధ్య ఉంటూనే ధర్మబద్ధంగా జీవిస్తే ఆ జీవితం సుందరమవుతుంది. క్రమశిక్షణతో కూడిన దినచర్య, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ప్రకృతి పట్ల గౌరవం జీవితాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దుతాయి. పర్యావరణాన్ని ప్రేమిస్తూ, సృష్టిలోని ప్రతి జీవిని దైవ స్వరూపంగా భావించడం ఈ సుందర ధర్మంలో అంతర్భాగం. కళాత్మకమైన హృదయం, ధార్మిక చింతన తోడైతే మానవ జీవితం ఒక అద్భుత కావ్యమవుతుంది. చిత్తశుద్ధి కలిగిన మనసే భగవంతుడు నివసించే అసలైన ఆలయం.ధర్మం అజేయం. బాధ్యతను విస్మరించి హక్కుల కోసం పోరాడే నేటి సమాజానికి, ధర్మం తన కర్తవ్యాన్ని నిరంతరం గుర్తు చేస్తుంది. నది సాగరంలో కలిసినప్పుడే దానికి పరిపూర్ణత లభించినట్లు, మానవ ఉనికి ధర్మబద్ధమైనప్పుడే దైవత్వానికి చేరువవుతుంది. కులమతాలకు అతీతంగా, మానవత్వమే ప్రాతిపదికగా సాగే ఈ ధర్మపథం విశ్వశాంతికి ఏకైక మార్గం. సత్యం పునాదిగా, శివం మార్గంగా, సుందరం లక్ష్యంగా మన ప్రయాణం సాగాలి. సనాతన ధర్మ వైభవం మన ప్రతి ఆచరణలో ప్రతిబింబించాలి. ప్రతి అడుగు ధర్మబద్ధం కావాలి, ప్రతి ఆలోచన లోకహితం కోరాలి. అప్పుడే మానవ పరిణామం పూర్ణత్వాన్ని సిద్ధింపజేసుకుంటుంది. భారతీయులందరి హృదయాల్లో ఈ ధర్మ జ్యోతి నిరంతరం ప్రజ్వరిల్లాలి. మనిషి మారాలి, మనసు వికసించాలి, జగత్తు పునీతం కావాలి, సమస్త మానవాళి సుఖీభవించాలి.– కె. భాస్కర్ గుప్తా, వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణులు -
తన ప్రజలు నరకంలో ఉంటే.. నేను స్వర్గానికి రానన్న రాజు!
పూర్వం మిథిలా నగరాన్ని విష్ణువర్మ అనే రాజు పరిపాలించేవాడు. ఆయన పండితుడు, శాస్త్రకోవిదుడు, ధర్మపరాయణుడు. అనేక యజ్ఞయాగాదులు చేశాడు. భూరి దానాలు చేశాడు. ప్రజల ఉపయోగం కోసం వాపీ కూప తటాకాదులను తవ్వించాడు. రాజ్యమంతటా ఉద్యానవనాలను, ధర్మసత్రాలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన ప్రజారంజకంగా పరిపాలన సాగించేవాడు. సుదీర్ఘకాలం రాజ్యపాలన చేశాక వార్ధక్యం వల్ల విష్ణువర్మ కాలధర్మం చెందాడు.విష్ణువర్మ మరణించిన వెంటనే యమభటులు వచ్చి, అతడిని తమ వెంట నరకానికి తీసుకుపోయారు. యమభటులతో విష్ణువర్మ నరకంలో అడుగుపెట్టే సమయానికి అక్కడ ఉన్న పాపులు యమభటుల చేత శిక్షలు అనుభవిస్తూ, హాహాకారాలు చేస్తున్నారు. బాధలు తాళలేక కొందరు బిగ్గరగా రోదిస్తున్నారు. వారిలో కొందరు మిథిలాపుర ప్రజలు కూడా ఉన్నారు. వారు విష్ణువర్మను గుర్తించి, ‘రాజా! మమ్మల్ని నువ్వే రక్షించాలి’ అంటూ ఏడుస్తూ కేకలు వేశారు.నరకంలోని దృశ్యాలను చూసి విష్ణువర్మ కలత చెందాడు. తనను వెంటబెట్టుకు వచ్చిన యమభటులతో ‘నన్నెందుకు ఇక్కడకు తీసుకొచ్చారు? నేనే పాపమూ చేయలేదే! ఎన్నడూ అధర్మానికి పాల్పడలేదే! నేను అనేక యజ్ఞయాగాదులను కూడా చేశాను. ప్రజలను కష్టపెట్టకుండా పరిపాలన చేశాను’ అన్నాడు.‘రాజా! నువ్వు చెప్పినవన్నీ వాస్తవాలే, అందులో సందేహం లేదు. కాని, నీ ఇద్దరు భార్యలలో నువ్వు నీ రెండో భార్యపై మోహాధిక్యాన్ని ప్రదర్శించావు. మొదటి భార్యను కొంత నిర్లక్ష్యం చేశావు. ఇది కూడా పాపం కిందకే వస్తుంది. అందుకే నిన్ను నరకానికి తీసుకువచ్చి, ఇక్కడి పాపుల బాధలను చూపవలసి వచ్చింది’ అని యమభటులు బదులిచ్చారు.వారి సమాధానానికి విష్ణువర్మ ఆలోచనలో పడ్డాడు.‘నువ్వు నరకంలోకి ప్రవేశించావు. కొద్దిసేపు ఉన్నావు. ఇక్కడ పాపులు పడుతున్న బాధలను కళ్లారా చూసి, కలత చెందావు. ఇక్కడితో నీ పాపం ముగిసింది. ఇక నిన్ను దేవదూతకు అప్పగిస్తాం’ అని చెప్పారు యమభటులు.‘యమభటులారా! ఏయే పాపాలు చేసిన వారు ఎలాంటి నరకాలను అనుభవించాల్సి ఉంటుందో చెప్పండి’ అని అడిగాడు విష్ణువర్మ.‘రాజా! ఎవరు చేసిన పాపాలను వారు అనుభవించక తప్పదు. భూలోకంలో ‘పరోపకారాయ పుణ్యాయః పాపాయ పరపీడనం’ అనేదే పరమసూత్రం. మనోవాక్కాయ కర్మలతో పరులను పీడించే పని ఏది చేసినా అది పాపమే అవుతుంది. ఎంత పాపానికి అంత శిక్షను ఈ నరకంలో అనుభవించాల్సిందే!’ అని చెబుతూ, పాపాల వివరాలను, వాటికి నరకంలో విధించే శిక్షలను యమభటులు విశదీకరించారు.ఇంతలో దేవేంద్రుడు, యమధర్మరాజు దేవదూతలతో కలసి విష్ణువర్మ వద్దకు వచ్చారు.‘రాజా! నీ పాపాలన్నీ సమసిపోయాయి. ఇక్కడ అనుభవించాల్సిందేమీ లేదు’ అన్నాడు యమధర్మరాజు. ‘నువ్వు అనేక పుణ్యాలు చేశావు. అందుకు నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకువెళ్లడానికి వచ్చాను’ అని చెప్పాడు ఇంద్రుడు.‘ఓ దేవేంద్రా! ఓ యమధర్మరాజా! నా ప్రజలు ఇక్కడ నరకబాధలు అనుభవిస్తుంటే, నేనొక్కడినే స్వర్గానికి వెళ్లి అక్కడి సౌఖ్యాలను అనుభవించడం సమంజసం కాదు. రక్షించమని కోరిన ప్రజలను వారి మానాన వదిలేసి, తన సౌఖ్యం చూసుకునేవాడు రాజుగా ఉండతగడు. నా ప్రజలను కూడా నరక విముక్తులను చేయండి. లేకుంటే, నేను కూడా వీరితో పాటే ఇక్కడే ఉండిపోతాను’ అన్నాడు విష్ణువర్మ.‘రాజా! పాపాలు చేసిన వారు నరక బాధలను, పుణ్యాలు చేసిన వారు స్వర్గ సుఖాలను అనుభవించక తప్పదు. ఇది బ్రహ్మ విధించిన నియమం. దీనిని ఎవరూ తప్పించలేరు’ చెప్పాడు యమధర్మరాజు.‘నన్ను చూసి, రక్షించమంటూ ఏడుస్తున్న నా ప్రజలను విడిచి నేను స్వర్గానికి రాలేను. మీరు నా కోరిక నెరవేర్చలేకపోతే నేను ఇక్కడ ఈ నరకంలోనే ఉండిపోతాను’ కచ్చితంగా చెప్పాడు విష్ణువర్మ.విష్ణువర్మ ప్రజల పట్ల చూపుతున్న నిబద్ధతకు దేవేంద్రుడు, యమధర్మరాజు నివ్వెరపోయారు. ‘రాజా! నీ పట్టుదల ముచ్చటగా ఉంది. ప్రజల పట్ల నీ అనురక్తి శ్లాఘనీయం. నీ మాటను తోసిపుచ్చితే మా కీర్తి నశిస్తుంది. నువ్వు కోరుతున్నట్లుగానే నీ ప్రజలు నరక విముక్తి పొంది, నీతో పాటు స్వర్గానికి వస్తారు. సరేనా!’ అని పలికారు దేవేంద్రుడు, యముడు.వారి నిర్ణయానికి విష్ణువర్మ సంతోషించాడు. ఇంద్రుడితో వచ్చిన దేవదూతలు విష్ణువర్మతో పాటు అతడి ప్రజలను కూడా తమతో పాటు స్వర్గానికి తీసుకుపోయారు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..అష్టదిక్పాలకులలో ఒకరైన కుబేరుడి ఆలయం ఉత్తరాఖండ్లోని అల్మోరా సమీపంలోని జగేశ్వర్ లోయలో ఉంది. ఈ ఆలయం క్రీస్తుశకం ఏడో శతాబ్ది నాటిదని అంచనా. ఈ ఆలయంలో కుబేరుడు ఏకముఖ శివలింగ రూపంలో దర్శనమిస్తాడు. ధనప్రాప్తికి, రాజయోగప్రాప్తికి, వ్యాపారాభివృద్ధికి భక్తులు ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు జరిపించుకుంటూ ఉంటారు. కుబేరుడికి పసుపు రంగులో ఉండే శనగపిండి లడ్డూలు తదితర మిఠాయిలు, కుంకుమపువ్వు కలిపిన పాలు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పసుపు వస్త్రాలను కానుకగా సమర్పిస్తారు.ఇదీ చదవండి: డాగ్ ఫెస్టివల్: కుక్కకి ఓ రోజు వస్తుంది అంటే ఇదే..! -
అయ్యప్ప దీక్షలో ఏం చేయాలి? ఏ తప్పులు చేయొద్దు? ఫుల్ డీటెయిల్స్
చిన్న, పెద్ద, పేద, ధనిక, కులమత తారతమ్యాలు అనేవి లేకుండా దేవుడి వద్ద అంతా ఒకటే.. అంతా సమానమే అంటారు. అలాంటి సమానత్వం కనిపించేది మనకు అయ్యప్పస్వామి దీక్షలో.. మండలకాల దీక్ష అంటారు. మండలానికి కొందరు ఎన్నో రకాలుగా అర్థాలు చెబుతారు. ఏది సరైంది? ఎన్ని రోజులు దీక్ష సరైంది? అయ్యప్ప దీక్షలు అంటే ఏంటి? ప్రత్యేకతలు ఏంటి? వంటి అనేక విషయాలను శబరిమల అయ్యప్ప మందిర గురు స్వామి శ్రీ మురళీ నంబుద్రి సాక్షి ఫ్యామిలీతో పంచుకున్నారు.ప్రేక్షకులకు తెలియని ఎన్నో విషయాలు చెప్పారు. గుడిలో ఏం జరుగుతుంది? ఎలాంటి పూజలు జరుగుతాయి? ఆ తర్వాత గుడి మూసే ముందు అయ్యప్పకు ఎలాంటి సేవలు చేస్తారు? వంటివి చాలా చక్కగా వివరించారు. అదే విధంగా కన్యస్వాములు ఎలా ఉండాలి? దీక్షలో ఎలా ఎలాంటి భోజనం తీసుకోవాలి? అయ్యప్ప దీక్షలో ఏ తప్పులు చేయొద్దు? వంటివి వివరించారు. కింది వీడియోలో పూర్తి వివరాలు తెలుసుకోండి.. -
అక్టోబర్ 31 రాత్రి ఆత్మలు వస్తాయా? ఈ నమ్మకం వెనుక కథేంటి?
చీకటి పడుతుండగానే వీధుల్లో దయ్యాలు, మంత్రగత్తెలు, రక్తపిశాచాలు తిరుగుతుంటాయి. గుమ్మాల ముందు భయంకరమైన కళ్లతో మెరిసే గుమ్మడికాయ దీపాలు స్వాగతం పలుకుతుంటాయి. పిల్లలు చేతుల్లో బుట్టలు పట్టుకుని ‘ట్రిక్ ఆర్ ట్రీట్’ అంటూ మిఠాయిల వేటలో మునిగి పోతారు. ఈ దృశ్యం ‘హాలోవీన్’ రోజు కనిపిస్తుంది.హాలోవీన్ మూలాలు సుమారు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం యూరప్లోని సెల్టిక్ జాతి జరుపుకున్న ‘సామ్హైన్’ పండుగలో ఉన్నాయి. వేసవి ముగిసి కఠినమైన శీతాకాలం మొదలయ్యే సమయంలో ప్రకృతిలో వచ్చే మార్పును వారు ఒక సంధికాలంగా భావించేవారు. అక్టోబర్ 31 రాత్రి మరణించినవారి ఆత్మలు భూమిపై సంచరిస్తాయని నమ్మిన ప్రాచీనులు, ఆ దుష్టశక్తుల బారిన పడకుండా ఉండేందుకు తామే భయానక వేషాలు వేసుకుని తిరిగేవారు. కాలక్రమంలో వ్యవసాయ ఆధారిత నమ్మకాలు, క్రైస్తవ సంప్రదాయాలు కలగలిసి ఇప్పటికి గ్లోబల్ ఈవెంట్గా రూపాంతరం చెందాయి.హాలోవీన్ వెనుక అద్భుతమైన మానసిక విశ్లేషణ దాగి ఉంది. మనిషికి పుట్టుకతోనే ఉన్న అతిపెద్ద బలహీనత ‘భయం’. ముఖ్యంగా చీకటి, మరణం, అజ్ఞాత శక్తులంటే భయం. హాలోవీన్ ఆ భయాన్ని సమాజం ముందు పెట్టి, దానితో సరదాగా ఆడుకునే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది. భయపెట్టే దయ్యాల ముసుగులు ధరించి నవ్వుకోవడం ద్వారా, మనుషులు తమలోని అంతర్గత భయాలను దూరం చేసుకుంటారు. భారతీయ సంస్కృతిలో ‘మహాలయ అమావాస్య’ నాడు పూర్వీకులను స్మరించుకున్నట్టే, ప్రకృతి చక్రంలో వెలుగు–చీకటి, జననం–మరణం రెండూ భాగమేనని హాలోవీన్ పరోక్షంగా గుర్తుచేస్తుంది. సరిహద్దులు దాటి ఇప్పుడు ప్రపంచమంతా ఈ వేడుకలు వ్యాపించాయి. పరిధులు ఏవైనా, సంప్రదాయాలు వేరైనా... చెడును ఎదుర్కోవడం, భయాన్ని జయించి జీవితాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదించడమే హాలోవీన్ సందేశం. – భవనం బద్రిరెడ్డిఇదీ చదవండి: మనసు అదుపులో ఉంటే.. మనిషికి తిరుగే ఉండదు! -
పాలు–పెరుగు కథలో స్థితప్రజ్ఞత రహస్యం!
ఆధ్యాత్మిక సాధనల వల్ల కలగవలసిన ప్రయోజనాలు రెండు. మొదట అవి, అతి చంచలంగా ఉండే మనసును కుదుటపరచి, నిశ్చలం చేయాలి. ఆపైన అవి, సాధకుడిని క్రమేణా స్థితప్రజ్ఞుడిగా మార్చి, మోక్ష మార్గంలో– బ్రహ్మనిర్వాణ ప్రాప్తి మార్గంలో – నిలిపి, నడపాలి.మనసును కల్లోలం చేసే భావోద్రేకాలనూ, కోరికల పరంపరలనూ, నిరంతరం అభ్యాసంతో నియంత్రించి, మెల్లిగా త్యజించగలిగిన సాధకుడు స్థితప్రజ్ఞుడు. మనసు స్వాధీనమైన మనిషి కష్టాలు కలిగినప్పుడు కుంగిపోడు. సుఖాలు కలిగినప్పుడు, ఒళ్ళుమరచి పొంగిపోడు. ఇంద్రియ భాగాల మీద ఆసక్తి క్రమంగా తగ్గించుకొంటూ, ఆయోమయానికీ, ఆందోళనలకూ గురిచేసే క్రోధావేశాలకూ, లాభమోహాలకూ దూరంగా ఉంటాడు. అతని బుద్ధి పెడదార్లు పట్టకుండా, సవ్యంగా, శ్రేయోదాయకంగా పనిచేస్తుంది.పెద్దలు ఒక పోలిక చెప్తూ ఉంటారు. సామాన్యుడి మనసు పాలలాగా పలచగా, చంచలంగా ఉంటే, స్థితప్రజ్ఞుడి మనసు గట్టిపడి, గడ్డపెరుగులా నిశ్చలంగా ఉంటుంది అని. పాలు ఏ ప్రయత్నమూ లేకుండా వాటంతటవి పెరుగుగా మారవు. ముందు అవి నిప్పుసెగన పొంగు వచ్చేదాకా బాగా కాగాలి. తరవాత చల్లారి గోరువెచ్చదనానికి రావాలి. అప్పుడు వాటికి, అంతకుముందే తోడుకొని గట్టి పడి ఉన్న పెరుగుతో సాంగత్యం కావాలి. తోడు వేసిన పాలగిన్నెను కొంతకాలం కదల్చకుండా పక్కన పెట్టాలి. తగినంత సమయం గడిచిన తరవాత, అవి పెరుగు అవుతాయి.సాధకుడూ అంతే. ముందు కొన్నాళ్ళు ప్రాపంచిక విషయాల పట్ల కామక్రోధ లోభాదులతో కాగిపోవాలి. అలా తపించితేగానీ వాటిమీద మొహం మొత్తి, కొంత వైరాగ్యభావం ఏర్పడదు. క్రమంగా విరక్తి వల్ల తాపం తగ్గి, చల్లారుతాడు. అప్పుడు అతడికి జ్ఞానులైన సద్గురువుల బోధనల ‘తోడు’ కావాలి. క్రమంగా ఆ గురుబోధలను తగిన రీతిలో శ్రవణం, మననం, చింతనా, ఆచరణా చేసుకొంటూ; మనసును నిశ్చలం చేసుకొని స్థిరచిత్తుడిగా, స్థితప్రజ్ఞుడిగా, సంతుష్ఠుడిగా మారతాడు. పాలు పెరుగయిన తరవాత, దాని నుండి బ్రహ్మానందమనే నవనీతాన్ని రాబట్టుకొంటాడు.– ఎం. మారుతి శాస్త్రిఇదీ చదవండి: ఆత్మసాక్షాత్కారం అంటే ఏమిటి? శ్రీ మాతాజీ బోధనలివే! -
ఆత్మసాక్షాత్కారం అంటే ఏమిటి? శ్రీ మాతాజీ బోధనలివే!
సత్యాన్ని వినడం వేరు.. సత్యాన్ని తెలుసుకోవడం వేరు.. సత్యాన్ని స్వయంగా అనుభూతి చెందడం మరొకటి. ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో ఈ మూడింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం ఎంతో ముఖ్యం. పరమచైతన్యం గురించి ఎన్ని గ్రంథాలు చదివినా, ఎన్ని ప్రవచనాలు విన్నా, దానిని మన అంతరంగంలో అనుభూతి చెందనంతవరకు ఆ జ్ఞానం సంపూర్ణం కాదు. ఈ లోతైన ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని శ్రీ మాతాజీ తన బోధనల ద్వారా మనకు వివరిస్తారు.సత్యం అనేది మన అభిప్రాయాలకు అనుగుణంగా మారిపోయేది కాదు. మనం నమ్మినా, నమ్మకపోయినా సత్యం తన ఉనికిని కలిగి ఉంటుంది. మన బుద్ధి, తర్కం, విశ్లేషణలతో ప్రపంచంలోని అనేక విషయాలను తెలుసుకోగలం. కానీ సృష్టి వెనుక ఉన్న సూక్ష్మమైన చైతన్యాన్ని కేవలం బుద్ధితోనే పూర్తిగా గ్రహించలేం.ప్రకృతిలో జరిగే ఎన్నో అద్భుతాలను మనం చూస్తుంటాం. విత్తనం మొలకెత్తడం, పువ్వు వికసించడం, భూమి తన కక్ష్యలో పరిభ్రమించడం వంటి ప్రక్రియల వెనుక ఉన్న క్రమబద్ధత మనల్ని ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. ఈ విశ్వవ్యవస్థను నడిపించే దివ్యశక్తిని శ్రీ మాతాజీ ‘పరమచైతన్యం’గా వివరిస్తారు. దాని గురించి తెలుసుకోవడం మాత్రమే కాదు, దానితో అనుసంధానమై ప్రత్యక్ష అనుభూతిని పొందడమే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలో కీలక దశ.ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి ఆరంభంమహర్షులు, అవతారాలు, సద్గురువులు మానవ జీవితంలో ఆత్మజ్ఞానానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యతను ఎప్పటికప్పుడు తెలియజేశారు. అయితే ఆత్మసాక్షాత్కారం అంటే ఏమిటి? అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? అనే ప్రశ్నలు చాలామందిలో ఉన్నాయి. సాధారణంగా మనిషి తనను శరీరంతో, మనస్సుతో, ఆలోచనలతో, భావోద్వేగాలతో గుర్తించుకుంటాడు. తనలోని అంతరాత్మను తెలుసుకోవడానికి మాత్రం ప్రయత్నించడు. బాహ్య ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో సమయం కేటాయించే మనిషి, తన అంతరంగాన్ని తెలుసుకోవడానికి కొంత సమయమైనా కేటాయించాలి.శ్రీ మాతాజీ బోధనల ప్రకారం, ఆత్మసాక్షాత్కారం కేవలం ఒక భావన కాదు. అది మనలోని ఆధ్యాత్మిక శక్తిని మేల్కొలిపి, మన అంతర్గత స్థితిలో మార్పును అనుభూతి చెందే ప్రక్రియ. సహజయోగంలో ఈ అనుభవానికి విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.– డా. ప్రతాని రాకేశ్, సహజ యోగ సాధకులుఇదీ చదవండి: భగవంతుడు ఎక్కడ ఉంటాడు? శాస్త్రాలు ఏం చెబుతున్నాయంటే! -
భగవంతుడు ఎక్కడ ఉంటాడు? శాస్త్రాలు ఏం చెబుతున్నాయంటే!
భగవంతుడంటే మానవజాతి నుండి వేరుగా, సుదూరంగా వుండేవాడని కాదు. తన ధామం నుండి దిగివచ్చి ఈ లోకంలో వివిధ అవతారాలలో మనకు దర్శనమిస్తాడు. తన అవతార ప్రయోజనాన్ని భగవద్గీతలో తానే స్వయంగా వివరించాడు కూడా. శిష్ట రక్షణ, దుష్ట శిక్షణకై తాను యుగయుగాన అవతరిస్తానని మరీ ప్రకటించాడు. అంతేగాక, మానవజాతి శాంతియుతంగా, సంతోషంగా, సుసంపన్నంగా ఉండేందుకు తగిన ధర్మసంస్థాపన కూడా గావిస్తాడు.భగవంతుడు సర్వశక్తిమంతుడు, సర్వజ్ఞుడు గనుక, తన సంకల్ప మాత్రానే ఏ రూపంలోనైనా లోకంలో అవతరించగలడు. నరసింహుడై ఒక స్తంభముననూ ఉద్భవించగలడు లేదా వరాహ మూర్తియై బ్రహ్మదేవుని నాసికా రంధ్రం నుండీ జనించగలడు! తనకు నచ్చిన విధంగా తన భక్తులకు దర్శనమిచ్చి తగిన సేవా భాగ్యాన్ని ప్రసాదించగలిగే సర్వస్వతంత్రుడు ఆ దేవాదిదేవుడు. అటువంటి ఒక రూపమే మందిరంలోని భగవంతుని అర్చావతారం. దేవాలయంలోని విగ్రహమూర్తి కేవలం మనకు పైకి కనిపించే రాతి లేదా లోహ నిర్మితమైన ఒక వస్తువు కాదు. అతడు సాక్షాత్తు భగవంతుడే.భగవంతుడు సాకారుడా లేక నిరాకారుడా?పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన దేవదేవుడు మూడు విధాలుగా వ్యక్తమవుతాడని శాస్త్రాలు నిశ్చయంగా నిరూపిస్తున్నాయి. 1. నిరాకార, వైవిధ్య రహితమైన బ్రహ్మజ్యోతిగా పిలువబడే సర్వ వ్యాపకత్వం2. ప్రతి జీవి హృదయాంతరంలో కొలువైవున్న పరమాత్మ తత్త్వం3. షడైశ్వర్య సంపూర్ణుడై మూర్తీభవించిన భగవతత్త్వం. సకల ఇతర భగవత్తత్వాలకు ఇదే మూలం.బ్రహ్మజ్యోతికి తానే ఆధారమని వివరించాడు భగవద్గీతలో శ్రీ కృష్ణుడు. సకల చరాచర జీవుల హృదయాలలో పరమాత్మగా సైతం వున్నది తానేనని అందులో వివరించాడు. భగవద్గీత 12వ అధ్యాయంలో తాను కేవలం సగుణాత్మక ఆరాధన ద్వారా మాత్రమే ప్రసన్నుడనవుతానని తెలియజేశాడు శ్రీ కృష్ణుడు.ఆలయంలోని అర్చావతారం దేవాలయంలో అర్చా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాలంటే ఆగమ శాస్త్ర నియమ నిబంధనలను అనుసరించాలి. శాస్త్రంలో చెప్పబడినట్లుగా, మొదట స్థపతి చేత భగవంతుని విగ్రహాన్ని తయారు చేయించవలసి ఉంటుంది. స్థపతి శిల్ప శాస్త్ర నియమాలను అనుసరిస్తూ రాయి లేదా పంచలోహమును ఉపయోగించి విగ్రహాన్ని చెక్కుతాడు. అనుభవజ్ఞుడైన స్థపతి సరైన కొలతలు, పరిమాణాలతో రూపాన్ని మొలుస్తూ, శాస్త్రాలలో వివరించిన ప్రకారం భగవంతుని ఆకృతిని విగ్రహం పోలివుండేలా తగు జాగ్రత్తలు తీసుకుంటాడు.అలా విగ్రహం సిద్ధమైన తర్వాత, ఆగమ శాస్త్రాలు, పాంచరాత్ర నిబంధనలను అనుసరించి ఆలయంలో ప్రతిష్టించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తారు. విగ్రహ ప్రాణ ప్రతిష్టకు సరైన ముహూర్తం నిర్ణయించి ఉత్సవంగా ప్రతిష్టాపన జరుపుతారు.అంకురార్పణ, వాస్తు హోమంతో ప్రారంభించి, వైదిక ఆచారాలతో శ్రీ కృష్ణుడిని ఆవాహన చేయడం ద్వారా కుంభ స్థాపన గావిస్తారు. ఆ తర్వాత విగ్రహాన్ని (మూల బింబం) తయారు చేయడం నుండి రవాణా చేయడం వరకు కలిగిన దోషాలేవైనా వుంటే వాటిని నివృత్తి చేయడం జరుగుతుంది. దీన్ని అధివాసము అంటారు. ఇందులో మూల బింబాన్ని నీరు, పాలు, పంచ గవ్యము, ధాన్యాలు మొదలైన వాటిలో కనీసం రెండు ముహూర్తాల పాటు ఉంచుతారు.ఈ దశలో...1. మన2. ఉన్మన3. ప్రమాణ4. పరిమాణ5. ఉపమాన6. లంభమన7. అభిద దోషాలను తొలగిస్తారు.ప్రాణ ప్రతిష్ట రోజున, కుంభాన్ని యజ్ఞశాల నుండి ఆచారబద్ధంగా సింహాసనంపై అప్పటికే కొలువుదీరిన మూల బింబం వద్దకు తీసుకొస్తారు. ముహూర్త సమయంలో మూలబింబానికి కుంభ ప్రోక్షణ గావిస్తూ, హరినామ సంకీర్తనల మధ్య ఆచార్యుల ద్వారా భగవంతుడిని అర్చామూర్తిగా అవతరించాలని విజ్ఞప్తి చేస్తూ అంగన్యాసాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఆ విధంగా భగవంతుడు అర్చామూర్తిగా దేవాలయంలో కొలువుదీరుతాడు.- శ్రీమాన్ సత్యగౌర చంద్రదాస ప్రభూజీ, అధ్యక్షులు, హరే కృష్ణ మూవ్మెంట్, హైదరాబాద్నిర్వహణ డి.వి.ఆర్. భాస్కర్ఇదీ చదవండి: భర్త ముఖాన్ని జల్లెడలో చూస్తారు.. ఈ పండుగ గురించి తెలుసా? -
భర్త ముఖాన్ని జల్లెడలో చూస్తారు.. ఈ పండుగ గురించి తెలుసా?
వివాహిత స్త్రీలు తమ భర్త ఆయురారోగ్యాల కోసం ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో చేసుకునే పండుగలలో ఒకటి కర్వాచౌత్. ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశంలో ఈ పండుగను బాగా జరుపుకుంటారు. ఆశ్వయుజ మాసంలో వచ్చే చతుర్థి తిథి నాడు ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు. ముత్తయిదువలు రోజంతా చుక్క నీరు కూడా తాగకుండా ఉపవాసం ఉండి, రాత్రి చంద్రుడిని చూశాకే భోజనం చేయడం ఈ పండుగ ఆచారాలలో ప్రధానమైనది. ఒకరకంగా చె΄్పాలంటే మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో జరుపుకునే ‘అట్ల తదియ’ లాంటిదే ఈ పండుగ కూడా. నేడు కర్వాచౌత్ సందర్భంగా ఈ పండుగ విశేషాలు, జరుపుకునే పద్ధతిని తెలుసుకుందాం.‘కర్వా’ అంటే మట్టి పాత్ర, ‘చౌత్’ అంటే నాలుగో రోజు (చతుర్థి). ఈ పూజలో మట్టి కుండకు చాలా ్రపాధాన్యత ఉంటుంది. పూర్వకాలంలో యుద్ధాలకు వెళ్లే భర్తల రక్షణ కోసం భార్యలు ఈ వ్రతం చేయడం మొదలుపెట్టారని అంటారు. ఈ రోజు శివ పార్వతులను, వారి తనయుడు వినాయకుడిని పూజిస్తారు. ఈ వ్రతం చేయడం వల్ల కాపురం సంతోషంగా సాగుతుందని, దంపతుల బంధం గట్టిపడుతుందని నమ్ముతారు.ఎలా జరుపుకుంటారు?సర్గీ (ఉదయం ఆచారం): పండుగ రోజు తెల్లవారుజామున సూర్యుడు రాకముందే అత్తగారు కోడలికి ‘సర్గీ’ ఇస్తారు. ఇందులో పండ్లు, స్వీట్లు, ఎండుపండ్లు, కొత్త బట్టలు ఉంటాయి. కోడలు వీటిని తిని ఉపవాసం ఆరంభిస్తుంది. పొద్దున మొదలైన ఈ ఉపవాసం రాత్రి చంద్రుడు వచ్చేవరకు సాగుతుంది. అంతసేపూ అసలు నీళ్లు కూడా తాగరు. నవ వధువులా: ఈ రోజు మహిళలు కొత్త పెళ్లికూతురిలా తయారవుతారు. చేతులకు మెహందీ పెట్టుకుంటారు. ఎరుపు లేదా గులాబీ రంగు చీరలు, నగలు ధరిస్తారు.సాయంత్రం పూజ సాయంత్రం స్త్రీలంతా ఒకచోట కూర్చుని పూజ చేస్తారు. మట్టి పాత్రను పూజలో పెట్టి, కర్వా చౌత్ కథ వింటారు. ఒకరికొకరు పూజ తాలిని మార్చుకుంటారు. చంద్రుడిని దర్శించుకోవటం: రాత్రి చందమామ రాగానే.. జల్లెడలోంచి మొదట చంద్రుడిని చూసి చందమామకు అర్ఘ్యం సమర్పిస్తారు. ఆ తర్వాత అదే జల్లెడలోంచి భర్త ముఖాన్ని చూస్తారు. భర్త చేతుల మీదుగా నీళ్లు తాగి, తీపి పదార్థాలను తినడంతో ఉపవాసం ముగుస్తుంది.ప్రస్తుత కాలంలో..ఇప్పుడు కాలం మారుతోంది. కేవలం భార్యలే కాదు.. చాలా మంది భర్తలు కూడా తమ భార్యల కోసం ఈ రోజు ఉపవాసం ఉంటున్నారు. ఒకరినొకరు గౌరవించుకుంటూ ప్రేమను చాటుకోవడానికి ఈ పండుగ ఒక మంచి వేదికగా నిలుస్తోంది.మహాభారతంలోని కర్వా చౌత్ కథ పాండవులు వనవాసం చేస్తున్న సమయంలో ఒకసారి అర్జునుడు తపస్సు కోసం నీలగిరి పర్వతాలకు వెళ్తాడు. చాలా కాలమైనా అర్జునుడు తిరిగి రాకపోవడంతో ద్రౌపదికి ఎంతో ఆందోళన కలుగుతుంది. మిగిలిన నలుగురు అన్నదమ్ములూ అర్జునుడు లేకపోవడంతో నిరాశలో మునిగిపోతారు. అడవిలో తమకు ఎదురవుతున్న కష్టాల నుండి ఎలా బయటపడాలో తెలియక, భర్త క్షేమం కోసం ద్రౌపది తీవ్రమైన ఆవేదనకు లోనవుతుంది.సరిగ్గా అదే సమయంలో వారిని పరామర్శించడానికి శ్రీ కృష్ణుడు పాండవుల ఆశ్రమానికి వస్తాడు. కృష్ణుడిని చూడగానే ద్రౌపది తన బాధనంతా చెప్పుకుంటుంది. ‘కృష్ణా! నా భర్తలు ఎన్నో కష్టాలు పడుతున్నారు. అర్జునుడు ఇంకా తిరిగి రాలేదు. మా కష్టాలన్నీ తీరి, నా భర్తలు ఆయురారోగ్యాలతో, విజయాలతో తిరిగి రావడానికి ఏదైనా మార్గం ఉంటే చెప్పవా’ అని వేడుకుంటుంది.అప్పుడు శ్రీ కృష్ణుడు చిరునవ్వుతో.. ‘ద్రౌపదీ! ఆశ్వయుజ మాసంలో వచ్చే కృష్ణ పక్ష చతుర్థి నాడు నువ్వు కూడా ఏమీ తినకుండా, నీరు కూడా తాగకుండా కఠినమైన నిర్జల ఉపవాసం ఉండు. సాయంత్రం శివపార్వతులను పూజించి, రాత్రి చంద్రుడిని చూసిన తర్వాత ఉపవాసం విరమించు. ఈ వ్రతానికి ఉన్న శక్తి వల్ల నీ భర్తలకు వచ్చే ఎలాంటి ఆపదలైనా తొలగిపోతాయి. వారి ఆయుష్షు పెరుగుతుంది. మీ కష్టాలన్నీ తీరిపోయి, మీ రాజ్యం మీకు తిరిగి దక్కుతుంది.‘ అని ఉపదేశించాడు.శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన మాటలపై పూర్తి నమ్మకంతో ద్రౌపది ఆశ్వయుజ చతుర్థి రోజున భక్తిశ్రద్ధలతో కర్వా చౌత్ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తుంది. వ్రతం ముగిసిన కొద్ది రోజులకే అర్జునుడు తన తపస్సు ముగించుకుని సురక్షితంగా, విజయవంతంగా ఆశ్రమానికి తిరిగి వస్తాడు. ఆ తర్వాత పాండవులకు ఉన్న కష్టాలన్నీ ఒక్కొక్కటిగా తొలగిపోతాయి.మహాభారతంలోని ఈ కథ వల్లే.. కర్వా చౌత్ వ్రతం కేవలం భర్త ఆయుష్షు కోసమే కాకుండా, కుటుంబానికి వచ్చే పెద్ద పెద్ద కష్టాలను, ఆపదలను దూరం చేయడానికి కూడా ఎంతో శక్తివంతమైనదని మహిళలు నమ్ముతారు.నిర్వహణ : డి.వి.ఆర్. భాస్కర్ఇదీ చదవండి: 'సదా నామస్మరణం..' పెద్దలు చెప్పిన అద్భుతమైన నీతి! -
'సదా నామస్మరణం..' పెద్దలు చెప్పిన అద్భుతమైన నీతి!
‘జీవన్నామస్మృతిం కుర్యాత్, నోచేదంతే నసాభవేత్.’ బ్రతికి ఉన్నంతకాలం భగవన్నామాన్ని స్మరిస్తూండాలి. అలా చేయకపోతే అవసానదశలో భగవన్నామం గుర్తురాదని దీనర్థం.భగవన్నామం అలవాటు పడటం కోసమే పిల్లలకు భగవంతుని పేర్లు పెట్టుకొని పిలుచు కోటం! జీవితకాలమంతా లౌకిక వ్యవహారాల్లో మునిగి తేలుతూంటారు మనుష్యులు. ఫలి తంగా బతుకు భారమైపోయి నామస్మరణకు తీరికే లేదంటారు. శరీరంలో ప్రాణం పోయిన తర్వాత ఆ శరీరానికి విలువేముంటుంది? కనుక తనువులో ప్రాణం ఉండగానే జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకోవాలి. అలవాటు చేస్తే భగవన్నామ స్మరణం కూడా మనస్సుకు పడుతుంది. ఎవరితో మాట్లాడినా ముందు ‘జయగురుదత్త’ అనటం అలవాటు చేసుకోవాలి. అలాగే దత్తవస్త్రం, దత్త కంకణం ధరిస్తే మనస్సులోనూ, ఇతర ఇంద్రియాల్లోనూ మంచి మార్పు వస్తుంది. ఇదే పరమార్థం. ఇలాంటివి అలవాటు పెట్టుకోకపోతే అవసాన కాలంలో డబ్బు, శత్రువులు, ఇల్లు, పిల్లలు వాళ్ళ సంబంధమైన ఆలోచనలే వస్తాయి.ఒకడు మునగ చెట్టెక్కి చిటారుకొమ్మదాకా వెళ్ళాడు. ఆకాశంలో వెళుతున్న పార్వతి పరమేశ్వరులు చూచారు. కొమ్మ విరిగిపడటానికి సిద్ధంగా ఉండటం చూచి వాళ్ళిద్దరూ జాలి పడ్డారు. రక్షించటానికి నేను ముందంటే నేను ముందని పోటీపడ్డారు. వాళ్ళిద్దరూ ఇలా పోటీ పడుతూంటే నారదుడు వచ్చాడు.‘మరో రెండు నిమిషాల్లో చెట్టుమీదివాడు కిందపడటం ఖాయం. అందుకని వాడు పడే సమయానికి ఎవర్ని పిలిస్తే వాళ్ళే వెళ్ళటం మంచిద’న్నాడు. సరే అన్నారిద్దరూ. ఆ పడేవాడు అమ్మ అంటాడో, అయ్య అంటాడో అని గమనిస్తున్నారు. ఇంతలో కొమ్మ విరిగింది. చచ్చాన్రో అంటూ కిందపడ్డాడు. చూచారా! ఇతడు కిందపడే సమయంలోనైనా అమ్మో అనో, అయ్యో అనో అని ఉండాల్సింది. అనలేదు. కారణం? వాడికి మొదటినుండి భగవన్నామోచ్ఛారణ అలవాటుండాలి కదా!- శ్రీ గణపతి సచ్చిదానందస్వామి -
శబరిమల మండల - మకరవిళక్కు వర్చువల్ క్యూ బుకింగ్ షురూ
Sabarimala Virtual Queue Booking: అయ్యప్ప భక్తుల శుభవార్త.. ఈ ఏడాది మండల-మకరవిళక్కు యాత్రకు సంబంధించిన వర్చువల్ క్యూ స్లాట్ బుకింగ్స్ అక్టోబర్ 29 ఉదయం 10 గంటలకు ప్రారంభం కానున్నాయి. ఈ వర్చువల్ క్యూ బుకింగ్ పూర్తిగా ఉచితం. యాత్రికుల అధికారిక వెబ్ సైట్ sabarimalaonline.org ద్వారా భక్తులు తమ దర్శన స్లాట్లను బుక్ చేసుకోవచ్చు. సోమవారం జరిగిన ట్రావెన్ కోర్ దేవస్వం బోర్డు (TDB) సమావేశంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారని ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు.నిళక్కల్-పంబ మార్గంలో రోజుకు 80 వేల మందికి వర్చువల్ క్యూ టికెట్లు అందుబాటులో ఉంటాయి. యాత్రా కాలంలో స్పాట్ బుకింగ్ సౌకర్యాలు చాలా పరిమితంగా ఉంటాయని అధికారులు తెలియజేశారు. అలాగే వర్చువల్ క్యూ రిజర్వేషన్లు చేసుకోకుండా వచ్చే యాత్రికులందరికీ చోటు కల్పించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చని స్పష్టం చేశారు. ఇలా బుకింగ్ లు లేకుండా ప్రయాణించే భక్తులు దర్శనం పొందడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవచ్చని ఎక్కువసేపు వేచి ఉండవలసి రావచ్చని వెల్లడించారు. అందువల్ల యాత్రికులు తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించే ముందు తమ వర్చువల్ క్యూ స్లాట్లను నిర్ధారించుకోవాలని అధికారులు సూచించారు. ఇతర రాష్ట్రాల నుండి ప్రయాణించే వారు, తమకు కేటాయించిన దర్శన సమయ స్లాట్లలోపు శబరిమలకు చేరుకునేలా తమ ప్రయాణ ప్రణాళికలను రూపొందించుకోవాలని ప్రత్యేకంగా కోరారు. సురక్షితమైన, క్రమబద్ధమైన యాత్రా కాలాన్ని నిర్ధారించడానికి భక్తులందరూ బుకింగ్ విధానాన్ని పాటించాలని అధికారులు భక్తులకు సూచించారు. -
సీతమ్మ కనిపించిందని.. హనుమంతుడు ముందే ఎందుకు చెప్పాడు?
తీవ్రమైన ఉత్కంఠలో ఉండి ఏ కబురు వినవలసి వస్తుందో అని భయంతో కంగారు పడుతున్న వాళ్లకు ఏదైనా శుభవార్త అందించవలసి వస్తే అప్పుడు మనం పలికే మొదటి మాటకు అత్యంత ప్రాముఖ్యం ఉంటుంది. మొదట క్షేమవార్తను, శుభవార్తను చెప్పి, తర్వాత దాని వెనక ఉన్న విషయాన్ని వివరంగా వివరిస్తే సదరు వ్యక్తులు నిశ్చింతగా వినగలుగుతారు.అలా చెప్పకపోవటం వల్ల సంబంధిత వ్యక్తులు ఉత్కంఠ భరించలేక అనారోగ్యానికి కూడా గురవవచ్చు. కొందరు అసలు విషయాన్ని చెప్పకుండా జరిగిందంతా కథలు కథలుగా చెపుతూ ఫలితాన్ని చివరికి చెపుతారు. ఇది ఉత్కంఠ భరితులకు పెద్ద పరీక్ష. ఎదుటి వారి భయాన్ని పెంచే ప్రయత్నం చేయకూడదు.రామాయణంలో సీతను అన్వేషించటానికి వెళ్లిన హనుమంతుని రాకకై వానరులు ఎదురు చూస్తున్నారు. హనుమంతుడు వచ్చాడు. ఏమి చెపుతాడోననే తీవ్రమైన ఉత్కంఠతో వానరులు చూస్తున్నారు. హనుమ, వాళ్లతో ‘కనిపించింది సీత’ అన్నాడు (దృష్టా సీతా). ముందు, సీత అంటే, కనిపించింది అంటాడో, కనిపించలేదు అంటాడో తెలియక వారంతా కంగారు పడవచ్చు. వాళ్ళను అలా కంగారు పెట్టటం, భయపెట్టటం ఇష్టంలేక, హనుమ ముందు, కనిపించింది అన్నాడు. వారి ఆనందా నికి అవధుల్లేవు.బ్రహ్మ వర గర్వితుడైన హిరణ్యకశిపుడు దేవతలను పలు బాధలు పెడుతున్నాడు. దేవతలు విష్ణువును నిశ్చల భక్తితో ప్రార్థిస్తున్నారు. విష్ణువు, భయపడకండి, మీకు మేలు జరుగుతుంది, అన్నాడు. దేవతలు నిశ్చింతులు అయ్యారు. తర్వాత నెమ్మదిగా విష్ణువు, హిరణ్యకశిపు సంహారం ఇప్పుడే కాదు. కాలం కలిసిరావాలి అన్నాడు. ముందే ఈ మాట చెపితే దేవతలకు, కాలం ఎప్పుడు కలిసి వస్తుంది? ఎప్పుడు విష్ణువు సంహరిస్తాడు? అని ఉత్కంఠ తీవ్రతరం కావచ్చు. విష్ణువు మొదటి మాట దేవతలకు ఆనందం కలిగించింది. ఎదుటివారు భయంకర ఉత్కంఠలో ఉన్నప్పుడు మనం అనుసరించవలసిన పద్ధతి ఇదే!– డా. చెంగల్వ రామలక్ష్మి -
అబద్ధాలకు కలియుగమేనా? రామాయణంలో కలియుగ ప్రస్తావన!
తండ్రి మాట పాటించి శ్రీరాముడు సీతాలక్ష్మణ సమేతంగా అడవులకు వెళ్ళిన తరువాత, వసిష్ఠుల వారు భరతుడిని రాజ్యభారం వహించమని కోరాడు. భరతుడు అందుకు అంగీకరించక, అన్నయైన శ్రీరాముడిని బ్రతిమలాడి ఇంటికి తీసుకువస్తానని బయలుదేరాడు.భరతుడి వెంట చాలా మందీ మార్బలం కూడా వెళ్ళింది. గంగానది సమీపాన రామసఖుండగు గుహుడు తన బంధువులతో కూడి నివాసం ఉండిన శృంగిబేరపురం అనే పల్లె ప్రదేశం చేరే సమయానికి సాయంత్రం కావస్తుండటంతో అక్కడ విడిది చేశాడు భరతుడు.భరతుడు సైన్యసమేతంగా రావడం చూసిన గుహుడు, ఆ అట్టహాసానికి కారణాన్ని తెలుసుకోవాలని భరతుడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. ఏమీ మొహమోటపడకుండా ‘మీ వాలకం చూస్తూ ఉంటే శ్రీరాముడికి మరొక ఆపద రాబోతున్న దేమో అని నాకు సందేహంగా ఉంది’ అన్నాడు భరతుడితో. ‘రామ రామ, అటువంటి ఆలోచన నాకు లేదు. పెద్దన్న నాకు పితృసమానుడు. ఆచార్యుడు. వందనీయుడు. ఆ మహాత్ముడి చరణాలకు ప్రణమిల్లి, జరిగిన తప్పిదానికి క్షమించమని వేడుకుని, ఎలాగైనా సరే ఒప్పించి దండకారణ్యం నుండి వెనక్కి తీసుకుని వెళ్ళి రాజ్యపదస్థుడిని చేయాలని ఇలా నా సేనతో కూడి...ఆ. పోవుచున్నవాడ, బొంకు గాదీమాటనమ్ము, మదికి సందియమ్ము వలదు;కలియుగంబు గాదు కల్లలాడు టకు నీడెందమందు శంకనొంద వలదు.’ అన్నాడు భరతుడు గుహుడితో. ‘నా మాటలు నిజం. అందులో అబద్ధం లేదు. సందేహించవద్దు. అబద్ధం చెప్పి తప్పించుకోవడానికి మనమున్నది కలియుగం కాదు కదా!’ అని పై పద్యంలో భరతుడి మాటల భావం. అబద్ధాలు చెప్పడానికి సందేహించకపోవడం, అసత్యంతో కూడుకున్న జీవనం సాగించడం కలియుగానికి లక్షణంగా ఉంటాయని త్రేతాయగం నాటికే నిశ్చయమైపోయినట్లుగాను, నిందాగర్భితంగాను, అయోధ్యకాండలోని పై పద్యంలో, గుహుడితో సంభాషణలో భరతుడి మాటలుగా ‘గోపీనాథ రామాయణం’సూచించి చెప్పింది.– భట్టు వెంకటరావుఇదీ చదవండి: జరాసంధ వధ -
తొండవాడ ముక్కోటి ఉత్సవాలు ప్రారంభం
తొండవాడ: చంద్రగిరి మండలం తొండవాడలోని ముక్కోటి క్షేత్రంలో రుద్రపాదాల ముక్కోటి ఉత్సవాలు శనివారం వైభవంగా ప్రారంభమయ్యాయి. ఆలయ ధర్మకర్త మొగిలి ఇందుమౌళి రెడ్డి ఆధ్వర్యంలో మూడు రోజులపాటు నిర్వహించనున్న ఈ ఉత్సవాలకు అంకురార్పణతో శ్రీకారం చుట్టారు.ఉత్సవాల ప్రారంభ సూచికగా శనివారం ఉదయం మంగళవాయిద్యాలు, వేదమంత్రోచ్ఛారణల మధ్య అంకురార్పణ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. అనంతరం శ్రీ మహాగణపతి హోమం నిర్వహించి, శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత శ్రీ వినాయక స్వామివారి ఉత్సవమూర్తులను ఊరేగించారు.సాయంత్రం శ్రీ వళ్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామివారి ఊరేగింపు భక్తిశ్రద్ధలతో సాగింది. అంతకుముందు శ్రీ ఆనందవల్లి అమ్మవారికి, శ్రీ అగస్త్యేశ్వర స్వామివారికి విశేషంగా అన్నాభిషేకం నిర్వహించారు. స్వామివార్లను దర్శించుకునేందుకు భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చారు. అనంతరం నిర్వహించిన అన్నదాన కార్యక్రమంలో పలువురు శివ భక్తులు పాల్గొన్నారు.ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలురుద్రపాదాల ముక్కోటి ఉత్సవాలను పురస్కరించుకుని వివిధ ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను ఏర్పాటు చేశారు. ధర్మప్రచార పరిషత్, అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు ఆధ్వర్యంలో హరికథ, సంగీత కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. దుబాయ్కు చెందిన కౌశిక్ శ్రీపతి పండితారాధ్యులు, కార్తీక్ శ్రీపతి పండితారాధ్యులు లలిత సంగీత కార్యక్రమంతో భక్తులను అలరించారు. శ్రీ విభీషణ శర్మ శ్రీ అగస్త్యేశ్వర స్వామివారి వైభవంపై ధార్మికోపన్యాసం చేశారు.మూడు రోజులపాటు జరిగే ఈ ఉత్సవాల్లో భక్తులకు ఎలాంటి అసౌకర్యం కలగకుండా ఆలయ నిర్వాహకులు ఏర్పాట్లు చేశారు.భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని స్వామివారి కృపకు పాత్రులు కావాలని ఆలయ ధర్మకర్త మొగిలి ఇందుమౌళి రెడ్డి తెలిపారు. -
జరాసంధ వధ
జరాసంధుని పుట్టుక ఎంతో విచిత్రం. రెండు సగాలుగా పుట్టిన మగధ రాజకుమారుడు. ‘జర ’అనే రాక్షసి ఆ రెండు సగ భాగాలను సంధించగా అంటే కలపగా జరాసంధుడయ్యాడు. మహాభారతంలో జరాసంధ వధ ఒక కీలక ఘట్టమే.జరాసంధుడు మగధ రాజ్యాన్ని ఏలిన బృహద్రథుని కుమారుడు. బృహద్రథునికి ఇరువురు భార్యలు. ఇరువురు భార్యలను అన్నింటా సమానంగా చూడాలని బృహద్రథుడి నియమం. అయితే ఇరువురి వల్లా సంతానం కలగ లేదు. దాంతో బృహద్రథుడు తన రాజ్యానికి వచ్చిన చండకౌశికుడు అనే మునికి సపర్యలు చేశాడు. ఆ ముని సంతోషించి ఏదైనా వరం కోరుకోమనగానే సంతాన భాగ్యాన్ని కల్పించమని కోరుకున్నాడు. చండకౌశిక ముని ఒక మామిడిపండును అభిమంత్రించి ఇచ్చాడు. బృహద్రథుడు ఆ పండును రెండు సగాలు చేసి భార్యలకు ఇచ్చాడు. వారిద్దరూ కలసి ఆ పండు తిన్నారు. అయితే ఇద్దరు పిల్లలు పుట్టలేదు; బదులుగా రెండు శరీర శకలాలు పుట్టాయి. అవి ముక్కలే అయినా బతికే ఉన్నాయి. తల్లులు తల్లడిల్లిపోయారు. దాదుల్ని పిలిచి బయట పడేసి రమ్మని పంపించారు. కూడలిలో విసిరేసిన ఆ ముక్కల్ని ‘జరా’ అనే రాక్షసి తిందామనుకుని రెండిటినీ దగ్గరికి చేర్చింది. అప్పుడు ఆ రెండూ కలసి ఒక వీర కుమారుడిగా తయారయ్యాయి. ఆ రాక్షసి క్రూరమైనది కాదు. పిల్లవాడి కోసం అర్రులు చాచి చూస్తున్న రాజు కొడుకును చంపకూడదని అనుకుంది ఆ రాక్షసి. ఒక మానుష స్త్రీ రూపాన్ని దాల్చి, ఆ అబ్బాయిని రాజుగారి దగ్గరికి తీసుకొని వెళ్లింది. రాజు కృతజ్ఞతతో ఆ కుర్రాడికి ‘జరాసంధుడు’ అని పేరు పెట్టుకున్నాడు. జరాసంధుడు మహా బలశాలి, శివ భక్తుడు కూడా. భైరవునికి నరబలి ఇచ్చేందుకు 86 మంది రాజులను తన చెరసాలలో బంధించాడు. కాగా తన అల్లుడైన కంసుడిని శ్రీృష్ణుడు వధించడంతో అతనిపై కక్ష పెంచుకొని మధురపై పలుమార్లు దండయాత్రలు చేశాడు జరాసంధుడు.రాజసూయ యాగం తలపెట్టిన ధర్మరాజుకు అడ్డంకిగా ఉన్న జరాసంధుడిని అంతం చేసేందుకు శ్రీ కృష్ణుడు ఒక ఉపాయం ఆచరణ చేశాడు. కృష్ణుడు, భీముడు, అర్జునుడు మారువేషాల్లో వెళ్లి, మల్ల యుద్ధాన్ని కోరుకునే జరాసంధుడిని యుద్ధానికి రమ్మని ఆహ్వానించారు. భీమునికి, జరాసంధునికి సుమారు 28 రోజులు భీకరమైన మల్లయుద్ధం జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో జరాసంధుని ఎన్నిసార్లు సంహరించినా ఆ భాగాలు తిరిగి అతుక్కుని మరల రెట్టించిన బలంతో భీముని మీదికి రాసాగాడు జరాసంధుడు. ఈ నేపథ్యంలో జరాసంధుడిని వధించేందుకు శ్రీ కృష్ణుడు భీముని చూసి ఒక రహస్య సౌంజ్ఞ చేశాడు. ఒక గడ్డిపోచను తీసుకొని నిలువునా చీల్చి వ్యతిరేక దిశలో పడవేశాడు. దీనిని అర్థం చేసుకున్న భీముడు జరాసంధుని నిలువునా చీల్చి రెండు సగభాగాలను వ్యతిరేక దిశలో పడవేయడంతో జరాసంధుడు మరణించాడు. ఆ విధంగా జరాసంధ వధ జరిగింది. – సి. ఎన్. మూర్తి, సీనియర్ పాత్రికేయులు -
సంకల్ప బుద్ధి సంతోష సిద్ధి
ఆధ్యాత్మిక జీవన పయనంలో మానవుడు సాధించాల్సిన అత్యున్నత మానసిక స్థితులలో ‘సంకల్పం, బుద్ధి, సంతోషం, సిద్ధి’ అనేవి నాలుగు ప్రధానమైన మెట్లు. ఈ నాలుగింటి మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని అవగాహన చేసుకోవడమే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక సాధన. సంకల్పం అంటే మనస్సులో పుట్టే దృఢమైన ఆలోచన లేదా నిశ్చయం. మన జీవితం మన ఆలోచనల ప్రతిరూపం. సంకల్పం అనేది సృష్టికి మూలం.సృష్టి జరగడానికి ముందు ఈ విశ్వమంతా ఒకే ఒక్క పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా ఏకైక శక్తిగా ఉండేది. ఆ పరమాత్మకు తనలాంటి అనేక రూపాలను సృష్టించి, ఈ జగత్తును విస్తరించాలనే సంకల్పం కలిగింది. ఈ సృష్టిలో ఉన్న ప్రతి జీవి, ప్రకృతి, మనుషులు, జంతువులు అన్నీ ఆ ఒక్క పరమాత్మ రూపాలే. మానవుడి మనస్సు చంచలమైనది. చెడు ఆలోచనలు, సంశయాలు మనస్సును బలహీనపరుస్తాయి. ‘సత్సంకల్పం’ ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి నాంది పలుకుతుంది. మనస్సు సంకల్పాన్ని లేదా ఆలోచనను ఇస్తే, దానిని సరైన మార్గంలో నడిపేది బుద్ధి. మంచి ఏది, చెడు ఏది? శాశ్వతమైనది ఏది? అని విచక్షణా జ్ఞానంతో ఆలోచించే శక్తే బుద్ధి. శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ గీతలో బుద్ధియోగానికి అత్యున్నత పీఠం వేశారు. చంచలమైన మనస్సును వివేకవంతమైన బుద్ధితో నియంత్రించినప్పుడే ఆధ్యాత్మిక సాధకుడు సరైన మార్గంలో పయనించగలడు.సంకల్పం, బుద్ధి తోడైనప్పుడు సాధకుడికి లభించేది నిజమైన సంతోషం. భౌతిక ప్రపంచంలో దొరికే సంతోషాలు తాత్కాలికమైనవి, క్షణికమైనవి. కానీ, రాగద్వేషాలకు అతీతంగా, బుద్ధిని స్థిరంగా ఉంచడం ద్వారా లభించే సంతోషమే ఆత్మానందం లేదా సంతోషం. ఎదురయ్యే కష్టసుఖాలను సమభావంతో స్వీకరించే స్థితి లభించినప్పుడు, మనస్సులో ఎల్లప్పుడూ సంతోషం తాండవిస్తుంది. సత్సంకల్పంతో ప్రారంభమై, వివేక బుద్ధితో పయనించి, ఆనందమయమైన ప్రశాంతతను పొందిన సాధకుడికి చివరకు లభించేదే సిద్ధి. సిద్ధి అంటే పౌరాణికమైన లేదా అపౌరాణికమైన అద్భుత శక్తులు సాధించడం మాత్రమే కాదు. మనస్సుపై పరిపూర్ణ విజయం సాధించి, భగవత్ తత్వాన్ని పొంది, జీవన్ముక్తిని సాధించడమే ఆధ్యాత్మిక సిద్ధి.సంకల్పం ప్రణాళిక అయితే– బుద్ధి దాని మార్గం.మనస్సు చంచలంగా మారడానికి ప్రధాన కారణం ఆలోచనల వెల్లువ. దాన్ని నియంత్రించడానికి శ్వాసనే ప్రధాన సాధనంగా మలుచుకోవాలి. ఇతరుల ముఖంలో చిరునవ్వు చూడటం ద్వారా మన అంతరంగంలో కలిగే ఆనందం అన్నింటికంటే గొప్పది. ఇది స్వార్థాన్ని తగ్గించి, నిజమైన సంతోష సిద్ధికి దారితీస్తుంది. ఒక దృఢమైన సంకల్పం వెయ్యి అడ్డంకులను కూడా అధిగమించగలదు. మన భావాలే మన భవిష్యత్తును నిర్మిస్తాయి. కాబట్టి ఎల్లప్పుడూ మంచి సంకల్పాలను కలిగి ఉండాలి. వివేకంతో కూడిన బుద్ధితో ప్రణాళికలు రచించి, సంతోషంగా ముందడుగు వేస్తే ప్రతి ఒక్కరూ కోరుకున్న సిద్ధిని పొందుతారు. సత్సంకల్పమే ప్రగతికి మొదటి మెట్టు!మానవుడు తన జీవితంలో సత్సంకల్పాలను విత్తనాలుగా నాటి, వివేకమనే బుద్ధితో నీరు పోసి కాపాడుకుంటే, పువ్వులు పూసి, ఆత్మసిద్ధి అనే దివ్యమైన పండును అందిస్తాయి. ‘సంకల్పం’ విత్తనం అయితే, ‘బుద్ధి దానిని పెంచే సారవంతమైన నేల, ఆ వృక్షం ఇచ్చే అమృత ఫలం ‘సంతోష సిద్ధి’. ఇతరుల ముఖంలో చిరునవ్వు చూడటం ద్వారా మన అంతరంగంలో కలిగే ఆనందం అన్నింటికంటే గొప్పది. ఇది స్వార్థాన్ని తగ్గించి, నిజమైన సంతోష సిద్ధికి దారితీస్తుంది.– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి -
పామరుడి నుంచి పండితుడిగా.. గురుభక్తితో సాధ్యమైన అద్భుతం!
దుర్వాసుడు ఒకసారి శిష్యసమేతంగా దట్టమైన అడవి దారిలో ప్రయాణించసాగాడు. చాలాదూరం నడిచాక దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు బాగా అలసిపోయారు. దరిదాపుల్లో ఏదైనా గ్రామం గాని, నగరం గాని ఉన్న జాడల్లేవు. కనీసం దప్పిక తీర్చుకుందామనుకుంటే, కనుచూపు మేరలో తటాకమైనా లేదు.దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు మరికొంత దూరం ముందుకు నడిచారు. కొంత నడక తర్వాత వారికి ఒక పూరిగుడిసె లాంటి ఆశ్రమం కనిపించింది. ఆ ఆశ్రమంలో ఒక శబర తాపసుడు తపస్సు చేసుకుంటూ ఉన్నాడు. దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యుల రాక వల్ల ఏర్పడిన అలికిడికి శబర తాపసుడు ధ్యానం నుంచి తేరుకుని, ఆశ్రమం గుమ్మం వద్దకు వచ్చాడు. ఎదురుగా దుర్వాసుడు శిష్యసమేతంగా కనిపించాడు. శబర తాపసుడు ఆనందపరవశుడై, దుర్వాసుడికి సాష్టాంగ ప్రణామం చేశాడు.‘మహానుభావా! నా పూర్వజన్మ సుకృతం వల్ల నేడు మీ దర్శనభాగ్యం కలిగింది’ అంటూ ఆహ్వానం పలికాడు. దుర్వాసుడికి, ఆయన శిష్యులకు అర్ఘ్యపాద్యాలు సమర్పించి, తన ఆతిథ్యం స్వీకరించాలని అభ్యర్థించాడు.దుర్వాసుడు సరేనన్నాడు.దుర్వాసుడికి, ఆయన శిష్యబృందానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి శబర తాపసుడు ప్రార్థించగా, అశరీరవాణి అతడికి ఒక అపూర్వమణిని ఇచ్చింది. ఆ మణి నుంచి వందలాదిగా తరుణులు పుట్టుకొచ్చి, నిమిషాల్లో అతిథులందరికీ కావలసిన పంచభక్ష్య పరమాన్నాలను సిద్ధం చేశారు.శబర తాపసుడు దుర్వాసుడిని భోజనానికి రమ్మని పిలిచాడు.భోజనానికి ముందు తాను సంధ్య వార్చుకోవాలని, అందుకోసం జలం కావాలని అడిగాడు దుర్వాసుడు.దుర్వాసుడి కోసం శబర తాపసుడు తన తపో మహిమతో దేవికా నదిని నేరుగా దుర్వాసుడి వద్దకు రప్పించాడు. దుర్వాసుడు, ఆయన శిష్యులు స్నానాలు చేసి, సంధ్యావందనం పూర్తి చేసుకున్నారు. తర్వాత శబర తాపసుడికి ఆశ్రమం లోపలికి వచ్చి, సుష్టుగా భోజనాలు చేశారు.శబర తాపసుడి ఆతిథ్యానికి దుర్వాసుడు సంతుష్టుడయ్యాడు. శబర తాపసుడికి ఇంతటి మహిమ ఎలా వచ్చిందంటే, చిన్ననాటి నుంచి ఆధ్యాత్మిక చింతనలో పడి అరణి మహర్షిని ఆశ్రయించాడు. అరణి మహర్షి ఆదేశంతో గురుచరణాలనే ధ్యానిస్తూ తపస్సు ప్రారంభించాడు. ఘోర తపస్సు ఫలితంగా సమస్త ప్రకృతి అతడికి వశమైంది.దుర్వాసుడు దివ్యదృష్టితో ఇదంతా గ్రహించాడు.శబరుని పిలిచి, ‘ఓ శబరా! నువ్వు గురూపదేశంతో సత్యనిష్ఠతో తపస్సు చేశావు. నీ తపస్సు సఫలమైంది. ఈనాటి నుంచి నువ్వు ‘సత్యతపుడు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందుతావు. వేద శాస్త్ర పురాణేతిహాసాలలోని పాండిత్యమంతా నీకు అబ్బుతుంది.’ అని దీవించాడు.‘మహాత్మా! నేను పామరుడైన శబరుడిని. నాకు అప్రయత్నంగా జ్ఞానం ఎలా అబ్బుతుంది?’ అని ప్రశ్నించాడు శబర తాపసుడు.‘సత్యతపా! నీ తపస్సు కారణంగా నీ పూర్వ శరీరస్వభావం నశించింది. నీ పూర్వపు అజ్ఞానం తొలగిపోయింది. నీ అంతఃకరణం నిర్మలమైంది. వివేకం, సుజ్ఞానం, సత్కర్మ, భగవదారాధన, వ్రతాచరణ– వీటి ద్వారా మనిషి ఉన్నతుడవుతాడు. గురుభక్తితో చేసిన తపస్సు ఫలించి నువ్వు ఉన్నతుడివయ్యావు. అందువల్ల వేద శాస్త్రాదులన్నీ నీకు స్వయంగా స్ఫురిస్తాయి.’ అని పలికాడు దుర్వాసుడు.అంతేకాకుండా, దుర్వాసుడు అతడికి బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని బోధించాడు. పరమ రహస్యమైన మంత్రాలను ఉపదేశించి, హిమాలయాలకు వెళ్లి, ఆ మంత్రాలను జపిస్తూ తపస్సు చేసుకోమని మార్గనిర్దేశనం చేశాడు. దుర్వాసుడి నిర్దేశంతో సత్యతపుడు హిమాలయాలకు బయలుదేరాడు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..పలుచోట్ల అమ్మవారి ఆలయాల్లో బలులు ఇవ్వడం మామూలే! బిహార్లోని ముండేశ్వరి ఆలయంలో జంతుబలి మిగిలిన ఆలయాల కంటే భిన్నంగా జరుగుతుంది. ఇది అహింసా బలి. ఇందులో బలి కోసం తీసుకువచ్చిన మూగజీవాలను వధించరు. మొక్కులు ఉన్నవారు ఇక్కడికి సాధారణంగా మేకపోతులను తీసుకువస్తుంటారు. వారు తీసుకువచ్చే మేకపోతులపై ఆలయ పూజారి అక్షతలను, పువ్వులను, తీర్థ జలాన్ని చల్లుతారు. వీటిని చల్లిన వెంటనే మేకపోతు మూర్ఛపోయి, కొద్ది నిమిషాల్లో తేరుకుంటుంది. ఆ తర్వాత ఆ మేకపోతును స్వేచ్ఛగా విడిచిపెట్టేస్తారు. ఈ అహింసాబలి ఆచారం ఉన్న ఆలయం దేశంలో ఇదొక్కటి మాత్రమే!ఇదీ చదవండి: 'నోబెల్' బెట్టింగుల్లో డేంజర్ బెల్స్! -
దైవిక పద్ధతి..
బైబిలును అర్థవంతంగా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా నేర్చుకొనే ఏకైక చోటు సంఘము. ఒక్కటే శరీరమను క్రీస్తు సంఘము. శోధింప శక్యముకాని క్రీస్తు ఐశ్వర్యమును అనగా యావత్తు బైబిలును క్రీస్తు శరీరం అను సంఘము ద్వారానే నేర్చుకో గలుగుతాము. ఎవరైనా వ్యక్తిగతంగా దివారాత్రములు అధ్యయనం చేస్తూ పరిశో ధిస్తే మాత్రం బైబిలును కొంతవరకే నేర్చుకోగలుగుతారు.సంఘము ఒక్కటే సంపూర్ణంగా నేర్పగలదు. ఏ పాఠ శాల, ఏ కళాశాల, ఏ విశ్వవిద్యాలయం బైబిలును సంపూర్ణంగా నేర్పలేదు. అవి బైబిలు సంబంధ కాలేజీలు, యూనివర్సిటీలు అయినప్పటికి కూడానూ. సంఘము ద్వారా అనగా క్రీస్తునందున్న పరిశుద్ధుల ద్వారా బైబిలును నేర్చుకొనుటే లేఖనానుసారము. దేవుని పరిశుద్ధుడైన క్రీస్తు, క్రీస్తు పరిశుద్ధులైన అపొస్తలులు, అపొస్తలుల బోధతో యెడతెగక ఉండే ఆదిమ సంఘము, ఆదిమ సంఘం అడుగు జాడలలో నడిచే నేటి క్రీస్తు ప్రభువు సంఘాలు వాక్యం నేర్పడానికి తగిన అర్హత యోగ్యతలను కలిగి ఉన్నాయి.క్రీస్తునూ; క్రీస్తు ప్రేమ, విధేయతలనూ, ఆయన త్యాగాన్నీ, సహనాన్నీ తమ జీవితాల ద్వారా చూపిస్తూ వాక్యం నేర్పేవారు వ్యక్తి స్థాపిత సంఘాలలో కాకుండా లేఖనానుసార సంఘాలలోనే మనకు ఎక్కువగా తారస పడుతుంటారు. దేవుడు ఏర్పాటు చేసిన ఉపదేశ క్రమాన్ని అనుసరిస్తూ ఇలా ఈ క్రమంలో వాక్యం నేర్చుకొంటేనే అది చెక్కు చెదరక హృదయాంతరంగాన భద్రంగా ఉంటుంది. లేఖనానుసార సంఘము నిర్వహించే బైబిలు అధ్యయన పరిశోధన తరగతుల ద్వారా బైబిలును నేర్చుకొంటేనే అది ఆత్మకు వంటబడుతుంది. ‘సంఘము ద్వారా తన యొక్క నానావిధ జ్ఞానము ఇప్పుడు తెలియబడవలెనని ఉద్దేశించి’ అను దేవుని వాక్య వచన భాగమే ఈ సత్యాన్ని తేటగా నిర్ధారణ చేస్తూ ఎంతగానో బలపరుస్తుంది. బైబిలు నేర్చుకొనుటకు ఎన్నో పద్ధతులు, మార్గాలు ఉన్ననూ సంఘము ద్వారా నేర్చుకొనే దైవిక పద్ధతే చాలా శ్రేష్ఠమైనదని చెప్పకతప్పదు.– జేతమ్ఇదీ చదవండి: అయోధ్య రామ మందిరాన్ని తలపించేలాగా! -
పేదలకు సేవ చేస్తే.. దేవుడికి పూజ చేసినట్టేనా?
ఆది శంకరా చార్యుల వారు తన ఆర్తత్రాణపరాయణ నారాయణ స్తోత్రంలో.. దేవుడు ఎల్లప్పుడూ ఆర్తులను రక్షించి అనుగ్రహిస్తూ ఆనందిస్తూ ఉంటాడని దేవుణ్ణి కీర్తించాడు.ఆర్తులు అంటే కష్టాల్లో, అవసరాల్లో ఉండి సహాయం కోసం ఎదురు చూసే జీవరాశులే!అటువంటి..ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేటు లేదా స్వచ్ఛంద సేవలు అందించే సంస్థలలో విధులలో ఉన్న వారు ఎవరైనా సమయాభావం వలన సంప్రదాయ బద్దమైన దేవుని సేవలు చేయలేకపోయినా.. మనస్పూర్తిగా విధులు నిర్వహిస్తే అది దైవ కార్యమే అయినందున దేవుడు సంతృప్తుడై ఆ విధమైన ఉద్యోగులపై ప్రసన్నుడవుతాడు.దీనుల కోసమే ప్రభుత్వ ఉచిత సేవలు, దాతల స్వచ్ఛంద సేవలు, కొందరు ఉదార స్వభావులచేత అతి తక్కువ ఖర్చుతో సేవలు ఏర్పాటు చేయబడి ఉంటాయి. అటువంటి రంగాలలో పనిచేయు వారు.. అవినీతికి పాల్పడకుండా సమయం ప్రకారం విధులు నిర్వహిస్తే అది దైవకార్యం నిర్వహించినట్లే అవుతుంది.– డా. గాదిరాజు మధుసూదన రాజుఇదీ చదవండి: 'నోరు మంచిదైతే.. ఊరు మంచిది' -
'నోరు మంచిదైతే.. ఊరు మంచిది'
ఈ ప్రశ్నకి జవాబు ‘నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచి అవుతుందని’ మన పెద్దవాళ్ళు ఏనాడో చెప్పారు..రామాయణంలో..‘సత్యం బృయాత్ ప్రియం బయాత్ నబయాత్ సత్యమప్రియం ప్రియంచ నానృతం బృయాత్ ఏష ధర్మః సనాతనః’ అని చెప్పబడింది. నిజమే మాట్లాడాలి, ప్రియంగా మాట్లాడాలి. నచ్చని నిజాన్ని చెప్పకూడదు. నచ్చుతుందని అబద్దం చెప్పకూడదు...‘నీచ ప్రసంగ:కులహీన’ అని భారతంలో వాక్యం‘సత్యం వద’ సత్యమే పలకమని తైత్తిరీయోపనిషత్తులో బోధ.కుమార శతకంలో ‘నోరు మంచిదైన నూరు మేలులు కలుగు నోరు చెడ్డదైతే నూరు కీడులు’ అని అంటారు‘తల లేని మాటల తడబాటు పలుకులునగుబాటు తెలిసి పలుకుట మేలు సుమతీ’‘మాటకున్న పదును వేయి కత్తుల కంటే వాడి గలది’ అంటాడు వేమన‘కల్లుద్రాగుటకంటే కల్లలాడుట కీడు’ వేమన ఆలోచన.‘పలుచని నీచమానవుడు పాటి దలంపక నిష్టురోక్తులం బలుకుచు నుండు గాని’ నీచ మానవ ప్రవృత్తిని బయట పెట్టాడు భాస్కర శతకంలో.అదే శతకంలో దూషణం ప్రాణంతకమే అని శిశుపాల దంతవక్త్రుల కథ ప్రస్తావన తెస్తారు.‘బల్లిదుడైన సతప్రభు నబద్ధము లాడిన ద్రుంగి పోదురె’ అంటూ...‘సదోభూషాసూక్తి ‘అన్నది వాక్కు అలాగే ‘వాగ్భుషణం భూషణమ్’ చక్కని వాక్కే అలంకారం... ఇంటా, బయటా సజావుగా ఉండాలంటే, సత్సంబంధాలు ఉండాలంటే మనసు నొప్పించకుండా మాట్లాడాలి..– డా. కందాళ సత్యనారాయణ మూర్తి -
శివుడి రహస్యాలు విన్న చిలుక.. మహాజ్ఞానిగా ఎలా మారింది?
అది వేద వ్యాస మహర్షుల వారి ఆశ్రమం. ఒకనాటి ప్రభాత సమయంలో హోమ గుండం ముందు కూర్చుని అరణిని మర్దిస్తున్నాడు మహర్షి. రెండు మోదుగ కర్రల రాపిడితో ఉత్పన్నయ్యే అగ్నితో హోమ గుండంలో వున్న సమిధలను వెలిగించాల్సి ఉంది. ఈ హోమం చేయడానికి ఒక సంకల్పం వుంది.వ్యాస మహర్షి బ్రహ్మచారి. తపస్సులతో... యోగ రహస్యాలనూ వేద వేదాంగాలను అభ్యసించడంలో చాలా జీవితం గడిచిపోయింది. ఏనాడూ ఆయనకు పెళ్ళి చేసుకోవాలన్న కోరిక కలగ లేదు గాని చివరికి ఒకనాడు చిత్రంగా తనకు ఒక కొడుకు కావాలన్న కోరిక కలిగింది. శివుడి గురించి కఠిన తపస్సు చేసి తనకు పంచ భూతాల కలయికతో ఒక కొడుకు కావాలని కోరాడు తన ముందు ప్రత్యక్షమైన మహాదేవుడిని. తథాస్తు్త అన్నాడు మహాదేవుడు. కొడుకు కావాలన్న కోరికను సాకారం చేసుకోవాలనే హోమం తలపెట్టాడు రుషి.అరణిని మర్దిస్తున్న సమయంలో ఒక చిత్రమైన సంఘటన జరిగింది. భూలోక విహారానికి వచ్చిన ఘృతాచి అనే అప్సరస ఆశ్రమ సౌందర్యానికి ముగ్ధురాలై అక్కడ తిరుగాడుతుండగా వ్యాసుల వారి కంట పడింది. ఆమె అతిలోక సౌందర్యం చూసి మోహ పీడితుడయ్యాడు మహర్షి. అదే సమయంలో ఆమెకు చిత్రమైన కోరిక కలిగి చిలుక రూపం ధరించి ఆశ్రమం లో ఒక చెట్టు మీదినుంచి మరొక చెట్టు మీదికి తిరుగుతూ దోరగా మగ్గిన పండ్లను తన ముక్కుతో కొట్టసాగింది. అప్పటికే కామ పీడితుడై ఉన్న వేదవ్యాసుడు వీర్యాన్ని స్కలించగా అది అరణిలో పడింది. హోమ గుండం నుండి ఒక పిల్లవాడు నడుచుకుంటూ వచ్చాడు. ఆయన అప్సరస మీది కోరికతో రగిలిపోతూన్న సమయంలో ఘృతాచి చిలక రూపం దాల్చడం వల్ల పిల్లవాడు మనిషి శరీరంతో పుట్టినా తల మాత్రం చిలక రూపం వచ్చింది. అతడు పక్షిలా ఎగిరి పోగలడు.అతడు చిలక తలతో పుట్టడానికి మరొక కారణం కూడా ఉంది. ఒకసారి పార్వతి సృష్టి రహస్యాలు చెప్పమని మహదేవుడిని అడిగిందట! అది అందరూ తెలుసుకోవలసింది కాదని అది చెప్పడానికి ఏకాంత ప్రదేశం కావాలని పార్వతిని వెంట బెట్టుకుని హిమాలయాలకు బయల్దేరాడు శివుడు. దారిలోనే తన వాహనమైన నందినీ, మెడలో హారంగా వన్న వాసుకినీ, శిఖలో వున్న చంద్రవంకనీ వరుసగా వదిలేస్తూ చివరికి పార్వతితో అమరనాథ గుహకు చేరుకున్న శివుడు ఆమె కోరిన విధంగా జీవుల జనన మరణాల గురించీ, సృష్టి రహస్యాలను గురించీ ఆమెకు తెలిపాడు .ఆ సమయంలో గుహ పై భాగంలో వున్న గూడులో గుడ్డు లోంచి అప్పుడే బయటికి వచ్చిన చిన్న చిలుక పిల్ల ఆ దేవ రహస్యాలను విన్నది.ఆ సంగతి తెలిసిన శివుడు కోపంతో రగిలి పోయాడు. అయితే అందులో ఆ చిలుక పిల్ల తప్పేమీ లేదని గ్రహించి మరుజన్మలో మహాజ్ఞానిగా పుట్టే విధంగా వరం ఇచ్చాడు. అందుకే అతడు చిలుక తలతో పుట్టినా, పుట్టుకతో యోగీశ్వరుడుగా పుట్టాడు. వేద వేదాంగాల్లో నిష్ణాతుడు. మహా జ్ఞాని. అతడు పుడుతూనే గంగాదేవి స్నానం చేయించింది. మహదేవుడు పార్వతి సమేతంగా వచ్చి ఉపనయనం చేసి యజ్నోపవీతం వేశాడు. దేవేంద్రుడు కమండలం ప్రసాదించాడు. దేవతలు ఎప్పటికీ మాసిపోని వస్త్రాలను ఇచ్చారు. ఆశ్రమంలో వున్న శిష్యులతో పాటు నేర్చే విద్యలే కాకుండా తండ్రి ఆదేశంతో దేవగురువు బృహస్పతి దగ్గరికి వెళ్ళి యోగ విద్యలెన్నో నేర్చుకున్నాడు శుకుడు. అలాగే జనకుడి దగ్గరికి వెళ్ళి మోక్ష మార్గం గురించి తెలుసుకున్నాడు.సంపూర్ణ జ్ఞాని అయిన శుకుడు ఒకసారి భూమండలాన్ని చుట్టి రావడానికి బయల్దేరాడు. ఒక సరస్సు పక్క నుండి వెడుతున్నాడు. ఆ సమయంలో కొందరు అప్సరసలు సరస్సులో జలకాలాడుతున్నారు. అటుగా వెడుతున్న శుకుడిని చూసి కూడా పట్టించు కోకుండా వాళ్ళ క్రీడల్లో వాళ్ళు మునిగి వున్నారు. వ్యాసుడు అటుగా వచ్చినప్పుడు మాత్రం సిగ్గుపడి గబగబా బట్టలు కట్టుకున్నారు. తన కొడుకును చూసి సిగ్గు పడక పోవడానికి, తనను చూసి సిగ్గు పడడానికి కారణం అడిగాడు వ్యాసుడు. ఘృతాచిని చూసి అంతటి తపస్సంపన్నుడూ కామ ప్రేరితుడు కావడం గుర్తుచేసి శుకుడు గొప్ప ఆత్మజ్ఞాని మాత్రమే కాదు, శరీరం మీద స్పహ లేని, విషయవాంఛలకు అతీతుడైన అవధూత అని, అందుకే అతడిని చూసి సిగ్గు పడాల్సింది కనిపించలేదని చెప్పారు అప్సరసలు. ఆత్మజ్ఞానంలో కొడుకు తనను మించి పోయినందుకు ఎంతో ఆనందించాడు మహర్షి. భాగవతాన్ని వ్యాసుల వారు రచిస్తే దానిని జనబాహుళ్యానికి అందించిన వాడు శుకుడు. అర్జునుడి మనుమడూ అభిమన్యు కొడుకూ అయిన పరీక్షిత్తు తెలియక చేసిన ఒక తప్పుకి ముని కుమారుడి శాపానికి గురి కావలసి వచ్చింది. తక్షకుడి కాటుతో ఏడురోజుల్లో మరణిస్తావని ఆ శాపం! ఈ ఏడురోజుల సమయం వృథా కాకుండా ఆత్మకు సంబంధించిన జ్ఞానం తెలుసుకోవాలకున్న పరీక్షిత్తు తనకు ఆత్మజ్ఞానాన్ని బోధించే వ్యక్తి కోసం వెదుకుతున్న సమయంలో శుకుడు తానుగా వచ్చి భాగవత కథలు చెబుతాడు. అవి ఏడురోజులు సాగుతాయి. దాన్ని భాగవత స΄్తాహం అనీ, శుక సప్తతి అనీ అంటారు.శాపం ప్రకారం తక్షకుడి కాటుతో ఆ ఏడవ రోజు చావాలి మహారాజు. శాపం నుండి తప్పించుకోవడానికి రాజు ఎన్నో జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాడు. ఒంటి స్తంభం మేడ కట్టించుకున్నాడు. ఏ చిన్న పాము పిల్లా కూడా రాకుండా కట్టుదిట్టాలు చేయించాడు. విషానికి విరుగుడుగా మందివ్వగల వైద్యులను రప్పించి పెట్టుకున్నాడు. తక్షకుడి నుండి తప్పించుకోవడానికి రాజు ఎన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకున్నా. పండులో చిన్న కీటకంగా దాగి వచ్చాడు తక్షకుడు. ఏడవ రోజు భాగవత శ్రవణం పూర్తి కాగానే తినడానికి పళ్ళెంలో ఉన్న పండును చేతిలోకి తీసుకుని తినబోయాడు మహారాజు. లోపల చిన్న కీటక రూపంలో దాగున్న తక్షకుడు వెంటనే తన స్వ స్వరూపం దాల్చి పరీక్షిత్తును కాటు వేసి వెళ్ళి పోతాడు. పరీక్షిత్తు మరణించినా అమూల్యమైన భాగవత కథలు మనకు శుకబోధలుగా అజరామరమయ్యాయి.– పోల్కంపల్లి శాంతాదేవి, రచయిత్రిచిత్రం: అనన్య -
అసలైన ఆధ్యాత్మిక యాత్ర ఇదేనా?
కాశీ రామేశ్వరాలకు, బదరీనాథ్ కేదార్నాథ్లకు చేసే యాత్రను సాధారణంగా అందరూ ఆధ్యాత్మిక యాత్రలుగా పేర్కొంటూ ఆ యాత్రలను చేసి రావటానికి ఎంతెంతో వ్యయప్రయాసలకు లోనవుతుంటారు. రాధాస్వామి సత్సంగ్ సంతులు ఆధ్యాత్మిక యాత్రను మరోవిధంగా వివరిస్తారు. మన ఆధ్యాత్మిక యాత్ర పాదాల నుండి శిరోగ్రము వరకు సాగుతుంది.ఈ యాత్రకు రెండు మజిలీలు. ఒకటి కన్నుల వరకు, రెండవది కన్నులకు పైన. కన్నులకు కింద కన్నులు, చెవులు, ముక్కు వంటి నవ రంధ్రాలున్నాయి. వీటి ద్వారా మన ధ్యాస బాహ్యంగా ప్రపంచమంతటిలోను వ్యాపిస్తున్నది. ఈ నవ ద్వారాల్లో ప్రాపంచిక వ్యవహారాలు, ఇంద్రియాల నిస్సారపు రుచులు ఉన్నాయి. ఈ నవద్వారాల్లో ముక్తి లేదు. కన్నులకు పైన మనసూ, ఆత్మల కేంద్రం ఉన్నది. దీనిని సంతులు‘తీసరా తిల్’ లేక ముక్తికి దర్వాజ అన్నారు. మహమ్మదీయ ఫకీర్లు దీనిని ‘నుక్తాయే సువైదా’ అని, ఏసుక్రీస్తు ‘మన ఇంటి వాకిలి’ అని అన్నారు.మన ధ్యాస ఈ కేంద్రం నుండే కిందికి దిగి నవద్వారాల గుండా ప్రపంచమంతటిలోనూ వ్యాపిస్తున్నది.మన మనస్సు నిరంతరం బయట తిరుగుతున్నది. మనం దీన్ని బయట నుండి కూడదీసుకొని ఈ కేంద్రం వద్దకు తీసుకురావాలి. ఈ స్థానం వద్ద ఆ పరమాత్మ ధామం నుండి శబ్దం నిరంతరం వస్తుంది. ఈ స్థానంలో మన సురత్ను లేదా ఆత్మను ఏకాగ్రపరచి మనం ఆ శబ్దంతో కలిసి మన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించగలం.ఈ ఆధ్యాత్మికాభ్యాసం కోసం సంతులు మనకు స్మరణ, ధ్యానం, భజన అనే సాధనాలను బోధిస్తారు (పుట 558 – భూతల స్వర్గము – రాధాస్వామి సత్సంగ్ బ్యాస్). ఇలాంటి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని పలుమార్లు చేసిన సజీవ సద్గురువు మార్గదర్శనములో చేస్తే సురక్షితంగా గమ్యం చేరవచ్చంటారు రాధాస్వామి సత్సంగ్ వారు. ప్రతి ఒక్కరూ కుల, మత, ప్రాంత, లింగ భేదాలు పాటించక చేయవలసిన ప్రయాణమిదే.– రాచమడుగు శ్రీనివాసులు -
అక్కడ రావణ దహనం జరగదు..ఆయనకు రాఖీ కట్టి పూజిస్తారట!
విజయదశమి పర్వదినం రోజున దేశవ్యాప్తంగా రావణ దహనాలు జరుగుతుంటాయి. అపర జ్ఞాని, విద్యాంసుడైన రావణుడు ఒక్క స్త్రీ బలహీనతే విలన్గా మార్చిందని మనం కథల్లో చదువుకున్నాం. కానీ అక్కడ మహిళలు రావణుడిని తమ సోదరుడుగా గౌరవించడం విశేషం. అక్కడ ఆడవాళ్లకు రావణుడే దైవం. ఎక్కడంటే..పంజాబ్లోని లూధియానా జిల్ల పాయల్ అనే పట్టణ వాసులకు రావణుడే దైవం. అక్కడ మహిళలు తమ సోదరుడు లాంటి వాడని, తమకు రక్షణ కల్పిస్తాడని విశ్వసిస్తారు. అంతేగాదు అతడిని పూజిస్తే తీరని కోరక అంటూ ఉండదని అక్కడ ప్రజల ప్రగాఢ నమ్మకం కూడా. పైగా అక్కడ భారీ రావణుడి విగ్రహం ఉంది. వాళ్లంతా రావణుడిని దేవుడిగా 18 ఏళ్ల నుంచి కొలుస్తున్నారట. ఈ విగ్రహం ఏర్పాటు చేసిన విధం కూడా అత్యంత విచిత్రం.దసరా పండుగ రోజున అందరు రావణుడిని నిందిస్తూ దిష్టిబొమ్మలు తగలబెడితే..అక్కడ రావణుడుని విద్వాంసుడు, మహాజ్ఞానిగా కొలుస్తారు. అంతేగాదు వాళ్లంతా ఇవాళ మన చుట్టూనే ఎంతమంది రావణులు ఉన్నారని, అభం శుభం తెలియని చిన్నారులను చిదిమేస్తున్నారని అంటున్నారు. వాళ్లకు మించిన భయంకర రాక్షసులు ఇంకేవరని ప్రశ్నిస్తున్నారు. అలాంటి వాళ్లనే శిక్షించాలి కానీ రావణుడిని కాదని అంటున్నారు. పైగా ఆయన్ను అపర శివ భక్తుడు, గొప్పవాడు అని కీర్తిస్తుండటం విశేషం. ఈ విగ్రహం వెనుక కథ..దశాబ్దాల క్రితం ఒక స్థానికుడు రావణుడు విగ్రహాన్ని నిర్మించాలని కల వచ్చిందట. దాంతో అతడు నిజంగానే ఈ విగ్రహాన్ని నిర్మించాడని చెబుతున్నారు స్థానికులు. అయితే ఈ రావణుడు విగ్రహం ఏర్పాటు విషయంలో ఎన్నో విమర్శలు ఎదుర్కొన్నా..లెక్కచేయకుండా నిర్మించాడట. ఆ తర్వాత కాలక్రమేణ అందరూ తెలియకుండానే రావణుడినా ఆరాధించటం ప్రారంభించినట్లు కథనం.ఇదీ చదవండి: వెల్నెస్ కోచ్గా డెంటిస్ట్..! కట్చేస్తే ఇవాళ ఏకంగా.. -
అక్కడ మగవాళ్లు చీరలు ధరించి గర్బా నృత్యం..! 200 ఏళ్ల నుంచి ఇప్పటికీ..
గుజరాత్లో నవరాత్రి వేడకలు గర్బా నృత్యాలతో కోలాహలంగా ఉంటాయి. కానీ అహ్మదాబాద్లోని షాహ్పూర్ మాత్రం ఇందుకు అత్యంత విభిన్నం. పురుషులు, స్త్రీలు అనే తారతమ్యం లేకుండా అందరు గర్బా నృత్యంలో పాల్గొంటారు. కానీ ఇక్కడ మాత్రం మగవాళ్లు స్త్రీల వేషధారణలో గర్బా నృత్యం ఆడటం విశేషం. ఇలా ఎందుకు చేస్తున్నారు?, ఈ ఆచారం వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏంటి అంటే..దేవినవరాత్రులు ఒక్కోచోట ఒక్కో ఆచార వ్యవహారాలను పాటిస్తారు. కానీ అహ్మదాబాద్ మాత్రం ప్రాయశ్చిత్తం, క్షమాపణలsy అమ్మవారి వేడుకలు నిర్వహించడం విశేషం. ఇక్కడ మగవాళ్లు నవారాత్రుల్లోని ఎనిమిదవ రోజు మగవాళ్లు స్త్రీల వేషధారణలో గర్బా నృత్యం చేస్తారు. చిన్న పిల్లవాడి నుంచి అందరు చీరలు ధరించి ఈ గర్బా నృత్యంలో పాల్గొంటారు. ఈ ఆచారాన్ని 200 ఏళ్ల నాటి నుంచి పాటిస్తుండటం విశేషం. ఇంతకీ ఎందుకిలా అంటే..ఆచారం వెనుకున్న కథ..సుమారు 200 ఏళ్ల క్రితం 1872లో బరోట్ వంశానికి చెందిన సాధుమాత అత్యంత అందమైన మహిళ ఉండేది. ఆమె అందానికి మోహవశుడే అప్పటి పాలకుడు ఆమెను బలవంతంగా తీసుకురమ్మని సైనికులకు ఆదేశాలు పంపాడు. బరోట్ సమాజ సభ్యులు ఆమె ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా ఆమెను పంపించేందుకు ఇష్టపడకపోవడంతో. పెద్ద ఘర్షణ వాతావరణం ఏర్పడింది. చూస్తుండగానే అది కాస్తా తీవ్ర రూపం దాల్చింది. అది చూసి అందాల బొమ్మ తల్లిదండ్రలు కోపోద్రేకులై..ఇంత వినాశం కంటే తమ కూతురే చనిపోతే మంచిదని భావించారు. దాంతో ఆమె తల్లి మనసు రాయి చేసుకుని తన భర్తను పిలిచి ఒక్కవేటుతో కూతురుని హతమార్చమని చెబుతోంది. అలా సాధుమాత కన్నతల్లిదండ్రుల చేతుల్లోనే చనిపోతుంది. ఆనాటి నుంచి తమ కళ్లముందే పెరిగిన ఆమెను కాపాడుకోలేకపోయమనే బాధ బరోట్ వాసులను వెంటాడింది. అదీగాక ఆ అందాలరాశీ మరణానంతరం అక్కడ మగవాళ్లు, మగపిల్లలు చిన్న వయసులనే అకాలంగా మరణించడం ఎక్కువై వంశం క్షీణించిపోవడం ప్రారంభమైంది. ఆ సౌందర్యవతి శాపమే వెన్నాడుతుందని భావించారు అక్కడి ప్రజలు. దాంతో సాధుమాత గౌరవార్థం స్థాపించిన ‘సాదు మాత ని పోల్’ ఆలయ ప్రాంగణం వద్ద పురుషులంతా మగవాళ్ల అలంకరణలో గర్భా నృత్యం చేయడం ప్రారంభించారు. అప్పటి నుంచి మగవాళ్ల అకాల మరణాలు తగ్గిపోయాయి. దాంతో ప్రతి ఏడాది నవరాత్రి వేడుకల్లో ఎనిమిదో రోజున ఇలా సాదు మాత ని పోల్ స్త్రీల వేషధారణలో మగవాళ్లు గర్బా నృత్యం చేయడం ప్రారంభించారు. ఇది ఒకరకంగా ప్రాయశ్చిత్తం, క్షమాపణలు కోరుతూ చేసే ఆచారం. ఈ ఆచారం వెనుక స్త్రీల రక్షణను గుర్తు చేయడమే గాక, త్యాగం, క్షమాపణల విలువలను తెలియజేసే సంప్రదాయంగా చెప్పొచ్చు. విచిత్రం ఏంటంటే తరతరాలుగా అక్కడ బరోట్ వాసులు పాటించడం విశేషం. చదువుకుని వేరేప్రాంతాల్లో స్థిరపడినా..ఈ వేడుకు జరిగే సమయానికి తమ ప్రాంతానికి చేరుకుని ఈ సంప్రదాయన్ని పాటిస్తుంటారట. View this post on Instagram A post shared by Awesome Amdavad || Ahmedabad Previously || (@awesome.amdavad)ఇదీ చదవండి: నవరాత్రుల సమయంలోనే తెరుచుకునే అమ్మవారి ఆలయం..! రక్షగా నాగుపాము.. -
భలే మంచి రోజు!
అధర్మం ఎంత బలంగా ఉన్నా.. అంతిమ విజయం ధర్మానిదే అని చాటిచెప్పే రోజే విజయదశమి.పూజా విధానం... దసరా రోజు ఉదయాన్నే లేచి స్నానం చేయాలి. ఇంటి గుమ్మాలను మామిడి తోరణాలు, బంతిపూల మాలలతో అందంగా అలంకరించాలి. పూజా మందిరంలో దుర్గాదేవి లేదా రాజరాజేశ్వరి దేవి ప్రతిమను ప్రతిష్టించి, దీపాన్ని వెలిగించి అమ్మవారికి ప్రీతికరమైన కదంబ పుష్పాలు, కనకాంబరాలు, మందారాలు లేదా నల్లకలువలతో అష్టోత్తర శతనామ పూజలు చేసి, హారతి ఇచ్చి పులిహోర, గారెలు, పొంగలి, పాయసం నివేదించాలి. శమీ పూజ...దసరా పండుగలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన ఘట్టం శమీ పూజ (జమ్మి చెట్టు పూజ). సాయంత్రం వేళ లేదా విజయ ముహూర్త సమయంలో ఊరిలో లేదా గుడిలో ఉండే జమ్మి చెట్టు వద్దకు గ్రామస్తులంతా చేరుకుంటారు.‘శమీ శమయతే పాపం శమీ శత్రువినాశినీ అర్జునస్య ధనుర్ధారీ రామస్య ప్రియదర్శినీ’ అనే శ్లోకాన్ని పఠిస్తూ చెట్టుకు ప్రదక్షిణలు చేయాలి. కొందరు తమ కోరికలను చీటిలపై రాసి, చెట్టు కొమ్మలకు కడతారు. అలా చేయడం వల్ల ఆ కోర్కెలు శీఘ్రంగా నెరవేరతాయని నమ్మకం. పూజ అనంతరం జమ్మి ఆకులను ‘బంగారం‘ గా భావించి, ఇంట్లోని పెద్దలకు ఇచ్చి వారి కాళ్ళకు నమస్కరించి ఆశీస్సులు తీసుకుంటారు. స్నేహితులకు, బంధువులకు ఆ ఆకులను పంచిపెట్టి ఆలింగనం చేసుకుంటూ దసరా శుభాకాంక్షలు తెలుపుకుంటారు.విజయదశమి రోజున వచ్చే ‘విజయ ముహూర్తానికి’ ఎటువంటి తిథి, వార, నక్షత్ర దోషాలు ఉండవు. ఇది స్వయంసిద్ధ ముహూర్తం. ఈ రోజున ఏ పని ప్రారంభించినా విజయం సిద్ధిస్తుందని నమ్ముతారు. అందుకే చిన్నపిల్లలకు అక్షరాభ్యాసం చేయడానికి, కొత్త వ్యాపారాలు ప్రారంభించడానికి, సంగీతం, నృత్యం లేదా ఏదైనా సరికొత్త నైపుణ్యాన్ని నేర్చుకోవడం ప్రారంభించడానికి ఈ రోజు అత్యంత అనుకూలమైనది. బాహ్య ప్రపంచంలోని రాక్షసుల సంగతి పక్కన పెడితే.. మనలోని అహంకారం, కోపం, బద్ధకం అనే అంతర్గత శత్రువులను (రాక్షసులను) సంహరించి.. సత్యం, ధర్మం వైపు అడుగులు వేయడమే ఈ విజయదశమి మనకు ఇచ్చే అసలైన సందేశం. – డి.వి.ఆర్. -
ఆమె... దుర్గం ఆమే దుర్గమ్మ
సృష్టికి మూలం స్త్రీ శక్తి. ఆ శక్తికి రూపమే నవరూప దుర్గ. నాడు మహిషాసురుణ్ణి సంహరించడానికి ప్రతిచోటా ప్రత్యక్షమైంది దుర్గ. నేడు తన పురోగతికి అడ్డంకి ఉన్నప్రతిబాటా తనదిగా చేసుకుంది ఆధునిక మహిళ. బడిలో, పైరుమడిలో, కార్ఖానాలోటెక్ సంస్థల్లో, అంతరిక్ష కేంద్రాల్లో చదువు, విజ్ఞానం, ఆత్మవిశ్వాసం అనే ఆయుధాలతో ఆమె జయకేతం. పల్లెలు, చిన్న చిన్న పట్టణాల్లో సహస్ర చిహ్నాల సమస్త వృత్తుల్లో స్త్రీలు నవ దుర్గలుగా రాణిస్తున్నారు. ఈ విజయదశమి వేళ తెలుగు నేలపై నవశక్తికి విజయమాల.‘నా ఆత్మవిశ్వాసమే నా ప్రథమ ఆయుధం’... ఇదీ నేటి మహిళ అంటున్న మాట. తన విజయాలతో చాటుతున్న మాట. నిజమే. ఆత్మవిశ్వాసానికి మించిన ఆయుధం లేదు. దానిని చేతబట్టి ముందుకు సాగేకొద్దీ స్త్రీలకు దారులు తెరుచుకుంటున్నాయి. కొత్త ఆయుధాలు చేతికి చిక్కుతున్నాయి. అలనాడు ముక్కోటి దేవతలు తమ శక్తులన్నింటినీ దారబోసి ఆయుధాలుగా మలిచి ఇస్తే అమ్మవారు మహిషాసురుడిని వధించిందట. కానీ, నేటి అమ్మాయిలు ఎవరి నుంచో ఆయుధాలు ఆశించడం లేదు. వారు సంహరించాల్సిన మహిషాసురుడూ ఒక రూపంలో లేడు. వివక్ష, అభద్రత, అసమానత, హింస, దురాచారం... ఈ మహిషాసురందరినీ సంహరించాలి. అందుకని స్త్రీలు తమ ఆయుధాలను తామే సమకూర్చుకోవాలి. ఈ విజయదశమి వేళ, మన చుట్టూ ఉన్న మహిళలను పరికిస్తే కాలంతో పాటు మారిన వారి అస్త్రధారణ, ఆ ఆయుధాలతో వారు సాధిస్తున్న విజయాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.కలం పట్టిన సరస్వతులువరంగల్కు చెందిన అనురాధ (32) సివిల్స్ కోచింగ్ తీసుకుంటూ, పార్ట్ టైమ్గా పిల్లలకు పాఠాలు చెబుతోంది. ‘మా నాన్న నన్ను పెళ్లి చేసుకోమన్నప్పుడు నా చేతిలో ఉన్న పెన్నే నన్ను కాపాడింది. ఆ చదువే నాకు ధైర్యాన్ని ఇచ్చింది. నా దృష్టిలో అజ్ఞానాన్ని, అణచివేతను ఎదిరించే అసలైన అస్త్రం ఈ పెన్నే’ అంటుందామె. ఒకప్పుడు ఆడపిల్ల చేతికి పుస్తకం అందడమే గగనం. కానీ ఇవాళ అదే పుస్తకం, పెన్ను ఆమె చేతిలో అత్యంత పదునైన ఆయుధాలుగా మారాయి. తరగతి గదుల నుంచి కోర్టు హాల్స్ దాకా స్త్రీలు తమ మేధోశక్తితో, కలం బలంతో సరికొత్త చరిత్ర రాస్తూ విజయం వైపు అడుగులు వేస్తున్నారు.మౌస్ క్లిక్తో మార్కెట్ వేట పండుగ హడావిడిలో ఇల్లంతా పిండివంటల వాసనలు వస్తుంటే డ్రాయింగ్ రూమ్లో కూర్చుని ల్యాప్టాప్లో సీరియస్గా కోడింగ్ చేస్తోంది 24 ఏళ్ల లాస్య. ‘మా అమ్మమ్మ కాలంలో దసరా అంటే కొత్త బట్టలు, పిండి వంటలు.... నాకు మాత్రం ఈ దసరా పండుగ నా ఐటీ కెరీర్లో సాధించిన విజయానికి గుర్తు. ఈ ల్యాప్టాప్ నా చేతిలో లేకపోతే నేను ఇక్కడిదాకా వచ్చేదాన్ని కాదు‘ అంటుంది తను. ‘నా ల్యాప్టాప్ నా ఖడ్గం, నా గుర్రం, నా రాజ్యం అన్నీ ఇదే’ అంది నవ్వుతూ. మరోవైపు హైదరాబాద్కు చెందిన సుజాత (42) గృహిణిగా ఉంటూనే తన స్మార్ట్ఫోన్, ల్యాప్టాప్ సాయంతో ఇంట్లోనే తయారుచేసిన ఆర్గానిక్ ప్రోడక్ట్స్ను ఆన్ లైన్ వేదికగా అమ్ముతూ సక్సెస్ఫుల్ బిజినెస్ ఉమెన్ గా మారుతున్నారు. ‘ఒకప్పుడు నా ప్రపంచం వంటిల్లే. కానీ ఒక మంచి బిజినెస్ ఐడియా, నా చేతిలోని ఫోన్ నా ప్రపంచాన్ని మార్చేశాయి. ఇవాళ వేలాది మంది కస్టమర్లు నన్ను నమ్ముతున్నారు. నా ఫోనే నా బిజినెస్ అస్త్రం‘ అని గర్వంగా చెబుతున్నారామె. కోడింగ్ స్క్రీన్ల మీద కదిలే ఐటీ ఉద్యోగినుల వేళ్ల నుంచి, సోషల్ మీడియాలో బిజినెస్ చేసే గృహిణుల దాకా... ల్యాప్టాప్, స్మార్ట్ఫోన్ లు నేడు మహిళల ఆర్థిక స్వేచ్ఛకు అజేయమైన ఆయుధాలుగా మారాయి. ఇంకా చె΄్పాలంటే ఎవరి దగ్గరైతే మంచి ఐడియా ఉందో వారి చేతిలో ఒక గాండీవం ఉన్నట్టే భావించాల్సి వస్తోంది.స్టీరింగ్ వీల్ నుంచి మైక్రోస్కోప్ దాకాఆర్థిక స్వేచ్ఛతో పాటు తమ రాకపోకలపై స్వీయ నియంత్రణ నేటి స్త్రీలకు అసలైన రక్షణ కవచం. విజయవాడకు చెందిన రమ్య (28) ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే తన స్కూటీపై ఆఫీస్కు బయల్దేరుతుంది. ‘నాకు టూ వీలర్ నడపడం వచ్చాకే నాలో భయం పోయింది. ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా నా ప్రయాణాన్ని నేనే నిర్ణయించుకుంటున్నాను. ఈ స్టీరింగ్ వీల్ నా చేతిలో ఉంటే నా జీవితపు పగ్గాలు నా చేతిలో ఉన్నట్టే‘ అందామె. స్వయంగా డ్రైవ్ చేసే ఉద్యోగినులే కాదు రీసెర్చ్ ల్యాబ్స్లో మైక్రోస్కోప్లు పట్టి కొత్త ఆవిష్కరణలు చేస్తున్న శాస్త్రవేత్తలుగా, సరికొత్త స్టార్టప్ కంపెనీలను విజయవంతంగా నడిపిస్తూ మేనేజ్మెంట్ రంగానికి కొత్త పాఠాలు నేర్పుతున్న లీడర్లుగా, అంతరిక్షాన్ని గాలించే వ్యోమగాములుగా మహిళలు తమ రూపాన్ని మార్చుకున్నారు. నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారం, రిస్క్ తీసుకునే ధైర్యమే ఈ తరం నారీమణుల ప్రధాన ఆయుధాలుగా మారాయి.దసరా అంటే కేవలం పూజ గదిలో పాత వస్తువులను పెట్టి దండం పెట్టడం మాత్రమే కాదు. మన ఇంట్లో ఉంటూ నిత్యం అస్త్రధారణ చేసి, ఆయుధాలకు పదునుపెట్టుకుంటూ జీవితాల్ని గెలుస్తున్న మహిళల ప్రతిభను గుర్తించడం. వారి ఆత్మవిశ్వాసానికి సమాజం గౌరవమిచ్చినప్పుడే నిజమైన పండుగ శోభ. ఆయుధాలు ఇంటిని మాత్రమే కాదు దేశాన్ని నిర్మిస్తున్నాయి. ఆయుధాలు పట్టుకున్న ప్రతి మహిళే ఈ కాలపు దుర్గ.1 ఎవరి మీదా ఆధారపడకుండా! తెలంగాణలోని మేడ్చల్ ఆర్టీసీ కాలనీ, కృపాకాలనీ, వినాయక్నగర్... తదితర కాలనీలలో ఆటో సుజాత అంటే తెలియని వారుండరు. సెలవు రోజంటూ లేకుండా రోజూ ఆటో నడుపుతూ ఇంటింటికి వెళ్లి చెత్తను సేకరిస్తుంది. ఆ చెత్తను డంప్ యార్డ్కు తరలిస్తుంది. మేడ్చల్ సర్కిల్లో పెయిడ్ ఆటో ట్రాలీ నడిపే కార్మికురాలు సుజాత. ఎనిమిదేళ్లుగా ఉదయం నాలుగు గంటలకే దినచర్యను మొదలుపెట్టే సుజాత, చెత్త సేకరణ చేస్తూ కుటుంబాన్ని పోషించుకుంటుంది. ఇద్దరు పిల్లలకు మంచి భవిష్యత్తును అందించాలన్న తపనే కాదు, ‘ఎవరి మీదా ఆధారపడకుండా రెక్కల కష్టాన్ని నమ్ముకునే బతుకే సంతృప్తిని ఇస్తుంది’ అని చెబుతుంది.2. చిన్నారిని వెంట తిప్పుతూ విధులుతెలంగాణలోని మేడ్చల్ పోస్టాఫీస్లో సౌమ్య పోస్ట్ ఉమన్గా నాలుగేళ్ల నుంచి విధులు నిర్వర్తిస్తోంది. నగరంలోని మౌలాలి ఆర్టీసీ కాలనీలో ఉండే సౌమ్య నిత్యం ట్రైన్లో మేడ్చల్కు వస్తూ స్టేషన్ నుంచి పోస్టాఫీస్కు యాక్టివాపై వస్తుంది. ఆమెకు 10 నెలల కుమారుడు ఉన్నాడు. కుమారుడిని ఇంట్లో వదిలే పరిస్థితి లేకపోవడంతో ఆమె తన ద్విచక్రవాహనాన్ని మేడ్చల్ రైల్వే స్టేషన్లో పార్క్ చేసి ఇంటికి రైలు ద్వారా ప్రయాణం చేస్తుంది. కుమారుడిని ఇంటి నుంచి మేడ్చల్ వరకు చంకలో పెట్టుకొని, స్టేషన్లో దిగాక బాబును బేబీ క్యారియర్ బెల్ట్లో పెట్టుకొని తన విధులు నిర్వర్తిస్తోంది. రెండు చేతుల్లో బండి, ఓ బ్యాగులో లెటర్లు, ముందు భాగంలో కుమారుడు.. ఇంత కష్టం ఉన్నా ద్విచక్రవాహనంపై ఇంటింటికి వెళ్లి తపాలాను సకాలంలో అందజేస్తూ అందరి ప్రశంసలు అందుకుంటోంది.3. మోటార్ మెకానిక్, బావుల మోటార్లు...మోత్కూరుకు చెందిన గుగ్గిల్లపల్లి అరుణ డెభ్లై ఏళ్ల వయస్సులో మోటార్ మెకానిక్ రిపేరింగ్ను అలవోకగా చేస్తుంది. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు, కుమార్తెలు. ఐటీఐ చదివిన భర్త పాపిరెడ్డి ఎలక్ట్రికల్ మోటార్ వైండింగ్ షాపు నిర్వహిస్తున్నాడు. భర్త ఒక్కరి కష్టంపైనే పిల్లల చదువు, పోషణ సాధ్యం కాదని ఆలోచన చేసిన అరుణ మెకానిక్గా మారింది. వ్యవసాయ ఎలక్ట్రిక్ మోటార్లు, స్టార్టర్లు, రీవైండింగ్, స్ప్రేచేసే పంపులు, వంట గ్యాస్ స్టౌల రిపేర్లో నైపుణ్యం పెంచుకుంది. యాభైఏళ్లుగా ఈ పనులు చేస్తున్నాను అని చెప్పిన అరుణ బావుల్లోని మోటార్ల రిపేరింగ్, రీవైండింగ్ పనులు చేసేటప్పుడు కాలిపోయిన కాపర్ వైరు మార్చడం మొదట్లో కష్టంగా ఉండేదని, ప్రాక్టీస్ మీద తర్వాత çసులువుగా మారిందని తెలిపింది. పిల్లల పెళ్లిళ్లు చేసి, బాధ్యతలు తీరినా ‘మమ్మల్ని బతికించింది ఈ మెకానిక్ పనే’ అంటూ రోజుకు పది గంటలు రిపేర్ పనులు చేస్తుంటుంది అరుణ.4. ఉపాధి మాత్రమే కాదు సేవ కూడా!మచిలీ పట్నంలోని ప్రైవేట్ హాస్పిటల్లో ఎనిమిదేళ్లుగా ఆయాగా పనిచేస్తోంది సరోజనమ్మ. భర్త పదిహేనేళ్ల క్రితం మరణించాడు. భర్త తల్లితో పాటు, తను, తన కూతురు బతకడానికి ఊళ్లోనే భూమి కౌలుకు తీసుకొని వ్యవసాయం చేస్తూ, గేదెలను మేపుతూ, వాటి పాలు అమ్ముకుంటూ జీవించేది. కూతురుకు మంచి చదువు చెప్పించాలంటే ఆ కష్టం సరిపోదనిపించేది. తెలిసిన వాళ్లు హాస్పిటల్లో పని ఇప్పిస్తే ఆయాగా చేస్తున్నాను. ఇప్పుడు నా కూతురు చదువుకుని, ఉద్యోగం చేస్తోంది’ అని ఆనందంగా వివరించింది సరోజనమ్మ. హాస్పిటల్లో ఫ్లోర్ ఊడ్వడం, తుడవడం.. వంటి పనులే కాదు స్వచ్ఛందంగా రోగులకు సేవ కూడా చేస్తూ అందరి మెప్పు పొందుతోంది.5. యువతకు స్ఫూర్తి కామారెడ్డి జిల్లా లింగంపేట మండలం సజ్జన్పల్లి గ్రామానికి చెందిన నాగయ్య, సాలవ్వల కూతురు పుట్టి గంగవ్వ. పక్క ఊరు శెట్పల్లి సంగారెడ్డికి రోజూ సైకిల్ మీద వెళ్లి పదో తరగతి వరకు, ఆ తర్వాత లింగంపేట మండల కేంద్రానికి వెళ్లి ఇంటర్మీడియట్ చదివింది. బైకు, ట్రాక్టర్, లారీ .. నడపడం నేర్చుకుంది. ఇంటి దగ్గరే ఉంటూ వ్యవసాయ పనులకు, అలాగే ట్రాక్టర్, కారు, లారీ డ్రైవర్గా వెళుతుండేది. నాలుగేళ్ల పాటు రైస్మిల్లో ఆపరేటర్గా పనిచేసింది. ఎనిమిదేళ్ల కిందట పంచాయతీలకు ప్రభుత్వం ట్రాక్టర్లు, ట్యాంకర్లు సరఫరా చేయడంతో గ్రామంలో డ్రైవింగ్ లైసెన్సు ఉన్న గంగవ్వను ట్రాక్టర్ డ్రైవర్గా నియమించారు. దీంతో ట్రాక్టర్ నడుపుతూ చెత్త సేకరణ పనులు చూసుకుంటుంది. నిచ్చెన సాయంతో స్తంభాలు ఎక్కి విద్యుత్ దీపాలను సరిచేస్తుంది. తల్లిదండ్రులను దగ్గరుండి చూసుకుంది. అనారోగ్యంతో ఎనిమిదేళ్ల కిందట తండ్రి నాగయ్య ఏడాది కిందట తల్లి సాలమ్మ మరణించారు. గంగవ్వ డ్రైవర్గా చేస్తూనే వ్యవసాయ పనులు కూడా చేస్తుంది. లింగంపేట మండల కేంద్రానికి వెళ్లాలన్నా, ఎల్లారెడ్డి పట్టణానికి వెళ్లాలన్నా గంగవ్వ బైకు తీసుకుని వెళ్లి పనులు చేసుకుని వస్తుంది. సొంతంగా ఎదిగి, గ్రామ యువతకు స్ఫూర్తిగా నిలిచింది.6. తండా నుంచి నగరానికి... కష్టంతో సొంతింటి వరకుఆమె పేరు లఖావత్ కమల. జనగామ జిల్లా స్టేషన్ ఘన్ పూర్ సమీపంలోని తిమ్మంపేట తండావాసి లఖావత్ కమలకు 16 ఏళ్ల వయసులో పెళ్లైంది. పెళ్లయిన కొంతకాలానికే భర్త మోహన్ తో కలిసి ఊరిని వదిలి నగరానికి వచ్చింది. భర్త మోహన్ కూలి పనులకు వెళ్లేవాడు. ఇద్దరు పిల్లలు పోషణతో పాటు హనుమకొండలోని దర్గా శాస్త్రినగర్లో స్థలం కొనుగోలు చేసి సొంతింటిని నిర్మించుకున్నారు. ఒకప్పుడు అద్దె ఇంట్లో ఉంటూ రేపటి జీవితం ఎలా ఉంటుందోనని ఆందోళన చెందిన కుటుంబం.. నేడు సొంతింట్లో గౌరవంగా జీవిస్తోంది. పుట్టి పెరిగిన తండాలో రెండెకరాల వ్యవసాయ భూమిని కొనుగోలు చేశారు. ట్రాక్టర్, బైక్ సమకూర్చుకున్నారు. క్రమంగా ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుంచి బయటపడి సొంతింటిని నిర్మించుకుంది. పని మనిషిగా మొదలైన ఆమె ప్రయాణం.. ఇంటి మనిషిగా ఎదిగే స్థాయికి చేరింది.7. బతుకు బండికి ఆత్మాభిమానమే చక్రంమహిళలు అంతగా ఆసక్తి కనపరచని స్వచ్ఛ ఆటోడ్రైవర్గా అవతారమెత్తి కుటుంబ పోషణలో తానూ సగమై నిలిచింది కంది మమత. పెద్దపల్లి జిల్లా సుల్తానాబాద్ మండలం గర్రెపల్లికి చెందిన కంది మమత కుటుంబ పోషణ నిమిత్తం స్వచ్ఛ ఆటో డ్రైవర్ కమ్ ఓనర్ స్కీంలో చేరి తానే స్వయంగా ఆటోను నడిపిస్తూ, సమీపంలోని కరీంనగర్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ పరిధిలో ఇంటింటికి తిరిగి చెత్త సేకరిస్తోంది. భర్త సంతోష్ గర్రెపల్లి గ్రామంలోనే విగ్రహాల తయారీతో ఉపాధి పొందుతున్నాడు. ఆదాయం సరిపోక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటుండంతో సొంతంగా స్వచ్ఛ ఆటో డ్రైవర్ కమ్ ఓనర్గా మారింది. రోజూ తెల్లవారు జాము 4.30 గంటలకే గర్రెపల్లి నుంచి కరీంనగర్కు 18 కిలోమీటర్ల దూరం ఆటోను నడుపుకొంటూ వచ్చి, తనకు కేటాయించిన 25వ డివిజన్ లో తానే స్వయంగా ఇంటింటికి తిరుగుతూ సేకరించిన చెత్తను మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు డంప్యార్డ్కి తరలించి, తిరిగి ఇంటికి వెళుతుంది. ఇలా రోజూ కనీసం 50 కిలోమీటర్ల మేర ఆటో నడిపి మధ్యాహ్ననికి ఇంటికి చేరుతుంది. ‘ఆడోళ్లు ఆటో నడుపుడేంది’ అంటూ వినిపిస్తున్న వ్యాఖ్యలు పట్టించుకోకుండా... ‘అమ్మాౖయెనా ఆటో నడుపుతోంది చూడు’...అంటూ పోత్సహించే మాటలే తాను వింటానంటూ చిరునవ్వుతో తన వ్యక్తిత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. 8. ప్రయాణికుల రక్షణ కోసం నిలబడి...లక్ష్మీ కళ్యాణి మొదట గృహిణిగానే ఉండేది. కుటుంబ పోషణ, పిల్లల చదువుల్లో తనూ భాగం అవ్వాలంటే సంపాదన తప్పదు అనుకుంది. డిగ్రీ వరకు చదువుకుంది. ‘కానీ, ఏ పనిని ఎంచుకోవాలో మొదట తెలిసేది కాదని, ఏ ఉద్యోగం చేయాలా అని ఆలోచించినప్పుడు పేపర్లో మహిళా కానిస్టేబుళ్ల నియమాకం ప్రకటన కనపడడంతో అప్లై చేయడం, అర్హత సా«ధించడమే కాదు, ఉద్యోగంలో చేరి పదమూడేళ్లు అయ్యింది. పండగల సమయంలో సొంత ఊళ్లకు వెళ్లేవారితో బస్టాండ్లు రద్దీగా ఉంటాయి. ప్రస్తుతం విజయవాడ బస్టాండ్లో డ్యూటీ చేస్తున్నాను. పిల్లలను, వృద్ధులను అలెర్ట్ చేయడం, ఎవరూ ప్రమాదాల బారిన పడకుండా, వారు సురక్షితంగా వెళ్లేలా.. ట్రావెల్ ఎస్కార్ట్గా విధులు నిర్వర్తిస్తున్నాను. రోజుకు ఎనిమిది గంటల డ్యూటీ. వీటి తర్వాత ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలని, ఊరేగింపు, సభలు.. వంటి సమయాల్లోనూ మా విధులు ఉంటాయి. రద్దీని తట్టుకుంటూ జనాల రక్షణ కోసం మేం నిలబడాలి. షిఫ్ట్ల వారీగా చేసే ఈ పనిలో సవాళ్ల కన్నా, జీవితం నేర్పిన పాఠాలు, వాటి నుంచి అందిన శక్తి అత్యుత్తమైనదిగా భావిస్తాను’ అంటుంది.9. పరిశీలనతోనే మెకానిక్ పనులుమోత్కూరు పట్టణానికి చెందిన పెద్ది మంగమ్మ, కృష్ణ దంపతులకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు. భర్త కృష్ణ గత 40 సంవత్సరాల నుంచి విద్యుత్ మోటార్ మెకానిక్ షాపు నిర్వహిస్తున్న ఉపాధి పొందుతున్నాడు. కృష్ణ వద్ద మోటార్ మెకానిక్ నేర్చుకున్న పలువురు యువకులు బయటకు వెళ్లి సొంతంగా పనులు చేసుకుంటున్నారు. దీంతో షాపు నిర్వహణ భారం భర్తపై పడుతున్న తీరును గమనించింది. భర్తకు మెకానిక్ పనులను రోజూ పరిశీలిస్తూ ఉండేది. చిన్న చిన్న మోటారు మెకానిక్ పనులు చేస్తూ చేదోడు వాదోడుగా ఉండేది. ‘విద్యుత్ మోటార్ల రీవైండింగ్, స్టాటర్ల స్యాండ్లు పనులు జాగ్రత్తగా చూస్తు నేర్చుకున్నాను. రోజురోజుకు టెక్నాలజీ పెరగడంతో సబ్మెర్సిబుల్ మోటార్ల వినియోగం ఎక్కువ కావడం అయ్యింది. దీంతో సబ్మెర్సిబుల్ మోటర్ల మెకానిజం కూడా నేర్చుకున్నాను. ఫ్యాన్లు, స్టాటర్లు, కాలిపోయిన బాగాలను వైండింగ్లను ఇప్పి, తిరిగి రీ వైండింగ్ చేయడం, క్లీనింగ్ చేసి పేపర్ సెట్ చేసేదాన్ని. ఇలా విద్యుత్ మోటార్ల రీవైండింగ్ .. పనులలో మంచి నైపుణ్యం వచ్చింది. దీంతో 20 ఏళ్లుగా మోటార్ మెకానిక్ పనులు సులువుగా నిర్వహిస్తున్నాను. మావారికి పని భారం తగ్గింది. ఆదాయం పెరిగింది. పిల్లలను మంచిగా చదివించుకున్నాం. మా అబ్బాయి పోలీస్ కానిస్టేబుల్, ఒక కూతురు నర్సు, మరో కూతురు టీచర్గా పనిచేస్తూ గౌరవంగా జీవిస్తున్నారు. ఇదంతా పని నేర్చుకొని, కుటుంబానికి అండగా నిలవడం వల్లనే. నాకెందుకు అనుకుంటే ఈ రోజు ఈ విధంగా ఉండేవాళ్లం కాదు’ అని తెలిపింది మంగమ్మ.– నిర్మలారెడ్డి, సాక్షి ఫీచర్స్ ప్రతినిధిఇన్పుట్స్: సాక్షి నెట్వర్క్ నుంచి ∙మురళీధర్, మేడ్చల్ – వెలిమినేటి జహంగీర్, మోత్కూర్ – సాయిరాం, హనుమకొండ, – ఎస్.వేణుగోపాలచారి, కామారెడ్డి– ఆది వెంకట రమణా రావు, కరీంనగర్ -
నవరాత్రుల సమయంలోనే తెరుచుకునే అమ్మవారి ఆలయం..! రక్షగా నాగుపాము..
దేవి నవరాత్రులు అప్పుడే తొమ్మిదో రోజుకు చేరుకున్నాయి. మహర్నవమి రోజు అమ్మవారిని మహిషాసుర మర్ధినిగా కొలుచుకుంటారు భక్తులు. ఈవేళ దుష్ట శిక్షణ శిష్ట రక్షణ గావించిన అమ్మవారిని తమను చుట్టుముట్టే భయాలు, బాధలను దురంచేసే తల్లిగా ప్రార్థిస్తారు. అలాంటి ఈ పర్వదినం రోజున దుర్గతులకు దూరం చేసి ఆ తల్లికి సంబంధించిన ఒక విశిష్ట ఆలయం గురించి తెలుసుకుందామా. ఆ అమ్మ ఆలయం కేవలం దేవి నరాత్రుల్లో తప్ప మిగతా అన్ని రోజుల మూసివేసి ఉంటుంది. ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న ఆ ఆచారం వెనుకున్న రహస్యం ఏంటో తెలుసుకుందామా.!.ఒడిశాలోని పారలాఖేముండిలో వెలిసిన పురాత దండు మారమ్మ ఆలయం అత్యంత మహిమాన్వితమైన గుడి. ఈ అమ్మవారు అత్యంత పవిత్రమైన శక్తిపీఠాల్లో ఒకటిగా అలరారుతోంది. పారలాఖేముండి రాజవంశ పాలనా కాలంలోనే ఈ ఆలయం నిర్మించబడినట్లు భక్తులు విశస్తిస్తుంటారు. ఆ అమ్మ అన్ని వైపుల నుంచి పట్టణాన్ని రక్షించేందుకే అలా ఈశాన్య మూలలో కొలువై ఉందని చెబుతుంటారు స్థానికులు. ఈ ఆలయం కేవలం నవరాత్రుల ప్రారంభంలోనే తెరుస్తారు. తొమ్మిది రోజుల పాటు ప్రత్యేక పూజల అనంతరం దసరా రోజు రాత్రి ఈ ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు. మిగిలిన ఏడాదికాలం పాటు భక్తులకు ఈ ఆలయం అందుబాటులో ఉండదట. ఈ ఆలయంలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశాలలో ఒకటి అమ్మవారి విగ్రహం వెనుక ఉన్న పెద్దపాముపుట్ట. స్థానికుల నమ్మకం ప్రకారం..పురాతన కాలం నుంచి ఒక నాగుపాటు పుట్టలో నివశిస్తోందని స్థానికులు నమ్మకం. ప్రతి ఏటా అష్టమి పూజల సమయంలో ఈ పాము విగ్రహం దగ్గరకు వస్తుందని చెబుతున్నారు స్థానికులు. దీన్ని చూసేందుకే చుట్టపక్కల ప్రజలు తండోపతండాలుగా తరలివస్తుంటారని చెబుతున్నారు. అలాగే ఈ నవరాత్రుల పూర్తి అయిన తదనంతరం నుంచి ఆ నాగుపామే ఈ అమ్మవారికి రక్షగా ఉంటుందట. చాలా దశాబ్దాల క్రితం..దసరా సమయంలో అమ్మవారిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి దున్నపోతును బలి ఇచ్చేవారని, ఆ తర్వాత ప్రత్యేక ప్రార్థనలు, పూజలు నిర్వహించేవారట. అయితే కాలక్రమేణ ఆ పూజల్లో మార్పుల్లో వచ్చి అమ్మవారికి కేవలం శాకాహార నైవేద్యాన్నే సమర్పిస్తున్నారట. ప్రస్తుతం దండుమాలసాహి ప్రాంత నివాసితులు ఈ ఆలయ నిర్వహణను చూసుకుంటున్నారట. ఏటా నవరాత్రుల సమయంలో ఇక్కడ ఉత్సవాలు కన్నుల పండుగగా జరుగుతాయట. స్వలం కాలం వరకు తెరుచుకునే ఈ అమ్మవారిని దర్శించుకుంటే..తమకు సౌభాగ్యం, క్షేమం కలుగుతుందనేది భక్తులు ప్రగాఢ నమ్మకం. ఇదీ చదవండి: నవరాత్రుల స్పెషల్ వంటకాలు..చేసేయండిలా! -
కృష్ణుడు ఉన్నచోటే విజయం.. వ్యాసుడు చెప్పిన సత్యం!
అండ అంటే రక్షణ, దండ అంటే సమీపం అని అర్థం. దైవం నిరంతరం పక్కనే ఉన్నాడని, ఆయన రక్షణలోనే ఉన్నామనే అచంచల విశ్వాసం ఉంటే ఎట్టి విపత్కర పరిస్థితుల్లోనూ దిగులు చెంద నవసరం లేదు. కావలసింది సంశయరహితమైన నమ్మకం.కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కుంతీ కుమారులు తమ రథాలు దిగే సమయంలో కృష్ణుడు అర్జునుడితో... ‘‘నీ గాండీవం, అమ్ముల పొదులు తీసుకుని నువ్వు ముందు రథం దిగు. తర్వాత నేను దిగుతాను’’ అంటాడు. కృష్ణుడేం పలికినా తన హితానికేనని అర్జునుడు మారు మాట్లాడకుండా రథం దిగాడు. తర్వాత కృష్ణుడు దిగాడు. వెంటనే ధ్వజం పైనున్న ఆంజనేయుడు కృష్ణునికి నమస్కరించి తొలగిపోయాడు. ఆ వెంటనే గుర్రాలతో సహా రథం చురచురమని శబ్దం చేస్తూ క్షణాల్లో మండిపోయింది.అర్జునుడు కళ్ల ముందరి దృశ్యానికి చకితుడైపోయాడు. ఇది చాలా వింతగా ఉంది. ఈ రథం ఇలా కాలిపోవటానికి కారణం ఏమిటో చెప్పమని కృష్ణుని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు, ఈ రథం భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు వంటి మహనీయులు ప్రయోగించిన శక్తిమంతమైన బాణాగ్నికి ఎపుడో కాలిపోవలసింది. యుద్ధం ముగిసేవరకు నేను కాపాడాను. ఇప్పుడిలా కాలిపోవటానికి వదిలి పెట్టాను, అన్నాడు.సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణుడు రథ సార థిగా ఉండటం, రథ ధ్వజంపై హనుమంతుడు కొలువై ఉండటం వల్ల, వారి దైవిక శక్తి వల్ల దివ్యాస్త్రాల ప్రభావం రథాన్ని ఏమీ చేయలేకపోయింది. కృష్ణుడు దిగిన వెంటనే రథం కాలి బూడిదైపోయింది. నీవు అనుక్షణం మమ్మల్ని కాపాడుతూ ఉండకపోతే ఏమై ఉండేవాళ్లమో అన్నాడు ఇది విన్న ధర్మరాజు. కృష్ణుడు ఏ వైపు ఉంటే అటే జయం ఉంటుందని వ్యాసుడు ఎప్పుడో చెప్పాడని కృష్ణునికి భక్తితో నమస్కరించాడు. శ్రీకృష్ణుని అండదండలు ఎప్పుడూ ఉండటం వల్లనే పాండవులు విజయాలు సాధించారు.– డా. చెంగల్వ రామలక్ష్మిఇదీ చదవండి: యుగయుగాలకూ శుభదినమిది -
యుగయుగాలకూ శుభదినమిది
అత్యంత ప్రాచీన కాలంలో దసరా కేవలం ఒక మతపరమైన పండగలా కాకుండా ప్రకృతి ఆరాధనగా మహావీరుల పరాక్రమ ప్రదర్శనగా, రాజ్యాల దిగ్విజయ యాత్రలకు శుభారంభ సూచికగా జరుగుతూ వచ్చింది. ప్రాచీన గ్రంథాల ప్రకారం చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా విజయదశమి పర్వదినాన్ని దేశవిదేశాలలో జరుపుకొంటున్నాము. ప్రాచీన మధ్య యుగాలలో భారత దేశాన్ని పరిపాలించిన రాజులు దసరాను అత్యంత వైభవంగా, అధికారికంగా నిర్వహించేవారు.విజయనగర సామ్రాజ్యం దక్షిణ భారత దేశంలో దసరా వేడుకలకు పెట్టింది పేరు. రాయలకాలంలో ‘మహా నవమి దిబ్బ’ కేంద్రంగా పదిరోజులపాటు దసరావేడుకలు అంబరాన్నంటేలా జరిగేవని చరిత్ర చెబుతోంది. ఆ కాలంలో ఏనుగుల ప్రదర్శనలు, మల్లయుద్ధాలు, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు అద్భుతంగా ఉండేవని పర్షియన్ రాయబారి అబ్దుల్ రజాక్ వంటి విదేశీ యాత్రికులు తమ రచనల్లో చెప్పారు. విజయనగరరాజుల సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తూ క్రీ. శ. 1610లో రాజా వొడయార్ శ్రీ రంగ పట్నంలో మైసూరు దసరా ఉత్సవాలను ప్రారంభించారు. ప్రాచీనకాలం నాటి ఆ రాజసం నేటికీ చాముండేశ్వరీదేవి ఊరేగింపులో మనకు కనువిందు కలిగిస్తోంది.కృతయుగంలో...కృతయుగం(సత్య యుగం), త్రేతాయుగం, ద్వాపర యుగాలు గడచి, నేటి కలియుగంలో దసరా మహోత్సవాలు వైభవోపేతంగా జరుగుతున్నాయి. మన దేశంలోనూ, ప్రపంచంలోని పలు దేశాల్లోనూ కన్నుల పండుగగా జరగడం మనం చూస్తున్నాం.కృతయుగంలో మహిషాసురుడనే మహారాక్షసుడు తన ఘోర తపోఫలంగా బ్రహ్మదేవుడు తనకిచ్చిన వరాలతో మదమెక్కి దేవతల్ని, మునులను పీడించేవాడు. అతడిని అంతం చేయడానికి బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు, ముక్కోటి దేవతల శక్తులన్నీ ఏకమై, ఒకే ఒక మహాశక్తి దుర్గగా అవతరించింది. ఆ అమ్మవారే ఆశ్వీయు జశుద్ధ పాడ్యమినుండి తొమ్మిది రాత్రులు మహిషాసురుడితో భీకరమైన యుద్ధం చేసి, ఆశ్వీయుజ శుద్ధ దశమి నాటి ఉదయం మహిషాసురుడిని వధించి ముల్లోకాలకు శాంతిని చేకూర్చింది. విజయాన్ని తెచ్చిన పదవరోజున పండగ చేసుకోవడం కృతయుగం నుంచే ప్రారంభమైంది.త్రేతాయుగంలో...త్రేతాయుగంలో శ్రీరామచంద్రుడు మహాపరాక్రమవంతుడైన రావణాసురుడిని సంహరించడానికి సంకల్పిం చాడు. లంకానగరంలో ఉన్న సీతాదేవి ని రక్షించడానికి శ్రీరాముడు లక్ష్మణ సమేతంగా వానర సైన్యంతో కలిసి వెళ్లి, రావణాసురుడిపై యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. లంకపై దాడిచేయడానికి ముందుగా శ్రీరాముడు దేవీ నవరాత్రులు దీక్షను ఆచరించి దుర్గాదేవి అనుగ్రహాన్ని పొందా డని పురాణాలు చెబుతాయి. ఆ యుగంలో శ్రీరాముడు రావణాసురుని సంహరించి విజయాన్ని సాధించింది విజయదశమి నాడేనని రామాయణం చెబుతోంది. అందుకే ఈ రోజును చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఉత్తరభారత దేశం లో ‘రామలీలా ‘ఉత్సవాలను అనందోత్సాహాలతో నిర్వహించి, రావణాసురుని దిష్టి బొమ్మ’లను దహనం చేస్తారు.ద్వాపర యుగంలో... ద్వాపరయుగంలో పాండవులు తమ 12 ఏళ్ళ వనవాసం, ఒక ఏడాది అజ్ఞాతవాసం ముగించుకొని శమీ వృక్షం (జమ్మిచెట్టు) పైన దాచివుంచిన తమ ఆయుధాలను తిరిగి తీసుకొన్న రోజు కూడా విజయదశమే. ఆయుధాలను ధరించి వారు విజయాన్ని సాధించారు. దసరానాడు శమీపూజ, ఆయుధపూజ ఆచారం అప్పటి నుంచీ స్థిరపడింది. మహాభారత ఘట్టం ప్రకారం దసరా పండగల్లో అలా ఆయుధ పూజ, జమ్మిచెట్టుకు ప్రదక్షిణ అంతర్భాగమయ్యాయి.బౌద్ధులకు...విజయ దశమి బౌద్ధులకు అత్యంత పవిత్రమైన రోజు. దీనిని ఆ మతస్తులు ‘అశోక విజయ దశమి’ గా పాటిస్తారు. కళింగయుద్ధంలో జరిగిన రక్తపాతాన్ని కళ్లారా చూసిన మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడు ఆ తరువాత జీవితంలో శాంతిమార్గాన్ని ఎంచుకొని విజయదశమి పర్వదినంనాడే బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు. అది చరిత్ర. దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలో నివసించే బౌద్ధమతస్తులు ఈ రోజును ‘ధమ్మ చక్ర ప్రవర్తన్ దివస్‘గా లేదా ‘అశోక విజయ దశమి‘గా ఉత్సవం చేసుకుంటారు. పెద్ద ఎత్తున ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు. ప్రార్థనలు చేస్తారు.సిక్కులకు...సిక్కుల పదవ గురువైన గురు గోవింద్ సింగ్ జీ దసరా పండుగకు గల ‘చెడుపై మంచి సాధించిన విజయ’ మనే భావనను గౌరవించారు. జలూమ్ (అన్యాయం)పై పోరాడటానికి ఆయన దసరా పర్వదినాన్ని అందరికీ శక్తినీ, ధైర్యాన్ని ప్రదర్శించే రోజుగా ఎంచుకున్నారు.జైనులు కూడా...జైన రామాయణం ప్రకారం ‘జైన పద్మపురాణం’లో శ్రీరామచంద్రమూర్తిని ఎనిమిదవ బలదేవుడిగా కీర్తిస్తూ, ఆయన రావణుడిపై సాధించిన విజయాన్ని సాధించిన రోజుగా విజయోత్సవం జరుపుకుంటారు. జైనులు ఈ పర్వదినం నాడు శాంతినీ, అహింసను ప్రబోధిస్తూ ప్రత్యేక పూజలు, అర్చనలు చేస్తారు.ముస్లింలు, క్రైౖస్తవులు ఈ పండుగను మత పరంగా జరుపుకోకపోయినా, భారతదేశంలో శతాబ్దాలుగా వున్న సహజీవన సంస్కృతి దృష్ట్యా, ఈ మహోత్సవాల్లో భాగస్వాములౌతారు. ఉత్తర భారత దేశంలో ‘రామ లీల’ నాటకాలకోసం ముస్లిం కళాకారులు రావణుడి కుష్బొమ్మలను తయారు చేయడం, నాటకాలలో పాత్ర లు వేయడం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.మైసూరులో అందరికీ...అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని ఆర్జించిన మైసూర్ దసరా మహోత్సవాలను, హిమాచల్ ప్రదేశ్కు చెందిన ‘కులు’ దసరా ఉత్సవాలను ఒక మతపరమైన పండగలాగా కుండా, రాష్ట్రసాంస్కృతిక ఉత్సవాలు(స్టేట్ ఫెస్టివల్)గా నిర్వహిస్తున్నారు. వీటిలో అన్నిమతాల ప్రజలు ఊరేగింపులు చూస్తూ, ఉత్సవ ప్రదర్శనలలో పాల్గొంటూ ఆనందిస్తారు. వివిధ దేశాల్లో ఈ పండుగను అనేకరీతుల్లో జరుపుకొంటున్నారు. ఇండోనేషియాలోని బాలి, జావా ద్వీపాల్లో దసరా పండగ సంస్కృతి సర్వత్రా కనిపిస్తుంది. విజయదశమి రోజుల్లో రామాయణ గాధనుప్రతిబింబించే అద్భుతమైన షాడో పప్పెట్రీ (తోలు బొమ్మ లాటలు), సాంప్రదాయ రామాయణ నృత్యనాటకాలను ప్రదర్శిస్తారు. కరేబియన్ దేశాలని పిలవబడే ట్రినిడాడ్, గయానా, సరినామ్ దేశాల్లో శతాబ్దాల క్రితమే స్థిరపడిన హిందూ సంతతి వారు దసరా సంస్కృతిని కాపాడుకుంటూ వైభవంగా జరుపుకుంటున్నారు. ఉత్తర భారతదేశాన్ని పోలి ఉండేలా వీరు బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ‘రామ్ లీలా’ నాటకాలను ప్రదర్శిస్తారు. పండగ చివరి రోజున భారీ ఎత్తున రావణాసురుని ‘కుష్బో బొమ్మను’ తయారు చేసి దహనం చేస్తారు.ఇండోనేషియాలో ఒక తెల్లటి వస్త్రం వెనుక లైట్ వేసి, ఆ కాంతిలో తోలు బొమ్మల నీడలు తెరపై కనిపించేలా ప్రదర్శిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనను నిర్వహించే కళాకారుడిని దలాంగ్ అంటారు. అతనొక్కడే వందలాది పాత్రలకు వేర్వేరు గొంతులతో హాస్యభరితంగా డైలాగులు చెబుతూ కథను రక్తి కట్టిస్తాడు. ఈ రామాయణ ప్రదర్శన జరుగుతున్నంతసేపూ వెనుక నుంచి ‘గమేలాన్’ అనే ఇండో నేషియా సంప్రదాయ సంగీతవాద్యబందం ఉద్వేగంతో సంగీతాన్ని వినిపిస్తూ వుంటుంది.శ్రీరాముని జననం, సీతాపహరణం, హనుమంతుని లంకా దహనం, రావణ సంహారం వంటి రామాయణ కీలక ఘట్టాలను ఇండోనేషియా స్థానిక సంస్కృతి, హాస్యపాత్రలతో రాత్రంతా (సెమార్, గారాంగ్ మొ. నవి.) మిళితం చేసి ప్రదర్శిస్తారు.– శిష్ట్లా నాగేశ్వరరావు, సీనియర్ పాత్రికేయులు -
కూరగాయలు, పండ్లతో ప్రత్యక్షమైన అమ్మవారు.. దుర్గమాసుర సంహారం!
పూర్వం దుర్గముడు అనే అసురుడు ఉండేవాడు. అతడు హిరణ్యాక్షుడి వంశంలో రురుడు అనేవాడికి పుట్టాడు. దుర్గముడు పరమ క్రూరుడు. దేవతల బలమంతా వేదాలలో ఉంటుంది. దేవతలను అణచాలంటే, ముందుగా వేదాలను నాశనం చేయాలని తలచి, బ్రహ్మదేవుడి కోసం తపస్సు చేశాడు. ఏళ్ల తరబడి ఘోరమైన తపస్సు కొనసాగించాక ఒకనాడు బ్రహ్మదేవుడు అతడికి ప్రత్యక్షమై, వరం కోరుకోమన్నాడు.‘బ్రహ్మదేవా! వేదాలను, ముల్లోకాలలో ఉన్న బ్రాహ్మణులకు తెలిసిన మంత్రాలను నాకు స్వాధీనం చెయ్యాలి. దేవతలను జయించాలనే బలం ఇవ్వాలి’ అని కోరుకున్నాడు. బ్రహ్మదేవుడు ‘తథాస్తు’ అని పలికి అంతర్ధానమయ్యాడు.అప్పటి నుంచి బ్రాహ్మణులకు వేదాలు దూరమయ్యాయి. వారికి మంత్రాలు స్ఫురణకు రావడం మానేశాయి. యజ్ఞయాగాదులు నిలిచిపోయాయి. దేవతలకు హవిర్భాగాలు అందక నీరసించిపోయారు. ఇదే అదనుగా తలచి, దుర్గముడు స్వర్గంపై దండెత్తాడు. అతడి ధాటికి దేవతలు పలాయనం చిత్తగించి, అడవుల్లో తలదాచుకున్నారు. దుర్గముడు స్వర్గాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. హోమాలు జరగక వర్షాలు నిలిచిపోయాయి. భూలోకమంతా కరవు కాటకాలతో అల్లాడసాగింది. దిక్కుతోచని పరిస్థితిలో అడవుల పాలైన దేవతలందరూ జగన్మాత ఆరాధన ప్రారంభించారు. మరోవైపు, బ్రాహ్మణులందరూ కూడబలుక్కుని, హిమాలయాలకు వెళ్లి, జగన్మాత అర్చనను ప్రారంభించారు.బ్రాహ్మణుల శ్రద్ధాభక్తులకు సంతృప్తి చెందిన జగన్మాత వారి ముందు ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె చేతులలో కాయగూరలు, పండ్లు ఉన్నాయి. అమ్మవారి దయానయనాల నుంచి ధారలుగా వర్షం కురిసింది. లోకాలు హర్షించాయి. నదీ నదాలు, వాపీ కూప తటాకాలు నీటితో నిండాయి. అడవుల్లో కొండకోనల్లో దాక్కున్న దేవతలందరూ బిలబిలమంటూ వచ్చి, అక్కడకు చేరుకుని, బ్రాహ్మణులతో గొంతు కలిపి జగన్మాతను స్తుతించారు. దుర్గమాసురుడి నుంచి వేదాలను తెచ్చి, రక్షించమని ప్రార్థించారు.జగన్మాత ప్రసన్నురాలైంది. తన చేతుల్లో ఉన్న కూరగాయలను, పండ్లను అందరికీ పంచిపెట్టింది. పశుపక్ష్యాదులకు కూడా కావలసిన ఆహారాన్ని అందించింది. దేవతలు, విప్రులు జగన్మాతను ‘శాకంబరీ’ అంటూ స్తుతించారు. సురనరాదులు సహా ప్రాణికోటి కోలాహలం దుర్గమాసురుడికి వినిపించింది. బయట ఏం జరుగుతోందో కనుక్కోమని తన భటులను పంపాడు. వారు తిరిగి వచ్చి, తాము చూసినదంతా చెప్పారు.అడవుల్లో దాక్కున్న దేవతలు బయటకు వచ్చి, కోలాహలం చేస్తున్నారని తెలుసుకోగానే దుర్గముడిలో ఆగ్రహం పెల్లుబికింది. వెంటనే ఆయుధాలను అందుకుని, సైన్యాన్ని వెంటపెట్టుకుని యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.దైవసైన్యం దుర్గముడి రాక్షససేనను ఎదిరించింది. దేవతలకు, రాక్షసులకు హోరాహోరీ పోరు మొదలైంది. దేవతలకు తోడుగా విప్రసమూహం కూడా యథాశక్తి యుద్ధంలో పాల్గొంది. రాక్షస సేనల ధాటికి దేవ మానవ సమూహాలు తాళలేకపోయాయి. ‘త్రాహి త్రాహి’ అంటూ వారంతా జగన్మాత వద్దకు పరుగులు తీశారు. జగన్మాత వారి చుట్టూ తేజోమయ రక్షణ వలయాన్ని కల్పించింది. తానే స్వయంగా ఆయుధాలు పూని రణరంగానికి చేరుకుంది.దుర్గముడు తన రథాన్ని నేరుగా జగన్మాత రథానికి ఎదురుగా నిలిపి శర పరంపర గుప్పించాడు. జగన్మాత వాటిని తన బాణాలతో తిప్పి కొట్టింది. వారి ద్వంద్వ యుద్ధం తారస్థాయికి చేరుకుంది. జగన్మాత శరీరం నుంచి ఒకేసారి అనేక శక్తి రూపాలు ఆవిర్భవించాయి. బాల, త్రిపుర, భైరవి, తార, బగళ– ఇలా ఉద్భవించిన అనంత శక్తులు ఆయుధాలు ధరించి, రాక్షససేనపై విరుచుకుపడ్డాయి. రెప్పపాటులోనే రాక్షససేనను తుదముట్టించాయి.తనతో పోరు సాగిస్తున్న దుర్గముడిపైకి జగన్మాత ఒకేసారి పదిహేను బాణాలను గుప్పించింది. దుర్గముడు నాలుగే నాలుగు బాణాలు ప్రయోగించి, వాటిని ఖండించాడు. జగన్మాత ఉగ్రురాలైంది. ఈసారి నాలుగు బాణాలను ప్రయోగించింది. వాటిలో రెండు బాణాలు దుర్గముడి కన్నులను పొడిచాయి. మరో రెండు అతడి చేతులను ఖండించాయి. జగన్మాత మరో ఐదు బాణాలను ప్రయోగించి, దుర్గముడి గుండెలను చీల్చివేసింది. అతడు హాహాకారాలు చేస్తూ నేలకొరిగాడు. దుర్గముడి మరణంతో ముల్లోకాలూ శాంతించాయి. విప్రులు, దేవతలు జగన్మాతను కీర్తిస్తూ స్తోత్రగానం చేశారు. దుర్గముడి నుంచి తనలోకి తేజోరూపంలో ప్రవేశించిన వేదాలను జగన్మాత తిరిగి విప్రులకు అందించింది. ‘నన్ను నిత్యం పూజించండి’ అని పలికి అంతర్థానమైంది.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..అమ్మవారి ఆలయాల్లో రకరకాల నైవేద్యాలను భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తుంటారు. వీటిలో ఎక్కువగా కదంబం, పులిహోర, గుడాన్నం, దధ్యోదనం వంటివి ఉంటాయి. మహారాష్ట్రలోని మాహుర్లో ఉన్న రేణుకాదేవి శక్తిపీఠంలో మాత్రం మిగిన శక్తిపీఠాలకు భిన్నంగా ‘విడతాంబూల’ నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. దీనినే భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తారు. తమలపాకులు, గుల్కంద్, సోంపు గింజలు, ఏలకులు, లవంగాలు కాచు, సున్నం, నువ్వులు, కొబ్బరికోరు వంటివి నూరి, తమలపాకుల మధ్యపెట్టి ఇస్తారు. రేణుకాదేవి ఒకనాడు విష్ణుమూర్తికి కలలో కనిపించి, తనకు ‘విడతాంబూల’ నైవేద్యం సమర్పించమని అడిగిందట! అప్పటి నుంచి ఇదే నైవేద్యం సమర్పించడం ఆనవాయితీగా మారిందని స్థలపురాణ కథనం.ఇదీ చదవండి: మండపం ముందు శివతాండవం! -
మండపం ముందు శివతాండవం!
రాజస్థాన్లోని ‘హవా మహల్’ స్ఫూర్తితో సిలిగురిలోని శక్తిఘడ్ పూజా కమిటీ వినూత్నమైన దుర్గాపూజ మండపాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. 50 అడుగుల ఎత్తు, 80 అడుగుల వెడల్పుతో ఈ మండపాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. శివతాండవం లేజర్ షో ఈ మండపానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. మహిషాసుర మర్దిని ఘట్టం లేజర్ షోలో ఉంటుంది. ‘మీరు రాజస్థాన్లోని హవా మహల్ చూడకపోయినా ఫరవాలేదు. మా మండపానికి వస్తే చూసినట్లే! శివతాండవ లేజర్ షో మీరు ఎప్పుడూ మరిచిపోలేరు’ అంటున్నారు పూజా కమిటి ప్రతినిధులు. -
చక్షుదాన్
చక్షుదాన్ అనేది బెంగాలీ సంప్రదాయంలోని పవిత్ర ఆచారం. ఈ సంప్రదాయంలో భాగంగా దుర్గాదేవి విగ్రహానికి మొదటిసారిగా కళ్లకు రంగులు వేస్తారు. మట్టి శిల్పంలోకి దైవిక జీవాన్ని, చైతన్యాన్ని ప్రవేశపెట్టే ప్రక్రియగా దీన్ని భావిస్తారు.→ వయోవృద్ధ శిల్పికి మాత్రమే కళ్లకు రంగులు వేయడానికి అనుమతి ఉంటుంది → పురోహితులు 108 సార్లు పవిత్ర బీజ మంత్రాలను జపిస్తుండగా నిర్దిష్టమైన క్రమంలో రంగులు వేస్తారు → మొదట మూడవ కన్ను గీస్తారు. ఆ తరువాత ఎడమ కన్ను, చివరగా కుడి కంటికి రంగులు వేస్తారు → సాధారణ రంగులు, బ్రష్లకు బదులుగా నెయ్యి పూసిన బిల్వ పత్రాన్ని కాల్చి తయారుచేసిన కాటుకను, బిల్వపత్రం కాండాన్ని బ్రష్గా ఉపయోగిస్తారు → మసక వెలుతురు ఉన్న లేదా చిన్న దీపపు కాంతి వెలుగులో ఈ ప్రక్రియ నిర్వహిస్తారు. -
అమ్మే దుర్గమ్మ!
‘ఆడపిల్ల ఆనందంగా ఉండాలి...సేఫ్గా ఉండాలి...అనుకున్నది సాధించాలి...ఆత్మవిశ్వాసంతో ఉండాలి...’పన్నెండేళ్ల చిన్నారి నక్షత్ర అంటున్న మాటలివి. ఇంత చిన్న వయసులో పెద్ద మాటలే చెప్పింది. దానికి కారణం తల్లి రిజీనా చెప్పిన మాటలు తన మనసులో బలంగా నాటుకుపోవడమే. మామూలుగా అమ్మాయిలకు ‘నాన్న’ పక్కన ఉంటే ‘బలం’. కానీ నక్షత్ర తండ్రి తిరిగి రాని లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. ‘ఆ ప్లేస్ని ఎవరూ రీప్లేస్ చేయలేరు. కానీ మా అమ్మ ఇచ్చే సపోర్ట్ అంతా ఇంతా కాదు... ఆ దుర్గా మాత మనందరికీ బలం... నాకు ఆ అమ్మ... మా అమ్మ ఇద్దరూ బలమే’’ అంటోంది నక్షత్ర. ‘ఇరుముడి’ సినిమాలో మెరిసిన ఈ బాల నటి ‘సాక్షి’తో ఇంకా చాలా విషయాలు పంచుకుంది.లాస్ట్ ఇయర్ దసరాకి, ఈ ఇయర్కి నా లైఫ్లో చాలా మార్పొచ్చింది. ఈ ఒక్క సంవత్సరంలోనే ఆర్టిస్ట్గా నేను చాలామందికి దగ్గరయ్యాను. ఎంతోమంది అభిమానం దక్కడం నిజంగా చాలా ఆనందంగా ఉంది. ఇక దసరా పండగ అంటే ఇక్కడ (తెలుగు) ఉన్నంతగా కేరళలో ఉండదు. కానీ ఆ ఫెస్టివల్ వైబ్ బాగుంటుంది. అందరికీ దసరా శుభాకాంక్షలు.అమ్మకి థ్యాంక్స్ చెప్పాలినా లైఫ్లో నాకు మా అమ్మే ఇన్స్పిరేషన్. ‘డోంట్ గివ్ ఆప్ నక్షత్ర’ అంటుంది. స్ట్రాంగ్గా ఉండాలని, కాన్ఫిడెంట్గా ఉండాలని చెబుతుంది. ఆ మాటలు వింటే ఎంత కష్టమైనా పడాలనేంత ఎనర్జీ వచ్చేస్తుంది. స్కూల్, షూటింగ్స్తో మా అమ్మతో ఈ మధ్య ఎక్కువ టైమ్ స్పెండ్ చేయడంలేదు. ఒక రోజంతా పూర్తిగా అమ్మతోనే ఉండాలని, మంచి మెమరీస్ని క్రియేట్ చేసుకోవాలని ఉంది. అలాగే నాకోసం అమ్మ చేసేదంతా చూస్తుంటే ‘థ్యాంక్స్’ చెప్పాలనిపిస్తుంది.నాన్న స్థానం చాలా ప్రత్యేకంమా నాన్న జ్ఞాపకాలను మరచిపోలేను. నా మనసులో ఆయన స్థానం చాలా ప్రత్యేకం. అయితే నాన్న చనిపోయాక అంతా తానే అయి, నన్ను, తనను చూసుకుంటోంది మా అమ్మ. నా కోసం తను చాలా స్ట్రాంగ్గా ఉంటోంది. మా అమ్మని చూస్తే చాలా ప్రౌడ్గా ఉంటుంది. నాకైతే అమ్మ పక్కన ఉంటే ఏ దిగులూ ఉండదు.. చాలా సేఫ్గా ఉన్నాననే ఫీలింగ్ కలుగుతుంటుంది. ఎంత గారాభంగా చూసుకుంటుందో అంతే బాగా గైడ్ చేస్తుంది.ఆర్మీలో చేరాలన్నది నా కలనాకు సినిమాల్లో నటించడం ఇష్టం. అయితే వేరే కల కూడా ఉంది. వీలైతే పైలట్ అవ్వాలని, ఆర్మీలో చేరాలన్నది నా డ్రీమ్. ఎత్తుకు ఎగరడం, ప్రపంచాన్ని అన్వేషించడం వంటి ఆలోచనలు నాకు చాలా ఇష్టం. ఆర్మీ ఆఫీసర్స్ చాలా ధైర్యంగా, ఎంతో క్రమశిక్షణగా ఉంటారు. వాళ్ల గురించి విన్నప్పుడల్లా పెద్దయ్యాక ఆర్మీ ఆఫీసర్ అయిపోవాలనిపిస్తుంది. ఆర్మీలో చేరి, మంచి పనులు చేయాలని, నా గురించి నా ఫ్యామిలీ, మన దేశం చాలా ప్రౌడ్గా ఫీలవ్వాలని అనుకుంటుంటాను.ఎడ్యుకేషన్ని గిఫ్ట్గా ఇస్తా!వేరే అమ్మాయిలకు గిఫ్ట్ ఇచ్చే చాన్స్ వస్తే... చదువుకోడానికి హెల్ప్ చేస్తాను. ఎందుకంటే ఎడ్యుకేషన్ అనేది ఎవరికైనా చాలా ఇంపార్టెంట్. అది బెస్ట్ గిఫ్ట్ అనుకుంటాను. అలాగే ‘నువ్వు అమ్మాయివి కాబట్టి నీ డ్రీమ్స్ని లిమిట్ చేసుకోనక్కర్లేదు’... అందరి అమ్మాయిలకు నేను చెప్పేది ఇదే. మా అమ్మ చెప్పినదే నేను మీకు చెబుతున్నాను. నాకు యాక్టింగ్, ఫ్లయింగ్, ఆర్మీ... ఇలా చాలా కలలు ఉన్నాయి. వేరే అమ్మాయిలకు వేరే ఉండొచ్చు. ఆ డ్రీమ్ని ఫుల్ఫిల్ చేసుకోవడానికి వెనకాడకూడదు. ప్రతి అమ్మాయీ చదువుకోవాలి...అది వాళ్ల హక్కు. ఆ రైట్ని ఎవరూ కాదనకూడదు. అలాగే తన చైల్డ్హుడ్ చాలా హ్యాపీగా ఉండాలి. చిన్న వయసులోనే భయపెట్టేస్తే ఎప్పటికీ భయం వెంటాడుతుంది. తనన కలలను ఫాలో అయ్యే స్వేచ్ఛ ఇవ్వాలి. ఈ వరల్డ్లో ప్రతి అమ్మాయికీ హ్యాపీగా, సేఫ్గా, సక్సెస్ఫుల్గా, కాన్ఫిడెన్స్గా ఉండే హక్కు ఉంది.అప్పుడు నేను సూపర్ గర్ల్ని!ఎక్కడికైనా వెళ్లినప్పుడు నాకు చాలా భయం వేస్తుంటుంది. అలాగే ఆర్టిస్ట్గా చాలెంజెస్ ఉంటాయి. ఇంకా చాలా విషయాల్లో చాలా సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. నేను కాన్ఫిడెంట్గా నా భయాలను ఓవర్కమ్ చేసిప్పుడు నాకు నేనుగా ‘సూపర్ గర్ల్’లా ఫీలవుతాను. – డి.జి. భవాని -
కొత్తగా... మా దుర్గా
ఈ ఏడాది దుర్గాపూజ కోసం ప్రఖ్యాత సైకత శిల్పి సుదర్శన్ పట్నాయక్ ఇసుకను మాత్రమే కాదు కూరగాయలు, పండ్లను కూడా ఉపయోగించారు. పది రకాల పండ్లు, ఇరవై రెండు రకాల కూరగాయలతో రూపొందించిన ‘మా దుర్గా’ సైకత శిల్పం విశేషంగా ఆకట్టుకుంటోంది.‘పండుగ సమయంలో కళాకారులు అమ్మవారిని వివిధ రూపాల్లో చిత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. నాది కూడా అలాంటి ప్రయత్నమే. అమ్మవారిని ప్రత్యేక రూపంలో ప్రదర్శిస్తూ, కళాకృతిని మించిన సందేశాన్ని అందించడమే నా ఉద్దేశం’ అంటున్నారు సుదర్శన్ పట్నాయక్. -
కార్ఘరా దుర్గాపూజ
ఒడిశా రాష్ట్రం బాలసోర్ జిల్లాలోని బారాబతిలో నివసిస్తున్న కార్ కుటుంబం ‘ఘట పూజ’ అనే 227 ఏళ్ల పురాతన సంప్రదాయాన్ని నేటికీ పాటిస్తోంది. అత్యంత పురాతనమైన ఈ దుర్గ పూజను ‘కార్ఘరా దుర్గా పూజ’ అని పిలుస్తారు. కార్ కుటుంబ పూర్వీకులు పశ్చిమ బెంగాల్లోని మాయాపూర్, మార్ద్వాన్ నుంచి బారాబతికి వలస వచ్చారు.కార్ వంశానికి చెందిన పంచాన్ కార్ సముద్ర వాణిజ్యంలోకి అడుగు పెట్టాడు. ఆ వ్యాపారం దినదినాభివృద్ధి చెందింది. ఇండోనేసియా, మయన్మార్లకు విస్తరించింది. తమకు అపారమైన సంపదను ఇచ్చిన అమ్మవారికి కృతజ్ఞతగా, దేవిబది బంగ్లాలో అమ్మవారికి ప్రతీకగా కలశాలను ఉపయోగించి ‘ఘట పూజ’ మొదలుపెట్టారు కార్ వంశానికి చెందిన వారు. కాలక్రమంలో చుట్టు పక్కల వాళ్లు కూడా ఈ ఆచారాన్ని పాటించడం మొదలుపెట్టారు.‘మేము అమ్మను మా కుమార్తెగా, మహాదేవుడిని అల్లుడిగా భావించి పూజిస్తాం’ అని చెబుతుంటారు కార్ వంశీయులు. దశమినాడు దుర్గాదేవికి వీడ్కోలు పలికేటప్పుడు కార్ కుటుంబం ఆమెకు కుంకుమ పెట్టి, మిఠాయిలు సమర్పించి, వచ్చే ఏడాది తిరిగి రమ్మని ఆహ్వానిస్తారు. ‘ఘట పూజ’ను ఏడుతరాలను ఏకం చేసిన విశిష్ట సంప్రదాయంగా భావిస్తారు. -
చిన్నారుల చేత రావణుడు...
దసరా అంటే రావణ దహనం. కాని ఉత్తరప్రదేశ్లోని పిల్లలకు మాత్రం రంగురంగుల బొమ్మలతో వారి ప్రతిభ చాటే సమయం! ప్రతాప్గఢ్లో 250 మంది చిన్నారులు తమ చేతులతో రావణుడి ప్రతిమలను తయారు చేసుకుని పండుగను ప్రత్యేకంగా జరుపుకున్నారు. తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరిని లేదా ఇద్దరినీ కోల్పోయిన ఈ పిల్లలకు ఆనందాన్ని పంచేందుకు నిర్వహించిన ఈ కార్యక్రమం అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. మిషన్ శక్తి ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో చిన్నారులు మూడు అడుగుల రావణుడి బొమ్మలను తయారు చేసి, వాటికి రంగులు అద్ది అలంకరించారు. రావణ దహనం కోసం విల్లు, బాణాలు వంటి పండుగకు సంబంధించిన వస్తువులనూ రూపొందించారు. తమ చేతులతో బొమ్మలు తయారు చేసుకుంటూ సృజనాత్మకతను చాటుకున్నారు. -
బొమ్మ కాదు అమ్మే!
ఆమె చేతి స్పర్శతో మట్టి, ఫైబర్ గ్లాస్, సిమెంట్... మొదలైన నిర్జీవ పదార్థాలు ప్రాణం పోసుకుంటాయి. దుర్గాదేవితోపాటు దేవీదేవతల రూపాలై పూజలు అందుకుంటాయి. ఆమె పేరు దీపికా పాల్. గౌహతి నివాసి. గత పన్నెండు సంవత్సరాలుగా దుర్గామాత విగ్రహాలను తయారు చేస్తోంది. దేవతల విగ్రహాలలో దీపిక కళాప్రతిభ మాత్రమే కనిపించదు. ఆమె కఠోర శ్రమ, జీవితంలో చేసిన సుదీర్ఘ పోరాటం ప్రతిఫలిస్తాయి...దేవతల విగ్రహాల తయారీ అనేది దీపికాపాల్కు జీవనోపాధి మార్గం కంటే ఎక్కువ. అది తనకు కుటుంబ వారసత్వం. తండ్రి జ్ఞాపకాల ఆత్మీయ పలకరింపు. తన కష్టానికి దొరికిన విలువైన ప్రతిఫలం. తండ్రితోపాటు కుటుంబ సభ్యులు దుర్గామాత విగ్రహాలను తయారు చేస్తుంటే దగ్గరగా నిల్చొని ఆసక్తిగా చూసేది దీపిక. ఈ కళ భవిష్యత్లో తన వృత్తి అవుతుందని ఆ చిన్నారి ఎప్పుడూ ఊహించలేదు.కష్టం కాదు అదృష్టందీపికకు ఇద్దరు చెల్లెళ్లు. తండ్రి చనిపోవడంతో కుటుంబ బాధ్యతలను భుజాలకెత్తుకుంది. కష్టకాలంలో తండ్రి వృత్తిని చేపట్టింది. ‘దుర్గాదేవి విగ్రహాలను తయారు చేయడం నా అదృష్టంగా భావిస్తాను. సాధారణంగా విగ్రహాల తయారీ పని మగవాళ్లు చేస్తుంటారు. వాళ్లు చేయగలిగినప్పుడు ఆడవాళ్లు మాత్రం ఎందుకు చేయకూడదు అని నేను ఆలోచించాను. ఆ ఆలోచనే నన్ను దేవతల విగ్రహాల తయారీ పని మొదలు పెట్టేలా చేసింది. నేను మా కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించకపోతే ఈ కళ మా తండ్రితోనే అంతరించిపోయేది. ఈ పని ద్వారా నా తండ్రి పేరును నిలబెట్టినందుకు గర్వంగా ఉంది’ అంటుంది దీపిక.ఎంతో డిమాండ్!పురుషాధిక్యత ఎక్కువగా ఉండే విగ్రహాల తయారీ రంగంలో తనకంటూ ఒక స్థానాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి దీపిక నిరంతరం కష్టపడాల్సి వచ్చింది. తన తండ్రికి గతంలో కస్టమర్లుగా ఉన్నవారిని కలుసుకొని మాట్లాడి వారి నమ్మకాన్ని తిరిగి గెలుచుకోవాల్సి వచ్చింది.‘పురుషులు మాత్రమే విగ్రహాలను తయారు చేయగలరు’ అనే అపోహను తన అద్భుత కళానైపుణ్యంతో తిప్పికొట్టింది దీపిక.ఆమె తయారుచేసే విగ్రహాలకు డిమాండ్ పెరుగుతోంది. అస్సాం ముఖ్యమంత్రి హిమంత బిశ్వ శర్మ నివాసంలో జరిగిన ‘బసంతి పూజ’ కోసం దీపిక ఒక విగ్రహాన్ని తయారుచేసింది.‘దేవత విగ్రహాలను తయారుచేయడం నాకు వృత్తి మాత్రమే కాదు. నా కలలను సాకారం చేసుకోవడం. స్థానికులతో పాటు ఇతర ప్రాంతాల నుంచి కూడా నేను తయారుచేసే విగ్రహాల కోసం రావడం సంతోషంగా ఉంది’ అంటుంది దీపిక.పర్యావరణ స్పృహదీపికలో పర్యావరణ స్పృహ ఉంది. విగ్రహాల తయారీలో పర్యావరణహితమైన రంగులు, వస్తువులను మాత్రమే వాడుతుంది. దేవత విగ్రహాల నిమజ్జన ప్రక్రియ దీపికను భావోద్వేగానికి గురయ్యేలా చేస్తుంది.‘నిమజ్జన సమయం నాకు చాలా బాధాకరంగా ఉంటుంది. నా తల్లి నన్ను వదలి వెళ్లిపోతున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఒక తల్లి తన బిడ్డను చిన్నప్పటి నుండి ఎంతో ప్రేమతో, జాగ్రత్తగా పెంచినట్లే, నేను కూడా ప్రతి విగ్రహాన్ని ఎంతో ప్రేమతో, శ్రద్ధతో తయారుచేస్తాను’ అంటుంది దీపిక.దీపిక పడిన కష్టానికి దొరికిన అత్యున్నత బహుమతి... ఆమె చిన్న కుమార్తె నోటి నుంచి వచ్చిన మాట. ‘అమ్మా... నేను కూడా నీలాగే విగ్రహాలు తయారుచేస్తాను’. -
నవరాత్రి...వైరల్ ట్రెండ్
తమ ఫొటోలను సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లలో పోస్ట్ చేయడానికి సాధారణ కెమెరా ఫిల్టర్లకు బదులుగా గూగుల్ జెమిని, చాట్జీపీటిలాంటి ఏఐ ఇమేజ్ టూల్స్ను ఉపయోగిస్తున్నారు యూజర్లు. నవరాత్రి ఉత్సవకళ ఉట్టి పడేలా తమ ఫొటోలను తీర్చిదిద్దుకుంటున్నారు.మన ప్రాంప్ట్తో...‘ఆహా!’ అనిపించి సినిమాటిక్ ఫొటోగ్రాఫ్ను గుర్తు చేస్తాయి ఏఐ టూల్స్. ‘నవరాత్రి ఇమేజ్ను క్రియేట్ చేయండి’ అనే ఒకే ఒక ప్రాంప్ట్ ఇస్తే సరిపోదు. మీకు ఇష్టమైన దుస్తులు, ఆభరణాలు, లైటింగ్, భంగిమ, నేపథ్యం... మీరు కోరుకునే ఫొటో గురించి వివరించండి. రిఫరెన్స్ ఫొటో అప్లోడ్ చేసి దాన్ని ఎడిట్ చేయమని టూల్ని అడగవచ్చు. పండగ కళ ఉట్టి పడే కొత్త ఫొటోను సృష్టించవచ్చు.కొన్ని ప్రాంప్ట్లు→ ట్రాన్స్ఫామ్ మై రిఫరెన్స్ ఫొటో ఇన్ టూ ఏ సినిమాటిక్ నవరాత్రి నైట్ పోర్ట్రయిట్.→ డ్రెస్ మీ ఇన్ యాన్ ఎలిగెంట్ ఎంబ్రాయిడర్డ్ లెహంగా విత్ ట్రెడిషనల్ జువెలరీ→ క్రియేట్ ఏ వైబ్రెంట్, ఫొటోరియలిస్టిక్ ఫొటోగ్రాఫ్ ఆఫ్ మీ ఎంజాయింగ్ ఏ గర్భా నైట్, హోల్డింగ్ డెకోరేట్ దాండియా స్టిక్స్.→ ...ఈ ప్రాంప్ట్లను ఉపయోగించడానికి గూగుల్ జెమినీ, చాట్జీపీటి ఇమేజ్ జనరేషన్ ఫీచర్ని ఒపెన్ చేయాలి. మీ ఫొటోను అప్లోడ్ చేసి, ప్రాంప్ట్ పేస్ట్ చేయాలి.→ క్యాండిడ్ ఫొటోగ్రాఫీ, సినిమాటిక్ పోర్ట్రాయిట్, ఫ్యాషన్ ఎడిటోరియల్, సాఫ్ట్ గోల్డెన్–హవర్ లైటింగ్...మొదలైన ఫొటోగ్రఫీ స్టైల్స్ను ఎంచుకోవచ్చు.→ ఇమేజ్లో టూమచ్ చేంజెస్ కనిపిస్తే... రివిజన్ కోసం అడగవచ్చు. తద్వారా ఫేషియల్ ఫీచర్లు, ఎక్స్ప్రేషన్, స్కిన్ టెక్చర్...మొదలైనవి సహజంగా కనిపించేలా చేయవచ్చు.కోర్ ట్రెండ్స్– 9 డివైన్ లుక్స్ ఛాలెంజ్→ ఏఐ టూల్స్ను ఉపయోగించి సాధారణ సెల్ఫీలను నవ రాత్రుల కళతో తీర్చిదిద్దుతున్నారు నెటిజనులు. శైలపుత్రి నుంచి సిద్ధిదాత్రి వరకు నవరాత్రులలో ప్రతి రాత్రిని నిర్దిష్టమైన కలర్ కోడ్స్, థీమ్స్ జోడిస్తున్నారు.వర్చువల్ గర్భా నైట్ పోర్ట్రాయిట్స్→ అద్దాల కళతో మెరిసే చనియా చోళీలు లేదా ధోవతులు, సినిమాటిక్ లైటింగ్, నియాన్ లైట్లతో కూడిన బ్యాక్గ్రౌండ్లను వివరిస్తూ చాట్బాట్లకు ప్రాంప్ట్స్ ఇవ్వడం ద్వారా ప్రొఫెషనల్ ఫొటోషూట్లు బుక్ చేసుకోకుండానే అద్భుతమైన గర్భా, దాండియా నైట్ పోర్ట్రయిట్లను రూపొందిస్తున్నారు. -
దశకంఠుడి తొమ్మిది శిరస్సులు
మహారాష్ట్రలోని ఎల్లోరా గుహలలోని కైలాస దేవాలయం గుహ పదహారులో దొరికిన ఈ అద్భుత శిల్పం, రాష్ట్రకూట రాజు మొదటి కృష్ణుడి ఆధ్వర్యంలో ’సామాన్య శకం 8వ శతాబ్దంలో ఏకైక రాతి శిల నుండి చెక్కబడింది. ఇది లంకాధిపతి రావణుడిలోని ఒక అరుదైన, అత్యున్నత భక్తి భావాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. తన ఇరవై భుజాలతో కైలాస పర్వతాన్ని కదిలిస్తున్న అహంకారపూరిత రూపంలో అతన్ని చిత్రించిన మరో ప్రసిద్ధ శిల్పానికి ఇది పూర్తి వ్యతిరేకం. పరమశివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి రావణుడు చేసిన ఘోరమైన తపస్సే ఇక్కడ ప్రధాన అంశం. శిల్ప రచన రెండు విభిన్న భాగాలుగా నిర్మించబడింది. పై భాగంలోని దైవిక స్థలంలో చతురస్రాకార పీఠంపై ఒక పెద్ద దండాకార శివలింగం కేంద్రంగా ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. అది శివుని నిరాకార, అనంత తత్త్వానికి ప్రతీక. ఆ లింగం చుట్టూ అర్ధచంద్రాకారంలో అమర్చబడిన తొమ్మిది మానవ శిరస్సులు రావణుడు ఇప్పటికే నరికి పుష్పాలుగా సమర్పించిన తలలను సూచిస్తాయి. కింది భాగంలోని బలిదాన స్థలంలో రావణుడు లోతైన లొంగుబాటు, దృఢసంకల్ప భావంతో మోకాళ్లపై కూర్చున్న ఏకైక మానవాకారంలో కనిపిస్తాడు. అతను ఒక చేత్తో యజ్ఞఖడ్గాన్ని పట్టుకుని మరో చేత్తో తన చివరి పదవ తల జుట్టును గట్టిగా పట్టుకుని ఆఖరి త్యాగాన్ని పూర్తి చేయడానికి సిద్ధమవుతున్న నాటకీయ క్షణంలో శిల్పకారుడు అతన్ని స్థిరీకరించాడు. అతని ఇరువైపులా ఉన్న చిన్న పూజాకలశాలు ఈ చర్య ఒక పవిత్రమైన వైదిక యజ్ఞవిధానంలో జరుగుతోందని తెలియజేస్తాయి. ఈ శిల్పం వెనుక ఉన్న తాత్విక సంకేతాలు రెండు స్థాయిల్లో పనిచేస్తాయి. హిందూ తత్వశాస్త్రం ప్రకారం రావణుడి పది తలలు కేవలం శరీర అంగాలను మాత్రమే సూచించకుండా కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలతో పాటు మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తం, అహంకారం అనే పది ఇంద్రియాలకు మరియు భావాలకు ప్రతీకలు. వాటన్నింటినీ లింగం ముందు నరికివేయడం అంటే భౌతిక అహంకారాన్ని పూర్తిగా నశింపజేసి దైవంలో పూర్తి లీనత్వాన్ని పొండమే. మరో వివరణ ప్రకారం ఆ తలలు నాలుగు వేదాలపై మరియు ఆరు శాస్త్రాలపై అతనికి ఉన్న అపార పట్టును సూచిస్తాయి. వాటిని అర్పించడం అంటే సర్వ జ్ఞానాన్ని భగవంతుని పాదాల చెంత ఉంచడమే. పురాణ కథ ప్రకారం ఈ భక్తికి ముగ్ధుడైన శివుడు రావణుడికి చంద్రహాస అనే దివ్యఖడ్గాన్ని బహూకరించి నరికివేయబడిన తలలను తిరిగి ఇచ్చాడు. అదే రాజు తరువాత అహంకారంతో కైలాసపర్వతాన్ని ఎత్తడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు శివుడు పర్వతాన్ని తన పాదంతో నొక్కి అతనిని కింద బంధించాడు. ఆ ఘట్టమే ఈ ఆలయానికి దక్షిణ ద్వార మంటపం కింద ఉన్న ప్రసిద్ధ రావణానుగ్రహ శిల్పానికి ఆధారం. ఈ రెండు శిల్పాలను కలిసి చదివితే రావణుడి పూర్తి నైతికరూపం వెలుగులోకి వస్తుంది. ఆత్మబలిదానంతో అత్యున్నత వరాలను పొందిన భక్తుడు ఒకపక్కన ఉంటే అహంకారంతో దైవిక శిక్షను అనుభవించిన గర్విష్టుడు మరో పక్కన ఉంటాడు. ఒకే బసాల్ట్ శిలను పైనుండి కిందికి చెక్కి నిర్మించిన ఈ ఆలయంలోని ఈ ప్యానెల్ భారతీయ రాతి శిల్పకళా వైభవానికి, రాష్ట్రకూటుల నిర్మాణ దృష్టికి ఒక అత్యుత్తమ ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. – జి.బి. విశ్వనాథ, రిటైర్డ్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ ఇదీ చదవండి: ‘‘యా దేవీ సర్వభూతేషు ..’’ అమ్మవారి తత్వం అంటే.. -
‘‘యా దేవీ సర్వభూతేషు..’’: అమ్మవారి తత్వం అంటే
సమస్త ప్రాణుల్లో శక్తి రూపంలో ఉన్న దేవికి నమస్కారం అని అర్థం. ఈ ఒక్క΄పాదమే అమ్మవారి విశ్వరూపాన్ని మనకు తెలియజేస్తుంది. మనిషిలో ఆలోచించే శక్తి, పనిచేసే శక్తి, ప్రేమించే శక్తి, సృష్టించే శక్తి– ఇవన్నీ దైవశక్తి స్వరూపాలుగానే చూడవచ్చు. అందుకే ప్రతి జీవిని గౌరవించడం, ప్రకృతిని కాపాడటం, ఇతరుల పట్ల కరుణతో వ్యవహరించడం కూడా ఒక విధమైన అమ్మవారి ఆరాధనే.దుర్గాదేవి మనకు ధైర్యాన్ని ప్రసాదించే తల్లిగా, లక్ష్మీదేవి సంపదను, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే తల్లిగా, సరస్వతీదేవి విద్య, జ్ఞానాలకు ప్రతీకగా కొలువబడతారు. మనిషి జీవితానికి ధైర్యం, సంపద, జ్ఞానం– మూడూ అవసరమే. అయితే సంపదకు జ్ఞానం తోడైతేనే అది సద్వినియోగమవుతుంది. జ్ఞానానికి ధైర్యం తోడైతేనే అది ఆచరణలోకి వస్తుంది. అందుకే అమ్మవారి ఆరాధన మనిషి జీవితాన్ని సమగ్రంగా తీర్చిదిద్దే ఒక ఆధ్యాత్మిక మార్గంగా భావించవచ్చు.‘‘సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్థ సాధికే’’అమ్మవారు సర్వమంగళకరమైన తల్లి. మన జీవితంలోని శుభాన్ని, ధర్మాన్ని, మంగళాన్ని ప్రసాదించే శక్తి ఆమెదే అనే విశ్వాసం ఇందులో కనిపిస్తుంది.స్త్రీలోని శక్తిమన సంప్రదాయంలో తల్లిని, భార్యను, కుమార్తెను, గురుపత్నిని గౌరవించే ఆచారం ఉంది. ‘‘మాతృదేవోభవ’’ అని చెప్పిన సంస్కృతి మనది. ఒక కుటుంబాన్ని ప్రేమతో నడిపించడమే కాకుండా, కష్టకాలంలో కుటుంబానికి అండగా నిలిచే స్త్రీలో కూడా అమ్మవారి శక్తిని దర్శించవచ్చు. స్త్రీ అంటే బలహీనత కాదని, అవసరమైనప్పుడు ఆమె ధైర్యానికి, త్యాగానికి, సహనానికి, పోరాట స్ఫూర్తికి ప్రతిరూపం కాగలదని నవరాత్రి ఉత్సవం గుర్తుచేస్తుంది. అయితే స్త్రీని గౌరవించడం కేవలం నవరాత్రుల్లో కన్యాపూజ చేయడంతో పూర్తికాదు. ఆమెకు విద్య, స్వేచ్ఛ, భద్రత, గౌరవం కల్పించినప్పుడే అమ్మవారి తత్వాన్ని ఆచరించినట్లవుతుంది.బొమ్మల కొలువు – అంతరార్థంనవరాత్రుల్లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో బొమ్మల కొలువును ఏర్పాటు చేస్తారు. చిన్నారులు, పెద్దలు కలిసి బొమ్మలను అలంకరించి, పూజలు చేసి, స్నేహితులను ఆహ్వానిస్తారు. ఇది కేవలం వినోదం కాదు. తరతరాలుగా వస్తున్న సంస్కృతి, కళ, కుటుంబ బంధాలను తరువాతి తరానికి అందించే ఒక అందమైన మార్గం. అలాగే బతుకమ్మ వంటి పుష్పోత్సవ సంప్రదాయాలు కూడా ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తాయి. పూలను పూజించడం ద్వారా ప్రకృతిలోని అందాన్ని, జీవశక్తిని గౌరవించే భావన మనలో పెరుగుతుంది.అమ్మవారి చేతిలోని త్రిశూలం మన దుర్గుణాలను ఛేదించాలి. ఆమె అభయహస్తం మనకు ధైర్యాన్ని ఇవ్వాలి. ఆమె కరుణ మన హృదయాలను మృదువుగా చేయాలి. ఆమె జ్ఞానం మన జీవితాలకు వెలుగునివ్వాలి. అమ్మవారిని ఆలయం లో మాత్రమే దర్శించకుండా, ప్రతి తల్లిలో, ప్రతి స్త్రీలో, ప్రతి జీవిలో ఉన్న శక్తిని గౌరవించగలిగినప్పుడే నవరాత్రి ఉత్సవానికి సార్థకత లభిస్తుంది.‘‘శక్తిని ఆరాధించడం అంటే మనలోని శక్తిని మేల్కొల్పుకోవడం; అమ్మను పూజించడం అంటే సృష్టిని, స్త్రీని, ప్రకృతిని గౌరవించడం.’’ అదే నవరాత్రుల అసలైన వైభవం. అదే అమ్మ తత్వం.– టి. వి.ఎల్. గాయత్రిఅమ్మవారి తత్వం అంటే శక్తి తత్వం. ఈ సృష్టిలో కదలికకు, జీవనానికి, వికాసానికి కారణమైన శక్తినే భారతీయ ఋషులు ‘శక్తి’గా దర్శించారు. పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన శివుడు శక్తి లేకుండా నిశ్చలుడని, శక్తితోనే సృష్టి, స్థితి, లయలు జరుగుతాయని మన పురాణాలు వివరిస్తాయి. అందుకే అమ్మవారిని కేవలం ఒక దేవతగా మాత్రమే కాకుండా సమస్త సృష్టికి మూలమైన ఆదిశక్తిగా భారతీయ సంప్రదాయం భావిస్తుంది. అమ్మలో తల్లితనం ఉంది. కరుణ ఉంది. అవసరమైనప్పుడు అదే తల్లి ఉగ్రరూపం దాల్చి దుష్టశక్తులను సంహరిస్తుంది. ఒక చేతిలో అభయాన్ని, మరొక చేతిలో ఆయుధాన్ని ధరించిన అమ్మవారి రూపం మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది. కరుణతో రక్షించడం ఎంత అవసరమో, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యం కూడా అంతే అవసరం. ‘‘యా దేవీ సర్వ భూతేషు శాంతి రూపేణ సంస్థితాం’’ అని చెప్పింది దేవీ సూక్తం. అంటే మన లోపలనే దేవి శాంతి రూపంలో ఉంటుందని. ఇలా దేవీసూక్తంలో చెప్పబడిన శక్తులన్నీ మనలో వున్నాయా లేవా అని మనం అంతర్ముఖ పరిశీలన చేసుకోవాలి. వాటిని సుగుణాలు అని అనవచ్చు. ఇవి శక్తుల రూపంలో వుంటాయి. మీ అంతట మీరే నాశనం చేసుకుంటే తప్ప వాటినెవ్వరూ నాశనం చేయలేరు. వీటిని ఆత్మసాక్షాత్కారం పొందిన వారు కుండలినీ జాగృతి ద్వారా మాత్రమే స్థిరపరచుకోగలరు. ఈ ప్రపంచం కలియుగ ప్రభావం నుండి రక్షింపబడాలంటే మీలో ఈ అధ్యాత్మిక ఉత్థానం ప్రధానం. ఈ అధ్యాత్మిక ఉత్థానం జరిగినప్పుడు అన్నిటికన్న ముందు ముఖ్యంగా ఆమె చేసే పని మనందరినీ రక్షించడం. మీరు ఎటువంటి ఆపదలో చిక్కుకున్నా, జీవితంలో ఎటువంటి అపాయకర పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నా, మిమ్మల్ని ఆమె రక్షిస్తుంది. మీ ప్రాణాలను కాపాడుతుంది. మీ శరీరాన్ని, అందులోని అన్ని అవయవాలను రక్షిస్తూ, మీ జీవితానికి కావలసిన సంపూర్ణ రక్షణ కల్పిస్తుంది. ఆమె సామ్రాజ్యంలో మీరు పూర్తి రక్షణ పొంది, దేనికీ వెరువరు.బ్రహ్మదేవుడు శ్రీ మార్కెండేయ మహర్షికి ఉపదేశించిన దేవికవచం అత్యంత శక్తి కలది. దీనిని నవరాత్రి పర్వ దినాలలోనే కాదు, ఎన్నో కష్టాలు, బాధలు, సమస్యల నివారణకు, ఉపశమనానికి పఠించవచ్చు. సూక్ష్మంగా చెప్పాలంటే మన శరీరంలోపల, బాహ్యపరంగా వున్న అన్ని అంగాంగాలను, మన చుట్టూ వున్న దిక్కులను, దిశలను ఒక్కొక్క దేవీ దేవతలు రక్షిస్తూ వుంటారు. మన మీద, లోపల, బాహ్యపరంగా దాడి చేస్తున్న ఈ దుష్టశక్తుల ప్రభావాల నుండి బయట పడడానికి సహజయోగులు దేవీ కవచం చదువుతూ తమ ధ్యానం ద్వారా ఆయా సంబంధిత దేవీ దేవతలను తమలోని కుండలినీ జాగృతి ద్వారా ప్రసన్నం చేసుకుని స్వాంతన పొందుతారు లేదా తత్ సంబంధమైన ‘బంధన్’ ప్రక్రియను ఉపయోగించుకుంటారు. వాస్తవానికి దేవి పూజలు కావాలని కోరుకోలేదు. కానీ దేవికి పూజలు చేయాల్సిన అవసరం భక్తులకు వుంది. అది ఒక విధంగా మనకు ఈ జన్మనిచ్చినందుకు ఆమెకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవటం వంటిది. తన భక్తులలో కొంతమందికి దేవి మీద నమ్మకం వుంటుంది కానీ చిత్తశుద్ధి వుండదు. కొందరికి పూర్తి విశ్వాసం ఉన్నా కానీ భగవంతుని యెడల తప్పులు చేస్తూనే వుంటారు. కొందరయితే దేవిపై చాలా భక్తితో వున్నట్లు ప్రవర్తిస్తారు. కానీ వారికి అంతర్గతంగా ఏమాత్రం ఆమె పైన నమ్మకం వుండదు. ఇటువంటి వారు దేవి అనుగ్రహానికి ఏమాత్రం పాత్రులు కాలేరు. అందుచేత ఆమె భక్తులు సద్గుణ సంపన్నులై ఉండాలి. మనం భక్తి ప్రపత్తులతో కొలిచే మన తల్లి సాక్షాత్తూ దుర్గా దేవి అనే విషయం నిస్సంశయంగా మన హృదయాంతరాళాలలో సంపూర్ణంగా స్థిరపడి వుండాలి. అప్పుడే మనిషిలోని దుష్ట లక్షణాలన్నీ నాశనం చేయబడి అతను ఆత్మ వికాసం పొంది మోక్ష్రప్రాప్తికి అర్హుడవుతాడు. అందుకనే శ్రీ ఆదిశంకరులు ఆదిశక్తిని ఆరాధించేవాడు. దుష్ట శక్తులను, రాక్షసశక్తులను సంహరించే శక్తియే నవరాత్రులలో మన పూజలందుకుంటున్న దుర్గాదేవి లేక కాళికాదేవి. మన అంతర్గత సూక్ష్మ శరీర వ్యవస్థలోని హృదయ చక్రంలో దుర్గాదేవి అధిస్థానదేవతగా నెలవై వుంటుంది. అమెయే జగన్మాత, జగదాంబ. ఈ సమస్త విశ్వం, సృష్టి ఆమెదే. మానవులు, దేవతలు లాగే, దానవులూ ఆమె సంతానమే. తనను నమ్ముకున్న భక్తులను, మానవులను రక్షించడం కోసం ఆమె తన మాతృప్రేమ వలన సంతానమయిన రాక్షసులతో పోరాడి వారిని వినాశనం చేయవలసి వచ్చింది. కానీ ఈ కలియుగంలో మీరు దుర్గాదేవి కానక్కరలేదు. మీరు ప్రశాంతచిత్తులై వుంటే చాలు. సహజయోగుల వలె పరివర్తన చెంది మీలో మీరు అంతర్ముఖంగా ప్రశాంతంగా వుంటే చాలు.ఎప్పుడైనా మన శరీరం వైరస్ లాంటి అనారోగ్య కారకులైన శక్తుల దాడికి గురైనప్పుడు మనలోని దుర్గా మాత తత్వం జాగృతమై తద్వారా ఈ రోగ నిరోధక శక్తులు వాటిని నిలువరిస్తాయి. ఈ కణాలే గణములుగా పేర్కొనబడ్డాయి. సహజయోగ ధ్యానసాధన ద్వారా మన అనాహత చక్రంలో నిద్రాణ స్థితిలో వున్న జగదాంబ శక్తి తత్వాన్ని ఎల్లప్పుడు చేతనా స్థితిలో వుంచుకోగలుగుతాము.వృక్షం ప్రాణ శక్తి, ప్రతికొమ్మకు, రెమ్మకు చేరి తిరిగి వెనుకకు చేరుతుంది. అదే రీతిగా ఇప్పుడు మీలో ఉన్న ఈ శక్తులు ఏవైతే మీకు సహాయకరిగా వున్నాయో, అవన్నీ కూడా పరాశక్తి అంతర్భాగాలే. మీరు కేవలం ఆ శక్తుల పనిముట్టు మాత్రమే అని గ్రహిస్తారు. అప్పుడు మీలో వున్న శక్తులు ఎన్నటికీ క్షీణించక సజీవంగా వుంటాయి. – డాక్టర్ ప్రతాని రాకేశ్, సహజ యోగ సాధకులు(దేశ విదేశాల నవరాత్రి పూజా సందర్భాలలోని పరమపూజ్య శ్రీ మాతాజీ నిర్మలాదేవి ప్రవచనాల ఆధారంగా) ఇదీ చదవండి: ఇది కదా మహిళా శక్తి! 350 మంది మహిళల వీర గర్బా..వీడియో వైరల్ -
హిమపుత్రికగా హేమమాలిని
వయసు అనేది కేవలం ఒక సంఖ్య. 77 ఏళ్ల హేమమాలిని అదే నిరూపిస్తున్నారు. దసరా నవరాత్రుల తొలిరోజు, హైదరాబాద్లోని వేదికపై హేమమాలిని మాతా పార్వతిగా, ఆ తర్వాత దుర్గాదేవిగా మారి ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేశారు.‘నా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన బ్యాలే ‘దుర్గ’ను నవరాత్రి మొదటి రోజున ప్రదర్శించడం చాలా గొప్ప అనుభూతి ఇచ్చింది. నేను నిజంగా ధన్యురాలిని’... హేమమాలిని తన సోషల్ మీడియాలో రాసుకున్న మాటలివి.మొన్నటి శనివారం హైదరాబాద్లో ‘అగర్వాల్ సమాజ్’ వారి ‘నవరాత్రి వేడుకల్లో’ ఆమె తన అత్యంత ప్రసిద్ధ నృత్యనాటిక ‘దుర్గ’ను ప్రదర్శించాక ఆమె రాసుకున్న పదాలివి.హేమమాలిని వయసు 77. నటిగా, రాజకీయవేత్తగా, తల్లిగా ఎన్నో బాధ్యతలు ఉన్నాయి. అదీగాక నాట్యానికి చాలా శక్తి, ఓర్పు కావాలి. అయినప్పటి హేమమాలిని ఎప్పుడూ తన మొదటి ప్రాధాన్యం అయిన నృత్యాన్ని ఒదులుకోలేదు. కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు. అలా కొనసాగడమే ఆరోగ్యం అని సూచిస్తున్నారు. వయసు ఎంతైనా ఇష్టమైన పని చేయడమే జీవితాన్ని అందంగా మార్చగలదు అంటున్నారామె.శాంతం నుంచి ఉగ్రానికి‘దుర్గ’ బ్యాలే ముఖ్యాంశం దుర్గాదేవి శక్తిని చూపించింది. అందుకే ‘దుర్గ’లో హేమమాలిని ముందు శాంత స్వరూపిణి పార్వతిగా కనిపించి, తర్వాత మహిషాసురుడిని సంహరించే ఉగ్రరూప దుర్గగా మారతారు. రెండు సందర్భాలలో ఆమె నృత్యమే కాదు ఆహార్యం కూడా ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. గులాబీ రంగు చీర, భారీ ఆభరణాలు, కిరీటం, పూలమాలలతో దుర్గగా; మరో ఘట్టంలో ఆకుపచ్చ చీర, చేతిలో త్రిశూలంతో పార్వతిగా ఆమె నృత్యం చేశారు. ఈ ప్రదర్శన చూసిన నెటిజన్లు ‘బ్యూటిఫుల్లీ డివైన్’ అని కొనియాడుతున్నారు. ‘ఈ బ్యాలే దివ్య స్త్రీ శక్తికి నివాళి’ అంటారు హేమ.అందానికి మురిసిపోలేదు‘నా అందం, రూపాలను నేనెప్పుడూ తలకెక్కించుకోలేదు. నా ఉచ్ఛ దశలో కూడా అద్దంలో చూసుకుని అరే, ఏమిటీ అందం... అని ఆశ్చర్యపోలేదు. ఇటీవలే నా పాత సినిమాలు చూస్తూ తెరపై ఉన్న ఆ అందమైన అమ్మాయి ఎవరు? అని ముచ్చటపడుతున్నాను’ అన్నారామె. మహిళలు ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే ఏం చేయాలో చెప్పారు హేమమాలిని. ‘క్రమశిక్షణతో కూడిన జీవనశైలి ముఖ్యం. సరైన సమయానికి తినడం, నిద ప్రోవడం. అర్ధరాత్రి వరకు మెలకువగా ఉండకపోవడం పాటించగలగాలి. అన్నీ తినండి, కానీ మితంగా తినండి. అన్నిటి కంటే ముఖ్యంగా సానుకూల ఆలోచనలు కలిగి ఉండండి. ప్రతికూల వ్యక్తులతో సహవాసం చేయకండి’ అన్నారామె. 77 ఏళ్ల వయసులోనూ భక్తితో, క్రమశిక్షణతో వేదికపై తన తేజస్సును ప్రదర్శిస్తున్న హేమమాలిని నిజమైన లెజెండ్. ప్రతి మహిళకు స్ఫూర్తి. నృత్యమే మొదటి ప్రేమ హేమమాలిని కేవలం ‘డ్రీమ్ గర్ల్’ కాదు. ఆమె భరతనాట్య కళాకారిణి. తన తండ్రి సూచనతో కెరీర్ ప్రారంభంలోనే బ్యాలేల వైపు మళ్లారు. తను స్థాపించిన నాట్యవిహార్ కళా కేంద్రం నుంచి ‘మీరా’ను తొలి బ్యాలేగా తీర్చిదిద్దారు. తర్వాత రామాయణ గాథను బ్యాలేగా మలిచారు. కూచిపూడి, మోహినీయాట్టంలో శిక్షణ పొందిన హేమమాలిని ఒడిస్సీలో శిక్షణ పొందిన తన కుమార్తెలు ఈషా, అహనాతో కలిసి ‘పరంపర’ అనే నృత్య ప్రదర్శన ఇచ్చారు. నృత్య రూపకాల్లో నరసింహుడు, రాముడి పాత్రలు కూడా పోషించిన హేమమాలిని 2024లో అయోధ్య రామమందిర ప్రారంభోత్సవంలో సీతగా నటించారు. రెండేళ్లక్రితం మధురలో నవరాత్రి సందర్భంగా రెండు గంటల పాటు దుర్గ రూపాలను పోషించి ప్రేక్షకులను మెప్పించారు. ఇలా ఎలా చేయగలరు అనంటే సాధన ద్వారానే అంటారామె. ముంబైలోని తన సొంత ఇల్లు ‘అద్వితీయ’లోని విశాలమైన హాల్లో ప్రత్యేక ఫ్లోరింగ్ ఉంది. ఆ హాల్లో దాదాపు 30 మంది కలిసి సాధన చేసే సదుపాయం ఉంది. అక్కడే ఆమె తన విద్యార్థులతో ప్రాక్టీసు కొనసాగిస్తుంటారు. -
నవరాత్రి దీక్ష..! ఏకంగా 2,516 పదునైన మేకులపై పడక
దేవి నవరాత్రులు మొదలై..అప్పుడే నాలుగో రోజుకి చేరుకున్నాయి. దేశమంతట దసరా వేడుకలతో శోభాయమానంగా ఉంది. అమ్మలుగన్న అమ్మ ఆ దుర్గమ్మను భక్తులంతా వివిధ రీతుల్లో కొలుచుకుంటూ భక్తిపారవశ్యంతో మునిగితేలుతున్నారు. ఎటుచూసినా భవాని దీక్షలు, నవరాత్రి ఉత్సవాలు. ఈ తరుణంలో ఓ మహిళ వినూత్న రీతీలో తన భక్తిని ప్రదర్శించింది. ఆమె అసాధారణ నవరాత్రి దీక్ష చూస్తే షాకవ్వాల్సిందే. దీన్ని చూసేందుకు జనాలంతా తండోపతండాలుగా తరలివస్తున్నారు. ఈ వింత భక్తి విన్యాసం ఎక్కడ చోటు చేసుకుందంటేఈ అద్భుత ఘటన బిహార్లో చోటు చేసుకుంది. బీహార్లోని సమస్తిపూర్ జిల్లాకు చెందిన 35 ఏళ్ల మధుమాల దేవి అనే మహిళ నవరాత్రి సందర్భంగా చేస్తున్న భక్తి ప్రక్రియ అందరి దృష్టిని అమితంగా ఆకర్షిస్తుంది. దుర్గాదేవి ఆరాధనలో భాగంగా మధుమాల ఏకంగా 2,516 పదునైన మేకులు అమర్చిన పడకపై పడుకుని నవరాత్రి దీక్ష చేస్తోంది. తన ఇంట్లోనే ఈ దీక్ష చేస్తోంది. ఆమె ఛాతీపై పవిత్రమైన కలశం ఉంచగా, పక్కనే త్రిశూలం కూడా ఉంది. ఆమె నవరాత్రి తొలి రోజు నుంచి ఆహారం, నీరు తీసుకోకుండా కఠిన ఉపవాసం చేస్తోంది. ఆమె దీక్షను వీక్షించేందుకు సమీప ప్రాంతాల నుంచి జనాలు తండోపతండాలుగా తరలి వస్తున్నారు. ఈ దీక్ష కోసమే ప్రత్యేకంగా మేకులతో చేసిన చెక్క పడకను తయారు చేశారట. ప్రతి మేకు ఐదు అంగుళలా పొడవుతో మొత్తం 32 కిలోలు ఉంటుందని కుటుంబసభ్యులు చెబుతున్నారు. ఆ మేకులపై పలుచని వస్త్రం పరిచి..దానిపై మధుమాల దేవి పడుకుంటుందట. ఈ దీక్ష సమయంలో దానిపైనే ఆమె శయనమట. ఈ విభిన్నమైన దుర్గా ఆరాధన అక్కడ చర్చనీయాంశమై ప్రజలలో ఆసక్తిని రేకెత్తించి ఆమె ఇంటికి క్యూ కట్టేలా చేసింది. ఇదిలా ఉండగా ఆమె భర్త రంజిత్ చౌరాసియా తన భార్య మధుమాల దేవికి అమ్మవారంటే మహా ఇష్టమని, ఆ తల్లిపై అపారమైన భక్తి విశ్వాసాలు ఉన్నాయని అన్నారు. రెండేళ్ల క్రితం ఆమెకు అమ్మవారికి సంబంధించిన కల వచ్చిందని అప్పటి నుంచి మరింత నమ్మకం ఏర్పడి ఇలా అమ్మవారిని ఆరాధిస్తోందని చెప్పారు. గతేడాది కూడా నవరాత్రి సమయంలో కలశం ఏర్పరిచి..తొమ్మిదిరోజుల పాటు పూజలు చేసినట్లు తెలిపారు. అలాగే తాము పూజించే దుర్గాదేవి విగ్రహం తమ ఇంటిలోపల భూమిలోనే దొరికిందని, దానికోసం ప్రత్యేకంగా ఆలయం ఏర్పాటు చేసి కొలుచుకుంటున్నట్లు తెలిపారు. ఇక తన భార్యకు మద్దతుగా తాను కూడా ఉపవాసం ఉన్నట్లు వెల్లడించారు. కాగా, ఈ దంపతులకు 14 ఏళ్ల కుమారుడు, 12 ఏళ్ల కుమార్తె ఉన్నారు.ఇదీ చదవండి: నవరాత్రులు మాదిరిగా..అక్కడ తొమ్మిది రోజుల శాకాహార వేడుక..! -
హరి స్మరణే జీవితానికి వెలుగు...
పొయిగైయాళ్వార్.. భక్తిలో రాణించి, వైష్ణవ మతాన్ని అనుసరించిన పన్నెండు మంది ఆళ్వార్లలో ఒకరు. ఆయన వంద పాటలు పాడారు. విష్ణువు పది అవతారాలనూ గానం చేసిన మొదటి వ్యక్తి ఈయనే. పొయిగైయల్లోని తిరుక్కుళంలో అవతరించడం వల్ల ఆయనకు పొయిగైయాళ్వార్ అని పేరు వచ్చింది. ఆయన స్వామివారి పాంచజన్యం అనే శంఖం అంశ అని అంటారు. పేయాళ్వార్, భూదత్తాళ్వార్ అనే ఆళ్వార్ల సమకాలికుడు. ఈ ముగ్గురూ గొప్ప జ్ఞానం, భక్తి, పట్టుదల కలిగిన సన్యాసులు.ఒక ఇంటి నడవలో స్వామి ఈ ముగ్గురికీ ఒకేసారి ప్రత్యక్షమయ్యారని ఒక ప్రసిద్ధ వైష్ణవ కథ ఉంది. ఈ ఆనందాన్ని పొయిగైయాళ్వార్ పద్య రూపంలో వెల్లడించారు. అది భగవంతునితో ప్రకృతికి గల సంబంధం గురించి ఒక మంచి ఆలోచనను ప్రోత్సహిస్తుంది. భూమి ఒక ఘన వస్తువు కాబట్టి, ఆయన దానిని మట్టిగా చేస్తాడు; సముద్రం ఒక ద్రవ వస్తువు కాబట్టి, ఆయన దానిని నెయ్యిగా చేస్తాడు; సూర్యుడు ఒక ప్రకాశవంతమైన వస్తువు కాబట్టి, ఆయన తనను తాను దీపంగా చేసుకుంటాడు. దీనిని మూడు ప్రయోజనాల కోసం పఠించవచ్చని ఆయన అంటారు:ఇప్పటివరకు భగవంతుని స్తుతించకపోవడం వలన కలిగిన దుఃఖాన్ని తొలగించుకోవడానికి, ఆయనను స్తుతించకపోవడం వల్ల కలిగిన పాపాలను తొలగించుకోవడానికి, ఈ లౌకిక జీవితాన్ని దుఃఖరహితంగా మార్చుకోవడానికి ఈ జీవితంలోనూ, పరలోకంలోనూ ప్రయోజనం చేకూర్చేది భగవంతుని సేవ మాత్రమే అని ఆయన గ్రహించారు. సదా విష్ణువు స్మరణలోనే ఉండేవారు. ఆయన తనను తాను మరచిపోయి, భగవంతుని కీర్తిస్తూ ఆనందసాగరంలో తేలియాడేవారు.హరి, శివుడు ఒక్కటే. హరిని పూజించేవారు శివుడిని ద్వేషించకూడదు. శివుడిని పూజించేవారు హరిని శపించకూడదు. ఈ విషయాన్ని ప్రజలకు చెప్పడమే కాకుండా, ఆయన హరి పట్ల అచంచలమైన భక్తితో జీవించి, ఆయనకు సేవ చేశారు. భగవంతుడిని చేరి ఆయనలో లీనం అవ్వడమే ఆత్మ స్వభావమని, భగవంతుని నుండి వేరుపడటమే సకల దుఃఖాలకు మూల కారణమని పొయిగైయాళ్వార్ స్పష్టం చేశారు.– యామిజాల జగదీశ్ -
అమెరికా రాయబారి మెచ్చిన దుర్గా పూజ..! ఆ కారణంగానే స్పెషల్..
దేవి నవరాత్రుల సందడి మొదలైంది. యావత్తు భారతదేశం ఈ సమయంలో భక్తి పారవశ్యంతో ఆధ్యాత్మికతతో విలసిల్లుతుంది. ఎటు చూసినా.. పండుగ శోభతో మనోహరంగా ఉంటుంది. అందులోనూ ఈ దుర్గా పూజ కోల్కతాలో మరింత ప్రత్యేకం. అక్కడ దుర్గాపూజకు యునెస్కో గుర్తింపు లభించిన సంగతి తెలిసిందే. ఆ నేపథ్యంలోనే భారత్లోని అమెరికా రాయబారి సెర్గియో గోర్ ఈ వేడుకలను ప్రత్యేకంగా వీక్షించేందుకు కోల్కతాలో పర్యటించారు. అంతేగాదు ఈ పండుగపై తన అభిప్రాయాలను కూడా సోషల్ మీడియా ఎక్స్ పోస్ట్లో ఇలా పంచుకున్నారు. కోల్కతాకు తిరిగి రావడం ఆనందంగా ఉందని అన్నారు. ఈ పర్యటన సందర్భంగా నగరంలో కొన్ని అందమైన దుర్గా పూజ పండాల్లను సందర్శించి, ఈ వేడుకతో ముడిపడి ఉన్న సృజనాత్మకతను, సాముహిక స్ఫూర్తిని అనుభవించానని అన్నారు. ఈ పర్యటనలో గొప్ప ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని పొందానన్నారు. అంతేగాదు ఈ దుర్గాపూజ ప్రతి ఒక్కరికి ఎందుకింతో ప్రత్యేకమో అనుభవపూర్వకంగా అర్థమైందన్నారు. అలాగే అందరికీ దుర్గా పూజ శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ముఖ్యంగా ఈ వేడుకలో అమ్మవారి విగ్రహాలను తయారు చేయు విధానం, ఆ పూజలో దాగున్న సమాజ స్ఫూర్తి ఈ పండుగను మరింత ప్రత్యేకం చేశాయని నొక్కి చెప్పారు. అందుకే ఈ పండుగ జరుపుకుంటున్న ప్రతి ఒక్కరికీ దుర్గా పూజ శుభాకాంక్షలు అని రాసుకొచ్చారు అమెరికా రాయబారి సెర్గియో. Great to be back in Kolkata! Visited some beautiful pandals and experienced firsthand the incredible creativity, community spirit, and warmth. I can see why this celebration is so special. Happy Durga Puja to everyone celebrating! https://t.co/PsX4imUqhD— Ambassador Sergio Gor (@USAmbIndia) October 12, 2026ఇదీ చదవండి: నటి యామీ గౌతమ్ ధరించిన కుర్తాసెట్.. అన్ని లక్షలా..! -
చూసి అడుగు వేయాలి.. ఆలోచించి ఆచరించాలి!
దృష్టి–పూతం న్యసేత్పాదం వస్త్ర–పూతం జలం పిబేత్‘/సత్య–పూతం వదేద్వాచం మనః–పూతం సమాచరేత్‘‘ కంటితో పరిశీలించి అడుగు వేయాలి, వడపోసిన నీరు త్రాగాలి. సత్యంలో వడగట్టిన మాటను పలకాలి. మనస్సులో వడపోసిన ఆలోచనను ఆచరించాలి అని ఈ శ్లోకానికి అర్థం. చూడండి ఎన్ని తక్కువ మాటల్లో ఎంత మంచి విషయాలు చెప్పారో.ముందు ఏముందో కంటితో చూడకుండా అడుగువేస్తే జారి పడవచ్చు, ఎముకలు విరుగవచ్చు. లేదా విషసర్పంపై అడుగువేస్తే అది కాటు వేస్తే ప్రాణాలే పోతాయి. అందుకే చూసి అడుగు వేయమన్నాడు. తర్వాత దప్పిక తీర్చుకోవటానికి ఏ నీరు పడితే ఆ నీరు తాగకూడదు. అవి విషక్రిములతో నిండి ఉంటే రోగాలు రావచ్చు. అందుకే వడబోసిన నీరు తాగమన్నాడు. అప్పుడే ఆరోగ్యంగా ఉండగలము.ఇక మనం సంఘ జీవులం కాబట్టి ఇతరులతో మాట్లాడకుండా ఉండలేము. ఎలా మాట్లాడాలి? ఎలాంటి మాటలను మాట్లాడాలి? మృదువుగా మాట్లాడాలి, సత్యమైన మాటల్నే మాట్లాడాలి. ఒక అబద్ధం చెబితే దాన్ని కప్పి పుచ్చుకోవ టానికి నూటా తొంభై ఆరు అబద్ధాలు చెప్పాల్సి వస్తుంది. అయినా సత్యం బయట పడుతుంది, ఎదుటివాని దృష్టిలో మనం చులకన అవుతాం. కాబట్టి సత్యంలో వడబోసిన మాటల్ని మాట్లాడమన్నాడు.చివరగా మనసులో వడబోసిన ఆలోచనను ఆచరించమన్నాడు. అది సత్యమైనదనీ, అత్యధికులకు మంచి చేస్తుందనీ తేలితేనే దాన్ని ఆచరించాలి. ఈ సలహాలు అన్నిటినీ నిజ జీవితంలో పాటిస్తే మాన్యులం అవుతాం, మహనీయులుగా పరిగణన పొందుతాం. ఆనందంగా జీవించగలుగుతాం. అందుకే మన పూర్వుల మాటలు రతనాల మూటలు.– రాచమడుగు శ్రీనివాసులుఇదీ చదవండి: అందమైన జీవన యాత్ర..! -
జలకండేశ్వర ఆలయాన్ని సందర్శించిన ప్రధాని మోదీ.. అక్కడ అడుగడుగునా అద్భుతాలే.!
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చెన్నై మెట్రో రైలు ప్రారంభోత్సవంలో భాగంలో తమిళనాడులో పర్యటించిన సంగతి తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే అక్కడ ఐఐటీ మద్రాస్ని సందర్శించడమే గాక అక్కడ ప్రాంగణంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ జలకండేశ్వర ఆలయాన్ని సందర్శించి పూజలు చేశారు. దీంతో సర్వత్రా ఆ ఆలయంపై ఆసక్తి నెలకొనడమే గాక ఆ దేవాలయ విశేషాల గురించి తెగ ఆరా తీయడం ప్రారంభించారు. మరి ఏంటి ఆ ఆలయ విశిష్టత, అక్కడి ప్రత్యేకతలు గురించి సవివరంగా తెలుసుకుందామా..!.ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వెల్లూరు కోటలో చరిత్రకు, ముగ్ధమనోహరమైన శిల్పాలకు ఆలవాలమైన ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి పూజలు చేశారు. శివుని సంబంధించిన ఈ ఆలయంలో విజయనగర యుగం నాటి వాస్తు లక్షణాలు, విస్తృతమైన రాతి నైపుణ్యాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి..అక్కడి స్థంభాలపై ఉండే డిజైన్లు. తమిళనాడు చూడాలనుకునే యాత్రికులు తప్పక చూడాల్సిన జలకండేశ్వర ఆలయం ఇది. జలకండేశ్వర ఆలయం చారిత్రక వెల్లూరు కోట లోపల ఉంది. ఇది అత్యంత భిన్నమైన ఆలయం. దీని వాస్తుశిల్పం విజయనగర శైలికి చెందింది. భారీ ద్వారాలు, స్థంభాలు, వివరమైన శిల్పకళకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఆలయ సముదాయంపైన తొమ్మిది అంతస్థుల గోపురం వంద అడుగుల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ఉంటుంది. . దానిపై చెక్కిన శిల్పాలు చూపురులను ఎంతగానో ఆకర్షి్తాయి. దగ్గరక చూసేకొద్దీ మరింత అద్భుతంగా అనిపిస్తాయి.నీటితో ముడిపడి ఉన్న ఆలయ చరిత్ర...ఈ ఆలయం అత్యంత విశిష్ట లక్షణాలలో ఒకటి అగళి. అంటే గర్భగుడి చుట్టూ ఉన్న నీటితో నిండిన కందకం. ఈ నీరు రాతి నిర్మాణంతో ఒక అద్భుతమైన వైరుధ్యాన్ని ఏర్పరుస్తూ, ఈ సముదాయానికి ఒక సాధారణ ఆలయ ప్రాంగణానికి భిన్నమైన వాతావరణాన్ని ఇస్తుంది. నీటితో ఉన్న ఈ సంబంధం ఆలయం పేరులో కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇక్కడ జలకండేశ్వరుడిని శివుని రూపంగా పూజిస్తారు. ఈ ఆలయ చరిత్ర గర్భగుడి చుట్టూ ఉన్న నీటితో సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉంది. ఆలయం లోపల, అభిషేకం కోసం గంగా గౌరీ తీర్థం అనే పురాతన బావి నుంచి నీటిని తోడతారు. ఇది ఆలయ వాస్తుశిల్పాన్ని దాని మతపరమైన సంప్రదాయాలతో అనుసంధానించే మరో అంశం.ఇక్కడ ఉండే కళ్యాణ మండపం, అంటే వివాహ మండపం. ఆలయ వాస్తుశిల్పంలోని ముఖ్యాంశాలలో ఒకటి. దానిపై ఉన్న విస్తృతమైన శిల్పాలు, శిల్ప వివరాలు విజయనగర కాలం నాటి కళాత్మక ఊహాశక్తి నిలువుటద్దం. ముఖ్యంగా ఒక శిల్పాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తే..దానిని చూసే కోణాన్ని బట్టి అది ఒక ఎద్దుగా లేదా ఏనుగుగా కనిపిస్తుంది. చారిత్రక వాస్తుశిల్పంలో దాగి ఉన్న కథలు సందర్శకులకు, దృశ్యపరమైన చిక్కుముడులను అందిస్తూ..అత్యంత ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి.మండపం స్తంభాలు కూడా గుర్రాలు, డ్రాగన్లు, యాలిలతో సహా క్లిష్టమైన ఆకృతులతో రూపొందించారు శిల్పులు. యాలిలు అంటే దక్షిణ భారత ఆలయ కళలో తరచుగా సింహం వంటి రూపాలతో చిత్రీకరించబడే పౌరాణిక జీవులు.సాధారణంగా వెయ్యి స్తంభాల మండపం అని పిలువబడే ఐరంగల్ మండపం, ఈ ప్రాంగణంలో హడావిడిగా తిరగకుండా, కాసేపు ఆగి చూడటానికి మరో కారణం. విజయనగర వాస్తుశిల్పానికి సంబంధించిన విస్తృతమైన హస్తకళను ప్రదర్శించే, చెక్కిన రాతి స్తంభాలకు ఈ మండపం ప్రసిద్ధి చెందింది.సందర్శించే సమయాలుఆలయం అధికారిక వెబ్సైట్ ప్రకారం సందర్శన సమయాలు ఉదయం 6:30 నుంచి మధ్యాహ్నం 1 గంట వరకు. తిరిగి మధ్యాహ్నం 3 గంటల నుంచి రాత్రి 8:30 వరకు దర్శన వేళలు ఉంటాయి. ఎలా చేరుకోవాలిచెన్నై అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి సుమారుగా 135 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. వెల్లూరుకు రైలు మార్గం ద్వారా కూడా చేరుకోవచ్చు, ఈ నగరానికి కాట్పాడి జంక్షన్ ఒక ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్గా పనిచేస్తుంది. -
దేవీ నవరాత్రులు జ్ఞాన మార్గానికి నవ శక్తి
దేవీ భాగవతం, మార్కండేయ పురాణంలోని దేవీ మాహాత్మ్యం (సప్తశతి) ప్రకారం, దుర్గాదేవి ఆవిర్భావం వెనుక ఒక గొప్ప దివ్యగాథ ఉంది. మహిషాసురుడు అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుని వరాల బలంతో దేవతలను, మునులను ముప్పుతిప్పలు పెడుతూ ముల్లోకాలను గడగడలాడిస్తాడు. ఇంద్రుడిని ఓడించి స్వర్గాన్ని ఆక్రమించుకున్న ఆ రాక్షసుడిని వరం కారణంగా ఎవరూ వధించలేక పోతారు. అప్పుడు సమస్త దేవతల కోరిక మేరకు, వారి దేహాల నుండి వెలువడిన అనంతమైన దివ్యతేజస్సులు ఒక్కచోట చేరి ఒక మహోజ్వల దివ్యశక్తిగా రూపాంతరం చెందాయి. శివుని తేజస్సు ముఖంగాను, విష్ణువు తేజస్సు చేతులుగాను, బ్రహ్మ తేజస్సు పాదాలుగాను ఇలా సకల దేవతల అంశల నుండి ఆ మహాశక్తి ఉద్భవించింది. ఆ ఆదిశక్తే పద్నాలుగు లోకాలను రక్షించడానికి ఆయుధాలు ధరించి ‘మహిషాసురమర్దిని’ గా ఆవిర్భవించింది.సృష్టి, స్థితి, లయకారకులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల శక్తుల సమాహారమే ఈ శక్తి స్వరూపం (త్రినాథ రూపిణి). అమ్మవారు కేవలం భయంకరమైన రాక్షసులను సంహరించడమే కాకుండా, భక్తుల హృదయాలలో ఉన్న కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలనే అరిషడ్వర్గాలను తొలగించి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.దసరా పర్వదినాలలో దుర్గాదేవిని తొమ్మిది ప్రత్యేక రూపాలలో పూజిస్తారు. ప్రతి రూపం మానవ ఆధ్యాత్మిక పరిణామ క్రమానికి ప్రతీక. ’దుర్గ’ అనే పదానికి వేదాంత పరంగా... పౌరాణిక పరంగా ఎంతో లోతైన అర్థాలున్నవి. జీవితంలో సాధకులు ఎదుర్కొనే దుర్గమమైన (కష్టతరమైన) అడ్డంకులను, భవసాగరాన్ని దాటించేది దుర్గ (దుర్గమనాశిని), రాక్షస ప్రవృత్తిని అణచివేసే శక్తి స్వరూపిణి అసుర సంహారిణి).అమ్మవారిని ఆరాధించడం వల్ల కేవలం లౌకిక సుఖాలు మాత్రమే కాకుండా అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం కలుగుతుంది. ఆత్మస్థైర్యం పెరుగుతుంది. ఎలాంటి భయాలనైనా, మానసిక ఆందోళనలనైనా ఎదుర్కొనే శక్తి లభిస్తుంది. తాంత్రిక యోగ మార్గాలలో దుర్గాదేవిని మూలాధార చక్రంలో నివసించే కుండలినీ శక్తికి సంకేతంగా భావిస్తారు. సాధన ద్వారా ఈ శక్తిని జాగృతం చేసుకుని సహస్రారం చేర్చడమే ఆధ్యాత్మిక గమ్యం. భక్తి శ్రద్ధలతో అమ్మవారి నామస్మరణ చేయడం, దుర్గా సప్తశతి పఠించడం వల్ల గత జన్మల పాపాలు, దోషాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల నమ్మకం.సమస్త విశ్వాన్ని తన గర్భంలో ఇముడ్చుకున్న విశ్వమాత దుర్గాదేవి అనుగ్రహం ఉంటే మనిషి జీవితంలో అసాధ్యమైనది అంటూ ఏదీ ఉండదు. ఆమె కరుణ ఒక తల్లిలా ప్రేమిస్తే, ఆమె శక్తి దుష్టులను శిక్షించే వజ్రాయుధమ వుతుంది. ఈ ఆధునిక దైనందిన జీవితంలో ఎదురయ్యే మానసిక ఒత్తిళ్లు, కష్టాలను ఎదుర్కొనేందుకు దుర్గాదేవి తత్వం మనకు ఎల్లప్పుడూ దీపస్తంభంలా మార్గదర్శనం చేస్తుంది. ప్రతి ఒక్కరూ ఆ జగన్మాతను మనసారా స్మరిస్తూ, అంతర్గత శక్తులను జాగృతం చేసుకుని శాంతియుతమైన, సార్థకమైన జీవితాన్ని గడపడమే నిజమైన దుర్గా పూజ.అలంకారాల విశిష్టత, పరమార్థంశరన్నవరాత్రులలో అమ్మవారు ప్రతిరోజూ ఒక్కో ప్రత్యేక అలంకారంలో (రూపంలో) భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. అమ్మవారు ధరించే అలంకారాల విశిష్టత, వాటి వెనక ఉన్న పరమార్థం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి. నవరాత్రుల పూజ సంపూర్ణ ఫలితాన్నిచ్చి, మోక్ష ప్రాప్తిని సర్వసౌఖ్యాలను ప్రసాదిస్తుంది.మొదటి రోజు శ్రీ బాల త్రిపురసుందరీ దేవి (శైలపుత్రి): నవరాత్రుల మొదటి రోజు అమ్మవారిని బాలికా రూపంలో పూజిస్తారు. ఈ రూపంలో అమ్మవారు జ్ఞానం, ప్రశాంతతలకు ప్రతీక. ఈ రోజు అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం వల్ల సకల విద్యలు, ఆయురారోగ్యాలు సిద్ధిస్తాయని నమ్ముతారు.రెండవ రోజు శ్రీ గాయత్రీ దేవి (బ్రహ్మ చారిణి– తపస్సు): సకల వేదాలకు మూలమైన గాయత్రీ దేవిగా అమ్మవారు దర్శనమిస్తారు. ఐదు ముఖాలు, పది చేతులతో అభయముద్రలో ఉండే ఈ రూపం బుద్ధిని, తేజస్సును ప్రసాదిస్తుంది. విద్యార్థులు, జ్ఞానాభిలాషులు ఈ రోజు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తే మంచి బుద్ధి, జ్ఞాపకశక్తి కలుగుతాయి.మూడవ రోజు శ్రీ అన్నపూర్ణా దేవి విశేషాలు (చంద్రఘంట – ప్రశాంతత): చేతిలో బంగారు గరిటె, భిక్షాపాత్ర ధరించి లోకానికి అన్నం పెట్టే తల్లిగా ఈ రూపం ఉంటుంది. ’అన్నపూర్ణ విశ్వభోక్త్రీ’ అంటారు. అన్నపూర్ణా దేవిని పూజిస్తే ఇంట ధాన్యానికి, ఆహారానికి ఎప్పటికీ లోటు ఉండద పూజిస్తే, అన్నదాన ఫలం లభిస్తుందని నమ్ముతారు.నాలుగవ రోజు శ్రీ లలితా త్రిపురసుందరీ దేవి (కూష్మాండ –సృష్టి శక్త్యుద్భవ విశిష్టత): కామేశ్వర అంకపీఠంపై కూర్చుని, పాశాంకుశాలు ధరించి ఉండే రాజరాజేశ్వరీ స్వరూపం ఇది. ఈ రోజు పూజలు చేస్తే సృష్టి, స్థితి, లయకారక శక్తి ఈ అమ్మవారే. సకల సౌభాగ్యాలు, కుటుంబంలో సుఖశాంతులు చేకూరుతాయి.ఐదవ రోజు శ్రీ మహాచండి / సరస్వతి దేవి అలంకారం (స్కందమాత – మాతృప్రేమ): పిల్లలకు అక్షరాభ్యాసం చేయించడానికి, చదువులో రాణించడానికి ఈ రోజు అత్యంత పవిత్రమైనది.ముఖ్యంగా నవరాత్రులలో వచ్చే మూలా నక్షత్రం రోజున అమ్మవారు శ్రీ సరస్వతి దేవి (జ్ఞాన ప్రదాయిని) అలంకారంలో వీణాపాణియై దర్శనమిస్తారు.ఆరవ రోజు శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి అలంకారం విశేషాలు (కాత్యాయని: సాహసం – దుష్టశిక్షణ): పద్మాసనంలో కూర్చుని, భక్తులకు సిరులను కురిపించే ధనలక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి స్వరూపం. ఈ రోజు పూజలు చేస్తే ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోయి, భక్తులకు సిరులను వ్యాపారాలలో అభివృద్ధి సిరిసంపదలు కలుగుతాయి.ఏడవ రోజు శ్రీ దుర్గా దేవి అలంకారం(కాళరాత్రి – అజ్ఞాన నాశనం): దుష్ట శిక్షణ, శిక్ష రక్షణ కోసం త్రిశూలం, ఆయుధాలు ధరించిన ఉగ్రరూపిణి, శక్తిస్వరూపిణి దుర్గాదేవి. జీవితంలో ఎదురయ్యే అడ్డంకులు, విఘ్నాలు, శత్రువుల వలన కలిగే ఇబ్బందులను ఎదుర్కొనే శక్తి అమ్మవారి అనుగ్రహంతో లభిస్తుంది. ఆమెను ’విఘ్ననాశిని’ ’దుష్ట శిక్షణ ప్రదాయిని’గా కొలుస్తారు.ఎనిమిదవ రోజు శ్రీ మహిషాసుర మర్దిని దేవి అలంకారం (మహాగౌరి: శాంతి – శుద్ధి): దుర్గాష్టమి రోజు వచ్చే ఈ రూపం అత్యంత శక్తిమంతమైనది. మహిషాసురుడిని వధించిన విజయగర్వంతో, ప్రచండ తేజస్సుతో అమ్మవారు దర్శనమిస్తారు. ఈ రోజు పూజ చేస్తే సకల పాపాలు హరించుకుపోతాయి, అనుకున్న కార్యాలలో విజయం సిద్ధిస్తుంది.తొమ్మిదవ రోజు శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి అలంకారం సిద్ధిదాత్రి (పరిపూర్ణత): సాధకుడికి సమస్త సిద్ధులను, జ్ఞానాన్ని అందించి మోక్షమార్గాన్ని సుగమం చేస్తుంది.ఇంద్రకీలాద్రి శ్రీ కనకదుర్గమ్మతెలుగు రాష్ట్రాలలో దసరా శరన్నవరాత్రులు అనగానే ముందుగా గుర్తుకువచ్చేది విజయవాడ కృష్ణా నది ఒడ్డున వెలసిన ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం ఇంద్రకీలాద్రి శ్రీ కనకదుర్గమ్మ ఆలయం. ఈ క్షేత్రంలో శరన్నవరాత్రులు అత్యంత వైభవంగా, నేత్రపర్వంగా జరుగుతాయి. ఇంద్రుడు ఈ పర్వతంపై తపస్సు చేయడం వల్ల ‘ఇంద్రకీలాద్రి’ అనే పేరు వచ్చింది. ఇక్కడ స్వయంభువుగా అమ్మవారు భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. అమ్మవారి విగ్రహం సుమారు నాలుగు అడుగుల ఎత్తు కలిగి, కనకవర్ణంతో ప్రకాశిస్తుంది కాబట్టి ’కనకదుర్గ’ అయింది. నవరాత్రుల చివరి రోజున విజయదశమి పర్వదినాన కృష్ణా నదిలో జరిగే తెప్పోత్సవం (హంస వాహనంపై అమ్మవారి ఉత్సవ మూర్తిని నదిలో విహరింపజేయడం) ఇక్కడి ప్రధాన ఆకర్షణ.ఫోటో కర్టసీ: ఎస్ కె. సుభాని, ఇంద్రకీలాద్రి, సాక్షి విజయవాడ– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి -
నవరాత్రి వైభవం.. నవదుర్గా రూపం
‘దుర్గమ’మైన సంసార చక్రంలోని కష్టనష్టాలను దూరం చేసే జగద్రక్షకి దుర్గాదేవి. దుర్గముడనే రాక్షసుడు వేదాలను అపహరించి, యజ్ఞయాగాదులను నిలిపివేసి ప్రకృతిని అతలాకుతలం చేసిన వేళ.. ఆదిపరాశక్తి శాకంభరిగా ఆవిర్భవించి ఆ దానవుడిని సంహరించింది. దుర్గముడిని అంతమొందించిన ఆ తల్లే ‘దుర్గ’గా ఖ్యాతికెక్కింది. శక్తి ఆరాధనకు ప్రతీకలైన వసంత, ఆషాఢ, మాఘ నవరాత్రుల కంటే ఆశ్వయుజ మాసంలో వచ్చే శరన్నవరాత్రులకు విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది. అష్టాదశ శక్తిపీఠమైన శ్రీశైల మహాక్షేత్రంలో నేటి నుంచి దసరా మహోత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా ప్రారంభమవుతున్న నేపథ్యంలో.. భక్తులను అనుగ్రహించే అమ్మవారి నవదుర్గా స్వరూప విశేషాలివీ..శైలపుత్రి (ఆరోగ్య ప్రదాయిని) పర్వతరాజైన హిమవంతుని పుత్రిక కనుక తొలి దుర్గ గా శైలపుత్రిని అర్చిస్తారు. నవరాత్రులలో మొదటిరో జు కొలిచే ఈ తల్లిని సేవించడం వల్ల సకల వ్యాధులు నశించి, సంపూర్ణ ఆయురారోగ్యాలు చేకూరుతాయి. బ్రహ్మచారిణి (దీక్షా దక్షత) నారద మహర్షి ఉపదేశంతో పరమశివుడిని పతిగా పొ ందేందుకు ఆహార పానీయాలు విడిచి కఠోర తపస్సు ఆచరించిన స్వరూపమిది. ఆమె నిశ్చల తపస్సుకు పరవశించిన శంకరుడు ఆమెను అర్ధాంగిగా స్వీకరించి అర్ధనారీశ్వరుడయ్యాడు. ఈ తల్లిని ఆరాధిస్తే భక్తులలో ఆ త్మస్థైర్యం, ఏకాగ్రత, అంకితభావం రెట్టింపవుతాయి. చంద్రఘంట (సకల దుఃఖహారిణి) శిరస్సున అర్ధచంద్రుడిని ధరించి, స్వర్ణకాంతులతో విరాజిల్లే సింహవాహిని చంద్రఘంట. పది చేతుల్లో ధనుర్భాణాలు, త్రిశూలం, ఖడ్గం, గద వంటి ఆయుధాలతో దుష్టశిక్షణకు సిద్ధంగా ఉంటూనే.. కమలం, కమండలం, జపమాలలతో పాటు అభయ, వరద ముద్రలతో భక్తులపై కరుణ కురిపిస్తుంది. ఈమె ఆరాధనతో సమస్త బాధలు, భయాలు పటాపంచలవుతాయి. కూష్మాండ (తేజోమయి.. ఆయుర్దాయ ప్రదాత) బంగారు వర్ణపు కాంతులతో ప్రకాశించే అష్టభుజి కూష్మాండ దేవి. నాలుగు చేతులలో ఆయుధాలు, మూడింటిలో తామర, జపమాల, కమండలాన్ని ధరించిన ఈ తల్లి.. ఎనిమిదో చేతిలో అమృతకలశాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆ దివ్య అమృతమే మానవాళికి సంపూర్ణ ఆయుష్షును, ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుందని ప్రతీతి. స్కందమాత (సంతాన సౌభాగ్యం) కుమారస్వామి (స్కందుడు)ని ఒడిలో లాలించే జగన్మాత రూపమిది. నాలుగు చేతులతో, ఒక చేత కలువ పువ్వు, మరో చేతులతో అభయ, వరద ముద్రలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ దేవిని ఉపాసిస్తే సంతాన ప్రాప్తి కలగడంతో పాటు దివ్య తేజస్సు లభిస్తుంది. కాత్యాయని (మోక్ష ప్రదాయిని) కాత్యాయన మహర్షి తపస్సుకు మెచ్చి ఆయనకు పుత్రికగా జన్మించిన మూర్తి. చతుర్భుజిగా, సింహవాహినిగా సాక్షాత్కరించే కాత్యాయనీ దేవిని కొలిస్తే చతుర్విధ పురుషార్థాలు (ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలు) సిద్ధిస్తాయి. జన్మజన్మాంతరాల పాపాలు సమసిపోతాయి. కాళరాత్రి (భయ వినాశిని – శుభంకరి) చిక్కటి నల్లని మేనిఛ్ఛాయ, విరబోసిన కురులు, త్రినేత్రాలతో రౌద్రరూపంలో దర్శనమిచ్చే తల్లి కాళరాత్రి. గార్దభవాహినిగా ఖడ్గం ధరించి ఉండే ఈమె నామస్మరణతో భూతప్రేతాలు పలాయనం చిత్తగిస్తాయి. చూడటానికి భయంకరంగా ఉన్నా నిరంతరం భక్తులకు శుభాలు చేకూర్చే మాత కావడంతో ‘శుభంకరి’గా పూజలందుకుంటోంది. మహాగౌరి (శాంతి స్వరూపిణి) శివుడి కోసం ఘోర తపస్సు చేసి మేనిఛాయ నల్లబడగా.. పరమేశ్వరుడు గంగాజలంతో అభిõÙకించి గౌరవర్ణాన్ని అనుగ్రహించిన రూపం మహాగౌరి. ఎనిమిదేళ్ల కన్యారూపంలో అర్చించే ఈ తల్లి భక్తుల జీవితాల్లోని చీకట్లను తొలగించి శాంతిసౌఖ్యాలను ప్రసాదిస్తుంది. సిద్ధిధాత్రి (అష్టసిద్ధుల అనుగ్రహం) కమలాసనురాలై శంఖ, చక్ర, గదా, పద్మాలను ధరించే తల్లి సిద్ధిధాత్రి. అణిమాది అష్టసిద్ధులను అనుగ్రహించే దివ్య స్వరూపం. సాధకుల ఇహపర సాధనలను పరిపూర్ణం చేసి మోక్షమార్గాన్ని సుగమం చేస్తుంది. రమావాణి సేవిత రాజరాజేశ్వరి (విజయ ప్రదాయిని) శరన్నవరాత్రుల ముగింపు రోజైన విజయదశమి నాడు అమ్మవారు రమావాణి సేవిత రాజరాజేశ్వరీ దేవిగా దర్శనమిస్తారు. లక్ష్మీ, సరస్వతులు ఇరువైపులా సేవలు చేస్తుండగా.. పాశాంకుశాలు, చెరకుగడ, వరద ముద్రలతో త్రిపురసుందరిగా వెలుగొందే ఈ పరాశక్తిని ఆరాధిస్తే ఇచ్ఛా, జ్ఞాన, క్రియా శక్తులు సిద్ధించి సకల కార్యాల్లో విజయం చేకూరుతుంది. -
చరిత్రకు నిలయం... తిరుమల మ్యూజియం!
తిరుమలలో శ్రీవారి దర్శనం ఒక ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి అయితే, ఆ దర్శనం వెనుక దాగిన శతాబ్దాల చరిత్రను కళ్లముందు ఆవిష్కరించే మరో ప్రపంచం ఇప్పుడు భక్తులకు అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఆధునికీకరించిన శ్రీ వేంకటేశ్వర మ్యూజియం సెప్టెంబర్ 16న ప్రారంభమైంది.తిరుమల చరిత్ర, ఆలయ నిర్మాణ వైభవం, శాసనాలు, రాజవంశాల అనుబంధం, అన్నమయ్య భక్తి సాహిత్యం, పురాతన కళాఖండాలను ఆధునిక సాంకేతికతతో భక్తులకు పరిచయం చేయాలన్న ఆలోచన కొన్నేళ్ల క్రితమే మ్యూజియం ప్రాజెక్టు మొదలైంది. 2019లోనే టీటీడీ మ్యూజియానికి కొత్త రూపు ఇచ్చే మాస్టర్ప్లాన్ , 3డీ వర్చువల్ టెక్నాలజీపై ప్రణాళికలు ప్రకటించింది. 2022లో టాటా గ్రూప్, మ్యాప్ సిస్టమ్స్ సంస్థల నిపుణులతో ఆధునికీకరణ పనులు చేపడుతున్నట్లు వెల్లడించింది.ఇప్పుడు ప్రారంభమైన మ్యూజియం 14 ఇంటరాక్టివ్ గ్యాలరీలతో, సుమారు 1.20–1.25 లక్షల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో కొత్త రూపాన్ని సంతరించుకుంది. మ్యూజియం ఆధునికీకరణలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాల్లో కళాఖండాల శాస్త్రీయ విభజన, ఆడిటింగ్, డిజిటలైజేషన్ కూడా ఉన్నాయి. మ్యూజియంలో ఉన్న 8,779 కళాఖండాల్లో 7,579 వస్తువుల డిజిటలైజేషన్ 2022 నాటికే పూర్తయింది. ఇక విజయనగర సామ్రాజ్యంతో తిరుమలకు ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తుచేసే వస్తువులు కూడా భక్తుల్లో ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి.తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిపై వేలాది సంకీర్తనలు రచించారు. ఆ భక్తి సాహిత్యం తరతరాలకు అందేలా రాగిరేకులపై భద్రపరిచిన సంప్రదాయం తిరుమల సాహిత్య వారసత్వంలో అపూర్వమైనది.మ్యూజియంలో మరో ఆసక్తికరమైన సంపద పురాతన నాణేలు. టీటీడీ నిర్వహించిన గత ప్రదర్శనల్లో రోమన్ కాలం, బ్రిటిష్ కాలానికి చెందిన నాణేలను కూడా ప్రదర్శించింది. తిరుమల చరిత్రను అర్థం చేసుకోవడానికి శాసనాలు కూడా అమూల్యమైన ఆధారాలు. పల్లవులు, చోళులు, విజయనగర రాజులు వంటి వివిధ రాజవంశాలకు శ్రీవారితో ఉన్న అనుబంధాన్ని మ్యూజియం గ్యాలరీల్లో పరిచయం చేస్తున్నారు.ఇక సంగీత వాయిద్యాల కథ మరింత ప్రత్యేకం. శ్రీవారి ఆలయ సంగీత సంప్రదాయంలో శతాబ్దాలుగా ఉపయోగించిన వాయిద్యాలకు కూడా చారిత్రక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ మ్యూజియంలో సుమారు 400 ఏళ్ల నాటి భారీ ‘బ్రహ్మనగర’ వాయిద్యంతో పాటు సుమారు 12 అడుగుల ఎత్తైన ‘బాంకే’ అనే పురాతన బుగుల్ వంటి వాయిద్యాలు ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ఆలయ సేవల్లో మోగిన ఆ వాయిద్యాలు ఇప్పుడు నిశ్శబ్దంగా నిలబడి గతవైభవాన్ని గుర్తుచేస్తున్నాయి.ఈ రూపానికి రావడానికి కూడా మ్యూజియం ఒక సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసింది. టీటీడీ 2019లో మ్యూజియానికి కొత్త రూపు, 3డీ ఆగ్మెంటెడ్ టెక్నాలజీ, తిరుమల ఆలయ ముఖ్య ప్రాంతాలను వర్చువల్గా చూపించే ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. టీసీఎస్ సహకారంతో ఈ ఏడాది 14 ఇంటరాక్టివ్ గ్యాలరీలను అభివృద్ధి చేసి తుది దశకు తీసుకొచ్చారు. ప్రస్తుత మ్యూజియంలో హోలోగ్రాఫిక్ డిస్ప్లేలు, ఇంటరాక్టివ్ టెక్నాలజీ, శబ్ద–దృశ్య అనుభూతులు వంటి ఆధునిక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్నారు.అందుకే తిరుమలకు వచ్చే భక్తుడికి ఇది మరో రకమైన దర్శనం. గర్భగుడిలో స్వామివారి దర్శనం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ఇస్తే, మ్యూజియంలో తిరుమల గతం దర్శనమిస్తుంది. రాజుల సేవలు, ఆచార్యుల సంప్రదాయాలు, అన్నమయ్య సంకీర్తనలు, శిల్పుల కళ, శాసనాల చరిత్ర, ఆలయ సంగీతం ఇవన్నీ ఒకే ప్రాంగణంలో కొత్త తరానికి పరిచయం అవుతున్నాయి. గతంలో మొదలైన ఆలోచనలు, మధ్యలో సాగిన ఆధునికీకరణ, తర్వాత పూర్తయిన పనులు.. ఇవన్నీ కలిసే నేటి శ్రీ వేంకటేశ్వర మ్యూజియం రూపుదిద్దుకుంది.ఇదీ చదవండి: తిరుమల బంగారు గోపురం.. మొదట ఎవరు చేయించారంటే! -
శ్రీవారి హుండీ... భక్తుల విశ్వాసానికి ప్రతీక
తిరుమల శ్రీవారి దర్శనానికి వచ్చే ప్రతి భక్తుడికీ పరిచయం ఉన్నది శ్రీవారి హుండీ. శ్రీవారి దర్శనం పూర్తయ్యాక భక్తులు తమ కానుకలను సమర్పించే చోటు. చిన్నారి చేతిలోని నాణెం నుంచి సంపన్న భక్తులు సమర్పించే కానుకల వరకు కోట్లాది మంది భక్తుల విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలిచే హుండీ తిరుమల ఆలయంలో ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.‘హుండీ’ కాదు... ‘కానుకల సమర్పణ’తిరుమలను సందర్శించే భక్తులు స్వామివారికి కానుకలు సమర్పించే సంప్రదాయం చాలా పురాతనమైనది. పూర్వకాలంలో నేటి తరహాలో ఒక ప్రత్యేక పెట్టెలోనే కానుకలు వేయడం కాకుండా, భక్తులు తమకు సాధ్యమైన విధంగా బంగారం, వెండి, నాణేలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, ఇతర విలువైన వస్తువులను స్వామివారికి సమర్పించేవారు. కాలక్రమంలో ఈ కానుకలను ఒకేచోట స్వీకరించే వ్యవస్థ ఏర్పడింది. ఇదే నేటి హుండీ వ్యవస్థకు నాంది పలికిందని భావిస్తారు.‘నా దగ్గర ఉన్నది... నీదే’– తిరుమలలో భక్తులు హుండీలో కానుక వేయడానికి ప్రధానంగా చెప్పుకునే ఆధ్యాత్మిక భావన ఇదే! ‘స్వామివారూ.. నాకు ఇచ్చింది మీరే. అందులో కొంత మీకే సమర్పిస్తున్నాను.’’ డబ్బు ఎంత అన్నది కాదు, భక్తి ఎంత అన్నదే ముఖ్యమనే భావన. అందుకే హుండీ ముందు ధనిక పేద తారతమ్యాలు ఉండవు.తిరుమల హుండీకి మరో ప్రత్యేకతతిరుమల శ్రీవారి హుండీకి మరో ప్రత్యేకత ఉంది. భక్తులు తమ కోరికలు నెరవేరిన తర్వాత కూడా కానుకలు సమర్పిస్తారు. కొంతమంది మొక్కు తీర్చుకుంటారు. మరికొందరు తమ ఆదాయంలో కొంత భాగాన్ని స్వామివారికి సమర్పిస్తారు. ఇంకొందరు పేరు, చిరునామా చెప్పకుండా తమకు సాధ్యమైన మొత్తాన్ని హుండీలో వేస్తారు. అందుకే తిరుమల హుండీని కేవలం ఆదాయం వచ్చే మార్గంగా చూడటం కంటే భక్తి, మొక్కు, సమర్పణకు ప్రతీకగా చూడటం తిరుమల సంప్రదాయంలో ప్రత్యేకమైనది.హుండీకి ‘కానుకల పెట్టె’ అనే భావనపురాతన వైష్ణవ సంప్రదాయాల్లో భగవంతుడికి కానుకలు సమర్పించడం ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. తిరుమలలో కూడా శ్రీవారికి సమర్పించే కానుకలను ఆలయ సేవలు, నిత్యకైంకర్యాలు, ఉత్సవాలు, భక్తుల సౌకర్యాల కోసం వినియోగించే వ్యవస్థ కాలక్రమంలో అభివృద్ధి చెందింది. నేటి టీటీడీ పరిపాలనా వ్యవస్థలో హుండీ ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని అధికారికంగా లెక్కించి ఆలయ నిర్వహణ, ధార్మిక కార్యక్రమాలు, భక్తుల సౌకర్యాలు తదితర కార్యక్రమాలకు వినియోగిస్తారు.ఎందుకు ఇంత విశ్వాసం?తిరుమలలో ఒక ప్రసిద్ధ విశ్వాసం ఉంది. శ్రీవారిని దర్శించి ఆయనకు ఏదైనా సమర్పిస్తే, అది స్వామివారికి అర్పించినదే. ఈ భావన తరతరాలుగా భక్తులలో బలపడింది. అందుకే తిరుమల కొండకు వచ్చే భక్తుల్లో చాలామంది దర్శనం... తీర్థప్రసాదం... ఆ తర్వాత హుండీ... ఈ మూడింటినీ తమ యాత్రలో భాగంగా భావిస్తారు. çహుండీలో కానుక వేయడం భక్తుడి యాత్రలో చివరి ఘట్టంలా కనిపించినా, ఆధ్యాత్మికంగా అది మరో విశ్వాసానికి ఆరంభం.‘స్వామివారిపై భారం వేసి వెళ్తున్నాను’ అనే నమ్మకం. అందుకే తిరుమల హుండీ వద్దకు వచ్చే ప్రతి భక్తుడి ముఖంలో ఒకే భావన కనిపిస్తుంది. ఎవరి చేతిలో ఎంత ఉందన్నది కాదు, ఎంత భక్తితో సమర్పించారన్నదే ముఖ్యం. తిరుమల కొండపై శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ సమర్పణ సంప్రదాయానికి హుండీ ఒక కనిపించే ప్రతీక. రోజూ కోట్ల రూపాయల కానుకలు చేరే ప్రదేశంగా మాత్రమే కాదు, కోట్లాది భక్తుల విశ్వాసాలను తనలో దాచుకున్న పవిత్ర స్థలంగా హుండీ తిరుమల చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.ఇదీ చదవండి: పుష్కరిణి పురాణం -
గురువు నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన గొప్ప పాఠమిదే!
గురువు తాను ఏ విద్యనైనా శిష్యులకు నేర్పే ముందు, శిష్యుడు ఆ విద్యను గ్రహించటానికి మానసికంగా సంసిద్ధంగా ఉన్నాడా లేదా అన్నది గమనించటం అవసరం అని ప్రస్నోపనిషత్తు చెబుతుంది. విద్యార్థి మానసిక స్థితిని పరీక్షించిన తర్వాత పాఠాలు బోధించటం విజయవంతమైన విద్యకు కారణమవుతుంది.ఇది నాడే కాదు నేటి విద్యా విధానానికి అయినా అవసరమే! కేవలం పాఠాలు చెప్పటం మాత్రమే ఉపాధ్యాయుని కర్తవ్యం కాదు విద్యార్థికి చదువు, సంస్కారం, వ్యక్తిత్వం అన్నీ నేర్పిస్తూ అతనిని పరిపూర్ణ వ్యక్తిగా తయారు చేసే బాధ్యత ఉపాధ్యాయునిదే. పూర్వం గురువులు అలాగే బోధించేవారు. ప్రస్నోపనిషత్తులో పిప్పలాద మహర్షి, శిష్యులు తన దగ్గరికి విద్యార్జన కోసం రాగానే ఆయన ఏదీ బోధించలేదు. వారి అర్హతను పరీక్షంచటానికి, వారిలో విద్యార్జనకు తగిన మానసిక స్థితి ఏర్పడటానికి ఒక సంవత్సరకాలం తపోమయ జీవితం గడపమని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత వచ్చి ప్రశ్నలు అడగమని, తనకు తెలిసినవి చెపుతానని చెప్పాడు. ఎంతో పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందిన పిప్పలాద మహర్షి తనకు తెలిసినట్లయితే చెపుతాను అనటం మహర్షి వినయగుణాన్ని చెబుతుంది. ఇది ఒక గురువు అహంకార రహితంగా ఎలా ఉండాలో తెలుపుతుంది.గురువు ఆదేశానుసారం శిష్యులు ఒక సంవత్సరం తపోమయ జీవితం గడిపి తర్వాత అనేక ప్రశ్నలడిగి జ్ఞానార్జన చేశారు.– డా. చెంగల్వ రామలక్ష్మిఇదీ చదవండి: శ్రీవారి దర్శనానికి ఈ మెట్ల మార్గమే ఎందుకు ప్రత్యేకం? -
తిరుమల బంగారు గోపురం.. మొదట ఎవరు చేయించారంటే!
తిరుమల కొండపైకి చేరుకున్న భక్తులకు దూరం నుంచే కనిపించే బంగారు గోపురం ఆనందనిలయ విమానం. శ్రీవారి ఆలయంపై నిలిచిన ఈ స్వర్ణ విమానం ఒక్కరోజులో రూపుదిద్దుకున్నది కాదు. శతాబ్దాలుగా వివిధ రాజులు, పాలకులు, భక్తులు సమర్పించిన కానుకలు, చేపట్టిన జీర్ణోద్ధరణ పనుల ద్వారా ఆనందనిలయం నేటి వైభవాన్ని సంతరించుకుంది. ఆలయ చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఈ బంగారు విమానం వెనుక అనేక రాజవంశాల సేవ కనిపిస్తుంది.ఆనందనిలయ విమానానికి సంబంధించిన నిర్మాణం, బంగారు తాపడం అనేక దశల్లో జరిగింది. పురాణ కథనం ప్రకారం వైకుంఠం నుంచి గరుడుడు ఆనందనిలయ విమానాన్ని తీసుకొచ్చి తిరుమలలో ప్రతిష్ఠించినట్లు చెబుతారు. చారిత్రకంగా మాత్రం ఆలయ నిర్మాణం, విమానానికి సంబంధించిన జీర్ణోద్ధరణలు వివిధ కాలాల్లో జరిగినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి.ఆనందనిలయ విమానానికి బంగారు తాపడం చేసిన తొలి దశలను పాండ్య, యాదవరాయ, విజయనగర కాలాలతో అనుసంధానించే ఆధారాలు ఉన్నాయి. జటావర్మ సుందర పాండ్యుడు 13వ శతాబ్దిలో విమానానికి çబంగారు అలంకరణ చేయించి, బంగారు కలశాన్ని సమర్పించాడు. అనంతరం వీరనరసింగ యాదవరాయలు తన బరువుకు సమానమైన బంగారాన్ని తులాభారంగా సమర్పించి, విమానానికి బంగారు తాపడం చేయించాడు. తరువాత సాళువ మంగిదేవుడు కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి బంగారు తాపడం చేయించినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి. అనంతరం 1417లో విజయనగర కాలానికి చెందిన చంద్రగిరి మల్లన మహామణి మండపాన్ని నిర్మించడంతో పాటు ఆనందనిలయ విమానాన్ని పునరుద్ధరించాడు.ఆ తర్వాత విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తిరుమల శ్రీవారిని పలుమార్లు దర్శించుకున్నారు. క్రీ.శ. 1518 సెప్టెంబరు 9న ఆనందనిలయ దివ్య విమానానికి బంగారు తాపడం కోసం ముప్పయివేల వరహాలు సమర్పించాడు. కృష్ణదేవరాయల అనంతరం కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి జీర్ణోద్ధరణలు, బంగారు తాపడం పనులు కొనసాగాయి. విజయనగర రాజు వీరనరసింగదేవరాయలు తన బరువుకు సమానమైన బంగారాన్ని సమర్పించి విమానంతో పాటు బంగారు వాకిలికి సంబంధించిన పనులు చేయించాడు. అనంతరం 1630లో కాంచీపురానికి చెందిన తాతాచార్యులు, 1909లో తిరుమలలోని మహంతుల కాలంలో రామలక్ష్మణదాస్ తదితరులు విమానానికి బంగారు తాపడం పనులు చేయించారు.స్వాతంత్య్రం తర్వాత కూడా ఆనందనిలయ విమానానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కొనసాగింది. 1950వ దశకంలో పాత లోహపు పలకలను తొలగించి విమానానికి పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టారు. ఈ పనులకు సుమారు ఐదేళ్లు పట్టింది. పాత నిర్మాణాన్ని బలోపేతం చేసి రాగి పలకలను అమర్చి వాటిపై బంగారు పలకలను అమర్చారు. 1964లో అష్టబంధన బాలాలయ మహాసంప్రోక్షణ కార్యక్రమంతో కొత్తగా పునరుద్ధరించిన ఆనందనిలయ విమానానికి సంప్రోక్షణ నిర్వహించారు. ఆనందనిలయ విమానం కేవలం బంగారు గోపురం మాత్రమే కాదు. దానిపై 64 వివిధ దేవతామూర్తుల ప్రతిమలు కూడా కనిపిస్తాయి. విమానంపై కొలువైన విమాన వెంకటేశ్వరస్వామికి కూడా ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉంది.ఇదీ చదవండి: ఒక్కో వాహనం.. ఒక్కో ప్రత్యేకత.. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల చరిత్ర ఇదే! -
ఒక్కో వాహనం.. ఒక్కో ప్రత్యేకత.. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల చరిత్ర ఇదే!
తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు అంటే తొమ్మిది రోజులు జరిగే వాహన సేవలు మాత్రమే కాదు, శతాబ్దాల చరిత్ర, ఆగమ సంప్రదాయం, రాజుల కాలం నాటి దానధర్మాలు, భక్తుల విశ్వాసం కలగలసిన మహోత్సవం. నేడు మాడ వీధుల్లో శ్రీ మలయప్పస్వామివారు ఒక్కో రోజు ఒక్కో వాహనంపై ఊరేగుతూ భక్తులకు దర్శనమిస్తుండటం వెనుక ఒక సుదీర్ఘ పరిణామక్రమం ఉంది. ఈ బ్రహ్మోత్సవ సంప్రదాయానికి పురాణ పరంపర ఒక కథను చెబుతుంటే, ఆలయ శాసనాలు మరో చారిత్రక చిత్రాన్ని మన ముందుంచుతున్నాయి. బ్రహ్మోత్సవాల వ్యవస్థీకత నిర్వహణకు కనీసం పదో శతాబ్దం నుంచే స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారు వెంకటాద్రిపై అవతరించినప్పుడు సష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడే స్వామివారికి తొలి ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాడని, అందుకే ‘బ్రహ్మోత్సవం’ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. అయితే, చారిత్రకంగా ఉత్సవాలు ఎప్పటి నుంచి మొదలయ్యాయో తెలుసుకోవడానికి తిరుమల ఆలయ శాసనాలే ముఖ్యమైన ఆధారాలు.క్రీస్తుశకం 966 సంవత్సరం ఈ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన మైలురాళ్లలో ఒకటి. పల్లవ రాజవంశానికి చెందిన రాణి సామవై పెరుందేవి శ్రీవారికి భోగ శ్రీనివాసమూర్తి వెండి విగ్రహాన్ని సమర్పించడంతో పాటు ఆభరణాలు, భూములను దానం చేసింది. ఉత్సవాల నిర్వహణకు ఆమె చేసిన ఏర్పాట్లు తిరుమల ఆలయ మొదటి ప్రాకారం ఉత్తర గోడపై ఉన్న శాసనంలో నమోదయ్యాయి. ఈ ఆధారాలను బట్టి పదో శతాబ్దానికే తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు వ్యవస్థీకతంగా జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఆ కాలంలో పురట్టాసి, మార్గళి మాసాల్లో బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించినట్లు శాసన ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అధికమాసం వచ్చినప్పుడు రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించడం వెనుక కూడా చాలా పాత సంప్రదాయ నేపథ్యం ఉంది.తర్వాత కాలంలో బ్రహ్మోత్సవాల సంఖ్య క్రమంగా పెరిగింది. యాదవరాయుల కాలానికి పాంగుని బ్రహ్మోత్సవం, క్రీస్తుశకం 1254 ప్రాంతంలో చిత్తిరై బ్రహ్మోత్సవం, 1300–1330 మధ్య ఆడి బ్రహ్మోత్సవం వంటి ఉత్సవాలు చేరాయి. విజయనగర కాలానికి వచ్చేసరికి తిరుమలలో సంవత్సరానికి అనేక బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించే స్థాయికి సంప్రదాయం విస్తరించింది. ఇక 1539 నుంచి 1616 మధ్య కాలానికి సంబంధించిన శాసనాల్లో సంవత్సరానికి పది బ్రహ్మోత్సవాల వరకు ప్రస్తావనలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీకష్ణదేవరాయల కాలం ఈ ఉత్సవ చరిత్రలో మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ఆయన 1513లో తన జన్మమాసమైన తై మాసంలో మరో బ్రహ్మోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అచ్యుతరాయల కాలంలో కార్తీక బ్రహ్మోత్సవానికి సంబంధించిన ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. తాళ్లపాక పెద తిరుమలయ్యంగార్ ఆధ్వర్యంలో 1539లో ఆడి బ్రహ్మోత్సవం ఏర్పడింది. ఇలా రాజులు, సామంతులు, భక్తులు చేసిన దానధర్మాలతో ఉత్సవాల సంఖ్య, వైభవం కాలానుగుణంగా పెరుగుతూ వచ్చింది.ఈ చరిత్రలో మరో కీలక మలుపు మలయప్పస్వామివారి ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి రావడం. టీటీడీ చారిత్రక సమాచారం ప్రకారం సుమారు 1339 ప్రాంతం నుంచి శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా మలయప్పస్వామివారు ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. నేడు బ్రహ్మోత్సవాల్లో మనం దర్శించే వాహన సేవల సంప్రదాయానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నేపథ్యం.ఈ ఉత్సవాలలో ప్రతి వాహనం ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది..పెద్ద శేష వాహనంతో బ్రహ్మోత్సవ వాహన సేవలు ప్రారంభమవుతాయి. ఆదిశేషుడిని శ్రీమహావిష్ణువుకు శాశ్వత సేవకుడిగా, శయన తల్పంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. అందువల్ల పెద్ద శేష వాహన సేవ స్వామివారి దివ్యత్వం, అనంతత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.చిన్న శేష వాహన సేవలోనూ శేషుని ప్రతీకే ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. పెద్ద శేష వాహనం తరువాత చిన్న శేష వాహనం రావడం వాహన సేవల క్రమంలో ప్రత్యేకత. శేషుడు స్వామివారికి సేవకుడు మాత్రమే కాకుండా నిత్య కైంకర్యానికి ప్రతీకగా భావించబడతాడు.హంస వాహనాన్ని జ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో హంసకు వివేకం, మంచి–చెడు మధ్య విచక్షణ వంటి భావాలను ఆపాదించారు. అందువల్ల హంస వాహనంపై దర్శనమిచ్చే స్వామివారి ద్వారా భక్తుడు వివేకంతో జీవించాలనే సందేశాన్ని గ్రహిస్తాడనే ఆధ్యాత్మిక భావన ఉంది.సింహ వాహనం శౌర్యానికి, ధైర్యానికి ప్రతీక. సింహం శక్తి పరాక్రమాలకు ప్రతిరూపం. స్వామివారు సింహ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా భక్తుల్లో ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందాలనే భావనను ఈ సేవ ప్రతిబింబిస్తుంది.ముత్యపు పందిరి వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వాహనాల్లో ఒకటి. ముత్యాలతో అలంకరించిన పందిరి మధ్య స్వామివారు దర్శనమివ్వడం భక్తులకు దివ్య సౌందర్యానుభూతి కలిగిస్తుంది. ముత్యాలు పవిత్రతకు, నిర్మలత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించడంతో ఈ వాహన సేవకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ ఉంది.కల్పవృక్ష వాహనం భక్తుల కోరికలను తీర్చే దైవకపకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. పురాణ సంప్రదాయంలో కల్పవృక్షం కోరిన కోరికలను ప్రసాదించే దివ్య వృక్షంగా చెప్పబడుతుంది. అందువల్ల కల్పవృక్ష వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరాలని భక్తులు ప్రార్థించే సందర్భంగా మారుతుంది.సర్వభూపాల వాహనం మరో ప్రత్యేకమైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని రాజులు, పాలకులు ఎందరున్నా, అధికారమంతా పరమాత్మ అధీనంలోనే ఉందనే భావనకు ఇది ప్రతీకగా భావిస్తారు. ‘సర్వ భూపాల’ అంటే సమస్త భూలోక పాలకుల భావన. అధికారానికి మించిన దైవాధీనతను గుర్తుచేసే వాహనంగా దీనిని ఆధ్యాత్మికంగా వివరిస్తారు.మోహినీ అవతారం సాధారణ వాహన సేవలకంటే భిన్నమైనది. శ్రీమహావిష్ణువు మోహినీ రూపాన్ని ధరించిన పురాణ ఘట్టాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ సేవలో స్వామివారు మోహినీ అవతారంలో దర్శనమిస్తారు. మోహినీ రూపం ద్వారా ధర్మరక్షణ, దైవ మాయ, అధర్మంపై ధర్మ విజయాన్ని భక్తులకు గుర్తుచేసే భావన ఉంది.బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరిగే సేవ గరుడ వాహనం. గరుడుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు వాహనం. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో గరుడుడికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. గరుడ వాహన సేవ సందర్భంగా స్వామివారిని దర్శించేందుకు లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.హనుమంత వాహనం భక్తి, సేవ, శక్తికి ప్రతీక. శ్రీరాముడికి పరమభక్తుడైన హనుమంతుడు నిస్వార్థ సేవకు ఆదర్శంగా నిలిచాడు. హనుమంత వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం భక్తి, కైంకర్యం, ధర్మనిçష్టను గుర్తుచేస్తుంది.గజ వాహనం ఐశ్వర్యం, బలం, గాంభీర్యానికి ప్రతీక. ఏనుగు భారతీయ సంప్రదాయంలో రాజసానికి, స్థిరత్వానికి ప్రతిరూపం. గజ వాహనంపై మలయప్ప స్వామివారి దర్శనం భక్తులకు రాజాధిరాజైన శ్రీనివాసుడి వైభవాన్ని చాటుతుంది.సూర్యప్రభ వాహనం సూర్యుని తేజస్సుకు ప్రతీక. సూర్యుడు జీవానికి ఆధారం. స్వామివారు సూర్యప్రభ వాహనంపై వెలుగులు విరజిమ్ముతూ దర్శనమివ్వడం దైవ తేజస్సుకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.చంద్రప్రభ వాహనం సూర్యప్రభకు భిన్నమైన శాంతి, చల్లదనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. చంద్రుని కాంతి ప్రశాంతతకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అందువల్ల చంద్రప్రభ వాహన సేవ భక్తుల్లో ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది.రథోత్సవం బ్రహ్మోత్సవాల్లో మరో మహత్తర ఘట్టం. భారీ రథంపై స్వామివారు మాడ వీధుల్లో ఊరేగుతారు. భక్తులు తాళ్లను పట్టుకుని రథాన్ని లాగుతూ స్వామివారి సేవలో పాల్గొంటారు. ఇది సామూహిక భక్తి, కైంకర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.అశ్వ వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల చివరి వాహన సేవల్లో ఒకటి. గుర్రానికి ఉండే శక్తి వేగాలు చైతన్యానికి ప్రతీక. స్వామివారు అశ్వ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా ధర్మరక్షణకు దైవశక్తి సిద్ధంగా ఉందనే ఆధ్యాత్మిక భావనను భక్తులు అనుభూతి చెందుతారు.వాహనాల ప్రస్తావన కూడా ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. టీటీడీ ప్రచురించిన ‘ది ఫెస్టివల్స్ ఆఫ్ తిరుమల: ఎ హిస్టరీ’లో 1491 నుంచి 1628 మధ్య వివిధ వాహనాలకు సంబంధించిన తొలి శాసన ప్రస్తావనలను నమోదు చేసింది. 1491లో రథం, అశ్వ వాహనాల ప్రస్తావనలు, 1494లో శేష వాహనం, 1512లో గజ వాహనం, 1530లో గరుడ వాహనం, 1546లో హంస వాహనం, 1547లో ముత్యపు పందిరి వంటి వాహనాలకు సంబంధించిన చారిత్రక ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. అంటే నేడు కనిపిస్తున్న వాహన సేవలన్నీ ఒకే సమయంలో ఏర్పడినవి కావు; శతాబ్దాల కాలంలో ఒక్కొక్కటిగా సంప్రదాయంలోకి వచ్చి చేరాయి.బ్రహ్మోత్సవాల తొమ్మిది రోజుల క్రమంలో మొదటి రోజు ధ్వజారోహణంతో ఉత్సవానికి అధికారిక శ్రీకారం చుడుతుంది. గరుడ పతాకాన్ని ఎగురవేయడం ద్వారా దేవతలను ఉత్సవాలకు ఆహ్వానిస్తారనే సంప్రదాయం ఉంది. ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం వాహన సేవలు జరుగుతాయి. చివరి రోజు చక్రస్నానం, అనంతరం ధ్వజావరోహణంతో ఉత్సవం ముగుస్తుంది. టీటీడీ ప్రకారం ప్రతి వాహన సేవకూ ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.2026 అక్టోబర్ నవరాత్రి బ్రహ్మోత్సవాల వాహన సేవల క్రమం11–10–2026 ఆదివారంసాయంత్రం అంకురార్పణ12–10–2026 సోమవారంఉదయం 8 గంటలకు పెద్ద శేష వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు చిన్న శేష వాహనం13–10–2026 మంగళవారంఉదయం 8 గంటలకు హంస వాహనం రాత్రి 7 గంటలకు సింహ వాహనం14–10–2026 బుధవారంఉదయం 8 గంటలకు ముత్యపు పందిరి వాహనం రాత్రి 7 గంటలకుకల్పవృక్ష వాహనం15–10–2026 గురువారంఉదయం 8 గంటలకు సర్వభూపాల వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు మోహినీ అవతారం16–10–2026 శుక్రవారంఉదయం 8 గంటలకు గరుడ వాహనంసాయంత్రం 6:30 గంటల నుంచి అర్ధరాత్రి వరకు ప్రధాన గరుడ సేవ17–10–2026 శనివారంఉదయం 8 గంటలకు హనుమంత వాహనం రాత్రి 7 గంటలకు గజ వాహనం18–10–2026 ఆదివారంఉదయం 8 గంటలకు సూర్యప్రభ వాహనంరాత్రి 7 గంటలకు చంద్రప్రభ వాహనం19–10–2026 సోమవారంఉదయం 7 గంటలకు రథోత్సవంరాత్రి 7 గంటలకు అశ్వ వాహనం20–10–2026 మంగళవారంఉదయం 6 నుండి 9 గం.వరకు చక్రస్నానం శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారు వెంకటాద్రిపై అవతరించినప్పుడు సష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడే స్వామివారికి తొలి ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాడని, అందుకే ‘బ్రహ్మోత్సవం’ అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. అయితే, చారిత్రకంగా ఉత్సవాలు ఎప్పటి నుంచి మొదలయ్యాయో తెలుసుకోవడానికి తిరుమల ఆలయ శాసనాలే ముఖ్యమైన ఆధారాలు.క్రీస్తుశకం 966 సంవత్సరం ఈ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన మైలురాళ్లలో ఒకటి. పల్లవ రాజవంశానికి చెందిన రాణి సామవై పెరుందేవి శ్రీవారికి భోగ శ్రీనివాసమూర్తి వెండి విగ్రహాన్ని సమర్పించడంతో పాటు ఆభరణాలు, భూములను దానం చేసింది. ఉత్సవాల నిర్వహణకు ఆమె చేసిన ఏర్పాట్లు తిరుమల ఆలయ మొదటి ప్రాకారం ఉత్తర గోడపై ఉన్న శాసనంలో నమోదయ్యాయి. ఈ ఆధారాలను బట్టి పదో శతాబ్దానికే తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు వ్యవస్థీకతంగా జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఆ కాలంలో పురట్టాసి, మార్గళి మాసాల్లో బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించినట్లు శాసన ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అధికమాసం వచ్చినప్పుడు రెండు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించడం వెనుక కూడా చాలా పాత సంప్రదాయ నేపథ్యం ఉంది.తర్వాత కాలంలో బ్రహ్మోత్సవాల సంఖ్య క్రమంగా పెరిగింది. యాదవరాయుల కాలానికి పాంగుని బ్రహ్మోత్సవం, క్రీస్తుశకం 1254 ప్రాంతంలో చిత్తిరై బ్రహ్మోత్సవం, 1300–1330 మధ్య ఆడి బ్రహ్మోత్సవం వంటి ఉత్సవాలు చేరాయి. విజయనగర కాలానికి వచ్చేసరికి తిరుమలలో సంవత్సరానికి అనేక బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించే స్థాయికి సంప్రదాయం విస్తరించింది. ఇక 1539 నుంచి 1616 మధ్య కాలానికి సంబంధించిన శాసనాల్లో సంవత్సరానికి పది బ్రహ్మోత్సవాల వరకు ప్రస్తావనలు కనిపిస్తున్నాయి.శ్రీకష్ణదేవరాయల కాలం ఈ ఉత్సవ చరిత్రలో మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ఆయన 1513లో తన జన్మమాసమైన తై మాసంలో మరో బ్రహ్మోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. అచ్యుతరాయల కాలంలో కార్తీక బ్రహ్మోత్సవానికి సంబంధించిన ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. తాళ్లపాక పెద తిరుమలయ్యంగార్ ఆధ్వర్యంలో 1539లో ఆడి బ్రహ్మోత్సవం ఏర్పడింది. ఇలా రాజులు, సామంతులు, భక్తులు చేసిన దానధర్మాలతో ఉత్సవాల సంఖ్య, వైభవం కాలానుగుణంగా పెరుగుతూ వచ్చింది.ఈ చరిత్రలో మరో కీలక మలుపు మలయప్పస్వామివారి ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి రావడం. టీటీడీ చారిత్రక సమాచారం ప్రకారం సుమారు 1339 ప్రాంతం నుంచి శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా మలయప్పస్వామివారు ఉత్సవమూర్తిగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. నేడు బ్రహ్మోత్సవాల్లో మనం దర్శించే వాహన సేవల సంప్రదాయానికి ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన నేపథ్యం.ఈ ఉత్సవాలలో ప్రతి వాహనం ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది..పెద్ద శేష వాహనంతో బ్రహ్మోత్సవ వాహన సేవలు ప్రారంభమవుతాయి. ఆదిశేషుడిని శ్రీమహావిష్ణువుకు శాశ్వత సేవకుడిగా, శయన తల్పంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. అందువల్ల పెద్ద శేష వాహన సేవ స్వామివారి దివ్యత్వం, అనంతత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.చిన్న శేష వాహన సేవలోనూ శేషుని ప్రతీకే ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. పెద్ద శేష వాహనం తరువాత చిన్న శేష వాహనం రావడం వాహన సేవల క్రమంలో ప్రత్యేకత. శేషుడు స్వామివారికి సేవకుడు మాత్రమే కాకుండా నిత్య కైంకర్యానికి ప్రతీకగా భావించబడతాడు.హంస వాహనాన్ని జ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో హంసకు వివేకం, మంచి–చెడు మధ్య విచక్షణ వంటి భావాలను ఆపాదించారు. అందువల్ల హంస వాహనంపై దర్శనమిచ్చే స్వామివారి ద్వారా భక్తుడు వివేకంతో జీవించాలనే సందేశాన్ని గ్రహిస్తాడనే ఆధ్యాత్మిక భావన ఉంది.సింహ వాహనం శౌర్యానికి, ధైర్యానికి ప్రతీక. సింహం శక్తి పరాక్రమాలకు ప్రతిరూపం. స్వామివారు సింహ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా భక్తుల్లో ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందాలనే భావనను ఈ సేవ ప్రతిబింబిస్తుంది.ముత్యపు పందిరి వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వాహనాల్లో ఒకటి. ముత్యాలతో అలంకరించిన పందిరి మధ్య స్వామివారు దర్శనమివ్వడం భక్తులకు దివ్య సౌందర్యానుభూతి కలిగిస్తుంది. ముత్యాలు పవిత్రతకు, నిర్మలత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించడంతో ఈ వాహన సేవకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ ఉంది.కల్పవృక్ష వాహనం భక్తుల కోరికలను తీర్చే దైవకపకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. పురాణ సంప్రదాయంలో కల్పవృక్షం కోరిన కోరికలను ప్రసాదించే దివ్య వృక్షంగా చెప్పబడుతుంది. అందువల్ల కల్పవృక్ష వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరాలని భక్తులు ప్రార్థించే సందర్భంగా మారుతుంది.సర్వభూపాల వాహనం మరో ప్రత్యేకమైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని రాజులు, పాలకులు ఎందరున్నా, అధికారమంతా పరమాత్మ అధీనంలోనే ఉందనే భావనకు ఇది ప్రతీకగా భావిస్తారు. ‘సర్వ భూపాల’ అంటే సమస్త భూలోక పాలకుల భావన. అధికారానికి మించిన దైవాధీనతను గుర్తుచేసే వాహనంగా దీనిని ఆధ్యాత్మికంగా వివరిస్తారు.మోహినీ అవతారం సాధారణ వాహన సేవలకంటే భిన్నమైనది. శ్రీమహావిష్ణువు మోహినీ రూపాన్ని ధరించిన పురాణ ఘట్టాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ సేవలో స్వామివారు మోహినీ అవతారంలో దర్శనమిస్తారు. మోహినీ రూపం ద్వారా ధర్మరక్షణ, దైవ మాయ, అధర్మంపై ధర్మ విజయాన్ని భక్తులకు గుర్తుచేసే భావన ఉంది.బ్రహ్మోత్సవాల్లో అత్యంత వైభవంగా జరిగే సేవ గరుడ వాహనం. గరుడుడు శ్రీమహావిష్ణువుకు వాహనం. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో గరుడుడికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. గరుడ వాహన సేవ సందర్భంగా స్వామివారిని దర్శించేందుకు లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.హనుమంత వాహనం భక్తి, సేవ, శక్తికి ప్రతీక. శ్రీరాముడికి పరమభక్తుడైన హనుమంతుడు నిస్వార్థ సేవకు ఆదర్శంగా నిలిచాడు. హనుమంత వాహనంపై శ్రీవారి దర్శనం భక్తి, కైంకర్యం, ధర్మనిçష్టను గుర్తుచేస్తుంది.గజ వాహనం ఐశ్వర్యం, బలం, గాంభీర్యానికి ప్రతీక. ఏనుగు భారతీయ సంప్రదాయంలో రాజసానికి, స్థిరత్వానికి ప్రతిరూపం. గజ వాహనంపై మలయప్ప స్వామివారి దర్శనం భక్తులకు రాజాధిరాజైన శ్రీనివాసుడి వైభవాన్ని చాటుతుంది.సూర్యప్రభ వాహనం సూర్యుని తేజస్సుకు ప్రతీక. సూర్యుడు జీవానికి ఆధారం. స్వామివారు సూర్యప్రభ వాహనంపై వెలుగులు విరజిమ్ముతూ దర్శనమివ్వడం దైవ తేజస్సుకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.చంద్రప్రభ వాహనం సూర్యప్రభకు భిన్నమైన శాంతి, చల్లదనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. చంద్రుని కాంతి ప్రశాంతతకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. అందువల్ల చంద్రప్రభ వాహన సేవ భక్తుల్లో ప్రశాంతతను కలిగిస్తుంది.రథోత్సవం బ్రహ్మోత్సవాల్లో మరో మహత్తర ఘట్టం. భారీ రథంపై స్వామివారు మాడ వీధుల్లో ఊరేగుతారు. భక్తులు తాళ్లను పట్టుకుని రథాన్ని లాగుతూ స్వామివారి సేవలో పాల్గొంటారు. ఇది సామూహిక భక్తి, కైంకర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.అశ్వ వాహనం బ్రహ్మోత్సవాల చివరి వాహన సేవల్లో ఒకటి. గుర్రానికి ఉండే శక్తి వేగాలు చైతన్యానికి ప్రతీక. స్వామివారు అశ్వ వాహనంపై దర్శనమివ్వడం ద్వారా ధర్మరక్షణకు దైవశక్తి సిద్ధంగా ఉందనే ఆధ్యాత్మిక భావనను భక్తులు అనుభూతి చెందుతారు.వాహనాల ప్రస్తావన కూడా ఒక్కసారిగా ఏర్పడినది కాదు. టీటీడీ ప్రచురించిన ‘ది ఫెస్టివల్స్ ఆఫ్ తిరుమల: ఎ హిస్టరీ’లో 1491 నుంచి 1628 మధ్య వివిధ వాహనాలకు సంబంధించిన తొలి శాసన ప్రస్తావనలను నమోదు చేసింది. 1491లో రథం, అశ్వ వాహనాల ప్రస్తావనలు, 1494లో శేష వాహనం, 1512లో గజ వాహనం, 1530లో గరుడ వాహనం, 1546లో హంస వాహనం, 1547లో ముత్యపు పందిరి వంటి వాహనాలకు సంబంధించిన చారిత్రక ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. అంటే నేడు కనిపిస్తున్న వాహన సేవలన్నీ ఒకే సమయంలో ఏర్పడినవి కావు; శతాబ్దాల కాలంలో ఒక్కొక్కటిగా సంప్రదాయంలోకి వచ్చి చేరాయి.బ్రహ్మోత్సవాల తొమ్మిది రోజుల క్రమంలో మొదటి రోజు ధ్వజారోహణంతో ఉత్సవానికి అధికారిక శ్రీకారం చుడుతుంది. గరుడ పతాకాన్ని ఎగురవేయడం ద్వారా దేవతలను ఉత్సవాలకు ఆహ్వానిస్తారనే సంప్రదాయం ఉంది. ఆ తరువాత ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం వాహన సేవలు జరుగుతాయి. చివరి రోజు చక్రస్నానం, అనంతరం ధ్వజావరోహణంతో ఉత్సవం ముగుస్తుంది. టీటీడీ ప్రకారం ప్రతి వాహన సేవకూ ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.ఇదీ చదవండి: శ్రీవారి దర్శనానికి ఈ మెట్ల మార్గమే ఎందుకు ప్రత్యేకం? -
తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో అమ్మవారు ఎందుకు కనిపించరు?
కలియుగప్రత్యక్షదైవం వేంకటేశ్వరుని చరిత్ర ఎన్నో అద్భుతాలతో నిండి ఉంటుంది. వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలు కూడా ఈ నాటికీ కనపడుతూ ఉంటాయి. కొన్ని మనకి తెలిసినట్టే ఉంటాయి, కానీ స్పష్టత ఉండదు. అది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మాయాజాలం. భక్తిలో లోపం ఉండదు. నమస్కారం, పూజ చేస్తూ ఉంటాం. గట్టిగా కొన్ని వివరాలు అడిగితే అవగాహన లేదు కనుక చెప్పలేకపోతాం.ఆ విధంగా మనం అయోమయంలో పడే విషయాలలో ఒకటి తిరుమలలో అమ్మవారు లేరేమిటి? ప్రతి ఆలయంలోనూ స్వామి పక్కనే అమ్మవారు కూడా ప్రత్యేకంగా ఉంటారు కదా! మరొకటి తిరుచానూరులో ఉన్న అమ్మవారు ఎవరు? పద్మావతియా? అలమేలు మంగమ్మా? స్వామివారిని పద్మావతీ అలమేలుమంగా సమేత వేంకటేశ్వరుడు అని కీర్తిస్తాం కదా! పద్మావతి, అలమేలుమంగా ఒకరే అయితే ఇద్దరుగా ఎందుకు చెపుతాం? ఇంతకీ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దేవేరులు స్వామి వద్ద ఉండరా? తెలుసుకుందాం.శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు తిరుమలలో అవతరించటానికి గల కారణాలు పురాణాలు చెప్పిన కథ అందరికీ తెలుసు. లక్ష్మీదేవి తాను నెలవై ఉన్న స్థానాన్ని భృగుమహర్షి పాదంతో తన్నినందుకు అలిగి వైకుంఠాన్ని వదలి వెడితే, భార్యని వెదుకుతూ శ్రీమహావిష్ణువు భూలోకానికి రావటం జరిగింది. వెతికి, వెతికి విసిగిపోయి ఆయన వరాహక్షేత్రంలో తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండిపోయాడు. వరాహస్వామిని తాను ఉండటానికి స్థలం అడిగితే ఇచ్చి, వకుళమాతను సేవ చేయమని నియోగించాడు.వకుళమాత ఆలనలో తేరుకున్న వైకుంఠనాథుడు వేటకి వెళ్ళి అక్కడ పద్మావతిని చూసి, మోహించి, దెబ్బలు తిని, వకుళకి తన పరిస్థితి చెప్పి, నారాయణవనాన్ని పాలించే ఆకాశరాజు వద్దకు వెళ్ళి పద్మావతితో తన వివాహం నిశ్చయం చేయించమని అడిగాడు. వియ్యమందటానికి తమది సమాన స్థాయి కాదు కదా! అంటుంది వకుళ. వకుళని వెళ్ళమని చెప్పి, ఆమె వెళ్ళే లోపు తాను ఎఱుకులసాని వేషం వేసి, పద్మావతి తల్లి ధారిణీదేవిని సుముఖురాలిని చేశాడు.ఈ పద్మావతి ఎవరు?ఈ పద్మావతీదేవి ఇతివృత్తానికి నాంది కృతయుగంలో జరిగింది. త్రేతాయుగంలో కొనసాగింది. ద్వాపరయుగంలో అంతర్హితంగా ఉండిపోయింది. ఇరువదిఎనిమిదవ కలియుగంలో పతాక సన్నివేశం జరిగింది. కుశధ్వజుడు మాలావతిల కుమార్తె లక్ష్మీదేవి అంశతో జన్మించింది. పుట్టగానే పురిటి గదిలోనే వేదాలు వల్లె వేయటంతో వేదవతి అని నామకరణం చేశారు. లక్ష్మీదేవి అంశ కదా! పెద్దలు వద్దని చెపుతున్నా వినకుండా, విష్ణువే తనకు తనకు భర్తగా లభించాలని తపస్సు చేయటం ప్రారంభించింది.అసలే అందాల రాశి. ఇప్పుడు తపశ్శక్తి చేత మరింత మెరిసిపోతోంది. రావణాసురుడు ఆమె సౌందర్యాన్ని చూచి మోహపరవశుడు అయ్యాడు. వేదవతి నిరాకరించటంతో బలవంతం చేయబోయాడు. ఒక రాక్షసుడు ఆశించిన శరీరం ధరించి ఉండటం అవమానంగా భావించి విష్ణువు చేతనే ఆ పాపిని చంపిస్తాను అని ప్రతిజ్ఞ చేసి యోగాగ్నిలో శరీరం వదలింది. రావణుడు చేసేది లేక, కోరిక తీరక వెనుదిరిగి వెళ్ళిపోయాడు. అగ్నిదేవుడు ఆ తపస్వినిని తనతో తీసుకు వెళ్ళి స్వాహాదేవి వద్ద భద్రంగా ఉంచి కాపాడాడు.త్రేతాయుగంలో శ్రీ మహా విష్ణువు శ్రీరామచంద్రుడుగా అవతరించినప్పుడు తన కోరిక తీరుతుందేమో అని భావించింది. ఇప్పుడు తపస్సు మరొక విధంగా సాగింది. రావణుడు సీతాదేవిని అపహరించే సమయంలో అగ్ని అతడితో ‘‘నేను నీ శ్రేయోభిలాషిని కనుక ఒక రహస్యం చెపుతాను. విను. నీవు తీసుకు వెడుతున్నది సీత కాదు. సీత నా దగ్గర ఉంది.’’ అని వేదవతిని చూపిస్తాడు. కాముకుడైన రావణుడు నిజమని నమ్మి వేదవతిని తనతో లంకకు తీసుకు వెడతాడు.సీత అగ్ని వద్ద క్షేమంగా ఉంది. రావణుడు పెట్టిన బాధలనన్నింటినీ భరించింది వేదవతి. రావణ వధానంతరం అగ్నిప్రవేశం చేసింది. వేదవతితో పాటు సీతను కూడ కసుగందకుండా తెచ్చి ఇచ్చాడు అగ్నిభట్టారకుడు. సీత పక్కన సీత లాగా ఉన్న స్త్రీని చూసి రాముడు నిన్ను పోలి ఉన్న ఈమె ఎవరు? అని ప్రశ్నించాడు. దానికి సీత ‘‘ఈమె వేదవతి. నాకు మారుగా అగ్నిదేవుడు ఈమెను లంకకు పంపాడు. మన కోసం ఆమె రావణుడు పెట్టిన హింసలన్నిటినీ భరించింది.నీ కొరకే తపస్సు చేస్తోంది. కనుక ఈమెను కూడా నీవు నాతో పాటుగా స్వీకరించ వలసినది’’ అని ప్రార్థించింది. రాముడు ఆమెను మెచ్చుకున్నాడు. కానీ, ఈ జన్మలో అది కుదరదు. తాను ఏకపత్నీవ్రతం అనే దానిని ఆచరిస్తున్నానని, ఆమె కోరిక రాబోయే కాలంలో తీరుతుందని అప్పటి వరకు బ్రహ్మలోకంలో వసించమని సెలవిచ్చాడు. అది కలియుగవాసుల అదృష్టం పండి వేంకటాచలంలో ఫలించింది. అప్పటి వరకు వేదవతి బ్రహ్మలోకంలో తపస్సు చేస్తూ ఉండి పోయింది.కలియుగంలో శ్రీ మహావిష్ణువు అలిగి భూలోకానికి వెళ్ళిన లక్ష్మీదేవిని వెతుకుతూ అలసి పోయి, ఆదివరాహ క్షేత్రంలో తపస్సు చేస్తూ, వకుళ ఆదరణతో ఉండిపోయాడు. అదే సమయంలో నారాయణవనాన్ని చంద్రవంశానికి చెందిన ఆకాశరాజు పాలిస్తూ ఉండేవాడు. భార్య ధరణీదేవీ. వారికి ఎంతకాలానికి సంతానం లేదు. బృహస్పతి సూచన మేరకు పుత్రకామేష్టి చేయాలనుకున్నాడు. దాని కోసం బంగారు నాగలితో భూమిని దున్నుతూ ఉంటే భూమిలో నుంచి ఒక వెయ్యి రేకుల పద్మం పుట్టింది. అందరూ చూస్తూ ఉండగా, పద్మం విచ్చుకొని, అందులో ఒక బాలిక దర్శనం ఇచ్చింది. ఇంతలో అశరీరవాణి ఆకాశరాజును ఉద్దేశించి ‘‘ఈ బాలిక నీ కుమార్తె. పద్మావతి. అల్లారుముద్దుగా పెంచు. అంతా శుభం జరుగుతుంది.’’ అని పలికింది. ఆకాశరాజు ధారిణీదేవిల సంతోషానికి అంతు లేదు. పద్మావతి అడుగుపెట్టిన వేళావిశేషం వల్ల వారికి వసుదానుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.అయోనిజ అయిన కుమార్తెకు వరుణ్ణి వెతకటం ఎట్లా అని ఆలోచిస్తున్నాడు ఆకాశరాజు. వనవిహారనికి వెళ్ళిన పద్మావతి శ్రీనివాసుని చూసి ఆకర్షితురాలై విరహవేదనతో బాధపడుతున్న సమయంలో ఎఱుకతగా వచ్చి శ్రీనివాసుడు వకుళ వచ్చే సమయానికి ఆకాశరాజుని, ధారుణి దేవిని సంబంధం అంగీకరించటానికి సంసిద్ధం చేయటం జరిగింది. చక్రవర్తితో సంబంధం. తగిన ఏర్పాట్లు ఉండాలి. అందుకు కుబేరుడి వద్ద అప్పు తీసుకున్నాడు. సమయానికి లక్ష్మీదేవి దగ్గర లేదని బాధ పడుతుంటే అగ్నిదేవుడు వెళ్ళి కొల్హాపురంలో ఉన్న లక్ష్మిని తీసుకు వచ్చాడు.కల్యాణం కాగానే లక్ష్మి తిరిగి వెళ్ళి పోయింది. వేంకటేశ్వరుడు తిరుమలకు పద్మావతీదేవితో వెళ్ళిపోయాడు. కానీ, లక్ష్మీదేవి దూరమైందనే బాధ ఆయనను వేధిస్తోంది. చూడలేక పద్మావతి తాను వెళ్ళి బతిమాలి తీసుకు వస్తాను అన్నది. కానీ, శ్రీనివాసుడు తానే వెళ్ళి, కొల్హాపురంలో లక్ష్మి కోసం వెతికితే కనపడలేదు. తపస్సు చేశాడు. తపస్సు ఫలించి, అశరీరవాణి సువర్ణముఖీ నదీతీరంలో మున్యాశ్రమ సమీపంలో ఒక సరస్సు నిర్మించి, బంగారు పద్మాలు ప్రతిష్ఠించి మహాలక్ష్మిని ఉపాసించు అని చెప్పింది.ఆ విధంగా పన్నెండు సంవత్సరాలు ఉపాసన చేశాక పద్మనాళం నుండి బంగారు రథం మీద సర్వాభరణ శోభితురాలై ఆవిర్భవించింది. శ్రేష్ఠమైన పుష్పం తామరలో ఉన్న తల్లి కనుక అలర్ మేల్ మంగై అని కీర్తించారు. పద్మంలో పుట్టింది కనుక పద్మ అన్నారు. పద్మినీజాతి స్త్రీ కనుక పద్మావతి. పద్మం అంత పవిత్రము, ఆహ్లాదకరము అయినది. పద్మాలు కలది కనుక పద్మావతి అయింది. శ్రీనివాసుడు పద్మావతిని ప్రేమగా స్వీకరించాడు.తనతో తిరుమలకు తీసుకు వెడుతుంటే దేవతలు, మునులు ప్రార్థించటంతో అర్చామూర్తిగా తిరుచానూరులో ఉండటానికి అంగీకరించింది. తిరుచానూరులో స్వతంత్ర వీరలక్ష్మిగా పూజలు అందుకుంటున్నది. వ్యూహలక్ష్మిగా శ్రీనివాసుని వక్షస్థలాన చేరింది. ఆకాశరాజు కుమార్తె పద్మావతి కూడా వ్యూహలక్ష్మితో ఐక్యమై పోయింది. దేవేరులను ప్రత్యేకమైన విగ్రహాలుగా విడిగా ఉంచకుండా వారిని తన వక్షస్థలాన ధరించి శ్రీనివాసుడు (శ్రీ అంటే లక్ష్మికి నివాసమైనాడు) అయ్యాడు. లక్ష్మికి ఉన్న రూపాలన్నిటికి నెలవైనాడు.వక్త్రాబ్జే భాగ్యలక్ష్మీః, కరతలకమలే సర్వదా దానలక్ష్మీఃదోర్దండే వీరలక్ష్మీర్హృదయ సరసిజే భూతకారుణ్యలక్ష్మీః,ఖడ్గాగ్రే శౌర్యలక్ష్మీః, నిఖిలగుణగణాడంబరే కీర్తిలక్ష్మీః.సర్వాంగే సౌమ్యలక్ష్మీః సర్వసామ్రాజ్యలక్ష్మీర్మయితు విజయతాం!శ్రీనివాసుడికి ఆ పేరు సార్థకమైంది. మరి, పద్మావతికి ఆ పేరు సార్థకమేనా? పద్మావతి అంటే పద్మవనంలో పుట్టింది అని మాత్రమే కాదు. పద్మాలు అంటే కుండలినీ మార్గంలో ఉండే షట్చక్రాలు.మానవ శరీరంలో జగన్మాత కుండలినీ రూపంగా మూలాధారంలో మూడున్నర చుట్టలు చుట్టుకొని ఉంటుంది. ఆ దారిలో సాధకుడు దాటవలసిన స్థాయులే షట్చక్రాలు. అవే పద్మాలు. ఆ పద్మాలలో ఉండే తల్లి పద్మావతి. ఆ చైతన్య స్వరూపిణి భక్తులు ఆరాధించటానికి అనువుగా ఒక భౌతిక రూపం ధరించింది అని సూచించటానికే అమ్మ ఏడు కొండలకు మూలంలో వెలసింది. ఆ ఏడుకొండలు సహస్రారంతో కలిపి ఏడు చక్రాలు. సహస్రారంలో ఉండే పరంధాముడే శ్రీనివాసుడు. ఏడుకొండల మొదట ఉన్న పద్మావతి ఏడో కొండపైన ఉన్న తన భర్త ఇంటికి చేరుకోవటం అన్న దానికి ప్రతీకయే భక్తులు కొండనెక్కి స్వామిని దర్శించుకోవటం. తిరుమలలో అన్నీ ఆశ్చర్యాలే, అద్భుతాలే, రహస్యాలే! ఇవి మచ్చుకి.- డాక్టర్ ఎన్.అనంతలక్ష్మిఇదీ చదవండి: జ్ఞానమే విముక్తి – చిక్కులే సమాధానం -
జ్ఞానమే విముక్తి – చిక్కులే సమాధానం
స్పష్టంగా చెప్పాలంటే... చిక్కులే జ్ఞాని జీవితం! ఎందుకంటే జ్ఞానికి తెలుసు– ‘పంచభూతాల’ చిక్కే జీవితమని. చిక్కులు లేని జీవితం శవంతో సమానం. సమస్యలకు భయపడని జీవితమే జ్ఞానం. ఒంటి మీద ఎన్ని గాయాల గుర్తులు ఉంటే, ఆ గుర్తులే జ్ఞానికి అందాన్నిస్తాయి. మరకలు లేని జ్ఞాని కేవలం పుస్తకం లాంటివాడు. దెబ్బలు తిన్న జ్ఞానే నిజంగా బతికినవాడు. అందుకే... అజ్ఞానికి చిక్కు ఒక సమస్య. జ్ఞానికి ఆ చిక్కే సమాధానం.చిక్కులను తీర్చాల్సిన అవసరం లేదు. చిక్కులతోనే బతకడం నేర్చుకోవాలి. అప్పుడు చిక్కులు సమస్యలా కనిపించవు. అదొక అందమైన ముగ్గులా కనిపిస్తుంది. ‘పంచభూతాలను అదుపు చేయాలి, లేదంటే అవి మనల్ని అణచివేస్తాయి’ అని పెద్దలు చెప్పారు. కానీ, అవి మన లోపలే ఉన్నాయి. నేల అంటే మన మొండితనం. నీరు అంటే మన భావోద్వేగాలు. నిప్పు అంటే మన తెలివి. గాలి అంటే మన ఆలోచనలు. ఈ నాలుగింటినీ మోసే ఆకాశమే భగవాన్ శ్రీ రమణ మహర్షి చెప్పిన ‘నేను నేను’.బయట ఉన్న భూతాల కంటే లోపల భూతమే ప్రమాదకరం. ఆ భూతమే తెలివికి, భావోద్వేగానికి మధ్య జరిగే పోరాటం. మనం తెలివిని డ్రైవర్ సీట్లో కూర్చోబెడితే చాలు అనుకుంటాం. కానీ బండి నడుపుతుంటే తెలుస్తుంది... స్టీరింగ్ పట్టుకుంది తెలివి కాదు, భావోద్వేగమూ కాదు. అక్కడ ‘నేను’ అనే ఒకడు కూర్చుని ఉన్నాడు. వాడే అప్పుడప్పుడు తెలివి వేషం, తరచుగా భావోద్వేగం వేషం వేస్తున్నాడు. ఈ ‘నేను’ తనకోసం ఒక ఇమేజ్ తయారు చేస్తుంది.‘నేను మంచివాడిని, నేను తెలివైనవాడిని, నేను అన్వేషణలో ఉన్నాను’ అని. ఆ ఇమేజ్ కాపాడుకోవడానికే రోజువారీ పోరాటం. కానీ భావాలు ఎప్పటికీ జ్ఞానం కావు. భావాలు జ్ఞానమై జీవితంగా మారనంత వరకు అవి ఊహాగానాలే. ఆకలికి పుస్తకం పరిష్కారం కాదు. కర్మ అంటే ఎవరో రాసిన నుదుటిరాత కాదు. మనం రోజురోజుకూ ‘నేను, నాది’ అని కూడబెట్టిన లెక్క. ఆ లెక్కను తీర్చడానికే ఈ గాయాల గుర్తులు. ఆఖరికి ఆ గాయాలు కూడా అలవాటైపోయాక ఏం మిగులుతుంది? ఏ బింబమూ లేని...‘నేను’ మాత్రమే మిగులుతుంది. జ్ఞానమే విముక్తి!– యామిజాల జగదీశ్ఇదీ చదవండి: ‘నోబెల్ శాంతి’కి సరైన ఎంపిక -
ఆంతర్యమే అమోఘం..
పెద్దింటిలో పూసిన గులాబీలకే కాదు పేదింటి ముంగిట్లో విరిసిన ముద్దబంతికీ, అడవిలో తట్టుకుని నిలిచిన తంగేడుకు నిండుగా దీవించమని వచ్చిన గునుగుకు ప్రకృతిలో పూసే ప్రతి పువ్వుతోనూగుడి కట్టి కొలిచే శక్తి స్వరూపిణి బతుకమ్మ. కుటుంబ సౌభాగ్యం, సంతోషం, శ్రేయస్సుకు ఐక్యంగా కదిలివచ్చి, కొలిచే ఆదిపరాశక్తే బతుకమ్మ. పూలన్నీ కలిసి జనం గొంతులో నింపే సామూహిక స్ఫూర్తి. ఆచరణ, ఆధ్యాత్మికత, ఆనందాన్ని ఒడినిండా నింపుకునే ఆడబిడ్డల కోసం దివి నుంచి భువికి వచ్చిన గౌరమ్మ బతుకమ్మ.తొమ్మిది రోజులు వేడుకగా అమ్మవారిని కోరినంతగా కొలుచుకునే భాగ్యం బతుకమ్మ రూపంలో తెలంగాణ ఇంటింటికీ చేరింది. జానపద జన జీవనాన్నీ, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని,ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని అందంగా చాటుతూనే ఉంది. దేశ విదేశాలలోనూ నవరాత్రుల శోభ వెలుగులీనుతూ ఉంది. ఆడబిడ్డల వెతలు, అవగాహన కలిగించే కథనాలు పాటల రూపంలో పరవళ్లు తొక్కుతుంటాయి. ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ: మహాలయ అమావాస్య రోజున మొదలయ్యే బతుకమ్మ ఇంటి పెద్దలను తలచుకోమని సూచిస్తుంది. కుటుంబ పరంపరను గుర్తు చేస్తుంది. ప్రకృతి లో లభించే తంగేడు, గునుగు తదితర పూలతో బతుకమ్మను పేర్చి పసుపు గౌరమ్మ చేసి, బెల్లం పుట్నాల పప్పును నైవేద్యంగా సమర్పించి, అమ్మని ఆరాధిస్తారు. అటుకుల బతుకమ్మ: రెండోరోజైన పాడ్యమినాడు పూలతో బతుకమ్మను పేర్చి, అటుకులతో చేసిన నైవేద్యం సమర్పిస్తారు. ముద్దపప్పు బతుకమ్మ: విదియ నాడు ఉడికించిన పప్పు, పాలు, బెల్లం వంటి పదార్థాలతో నైవేద్యం సమర్పించడం ఆనవాయితీ. నానబియ్యం బతుకమ్మ: తదియనాడు బియ్యాన్ని నానబెట్టి, పాలతో లేదా బెల్లంతో కలిపి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.అట్ల బతుకమ్మ: చవితి రోజున బతుకమ్మకు బియ్యప్పిండితో చేసిన అట్లను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. బతుకమ్మ పాటలు, చప్పట్లు, కోలాటాల నడుమ మహిళలు సామూహికంగా వేడుకల్లో పాల్గొంటారు.అలిగిన బతుకమ్మ: ఆరోరోజు అలిగిన బతుకమ్మగా పిలుస్తారు. ఆరోనాడు బతుకమ్మ ఆడరు. అలసిన బతుకమ్మ కాలక్రమంలో అలిగిన బతుకమ్మగా పేరు స్థిరపడిపోయింది. కుటుంబ,ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను బట్టి ఆచరణలో మార్పులు ఉంటున్నాయి. వేపకాయల బతుకమ్మ: వేపకాయల ఆకారం లో బియ్యప్పిండితో చేసిన వంటకాలను నైవేద్యంగా సమర్పించడం ఈ రోజు ప్రత్యేకత. అందుకే వేపకాయల బతుకమ్మ అంటారు.వెన్నముద్దల బతుకమ్మ: సప్తమి నాడు కొన్నిప్రాంతాలలో వెన్న, నువ్వులు, బెల్లం వంటి పదార్థాలతో నైవేద్యం సమర్పిస్తారు. సద్దుల బతుకమ్మ: బతుకమ్మ పండుగలో ఇదే ప్రధాన ఘట్టం. ఐదు రకాల సద్దులు లేదా చిత్రాన్నాలు తయారు చేసి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పెద్ద పెద్ద పూలబతుకమ్మలను పేర్చి, అపర దేవేరులుగా అలంకరించుకొని పాటలు పాడుతూ, కోలాటాలు ఆడుతూ తీరొక్క విధాల సౌభాగ్యాలను ప్రసాదించేందుకు గౌరమ్మను కొలుస్తారు. పూల రూపమై వెలిగే బతుకమ్మ ఆంతర్యాన్ని తెలుసుకొని కోరి కొలుద్దాం. -
గెలుపోటముల వెనుక దైవయోగం!
ఇద్దరు సమఉజ్జీల మధ్య పెద్ద యుద్ధం జరుగుతున్నది. ఇద్దరూ ఘనులే. తమ తమ శక్తి సామర్థ్యాలలో తమ తమ దేశాలను ఏకచ్ఛత్రంగా ఏలి, ఎంతో వైభవం అనుభవించిన వాళ్లే. చివరికి యుద్ధంలో ఒకడు ఘన విజయం సాధించాడు. మరొకడు ఘోర పరాజయం పాలయ్యాడు. గెలిచిన వాడు, ‘‘నేను నా శత్రువు కంటే నూటికి నూరు పాళ్లు ఎక్కువ బలశాలిని, పరాక్రమశాలిని, వ్యూహ చతురుడిని, ధీమంతుడనైన వాడిని. అందుకే నా శత్రువును మట్టి కరిపించాను’’ అంటాడు.ఓడిన వాడు మాత్రం, ‘‘ఓడే వరకూ నేనూ అలాగే అనుకొనే వాడినే. ఇంతకు పూర్వం నేనూ ఎన్నో యుద్ధాలు గెలిచిన వాడినే. ఈ శత్రువుకంటే గొప్ప బలశాలురను ఓడించిన శూరుడినే. కాలం, దైవం కలసి రాక ఈరోజు నా శౌర్యం పని చేయలేదు. అలాగే ఈరోజు కాలం, దైవం అనుకూలించి నా శత్రువు విర్రవీగుతున్నాడు గాని, ఈయన పూర్వం ఎందరి చేతిలోనో ఓడిన వాడే. రేపు నాకు మంచి రోజులు వస్తే, మళ్లీ నా చేతిలో చిత్తుగా ఓడిపోతాడు!’’ అంటాడు.చరిత్రలో ఇటువంటి ఘటనలు చాలా ఉన్నాయి. వ్యక్తుల జీవితాలను మలుపులు తిప్పే ప్రధాన ఘట్టాలన్నింటిలోనూ వాళ్ల స్వయంకృషితో పాటు, వాళ్ల చేతిలోలేని, అనుకోని అంశాలు ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తుంటాయి. వజ్రం తృణాయతే, రాజన్ దైవ యోగాత్ న సంశయః/ తృణం వజ్రాయతే క్వాపి సమయే, దైవ యోగతః అంటుంది సుభాషితం. కొన్ని సమయాలలో, వజ్రం కూడా విలువ కోల్పోయి, గడ్డి పరక పాటి చేయదు. కారణం ‘దైవ యోగం’. అదే దైవ బలం వల్ల మరొకప్పుడు, గడ్డి పోచ కూడా వజ్రమంత విలువ పొందుతుంది.– ఎం. మారుతి శాస్త్రి -
ఈ అమావాస్య పితృదేవతా ప్రీతికరం
ఈ అమావాస్య పితృదేవతా ప్రీతికరంసంవత్సరంలోని 12 అమావాస్యలు పితృదేవతలను పూజించడానికి శ్రేష్ఠమైనవే! అయితే భాద్రపద బహుళ అమావాస్య ఒక్కదానికే మహాలయ అమావాస్యగా పేరు. ఏడాదికి ఒక్కసారి వచ్చే ఈ మహాలయ అమావాస్య రోజు మాత్రం పితృదేవతల అనుగ్రహం కోసం కొన్ని పరిహారాలు పాటించాలి!. సాధారణంగా పితృతర్పణాలు వదిలేందుకు మధ్యాహ్నం 12 గంటల సమయం సరైనది కాబట్టి ఈ సమయంలోనే పితృదేవతలకు తర్పణాలు విడిచి పెట్టాల్సి ఉంటుంది. మహాలయ అమావాస్య రోజు పితృదేవతల అనుగ్రహం కోసం పాటించాల్సిన పరిహారాలు.మహాలయ అమావాస్య రోజున నువ్వులు కలిపిన నీటితో పితృదేవతలకు తర్పణాలు వదలాలి. తీవ్రమైన పితృదోషాలు ఉన్న వారు తిల హోమం చేయడం ద్వారా దోషాలను తొలగించుకోవచ్చు. సూర్యోదయం సమయంలో ఆదిత్య హృదయాన్ని పఠిస్తూ సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తేపితృదోషం కారణంగా ఏర్పడే కష్టాలన్నీ తొలగుతాయి.పితృదోష పరిహారం కోసం మహాలయ అమావాస్య రోజు 108 సార్లు గాయత్రీ మంత్రం జపించాలి.ఈ దానాలు శ్రేష్ఠంపితృదేవతలకు సద్గతులు కల్గించి, సుఖశాంతులు, వంశాభివృద్ధి పొందాలంటే మహాలయ అమావాస్య రోజు చేయాల్సిన దానాలు...మహాలయ అమావాస్య రోజు పండితులకు లేదా పేదలకు భోజనం పెట్టి, వస్త్ర దానం చేయాలి. శక్తి ఉన్నవారు స్వర్ణ దానం, గోదానం, భూదానం కూడా చేయవచ్చు.మహాలయ అమావాస్య రోజు బ్రాహ్మణునికి కూష్మాండం అంటే గుమ్మడికాయను దానం చేయడం వలన వంశాభివృద్ధి కలుగుతుంది. మహాలయ అమావాస్య రోజు ఉప్పు, పత్తి, ఇనుము, కొత్త బట్టలు, బియ్యం వంటివి దానం చేస్తే పితృదోషాలు తొలగి సకల శుభాలు, ఐశ్వర్యప్రాప్తి కలుగుతుందని పండితులు సూచిస్తున్నారు.జాతకం ప్రకారం రాహు, కేతు దోషాలతో ఇబ్బంది పడేవారు ఒక్క మహాలయ అమావాస్య రోజున నవగ్రహాలకు ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించడం వల్ల కచ్చితంగా శుభ ఫలితాలు పొందుతారని పండితులు చెబుతున్నారు.(10, శనివారం మహాలయ అమావాస్య)– డి.వరలక్ష్మి ఇదీ చదవండి: సక్కటి బతుకునీయవే తల్లీ! -
సక్కటి బతుకునీయవే తల్లీ!
ఆశ్వీయుజ శుద్ధ పాడ్యమికి ముందురోజు వచ్చే అమావాస్య రోజున ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ పేరుతో ప్రారంభమై దుర్గాష్టమి రోజున సద్దుల బతుకమ్మతో ముగుస్తుంది. బాలారిష్టాలు, కలరా, మలేరియా, ప్లేగు వంటి మహమ్మారి రోగాల నుండి పిల్లా పాపలను, కరువు కాటకాల నుండి ప్రజలను కాపాడి బతుకును ఈయమ్మా అని ప్రజలు ప్రకృతి గౌరీని తమ సాధారణ ఆటపాటలతో పూజించే వేడుకే బతుకమ్మ పండుగ. తెలంగాణ పల్లెల్లోని ప్రతీ ఒక్క ఆడపడుచు ఎప్పుడెప్పుడా అని ఎదురు చూసే ఈ బతుకమ్మ పండుగ యువతులు, ముత్తైదువులు సాంప్రదాయం ఉట్టిపడేలా తయారయ్యి ఊరంతా ఒకటయ్యి తమలో బీదా గొప్పా వర్ణం వర్గం అంతా ఒకటే అంటూ జరుపుకునే పల్లె ప్రజల సాంస్కృతిక పండుగ ఇది. మంచి వర్షాలతో వరుణ దేవుడు అనుగ్రహించి అన్నపూర్ణమ్మ దయతో వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెంది రైతు జీవితం కళకళలాడుతూ ఉండాలని, ఊరంతా పచ్చగా ఉండాలని ఆకాంక్షిస్తూనే యువతులు ముత్తైదువులు రంగు రంగు పువ్వులతో బతుకమ్మను తీర్చిదిద్ది అందులో గౌరమ్మను పెట్టి పూజించి ఊరంతా ఒక్క చోట గుమిగూడి పల్లె ప్రజల జీవితాలను కష్టసుఖాలను పాటలరూపంలో ప్రకృతి గౌరికి విన్నవించుకుంటారు. రంగు రంగుల పూలతో త్రికోణాకారంలో పేర్చి అలంకరించిన బతుకమ్మల చుట్టూ చప్పట్లు చరుస్తూ వలయంగా తిరుగుతూ బతుకమ్మ పాటలు పాడతారు. బొడ్డెమ్మతో మొదలు ఎంగిలిపుప్వు బతుకమ్మ, సద్దుల బతుకమ్మ.. ఇలా దేని ప్రత్యేకత దానిదే.. తొమ్మిది రోజుల పాటు కొనసాగే బతుకమ్మలను బావిలో లేదా నీటి ప్రవాహంలో నిమజ్జనం చేస్తారు.. బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో అని సాగే ఈ పాటల్లో మహిళలు తమ కష్ట సుఖాలు, ప్రేమ, స్నేహం, బంధుత్వం, ఆప్యాయతలు, భక్తి, భయం, చరిత్ర, పురాణాలు మేళవిస్తారు.. ఈ పాటలు చాలా వినసొంపుగా ఉంటాయి.. తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీక ఈ బతుకమ్మ పండుగ.. తెలంగాణ అస్తిత్వం బతుకమ్మలోనే ఉంది. తెలంగాణ నేలపై బతుకమ్మ పండుగను శతాబ్దాలుగా జరుపుకుంటున్నారు. ఈ సాంప్రదాయం ఎలా మొదలైందో చెప్పడానికి ఎన్నో కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. నవాబులు, భూస్వాముల పెత్తందారీ తనంలో నలిగిపోయిన తెలంగాణ గ్రామీణ సమాజంలో మహిళల బతుకులు దుర్భరంగా ఉండేవి. వారి అకృత్యాలకు నలిగిపోయిన వారిని, తట్టుకోలేక ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నవారిని తలచుకొని తోటి మహిళలు విచారించేవారు.. వారికి ప్రతీకగా పూలను పేర్చి బతుకవమ్మా లేదా బతుకు అమ్మా అంటూ దీవిస్తూ పాటలు పాడేవారు.. బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. పాటల వెనుక ఉండే మర్మం ఇదే.. ఈ పండుగ వర్షాకాలపు చివరిలో, శీతాకాలపు తొలి రోజులలో వస్తుంది. అప్పటికే వర్షాలతో చెరువులన్నీ మంచి నీటితో నిండి ఉంటాయి. రకరకాల పువ్వులు రంగు రంగులలో ఆరుబయలలో పూసి ఉంటాయి. వీటిలో గునుగు పూలు, తంగేడు పూలు ఎక్కువగా పూస్తాయి. బంతి, చేమంతి, నంది వర్ధనం లాంటి పూలకు కూడా ఇదే సమయం. సీతాఫలాలు కూడా ఈ సమయంలో ఒక పెద్ద ఆకర్షణ. అలాగే జొన్న పంట కోతకు సిధ్ధంగా తలలూపుతూ ఉంటుంది. వీటన్నింటి నేపథ్యంలో తెలంగాణ ఆడపడుచులు ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని అద్భుతమయిన రంగురంగుల పువ్వులతో కీర్తిస్తూ బతుకమ్మ పండుగను జరుపుకుంటారు తొమ్మిది రోజుల బతుకమ్మ పండుగలో మొదటిరోజు బతుకమ్మను ఎంగిలిపువ్వు బతుకమ్మ అని, చివరి రోజు బతుకమ్మను సద్దుల బతుకమ్మ అని అంటారు. ఈ రోజుల్లో ఆడపడుచులు అందరూ అత్తవారింటి నుంచి కన్నవారింటికి చేరుకుని ఈ పూల పండుగ జరుపుకోవటానికి తయారవుతారు. ఈ తొమ్మిది రోజులలో వీరు రోజూ బతుకమ్మలు చేసి, ప్రతీ సాయంత్రం వాని చుట్టూ తిరుగుతూ ఆడుతారు. ఆ తరువాత దగ్గరలో ఉన్న జలాలలో నిమజ్జనం చేస్తారు.ఇదీ చదవండి: అక్కడ దేవుడికి వ్యర్థాల నైవేద్యం..! ఆ ఆచారం వెనుకు అసలు కథ ఇదే.. -
దైవ శిక్ష నుంచి ఎవరూ తప్పించుకోలేరా?
షట్చక్రవర్తులలో ఒకడైన సగరుడు సంతానం కోసం ఔర్వుడనే మునిని, తన ఇరువురు భార్యలతో కలిసి భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించాడు. వంశవర్ధనుడైన ఒక్క పుత్రుడిని గాని, లేక లెక్కకు మిక్కుటంగా అరవై వేలమంది సంతానాన్ని గాని వరంగా ఇస్తాను, కోరుకోమన్నాడు ఔర్వుడు. మొదటి భార్యయైన సుకేశి కులదీపకుడైన ఒక్క పుత్రుడు చాలని కోరింది. రెండవ భార్య సుమతి అరవై వేలమంది సంతానాన్ని కోరింది. అలాగే ఇచ్చాడు ముని.సుకేశికి అసమంజసుడనే పుత్రుడు కలిగాడు. సుమతికి అరవై వేలమంది పుత్రులు కలిగారు. పెరిగి పెద్దవాడైన అసమంజసునికి అంశుమంతుడనే పుత్రుడు కలిగాడు. సగరుని మిగతా అరవైవేల మంది సంతానం అంతా పాపకర్ములై దుష్కార్యములు చేస్తున్నారు. దేవతలు సగరుడి సుతుల ఆగడాలను అరికట్టే ఉపాయం కోసం కపిల మహాముని వద్దకు వెళ్ళి శరణు వేడారు. అప్పుడు కపిలుడు సూచన ప్రాయంగా సగరపుత్రులకు భవిష్యత్తులో జరగబోయేది చెప్పాడు.తే. పాపకర్ములై యొరుల కుపద్రవములు సేయువారల దైవంబు చెఱుచు గాన వారినెవ్వరు జెఱుపంగవలదు దమకు హానివృద్ధులు పాపపుణ్యముల గలుగుపాపకర్మలు చేయడంలో ఆసక్తి కలిగినవారై, ఇతరులకు హానికలిగించే వ్యక్తులను దైవమే తగురీతిన శిక్షిస్తాడు. కాబట్టి అటువంటి వాళ్ళకు బుద్ధిచెప్పి బాగుచేయాలనే ఆలోచన చేసి భంగపడటం వివేకంతో కూడుకున్న పని అనిపించుకోదు. ఒక వ్యక్తికి జీవితంలో వృద్ధి, క్షయాలనేవి వారు చేసే పుణ్య, పాపకర్మలపై ఆధారపడి ఉంటాయే కాని మరొక విధంగా కాదు అని కపిలమహాముని దేవతలకు చెప్పాడు.ఆ రీతినే, తండ్రి తలపెట్టిన అశ్వమేథ యాగానికి చెందిన యాగాశ్వాన్ని కపిలమహాముని ఆశ్రమంలో చూసిన సగరపుత్రులు, ముందు వెనుక ఆలోచించకుండా ఆ మునిని శిక్షించడానికి పూనుకోగా, ఆ మహాముని నేత్రాలనుండి వెలువడిన కోపాగ్ని జ్వాలలలో అరువది వేలమంది భస్మమయ్యారని వెన్నెలకంటి సూరన రచించిన శ్రీవిష్ణుపురాణం చెబుతోంది.– భట్టు వెంకటరావు -
కీచక పర్వం
మహిళల పట్ల అసభ్యకరమైన ప్రవర్తన కలిగిన వ్యక్తులను కీచుకుడు అంటారు. అలాంటి ఏదైనా సంఘటన జరిగితే కీచక పర్వం అంటారు. అసలు కీచకుడు ఎవరు? ఎందుకు ఈ నానుడి వచ్చిందో తెలుసుకుందాం...మాయా జూదంలో ఓడిన పాండవులు ఒప్పందం ప్రకారం 12 ఏళ్ళు అరణ్యవాసం, ఒక ఏడాది అజ్ఞాతవాసాన్ని మత్స్య దేశపు రాజైన విరాటరాజు కొలువలో చేసారు. ఆ సమయంలో ద్రౌపది సైరంద్రి అనే పేరుతో విరాటరాజు భార్య సుధేష్ణకు పరిచారికగా సేవలు అందించేది. సుధేష్ణ తమ్ముడైన కీచకుడు విరాట్ రాజు కొలువులో సైన్యాధిపతిగా వ్యవహరించేవాడు. ఒకనాడు సైరంద్రి సౌందర్యాన్ని చూసి మోహించిన కీచకుడు దుర్బుదితో ఆమెను పొందాలని ప్రయత్నించాడు. తన సోదరి సుధేష్ణ హెచ్చరించినా వినకుండా ద్రౌపది పట్ల అసభ్యకరంగా ప్రవర్తించేవాడు. ఈ విషయాన్ని పాండవులలో బలపరాక్రముడు, మల్ల యుద్ధ వీరుడైన భీమునితో ద్రౌపది రహస్యంగా మొరపెట్టుకోవడంతో కీచక వధకు రంగం సిద్ధమైంది. పథకంలో భాగంగా ద్రౌపది, కీచకుడిని రాత్రి సమయంలో నర్తనశాలకు రమ్మని పిలిచింది. ద్రౌపదితో పాటు భీముడు కూడా నర్తనశాలకు మహిళను తలపించేలా మేలి ముసుగు ధరించి వెళ్ళి అక్కడ ఉన్న పాన్పుపై శయనించాడు. పూర్తిగా మద్యం సేవించి నర్తన శాలకు చేరుకున్న కీచకుడు శయ్యపై ఉన్నది ద్రౌపదే అనుకుని భీముని పై చేయి వేయడంతో ఆ చేతిని ఎంతో ఒడుపుగా పట్టుకున్న భీముడు ఎంతో బలవంతుడైన కీచుకుని తలపట్టుకుని వంచి మోకాళ్ళతో గట్టిగా అదిమాడు. ఇరువురి మధ్య జరిగిన భీకర యుద్దంలో కీచకుని ఒక మాంసపు ముద్దలా చేసి పైకెత్తి నేలపై పడవేయటంతో కీచకుడు మరణించాడు. అప్పటినుండి ఎవరైనా మహిళలను వేధిస్తున్నట్లయితే, వాడు మహిళల పాలిట కీచకుడిలా తయారయ్యాడు అనడం పరిపాటి అయింది. – సి. ఎన్. మూర్తి, సీనియర్ పాత్రికేయులు -
అరిటాకు రహస్యం
ఒక పండితుడికి కొత్త ఊర్లు చూడటమంటే చాలా ఇష్టం. ఖాళీ సమయాల్లో కొత్త ఊర్లకు వెళ్ళి అక్కడి ఆచార వ్యవహారాలను తెలుసుకునేవాడు. అలా ఒక ఊరికి వెళ్లిన పండితుడికి తీవ్రమైన దాహం వేసింది. దగ్గరలోని గుడిసె వద్దకు వెళ్ళి నీళ్ళు అడిగాడు. ఆ ఇంటి గృహిణి చల్లటి నీళ్ళు ఇచ్చి, ‘అయ్యా! నా కూతురికి పొరుగు ఊరి అబ్బాయితో పెళ్ళి నిశ్చయమైంది. పెళ్ళికి మంచి ముహూర్తం చూసి పెట్టండి’ అని వేడుకుంది.పండితుడు సంచిలోని పంచాంగం తీసి చూసి, ‘మూడు రోజుల తర్వాత మంచి ముహూర్తం ఉంది. ఇది దాటితే ఆరు నెలల వరకు కళ్యాణ గడియలు లేవు’ అని చెప్పాడు. ‘అయ్యో... ఇప్పటికిప్పుడు నా దగ్గర పెళ్ళి చేసేంత డబ్బులు లేవే’ అని బాధపడుతూ కూర్చుంది. ఇంతలో చల్లగా వీచిన గాలికి ఇంటిముందర ఉన్న అరటి ఆకులు చిన్నగా కదిలిన శబ్దం ఆమె చెవిన పడింది.వెంటనే ఆ గృహిణి ఊరిలోని ప్రతి ఇంటికీ వెళ్ళింది. తన కూతురికి మూడు రోజుల్లో పెళ్ళి చేయబోతున్నామనే వార్తను తెలియజేసింది. ‘‘మా పాపకు మీ అందరి ఆశీర్వాదం కావాలని’’ కోరింది. అలాగేనని బదులిచ్చారు గ్రామస్తులు. ఆ రోజు సాయంత్రం పొలం పనులన్నీ ముగించుకుని ప్రతి ఇంటి నుంచి ఒకరు వచ్చి ఆ గుడిసె ముందు కూర్చున్నారు. గృహిణి అందరికీ అరటి ఆకుల్లో వేడివేడి పొంగలి వడ్డించింది. గ్రామస్తులు రుచిగా ఉన్న పెసరపప్పు పొంగలి తిని, ఆ అమ్మాయిని ఆశీర్వదించి వెళ్ళిపోయారు.అది చూసి ఆ గృహిణి ‘ఇక నా కూతురి పెళ్ళి ఏ లోటు లేకుండా చేయగలను’ అంది. పండితుడు ఆశ్చర్యపోతూ, ‘నీ దగ్గరేమో అసలు డబ్బులు లేవన్నావు, వాళ్ళేమో చక్కగా తినేసి వెళ్లిపోయారు, నువ్వు డబ్బులు అడగలేదు, మరి పెళ్ళి ఎలా చేస్తావు?‘ అని ప్రశ్నించాడు.ఆమె చిరునవ్వుతో గ్రామస్తులు తిన్న అరటి ఆకులను గంపలోకి తీసివేయడం ప్రారంభించింది. ఆమె కూతురు ఆ ఆకుల కింద గ్రామస్తులు పెట్టి వెళ్ళిన డబ్బులను పళ్ళెంలో పెట్టుకోవడం మొదలు పెట్టింది. ఊరి ప్రజలు సహాయం చేసే ఈ వినూత్న పద్ధతిని చూసి పండితుడు ముగ్ధుడయ్యాడు. ‘అమ్మా! మీ ఊరి రాములవారి గుడిలోనే పౌరోహిత్యం చేసి, ఉచితంగా పెళ్ళి జరిపిస్తాను’ అని పండితుడు మాట ఇచ్చాడు. ‘ఇంటికి దీపం ఇల్లాలు–ఊరికి దీపం ఐకమత్యం’అనుకుంటూ ఆ గృహిణి చేతికి కొంచెం డబ్బులిచ్చాడు పండితుడు. తలుపు చాటున ఉన్న పెళ్ళికూతురు ముసిముసి నవ్వులు నవ్వింది. – ఆర్.సి. కృష్ణస్వామి రాజు -
ఆత్మజ్ఞానానికి అడ్డుగోడ అహం
మనం ఎంత జ్ఞానాన్ని, సంపదను సంపాదించినా ‘అహంకారం’ అనే గీత మన మనస్సులో ఉన్నంతవరకు ఆధ్యాత్మిక సత్యం లభించదు. ఆ అహంకారాన్ని తుడిచేసుకున్నప్పుడే ఆత్మశాంతి, నిజమైన జ్ఞానం లభిస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో ప్రయాణించే సాధకుడికి అత్యంత పెద్ద అడ్డంకి, సూక్ష్మమైన శత్రువు ‘అహంకారం’. సాధారణ వ్యావహారిక భాషలో అహంకారం అంటే పొగరు, గర్వం లేదా గీర అని భావిస్తాం. కానీ ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రంలో అహంకారం అంటే కేవలం గర్వం మాత్రమే కాదు. ‘నేను – నాది’ అనే మిథ్యా భావన.‘అహం’ అంటే ‘నేను’, ‘కారం’ అంటే ‘చేసేది’ లేదా ‘రూపం’. తాను నిజానికి అనంతమైన, శుద్ధమైన ఆత్మ స్వరూపుడనని మరచిపోయి, ఈ పరిమితమైన శరీరం, మనస్సు, బుద్ధి, హోదా, ధనం, జ్ఞానమే ’నేను’ అని భావించడమే అహంకారం. వెలుగు లేని చోట చీకటి ఆవరించినట్లు, ఆత్మజ్ఞానం లేని చోట అహంకారం రాజ్యమేలుతుంది. ‘నేను ఫలానా కులానికి/మతానికి చెందినవాడిని’, ‘నేను గొప్ప పండితుడిని’., ‘నేను ధనవంతుడిని’ అనుకోవడం అహంకార ప్రాథమిక రూపాలు. అహంకారి తన అభి్రపాయమే సరైనదనుకుంటాడు. ఇతరుల వద్ద ఉన్న సత్యాన్ని గానీ, గురువు ఇచ్చే జ్ఞానాన్ని గానీ స్వీకరించలేడు. భక్తి మూలసూత్రం ‘శరణాగతి’. అహంకారం ఉన్న చోట శరణాగతి సాధ్యపడదు. కర్మ బంధాలు పెరగడం వల్ల నూతన కర్మలు చుట్టుముడతాయి. అహంకారాన్ని జయించడం ఒక్కరోజులో అయ్యే పని కాదు. దానికి నిరంతర సాధన, ఆత్మపరిశీలన అవసరం.అహంకారం అనేది ఒక దీపం చుట్టూ గాజు పలక మీద అద్దుకున్న పొగ తాలూకా మసి లాంటిది. మసి తొలగితేనే దీపపు వెలుగు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అలాగే, ఆధ్యాత్మిక సాధన ద్వారా ‘నేను’ అనే అహంకారాన్ని కరిగించినప్పుడు, అంతరంగంలో వెలిగే ఆత్మజ్యోతి సాక్షాత్కరిస్తుంది. అహంకారం నశించిన చోటే ఆనందం, శాంతి, ముక్తి లభిస్తాయి.ఒక గొప్ప వేద పండితుడికి తన జ్ఞానం పట్ల అంతులేని అహంకారం ఉండేది. ‘తన కంటే గొప్ప జ్ఞాని లేడు, భగవంతుని తత్త్వం పూర్తిగా తెలుస’ని భావించేవాడు. ఒకరోజు ఆయన గుడి మెట్ల వద్ద ఒక ముసలి సాధువు ప్రశాంతంగా కూర్చొని ఉండటం చూశాడు. పండితుడికి అతణ్ణి అవమానించాలని ఆ సాధువు దగ్గరికి వెళ్ళి, ‘నీవు భగవంతుని గురించి అనేక గ్రంథాలు చదివి ఉంటావు కదా! భగవంతుడు అంటే ఏమిటి? ఆయనను ఏ శాస్త్రం ద్వారా స్పష్టంగా తెలుసుకోవచ్చు? నీకు అసలు ఆధ్యాత్మికత అంటే ఏమిటో తెలుసా?’ అని ప్రశ్నించాడు. ఆ సాధువు చిరునవ్వు నవ్వి, ఏమీ మాట్లాడకుండా నేలమీద ఒక చిన్న గీత గీశాడు.సోమయాజికి అర్థం కాలేదు. అప్పుడు ఆ సాధువు మెల్లగా ఇలా అన్నాడు ‘పండితులవారూ! ఆ గీతను చూడండి. అది ‘నేను’ అనే అహంకారం. మీరు ఇప్పటివరకు చదివిన వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, శాస్త్రాలు, సాధించిన గౌరవాలు అన్నీ ఆ గీత చుట్టూ మీరు నిర్మించుకున్న కోట గోడలు. ‘నేను పండితుడిని’, ’నేను గొప్పవాడిని’ అనే అహంకారంతో ఉన్నంతవరకు భగవంతుడిని చూడలేరు. గీత ఉన్నంతవరకు అది మిమ్మల్ని మిగతా ప్రపంచం నుండి వేరు చేస్తుంది’ . అలా చెప్తూ సాధువు తన చేతితో ఆ గీతను తుడిచివేశాడు.‘ఇప్పుడు చూడండి... గీత పోయింది. నేలంతా ఒకటైపోయింది. అహంకారం తుడుచుకుపోతే తప్ప, విశ్వమంతా నిండి ఉన్న ఆ పరమాత్మను దర్శించలేరు. జ్ఞానం అనేది అహంకారాన్ని పెంచడానికి కాదు, కరిగించడానికి!‘ అని ప్రశాంతంగా చెప్పాడు. ఆ ఒక్క మాటతో సోమయాజికి జ్ఞానోదయమైంది. తాను చదివిన చదువు తనలో వినయాన్ని తేలేదని, అహంకారాన్ని మాత్రమే పెంచిందని గ్రహించాడు. వెంటనే ఆ సాధువు పాదాలకు నమస్కరించి, తన అహంకారాన్ని అక్కడే వదిలేసి ముందుకు సాగాడు.– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి -
మరుత్తుడు ఎందుకు సర్పాలన్నింటినీ సంహరించాడు?
కరంధముని కొడుకైన అవీక్షిత్తు వైశాలిని పెళ్లాడాడు. అవీక్షిత్తు, వైశాలి దంపతులకు మరుత్తు జన్మించాడు. పౌత్రుడైన మరుత్తుని చూసి కరంధముడు, ఆయన భార్య వీర పరమానందం చెందారు.మరుత్తు దినదిన ప్రవర్ధమానంగా ఎదగసాగాడు. అవీక్షిత్తు దంపతులు కుమారుడికి బాల్యంలో జరిపించ వలసిన సంస్కారాలన్నీ శాస్త్రోక్తంగా జరిపించారు. అస్త్ర విద్యలు నేర్చుకోవడానికి అవీక్షిత్తు కుమారుడిని పరశురాముడి గురుకులానికి పంపాడు. మరుత్తు శ్రద్ధగా సుశ్రూషలు చేస్తూ, పరశురాముడి వద్ద అస్త్ర విద్యలు నేర్చుకుని, ధనుర్వేదంలో ఆరితేరాడు. విద్యాభ్యాసం పూర్తయ్యాక గురువు వద్ద సెలవు తీసుకుని, ఇంటికి వచ్చాడు.సమర్థుడై తిరిగి వచ్చిన మరుత్తుడికి కరంధముడు పట్టాభిషేకం చేసి, రాజ్యభారాన్ని అప్పగించాడు. తర్వాత తాను భార్యా సమేతంగా తపస్సు చేసుకోవడానికి వనాలకు వెళ్లిపోయాడు.మరుత్తుడు రాజ్యాభిషేకం జరిగిన నాటి నుంచి ధర్మబద్ధంగా పరిపాలన సాగించసాగాడు. అసంఖ్యాకంగా యజ్ఞ యాగాదులు జరిపిస్తూ, ముల్లోకాలలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ ఉండేవాడు. లోకసంచారం చేస్తుండగా, ఒకనాడు మరుత్తునికి మంజువ అనే బంగారు పర్వతం కనిపించింది. మరుత్తు ఆ పర్వతం నుంచి బంగారాన్ని తీసుకొచ్చి, దేవ బ్రాహ్మణ కార్యాలకు, ధర్మ కార్యాలకు, దీనులను ఆదుకోవడానికి ఉపయోగించసాగాడు. మరుత్తు పరిపాలనలో రాజ్యం సర్వసుభిక్షంగా తులతూగసాగింది.రోజులిలా సాగుతుండగా, ఒకనాడు మరుత్తుడి వద్దకు ఒక మహర్షి వచ్చాడు. ‘రాజా! నీ పాలనలో ఎక్కడా దరిద్రులు లేరు గాని, నాగలోకం నుంచి భూలోకానికి వచ్చిన సర్పాలు విచ్చలవిడిగా సంచరిస్తూ ఉత్పాతం సృష్టిస్తున్నాయి. సర్పాలు నిష్కారణంగా కాటు వేయడం వల్ల ఎనిమిదిమంది మహర్షులు ప్రాణాలు వదిలారు. ఈ సర్పాలు జలాశయాలను, ఫలపుష్పాదులను సైతం విషపూరితం చేస్తున్నాయి. రాజు చేసిన అధర్మం ప్రజలకు, ప్రజలు చేసిన పాపాలు రాజుకు చెందుతాయి. తక్షణ కర్తవ్యమేమిటో నీకు ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పని లేదు’ అని చెప్పి, ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయాడు.మహర్షి మాటలు విన్న మరుత్తుడు నేరుగా భార్గవాశ్రమానికి వెళ్లాడు. అక్కడి నుంచి సకల సర్పసంహారక సంవర్తాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ దివ్యాస్త్రం నిప్పులు కక్కుతూ వెలువడి, నాగలోకంలోని సర్పాలన్నింటినీ భస్మీపటలం చేయసాగింది. నాగలోకంలో జరుగుతున్న ఈ ప్రళయోత్పాతానికి భీతిల్లిన నాగకన్యలు పరుగు పరుగున మరుత్తుడి తల్లి అయిన వైశాలి వద్దకు వెళ్లారు.‘అమ్మా! నువ్వు ఇదివరకు మాకు ఇచ్చిన వరం ప్రకారం నాగకులాన్ని నువ్వే రక్షించాలి’ అని ప్రార్థించారు.వైశాలి నాగకన్యలకు అభయమిచ్చి, భర్త అవీక్షిత్తుతో కలసి కొడుకు వద్దకు వచ్చింది. ‘కుమారా! అయినదేదో అయింది. ఇక సర్పసంహారాన్ని విరమించుకో’ అని చెప్పింది.‘ఈ సర్పాలు అమాయకులైన ఎనిమిదిమంది మహర్షుల ప్రాణాలను బలిగొన్నాయి. అంతటితో ఆగక జలాశయాలను, ఫలపుష్పాలను విషపూరితం చేస్తున్నాయి. దుర్మార్గులైన ఈ సర్పాలను సంహరించడం రాజుగా నా ధర్మం. నేను రాజధర్మాన్ని నెరవేరుస్తున్నాను’ అని పలికాడు మరుత్తుడు.అతడి మాటలు విన్న నాగకన్యలు ‘మహాత్మా! శరణు శరణు! నేటి నుంచి మానవులకు అన్యాయంగా కీడు చేయబోమని వాగ్దానం చేస్తున్నాం. అలాగే, మా జాతివారి వల్ల ప్రాణాలను పోగొట్టుకున్న ఎనిమిదిమంది మహర్షులను పునరుజ్జీవితులు కావిస్తాం. దయచేసి ఇప్పటికైనా సర్పసంహారాన్ని విరమించుకో!’ అని మొరపెట్టుకున్నారు.నాగుల వల్ల ప్రాణాలు కోల్పోయిన మహర్షులను నాగకన్యలు తక్షణమే బతికించాయి. మృతులైన మహర్షులు పునర్జీవితులు కావడం చూసి, మునిగణమంతా సంతోషించారు. వారు కూడా మరుత్తుడిని శాంతించమని నచ్చచెప్పారు. మహర్షులు, తల్లిదండ్రుల కోరిక మేరకు మరుత్తుడు సంవర్తకాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాడు. అంతటితో నాగవంశం అంతరించిపోకుండా బతికి బట్టకట్టింది. మరుత్తుడి ఔదార్యానికి దేవతలు, మునులు సంతోషించారు. కుమారుడి రాజ్యపాలన సామర్థ్యానికి అవీక్షిత్తు, వైశాలి సంతోషించారు. తిరిగి తపస్సు చేసుకోవడానికి వారు వనాలకు వెళ్లిపోయారు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..మనదేశంలోని పురాతన పుణ్యక్షేత్రాల్లో గయ పితృకార్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన క్షేత్రం. ఇక్కడ పితృకార్యాలు నిర్వహిస్తే, పితృదేవతలకు ఉత్తమ గతులు కలుగుతాయని చాలామంది నమ్మకం. గయ క్షేత్రంలోని శ్రీవిష్ణుపాద ఆలయానికి చేరువలో ఉన్న ఫల్గు నదీతీరంలోను, ఇక్కడి పురాతన అక్షయ వటవృక్షం కింద ఎక్కువగా పిండ ప్రదానాలు చేస్తుంటారు. గయ పట్టణానికి ఎనిమిది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ప్రేతశిల కొండ గురించి ఎక్కువమందికి తెలియదు. ఇక్కడ కూడా పితృకార్యాలు నిర్వహిస్తారు. ప్రేతశిల కొండ మీద పిండప్రదానం చేసినట్లయితే, పితృదేవతల ఆత్మలు శాంతిస్తాయని నమ్ముతారు. ఈ కొండ మీద అత్యంత అరుదైన యమధర్మరాజు ఆలయం ఉంది.ఇదీ చదవండి: ప్రసంగం.. దేవుని వరమా? -
ప్రసంగం.. దేవుని వరమా?
దైవోక్తులతో నిండి ఉండేలా ప్రసంగం పట్ల తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. మనుష్యుల మెప్పు, వారి వినోదం కొరకు కాకుండా, దేవుణ్ణి సంతోషపెట్టేలా ప్రసంగాలు చేయాలి. ప్రసంగం దేవుని వరం.ప్రసంగం చేయుట ఒక కళ లేదా ఒక శాస్త్రంగానే చూడాలి తప్ప దాన్ని ఏనాడూ నిర్లక్ష్యం చేయరాదు. ప్రసంగ కళాశాస్త్రం ఉనికి, దాని విలువైన మూలాలు పంచ కాండములు అనబడే ధర్మశాస్త్ర గ్రంథములో నిధిలా నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. ఎన్నడూ మరువలేని అత్యుత్తమ ప్రసంగానికి మూడు దశలే బహు కీలకం. పరిచయం,ముఖ్యాంశం, ముగింపు అను ఈ మూడు సృజనాత్మక చట్రాలలోనే ప్రసంగాంశం ఉన్నతంగా ఇమిడ్చి చెప్పాల్సి ఉంటుంది.ఆదికాండం అనేకానేక పరిచయాలకు, ప్రారంభ ఆరంభాలకు నెలవు. ప్రసంగ శాస్త్రం ప్రకారంగా చూస్తే ఆదికాండము పరిచయం అనే దాన్ని సూచిస్తుంది. ధర్మ శాస్త్రం అనగా నిర్గమ, లేవీ, సంఖ్యా కాండములే. ఇందులోనే ప్రధానమైన పది ఆజ్ఞలు, అనేకానేక ఇతర ఆజ్ఞలు, ముఖ్యమైన విధులు, విధానాలు, బాధ్యతలు ఉన్నాయి.ప్రసంగ శాస్త్ర ప్రకారంగా చూస్తే నిర్గమ లేవీ సంఖ్యా కాండములు ముఖ్య సమాచారంగా, ముఖ్య సందేశంగా ఉన్నాయి. ఇక ద్వితీయోపదేశ కాండము ముగింపును సూచిస్తుంది. రెండవ మారు ఉపదేశం చేయడం అంటే మరెన్నో జాగ్రత్తలు తీసుకొని హెచ్చరిస్తూ చెప్పడం. ధర్మశాస్త్రానికి బద్ధులై ఆచరించేలా, బుద్ధి బోధ కలిగేలా, దేవుని యెడల వారి పితరుల తిరుగుబాటు ఫలితాలను కళ్ళకు కట్టినట్టుగా వారి పిల్లలకు వివరించడం.ముఖ్యంశాలు మరోసారి అంటూ విషయసారం మొత్తం పదే పదే గుర్తుచేస్తూ శ్రోతలలో బాగా నాటుకుపోయేలా చెప్పుటే ద్వితీయోపదేశ కాండము. ధర్మశాస్త్రపు అయిదు గ్రంథాలలో ప్రసంగం శాస్త్రం అందు నిండుగా ఒదిగి అమర్చబడిన తీరు ఆశ్చర్యకరం. ఏదో యాదృచ్చికంగా, యాంత్రికంగా కాక గొప్ప సదుద్దేశపూర్వకంగానే ప్రసంగ శాస్త్రాన్ని దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రంలో ఉంచాడనేది ధర్మశాస్త్ర జ్ఞానులు, పండితుల సమాలోచన ఏకాభిప్రాయం.– జేతమ్ఇదీ చదవండి: నోబెల్ ప్రైజ్.. రచయితల మధ్య మరో యుద్ధమా?! -
ఎదుటివారి సంతోషాన్ని చూసి మీరు సంతోషించగలరా?
మనసును శుద్ధంగా ఉంచుకోవటం ఆధ్యాత్మిక సాధనలన్నింటికీ కీలకమైన తొలి మెట్టు. శుద్ధ చిత్తం అన్ని సాధనలకూ ఆధారం. అందువలన చిత్తాన్ని శుద్ధి చేసుకొనేందుకు ప్రాచీన ఆచార్యులు ఎందరో, ఎన్నో విధాలైన సాధనలూ, అభ్యాసాలూ బోధించారు. పతంజలి మహర్షి క్రోడీకరించిన యోగ సూత్రాలలో చిత్తశుద్ధిని పెంచుకొనేందుకు ఒక చక్కని సూత్రం చెప్పారు. మనశ్శాంతికి దోహదం చేస్తుంది కనక, ఈ సూత్రం ఆధ్యాత్మిక సాధనలకే కాదు, దైనందిన ప్రాపంచిక జీవితంలో కూడా ఉపయోగకరం. సూత్రం ఇది:‘మైత్రీ కరుణా ముదితా ఉపేక్షాణాం, సుఖ దుఃఖ పుణ్య అపుణ్య విషయానాం భావనాతః చిత్త ప్రసాదనమ్’. సుఖ దుఃఖ పుణ్య అపుణ్య విషయాలు తారసిల్లినపుడు, వాటిపట్ల మైత్రి కరుణ ముదితా ఉపేక్ష అనే భావనలతో స్పందించే అభ్యాసం ద్వారా చిత్తానికి శుద్ధి... అని సూత్రానికి స్థూలంగా అర్థం చెప్పుకోవచ్చు. జీవితంలో సుఖంగా సంతోషంగా ఉన్న ప్రాణులు మనకు తటస్థ పడే సందర్భంలో, అలాంటి ప్రాణులన్నిటి పట్లా మైత్రీ భావంతో స్పందించటం అభ్యాసం చేయాలి. అసూయ లేకుండా, నిష్కల్మషమైన స్నేహ భావనతో వాళ్ళ ఆనందాన్ని చూచి, ఆనందించాలి.అలాగే, దుఃఖాలను ఎదుర్కొంటున్న వాళ్ళు తటస్థపడినప్పుడు, కరుణ భావనతో స్పందించటం అభ్యాసం చేయాలి. ఆ దుఃఖితుల పట్లా, దీనుల పట్లా దయ అన్న భావనతో ప్రతిస్పందించి, ఓదార్పు కలిగించే మాటల తోనూ, దయగల చేష్టలతోనూ, మనఃపూర్వకమైన సానుభూతితోనూ వ్యవహరించటం అభ్యాసం చేయాలి. అదే విధంగా లోకహితమైన సత్కార్యాలనూ, పుణ్య కార్యాలనూ ఆచరించే సజ్జనులను చూసినప్పుడు, వాళ్ళ ధర్మాచరణ గమనించి, హృదయపూర్వక మైన మోదం, సంతోషం అనుభవిస్తూ వాళ్ళను అభినందించగలగటాన్ని – ముదితాభావం – అలవరచుకోవాలి.అందుకు విరుద్ధంగా, పాపిష్ఠి పనులలో మునిగి తేలే పాపాత్ములు ఎప్పుడయినా ఎదురయితే, వాళ్ళ పట్ల నిర్లిప్తతా, ఉపేక్ష చూపుతూ, అలాంటి వారి చర్యల గురించిన భావనలే మనసులో చొరనీయకుండా ఉండాలి. అలాంటి మాలిన్యాల ప్రభావాలు మనసుకెక్కితే, మనసు అపరిశుద్ధమౌతుంది. మనశ్శాంతి చెదిరిపోతుంది. భక్తి మార్గంలో ఉన్నవాళ్ళకు కూడా పై సూత్రం ఉపకరిస్తుంది. లలితా సహస్ర నామాలలో ‘మైత్రాది వాసనా లభ్యా...' (మైత్రి మొదలైన సంస్కారాలు అలవరచు కొన్నవారికి సులభ సాధ్యురాలు) అని ఒక నామం.– ఎం. మారుతి శాస్త్రి -
సేవయే సాధనగా: గాంధీజీ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం
మహాత్మా గాంధీ ఆధ్యాత్మికత ఆయన రాజకీయ, సామాజిక జీవితానికి పునాది. గాంధీజీకి ఆధ్యాత్మికత అంటే కేవలం పూజలు, వ్రతాలు లేదా హిమాలయాలకు వెళ్లి తపస్సు చేయడం కాదు; సమాజ సేవ, సత్య సాధన, మానవత్వమే ఆయనకు అసలైన ఆధ్యాత్మిక మార్గాలు. గాంధీజీ ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానంలోని ముఖ్యమైన అంశాలు కొన్ని ...ఇవాళ గాంధీ జయంతి సందర్భంగా మహాత్ముడి జీవన విధానంలో అనుసరించిన కొన్ని ఆధ్యాత్మిక సత్యాలు తెలుసుకుందాం. సత్యమే దేవుడు గాంధీజీ తన జీవితాంతం సత్యాన్వేషణకే అంకితం చేశారు. ప్రారంభంలో ఆయన ‘దేవుడే సత్యం‘ అనేవారు, కానీ కాలక్రమేణా అనుభవంతో ‘సత్యమే దేవుడు‘ అని ప్రకటించారు. సత్యం అనేది ఒక రూపం లేని శక్తని, అది అందరి అంతరాత్మలో ఉంటుందని ఆయన నమ్మారు.అహింసఆయనకు అహింస అనేది కేవలం ఒక రాజకీయ ఆయుధం కాదు, అదొక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సాధన. ఎవరినీ మానసికంగా గాయపరచకుండా ఉండటమే అహింస. శత్రువును కూడా ప్రేమతో, ఓర్పుతో గెలవవచ్చని ఆయన నిరూపించారు. అహింస ద్వారానే సత్యాన్ని సాధించగలమని ఆయన నమ్మకం.భగవద్గీత ప్రభావంగాంధీజీ భగవద్గీతను తన ‘ఆధ్యాత్మిక నిఘంటువు‘గా... ‘తల్లి‘ గా భావించేవారు. గీతలోని ‘నిష్కామ కర్మ‘ (ఫలితాన్ని ఆశించకుండా పని చేయడం) ఆయనను బాగా ప్రభావితం చేసింది. కష్ట సమయాల్లో గీతోపదేశం తనకు మానసిక శాంతిని, మార్గదర్శకత్వాన్ని ఇచ్చిందని ఆయన స్వయంగా చెప్పుకున్నారు.అంతఃకరణ శుద్ధి, ప్రార్థనగాంధీజీ ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం సామూహిక ప్రార్థనలు చేసేవారు.అన్ని మతాల పవిత్ర గ్రంథాలలోని శ్లోకాలను, ప్రార్థనలను ఆయన తన ప్రార్థనా సమావేశాలలో చేర్చారు. ‘రఘుపతి రాఘవ రాజారామ్‘ ర్థన ఆయనకు ఎంతో ప్రియమైనది. మనసును శుద్ధి చేసుకోవడానికి ఆయన తరచూ మౌన వ్రతం, ఉపవాసాలు చేసేవారు.సర్వధర్మ సమభావంగాంధీజీ హిందూ మతంలో జన్మించినప్పటికీ, అన్ని మతాలను సమానంగా గౌరవించారు. క్రై స్తవ మతంలోని ’కొండమీద ప్రసంగం’ ఇస్లాం, జైన, బౌద్ధ మతాలలోని మంచి బోధనలను ఆయన స్వీకరించారు. మతాలన్నీ వేర్వేరు మార్గాల ద్వారా ఒకే దేవుడి వైపు నడిపిస్తాయని ఆయన విశ్వసించారు.మానవ సేవే మాధవ సేవసమాజంలో వెనుకబడిన, అణగారిన వర్గాల (హరిజనుల) సేవ చేయడమే దేవుడిని చేరుకోవడానికి మార్గమని గాంధీజీ నమ్మారు. మానవాళికి సేవ చేయకుండా దేవుడిని కనుగొనలేమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.మహాత్మా గాంధీ ఆధ్యాత్మికత జీవితానికి దూరంగా ఉండేది కాదు; అది దైనందిన జీవితంలో, రాజకీయాల్లో నైతికతను, సత్యాన్ని, ప్రేమను ఆచరించేలా ఉండేది. గాంధీ జయంతి నాడు ఆయన పటానికి దండ వేయడమే కాదు. ఆయన చెప్పిన మంచిని ఆచరించడం... ఆయన బోధలను అనుసరించడం కూడా! -
గురుశిష్య సంబంధం..
భారతీయ సంస్కృతిలో శిష్యుడు గురువు పట్ల అత్యంత వినయాన్ని కనబరచటం కనబడుతుంది. కానీ కొంతమంది ప్రఖ్యాత గురుశిష్యుల విషయంలో భిన్నమైన ధోరణిని కూడా మనం చూడవచ్చు. రామకృష్ణ పరమహంస – వివేకానందలను చూస్తే ‘గురువు’నన్న ఆధిక్యతను రామకృష్ణుడు కనబరచినట్టుగానీ, ’శిష్యుడ’నన్న విధేయతను వివేకానంద చూపినట్టుగానీ లేదు. ‘నువ్వు చెప్పిందంతా నమ్మటానికి, నువ్వు చెప్పినట్లంతా చేయటానికి నేను రాలేదు’ అని వివేకానందుడు అనేవాడు.‘కంసాలి బంగారు నాణ్యతను ఎలా పరీక్షించి నిర్ణయిస్తాడో, నీవు అలాగే పరీక్షించు నా మాటల్ని’ అని రామకృష్ణుడు చెప్పేవాడు. ఒకోసారి వాదించుకునేవారు. ఒకోసారి అలిగి మాట్లాడుకునేవారు కారు. ఒకోసారి వివేకానందుని ఎదుట రామకృష్ణుడే చేతులు జోడించి నిల్చునేవారు. ‘నీవు అలా చేస్తే లోకులు నిన్ను పిచ్చివాడు అంటారు చూడు’ అని వివేకానందుడు వారించేవాడు. వారిద్దరి మధ్య ప్రేమ, అభిమానం లేదనగలమా? వారిని గురుశిష్యులుగా అంగీకరించక ఉండగలమా?తావో మతానికి చెందిన ప్రముఖ గురువు లావోజు. ఆయన వద్దకు చువాంజు వచ్చాడు. ‘నీవు నాకు శిష్యుడిగా ఉండటానికి వచ్చావా లేక గురువుగా ఉండటానికి వచ్చావా?’ అన్నాడు లావోజు. ‘గురువు, శిష్యుడు అనే ఆ చెత్త మాటల్ని కట్టిపెట్టి మనమిద్దరం కలిసి ఉండలేమా?’ అన్నాడు చువాంజు. లావుజు నవ్వి ‘చాలా మంచి మాట చెప్పావు. అలాంటి వారే నాకు ఇష్టం, అట్లే ఉందాం’ అన్నాడు. చువాంజు వెంటనే లావోజు పాదాలకు నమస్కరించాడు.‘ఏమి చేస్తున్నావ్?’ అన్నాడు లావోజు. ‘మీ కాళ్లకు నమస్కరించాలని అనిపించింది, నమస్కరించాను. దానికి వినయం, విధేయత లాంటి పేర్లు పెట్టాల్సిన పనిలేదు. ఏమి చేయాలనిపిస్తే అలా చేస్తాను. సాక్షులుగా మనమిద్దరం దాన్ని గమనిద్దాం అంతే’ అన్నాడు చువాంజు. (పుట 314, గ్లింప్సెస్ ఆఫ్ ఎ గోల్డెన్ చైల్డ్హూడ్– ఓషో)– రాచమడుగు శ్రీనివాసులు -
అందానికి నగలు అవసరమా? ఈ సుభాషితం ఏం చెబుతుందంటే..
సౌందర్యం అంటే కన్ను, ముక్కుతీరు బాగుండటం, శరీర రంగు బాగుండటం, ఆకర్షించే రూపం కలిగి ఉండటం అని పైకి తోచే అర్థం. ఇది బాహ్య సౌందర్యం. కానీ, మంచి మాటలు వినటం వల్ల చెవికి అందం వస్తుంది.అంతేగానీ అందమైన, ఖరీదైన కుండలాలు పెట్టుకోవటం వల్ల రాదు. చక్కనైన, ఆకర్షణీయమైన బంగారు కంకణాలు ధరించటం వల్ల చేతికి అందం రావచ్చునేమోగానీ ఆ చేయి అవసరార్థులకు ఉచిత రీతిన దానం చేసినప్పుడు ఆ చేయి అందం ద్విగుణీకృతం, త్రిగుణీకృతం అవుతుంది. తమ దగ్గరున్నది ఇతరులకు ఇవ్వటంలో అంతులేని తృప్తి, ఆనందం, మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తాయి. బలి, కర్ణుడు, రంతిదేవుడు వంటివారు తమ దానాలతో అటువంటి తృప్తి, ఆనందం పొందినవారే. ఆనందం ఉన్నప్పుడు సౌందర్యం ఇనుమడిస్తుంది.గంధపు పూతలు, పన్నీటి జలాలతో దేహం కాంతిమంతంగా ఉంటుంది. ఆ దేహం గల మనసులో సాటివారి పట్ల దయ, కరుణ ఉంటే ఆ దేహం మరింత ప్రకాశిస్తుంది. పరోపకారం, మంచితనం అనే గుణాల వల్ల ముఖం తేజోమంతంగా ఉంటుంది. అదే సహజ సౌందర్యం. బాహ్య రూపం కన్న అంతర్గతమైన ఈ లక్షణాలే మనిషికి అందాన్నిస్తాయని ‘శ్రోత్రం శృతే నైవ నతు కుండలేన’ అనే ప్రసిద్ధ సంస్కృత సుభాషితం చెపుతుంది.మంచి మాటలు, సంస్కారవంతమైన మాటలు, చక్కని మాటతీరు మంచి వ్యక్తిత్వానికి నిదర్శనం. ఆవేశంలో, తీవ్రమైన కోపంలో కూడా సంయమనం పాటించి, మాటను నియంత్రించుకుని వ్యక్తం చేసేవారికి వాక్ భూషణమే నిజమైన భూషణం. కృత్రిమమైన అలంకారాలు, పైపై మెరుగులు సహజ సౌందర్యానికి సాటి రావు.– డా. చెంగల్వ రామలక్ష్మిఇదీ చదవండి: హృదయ సామ్రాజ్ఞి -
దైవానుకూలత మంచి పనులకే!
ఒక పట్టణంలో ఒక వ్యాపారి ఉండేవాడు. దైవభక్తి అతడికి మెండుగా ఉండేది. రోజూ దేవాలయానికి వెళ్లి దీపం వెలిగించేవాడు. ఆ పట్టణంలో అతడిని తెలిసినవారందరూ ‘దైవానుగ్రహం’ పొందిన అదృష్టవంతుడిగా గౌరవించేవారు. అతడు కూడా అంతా ‘దేవుడి దయ’వలననే సమకూరిందని నమ్మే వాడు.అయితే, రోజులు గడిచే కొలది అతడిలో అహంభావం పెరిగింది. ‘నేను ఎంత గొప్ప భక్తుడిని! దేవుడే నాకు ప్రత్యేకంగా అన్ని సుఖాలు ఇస్తున్నాడు కదా!’ అని భావించి, తన కర్మలను నిర్లక్ష్యం చేశాడు. ఒక రోజు దేవాలయంలో దీపం వెలిaగించడానికి వెళ్లినప్పుడు, పూజారి అతడిని చూసి ‘దీపం వెలిగించడమే కాదు, వెలిగించే తైలంకూడా శుద్ధంగా ఉండాలి. శుద్ధమైనది కాకపోతే దీపం సరిగా వెలగదు. ఇది నా మాట కాదు. ఆంధ్ర మహాభారతం, అనుశాసనిక పర్వంలో తిక్కన మహాకవి చెప్పిన మాట!’ అని ఈ పద్యాన్ని చదివాడు.కం. నేయి పొలు పఱిన దీవియత్వాయత్తంబై తానునుమాయును దైవానుకూల్య మహిమ మహీశా! పూజారి మాటలను పట్టించుకోకుండా వదిలేసి వెళ్ళిపోయాడు. కానీ కొద్ది నెలల్లోనే అతడి జీవితం మారిపోయింది. వ్యాపారం నష్టాల్లోకి వెళ్లింది. కుటుంబంలో కలహాలు మొదలయ్యాయి. ఆరోగ్యం క్షీణించింది. ‘ఇంత భక్తి ఉన్న నన్ను ఎందుకు ఇలా చూస్తున్నావు?’ అని దేవుడిని నిందించాడు.ఒక రాత్రి దేవాలయంలో ఒంటరిగా కూర్చొన్నప్పుడు, పూజారి మళ్లీ వచ్చి ‘దీపం ఆరిపోవడానికి కారణం దేవుడు కాదు. తైలం తగ్గిపోవడమే. మనిషి చేసే మంచిపనులు తగ్గిపోతే దైవానుకూలత కూడా తగ్గిపోతుంది. దేవుడు దయను ఆపడు. మనమే దానికి అర్హత కోల్పోతాం!’ అన్నాడు. పూజారి మాటలు అతడిలో ఆత్మ విమర్శకు దారి తీశాయి. కొద్ది కాలంలోనే అతడి జీవితం మళ్లీ వెలుగుతో నిండింది.– భట్టు వెంకటరావుఇదీ చదవండి: పరిమిత కోరికల నుండి పరమ శాంతి వైపు -
ధర్మరాజు వెంట ధర్మదేవత
ధర్మో రక్షితి రక్షితః.... అంటే ధర్మాన్ని మనం కాపాడితే ఆ ధర్మం మనల్ని కాపాడుతుంది. పాండవుల విషయంలో... ముఖ్యంగా ధర్మరాజు విషయంలో ఈ సూత్రం రుజువయ్యింది.మహాభారత యుద్ధం ముగిసిన అనంతరం విజయం సాధించిన పాండవులు పట్టాభిషిక్తులయ్యారు. పాండవుల రాజ్యపాలన కూడా ముగిసింది... జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తన అవతారాన్ని చాలించాడు. పాండవులకు కూడా జీవిత సత్యం బోధ పడింది. జీవిత చరమాకంలోకి చేరుకున్న పాండవులు అన్నింటినీ పరిత్యజించి హిమాలయాల మీదుగా స్వర్గానికి ప్రయాణమయ్యారు. దానికే స్వర్గారోహణ పర్వమని పేరు. అదే సమయంలో ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో తెలియదు కానీ ఒక శునకం వారి వెనుకే నడుస్తూ పాండవులను అనుసరించింది. అలా వెళుతున్న సమయంలో వారి వారి పాప పుణ్యాల తీవ్రతను బట్టి మొదటగా ద్రౌపది, తరవాత వరుసగా సహదేవుడు, నకులుడు, అర్జునుడు, చివరగా భీముడు ఒకరి తర్వాత మరొకరు ప్రాణాలు విడిచారు. కానీ ధర్మరాజు ఒక్కడే వెనుతిరగకుండా ముందుకు సాగుతున్నాడు.« ధర్మరాజుకు తోడుగా శునకం ఆయన వెంట నడిచింది.ధర్మరాజు హిమాలయాల చివరి అంచుకు చేరుకోగానే దేవేంద్రుడు తన దివ్య రథంతో వచ్చి ప్రాణాలతో స్వర్గానికి రమ్మని, దివ్య రధం ఎక్కమని ధర్మరాజును ఆహ్వానించాడు. అందుకు ధర్మరాజు తనతోపాటు ఉన్న శునకాన్ని కూడా తీసుకొని వస్తానని చెప్పడంతో ఇంద్రుడు నిరాకరించి కుక్కకు స్వర్గంలో ప్రవేశం లేదని, ఒక్కడివే రథాన్ని ఎక్కమని చెప్పగా ధర్మరాజు నిరాకరించాడు. నన్ను నమ్మి నా వెంట ఎంతో దూరం వచ్చిన ఈ ప్రాణిని నా స్వార్థం కోసం వదిలేయడం అధర్మమని, అలాంటి స్వర్గం తనకు అవసరం లేదని ధర్మరాజు ఇంద్రునితో కచ్చితంగా చెప్పాడు. ధర్మరాజు ధర్మనిష్టకు, కారుణ్యానికి సంతోషించిన ఆ శునకం తన నిజరూపమైన ధర్మదేవతగా ప్రత్యక్షమైంది. అనంతరం ధర్మరాజు స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు.– సి. ఎన్. మూర్తి,సీనియర్ పాత్రికేయులు -
చేతిలో కట్టెలు
ఒక ఊర్లో చెరుకు వ్యాపారి ఒకరు ఉండేవాడు. అతడికి డబ్బు సంపాదన తప్ప మరేదీ ముఖ్యం కాదు. ఊర్లో వాళ్ళని, బంధువులను దగ్గరకు చేరిస్తే సొత్తంతా తినిపోతారని ఆలోచించేవాడు. ‘వీళ్ళతో నాకేం పని ఉంటుంది?’ అన్నట్లుగా వ్యవహరించేవాడు. ‘అందరూ మోసగాళ్ళే. ఎవ్వరినీ నమ్మడానికి వీల్లేదు’ అని అందరినీ దూరం పెట్టేవాడు.అలాంటి వ్యాపారి ఒకసారి తన వ్యాపార రీత్యా దూర దేశానికి వెళ్ళాల్సి వచ్చింది. ఒక గుర్రపు బండి మాట్లాడుకున్నాడు. చాలా ఊర్లు దాటి ఓ ఏటి గట్టుపైన వెళ్తూ ఉంటే దారిలో ఒక ఊరు కనిపించింది. చాలామంది రైతులు పొలాల్లో వేగంగా నడిచి పోతూ ఉన్నారు. వారి ముఖాలన్నీ గంభీరంగా ఉన్నాయి. వారందరి చేతుల్లోనూ కట్టెలున్నాయి. వారిని చూసిన గుర్రపు బండి రౌతు బండిని పక్కకు ఆపాడు. గబుక్కున బండినుంచి దిగి నడిచి వెళ్తున్న రైతులకు నమస్కరించాడు. వారు పొలం దాటి ఊర్లోకి వెళ్ళిపోయేవరకు చేతులు కట్టుకుని నిలబడ్డాడు. వారు ఊరికి చేరారని గుర్తించాక రౌతు, తను నిలబడి ఉన్న నేలకి దండం పెట్టాడు.బండిలో కూర్చుని అంతా చూస్తున్న వ్యాపారి ఆశ్చర్యపోయాడు. ‘వారి నడక చూస్తే వేగంగా ఉంది. వారు గొడవకు పోతున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది. అందులోనూ వారి చేతిలో కట్టెలున్నాయి. అలాంటి రైతులకు నువ్వెందుకు నమస్కరించావు? అంతే కాదు, వారెళ్లిపోయాక ఈ నేలకు ఎందుకు దండం పెట్టావు?’ అని ఎగతాళిగా అడిగాడు.చిన్నగా రౌతు ‘‘పుడితే ఇలాంటి ఊర్లలో పుట్టాలనిపిస్తుంది నాకు. ఊరిలో ఎవ్వరు చనిపోయినా ఇంటికొకరు శ్మశానం దగ్గరకు వెళ్తారు. అక్కడికి వెళ్ళే ప్రతి ఒక్కరూ ఒక కట్టె తీసుకెళ్తారు. చనిపోయిన వాళ్ళలో ధనికులూ ఉంటారు, పేద వాళ్ళూ ఉంటారు. ఎవరు చనిపోయినా శవ దహనం మాత్రం గొప్పగా జరగాలన్నది వారి ఆశయం. అందుకే వాళ్ళందరూ మనిషికొక కట్టె ఎత్తుకుని వెళ్తున్నారు. ఆ ఊరి వారి సహదయతకు, కట్టుబాటుకు నమస్కరించాను. అలాంటి మంచి మనుషులు తిరుగులాడుతున్న ఈ నేల గొప్పదని భావించి నేలకీ దండం పెట్టాను. ఒంటిగా ఉంటే ఒంటరి బలం, తోడుంటే కొండంత బలం కదా ’’ అని చెప్పాడు.‘ఈ ప్రపంచంలో అందరూ చెడ్డవాళ్ళు కాదు. మనుషుల్లో ఇంకా మంచితనం మిగిలి ఉంది. అందుకే సమాజం ఇంకా ఒక క్రమపద్ధతిలో నడుస్తోంది. ఏ కాలమైనా మనిషికి మనిషే సహాయపడగలడు’ అని వ్యాపారి అర్థం చేసుకున్నాడు. తన వారినందరినీ ఆదరిద్దామని, చేతనైనంత సహాయం చేద్దామని నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.– ఆర్.సి.కృష్ణస్వామి రాజు -
పరిమిత కోరికల నుండి పరమ శాంతి వైపు
ఆధ్యాత్మిక పరిభాషలో ‘ముక్తి’ లేదా ’మోక్షం’ అంటే ప్రపంచాన్ని వదిలేసి ఎక్కడికో వెళ్ళిపోవడం కాదు. అది జనన మరణ చక్రం నుండి, మనస్సులోని అజ్ఞాన బంధాల నుండి పొందే పరమ శాంతి. లౌకికమైన భోగాలు తాత్కాలిక సుఖాన్ని ఇస్తాయి. కానీ అంతిమంగా దుఃఖానికి కారణమవుతాయి. ముక్తి ఎప్పటికీ తరగని ఆనందాన్ని అందిస్తుంది. కోరికలు, రాగద్వేషాలు అనే సంకెళ్ల నుండి మనసును స్వేచ్ఛగా ఉంచడమే నిజమైన ముక్తి. రాజయోగం. దేవుడు మనకు ఏది ఇవ్వడానికైనా సిద్ధంగా ఉన్నాడు; కానీ మనమే చిన్న చిన్న కోరికలతో సంతృప్తి పడిపోతున్నాం.ఓ రాజు ఓసారి చెరసాలని సందర్శించాడు. అక్కడున్న ఖైదీల యోగక్షేమాలు ఆప్యాయంగా విచారించి వాళ్ళు కోరింది ఏదైనా ఇస్తానని చెప్పాడు. ఒకరు వేడినీళ్ళనీ, మంచాన్నీ, చెప్పులనీ, మంచి దుస్తులనీ, చక్కటి ఆహారాన్ని ఇలా తలొకటి కోరుకున్నారు. అంతేకాని, ఎవరూ తనకి స్వతంత్రం కావాలని కోరుకోలేదు. మనమంతా కూడా ఆ ఖైదీల్లాంటి వాళ్ళమే. దేవుడిని సంపద, ప్రమోషన్, పిల్లలకి ఉద్యోగం, ఆరోగ్యం లాంటివి కోరుకుంటాం తప్ప, పరమ శాంతిని ఇచ్చే ఆనందకరమైన ముక్తిని కోరుకోం.ఏది తాత్కాలికమో, ఏది శాశ్వతమో గుర్తించే శక్తిని పెంపొందించుకోవాలి. ‘భగవంతుడా! నాకు ఈ వస్తువు ఇవ్వు, ఆ పదవి ఇవ్వు‘ అని అడిగే స్థాయి నుండి ‘నాకు నీపై భక్తిని, పరమ శాంతిని, ముక్తిని ప్రసాదించు‘ అని అడిగే స్థాయికి మనసు ఎదగాలి. రోజూ కొద్దిసేపు ధ్యానం ద్వారా మనసును అంతర్ముఖం చేసి, లౌకిక తాపత్రయాల నుండి విముక్తి పొందడానికి ప్రయత్నించాలి. రాజు ముందర నిలబడిన ఖైదీకి స్వేచ్ఛ కంటే దుస్తులు ఏవిధంగా అల్పమైనదో, పరమాత్మ సమక్షంలో ముక్తి కంటే లౌకిక సంపదలు అంతే అల్పమైనవి. కాబట్టి, తాత్కాలిక సౌఖ్యాలనే కంబళులను, దోమతెరలను కోరుకోవడం మాని, పరమ శాంతిని ఇచ్చే ఆనందకరమైన అంతిమ ముక్తిని కోరుకోవడమే మానవ జన్మకు సార్థకత. ప్రమోషన్ వస్తే సంతోషపడతాం, కానీ కొద్ది రోజులకే మరో కొత్త బాధ్యత లేదా ఒత్తిడి మొదలవుతుంది. పిల్లలకు మంచి ఉద్యోగం వస్తే ఒక నిశ్చింత వస్తుంది, కానీ వారి భవిష్యత్తు గురించి మరో కొత్త ఆందోళన మొదలవుతుంది. అంటే, మనం కోరుకునే లౌకిక విజయాలన్నీ ఒక సమస్యను తీర్చి మరొక తాత్కాలిక ఊరటను మాత్రమే ఇస్తాయి. అనారోగ్యం భయ పెడుతుంది. మంచి ఆరోగ్యాన్ని కోరుకోవడం తప్పేం కాదు, కానీ శరీరం అనిత్యమైనది. శరీరం ఎంత ఆరోగ్యంగా ఉన్నా, మనస్సులో శాంతి లేకపోతే ఆ ఆరోగ్యం కూడా మనకు ఆనందాన్ని ఇవ్వలేదు. ‘ఇది ఉంటేనే నేను సంతోషంగా ఉంటాను’ అనే షరతుల నుంచి మనస్సు విముక్తి పొందడమే ముక్తి. లౌకిక ఆశలు మనల్ని ‘అసంతృప్తి, ప్రయాస, తాత్కాలిక ఉపశమనం’ అనే చక్రంలో తిప్పుతూనే ఉంటాయి. ముక్తి అనేది ఏ వస్తువుపైనా, ఏ వ్యక్తిపైనా, ఏ పరిస్థితిపైనా ఆధారపడని శాశ్వత అంతర్శాంతి. లౌకిక బాధ్యతలను నెరవేరుస్తూనే మన కోరికల దిశను మార్చుకోవచ్చు. పిల్లల చదువు, ఉద్యోగం, ఆరోగ్యం కోసం ప్రయత్నించడం మన బాధ్యత. కానీ దాని ఫలితంతోనే నా జీవిత ఆనందం ముడిపడి ఉందనే మోహాన్ని తగ్గించుకోవడం, బయటి ప్రపంచంలో ఎంత ఎదిగినా, అంతరంగంలో ప్రశాంతత లేకపోతే అదంతా శూన్యమని గుర్తించడమే ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదలకు మొదటి మెట్టు.మనకు కావలసింది తాత్కాలికంగా ఉపశమనం ఇచ్చే ‘వేడినీళ్లూ మంచమూ’ కాదు. ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉంచే అంతర్గత స్వతంత్రత.– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్ మూర్తి -
దుర్వాసుడి కోపానికి భార్య భస్మం.. ఆమె పేరుతో పుట్టిన చెట్టు ఇదే!
ఒకానొకప్పుడు దుర్వాసుడు గంధమాదన పర్వతంపైనున్న వనంలో తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు.ఆయన తపస్సు చేసుకుంటున్న కాలంలోనే ఒకనాడు బలిచక్రవర్తి మనవడైన సాహసికుడు, అప్సరస తిలోత్తమ తగిన ఏకాంతం కోసం వెదుకులాడుతూ అక్కడకు వచ్చారు. నిశ్చలంగా తపోనిష్ఠలో కూర్చున్న దుర్వాసుడిని వారు గమనించినా, అతడిని పట్టించుకోకుండా, అతడి ఎదుటనే వారు యథేచ్ఛగా సరస సల్లాపాలకు దిగారు.వారి మాటలకు, వారు చేసే శబ్దాలకు దుర్వాసుడి ఏకాగ్రతకు భంగం కలిగింది. ఆయన కళ్లు తెరిచి చూశాడు. తన ఎదుటనే సల్లాపాలు సాగిస్తున్న తిలోత్తమా సాహసికులు కనిపించారు. అసలే ముక్కోపి అయిన దుర్వాసుడు వారి చేష్టలకు మండిపడ్డాడు.‘దుర్మార్గులారా! తపోనిష్ఠలో ఉన్న నా ఎదుటనే మీరు నిర్లజ్జగా సల్లాపాలకు దిగారు. మీరు భూలోకంలో రాక్షసులై జన్మిస్తారు’ అని శపించాడు.దుర్వాసుడి ఆగ్రహానికి తిలోత్తమా సాహసికులు భయంతో వణికిపోయారు.‘మహర్షీ! మా అపరాధానికి మన్నించు. శాపోపశమనం నువ్వే అనుగ్రహించు’ అని ప్రార్థించారు.‘సాహసికుడికి బలరాముడి చేతిలో హతమయ్యాక శాప విమోచనం కలుగుతుంది. శ్రీకృష్ణుడి తనయుడితో కొంతకాలం జీవనం సాగించిన తర్వాత తిలోత్తమకు శాప విమోచనం కలుగుతుంది’ అని పలికాడు దుర్వాసుడు.తిలోత్తమా సాహసికుల కారణంగా తపోభంగం కలిగిన దుర్వాసుడికి తిరిగి ఏకాగ్రత కుదరలేదు. ఆయన మనస్సులో సంసార వాంఛ కలిగింది. దాంతో తపోనిష్ఠను విరమించుకున్నాడు. తనకు తగిన వధువును చూసుకుని, సంసారాశ్రమంలోకి ప్రవేశించాలని తలచాడు. ఔర్వ మహర్షి కుమార్తె కందళి వివాహానికి తగిన వయసులో ఉందని విన్నాడు. వెంటనే ఔర్వ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. ‘మహర్షీ! నీ కుమార్తె వివాహానికి సిద్ధంగా ఉందని తెలుసుకున్నాను. నీకు అభ్యంతరం లేకుంటే, ఆమెను నేను వివాహం చేసుకుంటాను’ అని చెప్పాడు.‘దుర్వాసా! నా కుమార్తె కందళి అతిగారాబం వల్ల అవివేకిగా, కోపిష్టిగా తయారైంది. ఆమెను భరించడం కష్టం. అయినా నువ్వు ఆమెను పెళ్లాడతానంటే నాకు అభ్యంతరమేమీ లేదు’ అన్నాడు ఔర్వుడు.దుర్వాసుడు కందళిని వివాహం చేసుకోవడానికి తన సమ్మతి తెలిపాడు. ఔర్వుడు వారికి శాస్త్రోక్తంగా వివాహం జరిపించాడు.వివాహం తర్వాత దుర్వాసుడు భార్యను వెంటబెట్టుకుని తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. తన తపో మహిమతో ఆశ్రమంలో అన్ని భోగాలను కల్పించాడు. ఎన్ని భోగాలు కల్పించినా, కందళి తన ధోరణిని మార్చుకోలేదు. గయ్యాళితనంతో భర్తను నిత్యం దేనికో దానికి సాధించసాగింది. భరించినంత కాలం భరించిన దుర్వాసుడు తుదకు సహనం కోల్పోయాడు. ఒకనాడు ధ్యానం చేసుకుంటున్న దుర్వాసుడిని కందళి నిందించడం మొదలుపెట్టింది. ఒక్కసారిగా కళ్లు తెరిచి ఆమెను తీక్షణంగా చూశాడు. ఆమె అక్కడికక్కడే భస్మీపటలమైపోయింది.వెంటనే ఆమె భస్మమైన చోటకు ఎగువగా ఆకాశంలో ఒక సుందరి రూపం కనిపించింది. ‘స్వామీ! నా దోషాన్ని క్షమించు. నన్ను అనుగ్రహించు’ అని పలికి అదృశ్యమైపోయింది.ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన దుర్వాసుడు తన భార్య కందళి పేరు భూమ్మీద శాశ్వతంగా నిలిచి ఉండేలా ‘కదళి’ వృక్షజాతిని సృష్టించాడు. దుర్వాసుడి భార్య పేరు కదళీ వృక్షాల ద్వారా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.ఇదంతా జరిగిన కొన్నాళ్లకు ఔర్వుడు దుర్వాసుడి ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. ఆశ్రమంలో తన కుమార్తె కందళి కనిపించలేదు. ఆయన దివ్యదృష్టితో జరిగినదంతా తెలుసుకున్నాడు. దుర్వాసుడిపై మండిపడ్డాడు.‘ఓరీ! నువ్వు అన్నీ తెలుసుకుని నా కుమార్తెను వివాహం చేసుకుని, ఆమెను భస్మీపటలం చేసి, నన్ను తీవ్రంగా అవమానించావు. దీనికి ఫలితంగా నువ్వు భవిష్యత్తులో అంబరీషుడి చేతిలో అవమానం పొంది మిగుల దుఃఖాన్ని అనుభవించగలవు’ అని శపించి, అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.ఔర్వుడి శాపానికి దుర్వాసుడు కొంత చింతించాడు. అయినా జరిగేది జరగక మానదు అని తనను తాను సమాధానపరచుకుని, తిరిగి తపస్సు చేసుకోవడానికి బయలుదేరాడు.- సాంఖ్యాయనపురావిశేషం..ఈ ఏడాది పితృపక్షంగా పేరుపొందిన మహాలయపక్షం నేటితో మొదలవుతోంది. పితృతర్పణాలకు ప్రసిద్ధి పొందిన క్షేత్రం తమిళనాడులోని తిలతర్పణపురి. ఈ క్షేత్రంలోని ప్రధాన దైవం ముక్తీశ్వర స్వామి. అమ్మవారు స్వర్ణవల్లి. శైవక్షేత్రమైన ఈ ప్రదేశంలో పితృదేవతలకు తిలతండులాలతో తర్పణాలు విడిచిపెడితే వారికి ఉత్తమగతులు కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడు తన తండ్రి దశరథుడికి ఇక్కడే పిండప్రదానం చేశాడని, అలాగే, ద్వాపరయుగంలో పాండవులు కూడా తమ పితృదేవతలకు ఇదేచోట పిండప్రదానం చేశారని స్థలపురాణం చెబుతోంది. ఈ క్షేత్రంలో మరెక్కడా లేని విధంగా నరముఖ గణపతి ఆలయం ఉండటం విశేషం. ఆదివినాయకుడిగా పేరుపొందిన ఇక్కడి వినాయకుడు గజముఖంతో కాకుండా, మానవముఖంతో దర్శనమిస్తాడు.ఇదీ చదవండి: ఒకే నగరం.. ఎన్నో మ్యూజిక్ వేదికలు! ఎందుకంత స్పెషల్? -
జీవితమే ఓ పద్మవ్యూహం.. బయటపడాలంటే ఏం చేయాలి?
మహాభారతంలో పద్మవ్యూహం అనేది యుద్ధరంగంలో రూపొందించిన అత్యంత సంక్లిష్టమైన వ్యూహాలలో ఒకటి. దానిలోకి ప్రవేశించడం ఒక సవాలు అయితే, సురక్షితంగా బయటకు రావడం మరింత పెద్ద సవాలు. అభిమన్యుడు పద్మవ్యూహంలోకి ప్రవేశించిన కథ మనకు ధైర్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా, సంపూర్ణ జ్ఞానం, వ్యూహాత్మక ఆలోచన, సమయస్ఫూర్తి ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తుంది.ఏ కార్యంలోనైనా ప్రవేశించే ముందు, దాని నుంచి బయట పడే మార్గాన్ని కూడా తెలుసు కోవడం అవసరమనే జీవనసూత్రాన్ని ఈ ఘట్టం మనకు గుర్తుచేస్తుంది.మన జీవితంలో కూడా ఎన్నో ‘పద్మవ్యూహాలు’ ఎదురవుతాయి. ఉద్యోగంలో సమస్యలు, కుటుంబంలో అపార్థాలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, సంబంధాల్లో ఒత్తిడులు, లక్ష్యసాధనలో అడ్డంకులు– ఇవన్నీ పద్మవ్యూహాలే. ధైర్యం మనల్ని ముందుకు అడుగు వేయిస్తుంది. వ్యూహం సరైన దారిని చూపిస్తుంది. సమయస్ఫూర్తి ప్రమాదం నుంచి బయటపడే మార్గాన్ని సూచిస్తుంది. పద్మవ్యూహంలా మన సమస్యలు కూడా మొదట్లో అర్థంకాని విధంగా కనిపించ వచ్చు. కానీ సమస్యను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విభజించి పరిశీలిస్తే పరిష్కార మార్గాలు క్రమంగా కనిపిస్తాయి.ముందుగా అసలు సమస్య ఏమిటో గుర్తించాలి. తర్వాత మనకు ఉన్న వనరులను అంచనా వేయాలి. ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను పరిశీలించాలి. సరైన సమయాన్ని ఎంచుకోవాలి. అవసరమైతే ఇతరుల సహాయం తీసుకోవాలి.అభిమన్యుడి కథ... ‘ఎంత ప్రతిభావంతుడైనా ప్రతి పరిస్థితినీ ఒంటరిగా ఎదుర్కోవడం సాధ్యం కాదు’ అని చెబుతోంది. సరైన సహాయాన్ని సరైన సమయంలో స్వీకరించడం కూడా ఒక జ్ఞానమే. సమస్య ఎంత క్లిష్టంగా ఉన్నా, ఆలోచనకు మార్గం, ధైర్యానికి దిశ, ప్రయత్నానికి వ్యూహం ఉంటే ముందుకు సాగవచ్చు.– డా. బాలాజీ దీక్షితులు పి.వి.ఇదీ చదవండి: భిన్నత్వంలో ఏకత్వమే.. శాంతి సౌభాగ్యాలకు బాట! -
భిన్నత్వంలో ఏకత్వమే.. శాంతి సౌభాగ్యాలకు బాట!
విశ్వవ్యాప్తంగా విభిన్న మతాలు, జాతులు కలిసి జీవిస్తున్నాయి. ఒకరి విశ్వాసాలు మరొకరు గౌరవించుకుని కలసి జీవించడం అనాదిగా సాగుతున్న వాస్తవం. దీనినే భిన్నత్వంలో ఏకత్వం అంటాం. ఎక్కడయితే ఒక మతాన్ని, ఒక జాతిని వేరుపరచే విద్వేషాలు నూరిపోసి ఆటంకాలు కలిగిస్తే, అక్కడ అశాంతి, అలజడి జరిగి మానవ మనుగడ ప్రశ్నార్థకం అవుతుంది.ఇది ప్రజాజీవన క్రమ వికాసానికి అవరోధం అవుతుంది. దీనివల్ల సమైకత్య, సహజీవన సహభావం కొరవడి నిత్యం అలజడి, అభద్రత, అశాంతి కలిగి దేశ అభివృద్ధి కుంటుపడుతుంది. పైగా భవిత అస్తవ్యస్తమై యువత నిరాశ నిçస్పృహలతో నిర్వీర్యమై అంతర్గత విప్లవం ప్రారంభమవుతుంది.ఎక్కడయితే సర్వజాతులు, మతాలు, వర్గాలు కలిసిమెలిసి జీవిస్తాయో అక్కడ ఆనందం, శాంతి, సమాధానం పుష్పిస్తాయి. అందుకే పవిత్ర బైబిలు గ్రంథంలో కీర్తనలు 133లో ‘సహోదరులు ఐక్యత కలిగి నివసించుట ఎంత మేలు, ఎంత మనోహరం’ అని దావీదు మహారాజు క్రీస్తుపూర్వం 1010లోనే వివరించాడు. ఇక్కడ సహోదరులు అంటే విశ్వవ్యాప్త సోదరులని భావన. అటువంటి చోట పరిమళ తైలపు సువాసనలు వెదజల్లుతాయి అని వివరిస్తాడు. అక్కడే ఆశీర్వాదం, శాశ్వత శాంతి జీవనం కలిగి సమాజం తేజోవంతంగా వెలుగుతుంది.ఆ దేశం నిత్యం ప్రగతిపథంలో ఎదిగి ఇతరులకు మార్గదర్శకం అవుతుంది. సమాజం ఐక్యంగా జీవించినపుడే శాంతి సౌభాగ్యాలతోపాటు సమసమాజ నిర్మాణం పటిష్టమవుతుంది. అదే సర్వసత్తాక శాంతిమయ కాంతి జీవన జగతిగా భాసిస్తుంది.– ఆచార్య గుజ్జర్లమూడి కృపాచారిఇదీ చదవండి: కూతురే...దేశానికి గర్వకారణం! -
నిమజ్జనం అంటే ముగింపు కాదు.. గణపతి చెప్పే జీవిత పాఠమిదే!
గణపతిని ఇంటికి తీసుకొస్తాం.. భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తాం.. కోరిన కోరికలు నెరవేరాలని ప్రార్థిస్తాం. మరి పూజలు పూర్తయ్యాక అదే గణపతిని నీటిలో ఎందుకు నిమజ్జనం చేస్తాం? ఎంతో భక్తితో ఇంటికి తీసుకొచ్చిన దేవుడిని చివరికి నీటిలో ఎందుకు కలిపేస్తారు? దీని వెనుక కేవలం ఆచారం మాత్రమే ఉందా? లేక మనకు అర్థం కాని ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఏదైనా ఉందా? శాస్త్రోక్త సంప్రదాయాలను పరిశీలిస్తే.. గణేశ నిమజ్జనం వెనుక ప్రకృతి, జీవితం గురించి చెప్పే ఓ గొప్ప భావన కనిపిస్తుంది.శాస్త్రోక్త సంప్రదాయాల ప్రకారం.. గణపతి విగ్రహాన్ని మట్టి వంటి సహజ పదార్థాలతో తయారు చేయడం వెనుక ప్రత్యేకమైన అర్థం ఉంది. ప్రకృతి నుంచి తీసుకున్న మట్టితో గణపతి రూపాన్ని తయారు చేసి, కొంతకాలం భక్తితో పూజించిన తర్వాత తిరిగి అదే ప్రకృతిలో కలిపేస్తారు. పండితుల వివరణ ప్రకారం.. ఇది ప్రకృతిలో జరిగే సహజ మార్పును గుర్తుచేస్తుంది. పుట్టుక, జీవితం, చివరికి ప్రకృతిలో కలిసిపోవడం.. ప్రతి జీవికి, ప్రతి రూపానికి సహజమైన పరిణామమే అనే విషయాన్ని గణపతి నిమజ్జనం గుర్తుచేస్తుంది.నీటిలోనే నిమజ్జనం ఎందుకు చేస్తారు?భారతీయ సంప్రదాయాల్లో నీటికి ఎంతో ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. నీటిని జీవానికి ఆధారంగా, పవిత్రతకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. నీరు ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ జీవం ఉంటుంది. ఎండిపోయిన నేలకు వర్షం పడితే మళ్లీ పచ్చదనం చిగురించినట్లే.. నీరు కొత్త జీవానికి నాంది పలుకుతుంది. అలా గణపతి విగ్రహాన్ని నీటిలో నిమజ్జనం చేయడంతో.. ప్రకృతి నుంచి తీసుకున్నది తిరిగి ప్రకృతికే చేరుతుందనే భావనను సూచిస్తుందని పండితులు చెబుతున్నారు. మట్టి విగ్రహం నీటిలో క్రమంగా కరిగి సహజ పదార్థాల్లో కలిసిపోవడం కూడా ప్రకృతిలో ప్రతీది లీనం అనే భావనకు ప్రతీకగా చూడవచ్చు.ఎన్నవరోజు నిమజ్జనం చేయాలి?గణపతిని ఎన్ని రోజులకు నిమజ్జనం చేయాలనే విషయంలో కూడా ఒకే విధానం లేదు. అయితే, కుటుంబ సంప్రదాయాలు, ప్రాంతీయ ఆచారాలను బట్టి నిమజ్జనం చేసే రోజు మారుతూ ఉంటుంది. కొందరు ఒకటిన్నర రోజునే నిమజ్జనం చేస్తే.. మరికొందరు 3, 5, 7, 9 లేదా 10వ రోజున నిమజ్జనం చేస్తారు. అంటే పదో రోజునే తప్పనిసరిగా నిమజ్జనం చేయాలనే నియమం అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా ఉండదు. ఆయా ప్రాంతాల్లో తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాలకు అనుగుణంగా గణపతి నిమజ్జనం జరుగుతుంది.ఇక గణేశ నిమజ్జనం మనకు చెప్పే అసలు సందేశం మన జీవితంతో ముడిపడి ఉందన్న విషయం వేద పండితులు ఈ పండుగతో మనకు పదే పదే గుర్తుచేస్తున్నారు. ఎంత అందమైన రూపమైనా శాశ్వతం కాదు. అలాగే మనం సంపాదించే సంపద, హోదా, పేరు కూడా శాశ్వతంగా మనతో ఉండవు. ప్రకృతి నుంచి తీసుకున్నదాన్ని తిరిగి ప్రకృతికే అందించడంతో.. జీవితంలో ఏదీ శాశ్వతం కాదనే విషయాన్ని ఈ ఆచారం గుర్తుచేస్తుంది.గణపతిని భక్తితో ఆహ్వానించినట్టే.. సమయం వచ్చినప్పుడు అదే భక్తితో సాగనంపడం కూడా జీవితంలో ఒక భాగమేనని చెబుతున్నారు. వచ్చినదాన్ని కృతజ్ఞతతో స్వీకరించడం.. సమయం వచ్చినప్పుడు వదిలేయడం.. మనం నేర్చుకున్న మంచి విషయాలను మాత్రం జీవితాంతం మనతో తీసుకెళ్లడం.. ఇదే గణేశ నిమజ్జనం మనకు అందించే అందమైన జీవిత సందేశం.ఇదీ చదవండి: మహాలయ పక్షం వచ్చేసింది.. ఈ 15 రోజులు ఏం చేయాలో తెలుసా? -
14 ముడుల అనంత సూత్రం వెనుక రహస్యం ఏంటి?
జీవితంలో వచ్చే కష్టాలు, బాధల నుంచి విముక్తి పొందడానికి, సకల ఐశ్వర్యాలు కలగడానికి ఆచరించ వలసిన వ్రతం అనంత పద్మనాభ వ్రతం. భాద్రపద మాసంలో శుక్ల చతుర్దశికే అనంత పద్మనాభ చతుర్దశి అని పేరు. అనంత వ్రతం ఆచరించే పవిత్రమైన పర్వదినం ఇదే. ఈ రోజున ఆదిశేషువుపై యోగనిద్రలో ఉన్న శ్రీ మహావిష్ణువును (అనంత పద్మనాభుడిని) భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. రేపు అనంత పద్మనాభ చతుర్దశి సందర్భంగా ఆ వ్రతానికి సంబంధించిన పూజా విధానం, వ్రత కథ...వినాయక చవితితో ప్రారంభమైన గణేశ ఉత్సవాలు పదవరోజైన ఈ అనంత చతుర్దశి నాడే గణపతి నిమజ్జనంతో ముగుస్తాయి. 14 ముడులు ఉన్న అనంత సూత్రం అనే పవిత్రమైన తోరపు దారాన్ని చేతికి కట్టుకోవడం ఈ వ్రతంలో ప్రధాన ఆచారం. ఈ దారం సాధారణంగా ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. వీటిని ఎప్పటికప్పుడు కొత్తగా తయారు చేసుకోరు. ఇంటి ఆచారం ప్రకారం ముందు తరాల నుంచి తర్వాతి వారికి అందుతూ ఉంటాయి.కలశ స్థాపన:పూజా స్థలంలో బియ్యం పోసి, దానిపై వెండి లేదా రాగి కలశాన్ని ఉంచుతారు. కలశంపై దర్భలతో చేసిన ఏడు పడగల శేషనాగు (పాము) బొమ్మను ఉంచి పూజిస్తారు.యమునా పూజ:ప్రధాన పూజకు ముందు ఒక పాత్రలో నీటిని తీసుకుని, అందులోకి యమునా నదీదేవతను ఆవాహన చేసి పూజించడం ఈ వ్రతంలో ఒక ముఖ్య విశేషం.అనంత సూత్ర పూజ:కుంకుమ, పసుపు రాసిన 14 ముడులు కలిగిన ఎరుపు రంగు దారాన్ని (అనంత తోరం) స్వామివారి వద్ద ఉంచి పూజిస్తారు. పూజ పూర్తయిన తర్వాత పురుషులు కుడిచేతికి, స్త్రీలు ఎడమచేతికి ఈ తోరాన్ని కట్టుకుంటారు.షోడశోపచార పూజ:శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామికి 14 రకాల పూలు, పత్రాలతో షోడశోపచార పూజ చేస్తారు.నైవేద్యం:ఈ వ్రతంలో 14 సంఖ్యకు చాలా ప్రాధాన్యత ఉంది. అందుకే 14 రకాల పిండి వంటలు లేదా కనీసం 14 బూరెలు/గారెలను స్వామివారికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.వ్రత కథ:మహాభారతంలో అరణ్యవాసం చేస్తూ కష్టాల్లో ఉన్న ధర్మరాజుకు శ్రీ కృష్ణ పరమాత్ముడు ఈ వ్రత మహత్యాన్ని వివరిస్తాడు. పూర్వం కృతయుగంలో జరిగిన కథను చె΄్తాడు: సుమంతుడు అనే బ్రాహ్మణుడి కుమార్తె శీల. ఆమెకు కౌండిన్య మహర్షితో వివాహం జరుగుతుంది.ఒకసారి శీల నదీతీరంలో స్త్రీలు అనంత వ్రతం ఆచరించడం చూసి, తాను కూడా భక్తితో ఆ వ్రతాన్ని చేసి, 14 ముడుల అనంత సూత్రాన్ని చేతికి కట్టుకుంటుంది. ఆ వ్రత ప్రభావం వల్ల కౌండిన్యుడి ఆశ్రమం అష్టైశ్వర్యాలతో తులతూగుతుంది. అయితే, ఒకరోజు కౌండిన్యుడు శీల చేతికున్న దారాన్ని చూసి, అది తనను వశపరుచుకోవడానికి కట్టిన తంత్రం అనుకుని, కోపంతో ఆ దారాన్ని తెంపి అగ్నిలో పారేస్తాడు.అత్యంత పవిత్రమైన అనంత సూత్రాన్ని అవమానించినందుకు, ఆ క్షణం నుండి వారి ఐశ్వర్యం అంతా హరించుకుపోయి, వారు తీవ్ర దారిద్య్రం లో మునిగిపోతారు. తమ తప్పును తెలుసుకున్న కౌండిన్యుడు పశ్చాత్తాపంతో అడవుల పాలై, అనంత పద్మనాభ స్వామి కోసం తీవ్రంగా అన్వేషిస్తాడు. చివరకు స్వామివారు ఒక వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో దర్శనమిచ్చి, ఓదార్చుతారు. స్వామి వారి ఆజ్ఞ ప్రకారం కౌండిన్యుడు 14 సంవత్సరాల పాటు నిష్ఠగా అనంత వ్రతాన్ని ఆచరించి, కోల్పోయిన వైభవాన్ని తిరిగి పొందుతాడు. ఈ వ్రతాచరణతో ఎలాంటి కష్టాల నుండైనా గట్టెక్కవచ్చని శ్రీ కృష్ణుడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.ఇదీ చదవండి: ఏడు పడగల నాగకల్లు.. ఈ ముడి రహస్యం ఏంటి? -
నాగకల్లును సంతానం కోసం ఎందుకు పూజించేవారు?
ఈ చిత్రంలో కనిపిస్తున్నది కర్ణాటకలోని బళ్లారి ప్రాంతానికి చెందిన పురాతన నాగకల్లు శిల్పం. ఇది సుమారు పదవ పదకొండవ శతాబ్దాల నాటిది. ప్రస్తుతం ఇది తమిళనాడులోని చెన్నై ప్రభుత్వ మ్యూజియం పురావస్తు విభాగంలో భద్రపరచబడి ఉంది. ఈ శిల్పం దాదాపు 99 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు కలిగి ఉంటుంది. శిల్పం పైభాగంలో ఏడు పడగలు విప్పిన సర్పరాజు ఆకృతి అత్యంత నైపుణ్యంతో చెక్కబ\డింది. హిందూ సంప్రదాయంలో దీనిని సంతానోత్పత్తికి, సంరక్షణకు చిహ్నంగా భావిస్తారు.శిల్పం కింది భాగంలో పాములు ఒకదానితో ఒకటి అల్లుకుపోయి సంక్లిష్టమైన ముడి ఆకారాన్ని తలపిస్తాయి. దీనిని నాగబంధం అని పిలుస్తారు. ఈ ముడి ఎక్కడ మొదలైందో ఎక్కడ పూర్తయిందో గుర్తించడం చాలా కష్టం. ఈ జ్యామితీయ ముడుల రూపం దక్షిణ భారతదేశంలో ఇళ్ల ముందు స్త్రీలు బియ్యప్పిండితో పెట్టే సాంప్రదాయక మెలికల ముగ్గు లేదా రథం ముగ్గును పోలి ఉంటుంది. శిల్పం పైభాగంలో ఎడమవైపు సూర్యుడు, కుడివైపు చంద్రుని ఆకృతులు అలాగే ముడుల మధ్యలో గుండ్రటి పద్మం ఆకారం చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఇవి సృష్టిలోని శాశ్వతత్వానికి, పవిత్రతకు చిహ్నాలు.దక్షిణ భారతదేశంలో నాగారాధన చాలా పురాతనమైనది. సంతానం లేని మహిళలు సంతానోత్పత్తి కోసం వంశాభివృద్ధి కోసం ఇటువంటి నాగకల్లులను ప్రతిష్టించి పూజలు చేసేవారు. పూర్వకాలంలో ఈ నాగకల్లులను గ్రామాల సరిహద్దులలో గుడుల ప్రవేశ ద్వారాల వద్ద పవిత్రమైన రావి చెట్ల కింద లేదా చెరువుల గట్లపై ప్రతిష్టించేవారు. ఇవి గ్రామానికి రక్షణ కల్పిస్తాయని నమ్మేవారు. నాగ పంచమి రోజున ఈ శిల్పాలకు పాలు పెరుగు నెయ్యి కొబ్బరినీళ్లు పోసి పూజలు చేస్తారు.చెన్నై ప్రభుత్వ మ్యూజియంలో 700కు పైగా శిలా శిల్పాలు ఉన్నాయి. వాటిలో సుమారు 10 నాగకల్లు శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఈ మ్యూజియం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక కాంస్య విగ్రహాల సేకరణ కలిగిన సంస్థలలో ఒకటి. ఈ శిల్పం ప్రాచీన భారతదేశంలోని శిల్పుల అసాధారణ రేఖాగణిత పరిజ్ఞానానికి రాతిపై వారు చూపిన సూక్ష్మ నైపుణ్యానికి ఒక సజీవ సాక్ష్యం.– జి.బి.విశ్వనాథ, రిటైర్డ్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ఇదీ చదవండి: మహాలయ పక్షం వచ్చేసింది.. ఈ 15 రోజులు ఏం చేయాలో తెలుసా? -
మహాలయ పక్షం వచ్చేసింది.. ఈ 15 రోజులు ఏం చేయాలో తెలుసా?
ప్రతి ఏటా భాద్రపద మాసంలో పౌర్ణమి తర్వాత వచ్చే కృష్ణ పక్షాన్ని (15 రోజులను) మహాలయ పక్షం లేదా పితృపక్షం అని పిలుస్తారు. హిందూ సంప్రదాయంలో మహాలయ పక్షాలు లేదా పితృ పక్షం అనేది గతించిన మన పితృదేవతలను (పూర్వీకులను) స్మరించుకుంటూ, వారికి కృతజ్ఞతగా శ్రాద్ధకర్మలు, తర్పణాలు అర్పించడానికి కేటాయించిన అత్యంత పవిత్రమైన రోజులు. మహాలయ పక్షాల విశిష్టత, పురాణ నేపథ్యం, ఆచరించాల్సిన విధులకు సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారం... హిందూ ధర్మం ప్రకారం, మరణించిన మన తల్లిదండ్రులు, తాతముత్తాతల ఆత్మల శాంతికోసం ప్రతి ఏటా వారి తిథి నాడు ఆబ్దికం నిర్వహిస్తారు. అయితే, ఏవైనా కారణాల వల్ల ఆయా తిథులలో శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహించలేకపోయిన వారు, ఈ 15 రోజుల మహాలయ పక్షంలో ఏ రోజైనా తర్పణాలు ఇవ్వవచ్చు. ఈ సమయంలో యమధర్మరాజు పితృదేవతలను తమ వారసుల నుంచి పూజలు అందుకోవడానికి భూలోకానికి అనుమతిస్తారని, వారు తమ సంతానం ఇచ్చే పిండప్రదానాల కోసం ఆకలిదప్పులతో ఎదురు చూస్తుంటారని గరుడ పురాణం చెబుతోంది.పురాణ నేపథ్యం (కర్ణుడి కథ)మహాలయ పక్షాల ప్రాధాన్యత గురించి ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. మహాభారత యుద్ధంలో కర్ణుడు మరణించిన తర్వాత స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ అతనికి తినడానికి ఆహారానికి బదులుగా బంగారం, వెండి, రత్నాలు లభిస్తాయి. ఆకలి దప్పులతో అలమటించిన కర్ణుడు దీనికి గల కారణాన్ని యమధర్మరాజును అడగ్గా... కర్ణుడు తన జీవితకాలంలో ఎంతో దానం చేసినప్పటికీ, అన్నదానం చేయలేదని, అలాగే పితృదేవతలకు తర్పణాలు అర్పించని ఫలితమే అదంతా అని తెలుపుతాడు.తన పూర్వీకులెవరో తెలియకపోవడం వల్లే అలా చేయలేకపోయానని కర్ణుడు చెప్పడంతో, యముడు అతనికి 15 రోజుల పాటు భూలోకానికి వెళ్లేందుకు అనుమతిస్తాడు. ఆ సమయంలో కర్ణుడు భూమిపైకి వచ్చి తన పితృదేవతలకు శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించి, అన్నదానం చేయడం వల్ల తిరిగి స్వర్గంలో అన్న పానీయాలు పొందుతాడు. ఆ పక్షందినాలే మహాలయ పక్షాలు.ఏ తిథి రోజు శ్రాద్ధం పెడితే ఎలాంటి ఫలితమంటే..?మహాలయ పక్షాల్లోని 15 రోజుల్లో ఒక్కో తిథికి ఒక్కోప్రత్యేకత ఉంది. శాస్త్రాల ప్రకారం ఆయా రోజుల్లో తర్పణాలు ఇస్తే కలిగే ఫలితాలు:పాడ్యమి: ధన్రపాప్తి కలుగుతుంది.విదియ: ఉత్తమ సంతానం కలుగుతుంది.తదియ: వ్యాపార, ఉద్యోగాల్లో ప్రగతి లభిస్తుంది.చవితి: శతృ భయం తొలగిపోతుంది.పంచమి: బంగారం, వెండి వంటి సంపదలు లభిస్తాయి.షష్ఠి: సమాజంలో కీర్తి ప్రతిష్ఠలు పెరుగుతాయి.సప్తమి: నాయకత్వ లక్షణాలు, అధికార బలం చేకూరతాయి.అష్టమి: బుద్ధి వికాసం, బ్రహ్మజ్ఞానం లభిస్తాయి.నవమి: మాతృశ్రాద్ధానికి శ్రేష్ఠమైనది, మంచి జీవిత భాగస్వామి లభిస్తుంది. దశమి: కోరిన కోరికలన్నీ నెరవేరుతాయి.ఏకాదశి: వేద విజ్ఞానం లభిస్తుంది.ద్వాదశి: వంశాభివృద్ధి జరుగుతుంది.త్రయోదశి: అపారమైన సంపద, పశులాభం.చతుర్దశి: ప్రమాదాలు, ఆకస్మిక మరణాలు (బలవన్మరణాలు) పొందిన వారికి ఈ రోజు శ్రాద్ధం పెట్టాలి. అమావాస్య (సర్వపితృఅమావాస్య): పక్షం రోజులు చేయలేని వారు ఈ ఒక్క రోజు శ్రాద్ధం పెట్టినా, పూర్వీకులందరి ఆశీస్సులు లభిస్తాయని ప్రతీతి. పితృదోషాలు – పరిహారాలుకుటుంబంలో ఎవరికైనా అకాల మరణాలు సంభవించినా, లేదా పెద్దలకు సరిగ్గా ఆబ్దికాలు నిర్వహించకపోయినా ఆ కుటుంబానికి పితృదోషం చుట్టుకుంటుందని, దీనివల్ల ఇంట్లో నిరంతరం కలహాలు, వివాహం ఆలస్యం కావడం, అప్పుల పాలు కావడం, సంతాన లేమి, దీర్ఘకాలిక అనారోగ్య సమస్యలు ఎదురవుతాయనీ శాస్త్ర కథనం.పరిహారాలుమహాలయ పక్షాల సమయంలో నది తీరాలలో లేదా పుణ్యక్షేత్రాలలో తిల హోమం, నారాయణ బలి పూజ ఆచరించడం ద్వారా పితృదోషాలు తొలగిపోతాయి. ఈ రోజుల్లో బ్రాహ్మణులకు స్వయంపాకం (బియ్యం, కూరగాయలు) దానం చేయడం, పేదలకు అన్నదానం చేయడం అత్యంత పుణ్యప్రదం. కాకులకు, గోవులకు రోజూ ఆహారం పెట్టడం వల్ల పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారు. ఈ పితృ పక్షాల సమయంలో కేవలం పితృదేవతల ఆరాధనకే సమయాన్ని కేటాయిస్తారు. భక్తిశ్రద్ధలతో మన పూర్వీకులను స్మరిస్తూ ఈ మహాలయ పక్షంలో తర్పణాలు అర్పించి వారి ఆశీస్సులు పొందడం శ్రేయస్కరం.ఇదీ చదవండి: ముగ్గురు గురువులు: ఒక దొంగ.. ఒక కుక్క.. ఓ చిన్నారి..! -
ముగ్గురు గురువులు: ఒక దొంగ.. ఒక కుక్క.. ఓ చిన్నారి..!
గొప్ప సూఫీ జ్ఞాని హసన్ బస్రీ చివరి ఘడియల్లో ఉన్నప్పుడు, ఒక సన్నిహితుడు ‘హసన్, నీ గురువు ఎవరు?’ అని అడిగాడు. దానికి హసన్ ఇలా అన్నాడు: ‘‘అది చెప్పడం కొంచెం కష్టం.ఎందుకంటే నాకు వేలమంది గురువులు ఉన్నారు. ఇప్పుడు అందరి గురించీ చెప్పేంత సమయం లేదు. కానీ ముగ్గురు గురువుల గురించి చెప్తాను.మొదటి గురువు– ఒక దొంగ: ఒకసారి నేను ఎడారిలో దారితప్పి అర్ధరాత్రి ఒక ఊరికి చేరుకున్నప్పుడు, ఒక దొంగ నన్ను తన ఇంటికి తీసుకెళ్ళాడు. అతని వద్ద ఒక నెల రోజులు ఉన్నాను. ప్రతి రాత్రి అతనికి ఏమీ దొరకకపోయినా ఎప్పుడూ నవ్వుతూ, రేపు మళ్ళీ ప్రయత్ని స్తాను. దేవుడి దయ ఉంటే రేపు నా పని పూర్తవుతుంది అనేవాడు. ఏళ్ళ తరబడి నేను ధ్యానం చేస్తూ తీవ్ర నిరాశకు గురైనప్పుడు, ఆ దొంగకే అంత ఆశ, నమ్మకం ఉన్నప్పుడు నేను ఎందుకు ప్రయత్నించకూడదు? అనిపించేది.రెండో గురువు– ఒక కుక్క: ఒక రోజు తీవ్రమైన దాహంతో ఉన్న ఒక కుక్క నీటిలోకి చూడగానే, తన నీడను చూసి వేరొక కుక్క అనుకుని భయపడింది. చివరకు దాహం ఎక్కువై, భయాన్ని పక్కన పెట్టి నీటిలోకి దూకగానే ఆ నీడ మాయమై హాయిగా నీళ్ళు తాగింది. నేను కూడా జ్ఞాన సాధనలో భయపడి వెనక్కి తగ్గినప్పుడు ఆ కుక్కను గుర్తుచేసుకుని ధైర్యంగా ముందుకు దూకాను. దాంతో నాలోని భయం, నేను అనే భావం మాయమై పరమాత్మ మిగిలాడు.మూడో గురువు– ఒక చిన్న పిల్లాడు: చేతిలో వెలుగుతున్న ప్రమిదను పట్టుకుని వెళ్తున్న పిల్లాడిని ఈ వెలుగు ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో చెప్పగలవా? అని అడిగాను. ఆ పిల్లాడు గాలి ఊది ఆ దివ్వెను ఆర్పేసి, వెలుగు ఎక్కడికి పోయిందో మీరే చెప్పండి! అన్నాడు. ఆ క్షణం నుండి నా పండితత్వాన్ని, జ్ఞానమనే అహంకారాన్ని పూర్తిగా వదిలేశాను’’.– యామిజాల జగదీశ్ -
పాండిత్యమా.. స్వానుభవమా? సత్యాన్ని చూపించేది ఏది?
మహర్షులు స్వానుభవంతో రచించిన గ్రంథాలనే శాస్త్రాలని అంటారు. అవి ఏ భాషలో ఉన్నా ఆ భాషలో ప్రావీణ్యత వున్న వారందరికీ ఆ శాస్త్రాలు బాగా అర్థమవుతాయని చెప్పలేము. ఆ యా మహర్షులు ఏ అనుభవాన్ని పొంది వాటిని రచించారో ఆ అనుభవాన్ని పొందిన వారికే ఆ శాస్త్రాల సారం తెలుస్తుంది. కేవల పాండిత్యం అసలైన అర్థాన్ని గ్రహించలేక పోవటమేకాక తప్పు అర్థాన్నిచ్చి తప్పుదారి పట్టించే ప్రమాదం కూడా ఉంది.ఒకసారి రాధాస్వామి సత్సంగ్కు చెందిన జైమల్ సింగ్జీ వద్దకు ముగ్గురు పండితులు వచ్చారు. వారు ఏదో ఒక శాస్త్ర అంశంపై వాదించుకొని, ఏది సరైన భావమో తేల్చుకోలేక, జైమల్ ఒక మహాత్ముడనీ; అంతర దృష్టి, స్వానుభవం గల వ్యక్తి అయినందున సరైన అర్థం చెప్పగలడనీ భావించారు. బాబాజీ వారితో ‘నాకు సంస్కృతం రాదు, అర్థమైనంత చెబుతాను’ అంటూనే విషయాన్నంతా విడమరచి చెప్పినారు. ఆ పండితులు నివ్వెరపోయారు. ‘మమ్మల్ని మీ శిష్యులుగా చేసికొని ఉపదేశమివ్వండి’ అని ప్రార్థించారు. కానీ జైమల్ సింగ్జీ వారితో ‘బాగా చదువుకున్నవారు, విద్యను ఆధారం చేసుకునేవారు నామాభ్యాసాన్ని (సాధనను) చేయలే’రని అన్నారు.మహా పండితుడైన కావ్యకంఠ గణపతి శాస్త్రి గారికి మోక్షం వస్తుందా అని భగవాన్ రమణ మహర్షిని ఎవరో అడిగారట– ‘ఇంత పాండిత్యం ఉన్నవారికి మోక్షమెట్లొస్తుంది’ అన్నారట ఆయన. పాండిత్యం సత్యాన్ని మరుగు పరుస్తుంది. అహంకారాన్ని పెంచుతుంది. స్వానుభవం సత్యాన్ని ప్రకాశింప చేస్తుంది. వినయాన్ని వృద్ధిచేసి, ఆత్మ విశ్వాసాన్ని ధృఢ పరుస్తుంది. జైమల్ సింగ్జీ మాటల్ని విన్న పండితుల్లో ఇద్దరు వెళ్ళిపోయారు, ఒక్కరు పట్టుదలతో ఆయన వద్దే ఉండి దీక్ష పొందాడు (పుట 58 – భూతల స్వర్గము–రాధాస్వామి సత్సంగ్ బ్యాస్). పాండిత్యం కోసం ప్రాకులాడక, అంతర్ముఖులై సత్య సాక్షాత్కారానికై కృషి చేయటమే శ్రేయస్కరమన్నది పెద్దల మాట.– రాచమడుగు శ్రీనివాసులుఇదీ చదవండి: విష్ణు సహస్ర నామాలు ఎలా లభించాయంటే..? -
పాండవులు హస్తినకు రాగానే.. వ్యాసుడు ఎందుకు ఆ మాట అన్నాడు?
ధర్మదేవత అంశతో ధర్మరాజు, వాయుదేవుడి అంశతో భీముడు, ఇంద్రుడి అంశతో అర్జునుడు, అశ్వనీదేవతల అంశతో నకుల సహదేవులు– శతశృంగ పర్వతంపై తన ఇరువురు భార్యలైన కుంతి, మాద్రిలతో కాలం గడిపిన రోజులలో– పాండురాజుకు కలిగిన సంతానం. శాపకారణంగా పాండు రాజు, మాద్రి మరణించిన తరువాత పదిహేడు రోజులకు, పాండు రాకుమారులు ఐదుగురితో ధృత రాష్ట్రుడి వద్దకు చేరింది కుంతి.శతశృంగ పర్వతం నుండి తోడుగా వచ్చిన మునిజనం, అక్కడ జరి గిన సంగతులను ధృతరాష్ట్రుడికి వివరించి చెప్పి, బాలురుగా ఉన్న పాండుపుత్రులు ఐదుగురిని, కుంతిని ధృతరాష్ట్రు డికి అప్పగించి వెళ్ళిపోయారు. అప్పుడు వారిని రాజభవనంలోకి సాదరంగా ఆహ్వానించి తీసుకెళ్ళినవారిలో, పాండు పుత్రుల ముత్తమ్మ సత్యవతి, నాన్నమ్మలు అంబిక, అంబాలిక కూడా ఉన్నారు. స్వాగత కార్యక్రమాలన్నీ ముగిశాక, రాజప్రాసాదంలో ఎవరెవరి గదులలోకి వారు వెళ్ళి స్థిరపడినాక, వ్యాసభగవానుడు తన తల్లి అయిన సత్యవతితోనూ, మరదళ్ళయిన అంబిక, అంబాలికలతోనూ ఇలా అన్నాడు (ఆంధ్ర మహాభారతం, పంచమాశ్వాసం):క. క్రూరులు విలుప్త ధర్మాచారులు ధృతరాష్ట్రసుతు లసద్ వృత్తులు నిష్కారణవైరులు వీరలకారణమున నెగ్గు పుట్టు గౌరవ్యులకున్.ధృతరాష్ట్రుడి కొడుకులు క్రూరమనస్కులు, ఏ కారణం లేకుండానే వైరానికి దిగేటటువంటివారు, ధర్మబద్ధ నడవడి లేనటువంటివారు. వాళ్ళ వలన కౌరవకులానికి చాలా గొప్ప హాని జరగనుంది. ‘దాని ధృతరాష్ట్రుండు తాన యనుభవించుంగాన మీ రీ దారుణంబు జూడక వీరి విడిచి తపోవనంబున కరుగుం’ డని చెప్పి వెళ్ళి పోయాడు. కొడుకు మాటలను విన్న సత్యవతి, భీష్ముడికి విదురుడికి చెప్పి, కోడళ్ళైన అంబిక, అంబాలికలను వెంట తీసుకుని తపోవనానికి వెళ్ళిపోయింది. అక్కడ ఉంటూనే వాళ్ళు ముగ్గురూ కొంత కాలం తరువాత ప్రాణాలను వది లారు. చివరికి వ్యాసుడు చెప్పిందే జరిగింది. పర్యవసానాన్ని ధృతరాష్ట్రుడు ఒక్కడే చివరిదాకా అనుభవించాడు.– భట్టు వెంకటరావు -
కృతజ్ఞత: పరిపూర్ణ వ్యక్తిత్వానికి తొలిమెట్టు!
తల్లి కేవలం జన్మనిచ్చే దేహం కాదు, అది ఒక పవిత్ర క్షేత్రం. తొమ్మిది నెలలు తన రక్తాన్ని పాలుగా మార్చి, మనిషికి ప్రాణం పోసిన మొదటి గురువు అమ్మ. సంస్కారం గర్భం నుండే మొదలవుతుంది. కాయను కాపాడే తొక్కలా, విత్తనాన్ని రక్షించే పొరలా అమ్మ ప్రేమ బిడ్డను నిరంతరం అంటిపెట్టుకుని ఉంటుంది. నేటి యాంత్రిక జీవనంలో వృద్ధాశ్రమాలు పెరుగుతున్నాయంటే, అది తల్లి ప్రేమను తూకం వేస్తున్న అజ్ఞానానికి నిదర్శనం. అమ్మ మన అస్తిత్వంఅమ్మ పాదాల చెంత ఉన్నంత ప్రశాంతత ఈ ప్రపంచంలో మరెక్కడా దొరకదు. కష్టకాలంలో అమ్మ ఇచ్చే ఒక ఓదార్పు మాట, వేల కోట్ల విలువైన ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. అమ్మను గౌరవించడం అంటే, మన అస్తిత్వాన్ని మనం గౌరవించుకోవడమే.అదృశ్య శ్రమకు చిహ్నం తండ్రితండ్రి భుజంపై కూర్చుంటేనే కదా పసివాడు ఈ లోకాన్ని చూడగలుగుతాడు! కన్నబిడ్డ భవిష్యత్తు కోసం తన కలలను, శ్రమను ధారపోసే అద్భుత శిల్పి నాన్న. నాన్న కన్నీళ్లు ఎవరికీ కనిపించవు, కానీ ఆయన పడే కష్టం ఇంటి పునాదిలా నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది. ఎండకు ఎండి, వానకు తడిసి మనకు నీడను ఇచ్చే ఇంటి కప్పులా తండ్రి శ్రమ అదృశ్యంగా ఉంటుంది. తండ్రి వేలు పట్టుకుని నడక నేర్చిన వ్యక్తి, పదిమందిలో తలెత్తుకుని బతకడమే ఆయనకు ఇచ్చే అసలైన కృతజ్ఞత. సంక్షోభ సమయాల్లో నాన్న చూపే స్థితప్రజ్ఞత, నేటి యువత నేర్చుకోవాల్సిన గొప్ప జీవన నైపుణ్యం. నాన్న మాట ఒక శాసనం కాదు, అది మన బాగుకోసం చేసే ఒక దిశానిర్దేశం.కృతజ్ఞతే అసలైన సంపదనేటి పోటీ ప్రపంచంలో కృతజ్ఞత)అనేది మానసిక ఆరోగ్యానికి పరమౌషధం. మన ఎదుగుదలలో తోడ్పడిన ఈ ముగ్గురిని నిత్యం స్మరించుకోవడం వల్ల అంతరంగాన అహంకారం నశించి, వినమ్రత పెరుగుతుంది. బావిలోని నీరు తోడేకొద్దీ ఊరుతుంది; కతజ్ఞత పెరిగేకొద్దీ వ్యక్తిత్వం వికసిస్తుంది. అపజయాలు ఎదురైనప్పుడు అమ్మ భరోసా, నాన్న ధైర్యం, గురువు మార్గదర్శకత్వం కన్నా గొప్ప అస్త్రాలు లోకంలో లేవు. వీరే మన మూలాలు, వీరే మన జీవన నిధులు. మూలాలు లేని సౌధం చిన్న గాలివానకే కుప్పకూలుతుంది; కానీ ఈ ‘త్రిదేవతల’ ఆశీస్సులున్న వ్యక్తి అజేయుడిగా నిలుస్తాడు.ఆచార్యదేవో భవ: జ్ఞాన నేత్రంతల్లిదండ్రులు జన్మనిస్తే, గురువు ఆ జన్మకు ఒక అర్థాన్ని, పరమార్థాన్ని ఇస్తాడు. అక్షర జ్ఞానం నుండి ఆత్మజ్ఞానం వరకు నడిపించే దివిటీ ఆచార్యుడు. గురువు లేని విద్య, చుక్కాని లేని నావ వంటిది. చీకటి గదిలో వెలుగునిచ్చే దీపంలా, అజ్ఞానపు పొరలను తొలగించి జ్ఞాననేత్రాన్ని తెరిపించే శిల్పి గురువు. నేడు గూగుల్లో సమాచారం దొరకవచ్చు, కానీ దాన్ని ఎలా వినియోగించాలో నేర్పే సంస్కారం గురువు వద్దే దొరుకుతుంది. విజ్ఞానానికి వివేకాన్ని జోడించి, వ్యక్తిత్వాన్ని పరిపూర్ణం చేసే శిల్పి గురువు. గురువును గౌరవించడం అంటే, విజ్ఞానాన్ని గౌరవించడమే.. – కె. భాస్కర్ గుప్తా, వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణులు. -
విష్ణు సహస్ర నామాలు ఎలా లభించాయంటే..?
అంపశయ్యపై ఉన్న భీష్ముడు విష్ణు సహస్ర నామాలను ఉపదేశిస్తున్నప్పుడు శ్రీ కృష్ణుడు, వ్యాసమహర్షి, పాండవులు శ్రద్ధగా విన్నారే కానీ ఎవరూ వ్రాసుకోలేదు. ఎంతో మహిమాన్వితమైన సహస్రనామాలను అందరికీ చేరేందుకు లిఖించబడాలి... కానీ ఇప్పుడు ఎలా? అని ధర్మరాజు జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మను అడుగగా శ్రీకృష్ణుడు మాట్లాడుతూ పాండవుల్లో కనిష్టుడైన సహదేవుడు వల్లే సాధ్య అవుతుంది. అంతేకాకుండా వ్యాస మహర్షి లిఖిస్తే అందరికీ అందేలా గ్రంథస్థం చేయించవచ్చునని సమాధానమిచ్చాడు. అందుకు ధర్మరాజు అదెలా సాధ్యమనగా శ్రీకృష్ణుడు మాట్లాడుతూ మనందరిలో ఒక సహదేవుడు మాత్రమే సూతస్పటికం వేసుకున్నాడు. దానివల్లే సాధ్యమవుతుందన్నాడు.సూత స్ఫటికం అంటే.....వాతావరణంలో ప్రయాణించే శబ్ద తరంగాలను గ్రహించి తనలో నిల్వ చేసుకోగల ఒక అద్భుతమైన స్పటికం. హిందూ పురాణాల ప్రకారం సూతస్ఫటికాన్ని పరమేశ్వర స్వరూపంగా భావిస్తారు. నేటి ఆధునిక టేప్ రికార్డర్లా పనిచేస్తుంది. గాలిలో కలిసిపోయిన శబ్ద తరంగాలను రికార్డు చేసుకుని అవసరమైనప్పుడు మళ్ళీ వినిపించ గల శక్తి దీనికుంది.సాంకేతికంగా చెప్పాలంటే ప్రస్తుతం మనమందరం పిలుస్తున్న క్లౌడ్ స్టోరేజ్ లాంటిది.అంత మహిమాన్వితమైన సూతస్పటికాన్ని ధరించిన సహదేవుడు పరమేశ్వరుని ప్రార్థిస్తే స్పటికంలో నమోదుకాబడిన శబ్ద తరంగాలు వెనకకు వస్తాయని (రీప్లే)వాటిని వ్యాస మహర్షి తో వ్రాయించాలని శ్రీ కృష్ణుడు సలహా ఇవ్వడంతో సహదేవుడు పరమేశ్వరుని ప్రార్థించడం, వ్యాసమహర్షి విష్ణు సహస్రనామాలను లిఖించడంతో, అవి మనందరికీ గ్రంథస్వరూపంలో అందాయి. వాటినే మనం ప్రతిరోజు పఠనం చేసుకుంటున్నాము.ఇదంతా ఎలా తెలిసిందంటే... బహుశా... 1940లో అనుకుంటా... అప్పటి కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి చంద్రశేఖర సరస్వతి స్వామీజీని ఇంటర్వ్యూ చేయడానికి ఒక వ్యక్తి టేప్ రికార్డుతో వచ్చాడు. ఆ సందర్భంగా స్వామీజీ అందరినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ ప్రపంచంలో అతి పురాతన టేప్ రికార్డర్ ఏదని అడిగితే ఎవరినుండీ....ఏ మాత్రం సమాధానం రాలేదు. అప్పుడు స్వామీజీ మనకు విష్ణు సహస్రనామాలు ఎలా వచ్చాయి ?.... ఎలా లిఖించబడింది.... ఎవరు వ్రాసారు... అని ప్రశ్నించారు. మరలా మౌనమే సమాధానం కావడంతో స్వామీజీ పైన చెప్పుకున్న కథనంతా చెప్పారన్నమాట. – సి. ఎన్. మూర్తి, సీనియర్ పాత్రికేయులు -
కూతురి కోసం తండ్రి మొక్కు.. 75 ఏళ్లుగా దేశానికే పండుగ!
కొన్ని పండుగల వెనుక సంస్కృతీ సంప్రదాయాల చరిత్ర ఉంటే, మరికొన్ని పండుగలు భావోద్వేగాలు, విశ్వాసాలతో ముడిపడి ఉంటాయి. అలాంటి అరుదైన పండుగే ‘నేషనల్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ లా మెజొరానా’. పనామాలోని గ్వరారేలో ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబర్ మాసంలో ఈ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు. పనామా ప్రజల గ్రామీణ సంస్కృతి, సంగీతం, నృత్యం, సంప్రదాయ దుస్తులు, రైతుల జీవన విధానాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ ఉత్సవం 1949లో ప్రారంభమైంది.ఈ మెజొరానా పండుగ ప్రారంభం వెనుక ఓ తండ్రి వేదన ఉంది. ఈ పండుగ నిర్వాహకులలో ఒకరైన మాన్యుయెల్ ఫెర్నాండో జారాతె కుమార్తె లుకీమియాతో బాధపడేది. దీంతో జారాతె ‘వర్జిన్ డి లాస్ మెర్సిడెస్’ అమ్మవారిని వేడుకున్నాడు. తన కుమార్తె ఆరోగ్యం బాగుపడితే, అమ్మవారి దయకు కృతజ్ఞతగా ప్రతి ఏడాది జానపద సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా ఒక గొప్ప ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తానని మొక్కుకున్నాడు. ఆశ్చర్యకరంగా ఆ బాలిక కోలుకోవడంతో– ఇచ్చిన మాట ప్రకారం 1949లో మొదటిసారి ఈ జానపద సంబరాలకు శ్రీకారం చుట్టారు. ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్లో నిర్వహించే ఈ వేడుకలకు వేలాదిమంది భక్తులు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పర్యాటకులు తరలివస్తారు. ఈ ఏడాది ఈ వేడుకలను సెప్టెంబర్ 19 నుంచి 28 వరకు నిర్వహించనున్నారు.పనామా గ్రామీణ సంప్రదాయాలను కాపాడటమే ఈ మెజొరానా పండుగ లక్ష్యం. ముఖ్యంగా రైతుల జీవన విధానం, వారి పాటలు, సంగీతం, నృత్యాలు, దుస్తులు, చేతివృత్తులు, స్థానిక కళలను తరువాతి తరాలకు అందించాలనుకున్నారు. అందులో ప్రధాన పాత్రను ‘మెజొరానా’ అనే ఒక ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయ సంగీత వాయిద్యానికి ఇచ్చారు. పరిమాణంలో చిన్నదిగా కనిపించినా దాని శబ్దానికి ప్రత్యేకత ఉంది. ముఖ్యంగా పనామా గ్రామీణ కవులు పాడే ‘దెసిమా’ పాటలకు ఇది సంగీత సహకారం అందిస్తుంది. సెడార్, బాల్సో, వోలడార్ వంటి స్థానిక కలపతో ఈ మెజొరానాలను తయారు చేస్తారు. గతంలో వీటి తంత్రుల కోసం కోడి పేగులను ఉపయోగించేవారు, ప్రస్తుతం నైలాన్ తీగలను ఉపయోగిస్తున్నారు.కారెటాస్ పరేడ్ మరో ప్రత్యేకత అలంకరించిన ఎద్దుల బండ్ల ఊరేగింపు. పండుగ ముగింపు వేడుకల్లో ఈ ఊరేగింపు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.‘ఫెస్టివల్ ఆఫ్ మెజొరానా’ కేవలం ఒక సంగీత వేడుక కాదు. అనేక సంప్రదాయ కళలకు వేదిక. దాదాపు 75 ఏళ్లకు పైగా కొనసాగుతున్న ఈ వేడుక ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి కూడా వేదిక కల్పిస్తోంది. ఒక కుటుంబం మొక్కుకున్న మొక్కు ఓ దేశానికి పండుగగా మారి, జానపద సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.పాటల్లో పలికే రైతు జీవితం..ఈ ఉత్సవంలోని ‘దెసిమా’ పాటలు ప్రత్యేక ఆకర్షణ. గ్రామీణ జీవితం, రైతుల కష్టాలు, ప్రేమ, ప్రకృతి వంటి ఎన్నో విషయాలను పాటల రూపంలో చెప్పే సంప్రదాయం ఇది. పిల్లల నుంచి పెద్దల వరకు ఈ పోటీల్లో పాల్గొంటారు.- రమా జంబులఇదీ చదవండి: శాపంతో చెట్లుగా మారిన దంపతులు.. వినాయక పూజలో దాగిన కథ! -
శాపంతో చెట్లుగా మారిన దంపతులు.. వినాయక పూజలో దాగిన కథ!
పూర్వం మాళవదేశంలో ఔరవుడు అనే విప్రుడు ఉండేవాడు. అతడు వేదవేదాంగవేత్త, పండితుడు, మేధావి. అతడి భార్య సుమేధ. భర్తకు తగిన ఇల్లాలు. ఆ దంపతులకు ఒక బాలిక జన్మించింది. వారు ఆమెకు శమీక అని నామకరణం చేసి, అల్లారుముద్దుగా పెంచసాగారు.శమీకకు ఎనిమిదేళ్లు వచ్చాక ఔరవుడు కుమార్తె కోసం వరాన్వేషణ ప్రారంభించాడు. ధౌమ్యుడి పుత్రడు, శౌనక మహర్షి శిష్యుడు, గురుసేవాతత్పరుడు అయిన మందారుడు అనే బాలుడి గురించి విన్నాడు. ధౌమ్య శౌనకులతో తన ఇంటికి సకుటుంబ సపరివారంగా ఆహ్వానించి, మందారుడితో తన కుమార్తె శమీక వివాహాన్ని జరిపించాడు. వివాహం తర్వాత మందారుడు తన గురుకులానికి వెళ్లిపోయాడు.కొంతకాలానికి శమీక వ్యక్తురాలైంది. ఈ సంగతి తెలుసుకుని, మందారుడు అత్తవారింటికి వచ్చాడు. ఔరవుడు అతడికి మృష్టాన్న భోజనం పెట్టి, అల్లుడి మర్యాదలన్నీ చేశాడు. ధన కనక రాశులతో కుమార్తెను అప్పగించాడు. ‘విప్రపుత్రా! నా కుమార్తెను విధి విధానంగా నీకు అప్పగిస్తున్నాను. ఆమెను అత్యంత ప్రేమగా చూసుకుంటూ, జాగ్రత్తగా దాంపత్యం చేయాలి’ అని పరిపరి విధాలుగా జాగ్రత్తలు చెప్పి, సాగనంపాడు. శమీక మందారులు వెంటనే ఆశ్రమానికి వెళ్లక వనంలోనే సల్లాపాలాడుతూ గడపసాగారు. కొద్ది రోజులకు వారు ఉంటున్న వనానికి భృశుండి మహర్షి వచ్చాడు. దీర్ఘతపస్సు ఆచరించడం వల్ల ఆయన భ్రూమధ్యంలో తొండం అంకురించింది. నుదుట తొండం ఉన్న ఆ మహర్షి రూపాన్ని చూసి, శమీక మందారులు యవ్వన చాపల్యంతో పరిహసించారు.వారి పరిహాసానికి భృంశుడికి కోపం వచ్చింది. ‘మూర్ఖులారా! మీరు నన్ను పరిహసించి నవ్వారు. అందువల్ల మీరు సర్వప్రాణులూ వర్జించే వృక్షాలుగా మారిపోండి’ అని శపించారు. భృంశుడి శాపానికి శమీక మందారులు భయంతో వణికిపోయారు. వెంటనే క్షమించమంటూ ఆయన పాదాల ముందు మోకరిల్లారు.‘మీరు నా నుదుటనున్న తొండాన్ని చూసి నవ్వారు. అందువల్ల తొండమున్న దేవుడైన వినాయకుడు మిమ్మల్ని కటాక్షించినప్పుడు మీకు మీ నిజరూపాలు తిరిగి వస్తాయి’ అని చెప్పి, వెళ్లిపోయాడు. శమీక శమీవృక్షంగా, మందారుడు మందారవృక్షంగా మారిపోయారు. అత్తవారింటికి వెళ్లిన శిష్యుడు ఎన్నాళ్లయినా తిరిగి రాకపోవడంతో శౌనకుడు శిష్య సమేతంగా ఔరవుని ఇంటికి వెళ్లి, మందారుడి గురించి అడిగాడు. తాను కూతురితో సహా అల్లుడిని చాలారోజుల కిందటే పంపానని ఔరవుడు బదులిచ్చాడు. పిల్లలు జాడలేకుండా పోవడంతో శౌనకుడు, ఔరవుడు– ఇద్దరూ చింతాక్రాంతులయ్యారు. అడవిమార్గంలో వారిని ఏ క్రూరమృగాలైనా చంపేసి ఉంటాయేమోనని లేదా చోరుల బారినపడి హతమైపోయి ఉంటారేమోనని భయపడ్డారు. చివరకు ఇద్దరూ కలసి శమీక మందారులను వెదకడానికి అడవిలోకి వెళ్లారు. అటవీమార్గంలో వారి పాదచిహ్నాలను గుర్తించారు. అలసిపోవడంతో ఔరవ శౌనకులు అడవిలోని కొలనులో స్నానం చేసి, ధ్యానమగ్నులయ్యారు. ధ్యానంలో వారికి జరిగినదంతా తెలిసింది.‘మందారుడిని చదువు కోసం అతడి తండ్రి నా గురుకులంలో వదిలి వెళ్లాడు. అతడికి నేనిప్పుడు ఏమని బదులివ్వాలి?’ అని శౌనకుడు శోకతప్తుడయ్యాడు. ఔరవుడిదీ అదే పరిస్థితి. గణేశుడిని ఆరాధించి, వీరి శాపవిమోచనను కోరుకుందాం అని ఇద్దరూ ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. వెంటనే వారు ఒంటికాలిపై నిలబడి గణేశుని కోసం తపస్సు ప్రారంభించారు. నిరాహారులై వారు ఒంటికాలిపై ఏకధాటిగా సాగిస్తున్న తపస్సుకు గణేశుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. వారి ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఏకదంతుడు కళ్లముందు నిలిచే సరికి శౌనక ఔరవులు భక్తిపారవశ్యంతో అతడిని స్తుతించారు.‘భక్తులారా! మీ తపస్సుకు మెచ్చాను. మీ మనోభీష్టమేమిటో చెప్పండి, నెరవేరుస్తాను’ అని పలికాడు గజాననుడు. శౌనక ఔరవులు శమీక మందారుల వృత్తాంతాన్ని చెప్పి, వారికి శాపవిమోచనం కలిగించాలని కోరారు. గణేశుడు ‘తథాస్తు’ అని పలికాడు.‘నేను ఎల్లప్పుడూ మందారవృక్ష మూలంలో నిలిచి ఉంటాను. శమీవృక్షంలోనూ కొలువై ఉంటాను. నాకు దూర్వాంకురాలే కాకుండా శమీపత్రాలు కూడా ప్రీతిపాత్రమవుతాయి. దూర్వాంకురాలు, మందార పత్రాలు లభించనప్పుడు శమీపత్రాలతో పూజిస్తే, నేను ప్రసన్నుడనవుతాను. దూర్వాంకుర, మందారపత్ర, శమీపత్రాలతో నన్ను పూజించేవారికి మనోవాంఛిత సిద్ధి, మోక్షప్రాప్తి కలుగుతాయి’ అని పలికి గణపతి అంతర్ధానమయ్యాడు.పురావిశేషం..ఇది దేశంలోనే అత్యంత అరుదైన ఆలయం. ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని అల్మోరా జిల్లా కుమావూ కొండల ప్రాంతంలో చితాయి గ్రామంలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని స్థానికులు ‘గోలూ దేవతా’ ఆలయంగా పిలుస్తారు. ఇక్కడి మూలవిరాట్టు ‘చితాయీ గోలూ దేవత’ శివుడి అవతారమైన గౌరభైరవుడు. గౌరభైరవుడు సత్వరన్యాయం చేస్తాడని భక్తుల విశ్వాసం. న్యాయం కోరుతూ రాసే విజ్ఞాపనపత్రాలను భక్తులు ఈ ఆలయంలో వేలాడదీస్తారు. తమకు న్యాయం జరిగితే, ఆలయానికి తిరిగి వచ్చి కంచు లేదా రాగి లేదా ఇత్తడి లోహాలతో తయారు చేసిన గంటలను వేలాడదీస్తారు. ఈ ఆలయంలో ఎక్కడ చూసినా, అసంఖ్యాకంగా గంటలు, భక్తులు వేలాడదీసే విజ్ఞాపనపత్రాల కాగితాలు కనిపిస్తాయి.- సాంఖ్యాయనఇదీ చదవండి: కృష్ణాష్టమి తెలిసిందే.. ‘రాధాష్టమి’ ఎంతమందికి తెలుసు? -
ఏ శుభకార్యమైనా గణపతి పూజతోనే ఎందుకు మొదలు? కారణం ఇదే!
మహాభారత కర్త, అష్టాదశ పురాణకర్త వేదవ్యాసుడు వేదాలకు వ్యాఖ్యానంగా, కలియుగంలో మానవులకు సరళ సుబోధకంగా ఉండేటట్లు ప్రతి ఆశ్రమంలోను పాటించవలసిన విధి విధానాలను చెప్పాలనుకున్నాడు. కానీ భావస్ఫూర్తి, వ్యక్తీకరణలలో స్తబ్ధత ఏర్పడింది. ఎందుకలా జరిగిందో తెలియలేదు. వెంటనే వ్యాసుడు సత్యలోకానికి వెళ్లి, బ్రహ్మ పాదాలకు ప్రణమిల్లి, ఈ స్తబ్ధతకు కారణం తెలపమని, దాని నుంచి బైటపడి కార్య సాఫల్యం జరిగే మార్గం తెలపమని ప్రార్థించాడు.అప్పుడు బ్రహ్మ వ్యాసునితో, ‘నువ్వు వేద విభాగ కార్యారంభంలో, ఈ సృష్టికి ఆద్యుడు, సర్వ కార్యాలకు కర్త, త్రిమూర్తులమైన శివుడు, విష్ణువు, నేను కూడా ప్రణవస్వరూపంగా ధ్యానించే మూర్తి, ముఖ్యంగా నమ్మినవారికి కార్య సాఫల్యం కూర్చేవాడు అయిన గజాననుని పూజించలేదు. ఆ వినాయకుని సర్వ కార్యారంభాలలోనూ, స్మరించుట చేతనూ, భక్తితో పూజించటం వల్లనూ సకల విఘ్నాలు దూరమవుతాయి. గణపతి ప్రసన్నుడైతే నీ కార్యం సాను కూలమవుతుంది. వెంటనే ఆ దేవదేవుని పూజించి శరణు పొందు’ అని బ్రహ్మ చెప్పాడు.అప్పుడు వ్యాసుడు బ్రహ్మను ‘ఆ విఘ్నహరుడు ఎలా ఉంటాడు? ఇంతకు మునుపు ఎవరెవరిని అనుగ్రహించాడు? ఆయన చేసిన మహత్తర కార్యాలేవి?’ అని ఆసక్తిగా ప్రశ్నించాడు. గణేశుని పూజించి తరించిన అనేక భక్తుల కథలను బ్రహ్మ వినిపించి, వ్యాసునికి కార్యసిద్ధి ప్రదం అయిన ఏకాక్షర గణపతి మంత్రాన్ని ఉపదేశించి, అనుష్టాన క్రమాన్ని వివరించి, గణేశుని ప్రసన్నుని చేసుకుని వరం కోరుకొమ్మన్నాడు. అలాగైతేనే ‘నీకు సమస్త గ్రంథ రచనా శక్తి కలుగుతుం’దని చెప్పాడు. కారణం తెలిసింది. వ్యాసుని నిర్వేదం తొలగింది. గణపతి ఆదిదైవం. అందుకే ఏ పూజనైనా, ఏ శుభ కార్యాన్నైనా గణపతి పూజతోనే ప్రారంభిస్తాం.– డా. చెంగల్వ రామలక్ష్మిఇదీ చదవండి: తెలివైన చలికోడి -
జింకపిల్లకు పులిపాలు!
తమిళనాడులోని మదురైకి సమీపంలో ఉన్న తిరుప్పరంకుండ్రం మురుగన్ ఆలయం స్తంభంపై చెక్కబడిన అరుదైన శిల్పం ఒకటి భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది. ఈ ఆలయం మురుగేశుని ఆరు పడై వీడులలో మొదటిదిగా పేరుగాంచింది. మదురై నగర కేంద్రానికి సుమారు ఏడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కందమలై అనే పవిత్ర కొండపై ఈ ఆలయం రూపుదిద్దుకుంది. ఆరవ శతాబ్దంలో పాండ్యుల కాలంలో రాతిని తొలచి నిర్మించిన ఈ ఆలయాన్ని ఆ తర్వాత నాయక రాజులు పదహారవ శతాబ్దంలో విస్తరించారు. శివుడు, విష్ణువు విగ్రహాలు ఒకదానికొకటి ఎదురెదురుగా ఉండటం ఈ ఆలయంలోని ఒక ప్రత్యేకమైన లక్షణం. ఆ శిల్పంలో పరమశివుడు ఒక జింక పిల్లను ఒడిలో పట్టుకుని రక్షిస్తున్నట్లుగా పక్కనే నోరు తెరిచిన పులి ఆకృతి కనిపిస్తుంది. ఈ చిత్రంలో పాలు తాగుతున్న జింకను చూడవచ్చు. ఈ శిల్పానికి ఉన్న పురాణ నేపథ్యం తమిళ శైవ భక్తి గ్రంథాలలో ముఖ్యంగా తిరువిళైయాడల్ పురాణం శివుని అరవై నాలుగు లీలలలో కనిపిస్తుంది. కథ ఏమిటంటే ఒకప్పుడు అడవిలో ఒక తల్లి లేడి తన చిన్న కూనను ఒక పొదలో సురక్షితంగా దాచి నీరు తాగడానికి వెళ్తుంది. ఆ సమయంలో ఒక వేటగాడు ఆ తల్లి లేడిని వేటాడి చంపేస్తాడు. దీంతో ఆ లేడి కూన అనాథగా మిగిలి ఆకలితో అలమటిస్తుంది. ఆ దీనస్థితిని చూసిన కరుణామయుడైన శివుడు మదురైలో ఆలవాయ్ అళగన్గా పిలువబడే సోమసుందరేశ్వరుడు ఆ పిల్లను రక్షించడానికి ఒక అద్భుత లీల చేస్తాడు. అడవిలోని ఒక ఆడపులిని పిలిపించి దానిలో మాతృత్వాన్ని ప్రేరేపించి ఆ పులి ద్వారానే ఆ జింక పిల్లకు పాలు తాగించి కాపాడతాడు. సహజ శత్రువులైన పులి, జింకల మధ్య కూడా శివకరుణతో వాత్సల్యం ఏర్పడుతుందని ఈ లీల చెబుతుంది. ఈ అపార కరుణా ఘట్టాన్నే తిరుప్పరంకుండ్రం ఆలయ శిల్పులు రాతిలో అద్భుతం గా మలిచారు. శివుని చేతిలో లేడి పిల్ల... దానికి పాలివ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్న పులి– ఇది శివుడు కేవలం సంహారకారుడు మాత్రమే కాదు సకల ప్రాణులను సమానంగా కాపాడే ప్రాణదాత, కరుణామూర్తి అని చెప్పే ప్రతీక. ఆలయంలోని ఆస్థాన మండపం, కంబతాడి మండపంలో ఇలాంటి అనేక అరుదైన శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. అదే రాతి కొండపైనే మహిషాసుర మర్దిని కర్పగ వినాయకర్ తదితర దేవతా మూర్తులు కూడా చెక్కబడి ఉన్నాయి. ప్రధాన ఆలయ గోడలపై శివుని వివిధ నృత్య భంగిమలను చూపే ఫలకాలు కూడా భక్తులను ఆకట్టుకుంటాయి.– జి.బి. విశ్వనాథ, రిటైర్డ్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ఇదీ చదవండి: గణేశ్ చతుర్థి వేడుకల్లో ముగ్ధ మనోహరంగా సారా టెండూల్కర్.. అంత ఖరీదా ఆ చీర!) -
గణేశుడిలాగే.. ఓ ప్రజాపతికి మేక తలను అమర్చిన కథ తెలుసా?
అందరూ వినాయక చవితి జోష్లో ఉన్నారు కదా..? వినాయకుడికి గజముఖం వచ్చిన కథ మీ అందరికీ తెలిసిందే..! అయితే.. వినాయకుడికి ఏనుగు తలను అతికించడానికి ముందే.. ఇలాంటి తల మార్పిడి గురించి శివ మహాపురాణంలో ఉందనే విషయం మీకు తెలుసా..? ఒక్క శివపురాణమే కాదు.. వాయు పురాణం, పద్మ పురాణంతోపాటు.. రుద్ర సంహితలో కూడా ఈ వృత్తాంతం ఉంది. దక్ష ప్రజాపతి గురించి మీకు తెలియంది కాదు. ఆయన బ్రహ్మ మానస పుత్రుడు. ప్రజాపతి కూడా. దక్ష యజ్ఞం సమయంలో వీరభద్రుడు తన గణాలతో కలిసి వెళ్లి, దక్షుడిపై విరుచుకుపడ్డాడు. ఆగ్రహంతో.. దక్షుడి శిరస్సును ఖండించాడు. ఆ దెబ్బకు దక్షుడి తల యజ్ఞగుండంలో పడి భస్మమైపోయింది. ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది? వినాయకుడి కంటే ముందే.. మన భారతావనిలో మరో తలమార్పిడి శస్త్రచికిత్స ఎలా జరిగింది? ఈ కింది వీడియోలో చూడండి.. -
శివుడు ఖండించిన వినాయకుడి తల ఎక్కడుందో తెలుసా?
వినాయక నవరాత్రులను అంతా ఆస్వాదిస్తున్నారు కదా..? వినాయక చవితి రోజు వ్రతకథలో శివుడు వినాయకుడి తలను తన త్రిశూలంతో ఖండించడం.. ఆ తర్వాత ఏనుగు తలను పెట్టడం.. అందుకే గణపతి గజముఖుడిగా మనకు కనిపించడం తెలిసిందే..! అయితే.. శివుడు ఖండించిన వినాయకుడి తల ఎక్కడ ఉందో తెలుసా..? భూగర్భంలో 90 అడుగుల లోతులో ఉండే ఆ ప్రదేశానికి వెళ్లి రావడమంటే.. ప్రాణాలకు తెగించడమే..!అది ఉత్తరాఖండ్లోని పితోర్గఢ్ జిల్లాలో ఉన్న గంగోలిహాట్. అక్కడి నుంచి 14 కిలోమీటర్ల దూరం వెళ్తే.. మీరు భువనేశ్వర్ అనే చిన్న గ్రామాన్ని చేరుకుంటారు. అక్కడే ఉంది.. ఈ భూగోళంలోనే అత్యంత రహస్యమైన ‘పాతాల్ భువనేశ్వర్’ గుహ..! అది సముద్రమట్టానికి 1,930 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. అయితే ఇదంతా కేవలం నమ్మకమేనా..? సైన్స్ ఏం చెబుతోంది..? ఇంకా పాతాళ్ భువనేశ్వర్ గుహ గురించి పూర్తి వివరాలు ఈ కింది వీడియోలో చూడండి.. -
అత్యంత విలక్షణమైన గణేశ్ ఆలయం..! ఆ రూపంలోనే ..
సాధారణంగా గణేశ్ విగ్రహాలనీ అత్యంత ఆకర్షణీయమైన రూపంలో ఉంటాయి. ప్రతి విగ్రహం దేనికి దానికి విలక్షణమైనది. కానీ ఉత్తరాఖండ్లో కొలువైన వినాయకుడు అత్యంత విభిన్నం. ఇక్కడ వినాయకుడి రెండు జీవితాలను దర్శించి తరించే అవకాశం లభిస్తుంది. అంటే ఇక్కడ ఆయన రూపం ఇప్పటి వరకు మనం చూసిన గణేశుడి విగ్రహాల్లోకెల్లా అత్యంత విభిన్నంగా ఉంటుంది. గజనానుడిగా మారక ముందు ఆయన రూపాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపే ఆకృతి. ప్రపంచంలోనే తలలేని వినాయకుడి ఆలయం ఇది. ఇక్కడ వినాయకుడు తల లేకుండా మొండెంతో పూజలందుకుంటాడు. ఈ వినాయకుడి విగ్రహం కాషాయం రంగులో శక్తిమంతంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయాన్ని ‘శ్రీ ముండ కటియ గణేశ ఆలయం’ అని పిలుస్తారు. పురాణ గాథ..గణేశుడిగా ఆవిర్భవించిన కథ మన అందరికి తెలిసిందే..పార్వతి దేవి గణేశుడిని సృష్టించాలనే ఆలోచన రావడం. శివుని ఆగమనానికై ఎదురు చూస్తూ..పసుపు ముద్దతో ఒక బాలుడి విగ్రహాన్ని రూపొందించి ప్రాణం పోసి కుమారుడిగా స్వీకరించింది. తాను స్నానం ముంగించి వచ్చే వరకు ద్వారం వద్ద కాపలాగా ఉండమని ఆ బాలునికి చెప్పింది. సరిగ్గా ఆ సమయంలో శివుడు ఇంటికి తిరిగి వచ్చి లోపలికి వెళ్లడానికి ప్రయత్నించాడు. తల్లి చెప్పిన మాటను శిరసావహిస్తూ..లోనికి వెళ్లడానికి వీల్లేదని హుంకరించాడు. ఎంత నచ్చచెప్పిన వినకపోగా..ఆయన దారికి అడ్డుగా నిలిచాడు. ఇది శివునికి ఆగ్రహానికి తెప్పించి ఆ బాలుని శిరస్సుని ఖండించేందుకు దారితీసింది. ఇంతలో పార్వతిదేవి వచ్చి శివుడుకి స్వాగతం పలికి..ఆయనకు ఆర్ఘ్యపాద్యాలు ఇచ్చి..ముచ్చటిస్తుండగా..ద్వారం వద్ద ఉన్న బాలుడి ప్రస్థావన వచ్చింది. అంతే అక్కడే తల, మొండెం వేరై పడి ఉన్న బాలుడిని చూసి పార్వతి కన్నీరుమున్నీరుగా విలపిస్తుంది. తన కుమారుడికి తిరిగి ప్రాణం పోయకపోతే ఈ విశ్వాన్నే నాశనం చేస్తానని శపథం చేసింది. దాంతో శివుడు కాత్యాయని శాంతించు అంటూ ఊరడించి తక్షణమే ఆ బాలుడిని బతికిస్తానని వాగ్దానం చేశాడు. తన గణాలకు ఉత్తరదిశగా నిద్రిస్తున్న ఏనుగు తలను ఖండించి తీసుకురమ్మని ఆదేశించాడు. అలా శివుడు ఏనుగు మొండెన్ని అతికించి ప్రాణం పోయడంతో గజానుడిగా పేరొందాడు అంతేగాదు తొలి పూజను అందుకునే గౌరవాన్ని, అడ్డంకులను తొలగించే దేవుడిగా వరాలు ప్రసాదించాడు. ఇప్పుడు మనం చెబుతున్న ఈ ఆలయం ప్రదేశంలోనే బాల గణేశుడు శిరస్సుని కోల్పోవడంతో ఈ ఆకృతిలోనే భక్తులకు వినాయకుడు దర్శనమిస్తూ పూజలందుకుంటున్నాడు. చేరుకునే మార్గం.. ఉత్తరాఖండ్లోని రుద్రప్రయాగ్ జిల్లాలో ఉన్న కేదార్ లోయకు వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. ఇది గౌరీకుండ్, కేదార్నాథ మార్గంలో సోన్ప్రయాగ్ నుంచి మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. విమానంలో వస్తున్నట్లయితే, డెహ్రాడూన్లోని జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయంకు చేరుకుని 226 కిలోమీటర్ల రోడ్డు ప్రయాణం చేయాల్సి ఉంటుంది. అదే రైలులో వస్తున్నట్లయితే..రిషికేశ్ లేదా డెహ్రాడూన్లో దిగి, అక్కడి నుంచి రోడ్డు మార్గంలో సోన్ప్రయాగ్కు చేరుకోవచ్చు. ఈ ఆలయానికి చేరుకునే యాత్రికులకు మందాకిని నదిని చూస్తూ నడవడం ఒక అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తుంది.ఇదీ చదవండి: 'గోల్డెన్ మోదక్'..ధర ఎంతో తెలుసా!) -
గణపతి నవరాత్రులు ఎందుకు?
గణపతి నవరాత్రి ఉత్సవాల పేరుతో తొమ్మిది రోజులు పూజ చేయడం ఆనవాయితీ. ఈ తొమ్మిది రోజులు యథావిధిగా వ్రతం చేసే ఆచారం ఇప్పటికీ చాలాప్రాంతాల్లో ఉంది. ఇలా గణపతి నవరాత్రులు, ఉత్సవాలు జరుపుకోవడం వెనక స్వాతంత్య్ర సమర యోధులు బాలగంగాధర తిలక్ మహోన్నత ఆశయమే కారణం. భారత స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంలో ప్రజలను చైతన్యవంతం చేయడానికి, అగ్ర, నిమ్న అనే వర్ణ భేదాలు లేకుండా హిందువులనందరినీ ఒకే వేదికపైకి తెచ్చి ఏకం చేయడానికి లోకమాన్య బాల గంగాధర తిలక్ సార్వజనిక అంటే వీధి గణేశ ఉత్సవాలకు నాంది పలికారు. ఫలితంగా శాస్త్రప్రకారం భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు ఏకదిన వ్రత విధానం మాత్రమే ప్రధానంగా ఉన్నప్పటికీ, సమాజంలో ఐకమత్యం, జాతీయ భావం పెంపొందించడానికే ఈ నవరాత్రి ఉత్సవాల సంప్రదాయం మొదలైంది. నాటినుంచి అది కొనసాగుతోంది, అది సంతోషకరమే. అయితే అనవసర పోటీ తత్వాలు, మితిమీరిన ఆడంబరాలు వీడి అందరూ కలసి మెలసి ఐక్యంగా ఈ పండుగను నిర్వహించుకున్నప్పుడే లోకమాన్యుడి ఆశయం నెరవేరినట్టు. – గోగులపాటి కృష్ణమోహన్, సీనియర్ పాత్రికేయులువ్యవస్థాపకులు, నా టీవీ అండ్ నా ఫౌండేషన్ -
పండగ కళ
గణేశుడి రూపానికి, కార్టూన్లకు అవినాభావ సంబంధం ఉంది. ఎందుకంటే కార్టూనిస్టులకు అత్యంత ఇష్టమైన, సులభంగా విభిన్న రూపాల్లోకి మలచగలిగే రూపం గణపతి. ప్రముఖ కార్టూనిస్టులు సరసి, లేపాక్షి వినాయక చవితితో తమ అనుబంధాన్ని గుర్తు చేసుకున్న జ్ఞాపకాలతోపాటు జయదేవ్, రాజు వంటి ఉద్దండుల కార్టూన్లు మచ్చుకు కొన్ని... గణపతి విశేషాలు మరికొన్ని...1970ప్రాంతాలకు ముందు... ఆ తర్వాత అనుకుంటే బుక్స్టాల్ ముందు నుంచుంటే ఎన్నో మ్యాగజైన్లు కళ్ళముందు కళకళలాడుతూ కనపడేవి కొనండి కొనండంటూ. పండగలంటూ వచ్చాయంటే పాఠకులకు పండగే. కార్టూనిస్టులైతే నెల ముందు నుంచే బిజీ అయిపోయే వాళ్ళు. ముఖ్యంగా వినాయక చవితి, దీపావళి, సంక్రాంతి, ఉగాది పండుగలు కార్టూనిస్టులకు ఇష్టమైన పండుగలు. అందులో వినాయక చవితి ప్రత్యేకం. గణపతి మీద ఎన్నో కార్టూన్లు గీసే వాళ్ళు. ఆ రోజుల్లో బాపు, జయదేవ్, మల్లిక్, సత్యమూర్తి, కాటూరి, రాగతి పండరి లాంటి ఎంతోమంది ప్రముఖ కార్టూనిస్టులు విరివిగా కార్టూన్లు వేసే వాళ్ళు. ప్రత్యేక సంచికంటే కార్టూన్లకు ఎక్కువప్రాముఖ్యత ఇచ్చే వాళ్ళు. ఎక్కువ కార్టూన్లు ప్రింటవుతాయన్న ఉద్దేశంతో యువ కార్టూనిస్టులతో సహా అందరు కార్టూనిస్టులు ప్రయత్నించేవాళ్లు. అప్పుడు కార్టూన్లకు మంచి పారితోషికాలు కూడా ఇచ్చేవాళ్ళు. గణపతి మీద కార్టూన్లు అంటే ఎక్కువగా ఉండ్రాళ్ళు, చవితి–చంద్రుడు, గణపతి భూలోకం రావటం, మూషికం... ఇలాంటి సబ్జెక్టుల మీద కార్టూన్ ఎక్కువగా వేసేవాళ్ళు. అప్పుడు కార్టూనిష్టులు ఎక్కువగా ఉండేవాళ్లు, చదివేవాళ్ళు కూడా ఎక్కువమంది ఉండేవాళ్ళు కాబట్టి కార్టూనిష్టులు కూడా చాలా శ్రద్ధగా కార్టూన్లు వేసేవారు. ఇప్పుడు పత్రికలు కూడా ఎక్కువ లేవు, శ్రద్ధగా వేసే కార్టూనిష్టులు కూడా తగ్గిపోయారు. ఏమైనా, ఆ రోజులు తల్చుకుంటే భలే ఆనందంగా ఉంటుంది నాలాంటి కార్టూనిస్టులకు.– లేపాక్షి, సీనియర్ కార్టూనిస్ట్నవ్వుల దేవుడువినాయక చవితి పిల్లలకే కాదు కార్టూనిస్టులకి కూడా పండగే. వినాయకుడు కార్టూనిస్టులకి దేవుడు, స్నేహితుడు, గొప్ప సబ్జెక్టు కూడా. అందుకే ఆయన కార్టూనిస్టుల కులదైవం! ఆయన నవ్వించినట్టు ఏ దేవుడూ నవ్వించలేదు మరి. ఆయన్ని చూసే కార్టూనిస్టులు ప్రపంచాన్ని నవ్వించడం నేర్చుకున్నారేమో! దిన, వార, మాస పత్రికలు విస్తారంగా వచ్చే రోజుల్లో చవితి వచ్చిందంటే చాలు కార్టూనిస్టులు చెలరేగిపోయి కార్టూన్లు వేసేవారు. పండగ ప్రత్యేక సంచికలకి ‘ఫుల్ పేజి కార్టూన్లు’ వేసి ఆరారా నవ్వులు ఆరబోసేవారు. చవితి కార్టూన్లకి అన్ని ఐడియాలు ఎలా పుడతాయి కార్టూనిస్టులకి... అనిపిస్తుంది. పుడతాయి! ఒకటీ రెండూ కాదు ఎన్నయినా పుడతాయి. అదే మరి గణేశుడి మహిమ. పిల్లలు మట్టిలో ఆడితే కోప్పడే పెద్దలు తాము కూడా మట్టిలో చేతులు పెడతారు దేవుడి బొమ్మ చెయ్యడానికి. ఇది విచిత్రం కాదూ. బొమ్మ చేశాక అది కార్టూనిస్టులు వేసే బొమ్మలాగా పొట్టిగా ఉన్నా, పొట్ట పెద్దదైనా, చేతులు పీలగా ఉన్నా, ఎగుడుదిగుడుగా ఉన్నా ఎలా వున్నా అది గణేశుడి బొమ్మే! అలా ఎందుకు చేసావని ఆ దేవుడు చిన్నబుచ్చుకోడు. నవ్వుతాడు. నవ్వుల దేవుడు కదా! ఇదే కాదు. అంత దేవుడూ కూడా తాను కూర్చుని సవారీ చేసేది చిన్న ఎలక మీద. ఇదో విచిత్రం! ఆ బొమ్మ పక్కనే చిన్న మట్టి ఎలక పిల్లని కూడా చేసి పెట్టాలి. లేకపోతే చిన్న ఎలక కాస్తా చిన్నబుచ్చుకుంటుంది. మట్టి ఉండలు చేసి ముగ్గులోనో, బియ్యం పిండిలోనో పొర్లించి వాటినే ‘ఉండ్రాళ్ళు’ అంటాం. రంగు రంగు బట్టలు కట్టి, గొడుగు నెత్తిన పెట్టి, పీటమీద కూర్చోబెడతాం. తరవాత పూజ. ఎక్కడెక్కడో పేర్లు కూడా వినని చెట్ల ఆకులతో పూజ. పిల్లా పెద్దా కుటుంబం అంతా కూర్చుని భక్తితో చేస్తాం ఆ పూజ. ఇదంతా ఓ విచిత్రం, వినోదం కాదూ. ఈ తతంగంలో ఎక్కడికక్కడ ఐడియాలు వెల్లివిరుస్తాయి కార్టూనిస్టులకి. అందుకే వినాయకచవితి కార్టూనిస్టులకి ఓ నవ్వులగని. తవ్వుకున్నవాడికి తవ్వుకున్నంత. నవ్వుకునేవాడికి నవ్వుకున్నంత!!నవ్వించేవాడి చుట్టూ నలుగురూ చేరతారు. అలా నవ్వించే దేవుడే గణేశుడు. ఆ దేవుడి చుట్టూ తిరుగుతూ ‘గణపతి బప్పా మోరియా’ అంటూ మనం ఆనందంతో గెంతులు వేసే ఈ నవ్వుల పండగ ఏడాది పొడుగునా ఉంటే ఎంత బావుంటుంది కదా! – సరసి, సీనియర్ కార్టూనిస్ట్ -
మహా గణపతిం భజే!
ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చతుర్ధి రోజు మనం వినాయకచవితి పండుగని జరుపుకుంటాము. గణపతిని పూజించకుండా ఎలాంటి శుభ కార్యమూ తలపెట్టం. ఎందుకంటే, ఆయన కృపాకటాక్షాలతో సకల కార్యాలు నిర్విఘ్నంగా నెరవేరుతాయని శాస్త్రవచనం. విఘ్ననిర్మూలన కోసం అవతరించి మంగళ స్వరూపుడై సకల మానవాళికి ఆరాధ్యమూర్తియై నిలిచాడు ఆ గణేశుడు.సమస్త మంత్రాలలోను శక్తికి కారణాలైన బీజాక్షరాలన్నింటిలోకి ముందుగా ఉచ్చరించేదే ‘ఓంకారం’ అందుచేత ఈ గణపతిని ఓంకార స్వరూపుడిగా వర్ణించారు. మంత్రస్వరూపమైన శబ్దాలకి అధిపతే ఈ ‘గణపతి’. ‘బ్రహ్మణస్పతి’ అంటే వేదాలకి నాయకుడు అని కీర్తించారు.దేవతా గణాల ప్రారంభం కంటే ముందే గణనాథునితో సృష్టి ప్రారంభించినట్లు గణేశ పురాణం తదితర పురాణాలు మనకి సూచిస్తున్నాయి. శరీరంలోని షట్చక్రాలలో అన్నిటికన్నా అడుగున ఉండే చక్రం ‘మూలాధార చక్రం‘. ఈ మూలాధార చక్రానికి అధిపతి వినాయకుడు. దీనిలో ఇంకో రహస్యం కూడా ఉంది. ‘మహాశక్తి’ అయిన పార్వతీదేవికి ‘ద్వారపాలకుడుగా’ గణపతిని పెట్టినట్టు మన పురాణగాథ, దీనిలో అంతరార్థం ఏమిటంటే –– మూలాధారంలో కుండలినీశక్తి యోగనిద్రలో ఉంటుంది అని, ఈ కుండలిని శక్తియే మహాశక్తి –– అ మూలాధారంలో కుండలిని శక్తిని మేల్కొలపడానికి ప్రవేశించే ద్వారంవద్దనే గణపతి కావలిగా ఉన్నాడు. అంటే గణపతి బీజాక్షరంతో మూలాధారాన్ని చైతన్యవంతం చేస్తే శక్తిని మేల్కొల్పటం సాధ్యపడుతుంది. మూలాధారంలో మేల్కొన్న కుండలినిశక్తి ‘ఇడ’,‘పింగళ’ నాడులద్వార షట్చక్రాలను భేదించి సహస్రారం చేరుతుంది. యోగికి ‘సిద్ధి‘ ‘బుద్ధి‘ కలుగుతుంది. ఈ బుద్ధి, సిద్ధి – ఇడా, పింగళ అనే జంటలే సుషుమ్నా నాడిలో నివసించు గణపతికి భార్యలు.వినాయకుడికి అవతారాలున్నాయా?వినాయకుని ఆరాధనలో ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలు ఎన్నో ఉన్నాయని చెప్పేందుకు ఓ గొప్ప ఉదాహరణ ఆయన అవతారాలు. ముద్గల పురాణం ప్రకారం వినాయకుడు ఎనిమిది అవతారాలను ధరించాడు. అవి 1. వక్రతుండుడు; 2. ఏకదంతుడు; 3 మహోదరుడు; 4. లంబోదరుడు; 5. గజాననుడు; 6. వికటుడు; 7. విఘ్నరాజు; 8. ధూమ్రవర్ణుడు.వినాయకుని ఆసనంలో గల అంతరార్థంచాలా ప్రతిమలలో వినాయకుడు తన ఎడమ కాలుని ముడుచుకుని, కుడి పాదాన్ని కిందకి ఉంచి కనిపిస్తాడు. దీనినే యోగశాస్త్రంలో లలితాసనం అంటారు. సాక్షాత్తూ జ్ఞానానికి ప్రతిబింబమైన లలితాదేవి కూడా ఈ భంగిమలోనే కనిపిస్తుంది. భారతీయ ప్రతిమలలో ఇది కాస్త అరుదైనప్పటికీ, బౌద్ధానికి సంబంధించిన ఎన్నో శిల్పాలు ఈ ఆసనాన్ని సూచిస్తుంటాయి. ఒకపక్క ప్రశాంతంగా ఉంటూనే అవసరమైనప్పుడు ఎలాంటి కార్యాన్నైనా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉండే తత్వానికి ఈ ఆసనం ప్రతీక. అంటే జీవితంలోని ఒడుదొడుకులను ఎదుర్కొంటూనే, మనసుని స్థిరంగా నిలుపుకోగలగడమే మానవులకి నిజమైన సవాలు. తాను అలాంటి స్థితిలో ఉన్నానని గణేశుడు చెప్పకనే చెబుతున్నాడన్నమాట. అందుకనే భక్తులు ఎక్కువగా లలితాసనంలో ఉన్న వినాయకునికే పూజలు చేస్తుంటారు.– డి.వి.ఆర్ -
ఈ కాలానికి తగ్గ దేవుడు
మొన్న ఓల్డ్ బోయిన్పల్లి దగ్గర రోడ్డు పక్కన రెండు మూడు కిలోమీటర్ల పొడుగునా గణేష్ విగ్రహాలు కనిపించాయి. గణపతుల గణాలు భూమ్మీదకి దిగినట్టుగా ఉంది. అలా ఆ విగ్రహాల్ని చూస్తూ ముందుకుపోతుండగా అక్కడొకచోట ఒకాయన కనిపించాడు. ‘ఇదేమిటి! ఇక్కడ ఈ గ్రీకు పెద్దమనిషి కనిపిస్తున్నాడు’ అని కళ్ళు నులుముకుని చూసాను. సందేహం లేదు.. అతనే... పుస్తకాల్లో చూసిన ముఖమే. ఎపిక్టెటస్! ‘మనల్ని బాధపెట్టేది జరిగే సంఘటనలు కాదు, ఆ సంఘటనల గురించి మనం ఏమనుకుంటున్నామో అది’ అని చెప్పిన గొప్ప తత్త్వవేత్త. ఒకప్పుడు బానిసగా బతికిన రోజుల్లో, అతడి యజమాని ఒకసారి అతడి మీద కోపంతో అతడి కాలు విరిచేసాడు. అందుకని ఇప్పుడు ఆ కాలున్నవైపు కొద్దిగా వాలి ఉన్నాడు. కానీ మార్కస్ అరీలియస్ లాంటి చక్రవర్తికే దారి చూపించిన వాడు. ‘మీరేమిటిక్కడ?’ అనడిగి, ‘నాకింకా నమ్మశక్యం కాకుండా ఉంది. లేకపోతే ఒకటో శతాబ్దపు రోమ్ ఎక్కడ? ఈ పాత బోయిన్పల్లి ఎక్కడ?’ అన్నాను. ‘నువ్వేకదా నన్ను తలుచుకుంటూ ఉన్నది’ అన్నాడు ఎపిక్టెటస్ నా వైపు చూపు తిప్పకుండానే. ఆయన ఆ గణేష్ మూర్తుల్నే కళ్ళప్పగించి చూస్తున్నాడు. అప్పుడు తట్టింది, అప్పటికి రెండు మూడు రోజులుగా నేను ఆయన పుస్తకాలే చదువుతున్నానని. ‘అంటే మీరు ఎవరు తలుచుకుంటే వాళ్ళ దగ్గర ప్రత్యక్షమవుతారా?’ అనడిగాను.‘అవును. నిన్ననే, పుణేలో ఎవరో పర్సనాలిటీ డెవలప్మెంట్ మీద పాఠాలు చెప్తూ నా మాటలు పదే పదే చెప్తూ ఉంటే అక్కడికి పోక తప్పింది కాదు’ అని అంటూ ‘ఈయనేమిటి? ఇలా ఉన్నాడు... ఏథెన్సులోనూ, రోములోనూ నేనిలాంటి శిల్పాలు ఎప్పుడూ చూడలేదు’ అని అన్నాడు ఆశ్చర్యపోతూ. ‘ఈయన వినాయకుడు, విఘ్నాధిపతి. మావాళ్ళు చెప్పేదేమంటే ఆయన మొదట్లో రైతుల దేవుడని, ప్రకృతి దేవుడని, పర్యావరణానికి దేవుడని. ఆ చెవులు చేటలు, ఆ బొజ్జ సుభిక్షానికి గుర్తు, ఆ ఎలుక రైతుల విరోధి కదా, అందుకని లొంగదీసుకున్నాడంటారు..’ అని ఇంకా ఏదో చెప్పబోతూ ఉండగా ఎపిక్టెటస్ నా వైపు తిరిగి నన్ను పరిశీలనగా చూసాడు.‘కాదు కాదు... నువ్వు ఆ అవయవాల్ని వర్ణిస్తున్నావు. అవి అలా ఎందుకున్నాయో వివరిస్తున్నావు. నేను ఆలోచిస్తున్నది అది కాదు. నిన్న ట్రయినింగ్ క్లాసులో అంతా పిల్లలు... వాళ్ళ మాటలే ఇంకా నా చెవుల్లో వినబడుతున్నాయి. అందులో ఒకమ్మాయి ఆ ఫాకల్టీని అడుగుతోంది... నన్నంతా లావుగా ఉన్నావు, లావుగా ఉన్నావు అంటున్నారు, డైటింగ్ చెయ్యాలంటారు, యోగా చెయ్యాలంటారు... నాకు చాలా ఆందోళనగా ఉంది. నేనేం చెయ్యాలో చెప్పండి అని. కానీ, చూడు మిత్రమా.. బాడీ షేమింగ్ని పూర్తిగా జయించినవాడు ఇలా ఉంటాడు. ఎంత అన్ అ΄లొజిటిక్గా ఉన్నాడు. అచ్చం మా సోక్రటీసులాగా ఉన్నాడు. లోకం పెట్టుకునే ఏ కొలతలకీ లొంగిపోకుండా తను ఎలా ఉండాలనుకుంటున్నాడో అలా ఉన్నాడు. తను తనుగా. అలా ఉండాలంటే ముందు కావలసింది అటువంటి ఆత్మనిశ్చయత, అటువంటి ఆత్మనిర్భరత. ముందు నిన్ను నువ్వు అంగీకరిస్తే అప్పుడు తక్కిన లోకమంతా నిన్ను గౌరవించి తీరుతుంది. అవునూ, ఆ దంతమెందుకు విరిగిపోయింది?’ అనడిగాడు.‘అదా.. వ్యాసుడు భారతం చెప్తూ ఉంటే ఈయన రాయడానికి కూర్చున్నాడు. మధ్యలో గంటం విరిగి΄ోయింది. కాని రాత ఆపకూడదని నియమం. అందుకని తన దంతం తనే విరుచుకుని దాంతో రాయడం మొదలుపెట్టాడంటారు’ అన్నాను. ‘ఆహా! ఆ వ్యక్తిత్వం నేనూహించినట్టే ఉంది. అలాంటి వాళ్ళు ఒక పనికి పూనుకున్నారనుకో. వెనక్కి తగ్గరు. దేనికైనా సిద్ధపడతారు. తమ ఆత్మలోంచి కొంత ధారపోసి అయినా సరే ముందుకు నడుస్తారు. మనకి చూడటానికి వాళ్ళు గాయపడ్డారనిపిస్తుంది. కాని గాయాన్ని గేయంగా మార్చుకుంటారు. అందం కాదు, ఆర్భాటం కాదు, పదిమందీ ఏమనుకుంటారన్న ఆత్రుత కాదు, అన్నిటికన్నా ముందు తాము ఒప్పుకున్న పని ఆగిపోకుండా ముందుకు నడిచిందా లేదా. అంతే. అదే వాళ్ళకి నిజమైన అలంకారం’ అని అన్నాడు వెలుగు చిమ్ముతున్న చూపుల్తో. ‘అలా అయితే ఆ ఎలక సంగతేమిటి?’ అనడిగాను. ‘ఇందాకా నువ్వు ఈయన్ని రైతుల దేవుడని చెప్పావు. ఒక్క రైతులకే ఎందుకు? ఈయన మనుషులందరికీ దేవుడని ఆ ఒక్క ఎలకని బట్టి చెప్పొచ్చు. ఎలక చూడు. ఎంత రెస్ట్లెస్గా ఉంటుంది! నిలకడ లేని జీవి. ఊరికే పరుగెట్టుకుంటూపోతుంది. కాని ఆయన దాన్ని వాహనంగా మార్చుకున్నాడు. అంత పెద్ద శరీరం, అంత చిన్న వాహనం. ఎవరేనా తమ యాంగ్జయిటీని అదుపు చేసుకోగలిగితే అలానే ఉంటుంది, చిన్న ఎలక మీద ఏనుగు వూరేగినట్టు. అద్భుతం కదా’ అని అన్నాడు.‘మరి ఆ చెవుల సంగతేమిటి?’ అనడిగాను. ఈలోపు ట్రాఫిక్ జామ్ అవుతున్నట్టుంది. ఒకటే హారన్లు. ఎపిక్టెటస్ ఆ ట్రాఫిక్ కేసి చూసాడు. ‘ఇప్పుడు కాదులే, మరోసారి మాట్లాడుకుందాం, ఇప్పటికైతే ఒక్క మాట గుర్తుపెట్టుకో. ఈయన సరిగ్గా ఇప్పటి కాలానికి తగ్గ దేవుడు. ట్రూ పర్సనాలిటీ కోచ్. అన్నిటికన్నా ముందు మనం ఎలా బతకాలో చెప్తున్నాడు. నువ్వు ఎలా ఉన్నావన్న దానికి ఎవరికీ సంజాయిషీలిచ్చుకోనక్కర్లేదు. నిన్ను నువ్వు అంగీకరించు. ఎవరు ఏం చెప్పినా చెవులు చాటంత చేసుకుని విను. కానీ ఊరికే ఆందోళన పడిపోకు. నువ్వెలా బతకాలో నీ స్క్రిప్టు నువ్వే రాసుకో. అవసరమైతే నీలో ఒక భాగాన్ని తుంచెయ్యవలసి వస్తే తుంచెయ్యి. ఒక్క భాగమేమిటి? నీకు అప్పగించిన పనికి అవసరమైతే నిన్ను నువ్వే మూల్యంగా చెల్లించుకోడానికి సిద్ధపడు. గుర్తుపెట్టుకో నువ్వు ఏం చెయ్యాలనుకున్నా ముందు నీకు నువ్వే ఒక పెద్ద అడ్డంకి. నిన్ను నువ్వు జయించుకున్నావా! నీకు తిరుగులేదు’ అని అంటూ వడివడిగా నడుచుకుంటూ ఆ జన సందోహంలో కలిసి΄ోయాడు, ఆ మహాతత్త్వవేత్త ఎపిక్టెటస్.వాడ్రేవు చిన వీరభద్రుడు చదవండి: ఘనమైన ఆసనం -
ఘనమైన ఆసనం
గణేష్ వేడుకలలో ప్రధానంగా కనిపించేది అలంకరణ. గణనాథుడి ప్రతిమతోపాటు ఆసనం, బ్యాక్గ్రౌండ్, చుట్టూ రంగురంగుల పువ్వులు, కాంతులీనే లైట్లు... కనువిందు చేస్తుంటాయి. మండపాల వద్ద సరే, ఇళ్లలోనూ ఈ విధమైన అలంకరణ సందడి కనిపించాలంటే..?ఎక్కువ హంగామా లేకుండా అలంకరణ ఆకట్టుకునేలా ఉండేలా భిన్నమైన ఆసనాల స్టాండ్స్ మార్కెట్లో లభిస్తున్నాయి. ఈవెంట్ ప్లానర్స్ వీటిని మరింత అందంగా రూపుకట్టి మన ముందుకు తీసుకు వస్తున్నారు. ముత్యాలు, రత్నాలు, జరీ, వెల్వెట్, మిర్రర్ వర్క్ వంటి వాటితో రూపొందించే ఈ ఆసనాలు చిన్న వినాయక విగ్రహాలకు చక్కగా అమరుతున్నాయి. ముఖ్యంగా తక్కువ స్థలంలో పూజ చేసుకునే వారికి ఇవి ఉపయుక్తం కూడా. అందమైన పువ్వులు... ఆర్టిఫిషియల్ రోజాలు, మల్లెలు, చామంతులు, పచ్చని ఆకులతో తయారు చేసిన ఆసనం వినాయకుడి చుట్టూ పూల వేదికలా కనిపిస్తుంది. పండుగ తర్వాత ఈ ఆసనం సెట్ను స్టోర్ చేసుకుంటే ఇతర పూజ లు లేదా ఇంటి అలంకరణ ల్లో ఉపయోగించుకోవచ్చు. ఈ ఆసనాలు కానుక గా ఇవ్వడానికి కూడా బాగుంటాయి.స్థలానికి తగ్గట్టు ... ఫ్లాట్లు, అపార్ట్మెంట్లలో స్థలం పరిమితంగా ఉంటుంది. అందుకు తగినట్టు అలంకరణ చేయాలన్నా అందరికీ కుదరదు. అందుకని, చిన్న సైజు ఆసనాలు మార్కెట్లోకి వచ్చాయి. టేబుల్, షెల్ఫ్ లేదా చిన్న పూజా స్థలంలో కూడా వీటిని సులభంగా ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు.సంప్రదాయం.. ఆధునికత... గోల్డ్ లేదా కాపర్ ఫినిష్తో ఉండే ఆర్టిఫిషియల్ ఆసనాలు గణేషుడి ప్రతిమకు రాజసాన్ని జోడిస్తాయి. మరోవైపు వుడ్, జూట్, పేస్టెల్ పూలతో రూపొందించిన ఆసనాలు మినిమల్ హోమ్ డెకార్ను ఇష్టపడేవారికి నచ్చుతాయి. అయితే ఆసనం ఎంచుకునేటప్పుడు విగ్రహం పరిమాణానికి తగిన సైజు ఉండేలా చూసుకోవాలి. ప్రతిమ ఎంత అందంగా ఉన్నా, దానికి తగిన ఆసనం ఆ అలంకరణకు మరింత ప్రత్యేకతను, ఇంటికి స్పెషల్ లుక్ తీసుకొస్తుంది.సులభంగా అలంకరణ కృష్ణాష్టమి, గణేష్ చతుర్ధి, వరలక్ష్మి.. వంటి సంప్రదాయ వేడుకలలో ప్రతిమలకు ఈ డెకార్ ఆసనాలు మరింత అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఇవి పూర్తిగా చేతితో తయారు చేసినవి. సులభంగా అమర్చుకోవచ్చు, విడదీసి స్టోర్ చేసుకోవచ్చు. పండగ శోభ కోసం తయారు చేసిన ఈ అలంకరణలలో పూసలు, లేసులు, కుందన్స్, మఖమల్ క్లాత్తోపాటు ఖరీదైన స్టోన్స్ కూడా ఉపయోగించి డిజైన్ చేస్తున్నాం. – లక్ష్మి సింగ్లా, డెకార్ క్రియేషన్స్ – నిర్మలారెడ్డిచదవండి: చింతలు దూరం చేసే.. ఉత్తరాల గణపయ్య! -
అష్టగణపతుల ఆలవాలం... శ్రీముఖలింగం
శ్రీకాకుళంలోని ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రం శ్రీముఖలింగం. ఈ క్షేత్రంలో మరో అరుదైన విశేషం ఉంది. ఇక్కడ అష్టగణపతులు కొలువై ఉండి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే కొంగుబంగారంగా పూజలందుకుంటున్నారు. తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా, దేశ విదేశాల నుంచి కూడా ఇక్కడకు భక్తులు వస్తుంటారు. 1. శక్తి గణపతిదీర్ఘకాలిక బాధలు, వ్యాధులు శక్తిగణపతిని పూజిస్తే నయమైపోతాయని భక్తుల నమ్మకం. తూర్పువైపున ఉన్న ఈ ఆలయంలో శక్తిగణపతి పశ్చిమాభిముఖంగా భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. 2. చింతామణి గణపతిజీవితంలోని ఈతిబాధలు, మానసిక చింతలు, దుఃఖాలను పోగొట్టే స్వామిగా ఇక్కడి చింతామణి గణపతి పూజలు అందుకుంటున్నాడు. దక్షిణం వైపు ఉన్న ఈ ఆలయంలో చింతామణి గణపతి ఉత్తరాభిముఖంగా దర్శనమిస్తాడు.3,4. ఢుంఢి గణపతులుపంచాయతన క్షేత్రానికి సంబంధించి ఢుంఢి గణపతుల విగ్రహాలు కాశిలో రెండు, అలాగే శ్రీముఖలింగంలో రెండు ఒకే చోట ఉంటాయి. ఈ ఢుంఢి గణపతులను దర్శనం చేసుకుంటే మనోభీష్టాలు సిద్ధిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ ఆలయంలో ఢుంఢి గణపతులు ఉత్తరాభిముఖంగా దక్షిణ దిశలో కొలువు దీరి ఉంటారు.5. సాక్షి గణపతి:భక్తులు ఆలయానికి వచ్చిన తరువాత ముందుగా ఈ స్వామిని దర్శనం చేసుకుంటే ఈయన తన తండ్రి అయిన పరమేశ్వరునికి భక్తుల రాక గురించి సాక్ష్యం చెబుతారట! ‘ఈ భక్తులు నా అనుమతి తీసుకున్నారు. తండ్రీ, వీరికి నీ దర్శన దర్శనభాగ్యం కల్పించ’ని కోరుతాడట! ఈ ఆలయంలో సాక్షి గణపతి ఉత్తర దిశలో దక్షిణాభిముఖంగా కొలువై ఉంటాడు.6. నాట్యగణపతినాట్యం సహా లలితకళలు నేర్చుకునేవారు ముందుగా ఇక్కడి నాట్యగణపతిని దర్శనం చేసుకుంటే సకలు కళలలో త్వరితిగతిని ప్రావీణ్యం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. పశ్చిమ దిశలో తూర్పు అభిముఖంగా నాట్యగణపతి భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. 7. కార్యసిద్ధి గణపతిమనసులో తలచిన కార్యాలను ఇక్కడి కార్యసిద్ధి గణపతికి నివేదించుకుంటే చాలు, అవి నిర్విఘ్నంగా నెరవేరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ స్వామి ఉత్తర దిశలో దక్షిణాభిముఖంగా కొలువై ఉంటాడు.8. వరసిద్ధి గణపతిభక్తులకు కోరిన వరాలను అనుగ్రహించే స్వామిగా ఇక్కడి వరసిద్ధి గణపతిని భక్తులు పూజిస్తారు. ఈ ఆలయంలో వారాహి అమ్మవారి ముందు ఎడమవైపుగా దక్షిణాభిముఖంగా వరసిద్ధి వినాయకుడు భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. - సుంకరి శాంత భాస్కరరావుజలుమూరు, శ్రీకాకుళం జిల్లా -
గాడ్జెట్ల గల్లీలో బప్పా ఎంట్రీ!
ఇంటికి గణపయ్య వచ్చారంటే పండగ కళ రావాల్సిందే! ఇప్పుడు ఆ కళను కాస్త స్మార్ట్గా పెంచే చిట్టి గాడ్జెట్లు ఇవిగో... దరలో చిన్నవి, పండుగ పనిలో మాత్రం పవర్ఫుల్గా పనిచేస్తాయి.బప్పా మండపంలో బీట్ అదిరిపోవాల్సిందే! పిల్లల వినాయక మండపం అంటే పూజలతో పాటు ఆటలు, పాటలు, సందడి కూడా ఉండాల్సిందే! మరి ఆ చిన్నారుల సందడికి పెద్ద సౌండ్ సిస్టమ్ ఎందుకు? తక్కువ ఖర్చులో ఈ చిన్న బ్లూటూత్ స్పీకర్ చాలు! 10 వాట్ల సౌండ్తో భక్తి పాటలు, గణేశ్ పాటలు, పిల్లల ఫేవరెట్ మ్యూజిక్ ప్లే చేసుకోవచ్చు. మ్యూజిక్కు తగ్గట్టు రంగురంగుల డిస్కో లైట్లు మెరుస్తూ ఉంటే... చిన్న మండపమే మినీ డ్యాన్స్ ఫ్లోర్లా మారిపోతుంది! ఫోన్తో బ్లూటూత్ ద్వారా సులభంగా కనెక్ట్ చేసుకోవచ్చు. చిన్న సైజులో ఉండటంతో పిల్లలు నిర్వహించే చిన్న వినాయక మండపాలకు ఇది బాగా సరిపోతుంది. పైగా పెద్ద స్పీకర్లు, ఖరీదైన సౌండ్ సిస్టమ్లకు అయ్యే ఖర్చు కూడా ఉండదు. ధర కేవలం రూ.500 మాత్రమే!గణపయ్యకు... మేకప్ రెడీ!గణపయ్యను తీసుకొచ్చాక... ఆయన మండపం అలంకరణే అతిపెద్ద టాస్క్! పూలు, లైట్లు, అలంకరణ సామాన్లు అంటూ మార్కెట్ చుట్టూ తిరగాల్సిన పనిలేకుండా... గణపయ్య వెనుక ఈ మండపం పెట్టేస్తే పూజా స్థలానికే ఓ పండగ లుక్ వచ్చేస్తుంది. కాగితంతో తయారైన ఈ పర్యావరణహిత అలంకరణను 9 నుంచి 16 అంగుళాల విగ్రహాలకు సరిపడేలా రూపొందించారు. కొద్ది నిమిషాల్లోనే కుటుంబంతో కలిసి దీన్ని తయారు చేసుకోవచ్చు కాబట్టి... పిల్లలకు ఫన్, పెద్దలకు డెకరేషన్ బాధ్యత రెండూ ఒకేసారి! వాడిన తర్వాత మడిచి దాచుకోవచ్చు, పైగా వినాయక చవితి తర్వాతి పండుగల్లో మళ్లీ ఉపయోగించుకోవచ్చు. ధర సుమారు రూ. 800.మంత్రాల మినీ మాస్టర్!గణపయ్యపై విపరీతమైన ప్రేమ ఉంది. కానీ మంత్రాలు రావా? పూజ చేయడం కూడా రాదా? పర్లేదు... ఇకపై పూజ చేయటానికి పూజారి కోసం వెతకాల్సిన పనిలేకుండా. ఈ చిన్న మంత్ర బాక్స్ పనిచేస్తుంది. ఇందులో 35 రకాల ముందే నిక్షిప్తమైన మంత్రాలు ఉండటంతో పూజ, ధ్యానం, జపం... ఏ సందర్భానికైనా వినొచ్చు. పెద్ద స్పీకర్ సెటప్ అవసరం లేదు. చిన్న సైజులోనే పూజ గదిలో చక్కగా సరిపోతుంది. బ్యాటరీ లేదా చార్జింగ్ టెన్షన్ లేకుండా నేరుగా విద్యుత్ సాకెట్కు అమర్చుకుని ఉపయోగించవచ్చు. కొన్ని క్షణాల్లోనే మనసు భక్తిమయంగా మారిపోయేలా, కావాల్సిన మంత్రాన్ని , శబ్దాన్ని మనకు నచ్చిన స్థాయిలో సర్దుకోవచ్చు. ధర రూ.300. -
గణపతికి నచ్చే వంటకాలు
పాల పాయసంకావలసినవి: బియ్యం – 1 గ్లాస్ (కడిగినవి), పాలు : 1 లీటరు, పంచదార / బెల్లం: 1 కప్పు (రుచికి సరిపడా), నెయ్యి, డ్రైఫ్రూట్స్ తగినన్నితయారి: ముందుగా ఒక గిన్నెలో నెయ్యి వేడి చేసి జీడిపప్పు, కిస్మిస్, ఇతర డ్రైఫ్రూట్స్ను వేయించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. అదే గిన్నెలో పాలు పోసి బాగా మరిగించాలి. పాలు కాగిన తర్వాత మంట తగ్గించి కడిగి పెట్టుకున్న బియ్యాన్ని వేసి మెత్తగా ఉడికించాలి. బియ్యం పూర్తిగా ఉడికిన తర్వాత బెల్లం వేసి బాగా కలియబెట్టాలి. పాయసం చిక్కగా, కమ్మగా తయారైన తర్వాత వేయించి పెట్టుకున్న జీడిపప్పు, కిస్మిస్, డ్రైఫ్రూట్స్ను వేసి కలపాలి. పాల పాయసం సిద్ధం! రవ్వ పూర్ణాలు కావలసినవి: బొంబాయి రవ్వ – 2 కప్పులు, ఏలకలపొడి – 1 టీస్పూన్లు, కార్న్ఫ్లోర్ – 1/4 కప్పులు, పంచదార – రెండున్నర కప్పులు, నెయ్యి – 1/2 కప్పు, మైదాపిండి – ఒకటిన్నర కప్పు, బియ్యంపిండి – 1/4 కప్పు తయారి: బొంబాయి రవ్వ నేతిలో వేయించి మరుగుతున్న నీటిలో వేసి ఉడికించాలి 3 వంతులు ఉడికిన తరువాత పంచదార ఏలకలపొడి కలిపి సన్నని సెగపై మగ్గనివ్వాలి. మైదా కార్న్ఫ్లోర్, బియ్యం పిండి కొద్దిగా నీరుపోసి చిక్కగా కలుపుకొని చల్లారిన రవ్వ మిశ్రమాన్ని చిన్న లడ్డులుగా చేసి పిండిలో ముంచి దోరగా నూనెలో వేయించుకోండి. చిట్టి ముత్యాల లడ్డు కావలసినవి: శనగపిండి – 2 కప్పులు, ఏలకలపొడి – 1 టీ స్పూన్, లెమన్ ఎల్లోకలర్ – చిటికెడు, పంచదార – 2 1/2 కప్పులు, ఆరెంజ్ కలర్ – చిటికెడు, రిఫైండ్ నూనె – వేయించటానికి తగినంత తయారి: శనగపిండిలో 2 కప్పుల నీళ్ళు కలిపి దీనిలో కొంత భాగానికి ఆరెంజ్æ కలర్, ఇంకొంత భాగానికి లెమన్ రంగును చేర్చి చిన్న రంధ్రాల జల్లిడ సహాయంతో బూందీ తయారు చేసుకోండి. మందపాటి గిన్నెలో పంచ దారకు ఒక కప్పు నీళ్ళు చేర్చి లేతపాకం తయారు చేసుకున్న పాకంలో బూందీ. యాలకల పొడి కలిపి లడ్డుగా చుట్టుకోండి. తీపి ఉండ్రాళ్ళు కావలసినవి: బియ్యంపిండి : 1 కప్పు, నీళ్ళు : 1 కప్పు, నెయ్యి : 2 గరిటెలు వంట సోడా : చిటికెడు, ఉప్పు : చిటికెడు ఉండ్రాళ్ళలో నింపడానికి : పచ్చి కొబ్బరి కోరు : 1 కప్పు, కొబ్బరి పొడి : 1/2 కప్పు, వేయించిన గసాలు : 1 గరిటెడు, ఏలకుల పొడి : 1/2 చెంచాతయారి: కొబ్బరి, బెల్లం, ఏలకుల పొడి, గసాలు కలిపి ఒక పాన్లో వేడి చెయ్యాలి. ఈ మిశ్రమం కాస్త ఉండకట్టే మాదిరి అయ్యే వరకూ ఉంచి దించాలి. ఒక గిన్నెలో నీళ్ళు తీసుకుని వేడి చెయ్యాలి. ఉప్పు, నెయ్యి వేసి మరిగిన తరువాత బియ్యం పిండి కొద్దికొద్దిగా వేస్తూ ఉండలు కట్టకుండా కలుపు తుండాలి. తక్కువ మంటపైన పిండిని ఉడికించి గట్టిపడిన తరువాత దీన్ని ఒక వెడల్పాటి పళ్లెంలోకి తీసుకుని చల్లార్చాలి. పిండిని నెయ్యి రాసుకున్న చేత్తో కలిపి తగు మాత్రం తీసుకుని చేతిలో వెడల్పుగా చేసుకుని మధ్యలో కొబ్బరి పాకాన్ని ఉంచి మూసివేసి, గుండ్రంగా చుట్టాలి. లేదా మీకిష్టమైన ఆకతుల్లో చేసి వీటిని తిరిగి ఒక గిన్నెలో పేర్చి కుక్కర్లో ఆవిరిపైన ఉడికించాలి. వీటిని వేడిగానైనా లేదా చల్లారాక అయినా నేతితో తింటే చాలా రుచిగా ఉంటాయి. రవ్వలడ్డు కావలసినవి: బొంబాయి రవ్వ – 2 కప్పులు, పంచదార – 2 కప్పులు, పచ్చికొబ్బరి – అర కప్పు, నెయ్యి – 3 టీ స్పూన్లు, జీడిపప్పు – తగినన్ని, కిస్మిస్ – తగినన్ని, ఏలకులపొడి – అర టీ స్పూను, నీళ్ళు – 2 టీ స్పూన్లు. తయారి: రవ్వని వేయించి పక్కనుంచుకోవాలి. నేతిలో జీడిపప్పు, కిస్మిస్ వేయించుకోవాలి. పంచదార, నీళ్లు కలిపి లేత పాకం పట్టుకోవాలి. పాకంలో రవ్వ, జీడిపప్పు, కిస్మిస్, ఏలకుల పొడి కలుపుకుని లడ్డు చుట్టుకోవాలి. తియ్యతియ్యటి రవ్వలడ్డు రెడీ. -
దూర్వాంకుర మహిమ
కౌండిన్య మహర్షి గణేశుని పరమభక్తుడు. ఆయన తన ఆశ్రమంలోని గణేశ ప్రతిమకు దూర్వాంకురాలతో నిత్యం పూజించేవాడు. ఆయన భార్య ఆశ్రయ ఒకనాడు ‘స్వామీ! మీరు దూర్వాంకురాలతో గణేశుని ఎల్లప్పుడూ పూజిస్తుంటారు కదా, దూర్వాంకురాలు అంత మహిమాన్వితమైనవా?’ అని అడిగింది. కౌండిన్యుడు ఆమెకు దూర్వాంకుర మహిమ గురించి అనేక పురాణగాథలు చెప్పాడు. కౌండిన్యుడు చెప్పిన గాథలను ఆలకించినప్పటికీ ఆశ్రయకు దూర్వాంకుర మహిమ పట్ల మనసులో సంశయాలు తొలగిపోలేదు. కౌండిన్యుడు తన భార్య మనోగతాన్ని గ్రహించాడు. ఆమె సంశయాలు తొలగిపోవాలంటే, దూర్వాంకుర మహిమ ఎంతటితో ఆమెకు స్వయంగా తెలిసిరావాలి అని భావించాడు.కౌండిన్యుడు ఆమె చేతికి ఒక దూర్వాంకురాన్ని ఇచ్చి, ‘దేవీ! నువ్వు ఈ దూర్వాంకురాన్ని తీసుకుని ఇంద్రుడి వద్దకు వెళ్లు. దీనికి సరిసమానమైన స్వర్ణాన్ని నేను అడిగినట్లు అతడికి చెప్పుడు. ఈ దూర్వాంకురం కంటే ఏమాత్రం ఎక్కువ గాని, తక్కువ గాని స్వర్ణాన్ని స్వీకరించకు’ అని చెప్పాడు.భర్త ఆదేశంతో ఆశ్రయ దేవేంద్రుడి వద్దకు వెళ్లి, భర్త తనకు ఇచ్చిన దూర్వాంకురాన్ని అతడికి ఇచ్చి, ‘దేవేంద్రా! ఈ దూర్వాంకురానికి సరిసమానమైన స్వర్ణాన్ని తీసుకురమ్మని నా భర్త నీ వద్దకు పంపాడు. దీని కంటే నాకు లేశమైనా ఎక్కువా వద్దు, తక్కువా వద్దు’ అని పలికింది.‘సాధ్వీమణీ! ఈమాత్రం దానికి నువ్వు ఇక్కడి వరకు రావాలా? నీ భర్త ఆదేశమై సందేశాన్ని పంపితే, సాక్షాత్తూ స్వర్గాన్ని పంపమన్నా పంపుతాను కదా’ అని, ఒక దేవదూతను పిలిచి, ‘ఈ సాధ్వీమణిని కుబేరుని వద్దకు తీసుకుపోయి, ఈమెకు ఈ దూర్వాంకుర సమానమైన స్వర్ణాన్ని ఇవ్వమని నా ఆజ్ఞగా చెప్పు’ అని పంపాడు.దేవదూత ఆశ్రయను తీసుకుని కుబేరుడి వద్దకు వెళ్లి, దేవేంద్రుడి సందేశాన్ని చెప్పాడు. ‘దూర్వాంకుర సమానమైన స్వర్ణాన్ని కోరడానికి ఇంతదూరం వచ్చిన కౌండిన్య పత్నికి ఏమైనా మతిభ్రమణం కలిగిందా? ఈమెను నా వద్దకు పంపిన దేవేంద్రుడు ఏమైనా మాయలో పడ్డాడా?’ అని అనుకుని, కొద్దిసేపు ఆలోచించాడు కుబేరుడు.కేవలం దూర్వాంకుర పరిమాణంలోని స్వర్ణాన్ని మాత్రమే ఇచ్చి పంపిస్తే, ధనాధిపతి అయిన తన పరువు ఏం కావాలని భావించి, ఆశ్రయ ముందు అనేక మణుగుల బంగారం ఉంచాడు. ఆమెకు కాస్త ఆశ పుట్టినా, భర్త పట్ల భయం వల్ల ‘నా భర్త ఆదేశం మేరకు దూర్వాంకుర పరిమాణంలోని స్వర్ణమే చాలు. అంతకు ఎక్కువా వద్దు, తక్కువా వద్దు’ అని పలికింది.కుబేరుడు ఒక చిన్న త్రాసు తెప్పించి, ఒకవైపు దూర్వాంకురాన్ని ఉంచి మరోవైపు బంగారాన్ని వేయడం మొదలుపెట్టాడు. ఎంత బంగారం వేసినా, చాలడం లేదు. కుబేరుడు ఒక పెద్ద త్రాసు తెప్పించి బంగారం వేసినా, ఫలితం లేకపోయింది. ఈసారి మరింత భారీ తక్కెడను తెచ్చి, అందులో తన యావత్ సంపదను వేసినా, అదంతా దూర్వాంకురానికి సమానం కాలేదు. సర్వాలంకార భూషిత అయిన తన భార్యను తక్కెడలో కూర్చోబెట్టాడు, చివరకు తాను కూడా స్వయంగా కూర్చున్నాడు. అయినా దూర్వాంకురం ఉంచిన వైపు తక్కెడ పాత్ర వీసమంతైనా పైకి లేవలేదు. దిక్కుతోచని కుబేరుడు తన సాటి దిక్పాలకులకు, త్రిమూర్తులకు కబురు పెట్టాడు. వారందరూ తమ తమ సమస్త సంపదలను తీసుకువచ్చినా, ఫలితం కనిపించలేదు. వారందరికీ ఇదేదో పెనుమాయగా అనిపించింది.ఇదేదో కౌండిన్యుడినే అడిగి తెలుసుకోవాలని భావించి, దేవతలందరూ కలసి కౌండిన్యుడి వద్దకు వెళ్లారు. ‘మహానుభావా! పూర్వపుణ్యం వల్ల నీ దర్శనభాగ్యం లభించింది. నీ ధర్మపత్ని మా అహంకారాన్ని సర్వం హరించింది. మాకు దూర్వాంకుర మహిమ తెలియదు. త్రిలోకాలు కూడా దీని మహిమకు సాటిరావు. నువ్వు భక్తిగా గణేశుడి మస్తకాన్ని అలంకరించిన ఈ దూర్వాంకుర మహిమను ఎవరు తెలుసుకోగలరు? సమస్త యజ్ఞ, దాన, తపో, వ్రత, స్వాధ్యాయములలో ఏదీ దూర్వాంకుర సమర్పణకు సరిసాటి కాదు. శ్రీగణేశుని అనునిత్యం ఆరాధించే నీ మహిమను మాత్రం ఎవరు తెలుసుకోగలరు?’ అని కౌండిన్యుడిని కొనియాడారు. అనంతరం వినాయకుడిని వేనోళ్ల స్తుతించి, తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లిపోయారు.ఈ సంఘటనతో ఆశ్రయకు తన భర్త గణనాథుని అర్చనకు ఉపయోగించే దూర్వాంకుర మహిమ పూర్తిగా అవగతమైంది. ‘స్వామీ! మీ మాటలను శంకించాను, మన్నించండి.’ అని పలికింది. ఆమె కూడా భర్తతో కలసి దూర్వాంకురాలతో శ్రీగణేశుని భక్తితో అర్చించడం ప్రారంభించింది. ప్రతిరోజూ ఆ దంపతులు ప్రాతఃకాలంలో దూర్వాంకురాలతో గణపతిని అర్చించసాగారు. కొన్నాళ్లకు గణేశుడు వారికి మోక్షాన్ని అనుగ్రహించాడు.∙సాంఖ్యాయన -
శ్రీనాథ విరచిత వినాయక దండకం
జయ జయ జగదేక రక్షామణీ!దేవ చూడామణీ శ్రేణి శోణ ప్రభాజాల బాలా తప స్మేర పాదారవిందా!ముకుందప్రియా! యిందుధారీ!కటస్యంది దానాంబుధారా ధునీ ధోరణీ గాహ కౌతూహలాయత్త మత్త ద్విరేఫాంగనా గాన సంగీత రంగీకృతస్వాంత!దంతావ ళాస్యా! నమస్యా! త్రిలోకైక వశ్యా! యవశ్యాయ శైలాత్మజా ధర్మసంతాన!సంతాన కల్పద్రు పుష్పావతంసా! యసారోరు సంసార మాయాంధకారా హృతిప్రక్రియా భాస్కరా!కోటిభాస్వన్నిరాఘాట దేహ ప్రభాభాస్వరా! దేవ! హేరంబ! లంబోదరా! యేక దంతా! మహాకాయ! సంతప్త కార్తస్వరాభా!విశాలాక్ష మౌంజీధరా! నాగ యజ్ఞోపవీతా సమన్విత కృష్ణాజినా!యాఖువాహా! కుఠారాయుధా! విఘ్నరాజా! గణాధ్యక్ష!కారుణ్య లీలా కటాక్షంబునన్ మమ్ము వీక్షించి రక్షింపుమీ!క్షీర వారాళి నీ మందరక్ష్మాధర స్వామి కవ్వంబుగా, నీ భుజంగాధినాథుండు సూత్రంబుగా, గచ్ఛపాధీశుడాధార పీఠంబుగా, సర్వదివ్వౌషధీ వల్లులన్ వైచి, నానా పదార్థంబుల న్వెన్నలం బంచుకో గోరి యున్నార, మిక్కార్య మే విఘ్నముం బొందకుండంగ, నే విక్రియం జెంద కిష్టార్థ సంసిద్ధులం గైకొనుం గాక నీ యాజ్ఞ సర్వేశ సర్వాత్మకా!నిర్వికల్పా! నిరీహా! నిరాంతక! నిశ్శంక! యోంకార మూర్తీ! నమస్తే! నమస్తే! నమఃఇవీ చదవండి: వరసిద్ధి వినాయక పూజ.. విఘ్నేశ్వరుని పూజాద్రవ్యములు -
వరసిద్ధి వినాయక పూజ.. విఘ్నేశ్వరుని పూజాద్రవ్యములు
(శ్రీ విఘ్నేశ్వరుని పూజకు ముందుగా సమకూర్చుకోవలసినవి)ప్రతి ఏడాది వచ్చే వినాయకచవితి పర్వదిన శుభసందర్భంగా ప్రతి గృహంలోను, సంస్థల్లోనూ ప్రత్యేకంగా పూజాదికార్యక్రమాలు చేయడం అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయం. ఈ పూజలో ఉపయోగించే పూజాద్రవ్యాలతో పాటుగా, స్వామివారిని పూజించే పత్రిది కూడా ప్రథమస్థానం. అందువల్ల ఈ పూజకు సమకూర్చుకోవలసిన అన్ని రకాల పూజాద్రవ్యాలు, పత్రి తదితరాలన్నీ మీకోసారి జ్ఞప్తికి తీసుకురావాలని ఈ క్రింద ఇస్తున్నాం. ఇవి నూతన గృహస్థులకు మరింత ఉపయోగపడగలవని ఆశిస్తున్నాం.పూజా ద్రవ్యములు: వినాయక ప్రతిమ, పత్రి, పసుపు, కుంకుమ, అగరువత్తులు, హారతి కర్పూరం, గంధం, సాంబ్రాణి, అక్షతలు, బియ్యం, ఆవునేయి లేదా నువ్వుల నూనె, పంచామృతాలు (ఆవుపాలు, పెరుగు, నేయి, తేనె, పంచదార), తమలపాకులు, పోకచెక్కలు, పువ్వులు, పూమాల, పళ్ళు, కొబ్బరి కాయలు, కలశము, నైవేద్య పదార్థములు, సుగంధ ద్రవ్యములు.పూజా వస్తువులు: దీపం కుందులు, వత్తులు, అగ్గిపెట్టె, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, పంచపాత్ర, ఉద్ధరిణి, కలశంమీద నూతన వస్త్రం, పూజాస్థలంలో పీఠంపై వేయడానికి తగిన పరిమాణంలో తెల్లని వస్త్రం/తువ్వాలు, పళ్ళెం, పాలవెల్లి, నూలు వస్త్రాలు, మామిడాకుల తోరణాలు, దేవునికి తగిన పీఠము.నైవేద్యం: ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, వడపప్పు, పానకం, అటుకులు, కొబ్బరిముక్కలు, బెల్లం, అరటిపళ్ళు, పిండివంటలు మొదలగునవి రకానికి 21 చొప్పున.పూజాపత్రి: గరిక, మాచి, బలురక్కసి లేక ములకీ, మారేడు, ఉమ్మెత్త, రేగు, ఉత్తరేణి, తులసి, మామిడి, గన్నేరు, విష్ణుక్రాంతం, దానిమ్మ, దేవదారు, మరువం, వావిలాకు, జాజి, దేవకాంచనం, జమ్మి, రావి, తెల్లమద్ది, జిల్లేడు మొదలగు పత్రిని సంపాదించి ఆయా మంత్రాలతో స్వామి వారిని భక్తి శ్రద్ధలతో పూజించాలి. ఒకవేళ పత్రిలో లోపం కలిగినా భక్తిలో మాత్రం లోపం ఉండరాదు. పత్రి సకాలంలో లభ్యంకానిచో పువ్వులు, అక్షింతలతో పూజించి నమస్కరించాలి.పాలవెల్లి పూజ: శ్రీ విఘ్నేశ్వరస్వామి వారి పీఠానికి పైభాగాన పాలవెల్లిని కట్టాలి, పాలవెల్లిని పసుపు కుంకుమలతోను, పూజాపత్రితో తోచినవిధంగా శోభాయమానంగా అలంకరించుకోవచ్చు. దీనినే మనం సాధారణంగా పాలవెల్లి పూజ అంటాము.పూజా మందిరంలో: విఘ్నేశ్వరస్వామి పూజకు ఉపక్రమించే ముందు ఇంటిలో చదువుకునే పిల్లలు ఉన్నట్లయితే స్వామి ప్రతిమతోపాటు సరస్వతీదేవి పటం, వారి పాఠ్యపుస్తకాలు, పెన్ను, పెన్సిల్. అలాగే గృహస్థు(యజమాని) వ్యాపారి అయితే శ్రీలక్ష్మీ అమ్మవారి పటం, వ్యాపార లెక్కల పుస్తకాలు, సంబంధిత వస్తువులు, ఇతర వృత్తులలో వున్నవారు వారి ప్రధానమైన వస్తువులతోపాటుగా వారి ఇష్టదైవం పటాన్ని పెట్టి పూజించడంæ శుభఫలదాయకం.గణేశుని పూజ (పూజకు ఏర్పాట్లు)ముందుగా పీట మీద ముగ్గువేసి, బియ్యంపోసి, దానిమీద శ్రీ విఘ్నేశ్వరస్వామి వారి ప్రతిమను ఉంచి పైభాగాన పసుపుకుంకుమతో అలంకరించిన పాలవెల్లిని కట్టాలి. పసుపు వినాయకుణ్ణి చేయాలి. పూజ చేసేవాళ్ళు బొట్టు పెట్టుకుని దీపారాధనచేసి వినాయకునికి నమస్కరించి పూజ ప్రారంభించాలి. ముందుగా పసుపుతో చేసిన గణపతిని పూజించాలి.ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమఃదీపారాధన: (ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదువుతూ దీపాన్ని వెలిగించి, దీపం కుందివద్ద అక్షతలు ఉంచి నమస్కరించాలి.)శ్లో‘‘ భోదీపదేవి రూపస్త్యం, కర్మసాక్షి హ్యామిఘ్నకృత్‘యావత్పూజాం కరిష్యామి తావత్వం సిద్ధిదో భవ ‘‘దీపారాధన ముహూర్తస్తు సుముహూర్తోస్తు‘‘పరిశుద్ధి: (పంచపాత్రలోని నీటిని చెంచాతో తీసుకుని కుడిచేతి బొటనవేలు, మధ్య ఉంగరపు వేళ్ళతో నీటిని ఈ క్రింది మంత్రం చెబుతూ తలపై చల్లుకోవాలి)అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థాంగతోపి వా!యస్మరేత్ పుండరీకాక్షం సబాహ్యాభ్యంతరశ్శుచిఃపుండరీకాక్ష, పుండరీకాక్ష, పుండరీకాక్షాయ నమఃశ్రీరస్తు శుభమస్తు అవిఘ్నమస్తువిఘ్నేశ్వరుని వ్రతకల్పముశ్రీ గణేశాయ నమః శ్లో‘‘ శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజంప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్సర్వ విఘø్నపశాన్తయే ‘‘అగజానన పద్మార్కం గజానన మహర్నిశంఅనేక దన్తం భక్తానాం ఏకదన్త ముపాస్మహే ‘‘శ్రీ గణేశ షోడశ నామ ప్రతిపాదక శ్లోకాఃశ్లో‘‘ సుముఖశ్చైకదన్తశ్చ కపిలో గజకర్ణకఃలంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపః ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననఃవక్రతుండః శూర్పకర్ణో హేరమ్బస్కన్దపూర్వజఃషోడశైతాని నామాని యః పఠేత్ శ్రుణుయాదపిఃవిద్యారమ్భే వివాహే చ ప్రవేశే నిర్గమే తథా,సంగ్రామే సర్వకార్యేషు విఘ్నస్తన్య నజాయతే ‘‘ఆచమనంఓం కేశవాయ స్వాహానారాయణాయ స్వాహామాధవాయ స్వాహా (అని 3 సార్లు తీర్థం పుచ్చుకోవాలి) తరువాత చేయి కడుక్కోవాలి.గోవిందాయ నమః విష్ణవే నమః మధుసూదనాయ నమఃత్రివిక్రమాయ నమః వామనాయ నమఃశ్రీధరాయ నమః హృషీకేశాయ నమఃపద్మనాభాయ నమః దామోదరాయ నమఃసంకర్షణాయ నమః వాసుదేవాయ నమఃప్రద్యుమ్నాయ నమః అనిరుద్ధాయ నమఃపురుషోత్తమాయ నమః అధోక్షజాయ నమఃనారసింహాయ నమః అచ్యుతాయ నమఃజనార్దనాయ నమః ఉపేంద్రాయ నమఃహరయే నమః శ్రీ కృష్ణాయ నమః(రెండు అక్షింతలు వాసన చూసి వెనుకకు వేయవలెను)శ్లో‘‘ ఉత్తిష్ఠంతు భూత పిశాచాః! యేతే భూమి భారకాఃయేతేషామవిరోధేన! బ్రహ్మకర్మ సమారభే!(ముక్కుపట్టుకుని ఎడమవైపు నుండి గాలిపీల్చి క్రింది మంత్రం చదివిన తరువాత ముక్కు కుడివైపు నుండి గాలి వదలవలెను.)ప్రాణాయామంఓం భూః ఓం భువః ఓగ్ం సువః ఓం మహః ఓం జపఃఓం తపః ఓగ్ం సత్యం ఓం తత్సవితుర్వ రేణ్యం భర్గోదేవస్యధీమహి ధియోయోనః ప్రచోదయాత్‘‘ ఓమాపో జ్యోతీరసోమృతం బ్రహ్మభూర్భువస్సువరోమ్‘‘సంకల్పం: మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ముద్దిశ్య శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభే శోభన ముహూర్తే శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞేయా ప్రవర్తమానస్య ఆద్యబ్రాహ్మణః ద్వితీయపరార్థే శ్వేతవరాహకల్పే వైవస్వత మన్వంతరే కలియుగే ప్రథమపాదే జంబూద్వీపే భరతవర్షే భరతఖండే మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే శ్రీశైలస్య .............. ప్రదేశే .............. – ............. నదీ మధ్యప్రదేశే (మీ ప్రస్తుత నివాస ప్రాంతం ఏ జీవనదుల మధ్య వున్నదో ఆ నదుల పేర్లు చెప్పుకోండి) స్వగృహే (సొంత ఇల్లుకానివారు మమ వసతిగృహే అని చెప్పుకోవాలి) సమస్త దేవతాబ్రాహ్మణ హరిహర గురుచరణ సన్నిధౌ అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక స్వస్తిశ్రీ చాంద్రమానేన శ్రీ పరాభవనామ సంవత్సరే, దక్షిణాయనే, వర్ష బుుతౌ, భాద్రపద మాసే, శుక్లపక్షే, చతుర్థి తిథౌ, ఇందువాసరే, శుభనక్షత్రే, శుభయోగే, శుభకరణ, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ, శ్రీమాన్ శ్రీమతః గోత్రః................. (మీ గోత్రం చెప్పవలెను) నామధేయః ............................... (ఇంటిపెద్ద / యజమాని తన పేరు చెప్పుకోవలెను) ధర్మపత్నీ సమేతస్య మమ సపుత్రకస్య, సపుత్రికస్య సహ కుటుంబానాం క్షేమ, స్థైర్య, ధైర్య, వీర్య, విజయ, అభయ, ఆయురారోగ్య, ఉద్యోగ, వ్యాపార, ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామమోక్ష చతుర్విధ ఫల పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, సకల ధన కనక, విద్యా ప్రాప్త్యర్థం, వస్తువాహన సమృద్ధ్యర్థం, పుత్రపౌత్రాభివృద్థ్యర్థం, సర్వాభీష్ట ఫల సిద్ధ్యర్థం శ్రీ వరసిద్ధివినాయక దేవతా ముద్దిశ్య శ్రీ వరసిద్ధివినాయక దేవతా ప్రీత్యర్థం కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్ఛక్తి ధ్యాన ఆవాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే‘‘(కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో తాకవలెను)తదంగ కలశపూజాం కరిష్యేః(మరలా కుడిచేతి ఉంగరపు వేలిని నీటిలో తాకవలెను)కలశపూజ: (కలశాన్ని గంధం, పుష్పములు, అక్షతలతో పూజించి కలశముపై కుడిచేతిని ఉంచి, క్రింది శ్లోకము చెప్పుకొనవలెను)శ్లో‘‘ కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠేరుద్ర సమాశ్రితఃమూలేతత్రస్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణా స్మృతాఃకుక్షౌతు సాగరాః సర్వేసప్తద్వీపా వసుంధరా!ఋగ్వేదోధయజుర్వేదస్సామవేదో హ్యధర్వణఃఅంగైశ్చసహితాస్సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాఃగంగేచ యమునే చైవ గోదావరీ సరస్వతీ!నర్మదే సింధు కావేరీ జలేస్మిం సన్నిధింకురు ‘‘అయాంతు శ్రీ గణపతి పూజార్థం దురితక్షయ కారకాః కలశోదకేన పూజా ద్రవ్యాణిచ సంప్రోక్ష్యః దేవమాత్మానంచ సంప్రోక్ష్యః(పసుపుతో చేసిన గణపతిని తమలపాకుపై ఉంచి కుంకుమతో బొట్టు పెట్టవలెను. పసుపు విఘ్నేశ్వరుని క్రింది విధంగా పూజించాలి)శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ధ్యాయామి ధ్యానం సమర్పయామి (నమస్కరించవలెను)గణానాంత్వా గణపతిగ్ం హవామహే కవిం కవీనాంఉపమశ్రవస్తమం జ్యేష్ఠరాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణాస్పతఆనఃశృణ్వన్నూతిభిస్సీదసాదనంఆవాహయామి ఆవాహనం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి (మరల నీటిని చల్లవలెను)ఔపచారిక స్నానం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)స్నానానంతర ఆచమనీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)వస్త్రం సమర్పయామి (పత్తితో చేసిన వస్త్రం లేదా పుష్పం ఉంచాలి)గంధాన్ ధారయామి (గంధమును చల్లవలెను)కుంకుమం సమర్పయామిగంధస్యోపరి అలంకరణార్థం అక్షతాన్ సమర్పయామి (అక్షతలు చల్లవలెను)పుష్పాని సమర్పయామి (పూలతో స్వామివారిని అలంకరించవలెను)స్వామికి పుష్పాలతో పూజ (ఈ క్రింది నామాలు చదువుతూ పుష్పాలతో పూజ చేయవలెను)ఓం సుముఖాయ నమః ఓం ఏకదంతాయ నమః ఓం కపిలాయ నమః ఓం గజకర్ణికాయ నమః ఓం లంబోదరాయ నమః ఓం వికటాయ నమః ఓం విఘ్నరాజాయ నమః ఓం గణాధిపాయనమః ఓం ధూమకేతవే నమః ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః ఓం గజాననాయ నమః ఓం వక్రతుండాయ నమః ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః ఓం హేరంబాయ నమః ఓం స్కంద పూర్వజాయ నమః ఓం మహాగణాధిపతయే నమః నానావిధ పరిమళ పత్రపుష్పాణి సమర్పయామి (పుష్పాలతోను, పత్రితోనూ పూజించవలెను)ధూపం ఆఘ్రాపయామి (అగరువత్తిని వెలిగించవలెను)దీపం దర్శయామి (దీపమును చూపవలెను)నైవేద్యం సమర్పయామి (బెల్లం ముక్కను నైవేద్యం పెట్టాలి)ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహిః ధియోయోనః ప్రచోదయాత్‘‘ సత్యం త్వరేన పరిషించామి అమృతమస్తు అమృతోపస్తరణమసి (అని చెప్పి నైవేద్యముపై చుట్టూ నీటిని త్రిప్పి నైవేద్యంపై నీటిని అభికరించి ఎడమచేతితో కుడి చేతిని పట్టుకొని, కుడిచేతితో నైవేద్యాన్ని గణాధిపతికి చూపిస్తూ ఈ క్రింది మంత్రాలు చెప్పుకోవలెను).ఓం ప్రాణాయ స్వాహా, ఓం అపానాయ స్వాహా, ఓం వ్యానాయ స్వాహా, ఓం ఉదానాయ స్వాహా, ఓం సమానాయ స్వాహాశ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః యథాభాగం గుడం నివేదయామి (బెల్లం ముక్కను నివేదించాలి)మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)హస్తప్రోక్షయామి, పాదౌ ప్రోక్షయామి, ముఖే ఆచమనీయ సమర్పయామి (4సార్లు నీళ్ళు చూపించి వదలాలి)తాంబూలం సమర్పయామి (తాంబూలం ఉంచవలెను)ఆచమనీయం సమర్పయామి (నీటిని చల్లవలెను)ఆనంద కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి (కర్పూరమును వెలిగించాలి)శ్లో‘‘ వక్రతుండ మహాకాయ కోటిసూర్య సమప్రభ ‘అవిఘ్నంకురుమే దేవ సర్వ కార్యేషు సర్వదా ‘‘శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి.గణాధిపతిః సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు. మమ ఇష్టకామ్యార్థ ఫలసిద్ధ్యర్థం గణాధిపతి ప్రసాదం శిరసా గృహ్ణామి(గణపతికి పూజచేసిన అక్షతలు కొన్ని తీసుకొని శిరస్సున ఉంచుకొనవలెను.)శ్రీ మహాగణాధిపతిం యథాస్థానం ప్రవేశయామి (పసుపు గణపతిని తూర్పునకు కొద్దిగా జరిపి మరల యథాస్థానంలో పెట్టాలి)వరసిద్ధి వినాయక పూజా ప్రారంభంస్వామిన్, సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానగా ఃతావత్త్వం ప్రీతిభావేన బింబేస్మిన్ సన్నిధింకురుధ్యానం: స్వామి వారి రూపాన్ని ఊహించుట (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకుని గణపతికి నమస్కరిస్తూ ఈ క్రింది ప్రార్థన చేసిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి) ఓం భవసంచిత పాపౌçఘ విధ్వంసన విచక్షణం‘‘విఘ్నాంధకారభాస్వంతం విఘ్నరాజ మహం భజే‘‘ ఏకదంతం శూర్పకర్ణం గజవక్త్రం చతుర్భుజం‘‘పాశాంకుశధరం దేవం ధ్యాయేత్సిద్ధి వినాయకమ్‘‘ ఉత్తమం గణనాథస్య వ్రతం సంపత్కరం శుభం ‘‘ భక్తాభీష్టప్రదం తస్మాత్ ధ్యాయేత్తం విఘ్న నాయకమ్ ‘‘ ద్యాయేద్గజాననం దేవం తప్తకాంచన సన్నిభం‘‘చతుర్భుజం మహాకాయం సర్వాభరణ భూషితం ‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ధ్యాయామి. (వినాయకుని ధ్యానించండి...) ప్రాణ ప్రతిష్ఠ: (స్వామి వారికి ప్రాణం పోయుట)ఓమ్ అసునీతే పునరస్మాను చక్షుః‘ పునః ప్రాణ మిహనో దేహి భోగమ్‘ జ్యోక్పశ్యేమ సూర్యముచ్ఛరంత‘ మనుమతే మృడయాన స్వస్తి అమృతం నై ప్రాణాః అమృత మాపః‘ ప్రాణానేవ యథాస్థాన మువహ్వయతే ‘‘ స్వామిన్ సర్వజగన్నాథ యావత్పూజావసానకమ్‘ తావత్త్వం ప్రతిభావేన ప్రతి మేస్మిన్ సన్నిధిం కురు‘‘ సాంగం సాయుధం సవాహనం సశక్తిం పత్నీ పుత్రం పరివార సమేతం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామిన్ ఆవాహితో భవ, స్థాపితో భవ, సుముఖోభవ, సుప్రసన్నోభవ, వరదో భవ, స్థిరాసనంకురు, ప్రసీదః ప్రసీదః ప్రసీద‘‘ఆవాహనమ్: స్వామివారిని పిలవటం స్వామివారు వచ్చినట్లుగా భావించటం. (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకుని గణపతికి ఆసనం చూపుతూ నమస్కరించి ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదివిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి) అత్రాగచ్ఛ జగద్వంద్య సురరాజార్చితేశ్వర‘ అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గౌరీగర్భ సముద్భవ‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధివినాయక స్వామినే నమః ఆవాహయామి‘‘ఆసనమ్: స్వామివారు మనముందు ఆసనముపై కూర్చుండినట్లు ఊహించటం (పువ్వులు, అక్షతలు చేతితో పట్టుకొని గణపతికి నమస్కరిస్తూ ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని చదివిన తరువాత ఆయన పాదాల వద్ద ఉంచాలి).మౌక్తికైః పుష్పరాగైశ్చ నానారత్నైర్విరాజితం! రత్నసింహాసనం చారు ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః నవరత్నఖచిత సింహాసనార్థ పుష్పాక్షతాన్ సమర్పయామి‘‘పాద్యమ్: స్వామి వారి పాదాలకు నీళ్ళు సమర్పించి పాదాలు కడుగుతున్నట్లు భావించడం (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దికొద్దిగా చల్లాలి)శ్లో‘‘ సర్వతీర్థ సముద్భూతం ‘‘ పాద్యం గంగాది సంయుతం‘‘ విఘ్నరాజ! గృహాణేదం‘‘ భగవన్భక్త వత్సల‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః తమ పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి‘‘అర్ఘ్యమ్: స్వామి వారి చేతులకు నీళ్ళు ఇచ్చుట (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దికొద్దిగా చల్లాలి) గౌరీపుత్ర! నమస్తేస్తు శంకర ప్రియనందన! గృహాణార్ఘ్యం మయాదత్తం గంధపుష్పాక్షతైర్యుతం‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధిసమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి‘‘ఆచమనీయమ్: స్వామివారి నోటికి నీళ్ళు అందించడం తాగుతున్నట్లు భావించుట (పుష్పంతో కలశంలోని నీటిని గణపతి పాదాలపై కొద్దిగా చల్లాలి) అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ వరపూజితః గృహాణాచమనం దేవః తుభ్యం దత్తం మయా ప్రభో‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయకస్వామినే నమః ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి‘‘మధుపర్కం: పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదార వీటిని కలిపి స్వామి వారికి అందించుట (గణపతికి మధుపర్కం సమర్పించాలి) దధిక్షీర సమాయుక్తం మధ్వాజ్యేన సమన్వితం ‘‘ మధుపర్కం గృహాణేదం గణనా«థం నమోస్తుతే‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మధుపర్కం సమర్పయామి. పంచామృత స్నానమ్ : పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదార, వీటితో అభిషేకించేటట్లు భావించుట (పంచామృతాలతో ఈ క్రింది చెప్పిన వరుసలో గణపతికి అభిషేకం చేయాలి)పాలు: ఓం ఆప్యాయస్వ సమేతుతే విశ్వత స్సోమ వృష్ణి యం‘ భవా వాజన్య సంగథే‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధిసమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః క్షీరేణ స్నపయామి‘‘పెరుగు: ఓం దధిక్రాపుణ్ణో ఆకారిషం‘ జిష్ణోరశ్వస్య వాజినః సురభినో ముఖాకరత్‘ ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషత్‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః దధ్నా స్నపయామి‘‘నేయి: ఓం శుక్రమసి జ్యోతిరసి తేజోసి దేవోవస్సవితోత్పునా త్వచ్చిద్రేణ పవిత్రేణ వసో స్సూర్యన్యరశ్మిభిః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఆజ్యేన స్నపయామి‘‘తేనె: ఓం మధువాతా బుుతాయతే‘ మధుక్షరంతి సింధవః మాధ్వీర్నస్సంత్వోషధీ!‘ మధునక్తముతోషసి మధుమత్వార్థినగ్ం రజః‘ మధుద్యైరస్తునః పితా‘ మధుమాన్నో వనస్పతిర్మధుమాగ్ం అస్తుసూర్యః మాధ్వీర్గావో భవంతునః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మధునా స్నపయామి‘‘పంచదార: ఓం స్వాదుఃపవన్వ దివ్యాజన్మనే‘ స్వాదురింద్రాయ సుహవీతు నామ్నే‘ స్వాదుర్మి త్రాయ వరుణాయ వాయమే‘ బృహస్పతయే మధుమాగ్ం ఆదాభ్యః‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః శర్కరేణ స్నపయామి‘‘ (మిగిలిన పంచామృతాలన్నింటినీ ఈ క్రింది శ్లోకం చెబుతూ అభిషేకం చేయాలి) స్నానం పంచామృతైర్దేవ గృహాణ గణనాయక‘ అనాథనాథ‘ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ గణపూజిత‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః పంచామృత స్నానం సమర్పయామి. ఫలోదకమ్ : (కొబ్బరినీటితో అభిషేకం చేయాలి) యాః ఫలినీర్యా అఫలా అపుష్పాయాశ్చ పుష్పిణీః‘ బృహస్పతి ప్రసూతాస్తానో ముంచస్త్యగ్ంహనః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఫలోదకేన స్నపయామి‘‘ శుద్ధోదకమ్ : మంచి నీటితో స్వామిని అభిషేకించునట్లుగా భావించడం (ఈ క్రింది శ్లోకంతో కలశంలోని నీటితో అభిషేకం చేయాలి. ఇక్కడ గణపతి ఉపనిషత్తు, పురుషసూక్త, నమకచమకాదులతో యథాశక్తి అభిషేకం చేయవచ్చు) గంగాది సరస్వతీర్థేభ్యః అహృతైరమలైర్జలైః స్నానం కురుష్వ భగవాన్ ఉమాపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః శుద్ధోదకస్నానం సమర్పయామి‘‘ స్నానానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి‘‘ (అంటూ కలశంలోని పుష్పంతో నీటిని పళ్ళెంలో విడవాలి. తరువాత ప్రతిమను వస్త్రంతో తుడిచి గంధం కుంకుమలతో అలంకరించి యథాస్థానంలో ఉంచాలి.) వస్త్రమ్ : (నూతన వస్త్రములనుగాని, పత్తితో చేసిన వస్త్రద్వయాన్నిగాని ఈ క్రింది శ్లోకం చదివాక గణపతి పాదాలవద్ద ఉంచాలి) రక్తవస్త్రద్వయం చారు దేవయోగ్యంచ మంగళం‘ శుభప్రదం గృహాణత్వం లంబోదర హరాత్మజ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి‘‘యజ్ఞోపవీతమ్ : (పత్తితో చేసిన యజ్ఞోపవీతాన్నిగాని, పుష్పాక్షతలనుగాని దేవునివద్ద ఉంచాలి) రాజితం బ్రహ్మసూత్రం చ కాంచనం చోత్తరీయకం‘ గృహాణ దేవ సర్వజ్ఞ భక్తానామిష్టదాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి‘‘గంధం: (ఒక పుష్పాన్ని చందనంలో ముంచి గణపతి పాదాల వద్ద ఉంచాలి) చందనాగరు కర్పూర కస్తూరీ కుంకుమాన్వితం‘ విలేపనం సురశ్రేష్ఠ! ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః గంధాన్ ధారయామి.అక్షతలు: (అక్షతలు దేవుని పాదాల వద్ద ఉంచాలి) అక్షతాన్ ధవళాన్ దివ్యాన్ శాలీయాం తండులాన్ శుభాన్‘ గృహాణ పరమానంద శంభుపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అలంకరణార్థం అక్షతాన్ సమర్పయామి‘‘సిందూరం: శ్లో‘‘ ఉద్యద్భాస్కర సంకాశం‘‘ సంధ్యా వదరుణంప్రభో‘‘ వీరాలంకరణం దివ్యం‘‘ సింధూరం ప్రతిగృహ్యతాం‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః సింధూరం సమర్పయామి‘‘మాల్యం: శ్లో‘‘ మాల్యాదీవి సుగంధాని‘‘ మాలత్యా దీనివై ప్రభో‘‘ మయాహృతాని పుష్పాణి‘‘ ప్రతిగృహ్ణీష్య శాంకర‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మాల్యం సమర్పయామి‘‘ పుష్పమ్ : (సుగంధ పుష్పాలను దేవుని పాదాల వద్ద ఒక్కొక్క నామానికి ఒక్కొక్క పుష్పం చొప్పున అ«థాంగపూజ, అష్టోత్తరాలను చెబుతూ అలంకరణ చేయాలి. పుష్పాలు సరిపోని పక్షంలో అక్షతలతో పూజించవచ్చు).సుగన్ధానిచ పుష్పాణి జాజీకుందముఖానిచ ఏకవింశతి పత్రాణి సంగృహాణ నమోస్తుతే‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి నమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః పుష్పైః పూజయామి‘‘అధాంగ పూజ: (స్వామి వారి అంగాన్ని ఒక్కొక్కటిగా అర్చించుట)గణేశాయ నమః పాదౌ పూజయామి‘ఏకదంతాయ నమః గుల్ఫౌ పూజయామి‘విఘ్నరాజాయ నమః జానునీ పూజయామి‘కామారిసూనవే నమః జంఘే పూజయామి‘అఖువాహనాయ నమః ఊరూ పూజయామి‘హేరంబాయ నమః కటిం పూజయామి‘లంబోదరాయ నమః ఉదరం పూజయామి‘గణనాథాయ నమః హృదయం పూజయామి‘స్థూలకంఠాయ నమః కంఠం పూజయామి‘పాశహస్తాయ నమః హస్తౌ పూజయామి‘గజవక్త్రాయ నమః వక్త్రం పూజయామి‘విఘ్నహంత్రే నమః నేత్రౌ పూజయామి‘శూర్పకర్ణాయ నమః కర్ణౌ పూజయామి‘ఫాలచంద్రాయ నమః లలాటం పూజయామి‘సర్వేశ్వరాయ నమః శిరః పూజయామి‘శ్రీ గణాధిపాయ నమః సర్వాణ్యంగాని పూజయామి‘‘ఏకవింశతి పత్ర పూజఏకవింశతి పత్రిపూజ సమయంలో పత్రితోనే పూజించాలి. దూర్వాయుగ్మ పూజా సందర్భంలో గరికతో పూజించాలి. లేని పక్షంలో అక్షతలతో పూజించాలి)⇒ ఓం సుముఖాయ నమః మాచీపత్రం పూజయామి‘ (మాచి ఆకు)⇒ ఓం గణాధిపాయ నమః బృహతీ పత్రం పూజయామి‘ (బలురక్కసి లేక ములక)⇒ ఓం ఉమాపుత్రాయ నమః బిల్వపత్రం పూజయామి‘ (మారేడు)⇒ ఓం గజాననాయ నమః దూర్వాయుగ్మం పూజయామి‘ (గరికె రెమ్మలు)⇒ ఓం హరసూనవే నమః దత్తూర పత్రం పూజయామి‘ (ఉమ్మెత్త ఆకు)⇒ ఓం లంబోదరాయ నమః బదరీ పత్రం పూజయామి‘ (రేగు ఆకు)⇒ ఓం గుహాగ్రజాయ నమః అపామార్గ పత్రం పూజయామి‘ (ఉత్తరేణి)⇒ ఓం గజకర్ణాయ నమః తులసీ పత్రం పూజయామి‘ (తులసి)⇒ ఓం ఏకదంతాయ నమః చూత పత్రం పూజయామి‘ (మామిడి ఆకు)⇒ ఓం వికటాయనమః కరవీర పత్రం పూజయామి‘ (గన్నేరు ఆకు)⇒ ఓం భిన్న దంతాయ నమః విష్ణుక్రాంత పత్రం పూజయామి‘ (విష్ణు క్రాంతం)⇒ ఓం వటవే నమః దాడిమీ పత్రం పూజయామి‘ (దానిమ్మ)⇒ ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః దేవదారు పత్రం పూజయామి‘ (దేవదారు)⇒ ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః మరువక పత్రం పూజయామి‘ (మరువం)⇒ ఓం హేరంబాయ నమః సింధువార పత్రం పూజయామి‘ (వావిలాకు)⇒ ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః జాజీపత్రం పూజయామి‘ (జాజి తీగ ఆకు)⇒ ఓం సురాగ్రజాయ నమః గండకీపత్రం పూజయామి‘ (దేవకాంచనం)⇒ ఓం ఇభవక్త్రాయ నమః శమీపత్రం పూజయామి‘ (జమ్మి ఆకు)⇒ ఓం వినాయకాయ నమః అశ్వత్థపత్రం పూజయామి‘ (రావి ఆకు)⇒ ఓం సుర సేవితాయ నమః అర్జునపత్రం పూజయామి‘ (తెల్లమద్ది)ఓం కపిలాయ నమః అర్కపత్రం పూజయామి‘ (జిల్లేడు ఆకు)ఓం శ్రీ గణేశ్వరాయ నమః ఏకవింశతి పత్రిణి పూజయామి‘‘ (21 రకముల ఆకులను కలిపి వేసి నమస్కారము చేయవలెను)ఏకవింశతి దూర్వాయుగ్మ పూజ(రెండు, రెండు గరికలుగా స్వామిని అర్చించాలి)గణాధిపాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!పాశాంకుశధరాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!అఖువాహనాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!వినాయకాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఈశపుత్రాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఏకదంతాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఇభవక్త్రాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!మూషికవాహనాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కుమారగురవే నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కపిలవర్ణాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!బ్రహ్మచారిణేనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!మోదకహస్తాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సురశ్రేష్ఠాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!గజనాసికాయ నమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!కపిత్థఫలప్రియాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!గజముఖాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సుప్రసన్నాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!సురాగ్రజాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!ఉమాపుత్రాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!స్కందప్రియాయనమః దుర్వాయుగ్మం పూజయామి!శ్రీ వరసిద్ధి వినాయకాయ స్వామినే నమః ఏకవింశతి – దుర్వాయుగ్మం సమర్పయామిశ్రీ గణపతి అష్టోత్తర శతనామావళిఓం గజాననాయ నమః ఓం గణాధ్యక్షాయ నమఃఓం విఘ్నరాజాయ నమఃఓం వినాయకాయ నమఃఓం ద్వైమాతురాయ నమఃఓం ద్విముఖాయ నమఃఓం ప్రముఖాయ నమఃఓం సుముఖాయ నమఃఓం కృతినే నమఃఓం సుప్రదీపాయ నమఃఓం సుఖనిధయే నమఃఓం సురాధ్యక్షాయ నమఃఓం సురారిఘ్నాయ నమఃఓం మహాగణపతయే నమఃఓం మాన్యాయ నమఃఓం మహాకాలాయ నమఃఓం మహాబలాయ నమఃఓం హేరంబాయ నమః ఓం లంబకర్ణాయ నమఃఓం హ్రస్వగ్రీవాయ నమఃఓం మహోదరాయ నమఃఓం మహోత్కటాయ నమఃఓం మహావీరాయ నమఃఓం మంత్రిణే నమఃఓం మంగళస్వరూపాయ నమఃఓం ప్రమధాయ నమఃఓం ప్రథమాయ నమఃఓం ప్రాజ్ఞాయ నమఃఓం విఘ్నకర్త్రే నమఃఓం విఘ్నహంత్రే నమఃఓం విశ్వనేత్రే నమఃఓం విరాటత్పయే నమఃఓం శ్రీపతయే నమఃఓం శృంగారిణే నమః ఓం ఆశ్రితవత్సలాయ నమఃఓం శివప్రియాయ నమఃఓం శీఘ్రకారిణే నమఃఓం శాశ్వతాయ నమఃఓం బలాయ నమఃఓం బలోత్థితాయ నమఃఓం భవాత్మజాయ నమఃఓం పురాణ పురుషాయ నమఃఓం పూష్ణే నమః ఓం పుష్కరక్షిప్తవారిణే నమఃఓం అగ్రగణ్యాయ నమఃఓం అగ్రపూజ్యాయ నమఃఓం అగ్రగామినే నమఃఓం మంత్రకృతే నమఃఓం చామీకరప్రభాయ నమఃఓం సర్వాయ నమఃఓం సర్వోపన్యాసాయ నమఃఓం సర్వకర్త్రే నమఃఓం సర్వనేత్రే నమఃఓం సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమఃఓం సర్వసిద్ధయే నమఃఓం పంచహస్తాయ నమఃఓం పార్వతీనందనాయ నమఃఓం ప్రభవే నమఃఓం కుమార గురవే నమఃఓం అక్షోభ్యాయ నమఃఓం కుంజరాసుర భంజనాయ నమఃఓం ప్రమోదాయ నమఃఓం మోదకప్రియాయ నమఃఓం కాంతిమతే నమఃఓం ధృతిమతే నమఃఓం కామినే నమఃఓం కపిత్థ పనసప్రియాయ నమఃఓం బ్రహ్మచారిణే నమఃఓం బ్రహ్మరూపిణే నమఃఓం బ్రహ్మవిద్యాధిపాయ నమఃఓం విష్ణవే నమఃఓం విష్ణుప్రియాయ నమఃఓం భక్తజీవితాయ నమఃఓం జితమన్మథాయ నమఃఓం ఐశ్వర్యకారణాయ నమఃఓం జ్యాయనే నమఃఓం యక్షకిన్నరసేవితాయ నమఃఓం గంగాసుతాయ నమఃఓం గణాధీశాయ నమః ఓం గంభీరనినదాయ నమఃఓం వటవే నమఃఓం అభీష్టవరదాయినే నమః ఓం జ్యోతిషే నమఃఓం భక్తనిధయే నమఃఓం భావగమ్యాయ నమః ఓం మంగళప్రదాయ నమఃఓం అవ్యక్తాయ నమః ఓం అపాకృతపరాక్రమాయ నమఃఓం సత్యధర్మిణే నమఃఓం సఖ్యే నమఃఓం సరసాంబునిధయే నమఃఓం మహేశాయ నమఃఓం దివ్యాంగాయ నమఃఓం మణికింకిణీ మేఖలాయ నమఃఓం సమస్తదేవతామూర్తయే నమఃఓం సహిష్ణవే నమఃఓం సతతోత్థితాయ నమఃఓం విఘాతకారిణే నమఃఓం విశ్వక్దృశే నమఃఓం విశ్వరక్షాకృతే నమఃఓం కళ్యాణ గురవే నమఃఓం ఉన్మత్తవేషాయ నమఃఓం అపరాజితే నమఃఓం సమస్త జగదాధారాయ నమఃఓం సర్వైశ్వర్యప్రదాయ నమఃఓం ఆక్రాన్తచిదచిత్ప్రభవే నమఃఓం శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమఃశ్రీసిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అష్టోత్తర శతనామ పూజాం సమర్పయామి.బిల్వం : శ్లో‘‘ త్రిదళం త్రిగుణాకరం‘‘ త్రినేత్రంచ త్రియాయుధం‘‘ త్రిజన్మ పాప సంహారం‘‘ఏకబిల్వం శివార్పణం ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః బిల్వపత్రం సమర్పయామి.ధూపమ్ : (అగరువత్తులను వెలిగించి ఆ ధూపాన్ని గణపతికి కుడి చేతితో చూపించాలి. అంతేగాని అగరువత్తులను చుట్టూ తిప్పకూడదు)దశాంగం గుగ్గులోపేతం సుగంధం సుమనోహరం‘‘ ఉమా సుత నమస్తుభ్యం గృçహాణవరదో భవ‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ధూపమాఘ్రాపయామి.దీపమ్ : (కర్పూర దీపాన్ని గాని, నేతి దీపాన్ని గాని కుడిచేతితో భగవంతునికి చూపాలి) సాజ్యం త్రివర్తి సంయుక్తం వహ్నినాద్యోతితం మయా‘ గృహాణ మంగళం దీపం ఈశపుత్ర నమోస్తుతే‘‘ శ్రీసిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః దీపం దర్శయామి‘‘నైవేద్యమ్ : (గణపతికి నివేదించాల్సిన అన్ని ఫలాలను, పిండి వంటలను పళ్లెంలో ఒక ఆకువేసి ఆ ఆకులో పెట్టి ఉంచాలి. వాటిపై ఈ క్రింది మంత్రంతో నీళ్ళు చల్లాలి)ఓమ్ భూర్భువస్సువః ‘ ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యంభర్గోదేవస్య ధీమహి ‘ ధియోయనః ప్రచోదయాత్ ‘‘(పుష్పంతో నీటిని పదార్థాల చుట్టూ తిప్పాలి)ఓమ్ సత్యంత్వర్తేన పరిషించామి‘‘ఓమ్ బుుతంత్వా సత్యేన పరిషించామి‘‘ సుగంధాన్ సుకృతాంశ్చైవ మోదకాన్ ఘృతపాచితాన్ నైవేద్యం గృహ్యతాం దేవగణముదై్గః ప్రకల్పితాన్‘ భక్ష్యం భోజ్యం చ లేహ్యంచ చోష్యం పానీయమేవచ‘ ఇదం గృహాణ నైవేద్యం మయా దత్తం వినాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మహానైవేద్యం సమర్పయామి. (పుష్పంతో నీటిని రెండుసార్లు పళ్లెంలో విడిచిపెట్టాలి)ఓమ్ అమృతమస్తు! ఓమ్ అమృతోపస్తరణమసి‘‘(అయిదుసార్లు ఎడమచేతితో కుడిమోచేయిని పట్టుకుని కుడి చేతితో గణపతివైపు నైవేద్యాన్ని చూపాలి) ఓమ్ ప్రాణాయ స్వాహా‘ ఓమ్ అపానాయ స్వాహా‘ ఓమ్ వ్యానాయ స్వాహా‘ ఓమ్ ఉదానాయ స్వాహా ఓమ్ సమానాయ స్వాహా‘‘ (తరువాత సమర్పయామి అన్నప్పుడల్లా పుష్పంతో పళ్ళెంలో నీళ్ళు వదలాలి) మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి‘ అమృతాపి« దానమసి ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి‘హస్తౌ ప్రక్షాళయామి‘ పాదౌప్రక్షాళయామి‘ శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి‘‘తాంబూలమ్ : (మూడు తమలపాకులు, వక్కలు, అక్షతలు, పుష్పం, ఫలం సుగంధ ద్రవ్యాలు, దక్షిణలతో తాంబూలాన్ని గణపతి వద్ద ఉంచాలి) పూగీఫల సమాయుక్తం నాగవల్లీ దళైర్యుతం‘ కర్పూర చూర్ణ సంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్‘‘ శ్రీసిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః తాంబూలం సమర్పయామి‘‘శ్రీ గణేష ప్రార్థనతొండమునేకదంతమును తోరపు బొజ్జయు వామహస్తమున్మెండుగ మ్రోయు గజ్జెలును మెల్లని చూపులు మందహాసమున్కొండొక గుజ్జురూపమున కోరిన విద్యలకెల్ల నొజ్జౖయె యుండెడి పార్వతీ తనయ ఓయి గణాధిపా నీకు మ్రొక్కెదన్‘తొలుత నవిఘ్నమస్తనుచు ధూర్జటినందన నీకు మ్రొక్కెదన్ఫలితము సేయుమయ్య నిను ప్రార్థన చేసెద నేకదంత నా వలపటి చేతి గంటమున వాక్కున నెప్పుడు బాయకుండు మీ తలపున నిన్ను వేడెద దైవగణాధిప‘ లోకనాయకా!తలచితినే గణనాథుని తలచితినే విఘ్నపతిని తలచిన పనిగా దలచితినే హేరంబుని దలచితి నా విఘ్నముల దొలగుట కొఱకున్ ∙∙ అటుకులు కొబ్బరిపలుకులు చిటిబెల్లము నానుబ్రాలు చెరకు రసంబున్నిటలాక్షు నగ్రసుతునకుపటుతరముగ విందుసేతు ప్రార్థింతు మదిన్శ్రీ వినాయకుని దండకము శ్రీ పార్వతీపుత్ర లోకత్రయీస్తోత్ర, సత్పుణ్యచారిత్ర, భద్రేభవక్త్రా మహాకాయ, కాత్యాయనీనాథ సంజాత స్వామీ శివాసిద్ధి విఘ్నేశ, నీ పాదపద్మంబులన్, నీదు కంఠంబు నీ బొజ్జ నీ మోము నీ మౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాల్గు హస్తంబులన్నీ కరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాద యుగ్మంబు లంబోదరంబున్ సదా మూషికాశ్వంబు నీ మందహాసంబు నీ చిన్ని తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు నీ శూర్పకర్ణంబు నీ నాగ యజ్ఞోపవీతంబు నీ భవ్యరూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీతి మ్రొక్కంగ శ్రీ గంధమున్ గుంకుమం బక్షతలాజులున్ చంపకంబున్ తగన్ మల్లెలన్మొల్లలన్మంచి చేమంతులున్ తెల్లగన్నేరులన్ మంకెనల్ పొన్నలన్ పువ్వులు న్మంచి దుర్వంబు లందెచ్చి శాస్త్రోక్తరీతిన్ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగంబు జేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయలుం పొన్నంటిపండున్ మరిన్మంచివౌ ఇక్షుఖండంబులు, రేగుబండ్లప్పడాల్ వడల్ నేతిబూరెల్ మరీస్ గోధుమప్పంబులు న్వడల్ పున్గులున్ గారెలున్ చొక్కమౌ చల్మిడిన్ బెల్లమున్ తేనెయుం జున్ను బాలాజ్యమున్నాను బియ్యంబు చామ్రంబు బిల్వంబు మేల్ బంగరున్ బళ్లెమం దుంచి నైవేద్యముంబంచనీ రానంబున్ నమస్కారముల్జేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్యదైవంబుల్ ప్రార్థనల్చే యుటల్ కాంచనం బొల్లకే యిన్ముదాగోరు చందంబుగారే మహాదేవ యో భక్తమందారయో సుందరాకార యో భాగ్య గంభీర యో దేవ చూడామణీ లోకరక్షామణీ బంధు చింతామణీ స్వామి నిన్నెంచ నేనెంత నీదాస దాసాదిదాసుండ శ్రీ దొంత రాజన్వయుండ రామాభిధానుండ నన్నిప్డు చేపట్టి సుశ్రేయునింజేసి శ్రీమంతుగన్జూచి హృత్పద్మసింహాస నారూఢతన్నిల్పి కాపాడుటే కాదు నిన్గొల్చి ప్రార్థించు భక్తాళికిన్ కొంగు బంగారమై కంటికిన్ రెప్పవై బుద్ధియున్విద్య యున్నాడియున్ బుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిన్ దగన్గల్గగాజేసి పోషించుమంటిన్ గృపన్ గావుమంటిన్ మహాత్మా!ఇవే వందనంబుల్ శ్రీ గణేశా నమస్తే.. నమస్తే...నమః నీరాజనమ్ : (హారతి కర్పూరాన్ని వెలిగించి ఆ దీపాన్ని తిప్పుతూ గణపతికి చూపించాలి) ఘృతవర్తిసహస్రైశ్చ కర్పూర శకలైస్తదా‘ నీరాజనం మయాదత్తం గృహాణ వరదోభవ‘‘ సమ్రాజంచ విరాజంచ అభిశ్రీః యాచనోగృహే లక్ష్మీరాష్ట్ర్య యాముఖే తయామా సగ్ం సృజామసి‘‘ సంతత శ్రీరస్తు‘ సమస్త సన్మంగళానిభవంతు‘ నిత్య శ్రీరస్తు నిత్యమంగళాని భవంతు‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః నీరాజనం దర్శయామి‘‘ నీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి‘‘ (అని పుష్పంతో పళ్ళెంలో నీటిని విడవాలి)మంత్రపుష్పమ్ : (ఇక్కడ మంత్రపుష్పాన్ని పెద్దదిగాని, చిన్నదిగాని చెప్పవలెను. రానివారు ఈ శ్లోకాలతో మంత్రపుష్పాన్ని సమర్పించాలి)గణాధిప నమస్తేస్తుఉమాపుత్రా విఘ్ననాశన‘వినాయకేశ తనయ సర్వసిద్ధి ప్రదాయక‘‘ఏకదంతైక వదన తథా మూషికవాహన‘కుమారగురవే తుభ్యమర్పయామి సుమాంజలిమ్‘‘తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి‘తన్నోదంతిః ప్రచోదయాత్‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః మంత్రపుష్పం సమర్పయామి.ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారమ్ : (పువ్వులు, అక్షతలు తీసుకుని లేచి నిలబడి నమస్కారం చేయాలి. అంతేగాని తనచుట్టూ తాను తిరగకూడదు)ప్రదక్షిణం కరిష్యామి సతతం మోదకప్రియ‘ నమస్తే విఘ్నరాజాయ‘ నమస్తే విఘ్ననాశన‘‘యానికానిచ పాపాని జన్మాంతర కృతానిచ‘తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదేపదే‘పాపోహం పాపకర్మానాం పాపాత్మా పాపసంభవఃత్రాహిమాం కృపయాదేవ శరణాగత వత్సల‘అన్యాధా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ‘తస్మాత్కారుణ్యభావేన రక్షరక్ష గణాధిప‘‘శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామిప్రార్థన(పుష్పాక్షతలతో ప్రార్థించి, తరువాత వాటిని గణపతి పాదాల వద్ద ఉంచాలి)నమస్తుభ్యం గణేశాయ నమస్తే విఘ్ననాశన‘ ఈప్సితంమే వరందేహి పరత్రచ పరాంగతిమ్‘‘ వినాయక నమస్తుభ్యం సతతం మోదకప్రియ‘ నిర్విఘ్నం కురుమేదేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా‘‘ అపరాధ సహస్రాణి క్రియంతే అహర్నిశం మయా పుత్రోయమితి మామత్వా క్షమస్వ గణనాయక‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమఃప్రార్థన నమస్కారాన్ సమర్పయామి‘‘సాష్టాంగ నమస్కారమ్ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా మనసా వచసా తథా‘ పాదాభ్యాం కరాభ్యాం కర్ణాభ్యాం ప్రణామోష్టాంగ ఉచ్యతే‘‘ శ్రీ సిద్ధి బుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః సాష్టాంగ నమస్కారాన్ సమర్పయామి‘‘ శ్లో‘‘ మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం గణాధిపతి యత్పూజితంమయాదేవ పరిపూర్ణం తదస్తుతే అనేన పూజావిధానేన శ్రీ మహాగణాధిపతిసుప్రీత స్సుప్రసన్నో వరదోభవతు.(నేను చేసిన పూజలో మంత్రలోపము, క్రియాలోపము, భక్తి లోపము ఉన్నను అవన్నీ మన్నించి గణపతి దేవా పరిపూర్ణ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించుము.అపరాధ ప్రార్థన: అపరాధ సహస్రాణి క్రియంతే హర్నిశంమయా‘ దాసోయమితి మాంమత్వా క్షమస్వ గణనాయక‘‘ ఆవాహనం నజానామి నజానామి విసర్జనం‘ పూజాంచైవ నజానామి క్షమ్యతాం గణనాయక‘‘ శ్రీ వరసిద్ధి బుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామినే నమః అపరాధ నమస్కారాన్ సమర్పయామి‘‘ (రెండు చేతులు జోడించి గణపతికి నమస్కరించి, చెంపలు వేసుకోవాలి).(ఈ కింది మంత్రాలను చెబుతూ కొన్ని అక్షింతలు చేతిలో తీసుకొని నీటితో పళ్లెంలో విడిచిపెట్టాలి)అనేన మయాకృతేన కల్పోక్త ప్రకారేణ గణపతి అష్టోత్తర శతనామ సహిత యావచ్ఛక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజానేన భగవాన్ సర్వాత్మకః శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత వరసిద్ధి వినాయకస్వామిన్ సుప్రీతః సుప్రసన్నః వరదో భవతు.విఘ్నేశ్వరుని కథా ప్రారంభం(కథ చదివేవారు వినేవారు అందరూ అక్షతలు చేతిలో వుంచుకొని కథ వినాలి)సూతమహాముని శౌనకాది మునులకు విఘ్నేశ్వరోత్పత్తియు, చంద్రదర్శన దోషకారణంబును, దాని నివారణను ఇలా చెప్పెను.పూర్వము గజరూపముగల రాక్షసేశ్వరుండు శివుని గూర్చి ఘోర తపస్సు చేసెను. అతని తపస్సుకు మెచ్చి పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై ఒక వరము కోరుకోమనగా, అంత గజాసురుండు పరమేశ్వరుని స్తుతించి, స్వామీ! నీవు ఎల్లప్పుడూ నా యుదరమందు నివసించియుండమని కోరెను. భక్త సులభుండగు నా పరమేశ్వరుండు అతని కోర్కెదీర్చి గజాసురుని ఉదరమందు ప్రవేశించెను.కైలాసమున పార్వతీదేవి భర్త జాడ తెలియక పలు ప్రదేశములలో అన్వేషించుచూ కొంత కాలమునకు గజాసురుని గర్భంలో వున్నాడని తెలుసుకొని రప్పించుకొను మార్గం తెలియక పరితపించుచు విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించి తన పతి వృత్తాంతం తెలిపి, ‘‘మహాత్మా! నీవు పూర్వము భస్మాసురుని బారి నుండి నా పతిని రక్షించి నాకు యొసంగితివి, ఇప్పుడు కూడా ఉపాయాంతరముచే నా పతిని రక్షింపుము’’ అని విలపిస్తుండగా, శ్రీహరి పార్వతిదేవిని ఓదార్చి ధైర్యము చెప్పి పంపెను. అంత హరి బ్రహ్మాదిదేవతలను పిలిపించి, పరమేశ్వరుని రప్పించుటకై గజాసుర సంహారమునకు గంగిరెద్దు మేళమే సరియైనదిగా నిశ్చయించి, నందిని గంగిరెద్దుగా ముస్తాబుచేసి, బ్రహ్మాది దేవతలందరిచేత తలొక వాద్యమును ధరింపజేసి, తానును కూడా చిరుగంటలు, సన్నాయిలు తీసుకుని గజాసురపురానికి వెళ్ళి జగన్మోహనంబుగా వాయిద్యాలతో నందిని ఆడించుచుండగా, గజాసురుండు విని వారిని తన చెంతకు పిలిపించి తన భవనమందు ఆడింపమని కోరెను. బ్రహ్మాదిదేవతలు వాద్య విశేషంబుల బోరు సలుప జగన్నాటక సూత్రధారియగు హరి చిత్రవిచిత్రముగా గంగిరెద్దును ఆడించగా, గజాసురుండు పరమానందభరితుడై ‘‘మీకేమి కావలయునో కోరుకోండి’’ ఇచ్చెదను అనిన పిదప, విష్ణుమూర్తి వానిని సమీపించి, ‘‘ఇది శివుని వాహనమగు నంది. శివుని కనుగొనుటకై వచ్చెను. కావున శివునొసంగు’’ అనెను.ఆ మాటలకు గజాసురుడు నివ్వెరపడి, అతనిని రాక్షసాంతకుడగు శ్రీహరిగా గ్రహించి, తనకు మరణమే నిశ్చయమనుకొనుచు తన గర్భస్థుండగు పరమేశ్వరుని ‘‘నా శిరసు త్రిలోకపూజ్యముగా జేసి, నా చర్మము నీవు ధరింపు’’మని ప్రార్థించెను. విష్ణుమూర్తి అంగీకారము తెలిపి నందిని ప్రేరేపించెను. నంది తన కొమ్ములతో గజాసురుని చీల్చి సంహరించెను. అంత శివుడు గజాసురగర్భము నుండి బహిర్గతుడై విష్ణుమూర్తిని స్తుతించెను. అంత నా ‘‘హరి దుష్టాత్ములకిట్టి వరంబు లీయరాదు... ఇచ్చినచో పామునకు పాలు పోసినట్లగు’’నని ఉపదేశించి బ్రహ్మాది దేవతలకు వీడ్కోలు తెలిపి తాను వైకుంఠమునకు వెళ్ళెను. పిదప శివుడు నంది నెక్కి కైలాసమునకు వేగంగా బయలుదేరెను.వినాయకోత్పత్తికైలాసంబున పార్వతీదేవి భర్త రాకను దేవాదుల వలన విని సంతోషించి పరమేశ్వరుని స్వాగతసన్నాహానికై అభ్యంగన స్నానాలంకార ప్రయత్నంలో తనకై వుంచిన నలుగుపిండితో ఒక ప్రతిమను చేయగా అది చూడముచ్చటైన బాలుని రూపముగా వుండెను. ఆ రూపానికి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేయాలనిపించి అంతకుపూర్వం తన తండ్రి నుండి పొందిన మంత్ర ఫలముతో ఆ ప్రతిమకు ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసెను. ఆ దివ్యస్వరూపుడైన బాలుడ్ని వాకిటముందు కాపుగా వుంచి ఎవ్వరినీ లోనికి రానీయవద్దని చెప్పెను. స్నానానంతరము పార్వతి సర్వాభరణములు అలంకరించుకొనుచు పతి ఆగమనమును నిరీక్షించుచుండెను. అపుడు పరమేశ్వరుడు నంది నధిరోహించి వచ్చి లోపలికి పోబోవ వాకిలి ద్వారముననున్న బాలుడు అడ్డగించెను. బాలుని ధిక్కారానికి కోపం వచ్చిన శివుడు తన మందిరమున తనకే ధిక్కరింపా అని రౌద్రరూపంలో తన త్రిశూలముతో బాలుని కంఠంబు తొలగించి లోపలికి వెళ్ళెను. అంత పార్వతీదేవి భర్తను చూసి, ఎదురువెళ్ళి అర్ఘ్యపాద్యాదులచే పూజించె, వారిరువురును పరమానందమున ప్రియసంభాషణములు ముచ్చటించుకొనుచుండగా ద్వారం దగ్గరవున్న బాలుని ప్రస్తావన వచ్చెను. అంత ఆ మహేశ్వరుండు తాను చేసిన పనికి చింతించి, గజాసురుని శిరస్సును బాలునికి అతికించి ప్రాణంబు ప్రసాదించి ‘‘గజాననుడు’’ అని పేరుపెట్టి, అతనిని పుత్ర ప్రేమంబున ఉమామహేశ్వరులు పెంచుకొనుచుండిరి. గజాననుడు తల్లిదండ్రులను పరమభక్తితో సేవించుచుండెను. అతడు సులభముగా ఎక్కి తిరుగుటకు అనింద్యుడను నొక ఎలుక రాజును వాహనముగా జేసికొనెను. కొంతకాలమునకు పార్వతీ పరమేశ్వురులకు కుమారస్వామి జనియించెను. అతడు మహాబలశాలి. అతని వాహనరాజము నెమలి. దేవతల సేనానాయకుడై ప్రఖ్యాతిగాంచి యుండెను. విఘ్నేశాధిపత్యముఒకనాడు దేవతలు, మునులు పరమేశ్వరుని ప్రార్థిస్తూ తమకు ఏ పని చేసినా విఘ్నాలు కలుగకుండా ఒకరిని అధిపతిగా నియమించమని కోరిరి. గజాననుడు తాను పెద్దవాడు గనుక అయ్యాధిపత్యము ఇవ్వమని కోరెను. గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అసమర్థుడు గనుక అయ్యాధిపత్యము తనకే ఇవ్వమని కుమారస్వామి కూడా తండ్రిని వేడుకొన్నాడు.సమస్య పరిష్కారానికి శివుడు ఇరువురు కుమారులను చూచి, ‘‘మీలో ఎవ్వరు ముల్లోకములలోని పుణ్యనదులలో స్నానంచేసి ముందుగా నా వద్దకు వచ్చెదరో, వారికి యీ ఆధిపత్యం ఇచ్చెదను’’ అని మహేశ్వరుడు తెలిపిన వెంటనే కుమారస్వామి నెమలి వాహనము ఎక్కి వాయు వేగముగా వెళ్ళెను. అంత గజాననుడు ఖిన్నుడై, తండ్రిని సమీపించి ప్రణమిల్లి ‘‘అయ్యా! నా అసమర్థత మీకు తెలిసి కూడా ఈ పరీక్ష తగునా! నీ పాదసేవకుడను నాయందు కటాక్షించి తగు ఉపాయయు తెలిపి రక్షింపవే’’ యని ప్రార్థించగా మహేశ్వరుడు దయతో, కుమారా! ఒకసారి ‘‘నారాయణ మంత్రం పఠించు’’ మని ఆ నారాయణ మంత్రాన్ని ఉపదేశించెను.‘‘సకృత్ నారాయణేత్యుక్త్యాపుమాన్ కల్పశతత్రయం గంగాది సర్వతీర్థేషు స్నాతో భవతి పుత్రక’’ అంత గజాననుడు సంతోషించి, అత్యంత భక్తితో ఆ మంత్రం జపించుచూ తల్లిదండ్రులకు మూడుసార్లు ప్రదక్షిణములు చేయుచూ కైలాసమున వుండెను. ఆ మంత్ర ప్రభావముతో∙అంతకు పూర్వము గంగానదికి స్నానానికి వెళ్లిన కుమారస్వామికి తన అన్న గజాననుడు ఆ నదిలో స్నానమాడి తన కెదురుగా వస్తున్నట్లుగా కనిపించెను. ఆ విధముగా అతడు మూడు కోట్ల యాభై లక్షల నదులలో కూడా అలాగే చూచి ఆశ్చర్యపడుచూ, కైలాసమునకు వెళ్ళి తండ్రి సమీపంలోవున్న గజాననుని చూసి, నమస్కరించి, తన బలమును నిందించుకుని ‘‘తండ్రీ! అన్నగారి మహిమ తెలియకట్లంటిని క్షమింపుము. ఈ ఆధిపత్యంబు అన్నగారికే ఇవ్వుము’’ అని ప్రార్థించెను. అంత పరమేశ్వరునిచే భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థినాడు గజాననుడు విఘ్నాధిపత్యం స్వీకరించడం ద్వారా విఘ్నేశ్వరునిగా కీర్తింపబడుచున్నాడు.ఆనాడు సర్వదేశస్థులు విఘ్నేశ్వరుని తమ విభవముల కొలది కుడుములు, అప్పములు మున్నగు పిండివంటలు, టెంకాయలు, పాలు, తేనె, అరటి పండ్లు, పానకము, వడపప్పు మొదలగునవి సమర్పించి పూజించగా, విఘ్నేశ్వరుడు సంతోషంతో కుడుములు మొదలైనవి భుజించి, కొన్ని తన వాహనమైన ఎలుకకు ఇచ్చి, కొన్ని చేత ధరించి భుక్తాయాసంతో సూర్యాస్తమయం వేళకు కైలాసమునకు వెళ్ళి తల్లిదండ్రులకు వంగి నమస్కారము చేయబోగా ఉదరము భూమికి ఆని, చేతులు భూమికి అందవయ్యే, ఈ విధంగా ప్రణామము చేయుటకు శ్రమించుచుండగా శివుని శిరంబున వెలసివున్న చంద్రుడు జూచి వికటంబుగ నవ్వెను. అంత ‘రాజదృష్టి’ సోకిన రాలు కూడ నుగ్గగును అన్న సామెత నిజమగునట్లు విఘ్నదేవుని ఉదరము పగిలి అందున్న కుడుములు తదితరములన్నియు బయటకు దొర్లిపోయి అతడు మృతుండయ్యెను. పార్వతి శోకించుచు చంద్రుని జూచి,‘‘పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి తగిలి నా కుమారుడు మరణించెను కావున, నిన్ను చూచినవారు పాపాత్ములై నీలాపనిందలు పొందుదురుగాక’’ అని శపించెను. చంద్రునికి కలిగిన శాపము లోకానికి కూడా శాపమైంది.ఋషీపత్నులకు నీలాపనిందలుఆ సమయంబున సప్తమహర్షులు యజ్ఞంబు చేయుచు తమ భార్యలతో అగ్నిప్రదక్షిణము చేయుచున్నారు. అగ్నిదేవుడు ఋషి పత్నులను చూచి మోహించాడు, కానీ ఋషులు శపిస్తారని భయపడెను. ఈ విషయం గ్రహించిన అగ్నిదేవుని భార్య స్వాహాదేవి ఒక్క అరుంధతీ రూపం తప్ప తక్కిన ఋషిపత్నుల రూపాలను తానే ధరించి పతికి ప్రియంబు చేసెను. ఇది చూసిన ఋషులు అగ్నిదేవునితో వున్నవారు తమ భార్యలేయని శంకించి తమ భార్యలను విడనాడిరి. పార్వతీ శాపానంతరము ఋషిపత్నులు చంద్రుని చూచుటచే వారికట్టి నీలాపనింద కలిగినది.ఋషిపత్నుల యాపద పరమేష్టికి విన్నవించుకొన్న పిదప ఆయన సర్వజ్ఞుడగుటచే అగ్నిహోత్రుని భార్య(స్వాహాదేవి)యే ఋషిపత్నుల రూపము దాల్చి వచ్చుట తెలియపరచి సప్త ఋషులను సమాధానపరచెను. వారితో కూడా బ్రహ్మ కైలాసంబున కేతెంచి, ఉమామహేశ్వరుల సేవించి మృతుడై పడియున్న విఘ్నేశ్వరుని బ్రతికించి ముదంబుగూర్చె.అంత దేవాదులు, ‘‘ఓ పార్వతీ దేవి! నీవిచ్చిన శాపము వలన లోకములకెల్ల కీడు వాటిల్లుచున్నది. దానిని ఉపసంహరింపు’’మని ప్రార్థించగా, పార్వతీదేవి అంగీకరించి, ‘‘ఏ రోజున విఘ్నేశ్వరుని చూచి చంద్రుడు నవ్వెనో ఆ రోజున చంద్రుని చూడరాదు’’ అని శాపమునకు ఉపశమనము చెప్పెను. అంత బ్రహ్మాదులు సంతోషించి తమ గృహములకేగి, భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థియందు మాత్రము చంద్రుని చూడకుండ జాగ్రత వహించి సుఖముగా ఉండిరి.శమంతకోపాఖ్యానముయదువంశమునందు సత్రాజిత్తు, ప్రసేనుడు అను సోదరులుండిరి. వారు నిఘ్నని కుమారులు. సత్రాజిత్తునకు సూర్యభగవానుడు మిత్రుడు. ఒకనాడు సత్రాజిత్తు సూర్యభగవానుని స్తుతించెను. తదేక మనస్కుడై సత్రాజిత్తు చేసిన స్తుతికి ప్రసన్నుడై సూర్యభగవానుడు అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యెను. అంతట సత్రాజిత్తు సూర్యునకు ప్రణామములు చేసి స్తుతించెను. ప్రసన్నుడైన సూర్యుడు వరమును కోరుకొనమనెను. అంతట సత్రాజిత్తు సూర్యుని నుండి ‘‘శ్యమంతకమణి’’ని కోరెను. అది విని సూర్యభగవానుడు శ్యమంతకమణిని తన కంఠం నుండి తీసి సత్రాజిత్తునకు ఇచ్చెను. ఆ సమయమున సూర్యుడు సత్రాజిత్తుతో ఇట్లు పలికెను. ఆ దివ్యమణిని పవిత్రుడై ధరించినచో ప్రతిదినమా మణి ఎనిమిది బారువుల బంగారము అనుగ్రహించును. ఆ మణియున్న దేశమున అనావృష్టి, ఈతి బాధలు, అగ్ని, వాయు, విషక్రిములచే ఉపద్రవములు, దుర్భిక్షము మొదలగునవి వుండవు. కానీ అశుచిౖయె ధరించినచో అది ధరించిన వానిని చంపును. ఈ విషయములను తెలిసికొని, సత్రాజిత్తు సూర్యుని నుండి మణిని గ్రహించి, ధరించి, పురవీధులలో నడిచి వచ్చుచుండగా చూసిన పౌరులు దాని కాంతికి భ్రమించి సూర్యభగవానుడే శ్రీకృష్ణదర్శనమునకై వచ్చుచున్నాడని భావించి, ఆ విషయము శ్రీ కృష్ణునకు తెలియజేసిరి. శ్రీకృష్ణుడు అట్టి రత్నము ప్రభువు వద్ద ఉన్నచో దేశాభివృద్ధికి, ప్రజా సంక్షేమమునకు ఉపయోగపడునని ఆ మణిని ప్రభువైన ఉగ్రసేనునికి ఇప్పింప సంకల్పించెను. అది తెలిసిన సత్రాజిత్తు ఆ దివ్యమణిని తన తమ్ముడైన ప్రసేనునకిచ్చెను. ప్రసేనుడు ఆ మణిని ధరించి వేటకై అరణ్యానికి వెళ్ళెను. కొంత సమయమునకు శరీరశోధన కారణంగా ప్రసేనుడు అశౌచమును పొందెను. ఈ కారణముచే ప్రసేనుడు సింహం దాడిలో మరణించెను. ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడను భల్లూకము సంహరించి మణిని తీసుకొనిపోయి దానిని గూహలో ఊయలలోనున్న తన కుమారునకు ఆట వస్తువుగా ఇచ్చెను. ఆ పిల్లవాని పేరు సుకుమారుడు.ప్రసేనుడు అరణ్యములోనికి వేటకై వెళ్ళినపుడు శ్రీకృష్ణుడు కూడా వేటకై వెళ్ళివుండెను. ఆనాడు భాద్రపద శుక్ల చవితి. ప్రదోష వేళలో ప్రసేనుడు సంహరింపబడెను. వానికై అడవిలో శ్రీకృష్ణుడు వెదుకుచూ తలెత్తి చూడగ ఆకాశమున శుక్లపక్ష చవితినాటి చంద్రబింబము కనపడెను. చీకట్లుబాగుగా ముసురుకున్న కారణముచే శ్రీకృష్ణుడు తన మందిరమునకు తిరిగి వచ్చెను. దానికి పూర్వము, దేశ ప్రయోజనాల కొరకై ఆ మణిని శ్రీకృష్ణుడు కోరిన కారణము చేత, అతడే ప్రసేనుని చంపి మణిని అపహరించెనని సత్రాజిత్తు, పౌరులు భావించిరి. అంతట ఆ అపవాదును పోగొట్టుకోవాలనే సంకల్పంతో శ్రీకృష్ణుడు మరునాడు సపరివారంగా అడవిలో వెదుకగా ఎముకలు, చిరిగిన బట్టలు, తెగిపడిన ఆభరణములు కనబడెను. శ్యమంతకమణి మాత్రము దొరకలేదు. కాని కృష్ణుని వెంట వచ్చిన సత్రాజిత్తు సన్నిహితులు, కృష్ణుడే ముందటి రోజు ప్రసేనుని సంహరించి, శ్యమంతకమణిని అపహరించెననియు రాత్రి వేళ సింహము ప్రసేనుని, అతని గుర్రమును తిని యుండునని నిష్టూరముగా పలికిరి.ఈ అపవాదు నుండి తప్పించుకొనుటకై శ్రీకృష్ణుడు మరింత ప్రయత్నము ప్రారంభించెను.కొంత దూరము వెళ్ళగా అచట సింహపు కళేబరము కనబడెను. అచ్చటినుండి భల్లూకపు పాదముద్రలు కనబడెను. వాని ననుసరించి వెళ్ళి ఒక గుహలోనికి ప్రవేశించెను. అచ్చట యవ్వనమునందున్న ఒక యువతి ఊయలలో పడుకున్న బాలుని ఊపుచుండెను. ఊయలపై ఆటవస్తువుగా శ్యమంతకమణి కట్టబడి ఉండెను. ఊయల ఊపుచున్న ఆమెయే జాంబవతి. ఆమె కృష్ణుని చూచి ఆయన సౌందర్యమునకు వశపడి, బహుశః ఆయన శ్యమంతకమణికై వచ్చెనని భావించి, గట్టిగా మాట్లాడినచో తనతండ్రి జాంబవంతుడు వచ్చి శ్రీకృష్ణునకేమైనా ఆపద కల్పించునేమోనని భయపడి, పాటపాడుచున్న దానివలె ఆ శ్యమంతకమణి వచ్చిన విధమునిట్లు చెప్చెను.శ్లో‘‘ సింహః ప్రసేనమవధీః సింహో జాంబవతాహతాః సుకుమారక మారోధీః తవ హ్యేష శ్యమంతకః(తా‘‘ ప్రసేనుని వధించిన సింహమును జాంబవంతుడు వధించి, శ్యమంతకమణిని తెచ్చెను. ఓ సుకుమారుడా! ఈ మణి నీకే ఏడవకుము.)అంతలో లోపల నిద్రించుచున్న జాంబవంతుడు లేచి వచ్చి, శ్యమంతకమణి కొరకై వచ్చెనని శంకించి శ్రీకృష్ణునితో ద్వంద్వ యుద్ధమునకు తలపడెను.ఆ కృష్ణుడే రామావతార కాలమున జాంబవంతునికి చిరంజీవిగా వరమిచ్చెను. ఆ కాలమున జాంబవంతునకు రాముని ఆలింగనమొనర్చుకొనవలెనని కోర్కె యుండెడిది. కాని కృష్ణుడు ఆ కోర్కెనిప్పుడు తీర్చుటకై జాంబవంతునితో ఇరవైయొక్క (21) రోజుల పాటు యుద్ధమొనర్చెను. క్రమముగా జాంబవంతుని బలము క్షీణించసాగెను. అప్పుడు తనతో యుద్ధం చేస్తున్నది ఎవరో కాదు త్రేతాయుగంలో రావణాసురుని సంహరించిన శ్రీరామచంద్రుడే అని గ్రహించాడు. వెంటనే చేతులు జోడించి దేవాదిదేవా! ఆర్తజనరక్షకా! నిన్ను త్రేతాయుగంలో భక్తజనపాలకుడైన శ్రీరామచంద్రునిగా గుర్తించాను. ఆ జన్మంలో నీవు నామీద అభిమానంతో కోరిక కోరమంటే నేను తెలివితక్కువగా మీతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయాలని కోరుకున్నాను. నీవు ముందుముందు నా కోరిక తీరుతుందన్నావు. అప్పటినుంచి నీ నామస్మరణ చేస్తూ నీకోసం ఎన్నో యుగాలుగా ఎదురుచూస్తున్నా. నా ఇంటికే వచ్చి నా కోరిక నెరవేర్చావు. ధన్యుడను స్వామీ! నా అపచారమును మన్నించి నన్ను కాపాడుమని పలువిధాల అభ్యర్థించాడు. శ్రీకృష్ణుడు దయతో జాంబవంతుని శరీమంతా తన చేతితో నిమిరి జాంబవంతా! శ్యమంతకమణి అపహరించానన్న నింద నాపై వచ్చినది. దాని రూపుమాపుకొనుటకు వచ్చాను. నువ్వు ఆ మణి ఇస్తే వెళ్ళివస్తాను అన్నాడు. జాంబవంతుడు సంతోషంగా శ్యమంతకమణితో పాటుగా తన కుమార్తె ఆయిన జాంబవతిని శ్రీ కృష్ణునికిచ్చి సాగనంపెను.ద్వారకానగర పౌరులకు ఈ సత్యము తెలిసి, శ్రీకృష్ణుడు శ్యమంతకమణిని సత్రాజిత్తునకిచ్చివేసెను. అప్పుడు సత్రాజిత్తు తన తప్పు తెలిసికొనిరి. శ్రీ కృష్ణుని క్షమింపమని ప్రార్థించి, తన కన్యారత్నమైన (కుమార్తె) సత్యభామను, మణిరత్నమైన శ్యమంతకమణిని గోపాలరత్నమైన శ్రీకృష్ణునకు సమర్పించెను.శ్రీకృష్ణుడు భూదేవి అవతారమైన సత్యభామను గ్రహించి శ్యమంతకమణి సత్రాజిత్తునకే తిరిగి ఇచ్చివేసెను. ఈలోగా పాండవులు, కుంతీదేవి, లక్క ఇంటిలో కాలి మరణించినారని వార్త వచ్చెను. శ్రీ కృష్ణునకు వారు సజీవులై ఉన్నారని తెలిసినప్పటికీ, కుటుంబ పెద్ద అయిన ధృతరాష్ట్రుని అనునయించుట, లౌకిక మర్యాదగా భావించి, హస్తినాపురమునకు వెళ్ళెను. యాదవుల యందే శతధన్వుడు, కృతవర్మ, అక్రూరుడను ముగ్గురు ప్రముఖులుండెడివారు.సత్యభామను శ్రీకృష్ణునకిచ్చి పరిణయము చేయుటకు పూర్వము, వీరు ముగ్గురు ఆమెను తమకిచ్చి వివాహము చేయమని సత్రాజిత్తునడిగిరి. వారిలో ఒకరికి సత్యభామ నిత్తునని సత్రాజిత్తు వాగ్దానమొనర్చెను. కానీ అనుకోని పైన పరిణామములతో సత్యభామను శ్రీకృష్ణునకిచ్చి వివాహం జరిపెను. దానిచే కక్ష పెంచుకొనిన ఈ ముగ్గురు, ఏకమై కృష్ణుడు లేని సమయమెరిగి, సత్రాజిత్తును సంహరించి శ్యమంతకమణిని అపహరింపమని శతధన్వుని ప్రేరేపింపగా, అతడట్లే చేసి ఆ మణిని అక్రూరుని వద్ద వదలి పారిపోయెను, ఇది తెలిసి శ్రీకృష్ణుడు హస్తినాపురము నుండి వచ్చి, సత్యభామను ఓదార్చి శతధన్వుని సంహరించుటకై బలరామునితో కలిసి రథములో బయల్దేరెను. గుర్రంపై పారిపోవుచున్న శతధన్వుడు, అది అలసి పడిపోగా, దానిని వదిలి పరుగిడుచుండెను. అంతట కృష్ణుడు బలరాముని రథమందుండమని, తాను దిగి శతధన్వుని వెంబడించి, పట్టి ద్వంద్వ యుద్ధంలో అతనిని సంహరించి ఒడలంతయు వెదుకగా, మణి దొరకదయ్యే అంతట కృష్ణుడు తిరిగి వచ్చి బలరామునకా విషయము తెలుపగా, అతడు కృçష్ణునితో నీవు బాల్యమునుండియూ చోరుడవు, ఇప్పుడు ఆ మణిని నేనడిగెదనని శంకించి, దానిని దాచివైచి నీవిట్లు చెప్పుచున్నావని శ్రీకృష్ణుని నిందించి, నీతో కలిసి యుండనని, విదేహ రాజ్యమునకు వెడలిపోయెను.బాహ్యశౌచము లేక మణిని ధరించి ప్రసేనుడు మరణించెను. అంతఃశౌచము లేక (శ్రీకృష్ణుని అనుమానించుటచే) సత్రాజిత్తు మరణించెను. పరమ భక్తుడైనప్పటికినీ, తాత్కాలికంగా భగవద్విరోధ భావమునొందిన అక్రూరుడు మనఃశాంతికై తీర్థయాత్ర చేయుచూ, కాశీ పట్టణమునకు చేరెను. అచ్చటికి పోగానే మనఃశాంతిని పొంది శ్యమంతకమణి వలన ప్రతిదినము వచ్చు బంగారమును ధైవకార్యములకు ఉపయోగించెను. అక్రూరుడు బాహ్యభ్యంతర శౌచమును పొంది యుండుటచే అచ్చట అతివృష్టి, అనావృష్టి రోగబాధలు లేక ప్రశాంతముగా వుండెను.ఇచ్చట శ్రీకృష్ణుడు బలరామునిచే నిందింపబడి ఒక్కడే తిరిగి ద్వారక నగరమునకు చేరెను. ఈ మణి విషయమై తమ దండ్రులకు కీర్తి కలుగరాదని శ్రీకృష్ణుడు ఏదో మాయ చేసెనని, జాంబవతి, సత్యభామలు అనుమానించిరి. శ్రీకృష్ణుడు ఈ అపనిందలకు కారణమేమిటాయని విచారవదనంతో ఆలోచించుచుండగా నారదుడు ప్రతక్షమై ఆ అపనిందలకు కారణం భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి రాత్రి వేటకై అడవికి వెళ్ళినపుడు చంద్రుని చూచుటయేయని, ఆ విశేషముల గురించి ఇట్లు చెప్పెను.శశివర్ణుడను పేరుగల మహాగణపతి, అన్ని లోకములలో విహరించుచూ ఒకనాడు చంద్రలోకమునకు చేరెను. బాహ్యమున వినాయకుడు మరుగుజ్జు, లంబోదరుడు, అయినప్పటికీ హృదయమున మిక్కిలి కారుణ్యమూర్తి. కానీ చంద్రుడు పైకి అందగాడైనప్పటికీ, కవులచే వర్ణింపబడినప్పటికీ నడవడియందు దోషములున్నవాడు. అట్టి చంద్రుడు వినాయకుని చూచి వికటముగా నవ్వెను. అప్పుడు చంద్రుని అహంకారమును తగ్గించుటకై వినాయకుడు, ఎవ్వరేని చంద్రుని చూసినచో అపనిందలు పొందెదరని శపించెను. దానిచే జనులెవ్వరు చంద్రుని చూడరైరి. దానితో కుంగినవాడై చంద్రుడు తాను జన్మించిన క్షీరసాగరములోనికి వెళ్ళిపోయెను. చంద్రకాంతి లేమిచే ఓషధులు ఫలించుట మానెను. ప్రజలకు ఆహ్లాదము కరువాయెను. దీనిచే దయతలిచి, దేవతలు, ఋషులు, బ్రహ్మగారి వద్దకు పోయి నివారణోపాయము కొరకు ప్రార్థించిరి. అంతట బ్రహ్మ బాద్రపద శుక్ల చవితినాడు నక్తవ్రత మొనరింపవలెననీ (పగటి ఉపవాసము) విఘ్నేశ్వరుని పూజించి, మోదకములు, (ఉండ్రాళ్ళు), పండ్లు, కుడుములు, ప్రత్యేకించి దోసపండు, నివేదన మొనరింపవలెనని, సూచించెను. అప్పుడు చంద్రుడు కూడా ఆ వ్రతమొనర్చి వినాయకుని అనుగ్రహమును పొందెను. అంతట వినాయకుడు, ఒక్క తన అవతారదినమైన భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి రాత్రి తప్ప మిగిలిన రోజులలో చంద్రుని చూచినను ఎట్టి నిందలు కలగవని శాపావకాశమిచ్చెను.అంతట భాద్రపద శుక్ల చవితినాటి చంద్రబింబము చూచుటవలన జరిగిన విపరీతములను స్వయముగా అనుభవించిన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తనకు కలిగిన నిందలను పోగొట్టుకొనుటకై నారదుని సలహా మేరకు శ్రీకృష్ణుడు వినాయక వ్రతమాచరించెను. వెంటనే వినాయకుడు ప్రత్యక్షమై శ్రీకృష్ణునికి వచ్చిన అపనిందలు తొలగిపోవునని మంగళవాక్కులు పలికెను. అంతట శ్రీకృష్ణుడు తాను సమర్థతతో ఇంత కష్టపడితిని గాని, సామాన్యులకది ఎట్లు సాధ్యమగుననీ, కావున లోకమంతటినీ అనుగ్రహింపమని కోరెను. భాద్రపద శుక్ల చవితినాడు ఉదయం తనను ఫూజించి, శ్యమంతకోపాఖ్యానమును చదివిన మరియు విన్నా, చంద్రుని చూచిననూ ఎటువంటి అపనిందలు కలగవని వినాయకుడు వరమిచ్చెను.ఈ వృత్తాంతంలో దేవతలు, మహర్షులు, ప్రజలెల్లరు వినాయకుని యథాశక్తి పూజించి, కోర్కెలు నెరవేర్చుకుంటూ సుఖముగా వున్నారని సూతమహాముని శౌనకాదిమునులతో ఈ వృత్తాంతం తెలిపెను. దీనిలో ఏ మాత్రం ఏమరుపాటు తగదని శ్యమంతకోపాఖ్యానములో శ్రీకృష్ణపరమ్మాత వృత్తాంతం ద్వారా స్పష్టమైనది. అందువలన ఈ శ్యమంతోకాపాఖ్యానమును అనగా అందులో హితబోధను చెప్పుకొని గణేశతత్వంపట్ల భక్తి, వినయములతో శిరమున అక్షతలు ధరించిన యెడల చవితి చంద్రుని చూచిననూ నిష్కారణంగా నిందాభయం ఉండదని లోకులకు వరము ఇచ్చినారు. అది మొదలు శ్యమంతోకాపాఖ్యానము గాథను చదువుట, వినుట సాంప్రదాయమైనది. ద్వారకా నగరమునందు కలిగిన క్షామ నివారణకు మహా భక్తుడైన అక్రూరుని రాక అవసరమని భావించి, శ్రీ కృష్ణుడు అక్రూరునకు కబురుపంపెను. పరమభక్తుడైన అక్రూరుడు ద్వారక నగరమునకు వచ్చుటచే, అందరికి శ్యమంతకమణి వృత్తాంతము తెలిసి శ్రీకృష్ణుని పై వచ్చిన అపనిందలు తొలగిపోయినవి. లోపల, బయట, శౌచము కల అక్రూరుని వద్ద శ్యమంతకమణి శుభ పరంపరలిచ్చుచుండెను.‘‘మంగళం మహత్’’ చేతిలో వున్న అక్షతలను కొన్ని విఘ్నేశ్వరుని పాదాల చెంత కొన్ని వుంచి కొన్ని మీ శిరస్సుపై వేసుకొని మిగిలినవి మీ పిల్లల శిరస్సుపై వేసి దీవించవలెను.– కథ సమాప్తం –పునఃపూజ ఛత్రమాచ్ఛాదయామి‘ చామరేణ వీచయామి‘ నృత్యం దర్శయామి‘ గీతం శ్రావయామి‘ ఆందోళికా నారోహయామి‘ గజానారోహయామి‘ అశ్వానారోహ యామి‘ సమస్త రాజోపచార, భక్త్యోపచార, శక్త్యోపచార పూజాన్ సమర్పయామి‘‘ (స్వామిపై పుష్పాక్షతలు వేయాలి)విఘ్నేశ్వరుని మంగళహారతులుశ్రీ శంభుతనయునకు సిద్ధిగణనాథునకు వాసిగల దేవతా వంద్యునకును ఆ సరసవిద్యలకు ఆదిగురువైనట్టి భూసురోత్తమ లోకపూజ్యునకును జయ మంగళం నిత్య శుభమంగళం!నేరేడు మారేడు నెలవంక మామిడి దూర్వార చెంగల్వ ఉత్తరేణి వేరువేరుగా దెచ్చి వేడ్కతో పూజింతు పర్వమున దేవ గణపతికి నెపుడు ‘‘జయ‘‘సురుచిరముగ భాద్రపద శుద్ధచవితి యందు పొసగ సజ్జనులచే పూజగొల్తు శశి చూడరాదన్న జేకొంటినొక వ్రతము పర్వమున దేవగణపతికి నిçపుడు ‘‘ జయ‘‘ పానకము వడపప్పు పనస మామిడి పండ్లు దానిమ్మ ఖర్జూర ద్రాక్షపండ్లు తేనెతో మాగిన తియ్యమామిడిపండ్లు మాకు బుద్ధినిచ్చు గణపతికినిపుడు ‘‘ జయ‘‘ ఓ బొజ్జ గణపయ్య నీ బంటు నేనయ్య ఉండ్రాళ్ల మీదికి దండుపంపు కమ్మనీ నెయ్యియు కడుముద్దపప్పును బొజ్జనిండుగ దినుచును పొరలుచును ‘‘ జయ ‘‘ వెండి పళ్లెములోన వేవేల ముత్యాలు కొండలుగ నీలములు కలయబోసి మెండుగను హారములు మెడ నిండ వేసుకొని దండిగా నీకిత్తు ధవళారతి ‘‘ జయ ‘‘పువ్వులను నినుగొల్తు పుష్పాల నినుగొల్తు గంధాల నినుగొల్తు కస్తూరినీ ఎప్పుడూ నినుగొల్తు ఏకచిత్తమ్మున పర్వమున దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ ఏకదంతంబున ఎల్లగజవదనంబు బాగైన తొండంబు వలపు కడుపు జోకయిన మూషికము పరకనెక్కాడుచు భవ్యుడగు దేవ గణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ మంగళము మంగళము మార్తాండ తేజునకు మంగళము సర్వజ్ఞ వందితునకు మంగళము ముల్లోక మహిత సంచారునకు మంగళము దేవ గణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ సిద్ధి విఘ్నేశ్వర ప్రసిద్ధిగా పూజింతు ఒనరంగ నిరువది యొక్క పత్రి దానిమ్మ మరువమ్ము దర్భవిష్ణుక్రాంత యుమ్మెత్త దూర్వార యుత్తరేణి ‘‘ జయ ‘‘కలువలు మారేడు గన్నేరు జిల్లేడు దేవకాంచన రేగు దేవదారు జాజి బలురక్కసి జమ్మి దానిమ్మపువ్వు గరిక మాచీపత్రి మంచి మొలక ‘‘ జయ ‘‘అగరు గంధాక్షత ధూప దీప నైవేద్య తాంబూల పుష్పోపహారములును భాద్రపద శుద్ధ చవితిని కుడుములు నానుబాలు ఉండ్రాళ్లు పప్పు ‘‘ జయ ‘‘పాయసము జున్ను తేనెయు భక్తిమీర కోరి పూజింతు నిన్నెపుడు కోర్కెలలర ‘‘ జయ ‘‘బంగారు చెంబుతో గంగోదకము దెచ్చి సంగతిగ శిశువునకు జలకమార్చి మల్లెపువ్వుల దెచ్చి మురహరిని పూజింతు రంగైన నా ప్రాణలింగమునకు ‘‘ జయ ‘‘పట్టు చీరలు మంచి పాడిపంటలు గల్గి ఘనముగా కనకములు కరులు హరులు యిష్ట సంపదలిచ్చి యేలిన స్వామికి పట్టభద్రుని దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘ముక్కంటి తనయుడని ముదముతో నేనును చక్కనైన వస్తుసమితి గూర్చి నిక్కముగ మనమును నీయందె నేనిల్పి ఎక్కుడగు పూజలాలింప జేతు ‘‘ జయ ‘‘మల్లెలా మొల్లలా మంచి సంపెంగలా చల్లనైనా గంధసారము లను ఉల్లమలరగ మంచి ఉత్తమపు పూజలు కొల్లలుగ నేజేతు కోరి విఘ్నేశ ‘‘ జయ ‘‘దేవాదిదేవునకు దేవతారాధ్యునకు దేవేంద్రవంద్యునకు దేవునకును దేవతలు మిముగొల్చి తెలిసి పూజింతురు. భవ్యుడగు దేవగణపతికి నిపుడు ‘‘ జయ ‘‘చెంగల్వ చేమంతి చెలరేగి గన్నేరు తామరలు తంగేడు తరచుగాను పుష్పజాతులు తెచ్చి పూజింతు నేనిపుడు బహుబుద్ధి గణపతికి బాగుగాను ‘‘ జయ ‘‘మారేడు మామిడి మాదీఫలంబులు ఖర్జూర పనసలును కదళికములు నేరేడు నెంవంది టెంకాయ తేనెయు చాలగా నిచ్చెదరు చనువుతోడ ‘‘ జయ ‘‘ఓ బొజ్జగణపతి ఓర్పుతో రక్షించి కాచి నన్నేలు మీ కరుణతోను మాపాలగలవని మహిమీద నెల్లపుడు కొనియాడుచుందును కోర్కెదీర జయమంగళం నిత్య శుభమంగళం! ‘‘ జయ ‘‘వాయనదానముశ్లో‘‘ గణేశః ప్రతిగృహ్ణాతు గణేశో వైదదాతి చ గణేశః తారకోభాభ్యాం గణేశాయ నమోనమః (ఈ శ్లోకము వాయనమిచ్చువారు చెప్పవలెను) మంత్రము – దేవస్యత్యాసవితుః ప్రసవేశ్వినోర్బాహుభ్యాం పూషోహస్తాభ్యామా దదా!(ఈ మంత్రము వాయనము పుచ్చుకొనువారు చెప్పవలెను)ఉద్వాసన మంత్రము : (ఈ క్రింది మంత్రంతో గణపతి ప్రతిమ ఈశాన్యదిశగా మూడుసార్లు కదపవలెను) యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః‘ తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్‘‘ తేహనాకం మహిమానస్యచంతే‘ యత్రపూర్వే సాధ్యాస్సంతి దేవాః‘‘ శ్రీ సిద్ధిబుద్ధి సమేత సిద్ధి వినాయక స్వామిన్ యథాస్థాన ముద్వాసయామి‘‘ పూజా విధానం సంపూర్ణమ్.(వ్రతకల్ప పూజా విధానం సమాప్తం)ఇదీ చదవండి: శ్రీనాథ విరచిత వినాయక దండకం -
విఘ్నాలను తొలగించి.. విజయానికి మార్గం చూపే గణనాథుడు
మొట్టమొదటి పూజలందుకోవలసిన దైవం.. వినాయకుడేవిఘ్నాలను తొలగించి.. విజయానికి మార్గం చూపే గణనాథుడుఆది దంపతులకు మానసపుత్రుడు.. ఓంకార స్వరూపుడు...జ్ఞానానికి, వివేకానికి ప్రతీక.. విఘ్నాలను తొలగించే విఘ్నేశ్వరుడు..కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించే సిద్ధివినాయకుడు..భక్తుల కోరికలను ఆలకించే మన గణపయ్య!ఏ శుభకార్యం ప్రారంభించినా ముందుగా గణపతిని పూజించడం మన సంప్రదాయం. తలపెట్టిన కార్యం నిర్విఘ్నంగా, విజయవంతంగా సాగాలంటే విఘ్ననాయకుడైన శ్రీగణేశుని అనుగ్రహం కావాల్సిందే. అందుకే దైవారాధనలో, పూజా కార్యక్రమాల్లో, సర్వశుభకార్యాల ప్రారంభంలో తొలి పూజలందుకునే దైవం వినాయకుడే.విఘ్నేశ్వరుని ఆరాధన కేవలం విఘ్నాలను తొలగించమని కోరడం మాత్రమే కాదు. మనలోని అజ్ఞానం, అహంకారం, అసహనం, తొందరపాటు వంటి అంతర్గత విఘ్నాలను తొలగించి, మంచి ఆలోచన, వివేకం, ఏకాగ్రత, ధైర్యాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించడం కూడా.పసుపు గణపతి – పవిత్రతకు ప్రతీకపార్వతీమాత చేతుల మీదుగా పసుపు ముద్దతో అవతరించి, మన ఇళ్లలో ‘‘పసుపు గణపతి’’గా తొలి పూజలందుకుంటున్న గణపతి స్వామి విఘ్ననివారకుడే కాక, విద్య, బుద్ధి, జ్ఞానాలను ప్రసాదించే జ్ఞానప్రదాతగా కూడా ఆరాధించబడుతున్నాడు.అందుకే, ‘కోరిన విద్యలకెల్ల నొజ్జయై యుండెడి పార్వతీ తనయ... ఓయి గణాధిప నీకు మ్రొక్కెదన్!’ అంటూ మనం గణేశ్వరుణ్ణి ప్రార్థిస్తాం.వినాయక చవితి – భక్తి, ఆనందాల పర్వదినంభాద్రపద శుద్ధ చవితి అనగానే ప్రతి ఇంటా వినాయక చవితి పండుగ సందడి కనిపిస్తుంది. పిల్లల నుంచి పెద్దల వరకు అందరూ భక్తిశ్రద్ధలతో వినాయకుడిని పూజించడం ఒక ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిగా నిలుస్తుంది. పండుగల ద్వారా మనం కేవలం ఆచారాలను మాత్రమే కాదు.. మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, కుటుంబ విలువలను కూడా తరువాత తరాలకు అందిస్తాం. అందుకే పిల్లలను పూజలో భాగస్వాములను చేసి, గణపతి తత్వాన్ని వారికి పరిచయం చేయడం, వినాయకుని కథ చదివించడం లేదా చదివి వినిపించడం ఎంతో ముఖ్యం.వినాయక వ్రతం – మనలోని మంచి గుణాలకు నాంది సకల విఘ్నాలకు అధిపతియైన విఘ్నేశ్వరుడిని భాద్రపద శుద్ధ చవితి పర్వదినాన కుటుంబసమేతంగా భక్తిశ్రద్ధలతో కొలుస్తాం. తలపెట్టిన కార్యక్రమాలు ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా ఏడాది పొడవునా విజయవంతంగా సాగాలని, కుటుంబంలో సుఖశాంతులు వెల్లివిరియాలని స్వామిని ప్రార్థిస్తాం.అయితే భక్తితో కొలుస్తూ మనం కోరేది కేవలం కోరికల నెరవేర్పు మాత్రమే కాదు, మంచి ఆలోచన ఇవ్వమని.. వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకునే శక్తి ఇవ్వమని.. ఎదురయ్యే విఘ్నాలను ధైర్యంగా అధిగమించే శక్తి ఇవ్వమని.. కుటుంబంలో సుఖశాంతులు కలిగించమని.. సమాజంలో ఐకమత్యం, సౌభ్రాతృత్వం వెల్లివిరియాలని.. మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించాలి.ఇదే వినాయకవ్రతంలో అంతర్లీనంగా ఉన్న పరమార్థం.విఘ్నాలను తొలగించే విఘ్నేశ్వరుడు.. బుద్ధిని ప్రసాదించే బుద్ధిప్రదాత..విజయాన్ని అందించే సిద్ధివినాయకుడు.. మంగళాలను చేకూర్చే మంగళమూర్తి..శ్రీ గణనాథుని కృపాకటాక్షాలు ప్రతి ఇంటిపై ఉండాలని, ప్రతి కుటుంబంలో ఆరోగ్యం, ఆనందం, ఐశ్వర్యం, సుఖశాంతులు వెల్లివిరియాలని ఆకాంక్షిస్తూ... శ్రీ గణేశాయ నమః! శ్రీ సిద్ధివినాయకాయ నమః! శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమఃఇదీ చదవండి: వినాయక పూజకు సన్నద్ధత -
వినాయక పూజకు సన్నద్ధత
వినాయక చవితి వచ్చిందంటే ప్రతి ఇంటికీ భక్తిశ్రద్ధలతో నిండే పర్వదినం. పూజకు ముందుగా ఇంటిని శుభ్రపరుచుకోవడం, పూజా వేదికను సిద్ధం చేసుకోవడం, పూజకు అవసరమైన ద్రవ్యాలు, పత్రి, పుష్పాలు, నైవేద్యాలు సమకూర్చుకోవడం మన సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన భాగం. పండుగ రోజున ఉదయాన్నే నిద్రలేచి స్నానమాచరించి, పరిశుభ్రమైన వస్త్రాన్ని ధరించి పూజకు సిద్ధమవుతాం. ఇంటి ప్రధాన గుమ్మాన్ని మామిడి తోరణాలతో, పుష్పాలతో అలంకరించి, పూజా మండపాన్ని కూడా అందంగా తీర్చిదిద్దుతాం. మండపం పైభాగంలో పాలవెల్లి ద్రాక్షలు చేసి మండపం లోపల స్వస్తిక్, పద్మం వంటి శుభచిహ్నాలను లిఖించి, హరిద్రా గణపతి (పసుపు గణపతి), మట్టి వినాయక ప్రతిమలను భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రతిష్ఠించి, దీపారాధనతో స్వామివారిని ఆహ్వానిస్తాం. పూజ ప్రారంభానికి ముందే అవసరమైన పూజాద్రవ్యాలు, పత్రి, పుష్పాలు, నైవేద్య సామగ్రితో పాటు పిండివంటలు, ప్రసాదాలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవడం వల్ల పూజను ప్రశాంతంగా, ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా సంపూర్ణంగా నిర్వహించుకోవచ్చు. పూజకు చేసే సన్నద్ధత శరీరానికే కాదు.. మనసుకూ.... పరిశుభ్రమైన ఇంటితో పాటు పవిత్రమైన మనసుతో గణనాథుని ఆరాధించినప్పుడే పూజ పరిపూర్ణమవుతుంది. భక్తిశ్రద్ధలతో గణనాథుని కొలిచి, ఆయన అనుగ్రహంతో ప్రతి కార్యక్రమాన్ని నిర్విఘ్నంగా ప్రారంభిద్దాం..ఇదీ చదవండి: విఘ్నాలను తొలగించి.. విజయానికి మార్గం చూపే గణనాథుడు


