Saudi Arabia

రియాద్: సౌదీ అరామ్‌కో(ప్రభుత్వరంగ పెట్రోలియం సంస్థ)కు చెందిన షైబా (Shaybah) చమురు కేంద్రంపై జరిగిన డ్రోన్ దాడిలో ఇద్దరు మృతి చెందగా, మరో ఇద్దరు గాయపడ్డారు. మృతుల్లో ఒకరు ఫిలిప్పీన్స్, నేపాల్ దేశస్థులుగా గుర్తించారు. గాయపడిన వారిలో ఒక భారతీయుడు, ఒక పాకిస్థానీ పౌరుడు ఉన్నారు. యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు ఈ దాడికి పాల్పడి ఉంటారని అధికారులు భావిస్తున్నారు.బుధవారం ఉదయం చమురు కేంద్రాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని వచ్చిన డ్రోన్‌ను సౌదీ సైన్యం గగనతలంలోనే అడ్డుకుని కూల్చివేసింది. అయితే, డ్రోన్‌ను అడ్డుకున్న తర్వాత రాలిన శకలాలు చమురు క్షేత్రం వెలుపల పనిచేస్తున్న ఒక వాహనంపై పడటంతో మంటలు చెలరేగి ఇద్దరు దుర్మరణం పాలయ్యారు. శకలాలు పడటం వల్ల భారతీయుడు, పాకిస్థానీ పౌరునికి గాయాలయ్యాయి. అయితే, ఈ దాడి వల్ల చమురు కేంద్రం రోజువారీ ఉత్పత్తి, కార్యకలాపాలకు ఎలాంటి నష్టం లేదా అంతరాయం కలగలేదని అధికారులు తెలిపారు. ఈ ఘటనపై సౌదీ అరేబియా ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ, సంబంధిత అధికారులు వెంటనే రంగంలోకి దిగి తగిన చర్యలు చేపట్టారని తెలిపింది. మృతుల కుటుంబాలకు ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేస్తూ, గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ఆకాంక్షించింది.దమ్మామ్ విమానాశ్రయంపై దాడి: ఒకరు మృతిచమురు కేంద్రాలు, విమానాశ్రయాలు వంటి సౌదీ కీలక మౌలిక వసతులను లక్ష్యంగా చేసుకుని హౌతీలు దాడులు కొనసాగిస్తున్నారు. బుధవారం దమ్మామ్‌లోని కింగ్ ఫహద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై కూడా దాడి జరిగింది. ఈ ఘటనలో ఒకరు మరణించగా, మరో ఎనిమిది మంది గాయపడ్డారు. క్షతగాత్రులకు అవసరమైన వైద్య చికిత్స అందిస్తున్నామని, ఆస్తి నష్టాన్ని అంచనా వేస్తున్నామని సౌదీ పౌర విమానయాన జనరల్ అథారిటీ వెల్లడించింది.సిబ్బందిని వెనక్కి పిలిపించిన అమెరికాసౌదీలో భద్రతా పరిస్థితులు క్షీణిస్తుండటంతో, అమెరికా ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. సౌదీలోని తమ రాయబార కార్యాలయానికి చెందిన అత్యవసరం కాని సిబ్బంది, వారి కుటుంబ సభ్యులు వెంటనే దేశం విడిచి వెళ్లిపోవాలని ఆదేశించింది. అమెరికా విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి టామీ పిగాట్ మాట్లాడుతూ, తమ సిబ్బంది, వారి కుటుంబాల రక్షణే వాషింగ్టన్‌కు అత్యంత ప్రాధాన్యత అని స్పష్టం చేశారు. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీలు విమానాశ్రయాలు, ఇతర కీలక ప్రాంతాలపై దాడులకు పాల్పడుతూ పౌరుల ప్రాణాలకు ముప్పు కలిగిస్తున్నారని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా ప్రాంతీయ మిత్రదేశాల మద్దతు కోసం ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేసింది. ఇదీ చదవండి: పాక్‌లోనే దావూద్.. ఐరాస నివేదికపై భారత్ ఆగ్రహం

వాషింగ్టన్: సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల దాడుల నేపథ్యంలో అమెరికా మిడిల్‌ ఈస్ట్‌లోని తమ దేశపౌరులకు కీలక హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. సౌదీ, యూఏఈ, ఖతార్, ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్‌, సహా 12 దేశాల్లోని అమెరికన్లు అప్రమత్తంగా ఉండాలని తెలిపింది. యుద్ధ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఏక్షణాన్నైనా విమానాలు రద్దయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.ఆయా దేశాల గగనతలాలను అకస్మాత్తుగా మూసివేయడం, విమాన సర్వీసులు పెద్ద ఎత్తున రద్దు కావడం లేదా ప్రయాణ మార్గాలను మళ్లించడం వంటి తీవ్ర అంతరాయాలు చోటు చేసుకునే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. ఈ నేపథ్యంలో భద్రతా ముప్పు కారణంగా ఇరాన్, ఇరాక్, లెబనాన్, యెమెన్ వంటి తీవ్ర ఉద్రిక్తత ప్రాంతాలకు అస్సలు ప్రయాణించవద్దని సూచించింది. అంతే కాకుండా ప్రస్తుతం అక్కడ నివసిస్తున్న తమ పౌరులను అందుబాటులో ఉన్న వాణిజ్య రవాణా మార్గాల ద్వారా తక్షణమే ఆయా దేశాలను విడిచి వెళ్లాలని, ప్రయాణాలకు ముందే విమాన సంస్థల ద్వారా ఫ్లైట్ స్టేటస్‌ను ఖచ్చితంగా సరిచూసుకోవాలని ఆదేశించింది. అయితే హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు దాడుల నేపథ్యంలో భారత్‌ సైతం అక్కడి భారతీయులకు కీలక సూచన చేసింది. "సౌదీ అత్యవసర హెచ్చరికల వ్యవస్థ (నేషనల్ ఎర్లీ వార్నింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్) నుంచి సమాచారం రాగానే ప్రజలు భయాందోళన చెందకుండా వెంటనే సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లాలని ప్రమాదం ముగిసే వరకు ఇళ్లలోనే ఉండాలని, కిటికీలు, బాల్కనీలు, టెర్రస్‌లకు దూరంగా లోపలి గదుల్లో తలదాచుకోవాలి ఒకవేళ బయట ఉంటే సమీపంలోని భవనంలోకి వెళ్లాలి" అని రియాద్‌లోని భారత రాయబార కార్యాలయం సూచించింది.ఇదీ చదవండి: భారత పౌరులకు హెచ్చరిక

సౌదీ: యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ అరేబియాపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులకు పాల్పడుతుండటంతో అక్కడ భద్రతా ఆందోళనలు తీవ్రమయ్యాయి. అక్టోబర్ 10న రియాద్‌లోని కింగ్ ఖాలిద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై జరిగిన దాడిలో ఒక భారతీయుడు మరణించడంతో పాటు పలువురు గాయపడ్డారు. ఈ నేపథ్యంలో స్థానిక అధికార యంత్రాంగం జారీ చేసిన అత్యవసర మార్గదర్శకాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని రియాద్‌లోని భారత రాయబార కార్యాలయం అక్కడి భారతీయులను కోరింది.సౌదీ అత్యవసర హెచ్చరికల వ్యవస్థ (నేషనల్ ఎర్లీ వార్నింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్) నుంచి సమాచారం రాగానే ప్రజలు భయాందోళన చెందకుండా వెంటనే సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లాలని సూచించారు. ప్రమాదం ముగిసే వరకు ఇళ్లలోనే ఉండాలని, కిటికీలు, బాల్కనీలు, టెర్రస్‌లకు దూరంగా లోపలి గదుల్లో తలదాచుకోవాలని స్పష్టం చేశారు. ఒకవేళ బయట ఉంటే సమీపంలోని భవనంలోకి వెళ్లాలని, వాహనాలు నడుపుతుంటే ఫ్లైఓవర్లు, ఎత్తైన కట్టడాలకు దూరంగా సురక్షితంగా ఆపాలని సూచించారు.అలాగే భద్రతా ఘటనలకు సంబంధించిన ఫోటోలు, వీడియోలు తీయడం లేదా ప్రచారం చేయడం పూర్తిగా నిషేధమని హెచ్చరించారు. అక్కడి ప్రజల రక్షణ కోసం సౌదీ అధికారులు అత్యవసర హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లను అందుబాటులో ఉంచారు. ఏదైనా ప్రమాదం లేదా ముప్పు ఎదురైతే మక్కా, మదీనా, రియాద్, తూర్పు ప్రావిన్స్ ప్రాంతాల వారు 911 నంబర్‌కు, ఇతర ప్రాంతాల్లోని వారు 998 నంబర్‌కు కాల్ చేసి సహాయం పొందవచ్చని తెలిపారు. అధికారిక మార్గాల ద్వారా వచ్చే సమాచారాన్ని మాత్రమే విశ్వసించాలని, పుకార్లను నమ్మవద్దని రాయబార కార్యాలయం భారత పౌరులకు స్పష్టం చేసింది. ఇదీ చదవండి: ట్రంప్‌ ‘గోల్ఫ్‌’ పంచాయితీ.. అధ్యక్షునికి షాకిచ్చిన హైకోర్టు!

న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల కారణంగా సౌదీ అరేబియాకు విమాన సర్వీసుల రద్దును అక్టోబర్‌ 24వ తేదీ వరకు పొడిగిస్తున్నట్లు ఎయిర్‌ ఇండియా, ఎయిర్‌ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ శనివారం ప్రకటించాయి. అంతకుముందు, ఇండిగో, అకాశా ఎయిర్‌ సంస్థలు కూడా సౌదీ అరేబియా నగరాలకు తమ సర్వీసులను రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించాయి. ప్రస్తుత పరిస్థితి దృష్ట్యా ఎయిర్‌ ఇండియా, ఎయిర్‌ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ జెడ్డా, రియాద్‌ మరియు దమ్మామ్‌లకు రానుపోను విమాన సర్వీసులను 24 అక్టోబర్‌ వరకు తాత్కాలికంగా నిలిపి వేశాయని ఎయిర్‌ ఇండియా ఒక పోస్ట్‌లో పేర్కొంది. తాజా పరిస్థితిని నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తున్నా మని తెలిపింది.

ఫ్లై దుబాయ్ విమానంలో జరిగిన ప్రమాదకర ఘటన నుంచి తృటిలో ప్రాణాలతో బయటపడిన భారతీయ పైలట్ స్మిట్‌ మచ్ఛార్ తన అనుభవాలను వెల్లడించారు. విమానాన్ని కూల్చేందుకు ప్రయత్నించాడనే ఆరోపణలున్న ఒమన్‌కు చెందిన కో-పైలట్ హమ్మామ్ అల్-హమ్మామీ తనపై గొడ్డలితో దాడి చేసినట్లు తెలిపారు.సెప్టెంబర్ 30న దుబాయ్ నుంచి టెల్ అవీవ్ వెళ్తున్న ఎఫ్‌జెడ్1073 విమానంలో ఈ ఘటన జరిగింది. దాడిలో తీవ్రంగా గాయపడిన స్మిట్‌ స్పృహ కోల్పోయి కిందపడిపోయారు. ఆ సమయంలో మరో పైలట్ విమాన నియంత్రణ చేపట్టి పెను ప్రమాదాన్ని నివారించారు.“ఆ రోజు విమానాన్ని కాపాడిన నా సహచరుడి ధైర్యాన్ని చనిపోయే వరకు గుర్తుంచుకుంటా” అని స్మిట్‌ పేర్కొన్నారు. ప్రయాణికులు కూడా కాక్‌పిట్‌లోకి ప్రవేశించి నిందితుడిని అదుపులోకి తీసుకోవడంలో సహకరించారు.విమానంలో ఉన్న 174 మంది ప్రయాణికులు సురక్షితంగా ఉండగా, విమానం సౌదీ అరేబియాలోని తబుక్‌లో ల్యాండ్ అయింది. ప్రస్తుతం అబుదాబిలో చికిత్స పొందుతున్న స్మిట్‌ కోలుకుంటున్నారు.సీఎన్‌ఎన్-న్యూస్18తో తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. గొడ్డలి దెబ్బతో స్మిట్‌ మచ్చార్ పుర్రెకు పగులు ఏర్పడింది. ఆ దెబ్బ ఆయన కంటి నరాలపై ప్రభావం చూపడంతో చూపు దెబ్బతిన్నట్లు సమాచారం. ఇటీవల ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహుతో జరిగిన సంభాషణలో స్మిట్‌ మచ్చార్ ఈ ఘటనను వివరించారు. “నేను అతడిని ఆపేందుకు ప్రయత్నించాను. కానీ మొదట పడిన దెబ్బల కారణంగా నా చూపు దాదాపు పూర్తిగా పోయింది. అంతా పూర్తిగా మసకగా కనిపించింది” అని ఆయన చెప్పారు.ఇదీ చదవండి: మేము ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్తున్నాము

న్యూఢిల్లీ: సౌదీ అరేబియాలోని తన పౌరులకోసం భారత్‌ కొత్త అడ్వైజరీని జారీ చేసింది. వైమానిక దాడుల సమయంలో ఇళ్లలోనే ఉండాలని, స్థానిక అధికారుల సూచనలను పాటించాలని, జరుగుతున్న సంఘటనలకు సంబంధించిన వీడియోలు లేదా వార్తలను ప్రచారం చేయకుండా ఉండాలని సూచించింది. పౌర మౌలిక సదుపాయాలపై హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల డ్రోన్, క్షిపణి దాడులతో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన నేపథ్యంలో ఈ హెచ్చరిక జారీ చేసింది. కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై అక్టోబర్‌ 10న జరిగిన దాడిలో ఒక భారత జాతీయుడు మరణించగా, 11 మంది భారతీయులతో సహా పలువురు గాయపడ్డారు. గాయపడిన భారతీయుల్లో ఇద్దరు ఐసీయూలో, మరొకరు హై డిపెండెన్సీ యూనిట్, మరో నలుగురు జనరల్‌ వార్డులో చికిత్స పొందుతున్నారని, ఒకరు ఆçస్పత్రి నుంచి డిశ్చార్జ్‌ అయ్యారని తెలిపింది. అత్యవసరమైతేనే ప్రయాణం.. కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో విమాన కార్యకలాపాలు నిలిచిపోయాయి. దమ్మామ్, జెడా, మదీనా నుంచి విమానాలు అంతరాయాలతో నడుస్తున్నాయి. భారతీయ విమానయాన సంస్థలైన ఎయిర్‌ ఇండియా, ఎయిర్‌ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్, అకాసా ఎయిర్, ఇండిగో నేటి వరకు సౌదీ అరేబియాకు, సౌదీ అరేబియా నుంచి విమాన సర్వీసులను నిలిపివేశాయి. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సౌదీ అరేబియాను విడిచి వెళ్లాల్సిన భారత పౌరులు, పొరుగున ఉన్న గల్ఫ్‌ దేశాలైన ఖతార్, బహ్రెయిన్లోని విమానాశ్రయాల నుంచి ప్రయాణించవచ్చని, అయితే, వారు ఆయా దేశాల స్థానిక నిబంధనల ప్రకారం వీసాలు పొందాలని సూచించింది. విమానాలు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల గడువు ముగిసినా దేశంలోనే ఉండిపోవాల్సి వచ్చిన భారతీయులకు సౌదీ అధికారులు జరిమానాలు విధించబోరని తెలిపింది. అయితే, వీసాల గడువు ముగిసిన వారు విమానాలు అందుబాటులోకి రాగానే రాజ్యాన్ని విడిచి వెళ్లాలని సూచించింది. కంట్రోల్‌ రూమ్‌ ఏర్పాటు.. సౌదీ అరేబియాలోని భారతీయులకు సహా యం చేయడానికి రాయబార కార్యాలయం 24 గంటల కంట్రోల్‌ రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేసి ంది. సౌదీ అరేబియా లోపల నుంచి కాల్స్‌ చేయడానికి +966–11–488469 లేదా టోల్‌–ఫ్రీ నంబర్‌ 8002471234 ద్వారా సంప్రదించవచ్చు. భారతీయులు +966– 536216082 వాట్సాప్‌ నంబర్‌ ద్వారా రాయబార కార్యాలయాన్ని సంప్రదించవచ్చు.

సియోల్‌: మధ్య ఆసియాలో సంఘర్షణల నేపథ్యంలో వచ్చే ఏడాది ఆరంభంలో జరగనున్న ఆసియా కప్‌ ఫుట్‌బాల్‌ టోర్నమెంట్‌నిర్వహణపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. 2027 జనవరి 7 నుంచి ఫిబ్రవరి 5 వరకు సౌదీ అరేబియా వేదికగా ఈ టోర్నమెంట్‌ జరగాల్సి ఉంది. సౌదీలో ఈ టోర్నమెంట్‌ నిర్వహిస్తే ఆటగాళ్లు, అభిమానుల భద్రతపై పెరుగుతున్న ఆందోళనలపై ఆసియా కప్‌ నిర్వాహకులు స్పందించారు. ఆసియా ఫుట్‌బాల్‌ ప్రతినిధులతో సమన్వయంతో ముందుకు సాగుతున్నట్లు టోర్నమెంట్‌ నిర్వాహక కమిటీ తెలిపింది. ‘టోర్నమెంట్‌ కోసం ఏర్పాట్లు చరుగ్గా జరుగుతున్నాయి. వేదికలు, సౌకర్యాలు, సహాయక సేవలు ఇలా అన్నీ రంగాల్లో మందుగా అనుకున్నట్లే పురోగమిస్తున్నాం. ఫుట్‌బాల్‌ ద్వారా ఖండాన్ని ఏకం చేస్తూ... ఆసియా నలుమూలల నుంచి వచ్చే జట్లు, అభిమానులు, మీడియాకు ప్రపంచ స్థాయి టోర్నమెంట్‌ అనుభవాన్ని అందించడంపైనే మా దృష్టి కేంద్రీకృతమై ఉంది. పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షిస్తున్నాం. ఆసియా ఫుట్‌బాల్‌ సమాఖ్యతో నిరంతరం చర్చలు జరుపుతున్నాం’ అని పేర్కొంది. కాగా గత కొన్ని రోజులుగా సౌదీ అరేబియాపై యెమెన్‌కు చెందిన హూతీ తిరుగుబాటుదారులు వరుస దాడులు నిర్వహిస్తున్న నేపథ్యంలో హింస చెలరేగుతోంది. ఇలాంటి ఘటనల్లో ఇప్పటి వరకు దాదాపు 20 మంది మృత్యువాత పడ్డారు. దీంతో టోర్నమెంట్‌లో పాల్గొనేందుకు జట్లు ఆందోళన చెందుతున్నాయి. మరోవైపు సౌదీలోని పరిస్థితులపై దక్షిణ కొరియా ప్లేయర్ల సంఘం తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ‘ఆటగాళ్ల భద్రత మాకు అత్యంత ముఖ్యం. ప్లేయర్లు, అభిమానుల ప్రాణాల కంటే ఏ టోర్నమెంట్‌ గొప్పది కాదు’ అని పేర్కొంది. ఆసియా ఫుట్‌బాల్‌ కాన్ఫెడరేషన్‌ అధ్యక్షుడు షేక్‌ సల్మాన్‌ బిన్‌ ఇబ్రహీం మాట్లాడుతూ... నవంబర్‌ వరకు వేచి చూస్తామన్నారు. అప్పటిలోగా పరిస్థితుల్లో మార్పుల్లో రావొచ్చని ఆశాభావం వ్యక్తంచేశారు.

పొరుగు దేశంతో స్నేహం.. మరో దేశంతో వ్యూహాత్మక సంబంధం.. ఆర్థిక అవసరాలు.. స్వదేశంలో రాజకీయ ఒత్తిళ్లు. ఈ నాలుగు అంశాల మధ్య పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ విధానం చిక్కుముడిగా మారిందా?. ‘రెండు పడవల మీద కాళ్లు పెడితే ప్రయాణం సాఫీగా సాగదు’ అన్న చందంగా సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్‌లతో సంబంధాల విషయంలో ఇస్లామాబాద్‌ ఇరకాటంలో పడిందా? సౌదీ అరేబియాపై యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడుల నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్‌ వైఖరిపై చర్చ మొదలైంది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, తుర్కియే కలిసి మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే.. మిగతా దేశాల భద్రతకు కూడా ముప్పుగా పరిగణించాలి. అయితే, సౌదీపై దాడులు కొనసాగుతున్నప్పటికీ పాకిస్థాన్‌ ప్రత్యక్ష సైనిక ప్రతిస్పందనపై స్పష్టత ఇవ్వకపోవడం ఆసక్తికరంగా మారింది. ‘మాటలు కోటలు దాటుతాయి.. చేతలు గడప దాటవు’ అన్నట్లుగా పాక్‌ వైఖరి ఉందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.కాగా, 2026 ఆగస్టు 7న మక్కాలో సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, తుర్కియే మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఏదైనా సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే అది మిగతా సభ్య దేశాలపై జరిగిన దాడిగానూ పరిగణించేలా ఈ ఒప్పందాన్ని రూపొందించారు. అయితే, దీనికి సంబంధించిన కార్యాచరణ, సైనిక సహకారం ఎలా ఉండాలన్నది పరిస్థితులు, కూటమి నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.మరోవైపు, సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల దాడులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్‌ ప్రభుత్వం వాటిని ఖండించింది. సౌదీ సార్వభౌమత్వం, భద్రతకు మద్దతుగా నిలుస్తామని ప్రకటించింది. కానీ ప్రత్యక్షంగా ఎలాంటి సైనిక చర్య చేపడుతుందన్న విషయంలో మాత్రం ఆచితూచి వ్యవహరిస్తోంది. సెప్టెంబర్‌లోనూ ఒప్పందం కింద తక్షణ సైనిక ప్రతిస్పందనపై చర్చ జరగలేదని పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ శాఖ వెల్లడించింది. దీంతో ‘అడకత్తెరలో పోకచెక్క’ అన్నట్లుగా సౌదీకి ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకోవాలా? లేక మరోవైపు సంబంధాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని వెనకడుగు వేయాలా? అన్న సందిగ్ధంలో పాక్‌ ఉందనే చర్చ జరుగుతోంది.సౌదీ సాయం.. పాకిస్థాన్‌కు సవాల్‌!ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న పాకిస్థాన్‌కు సౌదీ అరేబియా కీలక భాగస్వామి. ఆర్థిక సహాయం, పెట్టుబడులు, ఇంధన రంగ సహకారం వంటి అంశాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య దీర్ఘకాల సంబంధాలున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ భద్రతకు మద్దతు ఇవ్వాల్సిన దౌత్యపరమైన అవసరం పాకిస్థాన్‌పై ఉంది. ‘ఉప్పు తిన్నవాడు నీళ్లు తాగక తప్పదు’ అన్నట్లుగా తనకు ఆర్థికంగా అండగా నిలిచిన సౌదీకి మద్దతు ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత పాక్‌పై ఉందనే వాదన వినిపిస్తోంది.అదే సమయంలో సౌదీకి మద్దతుగా యెమెన్‌ యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొంటే.. ఇరాన్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. హౌతీలకు ఇరాన్‌ మద్దతు ఇస్తోందన్నది అంతర్జాతీయంగా విస్తృతంగా నమోదైన అంశం. ఇరాన్‌తో దౌత్య సంబంధాలను కొనసాగించాల్సిన అవసరం కూడా పాకిస్థాన్‌కు ఉంది. దీంతో సౌదీకి ఇచ్చిన రక్షణ హామీని అమలు చేయడం, మరోవైపు ప్రాంతీయ యుద్ధంలోకి పూర్తిగా దిగకుండా ఉండటం మధ్య ఇస్లామాబాద్‌ సమతుల్యం పాటించాల్సి వస్తోంది. ‘అటు చూస్తే నుయ్యి.. ఇటు చూస్తే గొయ్యి’ అన్న పరిస్థితి పాక్‌ ముందున్న సవాళ్లను ప్రతిబింబిస్తోంది.స్వదేశంలో షియా వర్గాల నిరసనల భయమా?పాకిస్థాన్‌ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే మరో అంశం దేశీయ రాజకీయ, మతపరమైన పరిస్థితులు. అక్కడ గణనీయమైన షియా ముస్లిం జనాభా ఉంది. సౌదీకి మద్దతుగా ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీలపై ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగితే.. దేశంలో నిరసనలు చెలరేగే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు విశ్లేషణల్లో వ్యక్తమవుతున్నాయి.గతంలోనూ యెమెన్‌ యుద్ధంలో పాల్గొనాలన్న సౌదీ అభ్యర్థనపై పాకిస్థాన్‌ పార్లమెంటు తటస్థ వైఖరిని సమర్థించింది. అందువల్ల ఈసారి కూడా దేశీయ రాజకీయ పరిణామాలు, ప్రజాభిప్రాయం ఇస్లామాబాద్‌ నిర్ణయాలపై ప్రభావం చూపవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే, షియా వర్గాల నిరసనల భయమే పాకిస్థాన్‌ సైనిక చర్యకు వెనుకాడటానికి ప్రధాన కారణమని నిర్ధారించే అధికారిక ఆధారాలు లేవు. ‘ఇల్లు చక్కదిద్దుకోలేనివాడు.. ఊరిని ఉద్ధరించలేడు’ అన్నట్లుగా స్వదేశంలో తలెత్తే పరిణామాలను కూడా పాక్‌ పాలకులు పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి వస్తోంది.మాటల్లో మద్దతు.. చేతల్లో నిల్‌!సౌదీపై హౌతీల దాడులను పాకిస్థాన్‌ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్‌ షరీఫ్‌ ఖండించారు. సౌదీ ప్రజలు, ప్రభుత్వానికి అండగా ఉంటామని ప్రకటించారు. మక్కా రక్షణ ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉన్నామని పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ శాఖ కూడా స్పష్టం చేసింది. సౌదీలో ఇప్పటికే పాకిస్థాన్‌ సైనిక సిబ్బంది, వనరులు ఉన్నాయని అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే, హౌతీలపై దాడుల్లో పాకిస్థాన్‌ యుద్ధ విమానాలు పాల్గొంటున్నాయన్న వార్తలను ఆ దేశ ప్రభుత్వం ఖండించింది. ఇదే సమయంలో సౌదీపై దాడులు కొనసాగుతుండటంతో రక్షణ ఒప్పందం వాస్తవంగా ఎలా అమలవుతుందన్న ప్రశ్న ముందుకొస్తోంది. పాకిస్థాన్‌ ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగుతుందా? లేక రక్షణ, నిఘా, సాంకేతిక సహకారం వంటి మార్గాలకే పరిమితమవుతుందా? అన్నది స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ‘చెప్పేది శ్రీరంగ నీతులు.. చేసేది మరోటి’ అన్న విమర్శలకు తావివ్వకుండా పాక్‌ తన వైఖరిని కార్యాచరణలో చూపిస్తుందా? అన్నదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్న.మొత్తంగా.. సౌదీతో ఆర్థిక, రక్షణ బంధాలు.. ఇరాన్‌తో దౌత్య సంబంధాలు.. స్వదేశంలో రాజకీయ, మతపరమైన సమీకరణాలు.. ఈ మూడు అంశాల మధ్య పాకిస్థాన్‌ క్లిష్టమైన నిర్ణయాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ‘ఒక చేత్తో చప్పట్లు రావు’ అన్నట్లుగా రక్షణ ఒప్పందం అమలుకు సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం అవసరం. మక్కా ఒప్పందం కేవలం ప్రకటనలకే పరిమితమవుతుందా? లేక సౌదీపై దాడుల నేపథ్యంలో ఆచరణలోనూ ఉమ్మడి రక్షణ చర్యలు కనిపిస్తాయా? అనేది రానున్న పరిణామాలే తేల్చనున్నాయి.ఇదీ చదవండి: గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు.. కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్న పాకిస్తాన్, ఒమన్!

కైరో: సౌదీ అరేబియాలోని అతిపెద్ద చమురు సంస్థ ఆరాంకోకు చెందిన ధహ్రాన్‌లోని ప్రధాన కార్యాలయంపై మంగళవారం రాత్రి హౌతీ రెబెల్స్‌ దాడికి పాల్పడ్డారు. ఈ దాడిలో కార్యాలయ భవనంలోని ఉన్నతాధికారులు ఉపయోగించే పై మూడు అంతస్తులు దెబ్బతిన్నట్లు సంస్థ ప్రతినిధులు చెప్పారు. సంస్థ చీఫ్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌ కార్యాలయం కూడా ఇందులో ఉందని, ప్రాణనష్టం సంభవించలేదన్నారు. చెలరేగిన కొద్దిపాటి మంటలను అదుపు చేశాని చెప్పారు. తమ కార్యకలాపాలన్నీ యథా ప్రకారం వర్క్‌ ఫ్రం హోం విధానంలో కొనసాగుతున్నాయని తెలిపారు. రాజధాని రియాద్‌లో బుధవారం ఉదయం పలు చోట్ల పేలుళ్లు చోటుచేసుకున్నాయి. రియాద్‌పైకి, కీలక మిలటరీ స్థావరాలున్న అల్‌–ఖర్జ్‌ దిశగా దూసుకు వస్తున్న బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు, డ్రోన్లను మధ్యలోనే కూల్చివేసినట్లు సౌదీ సారథ్యంలోని సైనిక కూటమి ప్రకటించింది. ఇలా ఉండగా, సౌదీ అరేబియాతో కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం చేసుకోవాలంటూ చైనా, రష్యా తదితర దేశాలు ఇరాన్‌ ద్వారా తమను కోరాయని హౌతీ రెబెల్స్‌ ప్రకటించుకున్నారు.

సోషల్‌ మీడియాలో పెట్టిన ఓ కామెంట్‌.. ఆ యువకుడి జీవితాన్ని అతలాకుతలం చేసింది. తొలుత జైలు శిక్ష, భారీ జరిమానాకు దారితీసింది. ఆ తర్వాత శిక్ష తగ్గించాలని పిటిషన్‌ వేస్తే.. అది ఊహించని మలుపు తిరిగి మరణశిక్ష పడేలా చేసింది. దీంతో ఆ యువకుడి కుటుంబం తల్లడిల్లిపోయింది. అతన్ని కాపాడుకునేందుకు అన్ని విధాల ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టింది. అయితే.. సుప్రీం కోర్టు జోక్యంతో ఆ యువకుడికి భారీ ఊరట లభించింది.శ్రీలంకకు చెందిన 24 ఏళ్ల హిందూ వలస కార్మికుడు అనోజన్‌ శివరాసా విషయంలో ఇప్పుడు కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఇస్లాం ప్రవక్త మహమ్మద్‌పై అభ్యంతరకర వ్యాఖ్య చేశాడనే ఆరోపణలతో సౌదీ అరేబియా కోర్టు విధించిన మరణశిక్షను ఆ దేశ సుప్రీంకోర్టు అక్టోబర్‌ 13న రద్దు చేసింది. శ్రీలంక ప్రభుత్వం చేపట్టిన దౌత్య, న్యాయపరమైన ప్రయత్నాల నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది. అయితే అనోజన్‌కు పూర్తిగా విముక్తి లభించిందా? శిక్ష కొనసాగనుందా? అనే దానిపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.అసలు వివాదం అక్కడే మొదలైంది..ఈ ఏడాది జూన్‌ చివర్లో శ్రీలంకలో హిందూ యాత్రికులు వెళ్తున్న సమయంలో ఓ ముస్లిం యువకుడు కుక్కను తన్నుతున్నట్లు చూపించే వీడియో సామాజిక మాధ్యమాల్లో వైరల్‌ అయింది. దీంతో ఫేస్‌బుక్‌లో మతపరమైన వాదోపవాదాలు మొదలయ్యాయి. ఈ క్రమంలో ఓ వ్యక్తి హిందూ దేవతపై అభ్యంతరకర వ్యాఖ్య చేశాడు. దీనికి స్పందించిన సౌదీలో పనిచేస్తున్న శివ.. తమిళంలో ప్రవక్త మహమ్మద్‌పై వ్యాఖ్య చేశాడు. అది ఇస్లాంను, ప్రవక్తను అవమానించేలా ఉందంటూ వివాదం చెలరేగింది.పరిస్థితి తీవ్రతను గుర్తించిన అనోజన్‌ కొద్దిసేపటికే ఆ కామెంట్‌ను తొలగించాడు. అనంతరం వీడియో ద్వారా క్షమాపణ కూడా చెప్పాడు. అయినప్పటికీ అప్పటికే ఆ వ్యాఖ్యకు సంబంధించిన స్క్రీన్‌షాట్లు విస్తృతంగా ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. శ్రీలంకలోని కొందరు వ్యక్తులు అనోజన్‌ పనిచేస్తున్న సౌదీ సంస్థకు ఈ వివరాలను ఈమెయిల్‌ చేశారు. దీంతో సౌదీ అధికారుల దృష్టికి ఈ వ్యవహారం వెళ్లింది. అనోజన్‌ ఎలక్ట్రానిక్‌ పరికరాలను అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి.జైలు శిక్ష నుంచి మరణశిక్షకు..జూలై 15న అల్‌-అహ్సా క్రిమినల్‌ కోర్టు అనోజన్‌కు ఐదేళ్ల జైలు శిక్షతో పాటు 30 లక్షల సౌదీ రియాళ్ల జరిమానా విధించింది. అది సుమారు 8 లక్షల అమెరికన్‌ డాలర్లకు సమానం. సౌదీ సైబర్‌ నేరాల చట్టం కింద ఈ శిక్ష విధించినట్లు కథనాలు పేర్కొన్నాయి.అయితే కేసు అక్కడితో ముగియలేదు. సెప్టెంబర్‌ 17న సౌదీ అప్పీల్‌ కోర్టు ఆయనకు విధించిన అసలు శిక్షను పక్కనపెట్టి, షరియా చట్టం కింద దైవదూషణకు సంబంధించిన నేరంగా పరిగణిస్తూ మరణశిక్ష విధించింది. దీంతో అనోజన్‌ కుటుంబం తీవ్ర ఆందోళనకు గురైంది. సెప్టెంబర్‌ 28 తర్వాత ఆయన కుటుంబ సభ్యులతో సంబంధాలు తెగిపోగా.. తమ కుమారుడికి ఏమవుతుందోనని తల్లిదండ్రులు ఆందోళన చెందారు.Mother of Anojan Sivarasa pleading.. This is painful to watch. Come on Saudi Arabia.. Give him an excuse.. and send him back to Sri Lanka 🙏 #Anojan https://t.co/GefBlpQKk4— Nibraz Ramzan (@nibraz88cricket) October 11, 2026శ్రీలంక ప్రభుత్వం దౌత్య ప్రయత్నాలు..మరణశిక్షను రద్దు చేయించేందుకు శ్రీలంక ప్రభుత్వం దౌత్య, న్యాయపరమైన చర్యలను ముమ్మరం చేసింది. సెప్టెంబర్‌ 21న అనోజన్‌ కుటుంబ సభ్యులు శ్రీలంక అధ్యక్షుడు అనుర కుమార దిసానాయకను కలిసి తమ కుమారుడిని కాపాడాలని కోరారు. క్షమాభిక్ష కోసం అన్ని ప్రయత్నాలు చేస్తామని ప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చినట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి. న్యాయపరమైన ఖర్చులను భరించేందుకు కూడా ప్రభుత్వం ముందుకొచ్చింది.మరోవైపు, శ్రీలంకకు చెందిన ఆరుగురు తమిళ, ముస్లిం ఎంపీలు సెప్టెంబర్‌ 24న సౌదీ విదేశాంగ మంత్రికి లేఖ రాసి అనోజన్‌పై కరుణ చూపించాలని కోరారు. శ్రీలంక రాయబారి అమీర్‌ అజ్వాద్‌ అక్టోబర్‌ 8న దమ్మామ్‌ సెంట్రల్‌ జైలులో అనోజన్‌ను కలిసి ఆయన పరిస్థితిని తెలుసుకున్నారు. జైలులో తోటి ఖైదీ దాడి చేసినట్లు వచ్చిన వార్తల నేపథ్యంలో ఆయన క్షేమసమాచారాన్ని అడిగి తెలుసుకున్నారు. అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌ ఆజాద్‌ నవావి, ప్రెసిడెంట్స్‌ కౌన్సెల్‌ ఫైజర్‌ ముస్తఫా, ఉపుల్‌ కుమారపెరుమ, న్యాయవాది హఫీల్‌ ఫారిస్‌లతో కూడిన ప్రత్యేక న్యాయ బృందం కూడా కేసులో తదుపరి చర్యల కోసం రియాద్‌కు వెళ్లింది.సుప్రీంకోర్టులో అప్పీల్‌.. మరణశిక్ష రద్దుశ్రీలంక ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రయత్నాల్లో కీలక పరిణామం అక్టోబర్‌ 13న చోటుచేసుకుంది. అక్టోబర్‌ 11న సౌదీ సుప్రీంకోర్టులో దాఖలైన అప్పీల్‌ విచారణ అనంతరం అనోజన్‌కు విధించిన మరణశిక్షను కోర్టు రద్దు చేసింది. ఈ విషయాన్ని శ్రీలంక విదేశాంగ, విదేశీ ఉపాధి, పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ అక్టోబర్‌ 14న అధికారికంగా వెల్లడించింది.మరణశిక్ష రద్దు కావడంతో అనోజన్‌ కుటుంబానికి పెద్ద ఊరట లభించినప్పటికీ, ఆయనపై ఉన్న నేరారోపణలన్నీ కొట్టివేశారా? లేక గతంలో విధించిన ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష, జరిమానా మళ్లీ అమలులోకి వస్తాయా? అన్నది ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. ఈ అంశంపై సౌదీ అధికారుల నుంచి స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.సోషల్‌ మీడియా వ్యాఖ్యలపై మరోసారి చర్చసౌదీ అరేబియాలో సోషల్‌ మీడియా పోస్టుల కారణంగా కఠిన శిక్షలు విధించిన ఘటనలు గతంలోనూ ఉన్నాయి. 2023లో సౌదీ మాజీ ఉపాధ్యాయుడు మహమ్మద్‌ అల్‌-ఘమ్దీకి సోషల్‌ మీడియా పోస్టుల కేసులో తొలుత మరణశిక్ష విధించగా, ఆ తర్వాత దాన్ని 30 ఏళ్ల జైలు శిక్షగా మార్చారు.అనోజన్‌ కేసులోనూ మరణశిక్ష రద్దు కావడం కీలక పరిణామమే అయినప్పటికీ, ఆయనకు పూర్తిస్థాయిలో విముక్తి లభించే వరకు న్యాయపరమైన ప్రక్రియ కొనసాగాల్సి ఉంది. క్షణికావేశంలో సామాజిక మాధ్యమాల్లో చేసే వ్యాఖ్యలు ఎంతటి తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీయవచ్చో ఈ ఘటన మరోసారి చర్చకు తెచ్చింది.ఇదీ చదవండి: మిషిగాన్‌ స్పీకర్‌ రేసులో రణ్‌జీవ్‌! ఎవరీయన అంటే..

చాట్‌జీపీటీ ఓపెన్‌ఏఐలో రహస్య రికార్డింగ్‌ పరికరం కలకలం రేపింది. కంపెనీ కీలక సమావేశాలు జరిగే గదిలో ఎవరికీ అనుమానం రాకుండా ఓ పరికరాన్ని అమర్చాడు ఓ ఉద్యోగి. ఈ వ్యవహారంలో మరో రికార్డింగ్‌ పరికరం కూడా బయటపడటం సంచలనం సృష్టించింది. ఓపెన్‌ఏఐ ఫిర్యాదుతో నిందితుడ్ని అమెరికా ఫెడరల్‌ బ్యూరో ఆఫ్‌ ఇన్వెస్టిగేషన్‌ (ఎఫ్‌బీఐ) అరెస్ట్‌ చేసింది. అమెరికాలోని శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కోలో ఉన్న ఓపెన్‌ఏఐ కార్యాలయంలో సెప్టెంబర్‌ 30న భద్రతా సిబ్బంది తనిఖీలు చేస్తుండగా ఈ రహస్య పరికరం బయటపడింది. టాయిలెట్‌ పేపర్‌లో చుట్టిన ఓ యూఎస్‌బీ పరికరాన్ని కార్యనిర్వాహక ఉన్నతాధికారుల సమావేశాల గదిలోని టీవీ వెనుక యూఎస్‌బీ పోర్టుకు దాన్ని కనెక్ట్‌ చేసినట్లు గుర్తించారు. సదరు ఉద్యోగిని సౌదీ అరేబియాకు చెందిన ఇంజినీర్‌ అబ్దుల్‌ రెహమాన్‌ అల్ఫోజాన్‌గా నిర్ధారించారు. సంస్థ అంతర్గత సమాచారాన్ని సేకరించేందుకు ఈ ప్రయత్నం జరిగి ఉండొచ్చని దర్యాప్తు అధికారులు అనుమానిస్తున్నారు. ఆడియోను రికార్డు చేయడంతోపాటు, సమాచారాన్ని బదిలీ చేసేందుకు వీలుగా పరికరాన్ని రూపొందించినట్లు తెలిపారు. అయితే కీలక సమాచారం బయటకు పొక్కలేదని.. ఈ పరికరంలోని సమాచారం ఎన్‌క్రిప్షన్‌ ద్వారా రక్షించబడిందని అధికారులు అంటున్నారు. ఈ విషయం గుర్తించిన ఓపెన్‌ఏఐ వెంటనే ఎఫ్‌బీఐకి ఫిర్యాదు చేసింది.కెమెరా ఫుటేజీతో అనుమానాలు!35 ఏళ్ల అబ్దుల్‌ రెహమాన్‌ అల్ఫోజాన్‌ పేరు తెరపైకి వచ్చింది. అతడు 2025 జూలై నుంచి ఓపెన్‌ఏఐలో ఇంజినీర్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. కార్యాలయంలోని సీసీటీవీ ఫుటేజీని పరిశీలించినప్పుడు, డివైస్‌ దొరికిన గది సమీపంలో అతడు పదే పదే కనిపించినట్లు దర్యాప్తు అధికారులు పేర్కొన్నారు. అయితే, ఆ గదిలో జరిగే సమావేశాల్లో పాల్గొనేందుకు అతడికి అనుమతి కూడా లేదని తెలుస్తోంది. అంతేకాదు.. సంస్థలోని చాంబర్‌ల వివరాలు, మీటింగ్‌ రూమ్‌ల సమాచారం, ఉన్నతాధికారుల కదలికలు, బయటి సంస్థలతో జరిగే సమావేశాల వివరాల కోసం అతడు అంతర్గత ప్రొడక్టివిటీ టూల్‌ను ఉపయోగించినట్లు ఫెడరల్‌ ప్రాసిక్యూటర్లు చెబుతున్నారు. అక్టోబర్‌ 5న అతడు అదే సమావేశాల గదిలోకి వెళ్లి, పరికరాన్ని అమర్చిన టీవీ వెనుక పరిశీలించినట్లు ఫుటేజీలో కనిపించిందని తెలుస్తోంది.బ్యాగులో మరో రికార్డింగ్‌ పరికరం!ఈ కేసులో మరో కీలక పరిణామం కూడా వెలుగులోకి వచ్చింది. కార్యాలయంలోని మరో గదిలో అల్ఫోజాన్‌ వదిలి వెళ్లిన బ్యాగును భద్రతా సిబ్బంది తనిఖీ చేయగా, అందులో అతడి గుర్తింపు పత్రాలతోపాటు మొదటి పరికరాన్ని పోలిన మరో రికార్డింగ్‌ పరికరం కనిపించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. అంటే.. మొదటి పరికరం బయటపడటంతోనే వ్యవహారం ముగిసిపోలేదు. మరిన్ని పరికరాలను ఉపయోగించాలనే ఉద్దేశం ఉందా? అనే కోణంలోనూ దర్యాప్తు సాగుతోంది. అయితే, ఈ పరికరాల ద్వారా ఎలాంటి సంభాషణలు రికార్డయ్యాయి? అవి ఎవరికైనా చేరాయా? అనే విషయాలపై ఇంకా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.చాట్‌బాట్‌ ప్రశ్నలూ దర్యాప్తులో కీలకం!ఈ వ్యవహారంలో సాంకేతిక ఆధారాలు కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. అల్ఫోజాన్‌ భార్యకు సంబంధం ఉన్న చాట్‌బాట్‌ ఖాతా నుంచి రహస్యంగా ఆడియో రికార్డు చేసే పరికరాన్ని తయారు చేయడం, వైఫై కనెక్టివిటీ, రిమోట్‌ యాక్సెస్‌, మెమరీ కార్డులోని సమాచారాన్ని ఎన్‌క్రిప్ట్‌ చేయడం వంటి అంశాలపై ప్రశ్నలు అడిగినట్లు ఫెడరల్‌ ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు. సెప్టెంబర్‌ 24 నుంచి 30 మధ్య నమోదైన ఈ ప్రశ్నలు, పరికరం ప్రత్యేక వివరాలకు సంబంధించిన సమాచారం.. దర్యాప్తులో భాగంగా పరిశీలనకు వచ్చాయి. సొంత ఏఐ మోడళ్లతో నిందితుడిని గుర్తించిన ఓపెన్‌ఏఐ!ఈ కేసులో ఆసక్తికరమైన అంశం మరోటి ఉంది. తన కార్యాలయంలో రహస్య పరికరం బయటపడిన తర్వాత ఓపెన్‌ఏఐ సంస్థ తన సొంత ఏఐ మోడళ్లను ఉపయోగించి పరికరం స్వరూపం, దాని మూలాలను విశ్లేషించిందట. ఆ విశ్లేషణ, ఇతర ఆధారాల సాయంతో పరికరాన్ని అమర్చిన వ్యవహారాన్ని ఎఫ్‌బీఐకి నివేదించినట్లు తెలిపింది. మరోవైపు, తమ మోడల్‌ వెయిట్స్‌, సోర్స్‌ కోడ్‌, వినియోగదారుల డేటాను అల్ఫోజాన్‌ అనధికారికంగా యాక్సెస్‌ చేసినట్లు లేదంటే బయటకు తీసుకెళ్లినట్లు ఇప్పటివరకు ఎలాంటి ఆధారాలు లేవని ఓపెన్‌ఏఐ స్పష్టం చేసింది.శిక్ష ఎంతంటే.. రహస్యంగా సంభాషణలను రికార్డు చేసే పరికరాన్ని ఉపయోగించేందుకు ప్రయత్నించినట్లు అల్ఫోజాన్‌పై అభియోగాలు నమోదయ్యాయి. ఈ కేసులో నేరం రుజువైతే గరిష్ఠంగా ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష, 2.5 లక్షల డాలర్ల జరిమానా విధించే అవకాశం ఉందని అమెరికా న్యాయశాఖ వెల్లడించింది. అక్టోబర్‌ 9న అరెస్టయిన అల్ఫోజాన్‌ అక్టోబర్‌ 13న తొలిసారి ఫెడరల్‌ కోర్టు ఎదుట హాజరయ్యాడు. తదుపరి విచారణ అక్టోబర్‌ 19న జరగనుంది.ట్విటర్‌లోనూ ఇలాంటి కేసుఅమెరికా టెక్‌ సంస్థల్లో కీలక సమాచారం భద్రతపై ఆందోళనలు కొత్తవి కావు. 2022లో ట్విటర్‌లో పనిచేసిన అహ్మద్‌ అబౌఅమ్మో అనే మాజీ ఉద్యోగి, సౌదీ అధికారులకు సహకరించి ఆన్‌లైన్‌ విమర్శకులను గుర్తించేందుకు సమాచారాన్ని అందించిన కేసులో దోషిగా తేలాడు. ఇప్పుడు ఓపెన్‌ఏఐలో రహస్య రికార్డింగ్‌ పరికరం వ్యవహారం వెలుగులోకి రావడంతో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పోటీ తీవ్రంగా ఉన్న కృత్రిమ మేధ రంగంలో సాంకేతిక రహస్యాలు, వ్యాపార వ్యూహాల భద్రతపై చర్చ మొదలైంది.ఇదీ చదవండి: ఫ్లైదుబాయ్ ఘటనలో కీలక పరిణామం

యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ అరేబియాపై వరుస దాడులకు తెగబడుతున్న సంగతి తెలిసిందే. ఈ క్రమంలో హౌతీలపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ మరోసారి తీవ్రస్థాయిలో విరుచుకుపడ్డారు. ఇరాన్ ఆదేశాల మేరకే హౌతీలు సౌదీ అరేబియాపై దాడులకు పాల్పడుతున్నారని ఆయన ఆరోపించారు.అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు చమురు ధరలను భారీగా పెంచి అస్థిరత సృష్టించడమే లక్ష్యంగా ఈ దాడులు జరుగుతున్నాయని మండిపడ్డారు. హౌతీల దాడులను తాను మర్చిపోనని, ఎన్నికల అనంతరం అమెరికా నుంచి తగిన తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని 'ట్రూత్ సోషల్' వేదికగా హెచ్చరించారు.“హౌతీలు హద్దులు దాటి ప్రవర్తిస్తున్నారు. ఏడాది కిందట మనం తీవ్రస్థాయిలో బాంబుల వర్షం కురిపించినప్పుడు వారు పాఠం నేర్చుకున్నారనుకున్నాను. వారి విజ్ఞప్తి మేరకే అప్పట్లో దాడులు ఆపాం. చాలా కాలం ప్రశాంతంగా ఉన్న వారు, ఇప్పుడు మళ్లీ బయటకు వచ్చి దాడులకు తెగబడుతున్నారు” అని ట్రంప్ తన పోస్టులో రాసుకొచ్చారు.సౌదీలో భారీ ప్రాణనష్టంఅక్టోబర్ 10న సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌లోని కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై హౌతీలు బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులతో దాడి చేశారు. ఈ భీకర దాడుల్లో హైదరాబాద్‌ వాసి సహా మొత్తం 13 మంది మృతి చెందగా, 300 మందికిపైగా గాయపడ్డారు.సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావంహౌతీలు మళ్లీ దాడులు ప్రారంభించడంతో, హార్ముజ్ జలసంధి గుండా జరిగే చమురు, గ్యాస్ రవాణాకు తీవ్ర ఆటంకాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఇది సౌదీ అరేబియా ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెస్తోంది. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో.. ఈ ఏడాది సౌదీ అరేబియా ఆర్థిక వ్యవస్థ 3.3% క్షీణించవచ్చని అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి అంచనా వేసింది.

రియాద్: సౌదీ అరేబియాలో మారుతున్న పరిస్థితుల నేపథ్యంలో విమానయాన సంస్థ ఇండిగో కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. రియాద్, జెడ్డా, దమ్మామ్, మదీనా నగరాలకు వెళ్లే విమానాలను, అక్కడి నుంచి వచ్చే అన్ని విమానాలను కూడా అక్టోబర్ 17 వరకు రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది."ప్రయాణికులు విమానాశ్రయానికి బయలుదేరే ముందు ఇండిగో వెబ్‌సైట్‌లో తమ విమాన సర్వీసుల స్థితిని తనిఖీ చేసుకోవాలని సూచించింది. బుకింగ్ సమయంలో అందించిన సంప్రదింపు వివరాలకు ఎప్పటికప్పుడు సమాచారం పంపిస్తున్నట్లు సంస్థ తెలిపింది. ప్రయాణికులకు ఏవైనా సందేహాలు ఉంటే సహాయం చేయడానికి మా సహాయక బృందాలు అందుబాటులో ఉంటాయి," అని ఇండిగో తెలిపింది."మీ భద్రత, క్షేమమే మాకు అత్యంత ప్రాధాన్యత. సురక్షితమైన కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి మేము సంబంధిత అధికారులతో నిరంతరం సమన్వయం చేసుకుంటున్నాము," అని ఇండిగో తన ప్రకటనలో పేర్కొంది.సోమవారం రాత్రి, రియాద్ వైపు హౌతీలు ప్రయోగించిన బాలిస్టిక్ క్షిపణిని తాము అడ్డుకుని ధ్వంసం చేశామని సౌదీ అరేబియా ప్రకటించిన కొద్దిసేపటికే, తాము బాలిస్టిక్ క్షిపణితో విమానాశ్రయంపై దాడి చేశామని హౌతీలు తెలిపారు.యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడుల నేపథ్యంలో రియాద్‌లోని కింగ్ ఖాలిద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని కూడా అధికారులు శనివారం వరకు మూసివేశారు. విమానాశ్రయ సౌకర్యాల భద్రతను నిర్ధారించేందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు సౌదీ పౌర విమానయాన సంస్థ వెల్లడించింది.ఇదీ చదవండి: హౌతీ దెబ్బకు వణుకుతున్న సౌదీ?.. లక్షల కోట్లు బుగ్గిపాలేనా?

ఒకప్పుడు యెమెన్‌లోని పర్వత ప్రాంతాలకే పరిమితమైన తిరుగుబాటు బృందం.. ఇప్పుడు సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌ వరకు క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులు చేసే స్థాయికి ఎదిగింది. విమానాశ్రయాలు, చమురు కేంద్రాలే లక్ష్యంగా విరుచుకుపడుతున్న హౌతీలను అడ్డుకోవడం సౌదీ రక్షణ వ్యవస్థకూ సవాలుగా మారింది. అత్యాధునిక ఆయుధాలు ఉన్న దేశాలకే వీరిని నిలువరించడం ఎందుకు కష్టమవుతోంది?. ఇంతకీ హౌతీలకు ఈ శక్తి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?..హౌతీ రెబల్స్‌ తొలుత యెమెన్‌లో పుట్టుకొచ్చిన రాజకీయ, సైనిక, మత ఉద్యమం. వీరు తమను తాము ‘అన్సార్‌ అల్లా’గా పిలుచుకుంటారు. 1990లలో ఉత్తర యెమెన్‌లో జైదీ షియా మత సంప్రదాయ పునరుజ్జీవన ఉద్యమంగా మొదలైన ఈ సంస్థ.. క్రమంగా సాయుధ శక్తిగా మారింది. 2011లో అరబ్‌ వసంతం నిరసనలతో యెమెన్‌లో రాజకీయ సంక్షోభం ఏర్పడిన తర్వాత ఉత్తర ప్రాంతాల్లో తమ పట్టును పెంచుకుంది. 2014లో రాజధాని సనాను స్వాధీనం చేసుకుని, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందిన ప్రభుత్వాన్ని వెనక్కి నెట్టింది.2015లో హౌతీలను ఓడించి యెమెన్‌ ప్రభుత్వాన్ని తిరిగి అధికారంలోకి తీసుకురావాలనే లక్ష్యంతో సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు యుద్ధంలోకి దిగాయి. అయితే పర్వత ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులు, సుదీర్ఘ పోరాటం, హౌతీల గెరిల్లా వ్యూహాల కారణంగా ఆ సైనిక చర్య వారికి నిర్ణయాత్మక ఓటమిని తీసుకురాలేకపోయింది. యెమెన్‌లోని వాయవ్య ప్రాంతాలపై హౌతీలు తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించారు.ఇరాన్‌ అండ.. అదే అసలు బలం!హౌతీల సైనిక శక్తి వెనుక ఇరాన్‌ మద్దతు కీలకంగా కనిపిస్తోంది. క్షిపణులు, డ్రోన్ల తయారీకి అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, శిక్షణ, ఆయుధాలు, నిఘా సమాచారాన్ని ఇరాన్‌ అందిస్తోందని అమెరికా సహా పలు దేశాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. అయితే హౌతీలు తమను ఇరాన్‌ చేతిలో కీలుబొమ్మలుగా అభివర్ణించడాన్ని తిరస్కరిస్తున్నారు. తమ ఆయుధాలను తామే అభివృద్ధి చేసుకుంటున్నామని చెబుతున్నారు.అయితే నిపుణుల అంచనా ప్రకారం.. ఇరాన్‌ సాయం హౌతీలకు సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే సామర్థ్యాన్ని పెంచింది. వాళ్ల అమ్ముల పొదిలో బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు, క్రూయిజ్‌ క్షిపణులు, దాడి డ్రోన్లు ఉన్నాయి. వీటితో సౌదీ చమురు కేంద్రాలు, విమానాశ్రయాలే కాకుండా ఇజ్రాయెల్‌ను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు చేశారు. ఒకేసారి వేర్వేరు వేగాలు, మార్గాల్లో క్షిపణులు, డ్రోన్లను ప్రయోగించడం ద్వారా ప్రత్యర్థి రక్షణ వ్యవస్థలను గందరగోళానికి గురిచేసే వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తున్నారు.సౌదీకి ఎందుకీ ఇబ్బంది?సౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలో అత్యధికంగా రక్షణ రంగంపై ఖర్చు చేసే దేశాల్లో ఒకటి. అయినప్పటికీ హౌతీల దాడులను పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోతోంది. దీనికి పలు కారణాలున్నాయి. హౌతీలు పర్వత ప్రాంతాల్లో స్థావరాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడం, ఆయుధాలను రహస్య ప్రదేశాల్లో దాచడం, చిన్న డ్రోన్ల నుంచి సుదూర క్షిపణుల వరకు వివిధ రకాల ఆయుధాలను ఉపయోగించడం సౌదీకి సవాలుగా మారాయి.అత్యాధునిక రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నా ప్రతి దాడిని అడ్డుకోవడం సులభం కాదు. దాడులు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయో ముందుగా గుర్తించడం, ఏ లక్ష్యాన్ని ముందుగా కాపాడాలో నిర్ణయించడం, అందుబాటులో ఉన్న క్షిపణి నిరోధక ఆయుధాలను సమర్థంగా వినియోగించడం కీలకం. రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై దాడుల నేపథ్యంలో తమ రక్షణ వ్యవస్థలు ఎందుకు ముందస్తు హెచ్చరిక ఇవ్వలేకపోయాయన్న అంశంపై సౌదీ ఇప్పటికీ వివరణ ఇవ్వలేకపోయింది!.ప్రపంచ చమురు రవాణాపైనా పట్టు!హౌతీలకు మరో ప్రధాన బలం యెమెన్‌ భౌగోళిక స్థానం. ఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ ఏడెన్‌తో కలిపే బాబ్‌ అల్‌ మండేబ్‌ జలసంధికి యెమెన్‌ సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచ వాణిజ్యానికి, చమురు రవాణాకు ఇది కీలకమైన మార్గం. ఈ ప్రాంతంలో నౌకలపై దాడులు లేదా రవాణాకు ఆటంకాలు సృష్టిస్తే అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై ప్రభావం పడుతుంది. నౌకలు ఆఫ్రికా చుట్టూ ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించాల్సి రావడంతో రవాణా ఖర్చులు, సమయం పెరుగుతాయి.2023 నవంబర్‌ నుంచి గాజా యుద్ధానికి ప్రతిస్పందనగా ఎర్ర సముద్రంలో నౌకలపై దాడులు, ఇజ్రాయెల్‌పై క్షిపణి, డ్రోన్‌ ప్రయోగాలు చేపట్టిన హౌతీలు.. ప్రాంతీయ ఘర్షణల్లో మరింత కీలక శక్తిగా మారారు. తాజా పరిణామాలతో సౌదీ చమురు ఎగుమతులు, విమాన ప్రయాణాలు, అంతర్జాతీయ సరఫరా మార్గాల భద్రతపై ఆందోళనలు పెరిగాయి.అసలు బలం ఏంటి?హౌతీల శక్తి కేవలం ఇరాన్‌ ఇచ్చే ఆయుధాల్లోనే లేదు. యెమెన్‌లోని విస్తారమైన ప్రాంతాలపై నియంత్రణ, దీర్ఘకాలిక యుద్ధ అనుభవం, పర్వత ప్రాంతాలను అనుకూలంగా మలుచుకునే సామర్థ్యం, క్షిపణులు–డ్రోన్ల సమన్వయ వినియోగం, కీలక సముద్ర మార్గాలపై ఒత్తిడి తీసుకురాగలగడం.. ఇవన్నీ వారికి బలాన్నిస్తున్నాయి.అందుకే భారీ సైన్యం, ఆధునిక యుద్ధ విమానాలు, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్న సౌదీకి కూడా హౌతీలను పూర్తిగా అణచివేయడం కష్టమవుతోంది. ఇరాన్‌ మద్దతు వారికి ఆయుధ బలాన్నిస్తే.. యెమెన్‌ భౌగోళిక పరిస్థితులు, సముద్ర మార్గాలపై వ్యూహాత్మక పట్టు వారిని మరింత ప్రమాదకర శక్తిగా మారుస్తున్నాయి.ఇదీ చదవండి: భారత్‌తో పెట్టుకున్నాడు.. మస్క్‌ పరువు పోయిందిగా!

సౌదీ అరేబియాలో క్షిపణి కలకలం ఫుట్‌బాల్ మ్యాచ్‌పై ప్రభావం చూపింది. రియాద్‌లో పోర్చుగల్ స్టార్ క్రిస్టియానో రొనాల్డో ఆడాల్సిన క్లబ్‌ మ్యాచ్‌ క్షిపణి దాడుల అప్రమత్తతో గంట ఆలస్యంగా మొదలైంది. ఆసియా ఛాంపియన్స్ లీగ్‌లో భాగంగా నిన్న రాత్రి అల్ నస్ర్‌, నెఫ్చీ ఫెర్గానా మధ్య జరగాల్సి ఉండింది.ఈ మ్యాచ్‌కు ముందు యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు రియాద్ వైపు క్షిపణులు ప్రయోగించారు. వీటిని సౌదీ సైన్యం అడ్డుకున్నప్పటికీ.. అప్రమత్తతలో భాగంగా రొనాల్డో ఆడాల్సిన మ్యాచ్‌ను వాయిదా వేశారు.981వ గోల్‌తో రొనాల్డో మెరుపులుక్షిపణి ఘటనతో మ్యాచ్‌కు అంతరాయం ఏర్పడినా రొనాల్డో ఆటపై దాని ప్రభావం కనిపించలేదు. తొలి అర్ధభాగం ముగియడానికి కొద్దిసేపటి ముందు ఆయన తన కెరీర్‌లో 981వ గోల్ సాధించాడు. ఈ మ్యాచ్‌లో అల్ నస్ర్ 3-1తో విజయం సాధించింది.పోర్చుగల్ జట్టుతో వివాదంమరోవైపు, రొనాల్డోకు తన జాతీయ జట్టు పోర్చుగల్‌తో ఇటీవల వివాదం తలెత్తింది. నేషన్స్ లీగ్‌లో తనకు అవకాశం ఇవ్వలేదంటూ కోచ్ జార్జ్ జీసస్‌పై రొనాల్డో ఆరోపణలు చేశాడు. ఈ వ్యవహారంపై పోర్చుగల్ ఫుట్‌బాల్ సమాఖ్య రొనాల్డోపై క్రమశిక్షణ చర్యలు ప్రారంభించింది. ఇందులో భాగంగా అతడిపై తాత్కాలిక నిషేధం విధించినట్లు తెలుస్తోంది. ఇదీ చదవండి: చ‌రిత్ర సృష్టించిన గిల్‌.. ఏకైక క్రికెటర్‌గా రికార్డు

ఒకప్పుడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తిమంతమైన సైనిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా పేరొందిన సౌదీ అరేబియాకు ఇప్పుడు హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడులు తీవ్ర తలనొప్పిగా మారాయి. క్షిపణి దాడులతో రాజధాని రియాద్‌ సహా కీలక ప్రాంతాల్లో భద్రతా పరిస్థితులు ఆందోళనకరంగా మారుతున్నాయి. ఈ పరిణామాల మధ్య సౌదీ యువరాజు, ఆ దేశ అసలు అధికార కేంద్రంగా భావించే మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ (ఎంబీఎస్‌) భద్రతపై ఉత్కంఠ నెలకొంది.భద్రత కట్టుదిట్టంగా ఉండే ఒక రాజభవనం నుంచి మరో రాజభవనానికి తరలిస్తున్నట్లు అంతర్జాతీయ మీడియాలో కథనాలు వెలువడ్డాయి. బంకర్లు ఉన్న భవనాల్లో ప్రత్యేక భద్రతా బృందం పర్యవేక్షణలో బిన్‌ సల్మాన్‌ ఉంటున్నట్లు సమాచారం. అయితే, ఆయన అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లినట్లు వస్తున్న కథనాలపై సౌదీ ప్రభుత్వం అధికారికంగా స్పందించాల్సి ఉంది.రక్తదానం తర్వాత మాయం!41 ఏళ్ల మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ చివరిసారిగా మంగళవారం ఒక జాతీయ రక్తదాన కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నప్పుడు బహిరంగంగా కనిపించారు. ఆ తర్వాత నుంచే ఆయన అండర్‌గ్రౌండ్‌లోకి వెళ్లిపోయారన్నది ఆ కథనాల సారాంశం!. ఈ నేపథ్యంలో ఆయన కదలికలపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చ మొదలైంది. వాల్‌స్ట్రీట్‌ జర్నల్‌ కథనం ప్రకారం.. యువరాజు కదలికల గురించి తెలిసిన అధికారులను ఉటంకిస్తూ, ఆయనను అత్యంత కట్టుదిట్టమైన భద్రత ఉన్న రాజభవనాల మధ్య తరలిస్తున్నట్లు పేర్కొంది. ఈ భవనాల్లో అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు వీలుగా బంకర్లు కూడా ఉన్నట్లు తెలిపింది. యువరాజు భద్రత కోసం ఆయనకు అత్యంత విశ్వసనీయమైన ప్రత్యేక బృందాన్ని నియమించినట్లు వెల్లడించింది.హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడులు తీవ్రం కావడం, సౌదీపై ముప్పు పెరుగుతుండటంతోనే ఈ చర్యలు చేపట్టినట్లు కథనం పేర్కొంది. అయితే, ఆయన ఎక్కడ ఉన్నారు? ఎప్పటికప్పుడు ఎందుకు నివాసం మారుస్తున్నారు? అనే సమాచారం అంత్యంత గోప్యంగా ఉంచారు.దశాబ్దంలోనే అత్యంత తీవ్రమైన దాడి!సౌదీ అరేబియాపై హౌతీలు ఇటీవల జరిపిన దాడులు అక్కడి భద్రతా వ్యవస్థకు సవాలుగా మారాయి. శనివారం జరిగిన దాడిని గత దశాబ్ద కాలంలోనే అత్యంత తీవ్రమైన దాడిగా నివేదికలు అభివర్ణించాయి. రాజధాని రియాద్‌లోని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై కనీసం ఒక హౌతీ క్షిపణి దాడి జరిపింది. ఈ దాడిలో కనీసం 13 మంది మరణించగా, మరో 300 మందికిపైగా గాయపడ్డారు. వారిలో పలువురి పరిస్థితి విషమంగా ఉన్నట్లు సమాచారం. ఇరాన్‌ యుద్ధానికి సంబంధించి అమెరికా లేదా గల్ఫ్‌ మిత్రదేశాలపై జరిగిన దాడుల్లో ఇదే అత్యంత ప్రాణాంతకమైన ఘటనగా అధికారులకు వివరించినట్లు వాల్‌స్ట్రీట్‌ జర్నల్‌ పేర్కొంది.ఈ దాడి తీవ్రతకు బాధితులు ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులు అద్దం పడుతున్నాయి. 28 ఏళ్ల ఈజిప్టు విమాన సహాయకురాలు ఒకరు చేతిని కోల్పోయి తీవ్ర రక్తస్రావంతో మరణించినట్లు కథనం వెల్లడించింది. మరికొందరు కూడా అవయవాలు కోల్పోయినట్లు పేర్కొంది.ఐదు రోజుల్లో నాలుగుసార్లు!రియాద్‌లోని కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం లక్ష్యంగా వరుస దాడులు జరగడం సౌదీ అధికారులను కలవరపెడుతోంది. గత ఐదు రోజుల్లో ఈ విమానాశ్రయంపై నాలుగుసార్లు దాడులు జరిగినట్లు నివేదికలు తెలిపాయి. వారాంతపు దాడి తర్వాత విమానాశ్రయాన్ని మూసేశారు. కీలక మౌలిక సదుపాయాలపై పదేపదే దాడులు జరగడం వల్ల సౌదీ భద్రతా వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. భారీగా ఖర్చు చేసి అత్యాధునిక ఆయుధాలను సమకూర్చుకున్నప్పటికీ, హౌతీల దాడులను పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోవడం ఆ దేశానికి సవాలుగా మారింది. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో సౌదీ ఇంధన శాఖ మంత్రి ప్రిన్స్‌ అబ్దుల్‌అజీజ్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ తీవ్ర హెచ్చరిక చేశారు. దాడుల తీవ్రతను దృష్టిలో పెట్టుకుని సౌదీ ప్రతిస్పందన కూడా అంతే తీవ్రంగా ఉంటుందని స్పష్టం చేసినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.రంగంలోకి దిగనున్న ట్రంప్‌?హౌతీలపై సౌదీ అరేబియా జరుపుతున్న దాడుల్లో తాము కూడా పాల్గొనే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ వెల్లడించారు. దీంతో యెమెన్‌ సంక్షోభం మరింత విస్తరించే అవకాశాలపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. మరోవైపు, సౌదీ అరేబియాకు మక్కా ఒప్పందంలోని మిత్రదేశాలు కూడా మద్దతు ప్రకటించాయి. ఈ పరిణామాలు హౌతీలపై సైనిక ఒత్తిడిని పెంచే దిశగా సాగుతున్నాయి.కాల్పుల విరమణకు బ్రేక్‌!సౌదీ అరేబియా, యెమెన్‌లోని హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల మధ్య పోరాటం కొత్తది కాదు. 2015లో యెమెన్‌ అంతర్యుద్ధంలో అక్కడి ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా సౌదీ సైనిక జోక్యం చేసుకోవడంతో ఈ పోరు మరింత తీవ్రమైంది. అనంతరం ఇరుపక్షాల మధ్య సుదీర్ఘ ఘర్షణలు కొనసాగాయి. 2022లో కుదిరిన కాల్పుల విరమణతో పరిస్థితులు కొంతమేర అదుపులోకి వచ్చినప్పటికీ, ఆ ఒప్పందం ఈ ఏడాది జూలైలో కుప్పకూలినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. అమెరికా–ఇజ్రాయెల్‌, ఇరాన్‌ మధ్య యుద్ధం నేపథ్యంలో ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు పెరగడం కూడా ఈ ఘర్షణలకు ఆజ్యం పోసింది.సనా విమానాశ్రయంలో ఇరాన్‌ నుంచి వస్తున్న విమానం దిగేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలో సౌదీ దళాలు కాల్పులు జరిపాయని ఆరోపిస్తూ హౌతీలు మళ్లీ దాడులు ప్రారంభించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ఆరోపణల నేపథ్యంలో ఇరుపక్షాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి.మధ్యవర్తిత్వానికి ఇరాన్‌ సిద్ధం?పశ్చిమాసియాలో ఇరాన్‌కు అత్యంత భారీ ఆయుధ సామర్థ్యం ఉన్న మిత్ర బలగాల్లో హౌతీలు ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ–హౌతీ ఘర్షణలు ప్రాంతీయ రాజకీయాలపైనా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అరేబియా ద్వీపకల్పంలో పరిణామాలపై ఇరాన్‌ తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసినట్లు ఆ దేశ విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్‌ బఘాయీ తెలిపారు. ఈ పోరాటం వల్ల ఇజ్రాయెల్‌కు మాత్రమే ప్రయోజనం చేకూరుతుందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.ఆదివారం రాత్రి సౌదీ, ఇరాన్‌ విదేశాంగ మంత్రులు కూడా తాజా పరిణామాలపై చర్చించారు. సైనిక చర్యలపైనే పట్టుబట్టి, రాజకీయ పరిస్థితులను విస్మరించడం సరికాదని తాను హెచ్చరించినట్లు ఇరాన్‌ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్‌ అరాఘ్చీ తెలిపారు. సౌదీ, హౌతీల మధ్య చర్చలు ప్రారంభించేందుకు సహకరించడానికి తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.మొత్తానికి, హౌతీల క్షిపణి దాడులు సౌదీ భద్రతా వ్యవస్థకు సవాలు విసురుతున్న వేళ.. యువరాజు మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ భద్రత, ఆయన బహిరంగంగా కనిపించకపోవడం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారాయి. ఇదీ చదవండి: ఒక్క దాడి.. ఎన్నో అనుమానాలు!

రియాద్‌ : ప్రపంచంలో రక్షణ రంగంపై అత్యధికంగా ఖర్చు చేసే దేశాల జాబితాలో ముందున్న సౌదీ అరేబియాకు.. హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల నుంచి తీవ్రమైన సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. గతేడాది సుమారు 83 బిలియన్ డాలర్లు (దాదాపు రూ.7 లక్షల కోట్లకు పైగా) రక్షణ బడ్జెట్ కింద వెచ్చించినప్పటికీ, హౌతీలు ప్రయోగిస్తున్న క్షిపణులు, డ్రోన్ల దాడులను పూర్తిస్థాయిలో అడ్డుకోలేకపోవడం ప్రస్తుతం చర్చనీయాంశమైంది.అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్‌ వంటి అగ్రరాజ్యాల నుంచి అత్యాధునిక ఎఫ్‌-15 యుద్ధ విమానాలు, పేట్రియాట్, థాడ్‌ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలను సౌదీ భారీ ఖర్చుతో కొనుగోలు చేసింది. అయినప్పటికీ, ఇరాన్ మద్దతుతో హౌతీలు సౌదీ భూభాగంలోని కీలక మౌలిక సదుపాయాలైన విమానాశ్రయాలు, చమురు క్షేత్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు కొనసాగిస్తున్నారు.సౌదీ రక్షణ వ్యవస్థల ముందున్న అసలు సమస్యలేంటి?సౌదీ అరేబియా సుమారు 22 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. దేశంలోని విమానాశ్రయాలు, చమురు క్షేత్రాలు, సైనిక స్థావరాలు వంటి కీలక ప్రాంతాలన్నింటినీ ప్రతి నిమిషం ఒకేరీతిలో రక్షించడం అంత సులభం కాదు. యెమెన్‌లోని దుర్భేద్యమైన పర్వత ప్రాంతాల్లో సుదీర్ఘకాలంగా పోరాడుతున్న అనుభవం హౌతీలకు ఉంది. తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన డ్రోన్లు, క్షిపణులను ప్రయోగిస్తూ వారు సౌదీ రక్షణ వ్యవస్థలను గందరగోళానికి గురిచేస్తున్నారు. హౌతీల వరుస దాడులను తిప్పికొట్టే క్రమంలో సౌదీ వద్ద ఉన్న ఖరీదైన క్షిపణి నిరోధక ఇంటర్‌సెప్టర్ల నిల్వలపై కూడా తీవ్రమైన ఒత్తిడి పడే ప్రమాదం ఉంది.ఆర్థికంగానూ తీవ్ర నష్టంఈ దాడులు కేవలం సైనికపరమైన సవాలుగానే కాకుండా, సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థను కూడా కలవరపెడుతున్నాయి. రియాద్‌ను గ్లోబల్ టూరిజం, బిజినెస్ హబ్‌గా మార్చాలన్న సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ డ్రీమ్ ప్రాజెక్ట్ ‘విజన్ 2030’ లక్ష్యాలకు ఈ దాడులు ఆటంకం కలిగించే అవకాశం ఉంది. కీలక మౌలిక వసతులపై దాడుల కారణంగా విదేశీ పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే యెమెన్ యుద్ధం నుంచి పూర్తిగా బయటపడాలని భావిస్తున్న సౌదీకి, హౌతీల ఈ నిరంతర దాడులు కొత్త తలనొప్పిగా మారాయి.

పశ్చిమాసియాలో మరో యుద్ధం ముంచుకొస్తోందా? యెమెన్‌లోని హౌతీ రెబల్స్‌ సౌదీ అరేబియాపై దాడులను తీవ్రతరం చేయడంతో ఈ ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. రాజధాని రియాద్‌లోని ప్రధాన విమానాశ్రయాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని వరుస దాడులు జరగడం, మరోవైపు ఎర్ర సముద్రానికి దక్షిణ ప్రవేశ ద్వారమైన బాబ్ అల్-మండేబ్ సమీపంలో పోరు ఉధృతం కావడం పరిస్థితిని మరింత ప్రమాదకరంగా మార్చాయి. ఈ దాడుల్లో అమెరికా పౌరుడు కూడా మరణించడంతో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌పై స్పందించాలన్న ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. అమెరికా నేరుగా రంగంలోకి దిగితే ఈ ఘర్షణ మరింత విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది.యెమెన్‌లో ప్రభుత్వ దళాలు, హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల మధ్య ఘర్షణలు మళ్లీ తీవ్రరూపం దాల్చుతున్నాయి. సౌదీ మద్దతుతో యెమెన్‌ ప్రభుత్వ దళాలు హౌతీల ఆధీనంలోని ప్రాంతాలపై ఒత్తిడి పెంచుతుండగా.. హౌతీలు సౌదీ భూభాగాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు చేస్తున్నారు. క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులకు దిగడం వల్ల ప్రాంతీయ భద్రతపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. ఇటీవలి దాడుల్లో ప్రాణనష్టం, గాయాల సంఖ్య పెరగడం పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తోంది. సౌదీపై దాడులు కొనసాగితే యెమెన్‌లో ఇప్పటికే ఉన్న సంఘర్షణ పొరుగు దేశాలకు విస్తరించే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.అమెరికా ఏం చేయబోతోంది?ఇప్పటికే ఈ దాడుల్ని ట్రంప్‌ ఆమోద యోగ్యం కాదని అన్నారు. అయితే అమెరికన్‌ మృతిపై మాత్రం ఆయన ఇంకా స్పందించాల్సి ఉంది. సౌదీ అరేబియా అమెరికాకు కీలక ప్రాంతీయ భాగస్వామి. ఆ దేశంపై దాడులు పెరిగి, అమెరికా పౌరుల ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడితే వాషింగ్టన్‌ స్పందన ఎలా ఉంటుందన్నది ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్న. హౌతీలపై ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగాలా? లేదంటే సౌదీ రక్షణ వ్యవస్థలకు సహకారం అందిస్తూ పరిస్థితిని అదుపులో ఉంచాలా? అనే అంశాలపై అమెరికా నిర్ణయం కీలకం కానుంది.అమెరికా నేరుగా దాడులకు దిగితే హౌతీలు ప్రతీకార చర్యలకు పాల్పడే అవకాశముంది. దాంతో సౌదీతోపాటు ఎర్ర సముద్రం, గల్ఫ్‌ ప్రాంతాల్లో భద్రతా పరిస్థితులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారొచ్చు. మరోవైపు, సైనిక చర్యకు బదులుగా దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి, రక్షణ సహకారం వంటి మార్గాలను ఎంచుకుంటే ఘర్షణ విస్తరణను అడ్డుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయం ఈ ప్రాంత భవిష్యత్‌ పరిణామాలపై ప్రభావం చూపనుంది.బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ వద్ద కీలక పోరుఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ అడెన్‌తో కలిపే బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ జలసంధి అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకం. ఈ మార్గం గుండా నౌకలు సూయజ్‌ కాలువ వైపు ప్రయాణిస్తాయి. ఇక్కడ నౌకాయానానికి అంతరాయం ఏర్పడితే ఆసియా–యూరప్‌ మధ్య సరుకు రవాణా ఆలస్యమవడంతోపాటు రవాణా ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉంది. యెమెన్‌ తీర ప్రాంతాల్లో హౌతీల ప్రభావం, సముద్ర మార్గాలపై దాడుల ముప్పు కారణంగా అంతర్జాతీయంగా ఈ ప్రాంతంపై నిఘా పెరిగింది. సౌదీపై దాడులు, బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ వద్ద ఉద్రిక్తతలు ఒకేసారి పెరిగితే సమస్య కేవలం రెండు పక్షాల మధ్య ఘర్షణగా మిగలదు. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, చమురు సరఫరా, సముద్ర భద్రతపైనా ప్రభావం పడవచ్చు.పాకిస్తాన్‌, టర్కీ సాయం ఎంతవరకు?సౌదీ అరేబియా తన భద్రత కోసం ప్రాంతీయ భాగస్వాముల సహకారాన్ని కోరే అవకాశం ఉంది. పాకిస్తాన్‌, టర్కీతో సౌదీకి ఉన్న రక్షణ సంబంధాలు ఈ నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటాయి. అయితే, రక్షణ ఒప్పందాలు ఉన్నంత మాత్రాన ఈ దేశాలు నేరుగా యుద్ధంలోకి దిగుతాయని చెప్పలేం. ఎలాంటి దాడి జరిగితే ఎలాంటి సహకారం అందించాలి? అది రక్షణకే పరిమితమా? లేక ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకూ విస్తరిస్తుందా? అనేది ఆయా దేశాల నిర్ణయాలు, ఒప్పంద నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.సౌదీకి రక్షణ సహకారం పెరిగితే హౌతీల దాడులను అడ్డుకునే సామర్థ్యం మెరుగుపడవచ్చు. అదే సమయంలో, అనేక దేశాలు ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకుంటే ఘర్షణ మరింత విస్తరించే ప్రమాదమూ ఉంది. అందుకే సైనిక సన్నద్ధతతోపాటు దౌత్యపరమైన చర్చలు కూడా కీలకం కానున్నాయి.పెట్టుబడులు, చమురు మార్కెట్లపై ప్రభావంపశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగినప్పుడల్లా చమురు మార్కెట్లు, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులు అప్రమత్తమవుతారు. సౌదీ అరేబియా చమురు ఉత్పత్తిలో కీలక దేశం కావడంతో అక్కడి భద్రతకు ముప్పు ఏర్పడితే ధరల్లో ఒడిదుడుకులు తలెత్తవచ్చు. ఎర్ర సముద్రం, బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ మార్గాల్లో నౌకాయానానికి అంతరాయం కలిగితే సరుకు రవాణా ఖర్చులు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది.సౌదీ చేపడుతున్న భారీ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, విదేశీ పెట్టుబడులపై కూడా దీర్ఘకాలిక అస్థిరత ప్రభావం చూపవచ్చు. అయితే, దాడులు జరిగినంత మాత్రాన చమురు సరఫరా లేదంటే పెట్టుబడులకు తక్షణమే భారీ నష్టం వాటిల్లుతుందని భావించలేం. దాడుల తీవ్రత, వాటి కొనసాగింపు, కీలక మౌలిక సదుపాయాలకు జరిగే నష్టం వంటి అంశాలే ప్రభావాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.యుద్ధం విస్తరిస్తుందా?ప్రస్తుతం ప్రధానంగా గమనించాల్సిన అంశాలు మూడు. సౌదీపై హౌతీల దాడులు కొనసాగుతాయా? అమెరికా ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగుతుందా? బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ వంటి కీలక సముద్ర మార్గాల్లో భద్రతకు ముప్పు పెరుగుతుందా? వీటికి లభించే సమాధానాలే తదుపరి పరిణామాలను నిర్దేశించనున్నాయి. సౌదీపై దాడులకు ప్రతిగా పెద్ద ఎత్తున సైనిక చర్యలు జరిగితే యెమెన్‌ ఘర్షణ ప్రాంతీయ యుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. అదే సమయంలో, దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు, రక్షణ చర్యలు పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావొచ్చు. ఒక్కో దాడి వెనుక వ్యూహం ఏమిటి? దానికి ప్రతిస్పందనగా ఏ దేశం ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుంది? అన్నదే ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తి రేపుతోంది.BIG BREAKING 🇸🇦 Houthis Launched Another Fresh attack on Riyadh, Saudi Arabia; One Indian k*lled, 11 people injured in this attack; Airport operations have been suspended. #Houthis #DroneAttack #RiyadhAirport #SaudiArabia https://t.co/EywQwa2AJt— Kamalraj Singh (@kamalrajsingh_) October 12, 2026ఇదీ చదవండి: హర్ముజ్‌పై ఊహించని ట్విస్ట్‌

రియాద్‌ ఎయిర్‌పోర్టుపై హౌతీ మిలిటెంట్ల వరుస దాడులు కలకలం రేపుతున్నాయి. తొలి దాడిలో తీవ్రంగా గాయపడిన ఓ భారతీయుడు మృతి చెందడంతో మృతుల సంఖ్య 13కు చేరింది. తాజాగా నిన్న జరిగిన మరో దాడిలోనూ ఒకరు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. రెండు దాడుల్లోనూ వందల మంది గాయపడ్డారు. వరుస దాడులను భారత్‌ తీవ్రంగా ఖండించింది. సౌదీలోని భారతీయులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని హెచ్చరించింది.సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌లోని కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై హౌతీ మిలిటెంట్ల వరుస దాడులు కలకలం రేపుతున్నాయి. అక్టోబర్‌ 10న జరిగిన తొలి దాడిలో తీవ్రంగా గాయపడిన హైదరాబాద్‌కు చెందిన భారతీయుడు మృతి చెందడంతో మరణాల సంఖ్య 13కు చేరింది. తాజాగా అక్టోబర్‌ 11న జరిగిన మరో దాడిలోనూ ఒకరు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ ఘటనల్లో పలువురు గాయపడ్డారు. దాడులను భారత్‌ తీవ్రంగా ఖండించడంతోపాటు, సౌదీలోని భారతీయులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించింది.రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై జరిగిన దాడిలో తెలంగాణలోని హైదరాబాద్‌ మెహిదీపట్నానికి చెందిన ఐటీ నిపుణుడు మహమ్మద్‌ యూసుఫ్‌ అలీ (46) తీవ్రంగా గాయపడి చికిత్స పొందుతూ మరణించారు. ఉమ్రా యాత్ర కోసం కుటుంబంతో కలిసి సౌదీ అరేబియా వెళ్లిన ఆయన.. మదీనాకు వెళ్లేందుకు విమానాశ్రయంలో వేచి ఉన్న సమయంలో ఈ ఘటన చోటుచేసుకుంది. ఆయన ఇద్దరు కుమారులు కూడా గాయపడ్డారు. తొలి దాడిలో మొత్తం 11 మంది భారతీయులు గాయపడినట్లు సమాచారం.ఐసీయూలో ముగ్గురు భారతీయులుగాయపడిన భారతీయుల ఆరోగ్య పరిస్థితిని భారత రాయబార కార్యాలయం పర్యవేక్షిస్తోంది. ముగ్గురు భారతీయులు ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్నారని, వారి పరిస్థితి నిలకడగా ఉందని ఎంబసీ వెల్లడించింది. మరో ఇద్దరు సాధారణ వార్డుల్లో చికిత్స పొందుతుండగా, మిగతావారు ఆసుపత్రుల నుంచి డిశ్చార్జి అయ్యారు. యూసుఫ్‌ మృతదేహాన్ని స్వదేశానికి తీసుకొచ్చేందుకు, బాధిత కుటుంబానికి సహాయం అందించేందుకు స్థానిక అధికారులతో ఎంబసీ సమన్వయం చేసుకుంటోంది. విదేశాంగ మంత్రి ఎస్‌. జైశంకర్‌ కూడా యూసుఫ్‌ మృతిపై సంతాపం వ్యక్తం చేశారు.24 గంటల్లో రెండో దాడితొలి దాడి జరిగిన మరుసటి రోజే.. అక్టోబర్‌ 11న రియాద్‌ విమానాశ్రయంలోని టెర్మినల్‌-4పై మరోసారి దాడి జరిగింది. ఈ ఘటనలో ఒకరు మరణించగా, 11 మంది గాయపడినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. అదే రోజు సౌదీలోని కింగ్‌ ఫహద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపైనా దాడి జరిగినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. వరుస దాడులతో విమానాశ్రయాలు, ఇతర పౌర మౌలిక సదుపాయాల భద్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.దాడులను ఖండించిన భారత్‌పౌరులు, పౌర మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులను భారత్‌ తీవ్రంగా ఖండించింది. సౌదీ అరేబియాలోని భారతీయులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని, స్థానిక అధికారుల సూచనలు, హెచ్చరికలను పాటించాలని రాయబార కార్యాలయం కోరింది. అవసరమైనప్పుడు ఇళ్లలోనే ఉండాలని సూచించింది. వరుస దాడుల నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియాలో భద్రతా పరిస్థితులపై ఆందోళనలు కొనసాగుతున్నాయి.ఇదీ చదవండి: సౌదీపై దాడి ఎఫెక్ట్‌.. హౌతీలకు దిమ్మతిరిగే షాక్‌?

కైరో: సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌లోని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై మూడోసారి ఆదివారం కూడా హౌతీ రెబెల్స్‌ దాడికి తెగబడ్డారు. విమానాశ్రయంలోని ప్యాసింజర్‌ టెర్మినల్‌ను క్షిపణి ఢీకొట్టిందని అధికారులు తెలిపారు. అయితే, విమానాశ్రయాన్ని అంతకుముందే మూసివేయడంతో ప్రాణనష్టం తప్పింది. శనివారం హౌతీ రెబెల్స్‌ జరిపిన క్షిపణి దాడిలో 13 మంది చనిపోగా, మరో 10 మంది భారతీయులు సహా 300 మందికిపైగా గాయపడ్డారు. క్షతగాత్రుల్లో కొందరికి విషమంగా ఉందని సమాచారం. ఆ దేశంలోని విమానాశ్రయాలే లక్ష్యంగా మరిన్ని దాడులు తప్పవంటూ హౌతీలు చేసిన హెచ్చరికలతో సౌదీ ప్రభుత్వం విమానాశ్రయాన్ని మూసేసింది. ఆదివారం రాత్రి 9గంటల వరకు కింగ్‌ ఖలీద్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ ఎయిర్‌పోర్టులో కార్యకలాపాలను నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. రాజధాని నగరంలోని స్కూళ్లకు కనీసం వారంపాటు ఆన్‌లైన్‌ క్లాసులు నిర్వహించాలని ఆదేశించామని ఆదివారం తెలిపింది. శనివారం విమానాశ్రయంలోని దేశీయ సర్వీసులను నిలిపి ఉంచే నంబర్‌ 3, 4 టెర్మినళ్లపై జరిగిన ఈ దాడిలో మరణించిన వారిలో నలుగురు సౌదీ పౌరులతో భారత్, అమెరికా, ఈజిప్టు, జోర్డాన్, సిరియా, సూడాన్, బంగ్లాదేశ్, పాలస్తీనాకు చెందిన వారున్నారని అధికారులు తెలిపారు. క్షతగాత్రులకు వేర్వేరు ఆస్పత్రుల్లో చికిత్స జరుగుతోందని చెప్పారు. ఈ విమానాశ్రయంపై నాలుగు రోజుల క్రితం జరిగిన దాడిలో ముగ్గురు చనిపోవడం తెలిసిందే. సౌదీ వద్ద ప్రస్తుతం గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు కొరత ఏర్పడింది. ఇప్పటికే, ఇరాన్‌తో యుద్ధం కారణంగా అమెరికా వద్ద తగినంత సంఖ్యలో లేకపోవడంతో, ఆ దేశం వీటిని సమకూర్చాలంటూ ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్‌ , ఈజిప్టులను కోరింది. ఇలా ఉండగా, రాజధాని సనాపై సౌదీ ఆదివారం జరిపిన వైమానిక దాడుల్లో ఆరుగురు మృతి చెందినట్లు హౌతీలు ఆరోపించారు. రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై హౌతీ రెబెల్స్‌ వరుసగా దాడులకు పాల్పడటాన్ని భారత్‌ ఖండించింది.హైదరాబాద్‌ ఐటీ నిపుణుడు మృతి సాక్షి, సిటీబ్యూరో: రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై శనివారం జరిగిన దాడిలో హైదరాబాద్‌లోని మెహిదీపట్నానికి చెందిన ఐటీ నిపుణుడు మహమ్మద్‌ యూసుఫ్‌ (46) ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఉమ్రా యాత్ర నిమిత్తం మదీనా వెళ్లేందుకు కుటుంబంతో ఈ విమానాశ్రయానికి చేరుకున్నారు. మధ్యాహ్నం జరిగిన ఈ దాడిలో యూసఫ్‌ తీవ్ర గాయాలతో ప్రాణాలు కోల్పోగా, భార్య, కుమారులు, కుమార్తె గాయపడ్డారు. క్షతగాత్రులు రియాద్‌ ఆసుపత్రి ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్నారు. వీరిలో ఒక కుమారుడి పరిస్థితి విషమంగా ఉన్నట్లు సమాచారం. ఘటనపై విదేశాంగ మంత్రి ఎస్‌. జైశంకర్‌ దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. బాధిత కుటుంబానికి అన్ని విధాలా సహాయ సహకారాలు అందిస్తామని పేర్కొన్నారు.

సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌లో క్షిపణులు గర్జించాయి.. విమానాశ్రయం రక్తసిక్తమైంది.. 12 మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, మరో 309 మంది గాయపడినట్టు సమాచారం. రియాద్‌పై జరిగిన ఈ దాడి ఇప్పుడు మధ్యప్రాచ్యాన్ని మరోసారి యుద్ధం అంచులకు తీసుకెళ్తోంది. ఈ పరిణామంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ తీవ్రంగా స్పందించారు. ‘ఇది ఏమాత్రం ఆమోదయోగ్యం కాదు’ అంటూ హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. అంతేకాదు.. హౌతీలపై సౌదీ అరేబియా చేపడుతున్న సైనిక చర్యల్లో అమెరికా కూడా చేరే అవకాశాన్ని తెరపైకి తెచ్చారు. అదే జరిగితే యెమెన్‌లో కొనసాగుతున్న ఘర్షణ మరింత విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది. ఇంతకీ ట్రంప్‌ నేరుగా యుద్ధంలోకి దిగుతారా? హౌతీలకు అమెరికా ఎలాంటి సంకేతాలు పంపుతోంది?.రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై దాడి నేపథ్యంలో హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా సౌదీ అరేబియా చేపడుతున్న సైనిక చర్యల్లో అమెరికా చేరే అవకాశాన్ని ట్రంప్‌ పరిశీలిస్తున్నారు. ఈ అంశంపై విలేకరులు ప్రశ్నించగా.. ‘చేరవచ్చు.. దీన్ని పరిశీలిస్తాం. ఈ దాడి గురించి ఇప్పుడే తెలుసుకున్నాం. నిర్ణయం తీసుకుంటాం.. మేం చాలా వేగంగా కదులుతాం’ అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. దీంతో అమెరికా ప్రత్యక్ష సైనిక జోక్యంపై చర్చ మొదలైంది. అయితే, అమెరికా ఇప్పటికే యుద్ధంలోకి దిగాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు ప్రకటించలేదు. హౌతీలపై చర్యలకు సంబంధించి ఇంకా నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉందని ట్రంప్‌ మాటలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌తో మాట్లాడనున్నట్లు కూడా ఆయన వెల్లడించారు.🚨 SHOCKING VISUALS FROM RIYADH, SAUDI ARABIA 🇸🇦 A missile attack by Iran-backed Houthi rebels from Yemen on King Khalid International Airport has left 12 people dead and over 300 injured, including a US citizen. 🇺🇸 Meanwhile, After Pakistan's failure to help its umah brother, US President Donald Trump has hinted at joining Saudi strikes against the Houthis, saying: “We may. We’re going to look at it… We move very quickly.” This isn't distant crossfire anymore, it's a full-scale international inferno. https://t.co/TfSPgNYTKY— Megh Updates 🚨™ (@MeghUpdates) October 11, 2026అమెరికా హెచ్చరిక.. హౌతీలపై ఒత్తిడిఅమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో సైతం రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై దాడిని తీవ్రంగా ఖండించారు. అమాయక పౌరుల ప్రాణాలను లెక్కచేయని దాడులుగా అభివర్ణించారు. సౌదీ అధికారులతో అమెరికా సంప్రదింపులు కొనసాగిస్తున్నట్లు విదేశాంగ శాఖ తెలిపింది. మరోవైపు.. సౌదీపై దాడులకు తమదే బాధ్యత అంటూ హౌతీ మిలీషియా ‍‍ప్రకటించింది. యెమెన్‌పై సౌదీ జరుపుతున్న దాడులకు ప్రతీకారంగానే ఈ దాడులు చేసినట్టు తాజాగా ఓ ప్రకటనలో పేర్కొంది. కాగా, ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరిలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్‌ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత గల్ఫ్‌ దేశాలపై జరిగిన అ‍త్యంత ప్రాణాంతక దాడికి ఇది రికార్డుల్లోకి ఎక్కింది.🚨Última hora: 🇾🇪🇸🇦| Está sucediendo ahora mismo. Incendios masivos en el MAYOR CAMPO PETROLIFERO del mundo, Campo de Al Ghawar al este de Arabia Saudí esta ardiendo. Ansarullah habían advertido a las potencias occidentales y a Arabia Saudí que pagaran su agresión al Yemen. https://t.co/XP1OruZI9g— 🔻🇲🇷 MADIBA.🇪🇭🇵🇸🇩🇿🇨🇺🇲🇽 (@MADIBA1150270) October 10, 2026విమానాశ్రయం మూసివేత.. హౌతీల క్షిపణి దాడి నేపథ్యంలో రియాద్‌లోని కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో కార్యకలాపాలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు. వందలాది విమానాల రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడింది. విమానాలను ఇతర విమానాశ్రయాలకు మళ్లించాల్సి వచ్చింది. అమెరికా, బ్రిటన్‌, కెనడా సహా పలు దేశాలు తమ పౌరులకు విమానాశ్రయం పరిసరాలకు వెళ్లవద్దని సూచించాయి. ఇదిలా ఉండగా.. సౌదీ తూర్పు ప్రాంతంలోని దమ్మామ్‌ కింగ్‌ ఫహద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీపంలోనూ క్షిపణి దాడులు జరిగినట్టు తెలుస్తోంది. దీంతో దేశంలోని కీలక విమానయాన కేంద్రాల భద్రతపై ఆందోళనలు పెరిగాయి.ప్రాంతీయ యుద్ధంగా మారుతుందా?యెమెన్‌లో హౌతీలకు, సౌదీ మద్దతు ఉన్న ప్రభుత్వ దళాలకు మధ్య ఘర్షణలు తీవ్రతరం అవుతున్నాయి. ఎర్ర సముద్రానికి కీలకమైన బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ జలసంధి పరిసరాల్లోనూ పోరు ఉధృతమవుతోంది. ఈ మార్గం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి, ఇంధన రవాణాకు వ్యూహాత్మకంగా కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో రియాద్‌ విమానాశ్రయంపై దాడి పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టం చేసింది. ఇప్పటికే సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి హౌతీ స్థావరాలపై దాడులు చేస్తుండగా.. అమెరికా కూడా సైనికంగా జోక్యం చేసుకుంటే ఘర్షణ మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది. అయితే, అమెరికా ప్రత్యక్షంగా పాల్గొంటుందా? లేదా సౌదీకి ఇతర రూపాల్లో సహకరిస్తుందా? అన్నది ఇంకా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ప్రస్తుతం ట్రంప్‌ చేసిన వ్యాఖ్యలు హౌతీలపై సైనిక ఒత్తిడి పెంచే సంకేతాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. కానీ మాటల నుంచి సైనిక చర్యల వరకు అమెరికా ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందన్నదే ఇప్పుడు కీలకం కానుంది. ఇదీ చదవండి: ఫ్రాన్స్‌లో భారతీయుడికి 20 ఏళ్ల జైలుశిక్షFollowing a deadly Houthi strike on Saudi Arabia’s King Khalid International Airport that also killed an American, U.S. President Donald J. Trump said “We may,” when asked if the U.S. would now join strikes against Houthis. Per the president, he is set to call the Saudi crown prince soon to discuss the matter.— OSINTdefender (@sentdefender) October 11, 2026

సౌదీ అరేబియాలో హౌతీల దాడులు తీవ్ర ఆందోళనకు దారితీస్తున్నాయి. రాజధాని రియాద్‌తో పాటు పలు ప్రాంతాల్లో భద్రతా పరిస్థితులు ఉద్రిక్తంగా మారడంతో అక్కడ నివసిస్తున్న భారతీయులకు భారత రాయబార కార్యాలయం కీలక సూచనలు జారీ చేసింది. అప్రమత్తంగా ఉండాలని, అవసరమైనప్పుడు ఇళ్లలోనే ఉండాలని, స్థానిక అధికారులు జారీ చేసే సూచనలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని కోరింది.ప్రస్తుతం జరుగుతున్న పరిణామాలకు సంబంధించిన వీడియోలు, వార్తలను సామాజిక మాధ్యమాల్లో షేర్‌ చేయడం, తిరిగి పోస్టు చేయడం మానుకోవాలని స్పష్టం చేసింది. మరోవైపు, సౌదీలో నెలకొన్న భద్రతా పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఎయిరిండియా, ఇండిగో, ఎయిరిండియా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ కీలక నిర్ణయం తీసుకున్నాయి. రియాద్‌కు వెళ్లే, అక్కడి నుంచి వచ్చే విమాన సర్వీసులను అక్టోబర్‌ 10 వరకు రద్దు చేశాయి. ప్రభావితమైన ప్రయాణికులకు పూర్తి రీఫండ్‌ లేదంటే ప్రత్యామ్నాయ తేదీల్లో ప్రయాణించే అవకాశం కల్పిస్తామని ఎయిరిండియా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ ప్రకటించింది.రియాద్‌లోని కింగ్‌ ఖలీద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం కూడా ప్రయాణికులకు సూచనలు జారీ చేసింది. విమానాశ్రయానికి బయలుదేరే ముందు సంబంధిత విమానయాన సంస్థలను సంప్రదించి, తమ విమాన సర్వీసుల తాజా పరిస్థితిని తెలుసుకోవాలని కోరింది. గురువారం సౌదీ రాజధాని రియాద్‌ మీదుగా పలు పేలుళ్ల శబ్దాలు వినిపించిన నేపథ్యంలో ఈ సూచన ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.ఆ సేవలు యథాతథంసౌదీలోని భారతీయులకు అవసరమైన సహాయం అందించేందుకు రియాద్‌లోని భారత రాయబార కార్యాలయం, జెడ్డాలోని భారత కాన్సులేట్‌ సాధారణంగానే పనిచేస్తున్నాయని అధికారులు తెలిపారు. వీఎఫ్‌ఎస్‌ ద్వారా అందించే సేవలు కూడా కొనసాగుతున్నాయని వెల్లడించారు. పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అవసరమైనప్పుడు కొత్త సూచనలు జారీ చేస్తామని పేర్కొన్నారు.భారతీయుల కోసం 24 గంటలూ అందుబాటులో ఉండే ప్రవాసీ భారతీయ సహాయ కేంద్రం (PBSK) టోల్‌ఫ్రీ నంబర్‌ 8002471234 ద్వారా సంప్రదించవచ్చని రాయబార కార్యాలయం తెలిపింది.అమెరికాకు మద్దతుపై హౌతీల గురి?ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు ఇటీవలి రోజుల్లో సౌదీ అరేబియాలోని విమానాశ్రయాలు, సైనిక స్థావరాలు, చమురు కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. అమెరికాకు సౌదీ మద్దతు ఇస్తుండటమే ఈ దాడులకు కారణమని వారు పేర్కొంటున్నారు. సౌదీ గగనతలం తమ సైనిక కార్యకలాపాలకు వేదికగా మారుతోందని ఆరోపిస్తూ.. అక్కడి గగనతలంలో కార్యకలాపాలు నిర్వహించే అంతర్జాతీయ విమానయాన సంస్థలకు గురువారం మరోసారి హెచ్చరికలు జారీ చేశారు.బుధవారం రియాద్‌, అభా విమానాశ్రయాలపై జరిగినట్లు హౌతీలు ప్రకటించిన దాడుల్లో ముగ్గురు మరణించినట్లు సౌదీ అధికారులు వెల్లడించారు. హౌతీలపై సౌదీ అరేబియా, దానికి మద్దతుగా ఉన్న యెమెన్‌ బలగాలు పెద్ద ఎత్తున భూతల, వైమానిక దాడులు ప్రారంభించిన తర్వాత ఈ మరణాలు సంభవించడం ఇదే తొలిసారని పేర్కొన్నారు.ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో సౌదీలో నివసిస్తున్న భారతీయులు అధికారిక సమాచారాన్ని మాత్రమే అనుసరించాలని, అనవసర ప్రయాణాలకు దూరంగా ఉండాలని, భద్రతా సూచనలను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దని భారత రాయబార కార్యాలయం స్పష్టం చేసింది.ఇదీ చదవండి: గ్రీన్‌కార్డ్‌ ఆశలకు షాక్‌

హౌతీల దాడులతో సౌదీ అరేబియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న వేళ.. సౌదీ, టర్కీ, పాకిస్తాన్‌ కలిసి ఏర్పాటు చేసిన మక్కా రక్షణ కూటమి ఇప్పుడు రాజకీయ చిచ్చు రాజేసింది. సౌదీ రక్షణకు అవసరమైన సైనిక బలగాలు, రక్షణ సామర్థ్యాలను వేగంగా మోహరించేందుకు కూటమి నిర్ణయించడంపై టర్కీ విపక్షాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. ఈ నిర్ణయం టర్కీని యెమెన్‌ యుద్ధంలోకి లాగొచ్చని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్తాన్‌ ఆగస్టు 7న మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే.. దాన్ని మిగిలిన దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించి ఉమ్మడిగా స్పందించాలి. రక్షణ సహకారం, పరస్పర నిరోధక సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. అంటే.. సరిగ్గా నాటో తరహా అన్నమాట. మక్కాలో జరిగిన ఈ భేటీలో సౌదీ క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌, పాకిస్థాన్‌ ప్రధాని షెహ్‌బాజ్‌ షరీఫ్‌తో కలిసి టర్కీ అధ్యక్షుడు రెజెప్‌ తయ్యిప్‌ ఎర్డోగాన్‌ ఈ రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు.అయితే యెమెన్‌లోని హౌతీలు సౌదీపై క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులు చేస్తుండటంతో పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో అక్టోబర్‌ 5న రియాద్‌లో మక్కా కూటమి వ్యూహాత్మక-రాజకీయ, రక్షణ కమిటీ అత్యవసర సమావేశం నిర్వహించింది. ఉమ్మడి రక్షణ చర్యలను తక్షణమే అమలు చేయాలని, సౌదీలో అవసరమైన సైనిక బలగాలు, సామర్థ్యాలను వేగంగా మోహరించాలని నిర్ణయించారు. అయితే ఆయా దేశాల జాతీయ చట్టాలకు అనుగుణంగానే ఈ చర్యలు ఉంటాయని సంయుక్త ప్రకటనలో స్పష్టం చేశారు. ‘ఇది రాజ్యాంగ నేరం!’మక్కా కూటమి నిర్ణయంపై టర్కీ ప్రధాన ప్రతిపక్ష నేత ఒజ్‌గుర్‌ ఓజెల్‌ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. పార్లమెంట్‌ ఆమోదం లేకుండా సైనిక మోహరింపుపై నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని తప్పుబట్టారు. యుద్ధంలో ఉన్న దేశంతో రక్షణ ఒప్పందం చేసుకోవడం ద్వారా టర్కీ కూడా ఆ యుద్ధంలో భాగస్వామిగా మారే ప్రమాదం ఉందన్నారు. ‘వందేళ్ల తర్వాత టర్కీ సైనికులను యెమెన్‌ ఎడారులకు పంపే సాహసాన్ని మేం అంగీకరించం’ అని ఓజెల్‌ స్పష్టం చేశారు. ఇయీ పార్టీ ఎంపీ తుర్హాన్‌ కొమెజ్‌ కూడా ప్రభుత్వంపై మండిపడ్డారు. టర్కీ రాజ్యాంగంలోని 90, 92 అధికరణాలను ప్రభుత్వం ఉల్లంఘిస్తోందని ఆరోపించారు. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌, సౌదీ ప్రయోజనాల కోసం టర్కీ సైనికులను యెమెన్‌కు పంపకూడదని పేర్కొన్నారు. మరో ప్రతిపక్ష నేత నామిక్‌ టాన్‌ అయితే మక్కా ఒప్పందం అసలు చట్టబద్ధంగా ఏ రూపంలో ఉందో స్పష్టం చేయాలని డిమాండ్‌ చేశారు. పార్లమెంట్‌ ఆమోదం లేకుండా దాన్ని అమలు చేయలేమన్నారు. సైనిక బలగాలు లేదా రక్షణ సామర్థ్యాలను యెమెన్‌కు పంపుతున్నట్లు వస్తున్న వార్తలు నిజమైతే అది రాజ్యాంగ ఉల్లంఘన అవుతుందని హెచ్చరించారు. పార్లమెంట్‌ ఆమోదం ఉందా?ఇదే ఇప్పుడు టర్కీలో ప్రధాన ప్రశ్న. మక్కా రక్షణ ఒప్పందాన్ని టర్కీ పార్లమెంట్‌ ఇంకా ఆమోదించలేదు. విదేశీ గడ్డపై టర్కీ సైన్యాన్ని మోహరించేందుకు కూడా సాధారణంగా పార్లమెంట్‌ అనుమతి అవసరం. టర్కీ రాజ్యాంగంలోని 90, 92 అధికరణాలను ఉటంకిస్తూ విపక్షాలు ఇదే విషయాన్ని లేవనెత్తుతున్నాయి. అయితే మక్కా కూటమి ఒప్పందాన్ని పార్లమెంట్‌ ఆమోదం కోసం త్వరలోనే ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉందని అధికారపక్ష వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఆ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత టర్కీ సైనిక సహకారం మరింత విస్తరించే అవకాశముంది.ఇప్పటికే సౌదీలో టర్కీ సహకారంఅయితే టర్కీ పూర్తిగా పక్కన ఉన్న దేశం కాదు. సౌదీ రక్షణకు టర్కీ ఇప్పటికే సాంకేతిక, రక్షణ సహకారం అందిస్తోంది. వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు, డ్రోన్‌ ఆపరేటర్లు, నిఘా–సమాచార సేకరణ, వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక, లాజిస్టిక్స్‌ వంటి అంశాల్లో సహాయం అందిస్తున్నట్లు అధికార వర్గాలను ఉటంకిస్తూ రాయిటర్స్‌ తెలిపింది. ప్రస్తుతం ఈ సహకారం ప్రధానంగా ద్వైపాక్షిక స్థాయిలోనే కొనసాగుతోందని, మక్కా ఒప్పందాన్ని టర్కీ పార్లమెంట్‌ ఆమోదించిన తర్వాత దాని పరిధి పెరిగే అవకాశం ఉందని సమాచారం.యెమెన్‌లోకి నేరుగా దిగుతారా?ఇక్కడే మరో కీలక అంశం. టర్కీ ప్రస్తుతం పెద్ద సంఖ్యలో సైనికులను యెమెన్‌లోకి పంపే ఆలోచన లేదని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. సౌదీ రక్షణను బలోపేతం చేయడమే ప్రస్తుత లక్ష్యమని.. ముఖ్యంగా వైమానిక రక్షణ, డ్రోన్లను అడ్డుకోవడం, నిఘా సామర్థ్యాల పెంపుపైనే దృష్టి ఉంటుందని పేర్కొంటున్నాయి. అయితే పార్లమెంట్‌ ఆమోదం తర్వాత సౌదీకి అదనపు వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు, సాంకేతిక సిబ్బంది, పైలట్లు, విమానాలను పంపే అవకాశంపై కూడా నివేదికలు వెలువడ్డాయి. హౌతీల డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులను ఎదుర్కోవడమే వీటి ప్రధాన ఉద్దేశంగా తెలుస్తోంది. హౌతీలతో పోరు.. టర్కీకి కొత్త చిక్కుసౌదీ మద్దతున్న యెమెన్‌ బలగాలు హౌతీలపై దాడులను ముమ్మరం చేసిన సమయంలోనే మక్కా కూటమి యాక్టివేషన్‌ జరిగింది. ముఖ్యంగా ఎర్ర సముద్రానికి కీలకమైన బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ జలసంధి చుట్టూ పోరు తీవ్రతరమవుతోంది. హౌతీల దాడుల నుంచి సౌదీని రక్షించేందుకు కొత్త కూటమి తన సైనిక సామర్థ్యాలను సిద్ధం చేస్తోంది. అయితే సౌదీ రక్షణలో భాగంగా టర్కీ మరింత ముందుకెళ్తే.. అది యెమెన్‌ యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో భాగస్వామి అయ్యే ప్రమాదం ఉందన్నది టర్కీ విపక్షాల ప్రధాన ఆందోళన. అందుకే మక్కా కూటమి ఇప్పుడు టర్కీ అంతర్గత రాజకీయాల్లోనూ పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.ఇదీ చదవండి: మరో మహమ్మారి! రష్యా ఏదైనా దాస్తోందా?

యెమెన్‌లో హౌతీలతో కొనసాగుతున్న ఘర్షణ మరోసారి పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలను పెంచుతోంది. సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల క్షిపణి, డ్రోన్ దాడులు తీవ్రతరం అవుతున్న నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్, టర్కీ సైనిక సహకారం కీలకంగా మారుతోంది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, టర్కీ మధ్య కుదిరిన రక్షణ ఒప్పందం నేపథ్యంలో రియాద్‌కు మద్దతుగా ఇస్లామాబాద్, అంకారా రంగంలోకి దిగే పరిస్థితి ఏర్పడింది. అయితే మూడు దేశాల సైనిక బలం ఒక్కటైతే హౌతీలను పూర్తిగా ఓడించగలరా? అన్నది ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.2015లో పాకిస్తాన్ నిర్ణయం ఇదే..హౌతీలపై పోరాటం కోసం 2015లో సౌదీ అరేబియా పాకిస్తాన్‌ను యుద్ధ విమానాలు, నౌకలు, భూదళాలను పంపాలని కోరింది. ఈ అంశంపై పాకిస్తాన్ పార్లమెంట్‌లో ఐదు రోజుల పాటు తీవ్ర చర్చ జరిగింది. యెమెన్‌లోకి సైన్యాన్ని పంపితే ప్రాంతీయ యుద్ధంలో పాక్‌ చిక్కుకునే ప్రమాదం ఉందని ప్రతిపక్షాలు హెచ్చరించాయి. చివరకు 2015 ఏప్రిల్ 10న పాకిస్తాన్‌ పార్లమెంట్ ఏకగ్రీవంగా యెమెన్ యుద్ధంలో తటస్థంగా ఉండాలని నిర్ణయించింది. అయితే, సౌదీ అరేబియా భౌగోళిక సమగ్రతకు లేదా మక్కా, మదీనా పవిత్ర ప్రాంతాలకు ముప్పు ఏర్పడితే సౌదీకి అండగా నిలుస్తామని హామీ ఇచ్చింది.అయితే, ఇప్పటి పరిస్థితుల్లో సౌదీ-పాకిస్తాన్‌ మధ్య సంబంధాలు మరింత బలపడ్డాయి. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్‌, టర్కీ మధ్య కుదిరిన సంయుక్త రక్షణ(మక్కా) ఒప్పందం ప్రకారం ఒక దేశంపై సాయుధ దాడిని మిగతా దేశాలపై దాడిగా పరిగణించే విధానం ఏర్పడింది. హౌతీల డ్రోన్లు, క్షిపణులు సౌదీ భూభాగంలోని కీలక ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్న నేపథ్యంలో ఈ రక్షణ ఒప్పందం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. దీంతో సౌదీ రక్షణకు పాకిస్తాన్‌, టర్కీ నుంచి సైనిక సహకారం అందే అవకాశాలపై చర్చ మొదలైంది.మూడు దేశాల వద్ద భారీ సైనిక శక్తిసౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలో అత్యధిక రక్షణ వ్యయం చేసే దేశాల్లో ఒకటి. అత్యాధునిక యుద్ధ విమానాలు, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు, డ్రోన్లు, ఇతర అధునాతన ఆయుధాలు ఆ దేశం వద్ద ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్‌కు భారీ స్థాయిలో భూ దళాలు, వైమానిక దళం, సుదీర్ఘ సైనిక అనుభవం ఉంది. టర్కీకి NATO అనుభవంతో పాటు డ్రోన్లు, క్షిపణులు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ వంటి రంగాల్లో బలమైన రక్షణ సామర్థ్యం ఉంది. కాగితంపై చూస్తే సౌదీ, పాకిస్తాన్, టర్కీ సైనిక సామర్థ్యం హౌతీల కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కానీ యెమెన్‌లో పరిస్థితులు అంత సులభంగా లేవని నిపుణులు చెబుతున్నారు.పర్వతాలు.. గుహలు.. మొబైల్ క్షిపణులుహౌతీలకు ఉత్తర యెమెన్ భౌగోళిక పరిస్థితులు ప్రధాన బలంగా మారాయి. పర్వతాలు, లోయలు, గుహలు, భూగర్భ స్థావరాలను వారు తమకు అనుకూలంగా ఉపయోగించుకుంటున్నారు. మొబైల్ క్షిపణి లాంచర్లు, డ్రోన్లు, వికేంద్రీకృత కమాండ్ వ్యవస్థతో దాడులు చేస్తున్నారు. భారీ సైన్యాన్ని యెమెన్‌లోకి పంపితే యుద్ధం మరింత సంక్లిష్టమవుతుంది. సైనికులతో పాటు ఇంధనం, ఆహారం, మందుగుండు సామగ్రి సరఫరా మార్గాలను కూడా రక్షించాల్సి ఉంటుంది. ఈ మార్గాలపై హౌతీలు దాడులు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. హౌతీలను ఓడించేందుకు సౌదీ ఇప్పటికే భారీ వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది. 2015 నుంచి సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి యెమెన్‌లో హౌతీ స్థావరాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. అయినప్పటికీ హౌతీల సైనిక సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా నిర్వీర్యం చేయడం సాధ్యం కాలేదు. తర్వాత అమెరికా, బ్రిటన్ కూడా హౌతీ స్థావరాలపై దాడులు చేశాయి. అయినప్పటికీ డ్రోన్లు, క్షిపణుల ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా తొలగించలేకపోయాయి. దీంతో కేవలం వైమానిక శక్తితో హౌతీలను ఓడించడం కష్టమనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.దాయాదికి సవాలే.. ఇదిలా ఉండగా.. పాకిస్తాన్‌ సొంత దేశంలోనే దశాబ్దాలుగా తిరుగుబాటు, ఉగ్రవాద సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది. టెహ్రీక్-ఇ-తాలిబన్ పాకిస్తాన్ (TTP)పై సుదీర్ఘంగా పోరాడుతున్నప్పటికీ సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. అయితే టీటీపీ, హౌతీలు ఒకే రకమైన సంస్థలు కావు. వాటి లక్ష్యాలు, భౌగోళిక పరిస్థితులు, రాజకీయ నేపథ్యాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, ఒక బలమైన సైన్యానికి కూడా పాతుకుపోయిన సాయుధ సంస్థను పూర్తిగా ఓడించడం ఎంత కష్టమో ఈ ఉదాహరణ తెలియజేస్తుందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.పరిమిత లక్ష్యాలతోనే ముందుకు?యెమెన్‌లో పూర్తి స్థాయి భూ యుద్ధానికి బదులుగా సౌదీ వైమానిక రక్షణను బలోపేతం చేయడం, నిఘా వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం, యెమెన్ ప్రభుత్వ దళాలకు మద్దతు ఇవ్వడం, ఎర్ర సముద్ర తీరాన్ని రక్షించడం వంటి పరిమిత లక్ష్యాలకే పాకిస్తాన్, టర్కీ సహకారం పరిమితం చేయాలని కొందరు విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు. సనా, సాదా, ఉత్తర యెమెన్ పర్వత ప్రాంతాల్లోకి భారీ సైన్యాన్ని పంపడం వల్ల యుద్ధం మరింత సంక్లిష్టమయ్యే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు. హౌతీలు కేవలం చిన్న మిలీషియా కాకుండా ఉత్తర, పశ్చిమ యెమెన్‌లో విస్తారమైన ప్రాంతాన్ని నియంత్రిస్తున్న రాజకీయ, సైనిక శక్తిగా ఎదిగారు. పర్వత భూభాగం, భూగర్భ స్థావరాలు, డ్రోన్లు, క్షిపణులు, స్థానిక మద్దతు, సుదీర్ఘ పోరాట సామర్థ్యం వారికి బలంగా ఉన్నాయి. సౌదీ, పాకిస్తాన్, టర్కీ కలిసి సౌదీ రక్షణను బలోపేతం చేసి హౌతీల దాడులను అడ్డుకోగలిగినా, వారిని పూర్తిగా నిర్మూలించడం మాత్రం అంత సులభం కాదు. 2015లో యుద్ధానికి దూరంగా ఉన్న పాకిస్తాన్‌ ఇప్పుడు సౌదీ రక్షణలో మరింత కీలక పాత్ర పోషించే పరిస్థితి ఏర్పడినా, యెమెన్ అనుభవం సైనిక బలంతో మాత్రమే హౌతీల సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం సాధ్యం కాదని సూచిస్తోంది.ఇదీ చదవండి: ట్రంప్‌ వ్యాఖ్యలపై తీవ్ర దుమారం

ఫ్లైదుబాయ్‌ ఘటనలో కో-పైలట్‌ హమామ్‌ అల్‌-హమ్మామీ విషయంలో ఒమన్‌ సంచలన వ్యాఖ్యలు చేసింది. హమామీ వ్యవహారంలో ఎక్కడో పెద్ద తప్పు జరిగి ఉండొచ్చని అక్కడి సీనియర్‌ ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి. అతడి ఆన్‌లైన్‌ కార్యకలాపాలపై గతంలోనే అనుమానాలు వ్యక్తమైనప్పటికీ.. ఆ సమాచారాన్ని సరైన రీతిలో పరిగణనలోకి తీసుకుని ఉంటే ఈ దాడి జరిగి ఉండేది కాదేమోనని వ్యాఖ్యానించాయి.హమామీపై గతంలో ఒమన్‌ బ్యాన్‌ చేసిన సంగతి తెలిసిందే. అయితే ఏవియేషన్‌ రంగంలో శిక్షణ పొందుతున్న సమయంలోనే అతడి ఆన్‌లైన్‌ కార్యకలాపాలపై నిఘాలో విస్తుపోయే విషయాలు బయటపడ్డాయని ఒమన్‌ అధికార వర్గాలు తెలిపాయి. తీవ్రవాద, ఉగ్రవాద సంబంధిత కంటెంట్‌పై అతడికి ఆసక్తి ఉన్నట్లు గుర్తించిన తర్వాత.. ఒమన్‌లో ఏవియేషన్‌ కెరీర్‌ను కొనసాగించకుండా అడ్డుకున్నామని వెల్లడించాయి.హమామీ తండ్రి మా దేశస్థుడే. తల్లి మాత్రం సిరియన్‌. అయితే అతడు జీవితంలో ఎక్కువ కాలం ఒమన్‌ వెలుపలే గడిపాడు. గతంలో ఒమన్‌లోని ఓ విమానయాన సంస్థలో కొంతకాలం ట్రైనీగా పనిచేసిన సమయంలో అతడి ఇంటర్నెట్‌ కార్యకలాపాలను అధికారులు గమనించారు. తీవ్రవాద భావజాలానికి సంబంధించిన వెబ్‌సైట్లు, కంటెంట్‌పై అతడి ఆసక్తిని గుర్తించిన తర్వాత.. అతడిని ఏవియేషన్‌ రంగంలో కొనసాగనివ్వలేదు అని ఓ సీనియర్‌ అధికారి భారత్‌కు చెందిన ఓ చానెల్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో వ్యాఖ్యానించారు.అయినా పైలట్‌గా ఎలా?ఇదే ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది. ఒమన్‌లోనే హమామీపై భద్రతాపరమైన అనుమానాలు వ్యక్తమైనప్పుడు.. ఆ తర్వాత అతడు మరోచోట ఏవియేషన్‌ రంగంలో(రెండు సంస్థల్లో!) ఎలా కొనసాగాడు?. అతడిని నియమించే ముందు అతడి గత రికార్డులపై తనిఖీలు జరిగాయా? ఒమన్‌లో గుర్తించిన అంశాలు ఇతర దేశాలు లేదా సంబంధిత సంస్థలకు ఎందుకు తెలియలేదు? అన్నదానిపై దర్యాప్తు సాగుతోంది.ఈ వ్యవహారంపై ఒమన్‌ వర్గాలు తీవ్రంగా స్పందించాయి. ‘‘హమామీ విషయంలో ఎక్కడో పెద్ద తప్పు జరిగింది’’ అని వ్యాఖ్యానించాయి. అతడిని కో-పైలట్‌గా నియమించే ముందు భద్రతా ధ్రువీకరణ కోసం ఒమన్‌ను ఎవరూ సంప్రదించలేదని ఆ దేశ ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి. ఒకవేళ అధికారికంగా సమాచారం కోరితే.. తమ వద్ద ఉన్న వివరాలన్నింటినీ సంబంధిత వర్గాలతో పంచుకునేవారమని ఆ సీనియర్‌ అధికారి పేర్కొన్నారు.ఇలాంటి నియామకాల సమయంలో విమానయాన విధివిధానాలను పాటించడంలో లోపం జరిగి ఉండొచ్చని అన్నారాయన. ఇందులో నిర్లక్ష్యం, పర్యవేక్షణ లోపం లేదంటే ఉద్దేశపూర్వకంగా విషయాన్ని పట్టించుకోకపోవడం వంటి అంశాలు ఉండొచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు.అయినా ఇజ్రాయెల్‌ విమానంలో ఎలా?హమామీ ఒమన్‌ జాతీయుడైతే.. ఇజ్రాయెల్‌కు వెళ్లే విమానంలో కో-పైలట్‌గా ఎలా పనిచేశాడన్న అంశంపైనా ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఇజ్రాయెల్‌–యూఏఈ మధ్య ఉన్న విమానయాన ఏర్పాట్ల ప్రకారం సంబంధిత విమానాల్లో యూఏఈ పౌరులు లేదంటే ఇజ్రాయెల్‌తో దౌత్య సంబంధాలు ఉన్న దేశాల పౌరులకు సంబంధించిన నిబంధనలు ఉన్నాయని ఒమన్‌ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఒమన్‌కు ఇజ్రాయెల్‌తో దౌత్య సంబంధాలు లేనందున.. హమామీకి మరో దేశ పౌరసత్వం కూడా ఉండి ఉండొచ్చని ఆ అధికారులు అనుమానం వ్యక్తం చేశారు. అయితే దీనిపై ఇప్పటివరకు ఎలాంటి అధికారిక నిర్ధారణ లేదు.దాడిపై దర్యాప్తుసెప్టెంబర్‌ 30న దుబాయ్‌ నుంచి టెల్‌అవీవ్‌కు వెళ్తున్న ఫ్లైదుబాయ్‌ విమానంలో కో-పైలట్‌ కాక్‌పిట్‌లో కెప్టెన్‌ స్మిట్‌ మచ్చార్‌పై దాడి చేశాడు. ఈ ఘటనను యూఏఈ, ఇజ్రాయెల్‌ అధికారులు ఉగ్రవాద చర్యగా అభివర్ణించారు. ప్రస్తుతం దర్యాప్తులో హమామీ గత రికార్డులు, అతడికి లభించిన భద్రతా అనుమతులు, ఫ్లైట్‌ సిబ్బందిగా నియామకానికి ముందు జరిగిన తనిఖీలు కీలకంగా మారాయి. ఒమన్‌లో గతంలోనే అనుమానాలు వ్యక్తమైన వ్యక్తి.. చివరకు ఇజ్రాయెల్‌ వెళ్లే విమానానికి కో-పైలట్‌గా ఎలా నియమితుడు అయ్యాడనే మిస్టరీ వీడాల్సి ఉంది. ఇదీ చదవండి: జర్మనీలో వేల ఏళ్ల కిందటే ఆ టెక్నాలజీ!

పశ్చిమాసియాలో మరోసారి యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకుంటున్నాయి. యెమెన్‌లో హౌతీల దూకుడు, సౌదీ అరేబియాపై వరుస దాడుల నేపథ్యంలో.. సౌదీ రక్షణకు పాకిస్థాన్‌, టర్కీ రంగంలోకి దిగుతున్నాయి. సౌదీ, పాక్‌, టర్కీ కలిసి ఏర్పాటు చేసిన మక్కా డిఫెన్స్‌ అలయన్స్‌ను ఇప్పుడు అధికారికంగా యాక్టివేట్‌ చేశారు. రియాద్‌లో జరిగిన అత్యవసర సమావేశం తర్వాత ఈ పరిణామం చోటు చేసుకుంది.యెమెన్‌లో ఇరాన్‌ మద్దతున్న హౌతీలు ఇటీవలి వారాల్లో తమ ఆధీనంలోని ప్రాంతాలను విస్తరించేందుకు దూకుడుగా ముందుకు సాగుతున్నారు. సౌదీ సరిహద్దులు, నగరాలు, కీలక మౌలిక సదుపాయాలపై కూడా దాడుల ముప్పు పెరిగింది. మక్కా, మదీనాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే ప్రయత్నాలను, సౌదీలోని నగరాలు, పౌర, ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులను మక్కా ప్యాక్ట్‌ సభ్య దేశాలు తీవ్రంగా ఖండించాయి.ఈ నేపథ్యంలో అక్టోబర్‌ 5న రియాద్‌లో మక్కా అలయన్స్‌ స్ట్రాటజిక్‌-పొలిటికల్‌, డిఫెన్స్‌ కమిటీ అత్యవసర సమావేశం నిర్వహించింది. దాడులకు ప్రతిస్పందనగా ఉమ్మడి రక్షణ చర్యలను అమలు చేయాలని.. అవసరమైన సైనిక బలగాలు, రక్షణ సామర్థ్యాలను సౌదీలో వేగంగా మోహరించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఈ చర్యలు ఇప్పటికే కుదిరిన ఏర్పాట్లు, మూడు దేశాల చట్టాల ప్రకారమే ఉంటాయని స్పష్టం చేశారు.ఆగస్టులోనే మక్కా ప్యాక్ట్‌సౌదీ, పాకిస్థాన్‌, టర్కీ మధ్య పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం ఆగస్టు 7న కుదిరింది. ఒప్పందంలోని ప్రధాన సూత్రం.. ఒక సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడిని అన్ని సభ్య దేశాలపై దాడిగా పరిగణించడం. అప్పట్లో ఇది భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే భద్రతా ముప్పులకు ఉమ్మడిగా స్పందించేందుకు రూపొందించిన రక్షణ వ్యవస్థగా పేర్కొన్నారు. అయితే ఒప్పందం కుదిరిన కొద్దికాలానికే యెమెన్‌లో పరిస్థితులు ఒక్కసారిగా వేడెక్కాయి. హౌతీల దాడులు, యెమెన్‌లో వారి దూకుడు పెరగడంతో.. ఇప్పుడు మక్కా ప్యాక్ట్‌ తొలిసారి ప్రత్యక్ష భద్రతా సంక్షోభంలో అమల్లోకి వస్తోంది.పాక్‌, టర్కీ ఏం చేయబోతున్నాయి?సౌదీ రక్షణకు అవసరమైన సైనిక బలగాలు, సామర్థ్యాలను వేగంగా మోహరించేందుకు పాకిస్థాన్‌, టర్కీ అంగీకరించాయి. అయితే ఇప్పటివరకు ఎన్ని బలగాలు, ఏ రకమైన ఆయుధ వ్యవస్థలు, ఎలాంటి ప్రత్యేక దళాలు పంపుతారనే పూర్తి వివరాలను వెల్లడించలేదు. అందువల్ల భారీ సంఖ్యలో సైనికులు ఇప్పటికే సౌదీకి చేరుకున్నారంటూ వస్తున్న కొన్ని ప్రచారాలను ధ్రువీకరించకుండా చూడాల్సి ఉంటుంది.మక్కా అలయన్స్‌కు తొలి సెక్రటరీ జనరల్‌గా పాకిస్థాన్‌కు చెందిన రిటైర్డ్‌ లెఫ్టినెంట్‌ జనరల్‌ నౌమన్‌ మహ్మూద్‌ను మూడేళ్ల కాలానికి నియమించారు. కూటమి వ్యవస్థను సంస్థాగతంగా బలోపేతం చేసే బాధ్యత ఆయనపై ఉండనుంది.యెమెన్‌లో ‘యెమెన్‌ డాన్‌’.. 100 యుద్ధ విమానాలుఒకవైపు మక్కా ప్యాక్ట్‌ కదులుతుండగా.. మరోవైపు యెమెన్‌లో హౌతీలపై సౌదీ మద్దతు ఉన్న బలగాలు భారీ ఆపరేషన్‌ చేపట్టాయి. యెమెన్‌ ప్రభుత్వ బలగాలు హౌతీల ఆధీనంలోని ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునేందుకు ‘యెమెన్‌ డాన్‌’ పేరిట ఆపరేషన్‌ ప్రారంభించాయి. ఈ ఆపరేషన్‌కు సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి నుంచి భారీ వైమానిక మద్దతు లభిస్తోంది. 100 యుద్ధ విమానాలు ఈ ఆపరేషన్‌లో పాల్గొంటున్నాయని కూటమి ప్రకటించింది. బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ జలసంధికి వైమానిక రక్షణ కల్పిస్తున్నామని, వందలాది హౌతీ లక్ష్యాలను ధ్వంసం చేశామని కూటమి తెలిపింది.బాబ్‌ అల్‌.. ఇంత కీలకం ఎందుకు?యెమెన్‌ పశ్చిమ తీరంలో ఉన్న బాబ్‌ అల్‌ మండేబ్‌ జలసంధి ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. ఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ ఏడెన్‌తో కలిపే ఈ మార్గం ద్వారా అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకలు రాకపోకలు సాగిస్తాయి. ఇటీవల హౌతీలు ఈ ప్రాంతంలో తమ పట్టును పెంచుకోవడంతో.. సముద్ర రవాణా, ఇంధన సరఫరాలపై ఆందోళనలు పెరిగాయి. అందుకే బాబ్‌ అల్‌ మందెబ్‌పై నియంత్రణ ఎవరి చేతిలో ఉంటుందనేది ఇప్పుడు యెమెన్‌ యుద్ధంలో కీలక అంశంగా మారింది.యెమెన్‌ ప్రభుత్వ బలగాలు బాబ్‌ అల్‌ చుట్టుపక్కల కీలక ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు ప్రకటించాయి. ధుబాబ్‌ ప్రాంతం, విమానాశ్రయం, మొఖా వైపు వెళ్లే మార్గాలపై కూడా తమకు పట్టు లభించిందని తెలిపాయి. సనా వైపు కూడా దూకుడుబాబ్‌ అల్‌ మండేబ్‌ ప్రాంతంలోనే కాకుండా.. హౌతీల ప్రధాన స్థావరమైన రాజధాని సనా వైపూ యెమెన్‌ ప్రభుత్వ బలగాలు వ్యూహాత్మక దాడిని ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించాయి. హౌతీల ఆధీనంలో ఉన్న ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడమే లక్ష్యంగా ఈ ఆపరేషన్‌ కొనసాగుతోంది. మరోవైపు హౌతీలు కూడా సౌదీపై దాడులు కొనసాగించగల సామర్థ్యం తమకు ఉందని చెబుతున్నారు. సౌదీ కీలక చమురు మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు వారు చెబుతున్నారు.ఇక ముందు ఏం జరుగుతుంది?ఇప్పటివరకు యెమెన్‌ యుద్ధం ప్రధానంగా సౌదీ మద్దతున్న ప్రభుత్వ బలగాలు, హౌతీల మధ్యే సాగింది. ఇప్పుడు మక్కా ప్యాక్ట్‌ అమల్లోకి రావడంతో పాకిస్థాన్‌, టర్కీ కూడా సౌదీ భద్రతకు సైనికంగా మద్దతు ఇవ్వడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. అదే సమయంలో సౌదీ మద్దతు ఉన్న యెమెన్‌ బలగాలు బాబ్‌-అల్‌-మండేబ్‌ నుంచి సనా వరకు దూకుడును పెంచుతున్నాయి. దీంతో యెమెన్‌లోని పోరు మరోసారి ప్రాంతీయ ఘర్షణగా మారే పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా సౌదీ భూభాగంపై దాడులు పెరిగితే మక్కా ప్యాక్ట్‌ కింద పాక్‌, టర్కీ సైనిక పాత్ర ఎంతవరకు విస్తరిస్తుందన్నదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది.ఇదీ చదవండి: బ్లాక్‌సీ జర్నీ.. భారతీయులకు ముప్పేనా?

యెమెన్‌లో హౌతీలకు, సౌదీ అరేబియాకు మధ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ పాకిస్తాన్‌కు చెందిన ప్రముఖ ఇస్లామిక్‌ మతపెద్ద హఫీజ్‌ మహమ్మద్‌ తాహిర్‌ మెహమూద్‌ అష్రఫీ సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీలను ఉగ్రవాదులుగా అభివర్ణిస్తూ.. వారికి ఇస్లాంతో ఎలాంటి సంబంధం లేదని పేర్కొన్నారు. సౌదీ అరేబియాను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్న హౌతీలు అమాయక ప్రజలు, మహిళలు, పిల్లలు, వృద్ధులపై దాడులకు పాల్పడుతున్నారని ఆరోపించారు.సౌదీ అరేబియాలోని మదీనా ఇస్లామిక్‌ యూనివర్సిటీలో నిర్వహించిన రెండు రోజుల సదస్సు ముగింపు సందర్భంగా అష్రఫీ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్లు పాక్‌ ప్రభుత్వ వార్తా సంస్థ అసోసియేటెడ్‌ ప్రెస్‌ ఆఫ్‌ పాకిస్తాన్‌ (APP) వెల్లడించింది. సౌదీ అరేబియా ఎదుర్కొంటున్న భావజాలపరమైన సవాళ్లపై నిర్వహించిన ఈ సదస్సులో ఆయన హౌతీలను తీవ్రంగా విమర్శించారు. హౌతీలు ఇస్లాం, పాలస్తీనా పేర్లను ఉపయోగించుకుంటున్నప్పటికీ.. వారి చర్యలకు ఇస్లామిక్‌ విలువలతో సంబంధం లేదని అష్రఫీ అన్నారు. సౌదీ నౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటూ, ఇజ్రాయెల్‌ నౌకలకు మాత్రం మార్గం కల్పించారంటూ ఆరోపించారు. యెమెన్‌ ప్రజల భద్రత, విద్య, వైద్య రంగాల కోసం సౌదీ అరేబియా భారీగా సాయం చేస్తున్నప్పటికీ హౌతీలు దానిని తిరస్కరిస్తున్నారని పేర్కొన్నారు.సౌదీకి పాక్‌ మద్దతు..సౌదీ అరేబియాకు పాకిస్తాన్‌ అండగా నిలుస్తుందని అష్రఫీ స్పష్టం చేశారు. సౌదీ రాజు సల్మాన్‌ బిన్‌ అబ్దుల్‌అజీజ్‌, క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ నేతృత్వంలోని రాజ్యానికి పాక్‌ ప్రభుత్వం, సాయుధ దళాలు, మతపెద్దలు, ప్రజలు పూర్తి మద్దతు ఇస్తారని అన్నారు. ఇస్లాం పేరుతో యువతను తప్పుదోవ పట్టించే తాలిబన్లు, అల్‌ఖైదా, ఐసిస్‌, హౌతీల వంటి సంస్థలను ఎదుర్కోవాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు. అయితే, హౌతీలపై సైనిక చర్య విషయంలో పాకిస్తాన్‌ ప్రభుత్వ వైఖరి భిన్నంగా ఉంది. సౌదీ అరేబియాకు మద్దతు ప్రకటించినప్పటికీ, యెమెన్‌లో హౌతీలపై దాడులు చేయాలన్న పిలుపులపై ఇస్లామాబాద్‌ గతంలో వెనుకడుగు వేసింది. పాకిస్తాన్‌ సైన్యం చర్యలు సౌదీ భూభాగాన్ని రక్షించడానికే పరిమితమవుతాయని అక్కడి రక్షణ మంత్రి పేర్కొన్నట్లు గత నివేదికలు వెల్లడించాయి.గతంలోనూ వివాదాల్లో అష్రఫీఅష్రఫీ ఇటీవల మరో వివాదంతో వార్తల్లో నిలిచారు. 2026 సెప్టెంబర్‌ 11న మత సామరస్యం, సయోధ్యకు సంబంధించిన హ్యూబర్ట్‌ వాల్టర్‌ అవార్డును కాంటర్‌బరీ ఆర్చ్‌బిషప్‌ సారా ముల్లాలీ నుంచి అందుకున్నారు. అయితే, 2007లో అల్‌ఖైదా వ్యవస్థాపకుడు ఒసామా బిన్‌ లాడెన్‌ను ప్రశంసిస్తూ చేసిన వ్యాఖ్యలు వెలుగులోకి రావడంతో సెప్టెంబర్‌ 17న ఆ అవార్డును వెనక్కి తీసుకున్నారు. రష్యన్లు, అమెరికన్లు, బ్రిటిష్‌ వారికి వ్యతిరేకంగా ఇస్లాం కోసం పోరాడిన వ్యక్తిగా బిన్‌ లాడెన్‌ను ఆయన అప్పట్లో అభివర్ణించినట్లు బీబీసీ నివేదించింది. అంతేకాకుండా, దైవదూషణ ఆరోపణలను ఉపయోగించి వ్యక్తులను బెదిరించి డబ్బులు వసూలు చేస్తున్నట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఓ ముఠాకు అష్రఫీ రక్షణ కల్పించారని ది టెలిగ్రాఫ్‌ పత్రిక సెప్టెంబర్‌ 24న కథనం ప్రచురించింది. ఆ ముఠాకు ఆయన సోదరుడు నాయకత్వం వహిస్తున్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. ఇదీ చదవండి: ఫ్లైదుబాయ్‌ ఘటనపై బిగ్‌ బ్లాస్ట్‌.. ఇరాన్‌ సంచలన ఆరోపణలు!

దుబాయ్‌/జెరూసలేం: అమెరికాలో రెండు దశాబ్దాల క్రితం విమానాన్ని హైజాక్‌చేసి ఆకాశహర్మ్యాలను ఢీకొట్టి వందలాది మంది చావుకు కారణమైన సెప్టెంబర్‌ 11 దాడుల తరహాలో ప్రయాణికుల విమానాన్ని తన వశం చేసుకుని కుప్పకూల్చేందుకు ఒక కోపైలట్‌ దుస్సాహసం చేసిన ఉదంతం జోర్డాన్‌ గగనతలంలో జరిగింది. 174 మంది ప్రయాణికుల ప్రాణాలను గాల్లో కలిపేందుకు కోపైలట్‌ చేసిన ప్రయత్నాన్ని ఒక భారతీయ కెప్టెన్‌ అత్యంత ధైర్యసాహసాలతో వమ్ముచేశారు. కత్తిపోట్లకు గురైనా సరే విమానం కోపైలట్‌ చేతుల్లోకి వెళ్లకుండా విజయవంతంగా అడ్డుకున్నాడు. దీంతో ప్రయాణికులందరి ప్రాణాలు నిలబడ్డాయి. రక్తమోడుతున్న కెప్టెన్‌ కుప్పకూలడం, అదే సమయానికి కాక్‌పిట్‌లోకి దూసుకొచ్చిన ప్రయాణికులు కోపైలట్‌ను నిలువరించడం, అదే విమానంలో ప్రయాణిస్తున్న ఇతర పైలట్లు వెంటనే సమయస్ఫూర్తితో విమానాన్ని తమ అదీనంలోకి తెచ్చుకుని సౌదీఅరేబియాలో సురక్షితంగా ల్యాండ్‌చేయడం వెంటవెంటనే జరిగిపోయాయి. దీంతో క్రాష్‌ల్యాండింగ్‌ వంటి మారణహోమంతో ముగియాల్సిన ఈ ఉదంతం అనూహ్యంగా సుఖాంతంగా పరిసమాప్తి అయింది. కత్తితో దాడికి పాల్పడిన కోపైలట్‌ను సౌదీలో అరెస్ట్‌చేసి అధికారులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇజ్రాయెల్‌ శివారు గ్రామాలపై హమాస్‌ సాయుధులు మెరుపుదాడిచేసి వందలాది మంది ఇజ్రాయెలీలను అంతంచేసిన ఘటన జరిగి మరో వారంలో మూడేళ్లు పూర్తవుతున్న వేళ ఈ విమాన హైజాక్‌ ఘటన జరగడం గమనార్హం. అసలేం జరిగింది? దర్యాప్తు సంస్థలు, ప్రత్యక్షసాక్షులైన ప్రయాణికులు, ఇజ్రాయెల్‌ ప్రభుత్వం, అంతర్జాతీయ మీడియాలో వచ్చిన కథనాల ప్రకారం బుధవారం ఉదయం 6.05 గంటలకు ఫ్లైదుబాయ్‌ విమానయాన సంస్థకు చెందిన బోయింగ్‌737 మ్యాక్స్‌ రకం ఎఫ్‌జెడ్‌1073 నంబర్‌ విమానం 27 మంది చిన్నారులుసహా 174 మంది ప్రయాణికులతో యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌లోని దుబాయ్‌ నుంచి ఇజ్రాయెల్‌ రాజధాని టెల్‌అవీవ్‌ సమీప బెన్‌ గురియన్‌ ఎయిర్‌పోర్ట్‌కు బయల్దేరింది. దాదాపు రెండు గంటల ప్రయాణం తర్వాత విమానం జోర్డాన్‌ గగనతలానికి చేరుకుంది. ఉదయం 8.31 గంటలప్పుడు విమానం 34,000 అడుగుల ఎత్తులో వెళ్తోంది. అదే సమయంలో కోపైలట్‌గా ఉన్న వ్యక్తి విమానాన్ని తన అధీనంలోకి తీసుకుని కుప్పకూల్చేందుకు ప్రయత్నించాడు. దీంతో విమానం హఠాత్తుగా 30 సెకన్లలోనే 20వేల అడుగుల కిందకు జారిపోయింది. ఇది గమనించిన కెప్టెన్‌ వెంటనే అతని చర్యను అడ్డుకున్నాడు. ఈ క్రమంలో విమానం గుండ్రంగా తిరిగి 5,000 అడుగులుపైకి, మళ్లీ 7,000 అడుగులు కిందకు జారింది. దీంతో ప్రయాణికులు హాహాకారాలు చేయడం మొదలెట్టారు. తనను అడ్డుకున్న కెప్టెన్‌ను కోపైలట్‌ కత్తితో విచక్షణారహితంగా పొడిచాడు. అయినాసరే కోపైలట్‌ దుశ్చర్యను కెప్టెన్‌ అడ్డుకునేందుకు శతథా ప్రయత్నించాడు. ‘విమానం పడిపోవచ్చు. ఎవరైనా వచ్చి నాకు సాయంచేయండి’’అని కెప్టెన్‌ అరిచాడు. దీంతో కాక్‌పిట్‌లో గొడవ జరుగుతున్న విషయం గమనించి ముందు వరసలో కూర్చున్న ఇజ్రాయెల్‌ ప్రయాణికులు, విమాన సిబ్బంది వెంటనే కాక్‌పిట్‌లోకి పరుగెత్తారు. కత్తితో దాడిచేస్తున్న కోపైలట్‌ను పట్టుకుని కిందకు అదిమిపట్టారు. అయినాసరే విమానంలోని భద్రతావ్యవస్థలను కోపైలట్‌ నాశనంచేసేందుకు యత్నించగా అందరూ కలిసి అతడిని అడ్డుకున్నారు. ఈ క్రమంలో ప్రయాణికులకు సైతం రక్తంమరకలు అంటాయి. ఇదంతా చూసిన వెనకవైపు కూర్చున్న డ్యూటీలో లేని ఇద్దరు యూరప్, బ్రిటన్‌కు చెందిన పైలట్లు సమయస్ఫూర్తితో వెంటనే కాక్‌పిట్‌లోకి వచ్చి విమానాన్ని తమ అ«దీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు. ఇదంతా జరిగేలోపే కెప్టెన్‌ విమానం నుంచి 7700 కోడ్‌ సిగ్నల్‌ ఇచ్చాడు. ఇది సాధారణ ఎమర్జెన్సీకి సంబంధించిన సిగ్నల్‌. వెనువెంటనే 7500 కోడ్‌ ఇచ్చాడు. ఇది హైజాక్‌ లేదా అనధికారంగా విమానాన్ని తమ వశం చేసుకోవడానికి సంబంధించిన సిగ్నల్‌. ఈ సిగ్నల్‌ అందుకున్న ఇజ్రాయెల్‌ వాయుసేన వెనువెంటనే తన అత్యాధునిక ఫైటర్‌జెట్‌లను ఈ విమానానికి తోడుగా పంపింది. పైలట్లు విమానాన్ని 9.45 గంటలకు సౌదీ అరేబియాలోని తబుక్‌ ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో సురక్షితంగా ల్యాండ్‌ చేశారు. దీంతో ప్రయాణికులంతా ఊపిరిపీల్చుకున్నారు. రక్తమోడుతున్న కెప్టెన్‌ను వెంటనే ఆస్పత్రిలో చేరి్పంచారు. దాడిచేసిన కోపైలట్‌కు సైతం గాయా లయ్యాయని, ఇతడిని ఆస్పత్రిలో చేరి్పంచి చికిత్సచేయించాక అరెస్ట్‌చేశారని తెలుస్తోంది. ప్రస్తుతం ఇతడిని సౌదీ పోలీసులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఇతను ఒమన్‌ దేశస్తుడని వార్తలొచ్చాయి.హీరో కెప్టెన్‌ కోపైలట్‌తో వీరోచితంగా పోరాడి అందర్నీ కాపాడిన పైలట్‌ స్మిత్‌ మచ్ఛార్‌పై అభినందనల వర్షం కురిసింది. ఈయన గతంలో స్పైస్‌జెట్‌లో పనిచేశారు. తర్వాత 2022లో ఫ్లైదుబాయ్‌ సంస్థలో చేరారు. ఈయనకు పైలట్‌గా 13 ఏళ్ల అనుభవం ఉంది. ఏకంగా 9,750 గంటలకుపైగా విమానం నడిపారు. విమానసిబ్బంది వనరుల నిర్వహణలో, విమాన ప్రమాణాలు, నిబంధనలను పాటించడంలో, బోయింగ్‌ 737 రకం విమానాలను నడపడంలో నిష్ణాతుడు.చచ్చిపోతాననుకున్నా... విమానం వేగంగా కిందకు పడిపోతున్న దృశ్యాలను భయపడుతూనే అందులోని ప్రయాణికులు తమ ఫోన్లలో బంధించారు. ‘‘చచ్చిపోతాననుకున్నా. విమానం ఇష్టమొచ్చినట్లు గాల్లో గింగిరాలు తిరిగింది. బతుకుతాననుకోలేదు’’అని ఒక ప్రయాణికురాలు ఏడుస్తూ చెప్పింది. ‘‘దాడికి యత్నించిన ఉగ్రవాదిని పట్టుకున్నాం. ఇప్పుడు విమానం ల్యాండ్‌కాబోతోంది. ఈ ప్రాంతం సౌదీ అనుకుంటున్నా’’అని ముఖంపై రక్తం మరకలున్న ఒక ప్రయాణికుడు సెల్ఫీ వీడియోను పోస్ట్‌చేశారు. ‘ఐదుగురు కాక్‌పిట్‌లోకి దూసుకెళ్లి సాహసోపేతంగా వ్యవహరించడంతో ఇప్పుడు మేమంతా బతికిబయటపడ్డాం’’అని దలియా పిగెల్‌ అనే ప్రయాణికుడు చెప్పారు. సౌదీలో దిగిన అదే విమానం రాత్రికల్లా గమ్యస్థానమైన ఇజ్రాయెల్‌లోని బెన్‌ గురియన్‌ ఎయిర్‌పోర్ట్‌కు చేరుకుంది. ప్రయాణికులను పొగిడిన నెతన్యాహూ... ఈ ఘటనపై ఇజ్రాయెల్‌ ప్రధాని నెతన్యాహూ స్పందించారు. ‘‘ఇది ఉగ్రదాడే. ఈ ప్రయాణికుల్లో ఎక్కువ మంది ఇజ్రాయెలీలే ఉన్నారు. వీళ్లను చంపేందుకు కోపైలట్‌ విమానాన్ని కుప్పకూల్చాలని పథకం పన్నాడు. ఈ కుట్రను ఇజ్రాయెలీ ప్రయాణికులు విజయవంతంగా వమ్ముచేశారు. అత్యంత సాహసోపేతంగా కోపైలట్‌ను పట్టుకుని మీకు సెల్యూట్‌. క్రాష్‌ల్యాండింగ్‌ కాకుండా అందర్నీ కాపాడిన మీరంతా హీరోలే. కోపైలట్‌ను సౌదీ అధికారులు ప్రశ్నిస్తున్నారు’’అని నెతన్యాహూ చెప్పారు.

గల్ఫ్ దేశాలలో నివసిస్తున్న భారతీయులలో సౌదీ అరేబియాలోని తెలుగు ప్రవాసీయుల పాత్ర ప్రముఖమైందని సౌదీ అరేబియాలోని భారతీయ రాయబారి విపుల్‌ ప్రశంసించారు. గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని భారతీయులలో తెలుగు ప్రవాసీయులు ఒక ప్రత్యెక విశిష్ఠత కల్గి ఉన్నారని ఆయన పెర్కోన్నారు. దేశమంటె మట్టికాదోయ్ దేశమంటె మనుషులోయ్ అని తెలుగులో ఉచ్చరిస్తూ దీన్ని సార్థకం చేసిన వారు సౌదీ అరేబియాలోని తెలుగు ప్రవాసీయులని అని ఆయన అన్నారు.తెలుగు ప్రవాసీ సంఘమైన సాటా (సౌదీ అరేబియా తెలుగు అసోసియెషన్) బుధవారం రియాధ్ నగరంలో నిర్వహించిన తెలుగు దినోత్సవంలో ముఖ్య అతిథిగా పాల్గోన్న ఆయన విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖలో గల్ఫ్ విభాగం కార్యదర్శిగా, దుబాయిలో కాన్సుల్ జనరల్ గా మరియు ఖతర్ లో రాయబారిగా పని చేసిన తాను సౌదీలో చూసిన క్రీయాశీలకమైన తెలుగు సమాజాన్ని మరెచోట చూడ చూడలేదని అన్నారు.గల్ఫ్ దేశాలన్నింటిలో నివసిస్తున్న భారతీయులందరికి తెలుగు ప్రవాసీయులు ఆదర్శమని రాయబారి వ్యాఖ్యానించారు. కేవలం సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండ సేవా కార్యక్రమాలలో ముందుండడం ద్వార మాతృభూమికు నిజమైన సేవ చేస్తున్నారని విపుల్ అన్నారు. సాటా ప్రతినిధులు రంజీత్ చిత్తలూరి, జానీ బాషా, ముజ్జమ్మీల్ శేఖ్, సుచరిత, చేతన, ఎర్రన్న, యాఖూబ్,నాగరాజు, సత్తిబాబు తదితరులు సాటా కార్యకలాపాలను వివరించారు. సదూర ఎడారి ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న అనేక తెలుగు ప్రవాసీ కుటుంబాలు వందల కిలో మీటర్ల దూరం ప్రయాణించి ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గోనడానికి రావడం జరిగింది.

ఈ సెప్టెంబరు నెలలో ఇరాన్‌ యుద్ధ క్షేత్రం హార్మూజ్‌ జలసంధి నుంచి సౌదీ అరేబియా, యెమెన్‌లకు మారింది. గాజా –ఇజ్రాయెల్‌ యుద్ధం తరువాత మళ్లీ ఒక్కసారిగా హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు యెమెన్‌ మధ్య, దక్షిణ ప్రాంతాలలోనికి చొచ్చుకుపోయారు. ఎర్రసముద్రాన్ని, బాబెల్‌ మాండెబ్‌ జలసంధిని దాదాపుగా తమ నియంత్రణలోనికి తీసుకొని నేరుగా సౌదీ అరేబియాపై భీకర దాడులు ప్రారంభించటం ద్వారా సౌదీ– అమెరికా–ఇజ్రాయెల్‌లకు హౌతీలు సవాలు విసిరినట్లయింది. ఎవరీ హౌతీలు?ఉత్తర యెమెన్‌లోని సాదా పర్వత ప్రాంతాలలో నివసించే షియా ఇస్లాంకు చెందిన ‘జ్యాదీ’ తెగ ప్రజలనే ‘హౌతీ’లుగా పిలుస్తారు. గత వెయ్యేళ్లుగా ఉత్తర యెమెన్‌ ప్రాంతాన్ని జ్యాదీ తెగకు చెందిన ఇమామ్‌లు పాలించారు. 1962లో ఇమామ్‌ల పాలనను కూలదోసి ఉత్తర యెమెన్‌ రిపబ్లిక్‌ ఏర్పడింది. 1990వ దశకంలో ఉత్తర–దక్షిణ యెమెన్‌ల విలీనంతో సానా రాజధానిగా యెమెన్‌ ఏర్పడింది. జ్యాదీ తెగకే చెందిన అలీ అబ్దుల్లా సాలే యెమెన్‌ను పరిపాలిస్తూ సౌదీ అనుకూల సలాఫి మదరసాలను ప్రోత్సహించాడు. దీన్ని తమ సంస్కృతిని నిర్మూలించే ప్రక్రియగా భావించిన జ్యాదీలు తిరుగుబాటు ప్రారంభించారు. హుస్సేన్‌ అల్‌ హౌతీ నాయకత్వంలో ఈ తిరుగుబాటు మొదలైంది. 2004–10 కాలంలో అబ్దుల్లా ప్రభుత్వానికీ, హౌతీలకూ మధ్య ఆరు యుద్ధాలు జరి గాయి. సానాలోని యెమెన్‌ ప్రభుత్వానికి సౌదీ అరేబియా మద్దతు నివ్వటంతో అది హౌతీలకు శత్రువయింది.2011లో ఉత్తర ఆఫ్రికాలో ప్రారంభమైన అరబ్‌ స్ప్రింగ్‌ నిరసనలు యెమెన్‌కూ వ్యాపించాయి. 2012లో అబ్దుల్లా సాలే రాజీ నామాతో సౌదీ సహాయంతో మన్సూర్‌ హాదీ అధ్యక్షుడిగా మరో ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. అందులో హౌతీలకూ స్థానం కల్పించారు. కానీ చమురు నిల్వలున్న దక్షిణ–మధ్య యెమెన్‌లతో పోలిస్తే జ్యాదీల (హౌతీల) ఉత్తర యెమెన్‌లో పేదరికం అధికం. 2014లో చమురు సబ్సిడీలను ఎత్తివేయటంతో హౌతీలు తిరుగుబాటు ప్రారంభించారు. దీనితో హాదీ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. సౌదీ అరేబియా జోక్యంతో 2015–22 మధ్య హౌతీలకూ, సౌదీ మద్దతున్న యెమెనీ ప్రభుత్వానికి మధ్య తీవ్ర యుద్ధం జరిగింది. 2022లో యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌ చొరవతో కొంతమేరకు శాంతిస్థాపన జరిగింది. ఇదే సమయంలో యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌ మద్దతుతో కొన్ని స్థానిక తెగలు దక్షిణ యెమెన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలను తమ అధీనంలోనికి తీసుకున్నాయి. ఇప్పుడు యెమెన్‌లో సుమారు 30 శాతం ప్రాంతం హౌతీల అధీనంలో ఉండగా, మిగిలిన ప్రాంతం సౌదీ మద్దతున్న ఇంటర్నే షనల్లీ రికగ్నయిజ్డ్‌ గవర్నమెంట్, యూఏఈ మద్దతున్న సదరన్‌ ట్రాన్సిషన్‌ కౌన్సిల్‌ అధీనంలో ఉన్నాయి. 80 శాతం ప్రజలు హౌతీల అధీనంలోని ఉత్తర యెమెన్‌లో నివసిస్తున్నారు.సంకటంలో సౌదీ అరేబియాఇరాన్‌ మతగురువు అయతుల్లా ఖమేని అంత్యక్రియలకు హాజరై తిరిగి వస్తున్న హౌతీ నాయకుల ఇరానియన్‌ విమానం యెమెన్‌ రాజధాని సానాలో ల్యాండ్‌ అవకుండా సౌదీ అరేబియా విమానాశ్రయ రన్‌వేను ధ్వంసం చేయటంతో జూలై 2026లో అప్ప టివరకు ఉన్న కాల్పుల విరమణ, శాంతి ఒప్పందం రద్దయ్యాయి. హార్మూజ్‌ జలసంధిపై అమెరికా తన పట్టు బిగించటంతో హౌతీలు ఎర్ర సముద్రంలో పెరిమ్, అల్‌ హయిదా దీవులను వశం చేసుకున్నారు. కీలకమైన మోకా రేవు పట్టణాన్ని అదుపులోనికి తీసు కోవటంతో బాబెల్‌ మాండెబ్‌ జలసంధిని నియంత్రిస్తున్నారు. ఎర్ర సముద్రం నుండి సౌదీ నౌకలపై నిషేధం విధించారు. హార్మూజ్‌ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయంగా సౌదీ అరేబియా అబాకిక్‌ చమురు క్షేత్రాన్ని ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని యాన్‌బూ రేవు పట్టణంతో కలిపే 1,200 కిలోమీటర్ల తూర్పు–పశ్చిమ పైప్‌లైన్‌ గుండా ప్రతిరోజూ 7 మిలియన్‌ బ్యారెల్స్‌ చమురును ఎగుమతి చేస్తున్నది. సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకమైన ఈ పైప్‌లైన్‌పై హౌతీలు దాడి చేశారు. అంతటితో ఆగకుండా అరామ్‌కో కంపెనీకి చెందిన చమురుశుద్ధి కర్మాగారాలు, చమురు టర్మినల్స్‌పై కూడా డ్రోన్లు, మిస్సైల్స్‌తో దాడి జరిగింది. తాయిఫ్, ఆభా, రియాద్, జీజన్, నజ్రాన్‌లపై దాడితో సౌదీ సంకట స్థితిలో పడింది.సాలీనా 83 బిలియన్‌ డాలర్ల రక్షణ వ్యయంతో సౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలో ఎనిమిదవ స్థానంలో ఉన్నది. అమెరికన్‌ ఎఫ్‌–15 యుద్ధ విమానాలు, పేట్రియాట్, థాడ్‌ మిస్సైల్‌ డిఫెన్స్‌ వ్యవస్థలు కలిగి ఉన్న సౌదీ అరేబియాలో విధ్వంసం సృష్టించటంతో హౌతీల సైనిక శక్తి అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. హిజ్బుల్లా మాదిరిగా హౌతీలను ఇరానియన్‌ ప్రాక్సీలుగా పరిగణిస్తారు. హౌతీలకు క్రూయిజ్, బాలాస్టిక్‌ మిస్సైల్స్, డ్రోన్‌ టెక్నాలజీని, ఆర్థిక సహా యాన్ని ఇరాన్‌ అందించటంలో సందేహం లేదు. అయినా హౌతీల గెరిల్లా పోరాట పటిమను తక్కువ అంచనా వేయకూడదు. వారు ఇరాన్‌తో మైత్రీ బంధాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, పూర్తిగా ఇరాన్‌పై ఆధారపడటం లేదు. ఇరాన్‌ ప్రయోజనాలను కాపాడినప్పటికీ, తమ ప్రాంతీయ లక్ష్యాల విషయంలో రాజీపడరు. ఇరాన్‌కు ప్రధాన శత్రు వులు యూఎస్‌ఏ, ఇజ్రాయెల్‌. కానీ హౌతీల శత్రువు సౌదీ. రాజీ కుదిరేనా?వైమానిక దాడులలో హౌతీలను లొంగదీసుకోవడం సాధ్యం కాదని సౌదీకి తేటతెల్లమైంది. దిక్కుతోచని పరిస్థితులలో మళ్లీ ట్రంప్‌ సహాయాన్ని అర్థించింది. కానీ ట్రంప్‌ తెలివిగా హౌతీలపై ప్రత్యక్ష దాడులకు నిరాకరించాడు. ఇజ్రాయెల్‌ సహాయాన్ని కూడా సౌదీ అర్థించినట్లుగా వార్తలొస్తున్నాయి. సైనికపరంగా హౌతీలను ఎదుర్కొనలేమని దౌత్యమార్గంలో సంప్రదింపులకు తలుపులు తెరి చింది. ఒమన్, ఈజిప్టు మధ్యవర్తులుగా ఇరాన్‌తో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నది. ఇరాన్‌ ద్వారా హౌతీలతో ఒప్పందం కుదుర్చుకొని ప్రస్తుత యుద్ధాన్ని తన నుండి ప్రక్కకు మరల్చటానికి తెర వెనుక ప్రయత్నాలు చేస్తున్నది. ప్రపంచ మార్కెట్లలో క్రూడ్‌ ధరలు బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లకు పైకి చేరటం భారత్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అశనిపాతం. భారత్‌ చమురును రష్యా నుండి బాబెల్‌ మాండెబ్‌ ద్వారానే దిగుమతి చేసుకుంటున్నది. ఈ ప్రాంతంలో అనిశ్చిత పరిస్థితి సహజంగానే ఆందోళన కలిగించే అంశం. ఇరాన్, ఒమన్‌లతో మనకున్న సత్సంబంధాలను ఉపయోగించి బాబెల్‌ మాండెబ్‌ ద్వారా మన చమురు దిగుమతు లకు ఆటంకం లేకుండా చేయటానికి దౌత్య ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేయాలి. ఇదే సమయంలో సౌదీతో సంబంధాలు చెడిపోకుండా చూసుకోవాలి. ఇది కత్తిమీద సామే.గురజాల శ్రీనివాసరావువ్యాసకర్త అడిషనల్‌ రిజిస్ట్రార్‌ (రిటైర్డ్‌);సివిల్స్, గ్రూప్‌–1 పోటీ పరీక్షల నిపుణులు

పశ్చిమాసియాలో ఇప్పటికే ఇరాన్‌–అమెరికా యుద్ధంతో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్న వేళ.. యెమెన్‌లో హౌతీల దూకుడు ఆ ప్రాంతాన్ని మరో సంక్షోభంలోకి నెడుతోంది. ఇరాన్‌ మద్దతున్న హౌతీలు ఎర్ర సముద్రం తీరంలో వేగంగా ముందుకు సాగుతూ కీలక ప్రాంతాలను తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంటున్నారు. ఇప్పుడు వారి చూపు వ్యూహాత్మక పర్వతాలపై పడింది. మరోవైపు హౌతీలను అడ్డుకునేందుకు అమెరికా సాయం కోరిన యెమెన్‌ ప్రభుత్వం.. ట్రంప్‌ నుంచి మాత్రం ప్రత్యక్ష హామీ పొందలేకపోయింది.హౌతీలపై అమెరికా నేరుగా దాడి చేయబోతోందనే పరిస్థితి చివరి నిమిషంలో మారిపోయింది. పక్కా సమాచారం ప్రకారం.. ఆదివారం హౌతీలపై వైమానిక దాడులు చేయడానికి ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం ప్రణాళిక సిద్ధం చేసింది. హౌతీల స్థావరాలపై దాడులు చేసేందుకు విమానాల్లో బాంబులు ఎక్కిస్తున్న సమయంలోనే ట్రంప్‌ వాటిని నిలిపివేయాలని ఆదేశించారు. అంటే.. హౌతీలపై అమెరికా సైనిక చర్యకు సిద్ధమైనా.. ఆఖరి క్షణంలో ఆ ప్లాన్‌ను పక్కన పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ వ్యవహారంపై ఇటు అమెరికా సెంట్రల్‌ కమాండ్‌ అటు వైట్‌హౌస్‌ రెండూ ఇప్పటికీ స్పందించలేదు.ఇదే సమయంలో సౌదీ మద్దతు ఉన్న యెమెన్‌ ప్రభుత్వం అమెరికా సాయం కోరింది. ఆ దేశ అధ్యక్షుడు రషాద్‌ అల్‌ అలీమి, ట్రంప్‌తో ఫోన్‌లో మాట్లాడారు. అయితే ట్రంప్‌ ఎలాంటి ప్రత్యక్ష సైనిక మద్దతు హామీ ఇవ్వలేదని తెలుస్తోంది.ఇప్పుడు పర్వతాలే టార్గెట్‌హౌతీల తాజా వ్యూహం యెమెన్‌లో పరిస్థితిని మరింత కీలకంగా మార్చేలా కనిపిస్తోంది. ఈ నెలలో ఎర్ర సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో వేగంగా ముందుకు సాగిన హౌతీలు.. ఇప్పుడు తైజ్‌, లహిజ్‌ ప్రావిన్సుల మధ్య ఉన్న కహ్‌బూబ్‌ పర్వతాల వైపు కదులుతున్నారు. ఈ ఎత్తైన ప్రాంతాలను తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంటే ఎర్ర సముద్ర తీరాన్ని దక్షిణ యెమెన్‌లో ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని ప్రాంతాల నుంచి వేరు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.అల్‌-వజియాహ్‌ పర్వత ప్రాంతం, బాబ్‌ ఎల్‌ మండెబ్‌ జలసంధి సమీపంలోని రాస్‌ అల్‌-అరా ప్రాంతాల్లో పోరు తీవ్రంగా సాగుతున్నట్లు సమాచారం. మరీ ముఖ్యంగా బాబ్‌ ఎల్‌ మండెబ్‌ రీజియన్‌పై పట్టు కోల్పోయాక.. యెమెన్‌ రక్షణాత్మక ధోరణి ప్రదర్శిస్తోందనే విశ్లేషణలు నడుస్తున్నాయి.700 మంది మృతి.. 1.30 లక్షల మంది నిరాశ్రయులుహౌతీల తాజా దాడులతో యెమెన్‌లో మానవతా పరిస్థితి కూడా విషమిస్తోంది. తాజా పోరులో దాదాపు 700 మంది మరణించగా.. వేలాది మంది గాయపడ్డారు. సుమారు 1,30,000 మంది యెమెన్‌లోనే నిరాశ్రయులయ్యారు. మరో 3,000 మందికి పైగా ఎర్ర సముద్రం దాటి పడవల్లో ఆఫ్రికా వైపు వెళ్లినట్లు ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాలను ఉటంకిస్తూ కథనం పేర్కొంది.హౌతీలను అడ్డుకునేందుకు సౌదీ అరేబియా కూడా రంగంలోకి దిగింది. హౌతీల స్థావరాలపై వందలాది వైమానిక దాడులు చేసింది. అయినప్పటికీ పర్వత ప్రాంతాల్లో హౌతీలను వెనక్కి నెట్టడం సౌదీ బలగాలకు సవాలుగా మారింది.సౌదీ చమురు ఎగుమతులకు కొత్త చిక్కుయెమెన్‌లో జరుగుతున్న పోరుకు మరో కీలక కోణం ఉంది. అది చమురు రవాణా. బాబ్‌ ఎల్‌ మండెబ్‌ ప్రాంతంలో హౌతీల పట్టు బలపడితే.. హర్ముజ్‌ జలసంధి వద్ద ఏర్పడే అంతరాయాలను తప్పించుకునేందుకు సౌదీ ఉపయోగించే ప్రత్యామ్నాయ చమురు మార్గానికి ఇబ్బంది కలగొచ్చు. దీంతో సౌదీ ఇప్పటికే హర్ముజ్‌ మీదుగా మరిన్ని చమురు రవాణాలను పెంచింది.ఆగస్టులో రోజుకు సుమారు 7 లక్షల బ్యారెళ్లుగా ఉన్న సౌదీ చమురు ఎగుమతులు హర్ముజ్‌ మీదుగా ఇటీవలి రోజుల్లో 29 లక్షల బ్యారెళ్లకు చేరినట్లు ఉపగ్రహ డేటా తెలియజేస్తోంది. యుద్ధ పరిస్థితుల్లో హర్ముజ్‌ మార్గంలో రవాణా ఖర్చులు కూడా భారీగా పెరిగినట్లు పేర్కొంది.అమెరికాకు పెరుగుతున్న ఒత్తిడిహౌతీల దూకుడు ట్రంప్‌ ప్రభుత్వాన్ని చిక్కులో పడేస్తోంది. ఒకవైపు సౌదీ అరేబియా తమకు మద్దతుగా అమెరికా సైనిక జోక్యం చేసుకోవాలని కోరుతోంది. మరోవైపు యెమెన్‌లో ప్రత్యక్షంగా మరో యుద్ధంలోకి దిగితే ఈ ఘర్షణ మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.గతంలో 2025 ప్రారంభంలో అమెరికా రెండు నెలల పాటు హౌతీలపై దాడులు చేసినప్పటికీ.. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం తర్వాత ట్రంప్‌ వాటిని నిలిపివేశారు. అప్పటి నుంచి యెమెన్‌ ఘర్షణలో అమెరికా ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకోలేదు. ఇప్పుడు మరోసారి హౌతీలపై దాడులకు సిద్ధమై.. విమానాల్లో బాంబులు ఎక్కించే దశకు వెళ్లిన అమెరికా.. ట్రంప్‌ ఆదేశాలతో చివరి నిమిషంలో ఆ చర్యను నిలిపివేసినట్లు వచ్చిన వార్తలు ఆసక్తి రేపుతున్నాయి.అదే సమయంలో హౌతీలు మాత్రం వ్యూహాత్మక ఎత్తైన ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని తమ ఆధిపత్యాన్ని విస్తరించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. దీంతో ఒకవైపు హౌతీల దూకుడు కొనసాగుతుండగా.. మరోవైపు వారిపై సైనిక చర్యకు సిద్ధమైన ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం చివరి నిమిషంలో వెనక్కి తగ్గడం యెమెన్‌ సంక్షోభంలో కీలక పరిణామంగా మారింది.ఇటు హర్ముజ్‌లోనూ ఉద్రిక్తతఇటు హర్ముజ్‌ జలసంధిలోనూ ఉద్రిక్తత కొనసాగుతోంది. బ్రిటన్‌ సముద్ర భద్రత సంస్థ యూకేఎంటీవో (UKMTO) ప్రకారం.. జలసంధిలోకి వెళ్తున్న ఓ నౌకపై ప్రాజెక్టైల్‌ దాడి జరగడంతో సిబ్బందికి స్వల్ప గాయాలయ్యాయి. మరో గ్యాస్‌ ట్యాంకర్‌పై కూడా దాడి జరిగినట్లు సమాచారం.ఇరాన్‌–అమెరికా మధ్య దౌత్య ప్రయత్నాలు కూడా నిలిచిపోయిన పరిస్థితుల్లో యెమెన్‌లో హౌతీల దూకుడు.. మిడిల్‌ ఈస్ట్‌ వార్‌కు మరో కీలక ఫ్రంట్‌ను జోడించింది. హౌతీలపై దాడులకు సిద్ధమైన అమెరికా చివరి నిమిషంలో ఆ ప్రణాళికను ఎందుకు నిలిపివేసిందన్నదే ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది. అమెరికా ప్రత్యక్షంగా రంగంలోకి దిగుతుందా? లేదంటే సౌదీ, యెమెన్‌ బలగాలకే మద్దతు పరిమితం చేస్తుందా? అన్నది చూడాలి.ఇదీ చదవండి: అమెరికా వర్సెస్‌ చైనా.. ఇప్పుడు ఓ కొత్త వార్‌

వాషింగ్టన్‌: పశ్చిమాసియాలో మరోసారి ఉద్రిక్తత పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. అమెరికా, ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ దేశాల మధ్య ఘర్షణ వాతావరణం తారాస్థాయికి చేరడంతో వైట్‌హౌస్ తీవ్ర అప్రమత్తమైంది. ఈ భద్రతా సంక్షోభం నేపథ్యంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన వీకెండ్ క్యాంప్ డేవిడ్ పర్యటనను అకస్మాత్తుగా రద్దు చేసుకున్నారు. హుటాహుటిన రాజధాని వాషింగ్టన్‌కు తిరుగుపయనమయ్యారు. ఉద్రిక్తతల తీవ్రత దృష్ట్యా ఇజ్రాయెల్‌ ప్రధాని బెంజిమన్‌ నెతన్యాహు తన టెక్సాస్ పర్యటనతో పాటు, ఎలాన్ మస్క్‌తో జరగాల్సిన కీలక భేటీని కూడా రద్దు చేసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఐక్యరాజ్య సమితిలో ప్రసంగం అనంతరం తిరిగి ఇజ్రాయెల్‌ వెళ్లనున్నట్లు అమెరికా మీడియా కథనాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. మరోవైపు, మేరీలాండ్‌లోని క్యాంప్ డేవిడ్ నిర్బంధ గగనతలంలోకి అనుమతి లేకుండా ఒక సాధారణ విమానం ప్రవేశించడం కలకలం రేపింది. వెంటనే రంగంలోకి దిగిన నార్త్ అమెరికన్ ఏరోస్పేస్ డిఫెన్స్ కమాండ్‌కు చెందిన ఎఫ్-16 యుద్ధ విమానాలు, ఫ్లేర్లను వదులుతూ ఆ విమానాన్ని అడ్డగించి, పైలట్‌ను సురక్షిత ప్రాంతానికి తరలించాయి.9 దేశాల్లో అమెరికా హై-అలర్ట్పశ్చిమాసియాలో ఎప్పుడైనా భారీ సైనిక ఘర్షణ చెలరేగే ముప్పు ఉందని నిఘా వర్గాలు హెచ్చరించాయి. దీంతో ఓమాన్, లెబనాన్, జోర్డాన్, ఇరాక్, బహ్రెయిన్, కువైట్, యూఏఈ, ఖతార్, సౌదీ అరేబియాతో సహా మొత్తం తొమ్మిది దేశాల్లోని తమ పౌరులకు అమెరికా రాయబార కార్యాలయాలు అత్యవసర భద్రతా హెచ్చరికలు జారీ చేశాయి. గగనతలాలు అకస్మాత్తుగా మూతపడే అవకాశం ఉన్నందున, విమాన సర్వీసుల రద్దుకు సిద్ధంగా ఉండాలని సూచించాయి.సౌదీపై హూతీల దాడి.. రియాద్‌లో ఎయిర్ అలర్ట్ యెమెన్‌కు చెందిన ఇరాన్ మద్దతుదారులు హూతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌లోని సున్నితమైన ప్రాంతాలపై, ఎర్రసముద్ర తీరంలోని ఇంధన కేంద్రాలపై క్షిపణులు, డ్రోన్లతో విరుచుకుపడ్డారు. రియాద్‌లోని కింగ్ ఖలీద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీపంలో భారీగా పొగలు కమ్ముకోవడంతో విమానాల రాకపోకలకు తీవ్ర అంతరాయం కలిగింది. సౌదీ రక్షణ దళాలు ఒక బాలిస్టిక్ క్షిపణిని గాల్లోనే అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు ప్రకటించాయి. ఈ తీవ్ర పరిణామాల నేపథ్యంలో సౌదీ సివిల్ డిఫెన్స్ చరిత్రలోనే మొదటిసారిగా రియాద్, అల్-ఖర్జ్ నగరాల్లో వైమానిక దాడుల హెచ్చరికల సైరన్లు మోగించింది.రూ.26 వేల కోట్ల భారీ ఆయుధ ప్యాకేజీపశ్చిమాసియా ఘర్షణల వేళ.. ఇజ్రాయెల్‌కు సుమారు రూ.26 వేల కోట్ల భారీ ఆయుధ ప్యాకేజీని అమెరికా ఆమోదించింది. ఇందులో ఒక్కొక్కటి టన్ను బరువున్న సుమారు 40 వేల అత్యాధునిక బాంబులు ఉన్నాయి. అమెరికా ఆయుధాగారంలో ఉన్న అత్యంత విధ్వంసకరమైన ఆయుధాల్లో 'ఎంకే-84' ఒకటి. ఇందులో భాగంగా ఇజ్రాయెల్‌కు 20 వేల 'ఎంకే-84' బాంబులతో పాటు మరో 20 వేల 'బీఎల్‌యూ-117' బాంబులను పంపేందుకు అమెరికా ఆమోదం తెలిపింది. వీటితో పాటు 20 వేల 'ఐ-2000' పెనెట్రేటర్ వార్‌హెడ్స్‌ను కూడా ఈ ప్యాకేజీలో చేర్చారు. ఈ 'ఎంకే-84' బాంబులు విస్ఫోటనం చెందితే, వాటి లోహపు శకలాలు వేలాది అడుగుల దూరం వరకు ఎగిరిపడి తీవ్ర ప్రాణనష్టాన్ని కలిగిస్తాయి.ఇదీ చదవండి : అమెరికాతో ఇక కురుక్షేత్రమే.. ట్రంప్‌కు ఇరాన్ వార్నింగ్

సౌదీపై హౌతీల దాడులు.. రియాద్‌లో వరుస పేలుళ్లు.. ఆకాశంలో క్షిపణులు, డ్రోన్ల కలకలం. పరిస్థితి అంతకంతకూ ఉద్రిక్తంగా మారుతున్న వేళ తుర్కియే సంచలన ప్రకటన చేసింది. సౌదీకి అవసరమైన సైనిక సహాయం అందించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నామని అంకారా స్పష్టం చేసింది. ఇప్పటికే పాకిస్తాన్‌తో కలిసి సౌదీతో రక్షణ ఒప్పందం చేసుకున్న తుర్కియే ఇప్పుడు సైనిక-సాంకేతిక సాయం చేస్తామని ప్రకటించడం పశ్చిమాసియాలో కొత్త టెన్షన్‌కు తెరలేపింది. హౌతీల దాడులు మరింత పెరిగితే ఈ రక్షణ కూటమి ప్రత్యక్షంగా రంగంలోకి దిగుతుందా? ఇదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న.కాగా, యెమెన్‌ హౌతీల వరుస క్షిపణి, డ్రోన్‌ దాడులతో సౌదీ అరేబియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న వేళ కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. సౌదీకి అవసరమైన సైనిక సహాయం అందించేందుకు తుర్కియే సిద్ధంగా ఉందని ఆ దేశ విదేశాంగ మంత్రి హకాన్‌ ఫిదాన్‌ ప్రకటించారు. ముఖ్యంగా సైనిక సాంకేతిక అవసరాలను తీర్చేందుకు తమకు ఎలాంటి అభ్యంతరం లేదని స్పష్టం చేశారు. ఈ పరిణామం ఇటీవల తుర్కియే, సౌదీ, పాకిస్తాన్‌ మధ్య కుదిరిన మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై మరోసారి దృష్టిని మళ్లించింది.సౌదీ రాజధాని రియాద్‌ సహా పలు ప్రాంతాలపై హౌతీలు దాడులు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. శనివారం రియాద్‌లోని కీలక ప్రాంతాలను క్షిపణులు, డ్రోన్లతో లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు హౌతీలు వెల్లడించారు. ఇదే సమయంలో నగరంలోని కింగ్‌ ఖాలిద్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీపంలో మంటలు, భారీగా పొగ కనిపించింది. సౌదీ అధికారులు రియాద్‌ వైపు వచ్చిన బాలిస్టిక్‌ క్షిపణిని అడ్డుకున్నట్లు తెలిపారు. ప్రాథమిక సమాచారం ప్రకారం ప్రాణనష్టం జరిగినట్లు వెల్లడించలేదు. అయితే, హౌతీల దాడులు కేవలం రాజధాని రియాద్‌కు మాత్రమే పరిమితం కావడం లేదు. ఇంధన మౌలిక వసతులు, నగరాలు, సముద్ర రవాణా మార్గాలపైనా దాడుల ముప్పు పెరిగింది. దీంతో ప్రపంచ చమురు సరఫరా, ఎర్ర సముద్ర వాణిజ్య మార్గాలపై కూడా ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.విమానాశ్రయం వద్ద ఏం జరిగింది?రియాద్‌ విమానాశ్రయం సమీపంలో భారీగా పొగ కనిపించడంతో పాటు మంటలు కూడా చెలరేగిన దృశ్యాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. మంటలు ఇంధన నిల్వ ప్రాంతానికి సమీపంలో కనిపించినట్లు రాయిటర్స్‌ దృశ్యాలు తెలిపాయి. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో కొన్ని విమానాల రాకపోకలకు అంతరాయం ఏర్పడినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. దాడుల హెచ్చరికల నేపథ్యంలో సౌదీ అధికారులు రియాద్‌, అల్‌-ఖర్జ్‌ ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు అత్యవసర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. అనంతరం పరిస్థితి అదుపులోకి రావడంతో ‘ఆల్‌ క్లియర్‌’ ప్రకటించారు. తాజా ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో రియాద్‌లో ఈ స్థాయిలో వైమానిక దాడి హెచ్చరికలు రావడం ఇదే తొలిసారి అని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.తుర్కియే కీలక ప్రకటన..ఈ పరిస్థితుల్లో తుర్కియే విదేశాంగ మంత్రి హకాన్‌ ఫిదాన్‌ చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. సౌదీ అరేబియా ప్రాదేశిక సమగ్రత, సార్వభౌమత్వంపై తీవ్రమైన దాడులు జరుగుతున్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. సౌదీకి కొన్ని సైనిక అవసరాలు, ముఖ్యంగా సాంకేతిక రంగంలో అవసరాలు ఉండొచ్చని.. వాటిని తీర్చేందుకు తుర్కియే సిద్ధంగా ఉందని చెప్పారు. అంటే వెంటనే తుర్కియే సైన్యాన్ని యెమెన్‌లోకి పంపుతామని హింట్‌ ఇచ్చారు. ఇదే సమయంలో యుద్ధాన్ని మరింత విస్తరించకుండా దౌత్యపరమైన పరిష్కారం కోసం కూడా తుర్కియే ప్రయత్నిస్తున్నట్లు ఫిదాన్‌ తెలిపారు.🇾🇪🇸🇦 King Khalid International Airport in Riyadh, Saudi Arabia is burning pic.twitter.com/5sugQvpgUP— Megatron (@Megatron_ron) September 19, 2026‘మక్కా డిఫెన్స్‌ ప్యాక్ట్‌’ ఏంటి?ఇటీవల తుర్కియే, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్‌ మధ్య మక్కా జాయింట్‌ డిఫెన్స్‌ అగ్రిమెంట్‌ కుదిరింది. ఈ ఒప్పందంలోని కీలక అంశం ఏమిటంటే.. మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, దాన్ని మిగిలిన రెండు దేశాలపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణించేలా పరస్పర రక్షణ సూత్రాన్ని రూపొందించారు. అందుకే సౌదీపై హౌతీల దాడులు పెరిగిన సమయంలో తుర్కియే నుంచి వచ్చిన ప్రకటనకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. అయితే ఈ ఒప్పందం ఆధారంగా పాకిస్తాన్‌, తుర్కియే తక్షణమే ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగుతాయని చెప్పడానికి ప్రస్తుతానికి అధికార ప్రకటన చేయలేదు. మరోవైపు.. సౌదీపై హౌతీల దాడుల నేపథ్యంలో మక్కా ఒప్పందం కింద పాక్‌ సైనిక చర్యపై ఎలాంటి చర్చలు జరగలేదని ఇస్లామాబాద్‌ తెలిపింది. అదే సమయంలో సౌదీ భద్రతకు సంబంధించిన తమ బాధ్యతలను పాకిస్తాన్‌ గుర్తిస్తోంది. దీంతో ఒప్పందంలోని పరస్పర రక్షణ హామీ ఇప్పుడు ఆచరణలో ఎలా అమలవుతుందన్నది కీలక అంశంగా మారింది.హౌతీల హెచ్చరిక..ఇదిలా ఉండగా తుర్కియే, పాకిస్తాన్‌.. సౌదీకి సైనికంగా మద్దతు ఇచ్చే అవకాశాలపై హౌతీలు కూడా హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. తాము సైనికంగా జోక్యం చేసుకుంటే తీవ్రమైన గట్టి ప్రతిస్పందన ఉంటుందని హెచ్చరించినట్లు మీడియా కథనాలు పేర్కొన్నాయి. దీంతో ఒకవైపు సౌదీపై దాడులు.. మరోవైపు తుర్కియే మద్దతు ప్రకటన.. ఇంకోవైపు పాకిస్తాన్‌ ముందు ఉన్న కీలక రక్షణ ఒప్పంద బాధ్యతలు.. మొత్తం పరిణామం పశ్చిమాసియాలో కొత్త భద్రతా సమీకరణాలకు దారితీసే పరిస్థితిని తీసుకొచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో హౌతీల దాడులు మరింత విస్తరిస్తే ఈ మూడు దేశాల పరస్పర రక్షణ హామీ ఏ రూపంలో ఆచరణలోకి వస్తుందన్నది ఇప్పుడు పశ్చిమాసియా పరిణామాల్లో కీలకంగా మారింది.ఇదీ చదవండి: సౌదీలో మోగిన హెచ్చరిక సైరన్లు..

దుబాయ్‌: శత్రువు నుంచి వైమానిక దాడి జరిగే ప్రమాదముందంటూ ప్రజలను హెచ్చరిస్తూ శుక్రవారం రాత్రి, శనివారం ఉదయం సౌదీ అరేబియా వ్యాప్తంగా సైరన్లు మోగాయి. హౌతీల దాడులు మొదలైన తర్వాత రాజధాని రియాద్‌లో ఇలాంటి సైరన్లు మోగడం ఇదే మొదటిసారి. రియాద్‌ విమానాశ్రయానికి సమీపంలో పేలుడు సంభవించిందని, విమానాల రాకపోకలకు అంతరాయం కలిగిందని వార్తలు వచ్చాయి. అయితే, ఎవరూ మరణించలేదని, ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని అధికారులు తెలిపారు. పేలుళ్లకు కారణాలను మాత్రం వెల్లడించలేదు. యెమెన్‌లోని హౌతీ రెబెల్స్‌ పొరుగుదేశాలకు హెచ్చరికలు చేయడం, దాడులకు పాల్పడటాన్ని శుక్రవారం ఐరాస భద్రతామండలి ఖండించింది. ఇలాంటి పరిణామాలు ప్రాంతీయ భద్రతకు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి తీవ్ర విఘాతం కల్గిస్తాయని పేర్కొంది. హౌతీలకు సైనికపరమైన ఎలాంటి సాయం అందకుండా చేసేందుకు సంబంధిత దేశాల మధ్య ఆచరణాత్మక సహకారం అవసరమని పేర్కొంది.

రియాద్‌: యెమెన్‌లో హౌతీలు విజృంభిస్తున్న నేపథ్యంలో సౌదీ అలర్టయ్యింది. ఆ నేపథ్యంలోనే తొలిసారిగా రాజధాని రియాద్‌లో హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. శనివారం తెల్లవారుజామున రియాద్‌లో వైమానిక దాడి హెచ్చరిక జారీ అయింది. ఆ ప్రాంతంలోని పౌరులకు వైమానిక దాడుల ముప్పు ఉందని ఇళ్లలోనే ఉండాలని అధికారులు సందేశాలు పంపారు. కొద్దిసేపటికే రెండు భారీ పేలుళ్ల శబ్దాలు వినిపించడంతో నగర ప్రజల్లో ఆందోళన వాతావరణం నెలకొంది.యెమెన్‌లో సౌదీ అరేబియా మద్ధతిస్తున్న ప్రభుత్వ బలగాలకు అక్కడి హౌతీలకు తీవ్రంగా యుద్ధం నడుస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో హౌతీలు వేగంగా దాడులు చేస్తూ భారీగా భూభాగాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. ముఖ్యంగా ఎర్ర సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో వారి పట్టు పెరగడం సౌదీ అరేబియాకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. గతంలో హౌతీలపై సౌదీ అరేబియా అనేక వైమానిక దాడులు చేసినప్పటికీ వారి పురోగతిని పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోయింది. తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో సౌదీ ప్రభుత్వం మరోసారి అప్రమత్తమైంది. హౌతీలు తమపై దాడి చేసే అవకాశం ఉండడంతో హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. మక్కాపై దాడి ఆరోపణఇటీవల మక్కాపై హౌతీలు దాడి చేశారని సౌదీ అరేబియా ఆరోపించగా, హౌతీలు ఆ ఆరోపణలను తీవ్రంగా ఖండించారు. రియాద్‌లో జారీ చేసిన తాజా హెచ్చరికకు ముప్పు ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో సౌదీ అధికారులు అధికారికంగా వెల్లడించలేదు. అయితే యెమెన్‌లో కొనసాగుతున్న పోరాటం కారణంగా ఇప్పటివరకు 1.12 లక్షల మందికి పైగా ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారని ఐక్యరాజ్యసమితి తెలిపింది. యెమెన్‌లోని ఎర్ర సముద్ర తీర ప్రాంతాలపై హౌతీల నియంత్రణ పెరగడం వల్ల అంతర్జాతీయ సముద్ర వాణిజ్యంపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో సౌదీ అరేబియా తన రక్షణ సామర్థ్యాలను పెంచుకునే చర్యల్లో భాగంగా అమెరికా నుంచి 48 ఎఫ్-35 యుద్ధ విమానాల కొనుగోలుకు 24.3 బిలియన్ డాలర్ల ఒప్పందానికి అనుమతి పొందింది. అమెరికా సహాయం కోరినప్పటికీ, హౌతీలపై నేరుగా దాడులు చేయడానికి అమెరికా నిరాకరించినట్లు సమచారం వచ్చింది.

గల్ఫ్‌ రాజకీయాల్లో మరో యువరాజు పేరు ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారుతోంది. ఆయనే అబుదాబి క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ షేక్‌ ఖలీద్‌ బిన్‌ మొహమ్మద్‌ బిన్‌ జాయెద్‌ అల్‌ నహ్యాన్‌. 44 ఏళ్ల ఖలీద్‌.. కేవలం యూఏఈ అధ్యక్షుడు షేక్‌ మొహమ్మద్‌ బిన్‌ జాయెద్‌ (MBZ) కుమారుడిగా మాత్రమే కాకుండా.. అబుదాబి ఆర్థిక వ్యవస్థ, పెట్టుబడులు, దౌత్య వ్యవహారాల్లో కీలక బాధ్యతలు చేపడుతున్న నాయకుడిగా ఎదుగుతున్నారు.ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 18వ బ్రిక్స్‌ (BRICS) సదస్సులో ఖలీద్‌ ప్రాధాన్యం మరింత స్పష్టమైంది. యూఏఈ తరఫున సదస్సుకు నాయకత్వం వహించిన ఆయన.. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో భేటీ అయ్యారు. ఇరాన్‌ అధ్యక్షుడు మసూద్‌ పెజెష్కియాన్‌తోనూ కీలక సమావేశం నిర్వహించారు. ఇరాన్‌, యూఏఈ మధ్య తీవ్ర ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో జరిగిన ఈ భేటీ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఇరు దేశాలు ఉద్రిక్తతలు తగ్గించి, ప్రాంతీయ స్థిరత్వాన్ని పెంచేందుకు ప్రయత్నించాలని అంగీకరించినట్లు అబుదాబి అధికారిక వర్గాలు తెలిపాయి. పెజెష్కియాన్‌ కూడా సమావేశం అనంతరం.. గతాన్ని పక్కనపెట్టి భవిష్యత్తు వైపు చూడాలని ఇరుపక్షాలు అంగీకరించినట్లు చెప్పారు. నెలలుగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతల తర్వాత ఇరాన్‌-యూఏఈ మధ్య అత్యున్నత స్థాయి సంప్రదింపుల్లో ఇదొకటిగా అంతర్జాతీయ మీడియా పేర్కొంది.ఇదంతా ఎందుకు కీలకం?ఖలీద్‌ ఎదుగుదల కేవలం దౌత్య భేటీలకే పరిమితం కావడం లేదు. 2023లో ఆయనను అబుదాబి క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌గా నియమించిన తర్వాత.. అబుదాబి ఎగ్జిక్యూటివ్‌ కౌన్సిల్‌ చైర్మన్‌గా, ADNOCకు సంబంధించిన కీలక బాధ్యతల్లోనూ ఆయన పాత్ర పెరిగింది. అంటే.. అబుదాబి రాజకీయ వ్యవస్థతో పాటు దాని చమురు, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక శక్తి వ్యవస్థల్లోనూ ఖలీద్‌కు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.ఇదే సమయంలో గల్ఫ్‌లో మరో యువరాజు ఇప్పటికే తనదైన ముద్ర వేశారు. ఆయనే సౌదీ క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ (MBS). సౌదీ అరేబియా భారీ జనాభా, పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ, విస్తారమైన చమురు వనరులతో ప్రాంతంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన శక్తిగా ఉంది. మరోవైపు అబుదాబి పరిమాణంలో చిన్నదైనా.. భారీ సంపద, పెట్టుబడులు, ఫైనాన్స్‌, లాజిస్టిక్స్‌, అంతర్జాతీయ వ్యాపార సంబంధాల ద్వారా తన ప్రభావాన్ని పెంచుకుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో సౌదీ అరేబియా కూడా పెట్టుబడులు, టూరిజం, వ్యాపార రంగాల్లో భారీ ప్రాజెక్టులతో ముందుకు సాగుతోంది. దీంతో గల్ఫ్‌లో అబుదాబి, రియాద్‌ మధ్య ఆర్థిక పోటీ మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. యెమెన్‌, ఇరాన్‌, సూడాన్‌ వంటి ప్రాంతీయ అంశాలపై కూడా సౌదీ, యూఏఈ విధానాల్లో భేదాలు నమోదయ్యాయి.తండ్రి నిర్మించిన వ్యవస్థ.. కొడుకు చేతుల్లోకియూఏఈ అధ్యక్షుడు MBZ దశాబ్దాలుగా నిర్మించిన రాజకీయ, ఆర్థిక వ్యవస్థను ఇప్పుడు ఖలీద్‌ తదుపరి దశకు తీసుకెళ్లాల్సి ఉంది. అందులో భాగంగానే అంతర్జాతీయ నాయకులతో వరుస భేటీలు, భారీ పెట్టుబడి సంస్థల పర్యవేక్షణ, అబుదాబి ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక బాధ్యతలు ఆయనకు అప్పగిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. బ్రిక్స్‌ వేదికపై ప్రధాని మోదీ, ఇరాన్‌ అధ్యక్షుడు పెజెష్కియాన్‌, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్‌ పుతిన్‌ వంటి నేతలతో ఖలీద్‌ భేటీలు.. ఆయనకు అప్పగిస్తున్న అంతర్జాతీయ దౌత్య బాధ్యతలకు మరో ఉదాహరణగా నిలిచాయి. యూఏఈ అధికారిక ప్రకారం, న్యూఢిల్లీలో మోదీతో జరిగిన సమావేశంలో ఇరు దేశాల దీర్ఘకాలిక సంబంధాలు, ఆర్థిక సహకారాన్ని మరింత విస్తరించే అంశాలపై చర్చ జరిగింది.అయితే ఖలీద్‌ ఎదుగుతున్న సమయంలో ఆయన కుటుంబంలోని ఇతర కీలక వ్యక్తులకూ అబుదాబి వ్యవస్థలో గణనీయమైన బాధ్యతలు ఉన్నాయి. అందువల్ల ఇది ఒక్క వ్యక్తి వారసత్వ కథ మాత్రమే కాకుండా.. అబుదాబి పాలనా వ్యవస్థలో తదుపరి తరం అధికార పంపిణీ ఎలా ఉండబోతోందన్న ప్రశ్నను కూడా ముందుకు తెస్తోంది. దీంతో, రియాద్‌లో MBS తన ప్రభావాన్ని విస్తరిస్తున్న వేళ.. అబుదాబి నుంచి ఖలీద్‌ కూడా అంతర్జాతీయ దౌత్యం, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక శక్తి ద్వారా తన పాత్రను విస్తరిస్తున్నారు. ఇరాన్‌తో తాజా చర్చలు, మోదీతో భేటీ, బ్రిక్స్‌ వేదికపై ఆయన ప్రదర్శించిన దౌత్య చురుకుదనం.. గల్ఫ్‌ తదుపరి తరం నాయకత్వంలో ఖలీద్‌ పాత్ర పెరుగుతోందన్న సంకేతాలను ఇచ్చాయి.

ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలో అత్యంత పవిత్రమైన మక్కా నగరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని హౌతీలు డ్రోన్ దాడికి యత్నించారన్న సౌదీ అరేబియా ఆరోపణలు పశ్చిమాసియాలో కొత్త రాజకీయ ప్రకంపనలు రేపుతున్నాయి. సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు మక్కా దిశగా వచ్చిన డ్రోన్‌ను నిషేధిత గగనతలంలోకి ప్రవేశించకముందే కూల్చివేశామని ప్రకటించగా.. హౌతీలు మాత్రం మక్కా లేదా ఇతర పవిత్ర స్థలాలను లక్ష్యంగా చేసుకోలేదని స్పష్టం చేశారు.ఈ వివాదంపై ఇరాన్ ఘాటుగా స్పందించింది. ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయీ స్పందిస్తూ.. పవిత్ర స్థలాల భద్రతను అడ్డం పెట్టుకుని ముస్లిం దేశాల మధ్య చిచ్చు పెట్టేందుకు కొన్ని శక్తులు ప్రయత్నిస్తున్నాయని, మక్కా పేరుతో జరుగుతున్న ఈ ఆరోపణలను రాజకీయం చేయడం మానుకోవాలని హితవు పలికారు. నిరాధార ఆరోపణలతో ముస్లిం దేశాల మధ్య చిచ్చు పెట్టాలని చూస్తే సహించేది లేదని స్పష్టం చేశారు. మక్కా, మదీనా, అల్‌అక్సా మసీదు సహా పవిత్ర స్థలాలు, యాత్రికుల భద్రత అందరి బాధ్యత అని పేర్కొన్నారు. మతపరమైన పవిత్రతను ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలకు ఆయుధంగా మార్చొద్దని ఆయన హెచ్చరించారు. ఈమేరకు ఆయన సోషల్ మీడియాలో ఓ పోస్టు పెట్టారు.కేవలం ఒక డ్రోన్‌ను అడ్డగించామన్న ప్రకటన ఆధారంగా ఒక నిర్దిష్ట వర్గాన్ని నేరుగా నిందించలేమని ఆయన పేర్కొన్నారు. యెమెన్‌ ప్రభుత్వం ఈ ఆరోపణలను ఇప్పటికే స్పష్టంగా ఖండించిందని గుర్తుచేశారు. పశ్చిమాసియాలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ పాల్పడుతున్న నేరాల నుంచి ప్రజల దృష్టిని మళ్లించడానికి, ఇస్లామిక్ దేశాల మధ్య విభేదాలు సృష్టించడానికే ఇలాంటి అబద్ధపు ప్రచారాలు జరుగుతున్నాయని, దీనిపట్ల ఈ ప్రాంత దేశాలు అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించారు.సౌదీ ప్రకటన.. ఇదిలా ఉండగా.. మక్కా గగనతలంలోకి ప్రవేశించకముందే మంగళవారం సాయంత్రం ఒక డ్రోన్‌ను తమ గగనతల రక్షణ వ్యవస్థ కూల్చివేసిందని సౌదీ అరేబియా నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు వెల్లడించాయి. ఈ ఘటనను మేజర్ జనరల్ తుర్కీ అల్-మల్కీ తీవ్రమైన 'ఉగ్రవాద చర్య'గా అభివర్ణించారు. అయితే, ఈ ఆరోపణలను హౌతీ సైనిక ప్రతినిధి బ్రిగేడియర్ జనరల్ యహ్యా సారీ తీవ్రంగా ఖండించారు. ఇవన్నీ సౌదీ అరేబియా అల్లిన కట్టుకథలని కొట్టిపారేశారు. తమ దాడులు కేవలం సౌదీ సైనిక స్థావరాలు, చమురు కేంద్రాలపై మాత్రమే ఉంటాయని చెప్పారు.పాక్‌ రియాక్షన్‌.. ఇక మక్కా ఘటనపై పాకిస్తాన్‌ వైఖరి మరింత కీలకంగా మారింది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, తుర్కియే మధ్య కుదిరిన మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందానికి తాము కట్టుబడి ఉన్నామని పాక్‌ రక్షణ మంత్రి ఖవాజా ఆసిఫ్ స్పష్టం చేశారు. కూటమిలో తమ బాధ్యతలను సక్రమంగా నిర్వర్తిస్తుందన్నారు. రక్షణ వ్యూహాలకు సంబంధించిన వివరాలను మాత్రం గోప్యంగా ఉంచుతామని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇస్లామిక్ పవిత్ర స్థలాల రక్షణ కోసం ప్రత్యేకంగా ఒప్పందం ఉండాల్సిన అవసరం లేదని, ఒకవేళ మక్కాపై దాడి జరిగితే దాన్ని రక్షించడం ప్రతి ముస్లిం దేశం మొదటి బాధ్యత అని ఆయన అన్నారు. మూడు దేశాలు సంతకం చేసిన దేశాల్లో దేని ప్రాదేశిక సమగ్రత లేదా భౌగోళిక సరిహద్దులపై దాడి జరిగినా ఒప్పందం ప్రకారం ముందుకెళ్తామని వివరించారు.ఇదీ చదవండి: పాపం సౌదీ.. కీలక సమయంలో హ్యాండిచ్చిన ట్రంప్‌

యెమెన్‌లో హౌతీల దూకుడు పెరుగుతున్న వేళ సౌదీ అరేబియాకు కొత్త తలనొప్పి మొదలైంది. ఒకవైపు హౌతీ దళాలు ఎర్ర సముద్ర తీరంలో కీలక ప్రాంతాలపై పట్టు బిగిస్తూ సౌదీ చమురు రవాణా మార్గాలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయి. మరోవైపు.. సౌదీకి ప్రధాన మిత్రదేశమైన అమెరికా మాత్రం హౌతీలతో నేరుగా చర్చలు జరుపుతోంది. ఒమన్‌ రాజధాని మస్కట్‌లో అమెరికా అధికారులు, హౌతీ ప్రతినిధులు రహస్యంగా సమావేశమైనట్లు Reuters వెల్లడించింది. ఈ రహస్య భేటీ ఇప్పుడు గల్ఫ్‌ రాజకీయాల్లో కలకలం రేపుతోంది. అమెరికా-హౌతీల మధ్య నిజంగానే ఏదైనా అవగాహన కుదిరిందా? అదే జరిగితే.. సౌదీకి మిగిలేది ఎవరు? అనే ప్రశ్న ఎదురవుతోంది.ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీలు ఇటీవల యెమెన్‌లోని ఎర్ర సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో వేగంగా ముందుకు సాగారు. వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన బాబ్‌ ఎల్‌-మండేబ్‌ జలసంధికి సమీపంలోని ప్రాంతాల్లో తమ పట్టును పెంచుకున్నారు. ఈ మార్గం సౌదీ చమురు ఎగుమతులతో పాటు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి కూడా కీలకమైనది. హౌతీల దాడులు ఏకంగా సౌదీ నగరాలు, ఇంధన మౌలిక వసతుల వరకు విస్తరించాయి. ఇటీవలి ఘర్షణల్లో సౌదీ, హౌతీ బలగాలు పరస్పరం దాడులు కొనసాగిస్తున్నాయి.మస్కట్‌లో అమెరికా-హౌతీల భేటీఈ ఉద్రిక్తతల మధ్య అమెరికా అధికారులు హౌతీ ప్రతినిధులతో ఒమన్‌లో సమావేశమయ్యారు. ఒమన్‌ మధ్యవర్తిత్వంతో జరిగిన ఈ భేటీలో ఎర్ర సముద్రంలో నౌకాయానం కొనసాగడం, అమెరికా-హౌతీల మధ్య గతంలో కుదిరిన కాల్పుల విరమణను కొనసాగించడం వంటి అంశాలపై చర్చ జరిగినట్లు సమాచారం. హౌతీ ప్రతినిధులు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన నౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకోబోమని హామీ ఇచ్చినట్లు Reuters పేర్కొంది. అదే సమయంలో సౌదీ నౌకలపై దాడులు కొనసాగించే అవకాశం ఉందన్న సమాచారం వెలువడింది.వాన్స్ కీలక ప్రకటన.. ఇదే సమయంలో అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌ కూడా హౌతీలతో నేరుగా చర్చలు జరుగుతున్నాయని వెల్లడించారు. అయితే ఈ చర్చలు పూర్తిస్థాయి ఒప్పందానికి దారితీశాయా? అన్నది ఇంకా స్పష్టంగా లేదు. అమెరికా ప్రధాన ప్రాధాన్యత ఎర్ర సముద్రంలో స్వేచ్ఛాయుత నౌకాయానాన్ని కొనసాగించడమేనని వాషింగ్టన్‌ స్పష్టం చేసింది.సౌదీ ఒంటరిగా మిగిలిపోతుందా?ఇదిలా ఉండగా.. దాడులు జరుగుతున్నా హౌతీలపై నేరుగా సైనిక చర్యకు అమెరికా ఇప్పటివరకు వెనుకంజ వేస్తుండటం సౌదీకి కీలక సమస్యగా మారింది. సౌదీ క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ అమెరికా సాయం కోరినప్పటికీ వాషింగ్టన్‌ ప్రత్యక్ష దాడులకు అనుమతి ఇవ్వలేదు. అయితే ఇంటెలిజెన్స్‌ పంచుకోవడం, టార్గెటింగ్‌ విషయంలో సహకారం అందించే అంశం చర్చకు వచ్చినట్లు సమాచారం. ఇదే సమయంలో సౌదీ మద్దతున్న యెమెన్‌ బలగాలు హౌతీలను నిలువరించడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. హౌతీల తాజా ముందడుగు సౌదీ భద్రత, చమురు ఎగుమతులు, బాబ్‌ ఎల్‌-మండేబ్‌ మార్గంపై ఒత్తిడిని పెంచింది.ప్రస్తుత హౌతీల దూకుడు, సౌదీ మిత్రబలగాల వైఫల్యం, అమెరికా నేరుగా హౌతీలతో చర్చలు జరపడం.. ఇవన్నీ రియాద్‌కు కొత్త సవాళ్లను విసురుతున్నాయి. అయితే అమెరికా-హౌతీల మధ్య అధికారిక ఒప్పందం కుదిరిందని ఇప్పటివరకు నిర్ధారణ కాలేదు. అయినప్పటికీ ఎర్ర సముద్రంలో అమెరికా నౌకాయాన ప్రయోజనాలకు హామీ లభిస్తే.. సౌదీ ప్రయోజనాలు మాత్రం పక్కకు నెట్టబడే పరిస్థితి ఏర్పడుతుందన్న ఆందోళన నెలకొంది. దీంతో హౌతీలను ఎదుర్కొనే విషయంలో సౌదీ తదుపరి వ్యూహం ఏంటి? అమెరికా మద్దతు ఎంతవరకు ఉంటుందన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.ఇదీ చదవండి: పాక్‌ తీరు మారలేదు.. భారత్‌ సంచలన వ్యాఖ్యలు

సౌదీ అరేబియాకు వరుస షాక్‌లు తగులుతున్నాయి. తాజాగా సౌదీకి చెందిన ఎఫ్‌-15నే కూల్చేశామంటూ హౌతీలు చేసిన ప్రకటన ఇప్పుడు పశ్చిమాసియాలో కలకలం రేపుతోంది. యెమెన్‌ గగనతలంలో సౌదీకి చెందిన అత్యాధునిక యుద్ధవిమానాన్ని స్థానికంగా తయారుచేసిన క్షిపణితో నేలకూల్చినట్లు ప్రకటించింది. విమానం కూలుతున్న దృశ్యాలంటూ వీడియోను కూడా విడుదల చేసింది. ఇప్పటికే సౌదీపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు చేస్తున్న హౌతీలు.. ఇప్పుడు యుద్ధవిమానాన్నే కూల్చినట్లు చెప్పడం ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచుతోంది. అయితే ఈ ప్రకటనను సౌదీ ధృవీకరించలేదు.గత వారం రోజుల్లో యెమెన్‌ వ్యాప్తంగా సౌదీ అరేబియా 450కిపైగా వైమానిక దాడులు జరిపిందని హౌతీలు ఆరోపించారు. ఖమీస్‌ ముషైత్‌, తాయిఫ్‌ వైమానిక స్థావరాల నుంచి ఎఫ్‌-15, టైఫూన్‌ యుద్ధవిమానాలతో దాడులు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు. తైజ్‌, లహిజ్‌, అల్‌-జౌఫ్‌, హజ్జా, మారిబ్‌, సాదా, అల్‌-బైదా ప్రావిన్సుల్లో దాడులు జరిగాయని, పౌరులు మరణించడంతోపాటు పలువురు గాయపడ్డారని హౌతీలు వెల్లడించారు. ఈ దాడులకు ప్రతిగా మారిబ్‌ గగనతలంలోకి వచ్చిన సౌదీ యుద్ధ విమానాలపై తమ దళాలు క్షిపణులతో దాడి చేశాయని పేర్కొన్నారు. కూలిన విమానం శకలాల కోసం గాలిస్తున్న సౌదీ యుద్ధ విమానాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకుని వెనక్కి వెళ్లేలా చేశామని హౌతీ వర్గాలు ప్రకటించాయి.మరో సౌదీ డ్రోన్‌ కూడా కూల్చివేత?ఎఫ్‌-15 యుద్ధ విమానాన్ని కూల్చినట్లు ప్రకటించిన కొన్ని గంటలకే.. మరో కీలక ప్రకటన చేసింది హౌతీ సైన్యం. మారిబ్‌ ప్రాంతంలో సౌదీకి చెందిన వింగ్‌ లూంగ్‌-2 సాయుధ నిఘా డ్రోన్‌ను కూల్చివేసినట్లు వెల్లడించింది. తమపై దాడులకు పాల్పడుతున్న సమయంలోనే దానిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు తెలిపింది.مشاهد نوعية لإسقاط طائرة مقاتلة سعودية من نوع F15 وحطامها في محافظة مأرب - 16 سبتمبر 2026م https://t.co/rk0suliePT— الإعلام الحربي اليمني (@MMY1444) September 16, 2026మరోవైపు.. సౌదీ, హౌతీల మధ్య ఘర్షణలు మక్కా సమీపానికి చేరడం కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. మంగళవారం మక్కాకు దక్షిణంగా ఓ హౌతీ డ్రోన్‌ను తమ వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు సౌదీ ప్రకటించింది. అది నగర నిషేధిత గగనతలంలోకి ప్రవేశించకముందే కూల్చివేసినట్లు తెలిపింది. పవిత్ర నగరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ‘రెడ్‌లైన్‌’ దాటడమేనని రియాద్‌ హెచ్చరించింది. అయితే మక్కాపై తాము దాడి చేయలేదని హౌతీలు తెలిపారు. ఈ ఘటనను సౌదీ ప్రచారం కోసం ఉపయోగించుకుంటోందని ఆరోపించారు.2015 నుంచి కొనసాగుతున్న పోరుసౌదీ అరేబియా 2015 నుంచి యెమెన్‌లో హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా సైనిక కూటమికి నాయకత్వం వహిస్తోంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో కాల్పుల విరమణతో ఘర్షణలు కొంత తగ్గినప్పటికీ.. ఈ నెలలో మరోసారి ఉద్రిక్తతలు పెరిగినట్లు కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఎర్ర సముద్ర తీర ప్రాంతాలు, బాబ్‌ అల్‌-మండేబ్‌ జలసంధి పరిసరాల్లోనూ హౌతీలు తమ సైనిక కార్యకలాపాలను విస్తరిస్తున్నట్లు సమాచారం. తాజాగా ఎఫ్‌-15ను కూల్చినట్లు చేసిన ప్రకటన తమ వైమానిక రక్షణ సామర్థ్యం పెరిగిందనడానికి నిదర్శనమని హౌతీ నేతలు పేర్కొంటున్నారు. ఇదీ చదవండి: భారత యుద్ధనౌకను ఢీకొట్టిన పాక్‌ నౌక​

కైరో: అత్యంత పవిత్ర నగరమైన మక్కాపై దాడి చేయడానికి హౌతీ మిలిటెంట్లు ప్రయత్నిస్తున్నారని సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వం ఆరోపించింది. మక్కాను ‘రెడ్‌ లైన్‌’గా ప్రకటించింది. నగరం చుట్టూ భద్రతను కట్టుదిట్టం చేస్తున్నట్లు తెలిపింది. మరోవైపు హౌతీలు సౌదీ అరేబియాలోని మౌలిక సదుపాయాలను, ఎర్ర సముద్రంలోని నౌకా రవాణాను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. ఇందులో భాగంగా బాబ్‌ ఎల్‌–మాండేబ్‌ జలసంధిలో అనేక ద్వీపాలను స్వా«దీనం చేసుకున్నారు. ఇరాన్‌ సైన్యం హార్మూజ్‌ జలసంధిలో విదేశీ చమురు రవాణా నౌకలను టార్గెట్‌ చేసింది. దాంతో ముడి చమురు ధరలు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. ఇదిలా ఉండగా, యెమెన్‌ సరిహద్దు నుంచి సుమారు 1,100 కిలోమీటర్ల(680 మైళ్ల) దూరంలో ఉన్న మక్కా వైపు డ్రోన్లను ప్రయోగించినట్లు వచ్చిన ఆరోపణలను హౌతీ రెబెల్స్‌ ఖండించారు. తాము ఎలాంటి దాడి చేయలేదని పేర్కొన్నారు. అయితే, హౌతీలు ప్రయోగించిన డ్రోన్లను మధ్యలోనే అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు సౌదీ అధికారులు తెలిపారు. సౌదీ అరేబియా, నాటో సభ్య దేశమైన తుర్కియే, అణ్వస్త్ర శక్తి అయిన పాకిస్తాన్‌ల మధ్య కుదిరిన కొత్త రక్షణ ఒప్పందానికి ఈ తాజా దాడులు పరీక్షగా మారాయి. హౌతీల దాడులను తిప్పికొట్టాలని కోరుతూ సౌదీ అరేబియా నుంచి తమకు ఎలాంటి అభ్యర్థన అందలేదని తుర్కియే, పాకిస్తాన్‌ అధికారులు చెప్పారు. ఈ ఒప్పందం అమలులోకి రాకముందే మూడు దేశాల కూటమిని సంస్థాగతంగా బలోపేతం చేసే ప్రక్రియను పూర్తి చేయాల్సిన అవసరం ఉందని తుర్కియే అధికారి ఒకరు వెల్లడించారు. మక్కాపై దాడి యత్నాన్ని పాకిస్తాన్‌ ప్రధాని షెహబాజ్‌ షరీఫ్‌ ఖండించారు. పాక్, సౌదీ అరేబియాలు భుజం భుజం కలిపి నిలుస్తాయని వ్యాఖ్యానించారుర. దాడుల పట్ల ఏ దేశమూ ఉదాసీనంగా ఉండలేదని హౌతీలను పరోక్షంగా హెచ్చరించారు. 57కు పైగా ముస్లిం దేశాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఇస్లామిక్‌ సహకార సంస్థ కూడా మక్కాపై దాడి ప్రయత్నాన్ని ఖండించింది. బుధవారం రాత్రి సమయంలో యెమెన్‌లోని మధ్య ప్రాంతమైన మారిబ్‌పైన సౌదీ అరేబియా నేతృత్వంలోని కూటమికి చెందిన ఎఫ్‌–15 యుద్ధ విమానాన్ని తాము కూల్చివేసినట్లు హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు ప్రకటించారు. అయితే, అందుకు ఆధారాలు చూపించలేదు. దాడి యత్నం పట్ల భారత్‌ తీవ్ర ఆందోళన న్యూఢిల్లీ: మక్కాపై డ్రోన్‌ దాడికి జరిగిన ప్రయత్నం పట్ల భారత్‌ బుధవారం తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది, పశ్చిమాసియాలో శాంతిని త్వరగా పునరుద్ధరించాలని మరోసారి పిలుపునిచి్చంది. మక్కా సమీపంలో జరిగిన డ్రోన్‌ దాడి పట్ల తాము తీవ్ర ఆందోళన చెందుతున్నామని భారత విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ ప్రతినిధి రణధీర్‌ జైస్వాల్‌ పేర్కొన్నారు. సౌదీ అరేబియా సార్వభౌమ భూభాగంపై దాడులను, పౌరుల ప్రాణాలకు, మౌలిక సదుపాయాలకు ముప్పు కలిగించే చర్యలను భారత్‌ ఖండిస్తోందని స్పష్టంచేశారు. పశ్చిమాసియాలో శాంతి, స్థిరత్వాల పునరుద్ధరణ సాధ్యమైనంత త్వరగా జరగాలని ఉద్ఘాటించారు. మక్కాను లక్ష్యంగా చేసుకుని హౌతీ మిలిటెంట్లు ప్రయోగించిన ఒక డ్రోన్‌ను మంగళవారం సాయంత్రం అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు సౌదీ అధికారులు పేర్కొన్న సంగతి తెలిసిందే.

ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌ను ప్రభావితం చేసే సౌదీ అరేబియా ఇప్పుడు ఊహించని సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని కీలక ప్రాంతాలతో పాటు బాబ్ ఎల్-మండేబ్ జలసంధిలో హౌతీలు పట్టు సాధించడంతో.. సౌదీ చమురు ఎగుమతులపై తీవ్ర ప్రభావం పడే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఒకవైపు హౌతీల ముప్పు.. మరోవైపు మిత్రదేశాల నుంచి ఆశించిన స్థాయిలో ప్రత్యక్ష సైనిక సహకారం లేకపోవడంతో రియాద్‌కు ‘ముందు నుయ్యి.. వెనుక గొయ్యి’ అన్న చందంగా పరిస్థితి మారింది. మరోవైపు సౌదీ మిత్రదేశంగా ఉన్న పాకిస్తాన్‌.. యెమెన్‌లో హౌతీలపై నేరుగా పోరాడేందుకు తమ బలగాలను పంపబోమని స్పష్టం చేసినట్లు సమాచారం. దీంతో రియాద్.. అధికారిక దౌత్య సంబంధాలే లేని ఇజ్రాయెల్‌ నుంచి కూడా పరోక్షంగా సాయం కోరినట్లు వార్తలు రావడం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది.టెల్ అవీవ్‌కు చెందిన ది జెరూసలెం పోస్ట్ కథనం ప్రకారం.. అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ (CENTCOM) మధ్యవర్తిత్వంతో సౌదీ అరేబియా, ఇజ్రాయెల్ మధ్య చర్చలు జరిగినట్లు సమాచారం. హౌతీల నుంచి ఎదురవుతున్న ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు ముఖ్యంగా ఇంటెలిజెన్స్ సహాయం కోరినట్లు తెలుస్తోంది. మరోవైపు.. ఇజ్రాయెల్ హయోమ్ కథనం ప్రకారం.. సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ (MBS) ఇతర గల్ఫ్ దేశాలు, ఈజిప్ట్ నుంచి కూడా సహాయం కోరినట్లు సమాచారం. కాగా, సౌదీ అరేబియాకు ఇజ్రాయెల్‌తో అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు లేవు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ‘ఆపదలో ఆదుకునేవాడే నిజమైన మిత్రుడు’ అన్న సామెత గుర్తుకొచ్చేలా.. రియాద్ ఇప్పుడు తనకు అందుబాటులో ఉన్న ప్రతి మార్గాన్నీ పరిశీలిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. యెమెన్‌లో రియాద్ ఎదుర్కొంటున్న భద్రతా సవాళ్ల తీవ్రతను ఈ పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి.అసలు సంక్షోభం ఏంటి?ఇటీవల వరకు సౌదీ ఇంధన మౌలిక వసతులపై అప్పుడప్పుడు డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు చేసిన హౌతీలు.. గత వారం అనూహ్యంగా పెద్ద ఎత్తున దాడికి దిగినట్లు కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. సౌదీ మద్దతున్న నేషనల్ రెసిస్టెన్స్ ఫ్రంట్‌ను వెనక్కి నెట్టి.. ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని విస్తారమైన ప్రాంతాలతో పాటు బాబ్ ఎల్-మండేబ్ జలసంధిలోని కొన్ని ద్వీపాలపై హౌతీలు నియంత్రణ సాధించినట్లు సమాచారం. కాగా, ఈ జలసంధి ద్వారా సౌదీ అరేబియా ఇరాన్ ఆధిపత్యంలో ఉన్న హార్ముజ్ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఎర్ర సముద్ర మార్గాన్ని వినియోగించుకోగలదు. ఇప్పుడు ఈ మార్గంపైనా ముప్పు ఏర్పడటంతో సౌదీ చమురు ఎగుమతులపై ఆందోళన పెరిగింది.ఇప్పటికే జులై నుంచి సౌదీ నౌకలపై ఆంక్షలు కొనసాగిస్తున్న హౌతీ నాయకత్వం.. ఈ నిర్బంధాన్ని కొనసాగిస్తామని ప్రకటించినట్లు కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఇతర దేశాల నౌకలకు మాత్రం రాకపోకలకు అనుమతిస్తామని పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. మరోవైపు సౌదీకి చెందిన కీలక పైప్‌లైన్ వ్యవస్థలపై కూడా దాడులు జరుగుతున్న నేపథ్యంలో.. చమురు ఉత్పత్తి మాత్రమే కాకుండా దాన్ని అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు తరలించే సామర్థ్యంపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.పాక్‌ ఎందుకు వెనక్కి?సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, టర్కీ మధ్య ఏర్పడిన మక్కా డిఫెన్స్ అలయన్స్ నేపథ్యంలో ఇస్లామాబాద్ నుంచి సైనిక సహాయం వస్తుందని రియాద్ ఆశించినట్లు కథనాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే యెమెన్‌లో హౌతీలపై పోరాటానికి తమ బలగాలను పంపే విషయంలో పాకిస్తాన్ వెనక్కి తగ్గినట్లు సమాచారం. సౌదీ భూభాగాన్ని రక్షించేందుకు మాత్రం తమ బలగాలను మోహరించవచ్చని పాక్‌ స్పష్టం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే విదేశీ గడ్డపై జరిగే ప్రత్యక్ష యుద్ధ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనబోమని ఇస్లామాబాద్ స్పష్టమైన గీత గీసినట్లు కథనాలు చెబుతున్నాయి.అమెరికా, బ్రిటన్‌ కూడా దూరంహౌతీలపై అమెరికా, బ్రిటన్ కూడా ప్రత్యక్ష సైనిక చర్య విషయంలో వెనుకంజ వేసినట్లు కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. అమెరికా ఇంటెలిజెన్స్ సహాయం అందించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ.. యెమెన్‌లో హౌతీలపై నేరుగా దాడులు చేయబోమని స్పష్టం చేసినట్లు సమాచారం. బ్రిటన్ కూడా సైనిక సలహాదారులను అందించే దిశగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.ఇజ్రాయెల్ సాయం ఎంతవరకు?ఇజ్రాయెల్ నుంచి సౌదీకి వచ్చే సహాయం కూడా ప్రధానంగా ఇంటెలిజెన్స్‌కే పరిమితం కావచ్చని ఇజ్రాయెల్ హయోమ్ కథనం పేర్కొంది. హౌతీలు ఇజ్రాయెల్ నగరాలపై రాకెట్లతో దాడులు చేసే ప్రమాదం ఉండటంతో.. యెమెన్‌లో ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు ఇజ్రాయెల్ కూడా పరిమితులు విధించుకునే అవకాశం ఉందని సమాచారం. హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా ఏదైనా చర్య తీసుకోవాల్సి వస్తే ఇజ్రాయెల్ ఒంటరిగా కాకుండా విస్తృత అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ కూటమిలో భాగంగా చేపట్టాలని ఆ దేశ రక్షణ అధికారులు సూచించినట్లు తెలుస్తోంది. ఇదీ చదవండి: ట్రంప్‌ తెచ్చిన యుద్ధం.. అమెరికాకు 3 లక్షల కోట్ల బిల్లు!అయితే, సౌదీ అరేబియా-ఇజ్రాయెల్ మధ్య అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు లేకపోయినా, గతంలో కొన్ని సందర్భాల్లో తెరవెనుక సహకారం జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.1960లలోనే రహస్య సహకారం1960లలో యెమెన్‌లో అంతర్యుద్ధం జరిగినప్పుడు సౌదీ అరేబియా, ఇజ్రాయెల్ రెండూ సనా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న రాయలిస్టు వర్గాలకు మద్దతు ఇచ్చాయి. బ్రూకింగ్స్ ప్రకారం, ఇరుదేశాల ఇంటెలిజెన్స్ వ్యవస్థలు రాయలిస్టులకు ఆయుధాలు, నిపుణుల సహాయం అందించడంలో సమన్వయం చేసుకున్నాయి. అంటే ఇది కొత్తగా ఏర్పడిన సహకారం కాదు.. యెమెన్ విషయంలో ఇరుదేశాలకు ఉమ్మడి శత్రువు ఉన్నప్పుడు దశాబ్దాల క్రితమే పరోక్షంగా కలిసి పనిచేసిన చరిత్ర ఉంది.2010లలో ఇరాన్ అంశం కీలకమైంది. తర్వాత ఇరాన్ ప్రభావం పెరగడంతో సౌదీ, ఇజ్రాయెల్ రెండింటికీ ఒకే భద్రతా ఆందోళన ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ మిలీషియాలు, యెమెన్‌లో హౌతీల అంశాల్లో ఇంటెలిజెన్స్, భద్రతా సహకారంపై తెరవెనుక సంప్రదింపులు జరిగినట్లు పలు విశ్లేషణలు పేర్కొంటున్నాయి. 2017లో అప్పటి ఇజ్రాయెల్ సైనిక చీఫ్ గాడి ఐసెన్‌కోట్ కూడా సౌదీతో ఇరాన్‌ను ఎదుర్కొనేందుకు అనుభవాలు, ఇంటెలిజెన్స్ పంచుకోవడానికి ఇజ్రాయెల్ సిద్ధంగా ఉందని సౌదీ మీడియాకు చెప్పారు.

రియాద్‌: ముస్లింల పవిత్ర నగరం మక్కాలో మంగళవారం అసాధారణ రీతిలో అత్యవసర హెచ్చరికలు జారీ అయ్యాయి. యెమెన్‌లోని హౌతీ తిరుగుబాటుదార్లు దాడులను ముమ్మరం చేయడం, ఎర్ర సముద్ర తీరంపై పట్టు సాధిస్తున్న నేపథ్యంలో మక్కాతోపాటు జెడ్డా, తయాఫ్‌ నగరాలకు ప్రమాద హెచ్చరికలను జారీ చేసింది. సౌదీ పశ్చిమ తీరంపైకి యెమెన్‌లో తయీజ్‌ నుంచి హౌతీ మిలిటెంట్లు బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులను ప్రయోగించిన నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రజలంతా సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లాలని, అధికారులు జారీ చేసిన సూచనలను అనుసరించాలని హెచ్చరికల్లో పేర్కొంది. గుంపులుగా తిరగొద్దని, అక్కడి పరిస్థితులపై ఫొటోలు, వీడియోలు తీయవద్దని కోరింది. దాదాపు మూడు గంటల అనంతరం ప్రమాదం తొలగిపోయినట్లు దేశ సివిల్‌ డిఫెన్స్‌ విభాగం ప్రకటించింది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో సౌదీ అరేబియా ఇలాంటి అత్యవసర హెచ్చరిక చేయడం ఇదే మొదటిసారని చెబుతున్నారు. ఎర్ర సముద్ర తీరానికి మక్కా నగరం 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. సోమవారం హౌతీలు సౌదీ అరేబియాపైకి వరుసగా బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు, డ్రోన్లతో దాడులకు దిగారు. ఈ దాడుల్లో 13 మంది గాయపడ్డారు. మంగళవారం సౌదీ అరేబియాలోని ప్రధాన చమురు ఎగుమతి కేంద్రంగా ఉన్న ఎర్ర సముద్ర యాన్‌బు సహా కనీసం ఆరు నగరాల్లో అత్యవసర హెచ్చరికలు జారీ అయినట్లు టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇజ్రాయెల్‌ తెలిపింది. ఇలా ఉండగా, సౌదీ అరేబియా వైమానిక దాడుల కారణంగా యెమెన్‌లోని తయీజ్‌లో ఇద్దరు చిన్నారులు సహా ముగ్గురు మృతి చెందారని, మరో ఇద్దరు గాయపడ్డారని హౌతీలు ప్రకటించారు. కైరోలో యువరాజు సల్మాన్‌ పరిస్థితులు విషమిస్తున్న సమయంలో సౌదీ యువరాజు మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ మంగళవారం సన్నిహిత మిత్ర దేశం ఈజిప్టులో పర్యటనకు వెళ్లారు. కైరోలో ఈజిప్టు అధ్యక్షుడు ఎల్‌ సిసితో ఉభయ దేశాలకు ప్రయోజనకరమైన అంశాలపై ఆయన చర్చలు జరిపారని మీడియా తెలిపింది. వారం వ్యవధిలోనే హౌతీలు బాబ్‌ ఎల్‌ మాండేబ్‌ జలసంధిపై పట్టుసాధించారు. సోమవారం ఎర్ర సముద్రంలోని హనీష్‌ దీవిని కూడా స్వా«దీనం చేసుకున్నట్లు ప్రకటించారు. బాబ్‌ ఎల్‌ మాండేబ్‌ జలసంధి సమీపంలోని కోల్పోయిన భూభాగాన్ని తిరిగి చేజిక్కించుకునేందుకు సౌదీ ప్రభుత్వ యెమెన్‌ బలగాలు ప్రయత్నించిన నేపథ్యంలో హౌతీలు ఊహించని రీతిలో వారిని తరిమికొట్టారు. ప్రమాదంలో ప్రాంతీయ భద్రత: భారత్‌ సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల దాడులను భారత ప్రభుత్వం తీవ్రంగా ఖండించింది. ఆ దేశంలోని పౌర మౌలిక వనరులు, ఆర్థిక సంస్థలే లక్ష్యంగా హౌతీలు దాడులకు పాల్పడుతుండటంపై భారత్‌ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఇలాంటి ఘటనలు ప్రాంతీయ భద్రతకు ప్రమాదంగా మారాయని, బాబ్‌ ఎల్‌ మాండేబ్‌ జలసంధి గుండా స్వేచ్ఛా నౌకాయానానికి ముప్పుగా మారాయని తెలిపింది. సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల దాడుల నేపథ్యంలో విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి రణదీప్‌ జైశ్వాల్‌ పైవ్యాఖ్యలు చేశారు. ప్రస్తుత పరిస్థితులపై ఎప్పటికప్పుడు సౌదీ ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరుపుతున్నామన్నారు.

పోర్చుగల్‌ ఫుట్‌బాల్‌ దిగ్గజం క్రిస్టియానో రొనాల్డో సారథిగా ఉన్న ఆల్‌ నసర్‌ క్లబ్‌ సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించింది. వరుసగా అత్యధిక మ్యాచ్‌లలో గోల్స్‌ కొట్టిన జట్టుగా నిలిచింది. ఈ క్రమంలో అర్జెంటీనాకు చెందిన రివర్‌ ప్లేట్‌ క్లబ్‌ పేరిట ఉన్న 87 ఏళ్ల ప్రపంచ రికార్డును బద్దలు కొట్టింది.చారిత్రక గోల్‌ కొట్టింది ఇతడేసౌదీ ప్రొ లీగ్‌లో భాగంగా అల్‌ నసర్‌ తమ తాజా మ్యాచ్‌లో అల్‌ ఖలీజ్‌ జట్టుతో తలపడింది. ఈ మ్యాచ్‌లో అనూహ్య రీతిలో 72వ నిమిషంలో అల్‌ నసర్‌ ఫార్వర్డ్‌ ప్లేయర్‌, 27 ఏళ్ల అబ్దుల్లా అల్‌ హమ్దాన్‌ గోల్‌ కొట్టాడు. దీంతో అల్‌ నసర్‌ ఈ మ్యాచ్‌ను 1-1తో డ్రా చేసుకుంది.2023లో మొదలైన ప్రయాణంఈ క్రమంలో అబ్దుల్లా గోల్‌ కారణంగా.. సౌదీ ప్రొ లీగ్‌లో అల్‌ నసర్‌ జట్టు వరుసగా 94వ మ్యాచ్‌లో గోల్‌ కొట్టిన జట్టుగా నిలిచింది. కాగా 2023లో అల్‌ హిలాల్‌ జట్టు చేతిలో (3-0) ఓటమితో లీగ్‌ను మొదలుపెట్టిన అల్‌ నసర్‌.. ఆ తర్వాత అల్‌ రియాద్‌పై 4-1తో గెలిచి.. విజయాల ఖాతా తెరిచింది.అప్పటి నుంచి తాజాగా అల్‌ ఖలీజ్‌తో మ్యాచ్‌ దాకా.. వరుసగా 94 మ్యాచ్‌లలో అల్‌ నసర్‌ కనీసం ఒక్క గోల్‌ అయినా కొట్టింది. తద్వారా ప్రపంచంలోనే అత్యంత నిలకడగా గోల్స్‌ సాధించిన జట్టుగా చరిత్రకెక్కింది.87 ఏళ్ల ప్రపంచ రికార్డు బద్దలుకాగా 1936 -1939 మధ్య అర్జెంటీనాకు చెందిన రివర్‌ ప్లేట్‌ క్లబ్‌ వరుసగా 93 మ్యాచ్‌లలో గోల్స్‌ సాధించి ప్రపంచ రికార్డు నెలకొల్పింది. తాజాగా ఈ రికార్డును అల్‌ నసర్‌ బద్దలు కొట్టింది. ఇదిలా ఉంటే.. 2023లో అల్‌ నసర్‌ క్లబ్‌లో చేరిన రొనాల్డో ఇప్పటి వరకు సౌదీ ప్రొ లీగ్‌లో 113 మ్యాచ్‌లు పూర్తి చేసుకుని.. 105 గోల్స్‌ కొట్టాడు. ఓవరాల్‌గా అన్ని అధికారిక మ్యాచ్‌లలో కలిపి రొనాల్డో 979 గోల్స్‌ పూర్తి చేసుకున్నాడు. అధికారికంగా వెయ్యి గోల్స్‌ క్లబ్‌లో చేరిన మొదటి ఆటగాడిగా నిలిచేందుకు ఇంకా 21 గోల్స్‌ దూరంలో ఉన్నాడు. ఇక సౌదీ ప్రొ లీగ్‌ మ్యాచ్‌ విషయానికొస్తే.. అల్‌ ఖలీజ్‌తో మ్యాచ్‌ను డ్రా చేసుకున్నప్పటికీ అల్‌ నసర్‌ పాయింట్ల పట్టికలో మూడో స్థానానికి పడిపోయింది. అల్‌ హిలాల్‌, అల్‌ ఇతిహాద్‌ టాప్‌-2లో కొనసాగుతున్నాయి.చదవండి: ట్రిపుల్‌ సెంచరీతో కదం తొక్కిన పాక్‌ టీ20 కెప్టెన్‌

ఒమన్‌: గల్ఫ్‌ అరబ్‌ దేశాలతో ఇరాన్‌ నిర్వహించాల్సిన సమావేశం వాయిదా పడింది. అయితే, ప్రాంతీయ దేశాల అభ్యర్థన మేరకే భేటీని వాయిదా వేసినట్లు సమాచారం. దీంతో ఇరాన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న సమయంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది.ఒమన్‌లో జరగాల్సిన ఈ సమావేశంలో సౌదీ అరేబియా, ఖతార్‌, ఇరాక్‌ పాల్గొనాల్సి ఉంది. అయితే, హోర్ముజ్‌ జలసంధికి సంబంధించిన భవిష్యత్‌ పరిణామాలు, ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్న పరిస్థితులపై ఇరాన్‌ ఆయా దేశాలతో చర్చించాలని భావించినట్లు తెలుస్తోంది.అలాగే, ప్రపంచంలోని కీలకమైన సముద్ర మార్గాల్లో హోర్ముజ్‌ జలసంధి ఒకటి. చమురు రవాణాకు కూడా ఇది ఎంతో ముఖ్యమైన మార్గం కావడంతో అక్కడి పరిస్థితులపై గల్ఫ్‌ దేశాలతో పాటు ఇతర దేశాలు కూడా ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారిస్తుంటాయి.ఇదిలా ఉండగా.. బహ్రెయిన్‌ ఇప్పటికే ఇరాన్‌ అధికారులతో సమావేశానికి నిరాకరించింది. ఈ నేపథ్యంలో గల్ఫ్‌ దేశాల వైఖరి మరోసారి చర్చకు వచ్చింది. ఇరాన్‌తో చర్చలు జరపడం విషయంలో ఆయా దేశాలు జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.మరోవైపు.. ఇరాన్‌ పాలక వ్యవస్థ కారణంగానే ప్రాంతంలో శాంతి, స్థిరత్వానికి ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయని గల్ఫ్‌ దేశాలు భావిస్తున్నట్లు సమాచారం. ఈ పరిస్థితుల్లో ఇరాన్‌ ప్రతిపాదించిన భేటీ వాయిదా పడటం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.ఇదీ చదవండి: సంక్షోభంలో నేపాల్.. వెలుగులు పంచుతున్న భారత్

పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం ముదురుతున్న కొద్దీ.. ప్రపంచాన్ని కలవరపెడుతున్న హర్ముజ్‌ జలసంధి సంక్షోభం మరింత కష్టతరంగా మారుతోంది. ఇప్పటికే దిగ్భందనాలు, సముద్ర రవాణాపై ఆంక్షలు, నౌకలపై దాడులు, చమురు సరఫరాకు అంతరాయాలతో పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారగా.. మరోవైపు ఈ సమస్యకు దౌత్యపరమైన పరిష్కారం చూపేందుకు జరుగుతున్న ప్రయత్నాలపైనా అనిశ్చితి నెలకొంది. సమస్యను చర్చల ద్వారా చక్కదిద్దేందుకు కీలకమైన సమావేశం జరగాల్సి ఉండగా.. చివరి నిమిషంలో అనూహ్య పరిణామం చోటు చేసుకుంది. హర్ముజ్‌ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలు, భద్రత, భవిష్యత్‌ నిర్వహణపై ఇరాన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య ఒమన్‌లో సోమవారం కీలక సమావేశం జరగాల్సి ఉంది. అయితే ఈ భేటీని వాయిదా వేస్తున్నట్లు ఒమన్‌ విదేశాంగ మంత్రి బదర్‌ అల్‌ బుసైదీ ప్రకటించారు. ప్రాంతీయ దేశాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం సాధించేందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలిపారు. కొత్త తేదీని మాత్రం ప్రకటించలేదు. ఇటు ఇరాన్‌ కూడా సమావేశం వాయిదా పడిన విషయాన్ని ధ్రువీకరించింది. కొన్ని దేశాల అభ్యర్థన మేరకే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నామని, ఒమన్‌తో సమన్వయం చేసుకుని తదుపరి తేదీని ఖరారు చేస్తామని తెలిపింది.తద్వారా.. హర్ముజ్‌పై ఒక తాత్కాలిక అవగాహనకు రావాల్సిన సమయంలోనే దౌత్య ప్రక్రియకు బ్రేక్‌ పడినట్టయింది. అసలు సమస్య ఇదే..హర్ముజ్‌ జలసంధి ప్రపంచ చమురు, గ్యాస్‌ రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన మార్గం. పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి ఈ మార్గంలో నౌకల రాకపోకలకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. దీంతో ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాపైనా ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితిని చక్కదిద్దేందుకు ఇరాన్‌, ఒమన్‌ మధ్య హర్ముజ్‌లో రాకపోకలను సాధారణ స్థితికి తీసుకొచ్చే మార్గాలపై ఇప్పటికే పలు దఫాల చర్చలు జరిగాయి. ఇప్పుడు గల్ఫ్‌ దేశాలను కూడా భాగస్వామ్యం చేసి ఆ ప్రయత్నాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.అయితే ఇరాన్‌ వైఖరి మాత్రం స్పష్టంగా ఉంది. అమెరికా తమపై దాడులు, బెదిరింపులు, ఇతర ఒత్తిళ్లు కొనసాగిస్తున్నంతకాలం జలసంధిలో రాకపోకలను పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడం సాధ్యం కాదని ఆ దేశం చెబుతోంది. అంటే.. గల్ఫ్‌ దేశాలతో ఇరాన్‌ ఒక అవగాహనకు వచ్చినా, అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య ప్రధాన వివాదం పరిష్కారం కాకపోతే హర్ముజ్‌లో పూర్తి స్థాయిలో రాకపోకలు పునరుద్ధరించడం కష్టమే. అందుకే ఇప్పుడు గల్ఫ్‌ దేశాలతో జరిగే చర్చలతోపాటు అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య దౌత్యపరమైన పరిష్కారం కూడా కీలకంగా మారింది.నౌకపై దాడితో మరింత టెన్షన్‌ఈ దౌత్య ప్రయత్నాలకు సమాంతరంగానే హర్ముజ్‌లో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి. ఆదివారం ఓ వాణిజ్య నౌకను ప్రాజెక్టైల్‌ తాకడంతో మంటలు చెలరేగాయి. సిబ్బందిని నౌక నుంచి తరలించాల్సి వచ్చింది. ఇరాన్‌ అధికారిక వర్గాల ప్రకారం.. ఈ ఘటనలో ఒకరు మరణించగా, మరో నలుగురు గాయపడ్డారు. దీంతో కీలక సముద్ర మార్గంలో నౌకల భద్రతపై ఆందోళనలు మరింత పెరిగాయి.హర్ముజ్‌లో రాకపోకలు ఇప్పటికే భారీగా తగ్గిపోయాయి. ఇక్కడ పరిస్థితి మరింత దిగజారితే ప్రపంచ చమురు సరఫరాపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఈ జలసంధిపై ఏ చిన్న పరిణామం జరిగినా అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతోంది.సౌదీ పైప్‌లైన్‌పైనా దాడిహర్ముజ్‌ సంక్షోభానికి తోడు సౌదీ అరేబియాలోని కీలక చమురు మౌలిక సదుపాయాలపైనా దాడులు జరగడం పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టం చేసింది. తూర్పు ప్రాంతాల నుంచి ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని యన్బుకు చమురును తరలించే ఈస్ట్‌–వెస్ట్‌ పైప్‌లైన్‌పై డ్రోన్‌ దాడులు జరిగాయి. దీంతో ఆ మార్గంలో చమురు సరఫరా నిలిచిపోయింది.హర్ముజ్‌ ద్వారా రవాణా దెబ్బతిన్న సమయంలో ప్రత్యామ్నాయ మార్గంగా ఉపయోగపడే ఈ పైప్‌లైన్‌ కూడా పనిచేయకపోవడం మార్కెట్లలో ఆందోళన పెంచింది. ఇప్పటికే హర్ముజ్‌ ఎఫెక్ట్‌తో రోజుకు మిలియన్ల బ్యారెళ్ల చమురు సరఫరా దెబ్బతినగా.. సౌదీ పైప్‌లైన్‌ మూసివేతతో ప్రపంచ సరఫరాపై మరింత ఒత్తిడి పెరిగే పరిస్థితి ఏర్పడింది.బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌లోనూ మంటలుమరోవైపు హర్ముజ్‌కు మరో కీలక ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గమైన(ఎర్ర సముద్రం-Red Sea) బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ జలసంధిలోనూ ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్నాయి. యెమెన్‌లో హౌతీల దాడులు తీవ్రతరం కావడంతో సౌదీ అరేబియాపైనా ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. దీంతో ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన రెండు మార్గాలపైనా ఒకేసారి భద్రతా ముప్పు నెలకొంది.ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో సౌదీ అరేబియా అమెరికా సాయం కోరినట్లు సమాచారం. హౌతీల పురోగతిని అడ్డుకోవడంలో అమెరికా మరింత చురుగ్గా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉందనే డిమాండ్లు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో అమెరికా నుంచి ప్రస్తుతానికి నిఘా సమాచార సహకారానికే పరిమితమైన స్పందన కనిపిస్తోంది.ట్రంప్‌కు కొత్త చిక్కులుహర్ముజ్‌ జలసంధి మూసివేత, నౌకలపై వరుస దాడులు, సౌదీ చమురు మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులు, బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ వద్ద హౌతీల దూకుడు.. ఇలా సంక్షోభం ఒక్క హార్ముజ్‌కే పరిమితం కాకుండా ప్రాంతంలోని కీలక ఇంధన మార్గాలన్నింటికీ విస్తరిస్తోంది. దీంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌పై ఒత్తిడి మరింత పెరుగుతోంది. ఇరాన్‌తో యుద్ధం ఈ ఏడాదిలోనే ముగిసే అవకాశం ఉందని, ఇరాన్‌ చర్చలకు సిద్ధంగా ఉందని ట్రంప్‌ చెబుతున్నారు. యుద్ధం ముగిసిన వెంటనే ఇంధన ధరలు భారీగా తగ్గుతాయని కూడా ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కానీ క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితులు మాత్రం ట్రంప్‌ అంచనాలకు భిన్నంగా సాగుతున్నాయి. హర్ముజ్‌పై దౌత్య ప్రయత్నాలు వాయిదా పడటం, సముద్ర మార్గాల్లో నౌకలపై దాడులు కొనసాగడం, సౌదీ చమురు రవాణా మార్గానికి దెబ్బ తగలడం, మరోవైపు బాబ్‌ అల్‌ మాండెబ్‌ వద్ద హౌతీల పట్టు పెరగడం.. యుద్ధాన్ని త్వరగా ముగించాలన్న అమెరికా ప్రయత్నాలకు కొత్త సవాళ్లు విసురుతున్నాయి. పైగా సౌదీ అరేబియా హౌతీలను ఎదుర్కొనేందుకు అమెరికా సైనిక సాయం కోరగా.. ఇప్పటివరకు వాషింగ్టన్‌ నిఘా సమాచార సహాయానికే పరిమితమైంది. దీంతో ఒకవైపు యుద్ధం ముగుస్తుందని ట్రంప్‌ చెబుతున్నా.. మరోవైపు సంక్షోభం మరిన్ని ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుండటం ఆయనకు కొత్త చిక్కులు తెచ్చిపెడుతోంది. రాకెట్‌లా చమురు ధరలుహర్ముజ్‌ సంక్షోభం ఇలాగే కొనసాగితే దాని ప్రభావం పశ్చిమాసియాకే పరిమితం కాదు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో గణనీయమైన భాగం ఈ ప్రాంతంలోని సముద్ర మార్గాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సరఫరాకు అంతరాయం కొనసాగితే చమురు ధరలు మరింత పెరిగి.. రవాణా ఖర్చులు, ద్రవ్యోల్బణం, ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే బ్రెంట్‌ క్రూడ్‌ ధర బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లకు పైగా చేరింది. తాజా దాడులు, హర్ముజ్‌ చర్చల వాయిదాతో మార్కెట్లలో సరఫరా భయాలు మరింత పెరిగాయి. అందుకే ఇప్పుడు అందరి చూపూ హర్ముజ్‌పైనే. జలసంధిలో రాకపోకలు ఎప్పుడు సాధారణ స్థితికి వస్తాయి? ఇరాన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య దౌత్య ప్రయత్నాలు ఎప్పుడు మళ్లీ మొదలవుతాయి? అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య ఎలాంటి అవగాహన కుదురుతుంది? అన్నదే కీలకంగా మారింది. ప్రస్తుతానికి మాత్రం చర్చలకు బ్రేక్‌ పడటంతో హర్ముజ్‌ సంక్షోభం మరింత ముదిరే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.ఇదీ చదవండి: 45 వేల కోట్లు ఉంటేనే మళ్లీ మాములు స్థితికి!

అంతర్జాతీయం: సౌదీ అరేబియాలోని కీలక చమురు పైప్‌లైన్‌ వ్యవస్థపై గురువారం రోజున దాడి జరిగింది. పైప్‌లైన్‌కు సమీపంలోని పంపింగ్‌ స్టేషన్లను ప్రాజెక్టైల్స్‌తో లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు అమెరికా వర్గాల సమాచారం. దీంతో దాడి దాడి విషయంలో ముందుజాగ్రత్త చర్యగా పైప్‌లైన్‌ కార్యకలాపాలను సౌదీ అరేబియా నిలిపివేసింది. ఘటనలో పలువురికి గాయాలయ్యాయి. పైప్‌లైన్‌ భద్రతను పరిశీలించడంతోపాటు నష్టాన్ని అంచనా వేసే పనిలో ప్రత్యేక బృందాలు నిమగ్నమయ్యాయి.అలాగే, దాడి ప్రభావం శాటిలైట్‌ చిత్రాల్లోనూ కనిపించింది. ఓ పంపింగ్‌ స్టేషన్‌ వద్ద భారీగా మంటలు చెలరేగిన ఆనవాళ్లు కనిపించగా.. మరో స్టేషన్‌ వద్ద గురువారం దట్టమైన నల్ల పొగలు వెలువడ్డాయి. అయితే పైప్‌లైన్‌ ప్రధాన భాగానికి ఎంతమేర నష్టం జరిగిందనే విషయంపై స్పష్టత లేదు. పంపింగ్‌ స్టేషన్లకు మాత్రమే నష్టం జరిగితే మరమ్మతులు త్వరగా పూర్తయ్యే అవకాశం ఉందని అమెరికా అధికారులు, నిపుణులు భావిస్తున్నారు. దాడికి పాల్పడింది ఎవరన్నదానిపై స్పష్టత రాలేదుఅయితే ఇరాక్‌ నుంచి వచ్చిన డ్రోన్లతో దాడి జరిగి ఉండొచ్చని అమెరికా వర్గాల అంచనా. గతంలో ఇరాన్‌కు అనుకూలంగా ఉండే ఇరాక్‌ మిలీషియా గ్రూపులు సౌదీ అరేబియాపై డ్రోన్లతో దాడులు చేసిన ఘటనలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుత దాడి కూడా అలాంటదే అయి ఉండొచ్చన్న అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన నిఘా సమాచారాన్ని అమెరికా అధికారులు సేకరిస్తున్నారు.అమెరికా–ఇరాన్‌ యుద్ధం నేపథ్యంలో సౌదీ చమురు మౌలిక వసతులపై జరిగిన ఈ దాడి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఇరాన్‌ హోర్ముజ్‌ జలసంధి మార్గాన్ని ఇంచుమించుగా మూసివేయడంతో.. పెర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ నుంచి నౌకల ద్వారా ఎగుమతి కావాల్సిన సౌదీ చమురులో రోజుకు సుమారు 50 లక్షల బ్యారెళ్లను ఈస్ట్‌–వెస్ట్‌ పైప్‌లైన్‌తో ఎర్ర సముద్రంలోని యాన్‌బు పోర్టుకు తరలిస్తున్నారు. దీంతో సౌదీ చమురు ఎగుమతులకు ఈ పైప్‌లైన్‌ కీలక మార్గంగా మారింది. మరోవైపు హౌతీ యోధులు సౌదీ నౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటామని హెచ్చరిస్తుండటంతో ఎర్ర సముద్రం మార్గంపైనా ఆందోళనలు కొనసాగుతున్నాయి.పైప్‌లైన్‌ కార్యకలాపాలు ఎప్పటికి తిరిగి ఎప్పుడు మొదలవుతుందనేది ప్రస్తుతానికి తెలియరాలేదు. ఇదే సమయంలో సౌదీ అరేబియా ముడి చమురు ఉత్పత్తి గత నెలలో 1990 తర్వాత కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయినట్లు ఒపెక్‌కు సమాచారం అందింది. మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో చమురు ధరలు ఇప్పటికే బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లను దాటాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో సౌదీ చమురు రవాణా వ్యవస్థపై దాడి జరగడం ప్రపంచ చమురు సరఫరాపై మరింత ఆందోళనకు దారితీస్తోంది.ఇవి కూడా చదవండి: ఇజ్రాయెల్‌పై యుద్ధంలో ఇరాన్‌కు బిగ్‌ షాక్‌

హూతీలపై అమెరికా దాడులు చేయాలంటూ రెండుసార్లు సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ చేసిన విజ్ఞప్తిని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తిరస్కరించినట్లు ఆక్సియోస్ సంచలన నివేదిక వెల్లడించింది. ఎర్ర సముద్రంలో కీలకమైన బాబ్ అల్-మందెబ్ జలసంధికి హూతీలు చేరువవుతున్న వేళ ఈ పరిణామం చోటుచేసుకోవడం ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచుతోంది. ప్రస్తుతం అమెరికా నేరుగా ఈ పోరాటంలో జోక్యం చేసుకునే ఉద్దేశం లేదని ట్రంప్ ఆ అభ్యర్థనను తిరస్కరించినట్లు నివేదిక తెలిపింది.బాబ్‌ అల్‌ మందెప్‌ జలసంధి దిశగా హూతీలు ప్రవేశిస్తున్న వేళ కీలక పరిణామాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ట్రంప్ బృందంలోని ఓ సీనియర్ అధికారి మట్లాడుతూ.. ఎర్ర సముద్రాన్ని తెరిచి ఉంచడం అమెరికా ప్రధాన ప్రాధాన్యత. అయితే, విస్తృత స్థాయి పోరాటాన్ని ప్రాంతీయ భాగస్వాములే నిర్వహించాలన్నది అమెరికా విధానం. ఎర్ర సముద్రంలో నౌకా రాకపోకల స్వేచ్ఛ, మా ప్రధాన జాతీయ భద్రతా ప్రయోజనాల పరిరక్షణపై అమెరికా దృష్టి సారించింది. అదే సమయంలో ప్రాంతీయ భద్రతా సవాళ్లను పరిష్కరించడంలో ప్రాంతీయ భాగస్వాములు ముందుండేలా మేము వారికి మద్దతు ఇస్తున్నామని ఆయన తెలిపారు.మొఖా నుంచి బాబ్ అల్-మండెబ్ జలసంధి సుమారు 80 కిలోమీటర్లు (50 మైళ్లు) దూరంలో ఉంది. ఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్ ఆఫ్ అడెన్‌తో కలిపే ఈ జలసంధి ద్వారా సాధారణంగా ప్రపంచ వాణిజ్య వస్తువుల్లో సుమారు 12 శాతం రవాణా అవుతాయి. సౌదీ మద్దతు ఉన్న యెమెన్ ప్రభుత్వ దళాలను హూతీ బలగాలు దక్షిణం వైపు ధుబాబ్ ప్రాంతానికి వెనక్కి నెట్టాయని ఇద్దరు యెమెన్ ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి.

పాకిస్తాన్‌ చొరవతో పాకిస్తాన్, టర్కీ, సౌదీ అరేబియా సభ్యులుగా గత నెలలో మక్కాలో ఒక కొత్త సైనిక కూటమికి అంకురార్పణ జరిగింది. ఈ కూటమిని ‘ఇస్లామిక్‌ నాటో’ అని కూడా అభివర్ణిస్తు న్నారు. నెల తిరగకుండానే, ఈ నెల మొదటి తారీఖున మళ్లీ ఈ మూడు దేశాల రక్షణ మంత్రులు, సైన్యాధ్యక్షులు సమావే శమై కూటమి సెక్రటేరియట్, విధివిధా నాల మీద చర్చించారు. ఉమ్మడి భద్రత లక్ష్యంగా ఏర్పడిన ఈ సైనిక కూటమిని నాటో తరహాలో రూపొందించటానికి ప్రయత్నం జరుగుతున్నది. నాటో కూటమి ఒప్పందం ఆర్టికల్‌ ‘5’ ప్రకారం, కూటమి ఏ ఒక్క సభ్య దేశంపైన దాడి జరిగినా దాన్ని మొత్తం కూటమిపై దాడిగా పరిగణించి సైనిక కూటమి తన పూర్తి శక్తితో ప్రతిస్పందిస్తుంది. మక్కా ఒప్పందంలో కూడా ఈ తరహా క్లాజును పొందుపరచటం విశేషం. కారణాలేమిటి?స్థూలంగా పరిశీలిస్తే ఈ కూటమి ఏర్పాటుకు ఇరాన్‌ యుద్ధంలో సౌదీ, కువైట్, బెహ్రయిన్, యూఏఈ వంటి గల్ఫ్‌ దేశాలపై ఇరాన్‌ క్షిపణి దాడుల వలన జరిగిన నష్టం ప్రథమ కారణంగా కన్పడు తున్నది. పర్షియా సింధు శాఖలోని రియాద్, ఫుజేరా, కువైట్, దుబాయ్‌ వంటి నగరాలు; చమురు శుద్ధి కేంద్రాలు, డీసాలినేషన్‌ ప్లాంట్లు ఇరాన్‌ మిస్సైల్స్, డ్రోనుల దాడి నుండి తప్పించుకోలేక పోయాయి. సౌదీ, యూఏఈ, బెహ్రయిన్‌ దేశాలలోని నాటో సైనిక స్థావరాలు కూడా దెబ్బతిన్నాయి. యూఎస్‌ఏ ఏర్పాటు చేసిన మిస్సైల్‌ డిఫెన్స్‌ వ్యవస్థలు ఈ దేశాలకు పూర్తి రక్షణను కల్పించ లేకపోయాయి. అమెరికన్‌ సైనిక స్థావరాలుండటమే, ఈ దేశాలపై ఇరాన్‌ దాడి చేయటానికి కారణం. యుద్ధం ఇరాన్‌–అమెరికా/ ఇజ్రా యెల్‌ మధ్య జరుగుతున్నప్పటికీ, గల్ఫ్‌ దేశాలు అడకత్తెరలో పోక చెక్కలా చిక్కుకుపోయాయి. ఇరాన్‌ను నేరుగా ఎదుర్కొనే సైనికశక్తి ఈ దేశాలకు లేదు. అమెరికన్‌ భద్రతా గొడుగు నుండి బయటకు వచ్చి స్వతంత్రంగా తమకొక ప్రత్యేక భద్రతా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకోవటానికి జరుగుతున్న ప్రయత్నంగా ఇది కనబడుతోంది. అయితే సౌదీపై హౌతీల దాడులు జరిగినప్పటికీ ఆర్టికల్‌ 5ని ఆచరణలోకి తేలేదు. అది అంత సులభం కాదు.ఈ కూటమి కేవలం అమెరికన్‌ నాయకత్వంలోని నాటోకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఏర్పడిన ప్రాంతీయ కూటమి కాకపోవచ్చు. పాకిస్తాన్, టర్కీ పర్షియా సింధు శాఖలోని దేశాలు కాదు. ఈ మూడు దేశాలు సున్నీ ముస్లిమ్‌ దేశాలు. ఇరాన్, ఇరాక్‌ షియా ముస్లిం దేశాలు. పర్షియా సింధుశాఖలోని యూఏఈ ఈ కూటమిలో ప్రస్తుతానికి లేదు. సౌదీ, యూఏఈలకు వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలలో వైరుధ్యం ఉన్నది. ఈ రెండు దేశాలు యెమెన్‌లో రెండు సైనిక గ్రూపులను సమర్థిస్తున్నాయి. పాలస్తీనా సమస్యలో ఈ రెండు దేశాల వైఖరిలో అంతరమున్నది. యూఏఈ అబ్రహాం ఒప్పందంపై సంతకం చేసి ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను మెరుగుపరచుకోవ టానికి మొగ్గు చూపుతున్నది. సౌదీ అరేబియా సంతకాలకు నిరాక రిస్తున్నది. ఈ మూడూ అమెరికాకు నమ్మకమయిన స్నేహితులు.ఉమ్మడి శత్రువు లేని కూటమిపాకిస్తాన్‌కు సుశిక్షితమైన విస్తృత సైనిక బలగం ఉన్నది. ఇప్ప టికే పాక్‌ సైనికులు సౌదీలో విధులు నిర్వహిస్తున్నారు. పాకిస్తాన్‌కు అణ్వస్త్ర సామర్థ్యం ఉన్నది. గల్ఫ్‌ దేశాలకు ఇజ్రాయెల్‌ అణ్వస్త్ర ముప్పును ఎదుర్కోవటానికి అణ్వస్త్రాల సహాయం అవసరం. ఇరాన్‌ కూడా ఇజ్రాయెల్‌ లక్ష్యంగానే అణు కార్యక్రమాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తున్నది. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌లు ఇరాన్‌పై దాడికి అణుబూచినే ముందు ఉంచుతున్నారు. టర్కీ వద్ద సైనిక విమానాలు, డ్రోన్లు, మందుగుండు సామగ్రి తయారీ సామర్థ్యం విస్తృతంగా ఉన్నది. నాటో సభ్యదేశం కావటంతో ఆధునిక యుద్ధ రీతులు, యుద్ధతంత్రాలు టర్కీకి సుపరిచితం. సౌదీ అరేబియా వద్ద పుష్కలంగా పెట్టుబడి సామర్థ్యం ఉన్నది. కీలకమైన చమురు, సహజ వాయువు నిల్వలున్నాయి. ఈ మూడు దేశాలు చేతులు కలపటంతో బలమైన సైనిక శక్తి ఆవిర్భవించే అవకాశమున్నది.అయితే, లక్ష్యాలపరంగా కూటమిలోని మూడు దేశాల మధ్య వైరుధ్యం స్పష్టంగా కనబడుతోంది. సైనిక కూటములకు సహజంగా ఉమ్మడి శత్రువులుంటారు. ఉదాహరణకు నాటో కూటమికి బద్ధ శత్రువు పూర్వపు సోవియట్‌ యూనియన్, తరువాత రష్యా. కానీ మక్కా కూటమిలోని సౌదీ అరేబియాకు ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్‌ ప్రథమ శత్రువులు. సౌదీ దృష్టంతా పర్షియా సింధుశాఖ, ఎర్ర సముద్రాల పైన ఉంటుంది. టర్కీకి ఇజ్రాయెల్‌ ప్రధాన శత్రువు. టర్కీ తన శక్తియుక్తులను తూర్పు మద్యధరా సముద్రం, సిరియా, జోర్డాన్, లెబనాన్‌లపైన కేంద్రీకరిస్తుంది. పాక్‌కు మధ్యప్రాచ్యంలో ప్రత్యేకంగా శత్రువులెవరూ లేరు. ఇరాన్‌తో కూడా మిత్రత్వ వైఖరినే అవలంబిస్తుంది. ఇజ్రాయెల్‌ను వ్యతిరేకించినప్పటికీ, శత్రువుగా చూడదు. పాకిస్తాన్‌కు భారతదేశమే లక్ష్యం, శత్రువు. కచ్చితమైన ఉమ్మడి శత్రువు లేకపోవటం కూటమికి పెద్ద బలహీనత.భారత్‌కు సవాలుఅమెరికన్‌ భద్రతా ఛత్రానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రాంతీయంగా గల్ఫ్‌ దేశాలు తమకంటూ ప్రత్యేకంగా ఒక సైనిక కూటమిని ఏర్పరచుకోవటం స్వాగతించదగినదే. కానీ పర్షియన్‌ సింధుశాఖ ప్రాంతానికి సంబంధం లేని ప్రాంతీయేతర శక్తులు ఇరాన్‌కు వ్యతి రేకంగా సైనిక కూటమిని ఏర్పాటు చేయటం, దానికి పాకిస్తాన్, టర్కీ పునాదిరాళ్లు కావటం భారత్‌ ప్రయోజనాలకు ప్రమాదకరం. ఇటీవలి ఆపరేషన్‌ సిందూర్‌లో పాకిస్తాన్‌–టర్కీ రెండూ జతకట్టి భారత్‌పై దాడి చేశాయి. టర్కీ ఐక్యరాజ్యసమితిలో పలుమార్లు కశ్మీర్‌ విషయంలో భారత వ్యతిరేక వైఖరిని ప్రదర్శించింది. ఆప రేషన్‌ సిందూర్‌లో పాక్‌కు పెద్ద మొత్తంలో డ్రోన్లను, మొబైల్‌ కమాండ్‌ సెంటర్లను, కౌంటర్‌ డ్రోన్‌ టెక్నాలజీని సమకూర్చింది.మక్కా కూటమి మత ప్రాతిపదికన ఏర్పడటం భారత్‌కు తీవ్ర ఆందోళన కలిగించే అంశం. ఈ కూటమిని ఇస్లామిక్‌ నాటో లేదా సున్నీ నాటోగా పరిశీలకులు అభివర్ణిస్తున్నారు. మతఛాందస ఇస్లా మిక్‌ టెర్రరిజం భారత్‌ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద భద్రతా ప్రమాదం. కానీ ఈ సైనిక కూటమిని అమెరికా సమర్థించటం కొసమెరుపు. ఇటీవల జరిగిన కూటమి సమావేశంలో కూటమిని విస్తరించ టానికి సూత్రప్రాయంగా నిర్ణయించారు. ఈజిప్ట్, ఖతార్, బంగ్లాదేశ్‌ ఈ కూటమిలో చేరటానికి సుముఖత వ్యక్తం చేస్తున్నట్లుగా వార్త లొస్తున్నాయి. బంగ్లాదేశ్‌ ఈ కూటమిలో చేరటం సమస్యను మరింత జటిలం చేస్తుంది. ఇప్పటికే బంగ్లాదేశ్‌ నూతన ప్రభుత్వం పాక్, చైనాలకు స్వాగత తోరణాలు ఏర్పాటు చేసింది. చైనా, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, సౌదీ, టర్కీలు భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా చేతులు కలిపే దుశ్శకునాలు కన్పడుతున్నాయి. జియోపాలిటిక్స్‌లో ఏదైనా జరగ వచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో భారత్‌ ఈ కూటమి అడుగులను నిశితంగా పరిశీలిస్తూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఈ కూటమికి ప్రతిగా భారత్‌ చొరవ తీసుకొని యూఏఈ, ఇజ్రాయెల్, జపాన్‌లతో చేయికలిపి ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నించే అవకాశాలు లేకపోలేదు.గురజాల శ్రీనివాసరావువ్యాసకర్త అడిషనల్‌ రిజిస్ట్రార్‌ (రిటైర్డ్‌);సివిల్స్, గ్రూప్‌–1 పోటీ పరీక్షల నిపుణులు

హౌతీలపై పాకిస్తాన్‌ నేరుగా యుద్ధానికి దిగుతోందా?.. సౌదీ అరేబియాపై జరిగిన భారీ దాడి మూడు దేశాల సైనిక కూటమిని రంగంలోకి దించే పరిస్థితి తెచ్చిందా?.. యెమెన్‌ నుంచి దూసుకొచ్చిన డ్రోన్లు, క్షిపణులు సౌదీ నగరాలు, చమురు కేంద్రాలను తాకడంతో గల్ఫ్‌లో యుద్ధ వేడి పెరిగింది. ఈ సమయంలో పాకిస్తాన్‌ రక్షణ మంత్రి ఖ్వాజా ఆసిఫ్‌ చేసిన వ్యాఖ్యలు సంచలనంగా మారాయి. సౌదీపై దాడి జరిగితే అది పాకిస్తాన్‌, టర్కీపైనా జరిగిన దాడిగానే పరిగణిస్తామని ఆయన స్పష్టం చేయడంతో.. గత నెలలో ఏర్పాటైన ‘మక్కా జాయింట్‌ డిఫెన్స్‌ అలయన్స్‌’ తొలిసారి అసలు పరీక్షను ఎదుర్కొంటోంది.సెప్టెంబర్‌ 8న హౌతీ దళాలు సౌదీ అరేబియా దక్షిణ ప్రాంతాలపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు చేశాయి. ఈ దాడుల్లో కనీసం 73 మంది గాయపడగా.. కొన్ని చమురు, ఇంధన కేంద్రాల్లో మంటలు చెలరేగాయి. దీంతో ఆగస్టు 7న పాకిస్తాన్‌, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ మధ్య కుదిరిన మక్కా జాయింట్‌ డిఫెన్స్‌ ఒప్పందంపై చర్చ మొదలైంది. మూడు దేశాల్లో ఏ ఒక్క దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగినా.. దాన్ని మిగతా సభ్య దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించాలన్నది ఈ ఒప్పందంలోని కీలక నిబంధన. ఖ్వాజా ఆసిఫ్‌ కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేశారు. యెమెన్‌ ఘర్షణ సౌదీ భూభాగంలోకి విస్తరించినా, సౌదీపై దాడి జరిగినా మక్కా ఒప్పందం అమల్లోకి రావచ్చన్నారు. అవసరమైతే పాకిస్తాన్‌ తన బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తుందని తెలిపారు. దీంతో హౌతీల దాడులు కొనసాగితే పాక్‌, టర్కీ సౌదీ రక్షణకు ముందుకొచ్చే అవకాశం ఉందన్న చర్చ మొదలైంది.జాగ్రత్తగా పాక్‌ వ్యూహం..ఇదే సమయంలో అసలు ట్విస్ట్‌ తెరపైకి వచ్చింది. యెమెన్‌లోని హౌతీ స్థావరాలపై పాకిస్తాన్‌ వైమానిక దాడులు చేసే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తోందని భద్రతా వర్గాలను ఉటంకిస్తూ EFE వార్తా సంస్థ తెలిపింది. అయితే దీనిపై పాకిస్తాన్‌ ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు. ఇస్లామాబాద్‌ బహిరంగ వైఖరి కూడా జాగ్రత్తగానే ఉంది. సౌదీని రక్షించడం ఒకటైతే.. యెమెన్‌లోకి వెళ్లి నేరుగా యుద్ధం చేయడం మరో అంశమని పాక్‌ స్పష్టం చేస్తోంది. హౌతీలను అదుపులో పెట్టాలని ఇరాన్‌ను హెచ్చరించినప్పటికీ.. తన పాత్రను ప్రధానంగా సౌదీ రక్షణకే పరిమితం చేయాలని చూస్తోందని రాయిటర్స్‌ పేర్కొంది.మరోవైపు టర్కీ కూడా హౌతీ దాడులను ఖండిస్తూ.. సౌదీ సార్వభౌమత్వానికి మద్దతు ప్రకటించింది. అయితే యెమెన్‌లో ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగుతామని మాత్రం ప్రకటించలేదు. దీంతో మక్కా ఒప్పందానికి అసలు పరీక్ష ఏంటన్నది స్పష్టమవుతోంది. హౌతీలు సౌదీపై దాడి చేస్తే పాక్‌, టర్కీ ఎంతవరకు ముందుకొస్తాయి?.. సౌదీ యెమెన్‌లో హౌతీలపై పెద్ద ఎత్తున దాడులు చేస్తే ఈ రెండు దేశాలు అదే స్థాయిలో మద్దతు ఇస్తాయా? అన్నదే కీలకంగా మారింది.వైమానిక దాడులు చేస్తుందా?ఇక హౌతీలకు ఇరాన్‌ మద్దతు ఉండటం, అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఈ పరిణామాలను మరింత సున్నితంగా మార్చాయి. పాకిస్తాన్‌, టర్కీ నేరుగా హౌతీలకు వ్యతిరేకంగా రంగంలోకి దిగితే.. ఇప్పటివరకు యెమెన్‌ పరిధిలో ఉన్న ఘర్షణ విస్తృత గల్ఫ్‌ సంక్షోభంగా మారే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇప్పుడు అందరి చూపు ఇస్లామాబాద్‌పైనే. పాకిస్తాన్‌ సౌదీ రక్షణకే పరిమితమవుతుందా?.. హౌతీ స్థావరాలపై నేరుగా వైమానిక దాడులు చేస్తుందా? అన్నదే కీలకం. పాక్‌ నిజంగా హౌతీలపై దాడులకు దిగితే.. అది మక్కా డిఫెన్స్‌ అలయన్స్‌కు తొలి పెద్ద పరీక్ష మాత్రమే కాదు.. యెమెన్‌ యుద్ధం గల్ఫ్‌ ప్రాంతానికి విస్తరించే కీలక మలుపుగా మారొచ్చు.ఇదీ చదవండి: ఇజ్రాయెల్‌ నెతన్యాహుకు కొత్త కష్టాలు..

ఎటు చూసినా ఎడారి.. మండే ఎండలు.. ఏడాదికి 100 మిల్లీమీటర్ల కంటే తక్కువ వర్షపాతం.. శాశ్వత నదులు కూడా లేవు. అయినా సౌదీ అరేబియాలో 3.7 కోట్లకుపైగా జనాభా రోజువారీ అవసరాలకు నీటిని పొందుతోంది. మరి చుక్క నీటి కోసం కూడా ప్రకృతిపై ఆధారపడలేని ఈ దేశం.. కోట్లాది మందికి నీటిని ఎలా అందిస్తోంది? ఎడారి మధ్యలో ఇంత భారీ జలవ్యవస్థను ఎలా నిర్మించింది?సౌదీ అరేబియాలోని తీర ప్రాంతాల్లో భారీ డీశాలినేషన్‌ ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేశారు. సముద్రం నుంచి నీటిని తీసుకొచ్చి, అందులోని ఉప్పు, మలినాలను తొలగించి మంచినీటిగా మారుస్తారు. అనంతరం ఈ నీటిని భారీ పైప్‌లైన్ల ద్వారా వందల కిలోమీటర్ల దూరంలోని నగరాలు, జనావాసాలకు తరలిస్తారు. అంటే.. సహజంగా ప్రవహించే నదులు లేకపోయినా, విస్తారమైన ప్రాంతాలకు నీటిని చేరవేసే ఓ ‘కృత్రిమ నదీ వ్యవస్థ’ను నిర్మించుకున్నట్టే. మరి సముద్రపు ఉప్పునీరు అసలు తాగునీటిగా ఎలా మారుతుంది? ఎడారి, కొండలు, రాళ్లను దాటుకుంటూ ఈ నీరు వందల కిలోమీటర్లు ఎలా ప్రయాణిస్తుంది? ఇందుకోసం సౌదీ నిర్మించిన భారీ పైప్‌లైన్లు, అత్యాధునిక శుద్ధి వ్యవస్థ ఎలా పనిచేస్తాయన్నది ఆసక్తికరం.భారీ పైప్‌లైన్ల నిర్మాణంఈ నీటి రవాణాకు ఉపయోగించే పైప్‌లైన్లు సాధారణమైనవి కావు. ఎడారి వేడి, ఇసుక తుపాన్లు, నేలలోని ఒత్తిడిని తట్టుకునేలా హై-స్ట్రెంగ్త్‌ కార్బన్‌ స్టీల్‌తో వీటిని తయారు చేస్తారు. దాదాపు 1.8 మీటర్ల వ్యాసంతో ఉండే భారీ పైపులను 12 నుంచి 18 మీటర్ల పొడవైన సెక్షన్లుగా తయారు చేసి, ప్రత్యేక ట్రక్కుల్లో ఎడారి ప్రాంతాలకు తరలిస్తారు. పైపులకు తుప్పు పట్టకుండా ప్రత్యేక కోటింగ్‌ వేసి, అల్ట్రాసోనిక్‌ పరీక్షలు నిర్వహించిన తర్వాతే వినియోగిస్తారు.ఇసుక.. రాళ్లు.. కొండలు దాటుతూతీర ప్రాంతం నుంచి అంతర్భాగాలకు పైప్‌లైన్‌ వేయడం మరో భారీ సవాలు. ముందుగా GPS, ఆధునిక సర్వే పరికరాలతో మార్గాన్ని నిర్ణయిస్తారు. కదిలే ఇసుక దిబ్బలు, అస్థిరమైన భూభాగాలను వీలైనంత వరకు తప్పించుకుంటారు. రాళ్లు, కొండలు ఎదురైతే నియంత్రిత పేలుళ్లతో వాటిని తొలగించి లోతైన కాలువలు తవ్వుతారు. అందులో పైపులను అమర్చి.. ఒక్కో సెక్షన్‌ను మరొకదానితో అనుసంధానిస్తూ వేల కిలోమీటర్ల నెట్‌వర్క్‌ను నిర్మించారు.అసలు నీరు ఎక్కడి నుంచి?ఇదంతా ఒక ఎత్తయితే.. అసలు నీటి వనరు సముద్రమే. తీరానికి వందల మీటర్ల దూరంలో భారీ ఇన్‌టేక్‌ పైపులను ఏర్పాటు చేసి సముద్రపు నీటిని ప్లాంట్లలోకి తీసుకొస్తారు. కొన్ని పైపులు రోజుకు కోట్ల లీటర్ల నీటిని తరలించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి. చేపలు, పీతలు, జెల్లీ ఫిష్‌ వంటి సముద్ర జీవులు లోపలికి రాకుండా ప్రత్యేక స్క్రీన్లను ఏర్పాటు చేస్తారు.ఉప్పునీరు.. మంచినీరుగా ఎలా?మొదట సముద్రపు నీటిని ఇసుక ఫిల్టర్ల ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు. ఫెరిక్‌ క్లోరైడ్‌, సోడియం హైపోక్లోరైట్‌ వంటి రసాయనాలతో మలినాలను ఒకచోట చేర్చి తొలగిస్తారు. ఆ తర్వాత 1–5 మైక్రాన్ల పరిమాణంలో ఉన్న సూక్ష్మ కణాలను కూడా పట్టుకునే కార్ట్రిడ్జ్‌ ఫిల్టర్ల ద్వారా నీటిని పంపిస్తారు.అసలు కీలక ప్రక్రియ రివర్స్‌ ఆస్మాసిస్‌ (RO). దాదాపు 60 బార్‌ ఒత్తిడితో సముద్రపు నీటిని ప్రత్యేక మెంబ్రేన్‌ల గుండా పంపుతారు. నీటి అణువులు మాత్రమే మెంబ్రేన్‌ను దాటుతుండగా.. ఉప్పు, ఇతర మలినాలు వెనుకే మిగిలిపోతాయి. అవసరమైతే మరోసారి RO ప్రక్రియ నిర్వహించి మరింత శుద్ధి చేస్తారు.శుద్ధి చేశాక మళ్లీ ఖనిజాలే!అయితే పూర్తిగా శుద్ధి చేసిన నీటిలో సహజంగా ఉండే కాల్షియం, మెగ్నీషియం వంటి ఖనిజాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. దీంతో నీటికి అవసరమైన ఖనిజాలను మళ్లీ కలుపుతారు. పీహెచ్‌ స్థాయిని కూడా సరిచేసి.. తాగేందుకు అనువుగా మారుస్తారు.ఖర్చు భారీ.. అవసరం తప్పనిసరిఇంత భారీ నీటి వ్యవస్థను నిర్మించడం అంత చౌక కాదు. ఒక్క కిలోమీటర్‌ పైప్‌లైన్‌ నిర్మాణానికే మిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చవుతాయి. భారీ డీశాలినేషన్‌ ప్లాంట్లకు వందల మిలియన్ల డాలర్ల పెట్టుబడులు అవసరం. నీటి ఉత్పత్తి ఖర్చు కూడా సాంకేతికత, విద్యుత్‌ ధరలు, ప్లాంట్‌ సామర్థ్యాన్ని బట్టి గణనీయంగా ఉంటుంది. అయినా సౌదీకి మరో మార్గం పెద్దగా లేదు. నదులు లేని దేశం.. తక్కువ వర్షపాతం.. విస్తారమైన ఎడారి. అందుకే సముద్రాన్నే నీటి వనరుగా మార్చుకుని.. వందల కిలోమీటర్ల పైప్‌లైన్లతో ఆ నీటిని ఎడారి మధ్యనున్న నగరాలకు చేరుస్తోంది. సహజంగా లేని నదులకు బదులుగా ఇంజినీరింగ్‌తో కృత్రిమ జలధారను సృష్టించుకుంది.ఇదీ చదవండి: ఈఫిల్‌ టవర్‌ మూసివేతకు కారణం ఇదే!

రియాద్: సౌదీ అరేబియాపై యోమన్‌ హూతీలు రెచ్చిపోయారు. ఈ దేశంలోని పౌర సముదాయాలతో పాటు ఆర్థిక కేంద్రాలే లక్షంగా క్షిపణులు, డ్రోన్లతో విరుచుకపడ్డారు.దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉన్న పలు ఇంధన రంగానికి చెందిన సంస్థలు, కీలక స్థావరాలే టార్గెట్‌గా దాడులు చేశారు. అయితే ఈ దాడుల్లో 73 మంది గాయపడినట్లు సౌదీ అరేబియా అధికారులు తెలిపారు. ఎటువంటి ప్రాణనష్టం సంభవించలేదని పేర్కొన్నారు.కాగా ఈ దాడులు తమ చర్యలేనని హౌతీలు ప్రకటించారు. సౌదీ-యెమెన్ సరిహద్దుకు సమీపంలోని అబ్హా, జిజాన్ ప్రాంతాల్లోని ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థ అరామ్‌కోకు చెందిన సౌకర్యాలతో పాటు అబ్హా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, కింగ్ ఖాలిద్ వైమానిక స్థావరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు వారు పేర్కొన్నారు.ఈ దాడులపై సౌదీ అరేబియా తీవ్రంగా స్పందించింది. తమ దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని కాపాడేందుకు అవసరమైన అన్ని చర్యలు తీసుకుంటామని సౌదీ స్పష్టం చేసింది. పౌరులు, ఆర్థిక సంస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం, ఎర్ర సముద్రంలో నౌకలపై దాడులు చేయడం తక్షణమే నిలిపివేయాలని లేకుంటే తీవ్ర పరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించారు.మరోవైపు యెమెన్‌లో పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారింది. సౌదీ మద్దతుతో ఉన్న ఆ దేశ ప్రభుత్వం, హూతీల ఆధీనంలోని ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునేందుకు ఎదురుదాడిని ప్రారంభించింది. దీనికి ప్రతిగా హూతీలు సౌదీ అరేబియాపై దాడులకు పాల్పడుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇటీవల సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు యెమెన్‌లోని ఓ జైలుపై జరిపిన దాడిలో 11 మంది మరణించారు. దానికి ప్రతికారంగా ఈ దాడులు జరిపినట్లు హూతీలు ప్రకటించారు. 🚨🇸🇦Houthi Attacks Hit Saudi ArabiaYemen’s Iran-aligned Houthis launched attacks on Saudi Arabia, with strikes reported in Abha, Khamis Mushait, Jazan and Najran.Saudi authorities say at least 73 people were injured, while fires were reported at several sites. pic.twitter.com/w2S7WwpdyW— Merry (@merry236419) September 8, 2026

మస్కట్‌: ఒమన్‌లోని ముసందమ్‌ గవర్నరేట్‌ సమీప సముద్ర జలాల్లో సౌదీ జెండాతో ప్రయాణిస్తున్న చమురు నౌకపై దాడి జరిగినట్లు ఒమన్‌ అధికారులు తెలిపారు. ఈ ఘటనలో నౌకలో పనిచేస్తున్న ఇద్దరు సిబ్బంది మృతి చెందారు. ‘ఎస్ఐడీఆర్‌’ అనే చమురు నౌకపై ఓ ప్రాజెక్టైల్‌ తాకడంతో ప్రమాదం జరిగినట్లు అధికారులు పేర్కొన్నారు.ముసందమ్‌ తీరానికి సమీపంలో సముద్రంలో ప్రయాణిస్తున్న సమయంలోనే ఈ నౌకపై దాడి జరిగినట్లు సమాచారం. ఘటన జరిగిన సమయంలో నౌకలో మొత్తం 25 మంది సిబ్బంది ఉన్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. దాడి అనంతరం నౌకలో పరిస్థితి ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్తంగా మారడంతో వెంటనే సహాయక చర్యలు ప్రారంభించినట్లు తెలుస్తోంది.సమాచారం అందుకున్న వెంటనే ఒమన్‌ నావికాదళానికి చెందిన నౌక ఘటనాస్థలికి చేరుకున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. నౌకలో ఉన్న సిబ్బందిని రక్షించేందుకు చర్యలు చేపట్టామని పేర్కొన్నారు. సహాయక చర్యల్లో భాగంగా 16 మంది సిబ్బందిని సురక్షితంగా బయటకు తరలించి, వారికి అవసరమైన వైద్యసాయం అందించినట్లు అధికారులు స్పష్టం చేశారు.ప్రమాదం జరిగిన నౌక పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకువచ్చినట్లు ఒమన్‌ మారిటైమ్‌ సెక్యూరిటీ సెంటర్‌ తెలిపింది. ఘటనకు సంబంధించి అవసరమైన సహాయక చర్యలను పూర్తి చేసినట్లు పేర్కొంది. ఈ దాడికి సంబంధించిన ఇతర వివరాలపై అధికారులు ఇంకా సమాచారం తెలియాల్సి ఉందని అధికారలు తెలిపారు.

మనామా: బహ్రెయిన్‌ నుంచి సౌదీ అరేబియాకు వెళ్లే ప్రయాణికులకు కొత్త రవాణా సౌకర్యం అందుబాటులోకి వచ్చింది. కింగ్‌ ఫహద్‌ కాజ్‌వే మీదుగా లైసెన్స్‌ పొందిన ట్యాక్సీలు నేరుగా ఇరు దేశాల మధ్య రాకపోకలు సాగించేందుకు అనుమతి లభించింది. కొత్త నిబంధనల ప్రకారం ఈ సేవలు తాజాగా అమల్లోకి వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.బహ్రెయిన్‌, సౌదీ అరేబియా రవాణా అధికారులు పరస్పర సమన్వయంతో ఈ విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నట్లు సమాచారం. దీంతో ఇరు దేశాల పౌరులు, నివాసితులు, పర్యాటకులు ఇకపై సొంత వాహనాలపై ఆధారపడకుండా ట్యాక్సీల ద్వారా నేరుగా ప్రయాణించే అవకాశం ఏర్పడింది. అలాగే, రెండు దేశాల మధ్య రాకపోకలు మరింత సులభతరం కానున్నాయని అధికారులు భావిస్తున్నారు.అయితే కాజ్‌వే మీదుగా నడిచే ట్యాక్సీలకు కొన్ని నిబంధనలు విధించారు. నిర్దేశించిన సాంకేతిక, భద్రత, నాణ్యత ప్రమాణాలను పాటించే లైసెన్స్‌ పొందిన వాహనాలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది. ట్యాక్సీ వాహనం ఐదేళ్లకు మించి పాతది కాకూడదనే నిబంధన కూడా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.అలాగే, కొత్త సేవలు అందుబాటులోకి రావడంతో కింగ్‌ ఫహద్‌ కాజ్‌వేపై ప్రయాణికుల రాకపోకలు మరింత సౌకర్యవంతంగా మారే అవకాశం ఉంది. దీంతో రవాణా వ్యవస్థ మెరుగుపడటంతో పాటు ప్రయాణ సమయం, ఇబ్బందులు కొంతవరకు తగ్గే అవకాశం ఉందని సంబంధిత వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.ఇరు దేశాల మధ్య ట్యాక్సీ రాకపోకలు పెరగడం వల్ల వాణిజ్యం, రిటైల్‌ వ్యాపారం, పర్యాటకం, ఎగ్జిబిషన్‌ రంగాలకు కూడా ప్రయోజనం కలిగే అవకాశం ఉందని బహ్రెయిన్‌ వ్యాపార వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా సొంత వాహనం లేని వారు బహ్రెయిన్‌ నుంచి సౌదీకి, అక్కడి నుంచి తిరిగి బహ్రెయిన్‌కు సులభంగా ప్రయాణించేందుకు ఈ సౌకర్యం ఉపయోగపడనుంది.

దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న వైరం.. ఎప్పుడూ ప్రత్యర్థులుగా కనిపించిన దేశాలు.. ఇప్పుడు ఒకే వేదికపైకి వస్తాయా? మిడిల్‌ఈస్ట్‌ రాజకీయాల్లో ఇదే ఇప్పుడు అతిపెద్ద చర్చ. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ఒత్తిళ్లు, ఇరాన్‌పై పెరుగుతున్న ఆంక్షలు, ప్రాంతీయ భద్రతా ఆందోళనల మధ్య అనూహ్య పరిణామం తెరపైకి వచ్చింది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, టర్కీ ఏర్పాటు చేసిన మక్కా రక్షణ కూటమిలో చేరాలని ఇరాన్‌కు ఆహ్వానం అందినట్లు వచ్చిన వార్తలు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఇరాన్‌-సౌదీ అరేబియా.. ఈ రెండు పేర్లు వినగానే గుర్తొచ్చేది ఆధిపత్య పోరు. గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలో ప్రభావం కోసం ఇరు దేశాల మధ్య ఏళ్లుగా సాగుతున్న పోటీ. యెమెన్‌లో హౌతీల అంశం నుంచి సిరియా, లెబనాన్‌ వరకు పలు పరిణామాల్లో ఈ విభేదాలు బయటపడ్డాయి. అలాంటి రెండు దేశాలు భద్రతా వేదికపై దగ్గరవుతాయా? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు మిడిల్‌ఈస్ట్‌లో కొత్త చర్చకు తెరతీసింది. ఒకప్పుడు ఒకరిపై ఒకరు అనుమానంతో చూసుకున్న దేశాలు.. ఇప్పుడు ఒకే భద్రతా గొడుగు కిందకు వస్తాయా? అనేది ఆసక్తికరంగా మారింది. అమెరికా ప్రభావం, ప్రాంతీయ భద్రతా పరిణామాలు, మారుతున్న ప్రపంచ రాజకీయాల నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం మిడిల్‌ఈస్ట్‌ భవిష్యత్‌ సమీకరణాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశముంది.మక్కా కూటమిలోకి ఇరాన్‌?సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, టర్కీ ఆగస్టు 7న మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. ఈ మూడు దేశాల్లో ఏదో ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, అది మిగిలిన దేశాలపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణిస్తారు. రక్షణ సహకారం, వ్యూహాత్మక సమన్వయం, సంయుక్త భద్రతా చర్యలు ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా ఉంటాయని ప్రకటించారు. అయితే ఈ కూటమి ఏర్పడిన కొద్ది రోజులకే మరో ఆసక్తికర పరిణామం తెరపైకి వచ్చింది. మక్కా ఒప్పందంలో చేరాలని ఇరాన్‌కు ఆహ్వానం అందినట్లు ‘అల్‌ మయదీన్‌’ నివేదించింది. ఇరాన్‌ పార్లమెంట్‌కు అనుబంధంగా ఉన్న ఖానే మెల్లత్‌ వార్తా సంస్థ అధిపతి మెహదీ రహీమి ఈ విషయాన్ని వెల్లడించినట్లు పేర్కొంది. ఆ ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తున్నామని ఆయన చెప్పినట్లు సమాచారం. అయితే ఇరాన్‌ ప్రభుత్వం గానీ, సౌదీ, పాకిస్థాన్‌, టర్కీ ప్రభుత్వాలు గానీ దీనిపై అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు.ట్రంప్‌ ప్రభావమేనా?ఈ పరిణామాల వెనుక అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ విధానాల ప్రభావం ఉందా? అన్న చర్చ కూడా మొదలైంది. ఇరాన్‌పై అమెరికా ఒత్తిడి పెరగడం, ఆంక్షల భయం, గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో ప్రాంతీయ దేశాలు తమ భద్రతా వ్యూహాలను పునరాలోచిస్తున్నాయి. ఇప్పటివరకు మిడిల్‌ఈస్ట్‌లో భద్రతకు అమెరికా కీలక శక్తిగా ఉండేది. అయితే ఇటీవలి పరిణామాల్లో ప్రాంతీయ దేశాలే తమ రక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకోవాలనే ఆలోచనలోకి వచ్చినట్లు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. మక్కా కూటమి కూడా ఇదే దిశలో మరో అడుగుగా భావిస్తున్నారు. శత్రువుల మధ్య కొత్త స్నేహమా?ఇరాన్‌ నిజంగా మక్కా కూటమిలో చేరితే అది సాధారణ పరిణామం కాదు. ఎందుకంటే ఈ కూటమిలో ప్రధాన దేశమైన సౌదీ అరేబియాతో ఇరాన్‌కు గతంలో తీవ్ర విభేదాలున్నాయి. 2016లో తెగిపోయిన దౌత్య సంబంధాలు 2023లో చైనా మధ్యవర్తిత్వంతో తిరిగి ప్రారంభమైనప్పటికీ.. అనుమానాలు పూర్తిగా తొలగిపోలేదు.యెమెన్‌లో ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీలు, సౌదీ ప్రయోజనాల మధ్య ఉన్న విభేదాలు కూడా ఈ సంబంధాలకు సవాలుగా ఉన్నాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఒకే రక్షణ వేదికపైకి రావడం జరిగితే.. అది మిడిల్‌ఈస్ట్‌ రాజకీయాల్లో భారీ మార్పుగా మారే అవకాశం ఉంది.ఇరాన్‌ లెక్కలు ఏంటి?ఇరాన్‌ మాత్రం ఈ పరిణామాన్ని పూర్తిగా వ్యతిరేకించలేదు. ప్రాంతీయ దేశాలు తమ స్వంత భద్రతా వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఇప్పటికే సంకేతాలు ఇచ్చింది. మరోవైపు ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం నుంచి వస్తున్న ఒత్తిళ్ల నేపథ్యంలో తనకు అనుకూలమైన కొత్త వ్యూహాలను రూపొందించుకోవాల్సిన పరిస్థితిలో టెహ్రాన్‌ ఉంది.అయితే.. మక్కా కూటమిలో చేరడం ద్వారా ఇరాన్‌కు లాభమా? లేదంటే తన పాత మిత్ర, ప్రత్యర్థి సమీకరణాలను మార్చుకోవాల్సి వస్తుందా? అన్నది కీలక ప్రశ్న.ఇరాన్‌ తీసుకునే నిర్ణయంపైనే ఇప్పుడు అందరి దృష్టి ఉంది. ఒకప్పుడు ప్రత్యర్థులుగా ఉన్న దేశాలు నిజంగా చేతులు కలిపితే.. అది ట్రంప్‌ హయాంలో మిడిల్‌ఈస్ట్‌లో అతిపెద్ద దౌత్య మలుపుగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.ఇదీ చదవండి: అమెరికాలో కాల్పులు.. భారతీయుడి దుర్మరణం

విదేశాల్లో పాకిస్థానీయుల భిక్షాటన, అక్రమ వలసల వ్యవహారం ఆ దేశ ప్రభుత్వానికి తలనొప్పిగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా సహా గల్ఫ్‌ దేశాల్లో పాక్‌ పౌరులపై భిక్షాటన, వీసా నిబంధనల ఉల్లంఘన, అక్రమ నివాసం వంటి ఆరోపణలు వెల్లువెత్తుతున్న నేపథ్యంలో ఇస్లామాబాద్‌ అప్రమత్తమైంది. తాజాగా హజ్‌, ఉమ్రా యాత్రల పేరిట సౌదీ అరేబియాకు వెళ్లే తమ పౌరులు.. భిక్షాటనకు పాల్పడొద్దంటూ బతిమాలినంత పని చేస్తోంది.పాకిస్థాన్‌ ఎంబసీ సౌదీ అరేబియాలోని తమ పౌరులను ఉద్దేశించి ఈ సూచనలు చేసింది. హజ్‌, ఉమ్రా యాత్రికులతో పాటు సౌదీలో పనిచేస్తున్న పాకిస్థానీయులు కూడా స్థానిక చట్టాలను, తమ వీసా నిబంధనలను కచ్చితంగా పాటించాలని కోరింది. ముఖ్యంగా మక్కా, మదీనా పవిత్ర ప్రాంతాల పరిసరాల్లో భిక్షాటన, అనధికారికంగా విరాళాలు లేదా డబ్బులు సేకరించడంపై సౌదీ అధికారులు ‘జీరో టాలరెన్స్‌’ విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నారని స్పష్టం చేసింది. నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే అరెస్టు, నిర్బంధం, డిపోర్టేషన్‌ వంటి కఠిన చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించింది.ఏఐ వీడియోతో..తమ హెచ్చరికను మరింత బలంగా తెలియజేసేందుకు పాకిస్థాన్‌ ఎంబసీ సోషల్‌ మీడియాలో ఓ ఏఐ రూపొందించిన వీడియోను కూడా విడుదల చేసింది. అందులో ఓ వ్యక్తిని సౌదీ అధికారులు అరెస్టు చేసి జైలుకు తరలిస్తున్నట్లు చూపించారు. స్థానిక చట్టాలను ఉల్లంఘిస్తే ఎదురయ్యే పరిణామాలను ఈ వీడియో ద్వారా యాత్రికులకు వివరించారు. అనుమతి లేని సేవలను వినియోగించుకోవద్దని, చట్టబద్ధమైన మార్గాల్లోనే ఆర్థిక సహాయం, విరాళాల సేకరణ చేపట్టాలని సూచించారు.దేశ పరువు దెబ్బతినేలా వ్యవహరించవద్దని పరోక్షంగా గట్టి సందేశం ఇచ్చింది.پاکستان سے انے والے تمام عمرہ زائرین اور ورکرز کے نام اہم پیغام pic.twitter.com/BzOScR3lFP— Pakistan Embassy Saudi Arabia (@PakinSaudiArab) August 16, 2026సౌదీ నుంచే వేలాది మంది వెనక్కి..విదేశాల్లో పాక్‌ పౌరుల భిక్షాటన వ్యవహారం కొత్తది కాదు. పాక్‌ అధికారులు వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం.. 2025లో సౌదీ అరేబియా నుంచి సుమారు 24 వేల మంది పాకిస్థానీయులను భిక్షాటనకు సంబంధించిన ఆరోపణలపై వెనక్కి పంపినట్లు సమాచారం. యూఏఈ నుంచి దాదాపు 6 వేల మంది, అజర్‌బైజాన్‌ నుంచి సుమారు 2,500 మంది పాక్‌ పౌరులను కూడా వెనక్కి పంపినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే ఇందులో భిక్షాటన సంబంధిత కేసులే కాదు.. వీసా నిబంధనల ఉల్లంఘన, అక్రమ నివాసం, ఇతర ఇమ్మిగ్రేషన్‌ ఉల్లంఘనలు, నేరాలకు సంబంధించిన కేసులు కూడా డిపోర్టేషన్లకు కారణాలుగా ఉన్నాయి.38 వేలకుపైగా డిపోర్ట్‌పాక్‌ ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం.. 2025లో సౌదీ అరేబియా సహా గల్ఫ్‌ సహకార మండలి (GCC) దేశాల నుంచి వివిధ కారణాలతో 38,616 మంది పాకిస్థానీయులు డిపోర్ట్‌ అయ్యారు. వీరిలో సౌదీ అరేబియా నుంచి 27,692 మంది, యూఏఈ నుంచి 6,794 మంది, ఒమన్‌ నుంచి 2,537 మంది ఉన్నారు. అయితే వీరంతా భిక్షాటన కేసుల్లోనే వెనక్కి పంపినవారు కాదని పాక్‌ ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.విమానాశ్రయాల్లోనే అడ్డుకట్టవిదేశాల్లో సమస్యలు ఎదురవుతున్న నేపథ్యంలో పాక్‌ ప్రభుత్వం దేశంలోనే చర్యలు ప్రారంభించింది. 2025లో విదేశాలకు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించిన 66,154 మందిని పాక్‌ విమానాశ్రయాల్లోనే ‘ఆఫ్‌లోడ్‌’ చేసినట్లు ఫెడరల్‌ ఇన్వెస్టిగేషన్‌ ఏజెన్సీ (FIA) వెల్లడించింది. సరైన పత్రాలు లేకపోవడం, ప్రయాణ ఉద్దేశంపై అనుమానాలు, ఇతర ఇమ్మిగ్రేషన్‌ సమస్యల కారణంగా పలువురిని నిలిపివేసినట్లు అధికారులు తెలిపారు.ఈ వ్యవహారంలో ఆర్గనైజ్డ్‌ బెగ్గింగ్‌ నెట్‌వర్క్‌లు, అక్రమ వలసలకు సహకరిస్తున్న ఏజెంట్లపై కూడా FIA దృష్టి పెట్టింది. కొందరు ఉమ్రా వీసాలను ఉపయోగించుకుని సౌదీకి వెళ్లి అక్కడ భిక్షాటనకు పాల్పడుతున్నట్లు, మరికొందరు అక్కడి నుంచి ఇతర దేశాలకు అక్రమంగా వెళ్లేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నట్లు పాక్‌ అధికారులు గుర్తించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.2024లోనే సౌదీ హెచ్చరికభిక్షాటన వ్యవహారంపై సౌదీ అరేబియా 2024లోనే పాకిస్థాన్‌ను హెచ్చరించింది. ఉమ్రా వీసాలను భిక్షాటన కోసం దుర్వినియోగం చేయొద్దని పాక్‌ ప్రభుత్వం తమ పౌరులకు స్పష్టంగా చెప్పాలని సూచించింది. మక్కా, మదీనా వంటి పవిత్ర ప్రాంతాల్లో భిక్షాటనపై సౌదీ కఠిన వైఖరి అవలంబిస్తోంది. అయినప్పటికీ సమస్య కొనసాగుతుండటంతో తాజాగా మరోసారి పాక్‌ తన పౌరులను అప్రమత్తం చేసింది.విదేశాల్లో భిక్షాటన, అక్రమ వలస నెట్‌వర్క్‌లు పాకిస్థాన్‌ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీస్తున్నాయని ఆ దేశ అధికారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పాక్‌ సెనేట్‌ కమిటీకి సమర్పించిన వివరాల ప్రకారం.. 2019 నుంచి 2025 మధ్య వివిధ దేశాల నుంచి 7,873 మంది పాకిస్థానీయులు డిపోర్ట్‌ కాగా.. వారిలో 1,064 మంది భిక్షాటన కారణంగా వెనక్కి పంపబడ్డారు. ఈ నేపథ్యంలో హజ్‌, ఉమ్రా యాత్రికులకు పాక్‌ తాజా హెచ్చరిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. విదేశాల్లో భిక్షాటనకు పాల్పడి దేశ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీయొద్దని, సౌదీ చట్టాలను కచ్చితంగా పాటించాలని ఇస్లామాబాద్‌ స్పష్టం చేస్తోంది. హజ్‌–ఉమ్రా యాత్రల సమయంలో జరిగే ఒక్కో ఘటన మొత్తం పాకిస్థాన్‌ పౌరులపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపకుండా ముందుగానే నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం ఈ చర్యలు చేపడుతోంది.

పశ్చిమాసియాలో ఇప్పటికే ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ.. మరో కొత్త సమీకరణం తెరపైకి వచ్చింది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్‌‌, టర్కీ కలిసి కుదుర్చుకున్న మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందం ఇప్పుడు గల్ఫ్‌ రాజకీయాల్లో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది. ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగి కొన్ని రోజులే అవుతున్నా.. అప్పుడే దాని ప్రభావం మరో వైపు కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా-యూఏఈ మధ్య దూరం మరింత పెరుగుతోందా? అనే ప్రశ్నలు మొదలయ్యాయి.అసలు ఏం జరిగింది?ఆగస్టు 7న పవిత్ర మక్కా నగరంలో సౌదీ యువరాజు, ప్రధాని మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌, టర్కీ అధ్యక్షుడు రెసెప్‌ తయ్యిప్‌ ఎర్డోగాన్‌, పాకిస్తాన్‌ ప్రధాని షెహబాజ్‌ షరీఫ్‌ కీలక రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. ఒప్పందంలోని ప్రధాన సూత్రం ఒక్కటే.. ముగ్గురిలో ఏదో ఒక దేశంపై దాడి జరిగితే.. మిగిలిన రెండు దేశాలపై దాడిగా పరిగణించడం. అంటే.. చమురు సంపదతో బలమైన సౌదీ, అణ్వాయుధ సామర్థ్యం ఉన్న పాకిస్తాన్‌, నాటోలో రెండో అతిపెద్ద సైనిక బలగం ఉన్న టర్కీ ఒకే రక్షణ గొడుగు కిందకు వచ్చినట్లే అయ్యింది. ఇదే కారణంగా కొందరు నిపుణులు దీనిని ఇప్పటికే ‘ఇస్లామిక్‌ నాటో’గా పిలవడం మొదలుపెట్టారు.కూటమి ఇంతటితో ఆగదా?మక్కా ఒప్పందం ముగ్గురు దేశాలకే పరిమితం కాదనే సంకేతాలు కూడా వెలువడుతున్నాయి. ఈజిప్ట్‌, ఖతార్‌, కువైట్‌, జోర్డాన్‌, అజర్‌బైజాన్‌, సిరియా వంటి దేశాలను భవిష్యత్‌లో కూటమిలోకి తీసుకురావచ్చనే ప్రచారం జరుగుతోంది. అంటే.. పశ్చిమాసియాలో కొత్త భద్రతా బ్లాక్‌ రూపుదిద్దుకునే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. కానీ ఇక్కడే అసలు కథ మొదలైంది.‘GCC ఉండగా కొత్త కూటమి ఎందుకు?’సౌదీ నిర్ణయంపై యూఏఈకి చెందిన ప్రముఖ స్వరాలు ప్రశ్నలు సంధిస్తున్నాయి. సౌదీ, యూఏఈ, ఖతార్‌, కువైట్‌, బహ్రెయిన్‌, ఒమన్‌ సభ్యులుగా ఉన్న గల్ఫ్‌ కోఆపరేషన్‌ కౌన్సిల్‌ (GCC) ఇప్పటికే ఉంది. అంతేకాదు.. సభ్య దేశాలపై దాడిని మొత్తం కూటమిపై దాడిగా పరిగణించే సంయుక్త రక్షణ వ్యవస్థ కూడా ఉంది. అలాంటప్పుడు.. గల్ఫ్‌ వెలుపల ఉన్న టర్కీ, పాకిస్తాన్‌లతో కలిసి సౌదీ కొత్త రక్షణ కూటమిని ఎందుకు ఏర్పాటు చేసిందన్నది యూఏఈ వర్గాల ప్రశ్న. యూఏఈ రాజకీయ విశ్లేషకుడు, ఆ దేశ అధ్యక్షుడి మాజీ సలహాదారు అబ్దుల్‌ఖలీఖ్‌ అబ్దుల్లా కూడా ఇదే అంశాన్ని లేవనెత్తారు. గల్ఫ్‌ దేశాల మధ్య ఐక్యతను బలోపేతం చేయడమే ముఖ్యమని వ్యాఖ్యానించారు.సౌదీ కూడా తగ్గలేదు!యూఏఈ నుంచి విమర్శలు రావడంతో సౌదీ వర్గాలు కూడా వెంటనే కౌంటర్‌ ఇచ్చాయి. ప్రతి దేశానికీ తన జాతీయ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఇతర దేశాలతో ఒప్పందాలు చేసుకునే హక్కు ఉంది అంటూ సౌదీ యువరాజు అబ్దుల్‌రహ్మాన్‌ బిన్‌ ముసైద్‌ ప్రశ్నించారు. అంతేకాదు.. సౌదీ నిర్ణయాన్ని ప్రశ్నిస్తున్న యూఏఈ తన భద్రతా భాగస్వామ్యాలను ఒకసారి చూసుకోవాలని సౌదీ వ్యాఖ్యాతలు సూచించారు.భారత్‌, ఇజ్రాయెల్‌ పేర్లు ఎందుకొచ్చాయి?ఇక్కడే ఈ వివాదం మరో ఆసక్తికర మలుపు తిరిగింది. సౌదీ వ్యాఖ్యాతలు.. యూఏఈ-భారత్‌ రక్షణ సహకారం, యూఏఈ-ఇజ్రాయెల్‌ భద్రతా సంబంధాలను ప్రస్తావించారు. యూఏఈ ఇతర దేశాలతో భద్రతా భాగస్వామ్యాలు పెట్టుకోవచ్చు.. కానీ సౌదీ టర్కీ, పాకిస్తాన్‌తో ఒప్పందం చేసుకుంటే మాత్రం ఎందుకు అభ్యంతరం ఎందుకు? అన్నది వారి వాదన. అయితే ఇక్కడ ఒక కీలక విషయం ఉంది. భారత్‌, యూఏఈ మధ్య సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందం లేదు. కానీ ఇరు దేశాల మధ్య చాలాకాలంగా రక్షణ సహకారం కొనసాగుతోంది. 2026 జనవరిలో ఈ సహకారాన్ని మరింత విస్తరించేలా వ్యూహాత్మక రక్షణ భాగస్వామ్యానికి కూడా ఇరు దేశాలు రూపకల్పన చేశాయి. ఇజ్రాయెల్‌తో మాత్రం యూఏఈ 2020లో అబ్రహామ్‌ ఒప్పందాల ద్వారా సంబంధాలను సాధారణీకరించింది.యెమెన్‌లోనే అసలు విభేదాల బీజాలు!సౌదీ-యూఏఈ మధ్య విభేదాలు ఇప్పుడే మొదలైనవి కావు. యెమెన్‌ విషయంలోనే ఇరు దేశాల వ్యూహాలు చాలా కాలంగా వేర్వేరు మార్గాల్లో సాగుతున్నాయి. సౌదీ అరేబియా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన యెమెన్‌ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇస్తుండగా.. యూఏఈ దక్షిణాది వేర్పాటువాద శక్తులకు మద్దతుగా నిలిచింది. అంటే.. బయటకు మిత్రదేశాలుగానే కనిపిస్తున్నా, కీలకమైన ప్రాంతీయ అంశాల్లో ఇరు దేశాల ప్రయోజనాలు వేర్వేరుగా మారుతున్నాయి.ముందు ఏం జరగబోతోంది?మక్కా ఒప్పందం మరిన్ని దేశాలకు విస్తరిస్తే.. మధ్యప్రాచ్యంలో కొత్త శక్తి సమీకరణాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. ఒకవైపు సౌదీ-టర్కీ-పాకిస్థాన్‌ అక్షం బలపడుతుంటే.. మరోవైపు యూఏఈ తన భారత్‌, ఇజ్రాయెల్‌ సహా ఇతర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను మరింత బలోపేతం చేసే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న ఒక్కటే.. మక్కాలో పుట్టిన ఈ కొత్త రక్షణ కూటమి.. ఇస్లామిక్‌ ప్రపంచానికి భద్రతా కవచమా? లేక గల్ఫ్‌లోనే కొత్త విభేదాలకు కారణమా?. రాబోయే రోజుల్లో ఈ సమీకరణం ఎటువైపు మలుపు తిరుగుతుందో చూడాలి.

అనిశ్చిత ప్రపంచంలో మరో కొత్త రక్షణ ఒప్పందం ఉనికిలోకొచ్చింది. తుర్కియే, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్‌లు గత శుక్రవారం ‘మక్కా రక్షణ ఒప్పందం’ పేరిట ఒక ఒడంబడిక కుదుర్చుకున్నాయి. పూర్తి పాఠాన్ని బయటపెట్టలేదు గనుక దీని లోతుపాతులు తెలియవు. కానీ పాకిస్తాన్‌ విదేశాంగ శాఖ ‘ఈ మూడు దేశాల్లో ఏ ఒక్కరిపై దాడి జరిగినా అది అందరిపైనా జరిగిన దాడిగా పరిగణించాల’ని నిర్ణయించుకున్నట్టు ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. తుర్కియే అధ్యక్షుడు రిసెప్‌ తయీప్‌ ఎర్డోగాన్‌ మాత్రం ‘ఈ ఒప్పందం కింద ఉమ్మడిగా రక్షణ పరిశ్రమ ప్రాజెక్టులు చేపట్టడం, ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవటం ఉంటాయ’ని ఎక్స్‌ వేదికగా ప్రకటించారు. ఒప్పందం విషయంలో అమెరికాకు ఆగ్రహం కలుగుతుందని సౌదీ భావించినట్టుంది. అందుకే ‘ఈ మూడు దేశా లకూ ఇప్పటికే ఉన్న ఇతర రక్షణ ఒప్పందాలు దీనికి అడ్డురాబోవ’ని సౌదీ ఉపమంత్రి రేయాద్‌ క్రిమ్లీ వివరణనిచ్చారు. ఒప్పందంపై కొద్ది నెలలుగా సాగిన చర్చల్లో పాల్గొన్న ఈజిప్టు చివరన ముఖం చాటేసింది. ఇంతకూ ఇస్లామిక్‌ దేశాల సహకార సంస్థ (ఓఐసీ) సదస్సులో గతంలో కుదిరిన ‘మక్కా ఒప్పందం’ ఏమైంది?ఈ మూడు దేశాలకూ ఇరుగుపొరుగుతో వాటి వాటి సొంత ఘర్షణలున్నాయి. తమలో తమకున్న పొరపొచ్చాలు వీటికి అదనం. నాటోలో భాగస్వామిగా ఉన్న తుర్కియేకు ఎజియన్‌ సముద్రంలో మరో సభ్య దేశం గ్రీస్‌తో సరిహద్దు లడాయి వుంది. ఇజ్రాయెల్‌తో వైరం సరేసరి. పాకిస్తాన్‌ అయితే ఇటు మన దేశంతోపాటు అఫ్గానిస్తాన్‌తో కూడా కలహిస్తోంది. ఇరాన్‌పై అమెరికా దాడుల్ని సమర్థించటమేకాక... దాని అభీష్టం మేరకు ఇజ్రాయెల్‌తో అవగాహన కుదుర్చుకున్న చరిత్ర సౌదీది. పర్యవసానంగా ఇరాన్‌ నుంచీ, ఎర్ర సముద్రంలో ఇరాన్‌ మద్దతుదార్లయిన హౌతీలనుంచీ సమస్యలు ఎదుర్కొంటోంది. ఇక 2018లో తుర్కియే గడ్డపై జర్నలిస్టు ఖషోగ్గిని కిరాయి హంతకులతో సౌదీ ప్రిన్స్‌ మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ హత్య చేయించారన్న ఆరోపణలున్నాయి. ఈ విషయంలో రెండు దేశాల సంబంధాలూ దెబ్బతిన్నాయి. అమెరికా ప్రాపకంతో తెరవెనక సర్దుబాట్లు కుదిరినా తుర్కియే ఆగ్రహం చల్లారలేదు.ఇలా ఎవరికి వారు సక్రమంగా లేకుండా, ఎవరిపై దాడి జరిగినా అందరం ఏకమవు తామనటంలోని సహేతుకత ఏమిటో అర్థంకాదు. దేశంలో అమెరికా స్థావరాలుంటే భద్రతకు తిరుగులేదని ఇతర గల్ఫ్‌ దేశాలతోపాటు సౌదీ కూడా అమాయకంగా అనుకున్నది. అమెరికా వేరేవారిపై దాడి చేస్తే దాని అధునాతన రక్షణ వ్యవస్థవల్ల ఒక్క క్షిపణి కూడా తమ గడ్డపై పడబోదని నమ్మింది. అదంతా ఉత్త భ్రమగా తేలింది. ఇరాన్‌ వల్లకాడు కావటానికి తోడ్పడుతూ తమ జోలికి మాత్రం అది రాకూడదని కోరుకోవటం అత్యాశ అని అర్థమైంది. అందుకే రక్షణ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుని అందరినీ హడలెత్తించాలని ఆ దేశం నిర్ణయించుకున్నట్టు కనబడుతోంది. నిరుడు పాక్‌తో కుదిరిన రక్షణ ఒప్పందం తాజా యుద్ధంలో కొరగాకుండా పోయింది. ఇరాన్‌తో అంటకాగిన పాక్‌... కనీసం సౌదీపై అది చేసిన దాడుల్ని ఖండించటానికి కూడా సిద్ధపడలేదు. తీరు మారకపోతే ఈ త్రైపాక్షిక ఒప్పందానికీ అదే గతి పడుతుంది. ఇస్లామిక్‌ దేశాలు 2005లో ‘మక్కా ఒప్పందం’ కుదుర్చుకున్నాయి. ఆ సంగతి ముగ్గురిలో ఎవరికైనా గుర్తుందా? పదేళ్లపాటు కొనసాగాల్సిన ఆ ఒప్పందాన్ని మరో పదేళ్లు పొడిగించారు కూడా. దాని అతీగతీ తెలియదు. 21వ శతాబ్దంలో ఇస్లాంకు ఎదురవుతున్న సవాళ్లపై జరిపిన సదస్సులో ఈ ఒప్పందం కుదిరింది. ఇస్లామిక్‌ ప్రపంచంలో సంయమనం, సౌభ్రాతృత్వం, మానవ హక్కులు, సుపరిపాలన, ఆర్థిక సహకారం, ఘర్షణల నివారణ, పేదరిక నిర్మూలన, ఉన్నత విద్య, శాస్త్ర సాంకేతికతలు, మహిళల హక్కులు దాని ప్రధానాంశాలు. ఇందులో పాలస్తీనా కూడా ఉంది. వినడానికి భేషుగ్గా ఉంది. కానీ ఆచరణ? తాజా ఒప్పందంతో వాటన్నిటినీ పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌లో నిండా ముంచినట్టేనా? ఇతరుల్ని ఇబ్బందుల్లోకి నెడుతూ, వారినుంచి తమకేమీ కాకూడదని ఆశించటం వ్యర్థ ప్రయత్నమని ఈ దేశాలు గుర్తించాలి. ఇందుకు బదులు 2005 నాటి ఒప్పందం అమలుకు చిత్తశుద్ధితో కృషిచేయాలి. అప్పుడు మాత్రమే వాటికి కోరుకున్న శాంతి లభిస్తుంది.

సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, తుర్కియే ఆగస్ట్‌ 7న ‘మక్కా రక్షణ ఒడంబడిక’పై రియాద్‌లో సంతకాలు చేశాయి. దీనికి సైనికపరంగాకన్నా ఇతరత్రా ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంది. ఇది పశ్చిమాసియాలో నీరుగారుతున్న అమెరికా ప్రాభవాన్ని వెల్లడిస్తోంది. భద్రతా ప్రాధాన్యాల రీత్యా ఈ మూడు దేశాల మధ్యనున్న సారూప్యత బహు స్వల్పం. అమెరికా– ఇరాన్‌ మధ్య యుద్ధ పర్యవసానాలు సౌదీకి తలనొప్పిగా పరిణమించాయి. ఇరాన్‌తో దాని వైరం 1979 నుంచి సాగుతోంది. పాక్‌ దృష్టంతా భారత్‌పైనే. ‘నాటో’ కూటమిలో ఒకటిగా ఉన్న తుర్కియే అటు పశ్చిమాసియాలోనూ, ఇటు ఉత్తరాఫ్రికాలోనూ తన పలుకుబడిని పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. ఆ ప్రాంతంలో నమ్మదగిన రక్షణ సామగ్రి ఎగుమతి దారుగా అవతరించాలని కోరుకుంటోంది. ఇలా వైరుధ్యాలున్నా రక్షణ కోసం ఈ మూడు దేశాలు ఒక వర్గంగా ఏర్పడటం ప్రతీకాత్మకంగా గణనీయమైనదే. ఇది మూడు భారీ మార్పులను ప్రతిబింబిస్తోంది: భిన్నమైన వ్యూహాత్మక, భద్రతా ప్రాధాన్యతలు; నూతన భద్రతా భాగస్వామ్యాల కోసం అన్వేషణ; అమెరికాపై ఇన్నాళ్ళూ ఉన్న నమ్మకం సడలిపోవడం.అమెరికాపై పోతున్న ఆశలుపశ్చిమాసియా, దానిని అనుకుని ఉన్న ప్రాంతాలు ఒక భద్రతా చట్రాన్ని కల్పించుకోవడంలో కొన్ని దశాబ్దాలుగా వాషింగ్టన్‌పైనే ఆధారపడుతూ వచ్చాయి. అమెరికా నుంచి ఆయుధాలు కొని సౌదీ అరేబియా దాని నుంచి భద్రతాపరమైన పూచీకత్తులు సంపాదించింది. తుర్కియే ఎలాగూ ‘నాటో’లో సభ్యురాలు. పాకిస్తాన్‌ ‘‘నాటో’యేతర ప్రధాన మిత్రపక్షం’.ఆరామ్‌కోపై జరిగిన ఇటీవలి దాడులపైనా, హౌతీలను కట్టడి చేయడంపైనా అమెరికా స్పందన పేలవంగా ఉందని సౌదీ భావిస్తోంది. సిరియా విషయంలో ‘నాటో’తో తుర్కియే చాలా ఏళ్లుగా ఘర్షణపడుతోంది. ఎఫ్‌–35 యుద్ధ విమానాల విక్రయాలు, కుర్దుల అంశం కూడా దాన్ని చిరాకుపరుస్తున్నాయి. అఫ్గానిస్తాన్‌ నుంచి అమెరికా సేనలు వైదొలగడం, 2009 తర్వాత అమెరికా క్రమంగా భారత్‌ వైపు మొగ్గు చూపుతున్నట్లు కనిపించడంతో వ్యూహాత్మకంగా ఏకాకినవుతున్నానని పాక్‌ భావిస్తూ ఉండవచ్చు. రియాద్, అంకారా, ఇస్లామాబాద్‌ ఒకదానికొకటి రక్షణగా నిల వాలని నిర్ణయించుకోవడం గణనీయమైన పరిణామమే. ఈ ఒడంబడిక ప్రస్తుతానికి పస లేనిదిగా కనిపించవచ్చుకానీ, ఇక్కడ సంకే తానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం. మూడు ప్రధాన ముస్లిం మెజారిటీ సైనిక శక్తులు చేతులు కలుపుతున్నాయి. పాకిస్తాన్‌ అమ్ములపొదిలో అణ్వస్త్రం ఉంది. తుర్కియేలో ప్రధాన రక్షణ సామగ్రి పరిశ్రమలు న్నాయి. సౌదీ అరేబియాకు చమురు నిల్వలు పుష్కలం.ఇజ్రాయెల్‌కు సంకటమే!ఈ మూడు దేశాల్లో ఏ దేశంపైన దాడి జరిగినా మిగిలిన రెండు దేశాలపైన కూడా దాడి జరిగినట్లుగానే భావించాలని పేర్కొంటున్న క్లాజు మక్కా ఒప్పందానికి ప్రాముఖ్యతను సంతరిస్తోంది. కాకపోతే, భాష అస్పష్టంగా ఉంది. ‘నాటో’ ఆర్టికల్‌ 5 తరహాలో, ఆటోమే టిక్‌గా యుద్ధానికి దిగుతామనే నిర్దుష్టమైన పదజాలాన్ని చేర్చలేదు. సమైక్య కమాండ్ల ప్రస్తావన లేదు. సంయుక్తంగా స్థావరాలు నిర్వహిస్తామని ఎక్కడా ప్రకటించలేదు. ఈ ఒడంబడిక తక్షణ సైనిక ప్రభావం పరిమితం కావచ్చు. కానీ, అస్పష్టతకు కూడా భౌగోళిక రాజకీయాల్లో ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ఇది శత్రు దేశాల్లో అయోమయాన్ని సృష్టిస్తుంది. వాటి రక్షణ సన్నద్ధత ఖర్చును పెంచుతుంది. పశ్చిమాసియాలో శాంతి స్థాపనకు సంబంధించిన భద్రతా చర్చల్లో తల దూర్చాలని తుర్కియే చాలా కాలంగా అభిలషిస్తోంది. కానీ, గల్ఫ్‌ కోఆపరేషన్‌ కౌన్సిల్, అమెరికా దాన్ని దూరంపెడుతూ వచ్చాయి. ఇపుడు మక్కా ఒడంబడికతో తుర్కియే ఆ రకమైన చర్చల్లో పాల్గొనేందుకు ప్రవేశార్హత సంపాదించుకున్నట్లు అయింది. ఇది ఇజ్రాయెల్‌కు కంటక ప్రాయంగా మారడం ఖాయం. గాజాలో ఇజ్రాయెల్‌ చర్యలను తుర్కియే బాహాటంగా విమర్శిస్తోంది. మక్కా రక్షణ ఒడంబడికతో అటు తుర్కియే, ఇటు అణ్వస్త్ర సహిత పాకిస్తాన్‌ పశ్చిమాసియా భద్రతకు సంబంధించిన అధికారిక చర్చల్లో మొదటిసారిగా పాల్గొనేందుకు ప్రయత్నించవచ్చు. ఇంత కాలం అమెరికా నేతృత్వంలోని అబ్రహాం ఒప్పందాల గొడుగు నీడన ఇజ్రాయెల్‌ పనులు చక్కబెట్టుకుంటూ వస్తోంది. గల్ఫ్‌ కౌన్సి ల్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు నెరపుతోంది. ఇరాన్‌కు వ్యతిరేకంగా భద్రతాపరమైన సహకారాన్ని గుట్టుచప్పుడు కాకుండా అందిస్తోంది. తద్వారా, పాక్‌ను ఆమడదూరంలో ఉంచుతూ వస్తోంది. తాజా ఒడంబడిక ఈ సూత్రీకరణలన్నింటినీ అస్తవ్యస్తం చేస్తోంది. ఇజ్రాయెల్‌ను గుర్తించని పాక్‌కు గల్ఫ్‌ భద్రతా చర్చల బల్ల వద్ద కుర్చీ కల్పిస్తోంది. పాలస్తీనియన్ల తరఫున వకాల్తా పుచ్చుకున్నదిగా తనను చాటుకునే తుర్కియేకు సంస్థాపరమైన పరపతిని తెచ్చిపెడుతోంది. భారత్‌ ఎందుకు జాగ్రత్తపడాలి?ఈ ఒడంబడికతో న్యూఢిల్లీకి సంబంధం లేదని అనడానికి లేదు. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో సిసలైన కాపలాదారుగా భారత్‌ తనను తాను చాటుకుంటూ వస్తోంది. సాగర జలాలకు సంబంధించినంతవరకు భద్రతకు నికరంగా భారత్‌ పైనే ఆధారపడ టానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారనే భావనపైనే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తన ‘సాగర్‌’, ‘మహాసాగర్‌’ విధానాలను నిర్మించుకుంటూ వచ్చారు. సౌదీ అరేబియా 14 దేశాలతో కలసి జూలై 30న ఒక మారిటైమ్‌ సెక్యూరిటీ క్లస్టర్‌ను ప్రారంభించింది. కానీ ఈ గ్రూపులో భారత్‌ భాగంగా లేదు. భారతదేశానికి బదులుగా పాక్, తుర్కియేలతో రక్షణ అవగాహన కల్పించుకునేందుకు సౌదీ మొగ్గు చూపడాన్నే ఒక భౌగోళిక రాజకీయ సంకేతంగా తీసుకోవాలి. భారత్‌తో ఆర్థిక సంబంధాలు, ఇంధన వర్తకం వృద్ధి చెందుతున్నా, సంక్షోభం ముంచుకొస్తే, భారతదేశాన్ని ఒక ముఖ్యమైన భద్రతా భాగ స్వామిగా రియాద్‌ చూడదని దీన్ని బట్టి స్పష్టమవుతోంది. పాకిస్తాన్‌ పరపతి పెరుగుతూండటం రెండవ అంశం. రెండు పవిత్ర మసీదులకు రక్షణదారుగా ఉన్న దేశంతోనూ, ఒక ‘నాటో’ సైనిక శక్తితోనూ రక్షణ ఒడంబడిక కుదుర్చుకోవడం ఇస్లామాబాద్‌కు దౌత్యపరమైన విలువ తెచ్చిపెడుతోంది. అంతర్జాతీయంగా పాక్‌ ఏకాకి అయిందనే కథనానికి ఇది గండికొడుతోంది. బలాబలాల మధ్య సమతూకాన్ని మక్కా రక్షణ ఒడంబడిక రాత్రికి రాత్రి మార్చేయకపోవచ్చు. సంయుక్త సున్నీ సైనిక శక్తి రేపటికి రేపే అవతరించకపోవచ్చు. కానీ, ఈ ఒడంబడిక రెండు చేదు వాస్తవాలను వెల్లడిస్తోంది. ఒకటి– కీలకమైన మధ్యవర్గ శక్తులు కేవలం అమెరికాపై ఆధారపడే ధోరణి నుంచి దూరం జరుగుతున్నాయి. రెండు– ఈ వైవిధ్యీకరణలో సిద్ధాంతాన్ని పక్కనపెట్టి, తక్షణ ఆచరణాత్మక దృక్పథంతో నూతన కూటములు ఏర్పడుతున్నాయి. ఢిల్లీ ఎదుట సునిశితమైన సవాల్‌ ఉంది. గల్ఫ్‌ నుంచి ఆగ్నేయాసియా వరకు భద్రతను కల్పించగల శక్తిగా అవతరించాలని కోరుకుంటున్న భారత్‌ తన ‘సాగర్‌’, ‘మహాసాగర్‌’ విధానాలను సౌదీ అరేబియా వంటి దేశాలు అక్కున చేర్చుకోగలిగినవిగా మలచాలి. సి. ఉదయ్‌ భాస్కర్‌వ్యాసకర్త ‘సొసైటీ ఫర్‌ పాలసీ స్టడీస్‌’ డైరెక్టర్, న్యూఢిల్లీ

నిజామాబాద్‌: పొట్టకూటి కోసం వలస వెళ్లిన యువకుడు సౌదీ అరేబియా దేశంలోని రియాద్‌ జైలులో మగ్గుతున్నాడు. అతడిపై ఎన్నో ఆశలు పెట్టుకున్న దివ్యాంగురాలైన భార్య చంటి బిడ్డను పట్టుకుని భర్త రాకకోసం వేయి కళ్లతో ఎదురు చూస్తోంది. తమ బిడ్డ తిరిగి రావాలని ఆ యువకుడి తల్లిదండ్రులు దేవుళ్లను వేడుకుంటున్నారు. కుటుంబాన్ని కష్టాల నుంచి గట్టెక్కిస్తాననే ఆశతో వలస వెళ్లిన యువకుడు శ్రావణ్‌కుమార్‌ కుటుంబ పరిస్థితి ఇది. సాలూర మండలం కుమ్మన్‌పల్లి గ్రామానికి చెందిన కుమ్మరి రామయ్య, రాజమణి దంపతుల కుమారుడు శ్రావణ్‌కుమార్‌ (32). జగిత్యాల జిల్లా మెట్‌పల్లి మండలం చింతల్‌పేటకు చెందిన దివ్యాంగురాలు మమతను 2022లో శ్రావణ్‌ పెళ్లి చేసుకున్నాడు. 2023 నవంబర్‌లో ఉపాధి కోసం సౌదీ అరేబియా దేశం రియాద్‌కు వెళ్లిన శ్రావణ్‌ అక్కడి ఓ ప్రైవేట్‌ మెడికల్‌ రీసెర్చ్‌ కంపెనీలో అంబులెన్స్‌ డ్రైవర్‌గా పనిలో చేరాడు. మంచి ఉద్యోగం రావడంతో తన కలలు సాకరమవుతాయని సంబురపడిన శ్రావణ్‌పై కోలుకోలేని దెబ్బపడింది. 2024 మే 6వ తేదీన శ్రావణ్‌ నడుపుతున్న అంబులెన్స వాహనం రోడ్డు ప్రమాదానికి గురికాగా.. ఈ ప్రమాదంలో స్థానికులైన భార్యాభర్తలు మృతి చెందారు. ఇద్దరు పిల్లలకు తీవ్రగాయాలయ్యాయి. అక్కడి పోలీసులు శ్రావణ్‌ను అరెస్టు చేసి జైలు తరలించారు. కొన్ని నెలల్లోనే అక్కడి న్యాయస్థానం తీర్పు వెలువరించింది. రోడ్డు ప్రమాద ఘటనకు శ్రావణ్‌కుమార్‌ను నేరస్థుడిగా నిర్ధారించింది. రూ.3.30 లక్షల సౌదీ రియాళ్లు (బ్లడ్‌ మనీ – రక్తపరిహారం) బాధితకుటుంబానికి చెల్లించాలని తీర్పులో పేర్కొంది. మన దేశ కరెన్సీలో ఆ మొత్తం సుమారు రూ.84 లక్షలు. బాధిత కుటుంబాల అంగీకారం మేరకు పరిహారం చెల్లిస్తే శ్రావణ్‌కుమార్‌కు జైలు నుంచి విముక్తి పొందే అవకాశం కలుగుతుంది. పరిహారం చెల్లించకపోతే జైలు నుంచి విడుదలయ్యే పరిస్థితి ఉండదు. అంత పెద్ద మొత్తంలో పరిహారం చెల్లించే ఆర్థిక స్థోమత లేక శ్రావణ్‌కుమార్‌ కుటుంబీకులు నిస్సహాయ స్థితిలో ఆపన్న హస్తం కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. శ్రావణ్‌కుమార్‌ పై అక్కడి దేశం ట్రావెలింగ్‌ బ్యాన్‌ ఆంక్షలు పెట్టింది. గడపగడపకు వెళ్తున్న మమత తన భర్తను జైలు నుంచి విడిపించాలని దివ్యాంగురాలైన మమత కొన్ని నెలలుగా ప్రజాప్రతినిధులను వేడుకుంటోంది. కేంద్ర హోంశాఖ సహాయ మంత్రి బండి సంజయ్‌తోపాటు నిజామాబాద్, జగిత్యాల జిల్లాకు చెందిన ఎంపీకి, పలువురు ఎమ్మెల్యేలకు, ఎమ్మెల్సీలకు వినతి పత్రాలు అందజేసింది. ఈ ఏడాది మే 29న హైదరాబాద్‌లో నిర్వహించిన ప్రవాసీ ప్రజావాణిలో తమ పరిస్థితిని వివరించింది. తన భర్తను తీసుకురావాలని వేడుకుంది. ప్రభుత్వం ఆదుకోవాలి మాది నిరుపేద కుటుంబం. కుటుంబానికి పెద్ద దిక్కుగా ఉన్న నా కొడుకు రెండేళ్ల నుంచి సౌదీ అరేబియా జైలులో ఉన్నాడు. రెక్కల కష్టంపై బతుకుతున్నాం. మాకు ఎలాంటి ఆస్తులు లేవు. లక్షల రూపాయలు ఎక్కడి నుంచి తీసుకురావాలి. – కుమ్మరి రామయ్య, శ్రావణ్‌కుమార్‌ తండ్రి మమ్మల్ని ఆదుకోండి ప్రభుత్వం, ప్రజాప్రతినిధులు, మానవతావాదులు స్పందిస్తేనే మా కుటుంబం ఈ గండం నుంచి గట్టెక్కుతుంది. నేనే దివ్యాంగురాలిని చంటి బిడ్డను పట్టుకుని తిరుగుతున్నా. మా అత్తామామలు తల్లడిల్లుతున్నారు. సౌదీ అరేబియా కోర్టు చెప్పిన జరిమానా చెల్లించే స్థోమత మాకు లేదు. – మమత, శ్రావణ్‌కుమార్‌ భార్య

ఇంతకాలం పశ్చిమాసియా యుద్ధం అనగానే మనం ఇజ్రాయెల్, హమాస్ లేదా ఇరాన్ గురించే మాట్లాడుకుంటాం. కానీ తెర వెనుక అంతకంటే ప్రమాదకరమైన మరో యుద్ధం మొదలైంది..! అదే.. ఎర్ర సముద్రంలో సౌదీ అరేబియా - యెమెన్‌లోని హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల మధ్య జరుగుతున్న మరో భీకర యుద్ధం.. దాని గురించి తెలుసుకోవాలనుందా అయితే ఈ స్టోరీపై ఓ లుక్కేయ్యండీ!కొన్ని నెలల క్రితం ఇజ్రాయెల్ షిప్పింగ్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్న హౌతీలు.. ఇప్పుడు నేరుగా సౌదీ అరేబియాను టార్గెట్‌గా మార్చుకున్నారు. జూలై 20న సౌదీ నౌకలపై ఏకంగా ఆంక్షలు విధిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. కేవలం రెండు రోజుల్లోనే సౌదీ ఆయిల్ ట్యాంకర్లపై మిస్సైళ్లు, డ్రోన్లతో విరుచుకుపడ్డారు. దీంతో సౌదీకి వెళ్లాల్సిన ఓడలకు బ్రేకులు పడ్డాయి. అసలు సౌదీకి, హౌతీలకు మధ్య వైరానికి కారణం ఏమిటి? ఈ సరికొత్త ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ దేశాలను, ముఖ్యంగా చమురు మార్కెట్లను ఎలా ప్రభావితం చేయబోతున్నాయనే వివరాలు ఇప్పుడు ఆసక్తిగా మారాయి.హౌతీలు – సౌదీ మధ్య వివాదం కొత్తదేం కాదు. దీని మూలాలు దశాబ్దాల నాటివి. 2015లో యెమెన్ అంతర్యుద్ధంలోకి సౌదీ అరేబియా నేరుగా జోక్యం చేసుకుంది. ఉత్తర యెమెన్‌ను హౌతీలు ఆక్రమించుకున్న తర్వాత, అక్కడ చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వాన్ని మళ్ళీ నిలబెట్టడానికి సౌదీ సైన్యం భారీ వైమానిక దాడికి దిగింది. ఆ తర్వాత ఏడేళ్ల పాటు దారుణమైన యుద్ధం జరిగింది. సౌదీ విమానాలు యెమెన్‌పై బాంబుల వర్షం కురిపిస్తే.. హౌతీలు డ్రోన్లు, క్షిపణులతో సౌదీ నగరాలు, విమానాశ్రయాలు, ఆయిల్ రిఫైనరీలను టార్గెట్ చేశారు. చివరకు 2022లో ఐక్యరాజ్యసమితి మధ్యవర్తిత్వంతో ఒక తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కుదిరింది. కానీ, యెమెన్‌పై ఉన్న ఆర్థిక.. రవాణా ఆంక్షలను సౌదీ పూర్తిగా ఎత్తివేయలేదు. సరిగ్గా ఇదే ఇప్పుడు హౌతీలకు కోపం తెప్పించింది. ‘‘మీరు మా గగనతలాన్ని, సముద్ర మార్గాలను దిగ్బంధిస్తే.. మేం కూడా మీ షిప్పింగ్‌ను అడ్డుకుంటాం’’ అంటూ హూతీలు కవ్వింపు చర్యలకు దిగారు.ఇక్కడ అసలు సమస్య భౌగోళిక వ్యూహానిది అంటే.. Geopoliticsది. ప్రపంచ వాణిజ్యానికి, ముఖ్యంగా ఆయిల్ రవాణాకు 'బాబ్ అల్-మందబ్' (Bab el-Mandeb) జలసంధి ఎంతో ముఖ్యం. హిందూ మహాసముద్రం నుంచి సూయజ్ కాలువకు వెళ్లాలన్నా, ఐరోపా మార్కెట్లకు చేరుకోవాలన్నా ఈ సన్నని జలసంధి మీదుగానే ఓడలు ప్రయాణించాలి. ఇరాన్‌తో జరుగుతున్న ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతల వల్ల సౌదీ తన ప్రధాన ఆయిల్ ఎగుమతి మార్గమైన Strait of Hormuz ద్వారా రవాణాను తగ్గించుకుంది. దానికి బదులు.. దేశం తూర్పు భాగం నుంచి పశ్చిమాన ఉన్న ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని 'యాన్బు' పోర్టుకు ఆయిల్‌ను చేరవేసే ఈస్ట్-వెస్ట్ పైప్‌లైన్‌పై ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది. దీంతో జూన్ నుంచి యాన్బు పోర్టు ద్వారా రోజుకు దాదాపు 4 మిలియన్ బ్యారెళ్ల ఆయిల్ ఎగుమతి అవుతోంది. అంటే.. సౌదీ తన ఆయిల్ ఎగుమతులను ఒక ప్రమాదకర చోక్‌పాయింట్ నుంచి తప్పించి, మరో చోక్‌పాయింట్‌పై అంటే.. ఎర్ర సముద్రం మార్గంపై ఎక్కువగా ఆధారపడేలా చేసుకుంది. హౌతీలు సరిగ్గా ఇదే బలహీనతను పట్టుకున్నారు..! సరిగ్గా ఈ పాయింట్ దగ్గరే దాడులు చేస్తూ సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బకొట్టాలని చూస్తున్నారు.ఈ ఉద్రిక్తతల వెనుక ఇరాన్ ప్రమేయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఎందుకంటే.. ట్రిపుల్ హెచ్‌ అని పిలిచే మిలిటెంట్ సంస్థలు.. అవే.. హమాస్, హిజ్బుల్లా, హౌతీలను పెంచి పోషిస్తోంది ఇరాన్ అనేది బహిరంగ రహస్యం..! అమెరికా వైమానిక దాడులు, ఇరాన్‌తో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో.. ఇరాన్ తన మిత్రపక్షమైన హౌతీలను ఉసిగొల్పుతోందన్న వాదనలు గట్టిగా వినిపిస్తున్నాయి. ఇప్పటికిప్పుడు.. పరిస్థితుల ప్రతికూలతల కారణంగా.. సౌదీ అరేబియా మరో యుద్ధానికి వెళ్లేందుకు సుముఖంగా లేదు. గత నాలుగేళ్లుగా ఆ యుద్ధం నుంచి బయటపడాలని ప్రయత్నిస్తున్న రియాద్‌కు, ఇప్పుడు హౌతీల నుంచి వస్తున్న ఈ సవాళ్లు పెనుభారంగా మారాయి. మరి సౌదీ దీనికి ఎలా స్పందిస్తుంది?ఒకటి.. పరిమిత దాడుల ఆలోచనకు దిగొచ్చు. అంటే.. హౌతీల లాంచర్లు, డ్రోన్ బేస్‌లపై మాత్రమే చిన్నపాటి దాడులు చేసి ఊరుకోవడం. రెండోది.. పెద్ద ఎత్తున ప్రతీకార దాడులకు దిగడం. ఒకవేళ సౌదీ గనుక సనా ఎయిర్‌పోర్టు లేదా హౌతీ నేతలపై సర్వశక్తులతో విరుచుకుపడితే.. అది మరోసారి పూర్తిస్థాయి అంతర్యుద్ధానికి దారితీస్తుంది. అంతేకాదు, అమెరికా.. ఇజ్రాయెల్ కూడా ఇందులో నేరుగా జోక్యం చేసుకునే ప్రమాదం లేకపోలేదు. అప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో శాంతి కలకాలం మృగ్యమౌతుంది. ప్రస్తుతానికైతే.. ఇటు సౌదీ అరేబియా.. అటు హౌతీలు.. ఇద్దరూ కూడా పూర్తి స్థాయి యుద్ధానికి దిగే ప్రమాదాలు పెద్దగా లేవుహౌతీలు సౌదీతో చర్చలు జరిపి Funds లేదా Airport restrictions తొలగింపు వంటి కొన్ని వెసులుబాట్లను పొందాలని చూస్తున్నారు. మరోవైపు సౌదీ తన ఆయిల్ ట్రేడ్‌ను, నగరాలను రక్షించుకోవాలని వ్యూహాలు రచిస్తోంది. కాని ఇక్కడ మార్జిన్ చాలా తక్కువ..! ఇక్కడ జరిగే ఒక చిన్న తప్పు లేదా పొరపాటు మొత్తం పశ్చిమాసియాను మరోసారి అగ్నిగుండంలోకి నెట్టగలదు.సౌదీ అరేబియా తన చమురు మార్గాలను ఎలా కాపాడుకుంటుంది? హౌతీల దూకుడుకు అమెరికా ఎలా స్పందిస్తుంది?’’ అనే దానిపైనే రాబోయే కాలంలో అంతర్జాతీయ ఆయిల్ ధరలు, గ్లోబల్ పాలిటిక్స్ ఆధారపడి ఉంటాయి.-సాక్షివెబ్‌డెస్క్‌

పశ్చిమాసియాలో మారుతున్న భద్రతా సమీకరణాలకు సంకేతంగా పాకిస్థాన్‌, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ మూడు దేశాలు కీలక రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలో నెలకొన్న అనిశ్చితి నేపథ్యంలో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో కొత్త చర్చకు తెరలేపింది. ఒక దేశంపై దాడిని మిగిలిన రెండు దేశాలపై దాడిగా పరిగణించేలా రూపొందించిన ఈ రక్షణ కూటమి.. సౌదీ భద్రతా వ్యూహంలో కీలక మార్పుగా మారింది. అయితే ఈ ఒప్పందంపై ఇరాన్‌ తీవ్రంగా స్పందించింది.టర్కీ, పాకిస్థాన్‌తో చేసుకున్న రక్షణ ఒప్పందాలు సౌదీ అరేబియాకు శాశ్వత భద్రతను అందించలేవని ఇరాన్‌ విమర్శించింది. అమెరికానే కాపాడలేకపోతోంది.. ఇంక పాక్‌ టర్కీలు వచ్చి ఏం చేస్తాయి?.. ఏం సాధిస్తాయి? అంటూ డీల్‌పై వ్యంగ్యాస్త్రాలు సంధించింది. ఇరాన్‌ పార్లమెంట్‌ జాతీయ భద్రత, విదేశీ వ్యవహారాల కమిషన్‌ సభ్యుడు ఎబ్రహీం రెజాయీ ఈ మేరకు ఘాటు వ్యాఖ్యలు చేశారు.‘కాగితపు ఒప్పందాలతో భద్రత రాదు’సోషల్‌ మీడియా వేదికగా స్పందించిన రెజాయీ.. “టర్కీ, పాకిస్థాన్‌తో కుదుర్చుకున్న కాగితపు ఒప్పందాలు సౌదీకి భద్రతను తీసుకురావు. అమెరికాతో ఎన్నో ఏళ్లుగా కొనసాగించిన సంబంధాలు కూడా సౌదీకి భద్రత ఇవ్వలేదు” అని వ్యాఖ్యానించారు. సౌదీ తన విధానాలను మార్చుకుంటే ఇతర దేశాల నుంచి భద్రత కోసం ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదని ఆయన పేర్కొన్నారు. గతంలో సౌదీ భద్రత కోసం అమెరికాపై ఆధారపడిన తీరును ప్రస్తావిస్తూ ఇరాన్‌ ఈ విమర్శలు చేసింది.మక్కా వేదికగా మూడు దేశాల డిఫెన్స్‌ డీల్‌అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న సమయంలో పాకిస్థాన్‌, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ మధ్య ఈ రక్షణ ఒప్పందం కుదిరింది. ఇస్లాం పవిత్ర నగరమైన మక్కాలో జరిగిన సమావేశంలో మూడు దేశాల నేతలు ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. సౌదీ క్రౌన్‌ ప్రిన్స్‌ మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌, టర్కీ అధ్యక్షుడు రెసెప్‌ తయ్యిప్‌ ఎర్డోగాన్‌, పాకిస్థాన్‌ ప్రధాని షెహబాజ్‌ షరీఫ్‌ భేటీ సందర్భంగా ఈ ఒప్పందం ఖరారైంది. మూడు దేశాల మధ్య రక్షణ సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడం, ఉమ్మడి భద్రతా వ్యూహాలను రూపొందించడం ఈ ఒప్పందం ప్రధాన లక్ష్యాలుగా పేర్కొన్నారు.ఒకరిపై దాడి.. ముగ్గురిపై దాడిగానే!ఈ రక్షణ ఒప్పందంలోని కీలక అంశం పరస్పర భద్రత. మూడు దేశాల్లో ఏ ఒక్క దేశంపై అయినా సాయుధ దాడి జరిగితే.. దాన్ని మిగిలిన రెండు దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించేలా నిబంధనలు రూపొందించారు. దాడి జరిగిన సమయంలో పరస్పర సహకారం, రక్షణ రంగంలో సమన్వయం పెంచుకోవడం ఈ ఒప్పందం లక్ష్యమని పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ శాఖ వెల్లడించింది. మూడు దేశాల మధ్య ఉన్న చారిత్రక సంబంధాలు, ఉమ్మడి వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల ఆధారంగా ఈ ఒప్పందం కుదిరినట్లు తెలిపింది.సౌదీ ఎందుకు కొత్త రక్షణ భాగస్వామ్యాల వైపు?ఇరాన్‌తో పెరుగుతున్న ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా తన రక్షణ భాగస్వామ్యాలను విస్తరిస్తోంది. గతంలో సౌదీ చమురు కేంద్రాలు, కీలక మౌలిక వసతులపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు జరిగాయి. ఈ దాడుల వెనుక ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు, ఇరాక్‌లోని మిలీషియా గ్రూపులు ఉన్నాయని సౌదీ ఆరోపించింది. దీంతో భద్రత విషయంలో కేవలం ఒకే దేశంపై ఆధారపడకుండా కొత్త భాగస్వామ్యాలను పెంచుకోవాలని రియాద్‌ భావిస్తోంది.ఇటీవల అమెరికా-ఇరాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరగడం, గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలో నౌకాయానం ప్రభావితమవడం వంటి పరిణామాలు కూడా ఈ రక్షణ ఒప్పందానికి కారణాలుగా మారాయి.భారత్‌-పాక్‌ కోణంలోనూ చర్చఈ ఒప్పందం మరో కోణంలోనూ చర్చకు దారితీస్తోంది. ఒకవేళ భవిష్యత్‌లో పాకిస్థాన్‌పై భారత్‌ సైనిక చర్య చేపడితే ఈ రక్షణ ఒప్పందం ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఒప్పందంలోని పరస్పర రక్షణ నిబంధన ప్రకారం.. పాకిస్థాన్‌పై జరిగే దాడిని మిగిలిన దేశాలు ఎలా పరిగణిస్తాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది. అయితే ఇలాంటి రక్షణ ఒప్పందాల్లో ప్రతిస్పందన విధానం, సైనిక సహాయం, దౌత్య మద్దతు వంటి అంశాలు ఆయా దేశాల నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆ లెక్కన.. ఈ ఒప్పందం ఉన్నంత మాత్రాన సౌదీ అరేబియా, టర్కీ వెంటనే ఏదైనా ఘర్షణలోకి దిగాల్సిందేనని స్పష్టమైన హామీ లేదు.మారుతున్న సమీకరణాలుపాక్‌, సౌదీ, టర్కీ రక్షణ ఒప్పందం మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో కొత్త మార్పులకు సంకేతంగా మారింది. ఒకవైపు ఇరాన్‌ తన ప్రాంతీయ ప్రభావాన్ని కొనసాగించే ప్రయత్నం చేస్తుండగా.. మరోవైపు సౌదీ తన భద్రతా వ్యవస్థను విస్తరిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో మూడు దేశాల కొత్త రక్షణ కూటమి భవిష్యత్‌లో పశ్చిమాసియా శక్తి సమీకరణాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.

పశ్చిమాసియా యుద్ధ వాతావరణం నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్, సౌదీ అరేబియా, తుర్కియే కీలక రక్షణ ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి. ‘మక్కా జాయింట్‌ డిఫెన్స్‌ అగ్రిమెంట్‌ (Mecca Joint Defence Agreement) పేరుతో త్రైపాక్షిక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్న ఆ దేశాలు.. ఏ దేశంపై దాడి జరిగినా మూడింటిపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణించనున్నాయి. ఈ కీలక రక్షణ ఒప్పందంపై ఆ దేశాలు సంతకాలు చేశాయి. పెరుగుతున్న భద్రతా ఆందోళనల వేళ ఈ ఒప్పందం మూడు దేశాల మధ్య సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. మూడు దేశాలలో ఏ ఒక్క దేశంపై దాడి జరిగినా.. అది మిగతా అన్ని దేశాలపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణనలోకి తీసుకోనున్నాయి. మూడు దేశాలలో ఏ ఒక్క దానిపై సాయుధ దాడి జరిగినా.. అది మూడింటిపై జరిగిన దాడిగానే భావిస్తారు. అలాగే మూడు దేశాల మధ్య రక్షణ సహకారానికి సంబంధించిన అన్ని అంశాలను మరింత పెంపొందించడానికి ఇది తోడ్పడుతుందని పాకిస్తాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.సౌదీ అరేబియాలో సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్, తుర్కియే అధ్యక్షుడు రెసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డోగాన్, పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్‌ల మధ్య జరిగిన సమావేశంలో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగాయి. సైనిక దళాల అధిపతి (ఆర్మీ చీఫ్) ఫీల్డ్ మార్షల్ ఆసిమ్ మునీర్‌తో కూడిన ఉన్నత స్థాయి ప్రతినిధి బృందంతో కలిసి షరీఫ్ గురువారం మూడు రోజుల పర్యటన నిమిత్తం అక్కడకు చేరుకున్నారు.ఇరాన్ యుద్ధంలో భాగంగా పలుమార్లు దాడులను ఎదుర్కొన్న సౌదీ అరేబియా, తన రక్షణ భాగస్వామ్యాలను విస్తరించుకోవాలని భావిస్తోంది. తుర్కియేకి చెందిన 'హేబర్ టర్క్' మీడియా కథనం ప్రకారం.. ఈ ఒప్పందం ఉమ్మడి సైనిక విన్యాసాలు, శిక్షణ, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన మార్పిడి, నిఘా సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. గాజా, ఇరాన్, లెబనాన్‌లలో జరుగుతున్న ఇతర ప్రాంతీయ పోరాటాల విషయంలో టర్కీ, ఇజ్రాయెల్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న తరుణంలో కూడా ఈ ఒప్పందం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.అమెరికా ఈ ప్రాంతంలో తన స్వంత ప్రయోజనాలతో పాటు ఇజ్రాయెల్ ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్న నేపథ్యంలో.. మారుతున్న ప్రాంతీయ పరిస్థితులు, ఘర్షణల ప్రభావం వలన కొత్త మిత్రులను, శత్రువులను గుర్తించడానికి దేశాలు కొత్త వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసుకుంటున్నాయని పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. సెప్టెంబరులో కూడా పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియాలు ఒక వ్యూహాత్మక రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేయడం గమనార్హం. ఆ సమయంలో ఒక దేశంపై దాడి జరిగితే రెండింటిపై జరిగిన దాడిగా పరిగణిస్తామని తెలిపాయి. ఇస్లామాబాద్ దశాబ్దాలుగా సౌదీ అరేబియాతో సన్నిహిత సంబంధాలను కలిగి ఉంది. సుమారు 25 లక్షలకు పైగా పాకిస్తానీయులు ఈ దేశంలో పనిచేస్తున్నారని అంచనా. పాకిస్తాన్ క్షీణిస్తున్న ఆర్థిక వ్యవస్థను గట్టెక్కించడానికి సౌదీ అరేబియా ఆర్థిక సాయాన్ని అందిస్తూ వస్తోంది.

పశ్చిమాసియా యుద్ధంలో ఇప్పుడు సౌదీ రంగప్రవేశం ఆసక్తిగా మారింది. ఇరాక్‌లో అమెరికాతో కలిసి ఇరాన్‌ ప్రాక్సీలపై విరుచుకపడ్డ సౌదీ అంతలోనే.. ఇరాన్‌పై పెద్దఎత్తున దాడులు చేయవద్దని ట్రంప్‌కు విజ్ఞప్తి చేసింది. దీనికి తల ఊపిన ట్రంప్ సౌదీ ఎంట్రీతో తాత్కాలికంగా దాడుల ఆలోచన విరమిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. దీంతో అంతా ఆశ్చర్యపోయారు. అయితే అమెరికాని ఒప్పించేలా సౌదీ మధ్యవర్తిత్వం చేయడంపై ఒక పెద్దకారణం దాగున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇటీవలే ట్రంప్‌ ఇరాన్‌కు భారీ హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. ఈ సారి కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో అమెరికాపై దాడులు చేస్తామని హెచ్చరించారు. అయితే ఇంతలోనే అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్‌పై మరిన్ని దాడులు చేయకుండా నివారించాలని సౌదీ అరేబియా క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహ్మద్ బిన్ సల్మాన్ (ఎంబీఎస్) కోరినట్లు అమెరికా అధికారులు తెలిపారు. దీంతో ట్రంప్‌ వెనక్కి తగ్గుతున్నట్లు ప్రకటించారు. అయితే దీని వెనుక "క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహ్మద్ బిన్ సల్మాన్ చేపట్టిన ప్రతిష్టాత్మక ఆర్థిక ప్రణాళిక 'విజన్ 2030' కారణమని తెలుస్తోంది.రిటైర్డ్ బ్రిగేడియర్ జనరల్ అబ్దుల్లా బిన్ ఫరాహ్ అల్-షయా మాట్లాడుతూ.. "రాజ్యంలోని విజన్ 2030 అనేది కేవలం ఒక ఆర్థిక ప్రణాళిక మాత్రమే కాదు. విభిన్నమైన, స్థిరమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించడానికి, అలాగే పెట్టుబడులు, ఇంధనం, లాజిస్టిక్స్, పర్యాటకం ఆవిష్కరణలకు గ్లోబల్ హబ్‌గా సౌదీ స్థానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఇదొక సమగ్ర జాతీయ ప్రాజెక్ట్" అని పేర్కొన్నారు. ఇరాన్‌పై ఏవైనా పెద్ద దాడులు జరిగితే గల్ఫ్ ప్రాంతం తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కొంటుందని, ఇది తమ ఆర్థిక ప్రణాళికను దెబ్బతీస్తుందని సౌదీ ఆందోళన చెందుతోందని పేర్కొన్నారు.మాజీ యూఎస్ రక్షణ శాఖ అధికారి, మిడిల్ ఈస్ట్ నిపుణురాలు డానా స్ట్రౌల్ మాట్లాడుతూ.. యెమెన్ హూతీ తిరుగుబాటుదారుల ముప్పును తొలగించడానికి కేవలం సైనిక బలప్రయోగం మాత్రమే సరిపోదని సౌదీ అరేబియా చాలా కష్టపడి నేర్చుకుందని తెలిపారు. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఎన్నిసార్లు సైనిక చర్యలు చేపట్టినా హూతీల ముప్పును పూర్తిగా తొలగించలేకపోయాయని, సౌదీ మళ్లీ అటువంటి పెద్ద సంఘర్షణలోకి దిగితే అది 'విజన్ 2030'పై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందని ఆమె పేర్కొన్నారు.మరోవైపు, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి పాకిస్థాన్, టర్కీ, సౌదీ అరేబియా అధికారులతో చర్చలు జరిపారు. అమెరికా లేదా ఇజ్రాయెల్ దాడి చేస్తే లేదా అలాంటి దాడులకు ఇతర దేశాలు మద్దతు ఇస్తే ఇరాన్ నుంచి బలమైన ప్రతిస్పందన ఉంటుందని హెచ్చరించారు. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా యుఎస్‌ను బుజ్జగించాల్సి వస్తోంది.

సౌదీ అరేబియా క్రౌన్‌ ప్రిన్స్ మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ 2025 నవంబర్‌ 18న అమెరికా సందర్శించారు. పౌర అణు శక్తి వినియోగ సహకారంపై సంప్రదింపులు పూర్తయ్యాయని అదే రోజు సంయుక్త ప్రకటన వెలువడింది. ఆ మేరకు ఒప్పందంపై రెండు దేశాలు సంతకాలు చేశాయి. దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న కోట్లాది డాలర్ల పౌర అణు శక్తి భాగస్వా మ్యానికి దీనితో చట్టపరమైన పునాది ఏర్పడిందని వైట్‌ హౌస్‌ పేర్కొంది. అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధక ప్రమాణాలను పకడ్బందీగా పాటిస్తూ సహకారాన్ని ఇచ్చిపుచ్చు కోనున్నట్లు ప్రకటించారు. అయినా, అణ్వస్త్ర నిర్మాణ వ్యాప్తిపై ఇది అటు ఇజ్రాయెల్, ఇటు యూఏఈలలో ఆందోళనను రేకెత్తించడంతో ఈ అంశం మరింత జటిలంగా మారింది. అబ్రహాం ఒప్పందాలతో ముడిఇపుడు అమెరికా–సౌదీ ఒప్పందాన్ని సౌదీ అరేబియా అబ్రహాం ఒప్పందాలకు కట్టుబడి ఉండే అంశంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ముడిపెట్టారు. పౌర అణు ఒప్పందానికి ఆమోదం తెలుపడం చిటికెలో పని. కాకపోతే ‘చాలా మన్నన పొందిన, సఫలమైన అబ్రహాం ఒప్పందాలకు సౌదీ అరేబియా పూర్తిగా కట్టుబడి ఉండాలి’ అని ట్రంప్‌ జూలై 23న బాహాటంగానే వెల్లడించారు. యురేనియంను ‘శుద్ధి చేసే సామగ్రి’ ఉండబోదని కూడా ట్రంప్‌ తెలిపారు. కానీ, యురేనియంను శుద్ధి చేయడాన్ని నివారించే నియమ నిబంధనలు ఒప్పందం ముసాయిదాలో కొరవడ్డాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇలా రెండింటిని ముడిపెట్టడంతో మొత్తం పరిస్థితి మారి పోయినట్లు అయింది. ఇది ఇక ఎంతమాత్రం అణు శక్తిని పౌర అవస రాలకు వినియోగించుకునేందుకు సంబంధించినదిగానో లేదా రష్యా, చైనాలను దూరం పెట్టేందుకు కుదుర్చుకున్నదిగానో లేదు. దౌత్యం ఒక లావాదేవీగా తయారైంది. అసలే అణు శక్తి చిక్కు ముడులతో కూడుకున్న దక్షిణాసియాలో ఇది ఇంకా గుబులు రేపు తోంది. ట్రంప్‌ నిర్ణయాన్ని ఇజ్రాయెల్‌ ప్రధాని నెతన్యాహు కార్యాలయం వెంటనే స్వాగతించింది. సౌదీ గుర్తింపు ‘మధ్య ప్రాచ్యంలో శాంతి స్థాపనకు సంబంధించి ఒక చారిత్రక ముంద డుగు’ అని అది జూలై 23న వ్యాఖ్యానించింది. ఇజ్రాయెల్‌ అంగీకరించినట్టేనా?తెరవెనుక పరిస్థితులను బట్టి ఈ సమన్వయం ఒక ఎత్తుగడగా కనిపిస్తోంది. తుర్కియేకు అధునాతన ఎఫ్‌–35 విమానాల విక్ర యాన్ని వ్యతిరేకించాలని నెతన్యాహు కోరుకుంటున్నారనీ, సౌదీ అణు ఒప్పందం ఈ ప్రాంతంలో ఆయుధ పోటీని రేకెత్తిస్తుందని ఆందోళన చెందుతున్నారనీ ఇజ్రాయెలీ అధికారులు మీడియాకు తెలిపారు. ఇటీవల ట్రంప్‌ను కలుసుకునేందుకు ముందు నెతన్యాహు తన మనసులో మాటను వెల్లడించారు. సౌదీ అరేబి యాతో అమెరికా అణు సహకారం సైనిక శక్తి విషయంలో ఇజ్రా యెల్‌కున్న గుణాత్మక పైచేయిపై రాజీపడేటట్లు చేయదని హామీ లభించాలని ఆయన అన్నారు. ఏదైతేనేం జెరూసలెం కోరుకున్నది సాధించింది. సౌదీ అణు ఒప్పందం ఇజ్రాయెల్‌తో ముడిపడినఅంశమని ఇపుడు తేటతెల్లమైంది. రెండవసారి అధికారానికి వచ్చినప్పటి నుంచి కూడా అబ్రహాం ఒప్పందాలను మరింత విస్తరించాలని ట్రంప్‌ కోరుకున్నారు. సాధా రణ పరిస్థితులు నెలకొనాలంటే ‘పాలస్తీనా ఒక ప్రత్యేక రాజ్యంగా అవతరించేందుకు స్పష్టమైన బాటలు పరవా’లని సౌదీలు స్పష్టం చేశారు. గాజాలో పరిస్థితులు క్షీణించాక సౌదీ మరింత పట్టుసడలని వైఖరిని కనబరచింది. సాధారణ పరిస్థితుల స్థాపనపై చర్చలను అది 2023 అక్టోబర్‌ 14న విరమించుకుంది. ‘పాలస్తీనా రాజ్య స్థాప నను వ్యతిరేకిస్తున్న ప్రధాని బెంజమిన్‌ నెతన్యాహు ప్రస్తుత ప్రభు త్వాన్ని శాంతి స్థాపనకు చిత్తశుద్ధితో పనిచేసే భాగస్వామిగా’ చూడ లేమనే మొన్నీమధ్య జూలై 25 వరకు రియాద్‌ భావిస్తూ వచ్చింది. మారిన అమెరికా తీరుఅణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధక విధానం విషయంలో అమెరికాలో వచ్చిన మార్పు కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తోంది. గల్ఫ్‌లో యురేనియం శుద్ధికి అనుమతించకూడదనే వైఖరినే అమెరికా 15 ఏళ్ళుగా అనుస రిస్తూ వచ్చింది. యూఏఈ కూడా 2009లోనే దాన్ని విరమించుకుంది. తాజా అమెరికా ఒప్పందం కింద సౌదీ ఆ నిబంధనను తిర స్కరించింది. అంతర్జాతీయ అణు శక్తి సంస్థ అదే పనిగా పర్యవేక్షించడాలు, పరిశీలించడాలు చేయకూడదని కూడా సౌదీ పేర్కొంది. తెహ్రాన్‌ రహస్యంగా యురేనియంను శుద్ధి చేసే సదుపా యా లను నిర్వహిస్తోందనే కారణంతోనే ఇరాన్‌పై అమెరికా–ఇజ్రాయెల్‌ సంయుక్తంగా దాడికి దిగాయి. ఈ ఒప్పందం ఏ విధంగా ఆవిష్కృత మవుతుందోనని అబుదాబి, కైరో, అమ్మాన్, అంకారా ఎదురు చూస్తున్నాయి. ఇంతవరకు యురేనియంను శుద్ధి చేసే శక్తి పశ్చిమా సియాలో ఒక్క ఇరాన్‌కే పరిమితం అనుకున్నారు. ఇపుడు యురేని యంను శుద్ధి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఆ ప్రాంతంలో దాదాపు ఐదు దేశాలు సంతరించుకోగలవని కొత్త ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి. ‘‘ఇజ్రాయెల్‌ వద్ద బాంబు ఉందనుకుందాం. ఇపుడు అమెరికా ఆమోదంతో సౌదీ అరేబియా కూడా యురేనియంను శుద్ధి చేయగల శక్తిని సంతరించుకుంటుంది. మరి మేం మాత్రం ఆ పని ఎందుకు చేయకూడదు?’’ అని ఇరాన్‌ వాదిస్తోంది. ఇరాన్‌తో అమెరికా కుదు ర్చుకోవాలని భావించిన అణు ఒప్పందం అటకెక్కింది. ఇరాన్‌ లోపలికి వెళ్ళి తనిఖీలు జరపడానికి అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థకు ఉన్న అవకాశం పరిమితం. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో అమెరికా ఆశీర్వా దంతో సౌదీ అరేబియా నిర్వహించే అణుశక్తి కార్యక్రమం పూర్తి ఆత్మవంచన, ద్వంద్వ ప్రమాణాల కిందకే వస్తుంది. ఇజ్రాయెల్‌ వైపు నుంచి చూస్తే ఈ ఒప్పందం దాని చాపకిందకు నీరు తేవడమే. అణ్వాయుధాలు కలిగిన దేశంగా ఇజ్రాయెల్‌ 50 ఏళ్ళుగా గుత్తాధిపత్యాన్నే అనుభవిస్తూ వచ్చింది. అది ఆ పనిని చాటుమాటునే నిర్వహిస్తూ వచ్చి ఉండవచ్చు. సౌదీ పౌర అణుశక్తి కార్యక్రమాన్ని అబ్రహాం ఒప్పందాలతో ముడిపెట్టడాన్ని పైకి స్వాగ తించి ఉండవచ్చు. కానీ, లోలోపల అణ్వస్త్ర నిర్మాణ సామర్థ్యం కలి గిన మరో అరబ్‌ దేశం అవతరిస్తోందని మథన పడుతోంది. సుస్థిరతకు అవకాశమెక్కడ? తాజా ఒప్పందంతో ఆ ప్రాంతంలో ఏ దేశానికాదేశం రక్షణకంచెలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలని భావిస్తాయి. ఆయుధాల సమీకర ణకు పోటీపడతాయి. తప్పుడు అంచనాలు ప్రమాదకర స్థితినిసృష్టిస్తాయి. ఇంక ప్రాంతీయ సుస్థిరతకు అవకాశమెక్కడ? రష్యా అణు శక్తి సంస్థ రోసటామ్, చైనా నేషనల్‌ న్యూక్లియర్‌ కార్పొరేషన్‌లను కట్టడి చేయడానికి సౌదీ అణు కార్యక్రమం దోహద పడుతుందనీ, అమెరికా విస్తృత వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను నెరవేరుస్తుందనీ అమెరికా మొదట్లో భావించింది. ఇపుడు అబ్రహాం ఒప్పందాలకు కట్టుబడి ఉండాలని చెప్పడం ద్వారా సౌదీ–ఇజ్రా యెల్‌ మధ్య కూడా రాజీ కుదిర్చినట్లు అవడం తన విదేశాంగ విధానానికి కలికితురాయిగా మారుతుందని ట్రంప్‌ సంబరపడు తున్నారు. అందుకు రియాద్‌కు పౌర అణు శక్తి పేరుతో తీపిని తిని పిస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో, నియమ నిబంధనలను తుంగలో తొక్కారు. పౌర అణు శక్తి వినియోగానికి సౌదీకున్న హక్కును కాదనలేం. రష్యా–చైనాలతో పోటీ పడేందుకు అమెరికాకు ఉన్న హక్కును కూడా తోసిపుచ్చలేం. కానీ, ఉద్రిక్తతలతో అట్టుడుకుతున్న ప్రాంతంలో యురేనియం శుద్ధికి ద్వారాలు తెరవడం ఎంతవరకు సబబు? ఇజ్రాయెల్‌తో సయోధ్య కుదుర్చుకోవాలనీ, సాధారణ పరిస్థితుల స్థాపనకు తోడ్ప డాలనీ అమెరికా పెడుతున్న షరతును సౌదీ ఇప్పటికే తిరస్కరించింది. ఒకవేళ ఒప్పందం మూలపడ్డా, అది తెచ్చిన ప్రమాణం నిలిచే ఉంటుంది: అణు శక్తిని సంపాదించుకునేటట్లు చేయడంలో అమెరికా వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరిస్తోంది. రాజకీయ ప్రయోజనాలు చూసు కుంటోంది. ఒకసారి భూతాన్ని బయటకు తెస్తే, దాన్ని తిరిగి సీసాలో బంధించడం కష్టం. -వ్యాసకర్త ‘సొసైటీ ఫర్‌ పాలసీ స్టడీస్‌’ డైరెక్టర్, న్యూఢిల్లీ-సి. ఉదయ్‌ భాస్కర్‌

మిడిల్‌ ఈస్ట్‌లో యుద్ధ మేఘాలు మరింత కమ్ముకుంటున్నాయి. అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు ప్రాంతీయ యుద్ధం దిశగా సాగుతున్నాయి. ఇరాన్‌ నుంచి అమెరికా స్థావరాలపై జరిగిన క్షిపణి దాడులకు ప్రతీకారంగా అమెరికా భారీ వైమానిక దాడులు చేపట్టింది. దక్షిణ ఇరాన్‌లోని కీలక ప్రాంతాలపై ‘హెవీ వేవ్‌’ పేరుతో దాడులు నిర్వహించినట్లు అమెరికా సెంట్రల్‌ కమాండ్‌ ప్రకటించింది. ఈ దాడులతో పాటు ఇరాక్‌లో ఇరాన్‌ అనుకూల మిలీషియాలపై అమెరికా, సౌదీ అరేబియా సంయుక్త చర్యలు చేపట్టడం, యెమెన్‌లో హౌతీల కదలికలు, హర్ముజ్‌ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు పెరగడం.. మొత్తం ప్రాంతాన్ని యుద్ధ వాతావరణంలోకి నెట్టాయి.ఇరాన్‌లోని రెవల్యూషనరీ గార్డ్‌ (IRGC)కు చెందిన స్థావరాలే లక్ష్యంగా తాజాగా అమెరికా దాడులు జరిపింది. సైనిక కమాండ్‌ కేంద్రాలు, మిసైల్‌, డ్రోన్‌ సదుపాయాలు, తీర రక్షణ వ్యవస్థలు, సముద్ర కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన కేంద్రాలను టార్గెట్‌ చేసినట్లు అమెరికా వెల్లడించింది. అబాదాన్‌, బుషెహర్‌, కిష్‌, క్విష్మ్‌ దీవులు, ఖుజెస్తాన్‌ ప్రావిన్స్‌లోని పలు ప్రాంతాల్లో పేలుళ్లు సంభవించినట్లు ఇరాన్‌ మీడియా తెలిపింది. కిష్‌ దీవిలోని కజెరూన్‌ ప్రాంతంలోనూ పేలుళ్ల శబ్దాలు వినిపించినట్లు సమాచారం.క్విష్మ్‌లో నివాస భవనంపై మిసైల్‌.. రెస్క్యూ కొనసాగింపుఅమెరికా దాడుల్లో క్విష్మ్‌ దీవిలోని ఓ నివాస భవనం దెబ్బతింది. మిసైల్‌ దాడితో భవనం కూలిపోవడంతో పలువురు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. సహాయక బృందాలు రంగంలోకి దిగి ఇద్దరు చిన్నారులను రక్షించి ఆస్పత్రికి తరలించాయి. మరో ముగ్గురి కోసం శిథిలాల తొలగింపు, రెస్క్యూ ఆపరేషన్‌ కొనసాగుతోంది. ఈ ఘటన యుద్ధంలో పౌర ప్రాంతాలు కూడా ప్రభావితమవుతున్నాయన్న ఆందోళనలను పెంచింది.‘ఇప్పుడు మా వంతు’.. ట్రంప్‌ హెచ్చరికల తర్వాతే దాడులుఅమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ఇరాన్‌పై తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. అమెరికా బలగాలపై దాడులకు ప్రతిస్పందన తప్పదని స్పష్టం చేసిన ఆయన.. “ఇప్పుడు కొట్టే వంతు మాది” అనే సంకేతాలు ఇచ్చారు. ఇరాన్‌ నుంచి దాడులను ఆపాలని కోరినా అమెరికా చర్యలు తప్పవని ట్రంప్‌ వ్యాఖ్యానించిన కొద్దిసేపటికే వైమానిక దాడులు ప్రారంభమయ్యాయి.జోర్డాన్‌లో అమెరికా స్థావరాలపై ఇరాన్‌ దాడులుఇటీవల జోర్డాన్‌లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై ఇరాన్‌ క్షిపణి దాడులు చేసినట్లు అమెరికా ఆరోపించింది. దీనికి ప్రతీకారంగానే తాజా ఆపరేషన్‌ చేపట్టినట్లు వాషింగ్టన్‌ వెల్లడించింది. మరోవైపు ఇరాన్‌ మాత్రం తమ చర్యలను అమెరికా బెదిరింపులకు ప్రతిస్పందనగా సమర్థించుకుంది. అమెరికా ఒత్తిడి కొనసాగితే ప్రతిఘటన కూడా కొనసాగుతుందని ఇరాన్‌ రివల్యూషనరీ గార్డ్‌ హెచ్చరించింది.ఇరాక్‌లో అమెరికా–సౌదీ దాడులు.. తీవ్ర ఉద్రిక్తతయుద్ధ ప్రభావం ఇరాక్‌కు కూడా చేరింది. ఇరాన్‌కు అనుబంధంగా ఉన్న మిలీషియా గ్రూపుల స్థావరాలపై అమెరికా, సౌదీ అరేబియా సంయుక్త దాడులు జరిపాయి. ఈ దాడుల్లో పాపులర్‌ మొబిలైజేషన్‌ ఫోర్సెస్‌ (PMF)కు చెందిన పలువురు సభ్యులు మరణించినట్లు సమాచారం. కనీసం 20 మంది మృతి చెందినట్లు ఆ సంస్థ ప్రకటించింది. అయితే ఇరాక్‌ ప్రభుత్వం ఈ చర్యలను తీవ్రంగా ఖండించింది. తమ దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని ఉల్లంఘించారని, అమాయకులు ప్రాణాలు కోల్పోయారని ఆరోపించింది.రంగంలోకి హౌతీలు.. యెమెన్‌ నుంచి మరో ముప్పుఇరాన్‌కు మద్దతుగా వ్యవహరిస్తున్న యెమెన్‌లోని హౌతీ గ్రూపు కూడా ఈ ఘర్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. సౌదీ అరేబియా చమురు రవాణా వ్యవస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకుని హౌతీలు దాడులు చేసినట్లు సమాచారం. దీనికి ప్రతిగా హోడెయిడా ప్రావిన్స్‌లోని హౌతీ స్థావరాలపై దాడులు జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. దీంతో యుద్ధ ప్రభావం గల్ఫ్‌ ప్రాంతం దాటి యెమెన్‌ వరకు విస్తరించింది.హర్ముజ్‌ జలసంధిలో పెరుగుతున్న టెన్షన్‌ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన హర్ముజ్‌ జలసంధి మరోసారి యుద్ధ కేంద్రంగా మారింది. ఈ మార్గంలో ప్రయాణించే నౌకలపై ఇరాన్‌ ఆంక్షలు విధించడం, అనుమతి లేని మార్గాల్లో వెళ్లే ట్యాంకర్లను అడ్డుకుంటామని హెచ్చరించడం ఉద్రిక్తతలకు కారణమైంది. ఇరాన్‌ నౌకాదళం మూడు చమురు ట్యాంకర్లను లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు ప్రకటించింది. మరోవైపు అమెరికా మాత్రం అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి ఆటంకం కలిగిస్తే కఠిన చర్యలు తప్పవని హెచ్చరిస్తోంది. హర్ముజ్‌లో అమెరికా ఆంక్షలను దిక్కరించిన లావిన్‌ ట్యాంకర్‌పై దాడి జరిగింది. ఇంజిన్‌ రూమ్‌పై కాల్పులు జరపడంతో నౌక దెబ్బతింది. ఈజిప్ట్‌ పోర్టులో డ్రోన్‌ దాడి కలకలం?యుద్ధం కొత్త ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తోందన్న సంకేతంగా ఈజిప్ట్‌లోని డమియెట్టా పోర్టులో అమెరికాకు చెందిన ఎల్‌ఎన్‌జీ ట్యాంకర్‌పై డ్రోన్‌ దాడి ఘటన కలకలం రేపింది. దాడి తర్వాత నౌకలో మంటలు చెలరేగాయి. మంటలు మరో నౌకకు కూడా వ్యాపించాయి. అత్యవసర సిబ్బంది రంగంలోకి దిగి పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చారు. ఎలాంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదని అధికారులు తెలిపారు. ఇది ఇరాన్‌ జరిపిన డ్రోన్‌ దాడియేనా?.. లేదంటే అగ్నిప్రమాదమా? అనేదానిపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. చమురు ధరలకు యుద్ధ సెగమిడిల్‌ ఈస్ట్‌లో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల ప్రభావం అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లపై పడుతోంది. యుద్ధ భయాలతో క్రూడాయిల్‌ ధరలు మళ్లీ పెరిగాయి. ఏకంగా సెంచరీ దాటేశాయి. ఇరాన్‌ చమురు స్థావరాలు, హర్ముజ్‌ జలసంధి భద్రతపై అనిశ్చితి కొనసాగితే ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.ప్రాంతీయ యుద్ధంగా మారుతున్న ఘర్షణఅమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య మొదలైన పోరు ఇప్పుడు ఇరాక్‌, యెమెన్‌, సౌదీ అరేబియా, సముద్ర మార్గాల వరకు విస్తరించింది. ఒకవైపు ప్రతీకార దాడులు.. మరోవైపు చమురు మార్గాలపై ముప్పు.. ఇంకోవైపు మిత్ర దేశాల జోక్యం.. ఇవన్నీ కలిసి మిడిల్‌ ఈస్ట్‌లో పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టంగా మార్చుతున్నాయి.

కైరో: పశ్చిమాసియాలో దాడుల పరంపర ఆగడం లేదు. ఇరాక్‌ భూభాగంలో ఇరాన్‌ మద్దతుగల మిలిటెంట్లపై సౌదీ అరేబియాతో కలిసి మంగళవారం అర్ధరాత్రి తర్వాత అమెరికా దాడి చేయగా.. బుధవారం తెల్లవారుజామున ఇరాన్‌ సైన్యం గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలోని అమెరికా బలగాలపై క్షిపణుల వర్షం కురిపించింది. అమెరికా–సౌదీ అరేబియా దాడిలో కనీసం 20 మంది మరణించారు. 32 మంది గాయపడ్డారు. ఈ దాడిలో ఆరుగురు ఇరాన్‌ సలహాదారులు మరణించారని ఇరాకీ మిలీíÙయా సిబ్బంది తెలిపారు. మరణించిన 20 మందిలో ఈ సలహాదారులు కూడా ఉన్నారా లేదా అనేది తెలియరాలేదు. పలు ప్రాంతాల్లో ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్తతలు పెరగడం చూస్తూ మళ్లీ పూర్తిస్థాయి యుద్ధం జరుగుతుందా? అనే అనుమానాలు తలెత్తుతున్నాయి. మరోవైపు అమెరికా వద్ద అత్యాధునిక ఆయుధ నిల్వలు ఇప్పటికే తగ్గిపోయినట్లు తెలుస్తోంది. గత రెండు రోజులుగా తమ చమురు కేంద్రాలపై ఇరాకీ మిలిటెంట్లు డ్రోన్లతో దాడులు చేశాయని సౌదీ అరేబియా ఆరోపించింది. సౌదీ అరేబియాపై జరిగినట్లు చెబుతున్న డ్రోన్‌ దాడులకు ప్రతిస్పందనగా, తమ యుద్ధ విమానాలు తూర్పు ఇరాక్‌లోని పలు రవాణా, ఆయుధ స్థావరాలపై దాడి చేశాయని అమెరికా సైన్యం తేల్చిచెప్పింది. జోర్డాన్‌లోని అమెరికా సైనిక కేంద్రమైన మువఫాక్‌ సాల్టి వైమానిక స్థావరంపై బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులను ప్రయోగించినట్లు ఇరాన్‌ ఇస్లామిక్‌ పారామిలటరీ రివల్యూషనరీ గార్డ్‌ వెల్లడించింది. మరోవైపు ఐదు ఇరాన్‌ క్షిపణులను అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు జోర్డాన్‌ సైన్యం స్పష్టంచేసింది. ఇరాన్‌కు చావుదెబ్బలు తప్పవు: ట్రంప్‌ పశ్చిమాసియాలో తమ సైనిక స్థావరాలపై ఇరాన్‌ దాడులు చేయడం, బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు పట్ల అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తంచేశారు. గట్టిగా స్పందిస్తామని, ఇరాన్‌ను తగిన గుణపాఠం చెబుతామని హెచ్చరించారు. ఇరాన్‌కు చావుదెబ్బలు తప్పవని బుధవారం ప్రతిజ్ఞ చేశారు. జోర్డాన్‌లోని అమెరికా స్థావరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని ఇరాన్‌ ప్రయోగించిన బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులను అడ్డుకున్నట్లు అమెరికా సైన్యం ప్రకటించింది. అనంతరం దీనిపై ట్రంప్‌ మాట్లాడారు. ఇరాన్‌ గట్టిగా విరుచుకుపడతామని, మర్చిపోలేని రీతితో దెబ్బకొడతామని స్పష్టంచేశారు.

బాగ్దాద్: ఇరాక్‌కు చెందిన పాపులర్ మొబిలైజేషన్ ఫోర్సెస్ (పీఎంఎఫ్)పై అమెరికా-సౌదీ దాడుల్లో దాదాపు 20 మంది ఫైటర్స్‌ మరణించారు. మరో 32 మంది గాయపడ్డారు. తమ దళాలు పూర్తి అప్రమత్త స్థితిలో ఉన్నాయని పీఎంఎఫ్ ప్రకటించింది. టెలిగ్రామ్‌లో విడుదల చేసిన ప్రకటనలో పీఎంఎఫ్ స్పందిస్తూ.. "పాపులర్ మొబిలైజేషన్ ఫోర్సెస్ ప్రధాన కార్యాలయాలు, మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని సౌదీ అరేబియా, అమెరికా చేపట్టిన ద్రోహపూరిత ఉగ్రదాడిని ఖండిస్తున్నాం" అని పేర్కొంది.పీఎంఎఫ్‌కు ఇరాన్ మద్దతు ఉంది. పీఎంఎఫ్‌ అనేది శిక్షణ పొందిన ఇరాకీ మిలీషియాల సమాఖ్య. ఈ దాడులు అత్యంత ప్రమాదకర ఉద్రిక్తతకు దారితీస్తున్నాయని పీఎంఎఫ్ తెలిపింది. అంతేగాక, ఇవి ఇరాక్ సార్వభౌమాధికారంపై దాడితో పాటు అధికారిక భద్రతా సంస్థల ఉల్లంఘన అని ఆరోపించింది. 2026 ఏప్రిల్ 2న, ఇరాన్‌తో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం కొనసాగుతున్న సమయంలో, మొసుల్ పశ్చిమ ప్రాంతంలో వైమానిక దాడుల్లో మరణించిన పీఎంఎఫ్ ఫైటర్‌ భౌతికకాయాన్ని బాగ్దాద్‌లో పాపులర్ మొబిలైజేషన్ ఫోర్సెస్ సభ్యుడు మోస్తూ కనిపించాడు.అమెరికా, సౌదీ అరేబియా సంయుక్తంగా విడుదల చేసిన వివరాల ప్రకారం.. అమెరికా దళాలు, సౌదీ చమురు కేంద్రాలపై జరిగిన దాడులకు ప్రతిస్పందనగా మిలిటెంట్లపై ఇరాక్‌లో దాడులు చేపట్టాయి. సౌదీ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి మేజర్ జనరల్ తుర్కీ అల్-మాలికీ కూడా ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న ఉగ్ర మిలీషియాలు సోమవారం, మంగళవారం ఇరాక్ భూభాగం నుంచి డ్రోన్లను ప్రయోగించి తూర్పు ప్రాంతం, రియాద్ ప్రాంతాల్లోని చమురు కేంద్రాలపై దాడులు చేశాయని ఆరోపించారు.సౌదీ అరేబియా తన ఆత్మరక్షణ హక్కు ప్రకారం స్పందిస్తూ ఆ మిలీషియాలకు చెందిన నిర్దిష్ట లక్ష్యాలపై దాడులు నిర్వహించిందని ఆయన చెప్పారు. "సౌదీ అరేబియా రాజ్యం ఉద్రిక్తతలను కోరుకోవడం లేదు. అయితే తమపై జరిగే ఏ దాడికైనా కఠినంగా ప్రతిస్పందిస్తుంది" అని ఆయన అన్నారు. బుధవారం ఉదయం విడుదల చేసిన ప్రకటనలో, బాగ్దాద్, వాసిత్, నైనెవెహ్, బస్రా, కిర్కుక్, కర్బలా, దియాలా ప్రావిన్సుల్లోని తమ పలు ప్రధాన కార్యాలయాలపై అమెరికా-సౌదీ దాడులు జరిగాయని పీఎంఎఫ్ తెలిపింది. ఉత్తర ఇరాక్‌లోని నైనెవెహ్, మధ్య ఇరాక్‌లోని దియాలా ప్రాంతాల్లో జరిగిన దాడులే అత్యంత ప్రాణనష్టం కలిగించాయని ఒక అధికారి తెలిపారు.

వాషింగ్టన్‌: అమెరికా-సౌదీ అరేబియా మధ్య కుదిరిన పౌర అణు ఒప్పందంపై ఊహించని పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను సాధారణీకరిస్తేనే ఈ ఒప్పందం అమలవుతుందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. అబ్రహాం ఒప్పందంలో భాగంగా సౌదీ అరేబియా ఇజ్రాయెల్‌ను అధికారికంగా గుర్తించాలని ఆయన షరతు విధించారు. ఈ అనూహ్య నిర్ణయంపై సర్వత్రా చర్చనీయాంశమవుతుండగా, వైట్‌హౌస్ డిప్యూటీ చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్ స్టీఫెన్ మిల్లర్ దీనిని గట్టిగా సమర్థించారు.సౌదీ అరేబియా మనస్తత్వాన్ని, అక్కడి నాయకుల విధానాలను ట్రంప్ అద్భుతంగా అర్థం చేసుకున్నారని మిల్లర్ తెలిపారు. ‘అమెరికాలో మరే ఇతర నాయకుడికన్నా ట్రంప్‌కు సౌదీ మనస్తత్వంపై సంపూర్ణ అవగాహన ఉంది. ఆయన నిర్ణయాలపై ప్రజలు ఎలాంటి అనుమానాలు పెట్టుకోకుండా నమ్మకం ఉంచాలి’ అని ఆయన పేర్కొన్నారు. వాషింగ్టన్, రియాద్ దేశాలు అణు సహకార ఒప్పందంపై సంతకాలు చేసిన మరునాడే ట్రంప్ ఈ కొత్త షరతును తెరపైకి తేవడం గమనార్హం.మరోవైపు పాలస్తీనా సమస్యకు స్పష్టమైన పరిష్కారం లభించే వరకు ఇజ్రాయెల్‌తో దౌత్య సంబంధాలు నెరకొనే ప్రసక్తే లేదని సౌదీ అరేబియా స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుత పరిణామాలపై సౌదీ వైఖరిలో ఎలాంటి మార్పు రాలేదని సమాచారం. ఈ తాజా పరిణామం మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో పెను ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది. ఈ అణు ఒప్పందం అమలు కావాలంటే అమెరికా కాంగ్రెస్ ఆమోదం కూడా తప్పనిసరి కావడంతో, భవిష్యత్తులో ఎలాంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటాయనేది ఆసక్తికరంగా మారింది.ఇది కూడా చదవండి: ఇరాన్ డేంజర్ ప్లాన్.. అమెరికా సంచలన నివేదిక!

మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు పాకిస్తాన్‌ను మరోసారి క్లిష్ట పరిస్థితిలోకి నెడుతున్నాయి. ఇరాన్-అమెరికా ఘర్షణలు, హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల కదలికలు, సౌదీ అరేబియా భద్రతపై ముప్పు నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్‌పై సైనికంగా స్పందించాలనే ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. 2015లో యెమెన్ యుద్ధ సమయంలో కూడా ఇలాంటి పరిస్థితినే పాకిస్తాన్‌ ఎదుర్కొంది. సౌదీ అరేబియా నేతృత్వంలోని కూటమి హౌతీలపై యుద్ధం ప్రారంభించినప్పుడు, తమకు మద్దతుగా పాకిస్తాన్‌ సైన్యాన్ని పంపాలని రియాద్ కోరింది. అయితే పాకిస్థాన్ పార్లమెంట్ విస్తృత చర్చల అనంతరం యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనకూడదని నిర్ణయించింది.అప్పట్లో పాకిస్తాన్‌కు రెండు వైపులా సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి. ఒకవైపు సౌదీ అరేబియాతో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న రక్షణ, ఆర్థిక సంబంధాలు ఉండగా, మరోవైపు ఇరాన్ పొరుగుదేశంగా ఉండటంతో ఆ దేశంతో సంబంధాలను దెబ్బతీయాలని ఇస్లామాబాద్ కోరుకోలేదు. తాజాగా మధ్యప్రాచ్యంలో పరిస్థితులు మళ్లీ వేడెక్కుతున్నాయి. హౌతీలు సౌదీ లక్ష్యాలను టార్గెట్ చేస్తున్నట్లు వచ్చిన వార్తలు, ఎర్ర సముద్రంలో నౌకాయాన భద్రతపై ఆందోళనలు ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను పెంచుతున్నాయి.ఈ నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్‌ దౌత్యపరంగా సమతుల్య వైఖరిని కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. ఒకవైపు సౌదీ అరేబియాకు మద్దతు ప్రకటిస్తూనే, మరోవైపు ఇరాన్‌తో సంబంధాలను కొనసాగించాలని చూస్తోంది. పాకిస్థాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ సౌదీ నాయకత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతూ, సౌదీ భద్రతకు మద్దతు ఉంటుందని స్పష్టం చేసినట్లు సమాచారం. అయితే, యుద్ధ పరిస్థితులు మరింత తీవ్రరూపం దాల్చితే పాకిస్తాన్‌పై ప్రత్యక్షంగా రంగంలోకి దిగాలనే ఒత్తిడి పెరగవచ్చని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. 2015లో యెమెన్ యుద్ధానికి దూరంగా నిలిచిన పాకిస్థాన్.. ఇప్పుడు మరోసారి అదే నిర్ణయాన్ని కొనసాగించగలదా? లేక మారిన పరిస్థితులు దాని విధానాన్ని మార్చేలా చేస్తాయా? అన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.పాకిస్తాన్‌కు మూడు ప్రధాన సవాళ్లు..సౌదీతో వ్యూహాత్మక సంబంధాలను కాపాడుకోవడంఇరాన్‌తో పొరుగుదేశ సంబంధాలను కొనసాగించడంప్రత్యక్ష యుద్ధంలో చిక్కుకోకుండా దేశ ఆర్థిక, భద్రతా ప్రయోజనాలను రక్షించడంఅయితే, పాకిస్తాన్‌ ఇప్పటికే ఆర్థిక ఇబ్బందులతో పోరాడుతోంది. మరోవైపు, సైనికంగా ఏదైనా చర్య తీసుకుంటే అది దేశీయంగా, అంతర్జాతీయంగా పెద్ద ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇస్లామాబాద్ ప్రస్తుతం "దౌత్య సమతుల్యత" విధానాన్నే అనుసరిస్తోంది. యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనకుండా, అవసరమైతే మధ్యవర్తిత్వ పాత్ర పోషించాలని ప్రయత్నిస్తోంది.

సౌదీ రాజకుటుంబంలో నెలకొన్న డెత్‌ మిస్టరీ దాదాపుగా వీడింది. లండన్‌లోని ఓ విలాసవంతమైన హోటల్‌లో గతేడాది చివర్లో సౌదీ ప్రిన్స్‌ అబ్దుల్లా బిన్‌ ఫహాద్‌ అల్‌ సౌద్‌ అనుమానాస్పద స్థితిలో మృతి చెందారు. ఆయన గుండె ఆగిపోవడంతోనే మరణించారని ప్రాథమిక విచారణలో తేలింది. అయితే.. మృతికి గల కారణాలపై ఇప్పుడు ఓ స్పష్టత వచ్చింది. మద్యం పార్టీలో డ్రగ్స్‌ కలిపిన డ్రింక్స్‌ సేవించడం.. అది ఓవర్‌డోస్‌ కావడం వల్లే అతను చనిపోయినట్లు బ్రిటన్‌ కోర్టు విచారణలో వెల్లడి కావడం కలకలం రేపుతోంది. 29 ఏళ్ల సౌదీ యువరాజు అబ్దుల్లా బిన్‌ ఫహాద్‌ బిన్‌ అబ్దుల్లా బిన్‌ అబ్దులజీజ్‌ బిన్‌ జలావి అల్‌ సౌద్‌.. లండన్‌లోని కెన్సింగ్టన్‌ ప్రాంతంలోని మారియట్‌ హోటల్‌లో నవంబర్‌ 25న మృతి చెందారు. రాజకుటుంబం కావడంతో.. ఈ విషయాన్ని అత్యంత గోప్యంగా ఉంచి దర్యాప్తు జరిపారు. దీంతో విషయం చాలా ఆలస్యంగా బయటకు వచ్చింది. హోటల్‌ గదిలో చివరి క్షణాలు..వారానికి పైగా ఉండేందుకు నవంబర్‌ 19న ఆయన హోటల్‌లో దిగినట్లు విచారణలో తేలింది. మరణానికి ముందు రోజు రాత్రి యువరాజు సిగరెట్‌ తాగేందుకు హోటల్‌ బయటకు వెళ్లిన దృశ్యాలు సీసీటీవీ కెమెరాల్లో నమోదయ్యాయి. ఆ తర్వాత ఆయన గదికే వెళ్లిపోయారు. మరుసటి రోజు హోటల్‌ సిబ్బంది గదిని శుభ్రం చేసేందుకు వెళ్లగా.. బాత్‌రూమ్‌లో ఆయన అపస్మారక స్థితిలో కనిపించారు. వెంటనే అత్యవసర సిబ్బందికి సమాచారం అందించినా.. అప్పటికే ఆయన మృతి చెందినట్లు వైద్యులు నిర్ధారించారు.మద్యం, డ్రగ్స్‌ కలయికే కారణమా?మరణంపై నిర్వహించిన టాక్సికాలజీ పరీక్షల్లో సంచలన విషయాలు బయటపడ్డాయి. యువరాజు రక్తంలో మద్యం స్థాయి అత్యంత ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. అది ఒక్కటే ప్రమాదకర స్థాయిలో ఉందని నిపుణులు తెలిపారు. అంతేకాకుండా పార్టీ డ్రగ్‌గా పిలిచే గామా హైడ్రాక్సీబ్యూటిరేట్‌ (GHB), గంజాయి ఆనవాళ్లు, ఆందోళన తగ్గించే మందుల అవశేషాలు కూడా గుర్తించారు. వీటి కలయిక వల్ల గుండె ఆగిపోయి మరణం సంభవించినట్లు వైద్య నిపుణులు కోర్టుకు తెలిపారు.గతంలోనూ వ్యసన సమస్యలుయువరాజు అబ్దుల్లా గతంలో మద్యం, కొన్ని ప్రిస్క్రిప్షన్‌ మందులపై ఆధారపడే సమస్యతో చికిత్స పొందినట్లు విచారణలో వెల్లడైంది. 2025లో బ్రిటన్‌లోని ఓ డీ-అడిక్షన్‌ క్లినిక్‌లో చేరి చికిత్స తీసుకున్నారని, అక్కడ డీటాక్స్‌ కార్యక్రమాన్ని పూర్తి చేశారని వైద్యులు తెలిపారు. అయితే చికిత్స అనంతరం నిర్ణీత ఫాలోఅప్‌ అపాయింట్‌మెంట్లకు హాజరు కాలేదని చెప్పారు.ఆత్మహత్య కాదు.. ప్రమాదవశాత్తు మరణంఈ ఘటనపై విచారణ జరిపిన అసిస్టెంట్‌ కరోనర్‌ జీన్‌ హార్కిన్‌.. యువరాజు ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్లు ఎలాంటి ఆధారాలు లేవని స్పష్టం చేశారు. సూసైడ్‌ నోట్‌ కూడా లభించలేదని, మూడో వ్యక్తి ప్రమేయానికి ఆధారాలు కనిపించలేదని తెలిపారు. మత్తు పదార్థాల మిశ్రమ ప్రభావంతో జరిగిన “ప్రమాదవశాత్తు మరణం” (Death by misadventure) గా తీర్పు నమోదు చేశారు.రాజకుటుంబంలో విషాదంసౌదీ రాజదర్బార్‌ కూడా యువరాజు అబ్దుల్లా మృతిని అధికారికంగా ధ్రువీకరించింది. రియాద్‌లోని వీఐపీ ఇమామ్‌ తుర్కీ బిన్‌ అబ్దుల్లా మసీదులో అంత్యక్రియల ప్రార్థనలు నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించింది. రాజకుటుంబానికి చెందిన యువరాజు.. లండన్‌ లగ్జరీ హోటల్‌లో ఇలా విషాదాంతం చెందడం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది.

ప్రపంచ రాజకీయాల్లో మరో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. అమెరికా, సౌదీ అరేబియా మధ్య కుదిరిన కొత్త పౌర అణు ఒప్పందం మధ్యప్రాచ్య శక్తి సమీకరణాలను మార్చే అంశంగా మారింది. బయటకు చూస్తే ఇది అణు విద్యుత్ అవసరాల కోసం కుదిరిన ఒప్పందంలా కనిపిస్తున్నా, దీని వెనుక ఉన్న వ్యూహాత్మక అవకాశాలే ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ చర్చకు కారణమవుతున్నాయి.అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆమోదించిన ఈ ఒప్పందం ద్వారా సౌదీ అరేబియాకు తన దేశంలోనే యురేనియం శుద్ధి చేసే సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశం లభించవచ్చని తెలుస్తోంది. అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తికి అవసరమైన ఈ సాంకేతికతను ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి మించి అభివృద్ధి చేస్తే, అణు ఆయుధాల తయారీకి అవసరమైన పదార్థాలను కూడా ఉత్పత్తి చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఈ ఒప్పందం ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.ఈ పరిణామం ఇజ్రాయెల్‌లో తీవ్ర ఆందోళనకు కారణమైంది. ఇప్పటికే ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు, భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న ఇజ్రాయెల్, సౌదీ భవిష్యత్తులో అణు సామర్థ్యం సాధించే అవకాశాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తోంది. ఒక దేశం అణు సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసిన తర్వాత దాని వినియోగం పూర్తిగా శాంతియుతంగానే ఉంటుందని ఎప్పటికీ హామీ ఇవ్వలేమన్నది ఇజ్రాయెల్ వాదన. సౌదీ యువరాజు మహ్మద్ బిన్ సల్మాన్ గతంలో చేసిన ఒక వ్యాఖ్య కూడా ఇప్పుడు మళ్లీ చర్చకు వచ్చింది. ఇరాన్ అణు ఆయుధాన్ని అభివృద్ధి చేస్తే, సౌదీ కూడా అదే దిశలో అడుగులు వేయాల్సి వస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలోనే సౌదీ అణు కార్యక్రమంపై ఇజ్రాయెల్ అప్రమత్తంగా ఉంది.ఈ పరిణామంలో మరో దేశం పేరు కూడా ప్రముఖంగా వినిపిస్తోంది. అదే పాకిస్థాన్. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్ మధ్య దశాబ్దాలుగా బలమైన వ్యూహాత్మక సంబంధాలు ఉన్నాయి. రక్షణ, ఆర్థిక, రాజకీయ రంగాల్లో రెండు దేశాలు సన్నిహితంగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. పాకిస్థాన్ అణు కార్యక్రమానికి గతంలో సౌదీ మద్దతు ఇచ్చిందనే ఆరోపణలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వినిపించినప్పటికీ, ఇరు దేశాలు వాటిని అధికారికంగా అంగీకరించలేదు. 1980లలో పాకిస్థాన్ అణు కార్యక్రమం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయంలో సౌదీతో రహస్య అవగాహన ఉందనే వార్తలు వచ్చాయి. భవిష్యత్తులో ప్రాంతీయ సంక్షోభం ఏర్పడితే పాకిస్థాన్ నుంచి అణు సహకారం పొందే అవకాశం ఉందనే ఊహాగానాలు అప్పటి నుంచి కొనసాగుతున్నాయి. ఇప్పుడు సౌదీకి అణు సాంకేతికతపై మరింత సానుకూలత లభించే అవకాశం రావడంతో ఈ పాత చర్చలు మరోసారి తెరపైకి వచ్చాయి.అయితే ఒక దేశం అణు ఆయుధాన్ని తయారు చేయడం అంత సులభమైన ప్రక్రియ కాదు. యురేనియం శుద్ధి సామర్థ్యం ఒక భాగం మాత్రమే. దానికి తోడు అణు వార్‌హెడ్ రూపకల్పన, క్షిపణి వ్యవస్థల అభివృద్ధి, సాంకేతిక పరీక్షలు, భద్రతా వ్యవస్థలు వంటి అనేక అంశాలు అవసరం. అయినప్పటికీ, అణు సామర్థ్యానికి దారితీసే సాంకేతిక మార్గం తెరుచుకోవడం కూడా అంతర్జాతీయ భద్రతలో కీలక పరిణామంగానే పరిగణిస్తారు. అమెరికా దృష్టిలో ఈ ఒప్పందం కేవలం అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టు కాదు. మధ్యప్రాచ్యంలో తన ప్రభావాన్ని కొనసాగించడం, సౌదీతో సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడం, చైనా వంటి దేశాల ప్రభావాన్ని పరిమితం చేయడం వంటి వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలు కూడా ఇందులో భాగమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.ఇక ఇజ్రాయెల్ మాత్రం భద్రతా కోణంలో ఈ పరిణామాన్ని చూస్తోంది. భవిష్యత్తులో సౌదీ అణు సామర్థ్యం ప్రాంతీయ శక్తి సమతుల్యతను మార్చే అవకాశం ఉందని ఆ దేశంలోని పలువురు నేతలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఈ ఒప్పందం ఇంకా పూర్తి స్థాయిలో అమల్లోకి రావాల్సి ఉంది. అమెరికా కాంగ్రెస్ పరిశీలన, అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ, భద్రతా నిబంధనలు వంటి అనేక దశలు ముందున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఈ పరిణామం ఒక విషయం స్పష్టం చేస్తోంది.

అందరి సలహాలూ బేఖాతరు చేసి ఇరాన్‌పై యుద్ధ భేరి మోగించి పశ్చిమాసియాను అగ్నిగుండంగా మార్చిన అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్‌ ట్రంప్‌... ఇప్పుడు మరో ప్రమాదకర క్రీడకు సిద్ధపడ్డారు. సౌదీ అరేబియాతో తమకు ‘శాంతియుత అణు సహకార ఒప్పందం’ కుదిరిందంటూ అమెరికా ఇంధన శాఖ విడుదల చేసిన తాజా ప్రకటన ప్రకంపనలు రేపుతోంది. తన నిర్ణయం పర్యవసానాలూ, పరిణామాల గురించి పూర్తిగా తెలిసే ట్రంప్‌ ఇందుకు సిద్ధపడ్డారా అనే సందేహం అందరిలో తలెత్తుతోంది. ఇది పశ్చిమాసియా అమరికను సంపూర్ణంగా మార్చే... ఇప్పటికే సాగుతున్న ఆయుధ పోటీని మరింత పెంచే ప్రమాదకర నిర్ణయం. 30 యేళ్లపాటు కొనసాగే ఈ ఒప్పందం కింద యురేనియం శుద్ధికి అవసరమైన సామర్థ్యాన్ని సౌదీ సంతరించుకుంటుందని, అణ్వస్త్రవ్యాప్తి నిరోధక ప్రమాణాలను సాధించటంతోపాటు ప్రాంతీయ భద్రతకూ, అమెరికా భద్రతకూ కూడా తోడ్పడుతుందని అమెరికా అంటోంది. రాగలకాలంలో దేశానికి ఇది వందలకోట్ల వాణిజ్యాన్ని తీసుకొస్తుందనీ... దేశ ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలు నెరవేరటానికి దోహదపడుతుందనీ కూడా చెప్పుకుంటోంది. ఒకపక్క తన చర్యల ద్వారా అణ్వాయుధ తయారీకి దోహదపడుతూ అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధమే ధ్యేయమని చెప్పటం ఉత్త వంచన. ఈ అణు ఒప్పందం 2008లో మన్మోహన్‌ సింగ్‌ తొలి ఏలుబడిలో మన దేశంతో అమెరికా కుదుర్చుకున్న ‘123’ ఒప్పందమే కదా అనిపిస్తుంది. అగ్రరాజ్యాలతోపాటు మనతోసహా పలు దేశాల దగ్గర అణ్వాయుధాలున్నాయి. అదనంగా సౌదీ దగ్గర ఉంటే నష్టమేమిటన్న సందేహాలు కూడా కలుగుతాయి. పైగా ఇది పౌర అణు ఒప్పందమే అనిపిస్తుంది. కానీ తరచిచూస్తే ఇందులో లొసుగులు బయటపడతాయి. సౌదీ అణువిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులు స్థాపించుకోవటానికే ఇది ఉపయోగపడుతుందని అమెరికా వాదన. ప్రకృతిలో లభించే యురేనియంలోని రెండు ఐసోటోపుల్లో ఒకటైన యూ– 235 మాత్రమే అణు విచ్ఛేదనానికీ, గొలుసు చర్య జరిగి అపారమైన శక్తి విడుదలకూ తోడ్పడు తుంది. యురేనియంను 3 నుంచి 5 శాతంవరకూ శుద్ధి చేస్తే అణు విద్యుత్‌ ఉత్పాదన సాధ్యమవుతుంది. శుద్ధి 90 శాతానికి చేరితే అణుబాంబు తయారీకి ఉపయోగపడుతుంది. అయితే విద్యుదుత్పాదన తర్వాత వాడేసిన ఇంధనంతో ప్లూటోనియం తయారీ అవకాశం ఎప్పుడూ ఉంటుంది. దాన్ని నిరోధించేందుకే ‘గోల్డ్‌ స్టాండర్డ్‌’ పేరుతో అమెరికా కఠినమైన షరతు విధిస్తోంది. దాన్నుంచి సౌదీకి మినహాయింపు ఇవ్వటం పైనే అందరికీ ఆందోళన. ఆ షరతు ఉంటుందని తాజాగా అమెరికా ఇస్తున్న వివరణ నమ్మశక్యంగా లేదు. అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం(ఎన్‌పీటీ)పై ఇరాన్‌ సంతకం చేసినా, అణుబాంబు తయారీకి వ్యతిరేకంగా అక్కడ ఫత్వా అమల్లో ఉన్నా ఆ దేశం అణు బాంబుకు సిద్ధపడుతోందన్న సంశయాలు అమెరికాకూ, ఇజ్రాయెల్‌కూ ఉన్నాయి. తరచు ఇరాన్‌పై అమెరికా విరుచుకుపడటానికి కారణం అదే. ‘ఇరాన్‌ ఆ పని చేస్తే... మేం సైతం ఆ బాటలోనే వెళ్తాం’ అని సౌదీ ప్రిన్స్‌ మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ గత కొన్నేళ్లుగా పదే పదే చెబుతున్నారు. అలాంటి దేశానికి మినహాయింపు ఇవ్వటమంటే బాహాటంగా దాన్ని అణ్వస్త్ర దేశంగా మారడానికి ప్రోత్సహించటమే అవుతుంది. అమెరికా మిత్రులు ఏం చేసుకున్నా మినహాయింపునిస్తాం... శత్రుదేశాలను మాత్రం నిరుత్సాహపరుస్తాం’ అనే నైజం అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ‘మనిషి అణుబాంబును కనిపెట్టాడు. కానీ ప్రపంచంలో ఏ ఎలుకా ఎలుకలబోను తయారుచేసుకోదు’ అని ఐన్‌స్టీన్‌ చేసిన వ్యాఖ్య ఆంతర్యం స్పష్టమే. ఇది స్వీయ హననానికి దారితీసే తెలివిమాలిన చర్య. భవిష్యత్తులో అణుశక్తి దేశంగా మారాక సౌదీ, అమెరికా చెప్పుచేతల్లో ఉండదు. తాము చేస్తే తప్పేమిటని ఇరాన్‌ సైతం ఆ బాట పడుతుంది. చిన్న నిప్పురవ్వ కూడా ఆ ప్రాంతాన్ని ఇప్పుడే భగ్గున మండిస్తుంటే ఇక అణ్వాయుధాలుంటే చెప్పేదేముంది? ఇప్పటికే ఇజ్రాయెల్‌ స్వీయరక్షణకంటూ అమెరికా దానికి అణ్వాయుధాలు సరఫరా చేసింది. దాని రక్షణ పేరుచెప్పే తరచు ఇరాన్‌పై దాడులు చేస్తోంది. నిజానికి స్వతంత్ర పాలస్తీనా ఆవిర్భవిస్తే ఇజ్రాయెల్‌కు ఇలాంటి రక్షణల అవసరమే ఉండదు. దాన్ని సాకారం చేయకుండా ఈ ప్రాంతాన్ని అణ్వస్త్రాల మయం చేయటం క్షమించరాని నేరం.

వాషింగ్టన్ : పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతల వేళ అమెరికా కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. సౌదీ అరేబియాతో పౌర అణు సహకార ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఈ ఒప్పందంపై అమెరికా ఇంధన కార్యదర్శి క్రిస్ రైట్, సౌదీ మంత్రి ప్రిన్స్ అబ్దుల్ అజీజ్ బిన్ సల్మాన్‌లు సంతకాలు చేశారు. ఈ వివరాలను యుఎస్‌ఏ అధికారికంగా ప్రకటించింది.ఈ అంశంమై అమెరికా ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ తన ప్రకటనలో "ఈ రెండు ఒప్పందాలు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగే, బిలియన్ల డాలర్ల భాగస్వామ్యానికి చట్టపరమైన పునాదిని వేస్తాయి. అణు వ్యాప్తి నిరోధకత సహా పలు ముఖ్యమైన ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలను ఇవి ముందుకు తీసుకెళ్తాయి" అని ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.ఈ ఒప్పందంలో భాగమైన "ద్వైపాక్షిక భద్రతా ఒప్పందం" ప్రకారం, సౌదీ అరేబియా తన అణు ప్లాంట్లలో అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ అమెరికా అధికారుల తనిఖీలకు అంగీకరించాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల అణు ప్లాంట్లలో ఏం జరుగుతోంది, ఎంత ఇంధనం వాడుతున్నారు అనేది పారదర్శకంగా తెలుస్తుంది. రహస్యంగా అణ్వాయుధాలు తయారు చేసే అవకాశం ఉండదు.సాధారణంగా అమెరికా ఇచ్చే పౌర అణు ఒప్పందాలలో ఇతర దేశాలు తమ సొంత భూభాగంలో యురేనియాన్ని శుద్ధి చేయడానికి అనుమతించవు (దీనినే అణు నియమాలలో 'గోల్డ్ స్టాండర్డ్' అంటారు).కానీ ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, అమెరికా-సౌదీల సంయుక్త అధ్యయనం తర్వాత సౌదీ అరేబియా తన సొంత భూభాగంలోనే యురేనియం శుద్ధి ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు మార్గం సుగమమవుతుంది.'గోల్డ్ స్టాండర్డ్' నియమాల మినహాయింపుగతంలో అమెరికా యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE)తో ఒప్పందం చేసుకున్నప్పుడు యురేనియం శుద్ధి చేయకూడదని, వాడేసిన ఇంధనాన్ని రీ-ప్రాసెస్ చేయకూడదని కఠినమైన నిబంధన విధించింది. అయితే సౌదీ విషయంలో ఈ ముందస్తు నిషేధాలను సడలించడం ఒక ప్రధాన మార్పుగా అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ కీలక నిర్ణయం తీసుకున్నారు. సౌదీ అరేబియాతో న్యూక్లియర్‌ డీల్‌కు ఆమోదం తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం ద్వారా సౌదీ తన భూభాగంలోనే యురేనియం శుద్ధి (ఎన్‌రిచ్‌మెంట్‌) చేపట్టే అవకాశం లభించనుంది. అయితే గతంలో అమెరికా కుదుర్చుకున్న అణు ఒప్పందాలతో పోలిస్తే.. సౌదీ డీల్‌లో కీలక భద్రతా నిబంధనలు లేకపోవడంపై అంతర్జాతీయంగా కలకలం రేగింది.ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం ఆమోదించిన ఈ ఒప్పందం దాదాపు 30 ఏళ్ల పాటు కొనసాగనున్నట్లు సమాచారం. దీని విలువ పదుల బిలియన్ల డాలర్లుగా ఉండనుంది. ఈ ఒప్పందం అమలైతే సౌదీ అరేబియాలో పౌర అణు విద్యుత్‌ కార్యక్రమాల నిర్మాణంలో అమెరికా కంపెనీలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి. ఇతర దేశాల కంపెనీలకు అవకాశాలు తగ్గే అవకాశం ఉందని తెలుస్తోంది. అణు ఇంధన రంగంలో అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని పెంచే వ్యూహంలో భాగంగానే ఈ ఒప్పందాన్ని చూస్తున్నారు.సంప్రదాయ భద్రతా నిబంధనలు లేవా?అమెరికా గతంలో కుదుర్చుకున్న అణు ఒప్పందాల్లో.. అణు సాంకేతికత దుర్వినియోగం కాకుండా కఠినమైన నిబంధనలు ఉండేవి. కానీ సౌదీతో కుదుర్చుకున్న తాజా ఒప్పందంలో అలాంటి కొన్ని కీలక రక్షణ చర్యలు లేకపోవడం చర్చకు దారితీసింది. ముఖ్యంగా యురేనియం ఎన్‌రిచ్‌మెంట్‌ అనుమతి ఇవ్వడం భవిష్యత్‌ భద్రతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.వైట్‌హౌస్‌లో కీలక భేటీ తర్వాత నిర్ణయంఇటీవల అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్‌.. సౌదీ యువరాజు మహ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌తో వైట్‌హౌస్‌లో సమావేశమయ్యారు. ఈ భేటీ అనంతరం అణు ఒప్పందంపై ముందడుగు పడింది. ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన ప్యాకేజీని త్వరలోనే అమెరికా కాంగ్రెస్‌ పరిశీలనకు పంపనున్నట్లు సమాచారం.‘123 అగ్రిమెంట్‌’లో భాగంగా..అమెరికా విదేశీ దేశాలతో అణు సహకారం కోసం రూపొందించే ప్రత్యేక ఒప్పందాన్ని సాధారణంగా ‘123 Agreement’ అని పిలుస్తారు. తాజా ఒప్పందంలో భాగంగా అమెరికా ఇంధన శాఖ మంత్రి క్రిస్‌ రైట్‌, సౌదీ ఇంధన మంత్రి ప్రిన్స్‌ అబ్దుల్‌అజీజ్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ సంతకాలు చేసినట్లు సమాచారం.మిడిల్‌ ఈస్ట్‌లో కొత్త అణు సమీకరణాలు?చమురు సంపదతో ప్రపంచంలో కీలక శక్తిగా ఉన్న సౌదీ.. ఇప్పుడు అణు ఇంధన రంగంలో అడుగులు వేయడం అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. అమెరికా-సౌదీ అణు ఒప్పందం మిడిల్‌ ఈస్ట్‌ వ్యూహాత్మక సమీకరణాలను మార్చే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమం నేపథ్యంలో ఈ ఒప్పందం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

ఫిఫా ప్రపంచకప్‌-2026 టోర్నమెంట్లో సంచలనం నమోదైంది. తొలిసారి ఈ మెగా ఈవెంట్‌కు అర్హత సాధించిన కేప్‌ వెర్డె అనూహ్య రీతిలో నాకౌట్‌లోనూ అడుగుపెట్టింది. అయితే, ఒక్క మ్యాచ్‌లోనూ విజయం సాధించకుండానే కేప్‌ వెర్డే తదుపరి దశకు చేరుకోవడం మరో విశేషం. అదెలా అంటారా?!గెలవలేదు.. నిలువరించిందిగ్రూప్‌- ‘H’లో భాగంగా స్పెయిన్‌, ఉరుగ్వే, సౌదీ అరేబియా జట్లతో కలిసి కేప్‌ వెర్డె ఫిఫా ప్రపంచకప్‌ బరిలో దిగింది. ఈ క్రమంలో స్పెయిన్‌తో మ్యాచ్‌ (0-0)ను డ్రా చేసుకుని కేప్‌ వెర్డె తొలుత సంచలనం సృష్టించింది. ఆ తర్వాత ఉరుగ్వే (2-2)తో మ్యాచ్‌నూ డ్రా చేసుకుంది.తాజాగా లీగ్‌ దశలో ఆఖరిగా సౌదీ అరేబియాతో హూస్టన్‌ వేదికగా తలపడ్డ కేప్‌ వెర్డే.. ఈ మ్యాచ్‌ను 0-0తో డ్రా చేసుకుంది. ఈ క్రమంలో కేప్‌ వెర్డె ఖాతాలో మూడు పాయింట్లు చేరాయి. గ్రూప్‌- H టాపర్‌గా స్పెయిన్‌ ఏడు పాయింట్లతో ఇప్పటికే నాకౌట్‌కు చేరగా.. కేప్‌ వెర్డే రెండో స్థానంలో నిలిచి నాకౌట్‌లో అడుగుపెట్టింది. అతి చిన్న దేశంమూడింట ఒక్కో మ్యాచ్‌ గెలిచిన ఉరుగ్వే, సౌదీ అరేబియా టోర్నీ నుంచి నిష్క్రమించాయి. కాగా నాకౌట్‌ దశలో కేప్‌ వెర్డేకు అర్జెంటీనా రూపంలో అతిపెద్ద సవాలు ఎదురుకానుంది. ఇక పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని ఐలాండ్‌ అయిన కేప్‌ వెర్డే.. కాబో వెర్డె పేరుతో దేశంగా గుర్తింపు పొందింది. ఇక్కడి జనాభా కేవలం 5.30 లక్షలు మాత్రమే!.. అనూహ్య రీతిలో తొలిసారి ఫిఫా ప్రపంచకప్‌ టోర్నీకి అర్హత సాధించిన కాబో వెర్డె ఏకంగా నాకౌట్‌లోనూ అడుగుపెట్టి చరిత్ర సృష్టించింది. చదవండి: అభిషేక్‌ శర్మ హాఫ్‌ సెంచరీ రద్దు.. ఎందుకంటే?

ఫిఫా ప్ర‌పంచ‌క‌ప్ 2026లో భాగంగా రెండుసార్లు చాంపియ‌న్స్ అయిన ఉరుగ్వే తృటిలో ఓట‌మి నుంచి త‌ప్పించుకుంది. గ్రూప్‌-హెచ్‌లో భాగంగా సౌదీ అరేబియాతో జ‌రిగిన మ్యాచ్‌ను ఉరుగ్వే 1-1తో డ్రా చేసుకుంది. సౌదీ అరేబియా త‌ర‌ఫున ఆట 41వ నిమిషంలో అబ్దులేలాహ్ అల్ అమ్రి గోల్ చేయ‌గా, ఉరుగ్వే త‌ర‌ఫున ఆట 80వ నిమిషంలో మాక్సీ అరౌజో గోల్ కొట్ట‌డంతో ఉరుగ్వే బ‌తికిపోయింది. లేదంటే సౌదీ అరేబియాకు మరో అద్భుత విజయం ఖాతాలో పడేదే. 2022లో ఖతార్ వేదికగా జరిగిన ప్ర‌పంచ‌క‌ప్ లీగ్ మ్యాచ్‌లో డిఫెండింగ్ చాంపియ‌న్ అర్జెంటీనాను ఓడించి సంచ‌ల‌నం సృష్టించిన సంగ‌తి తెలిసిందే. ఇరుజట్లు మ్యాచ్ డ్రా చేసుకోవ‌డంతో చెరో పాయింట్ పంచుకున్నాయి. మ్యాచ్ ప్రారంభ‌మైన ఐద‌వ నిమిషంలోనే ఉరుగ్వే గోల్‌కొట్టే అవ‌కాశాన్ని మిస్ చేసుకుంది. బాక్స్ అంచు నుంచి మాక్సీ అరౌజో కొట్టిన షాట్‌ను గోల్ కీపర్ మొహమ్మద్ అలోవైస్ స‌మ‌ర్థంగా అడ్డుకున్నాడు. ఆ తర్వాత ఉరుగ్వేకు కార్నర్ లభించినా, గోల్ చేయడంలో విఫ‌ల‌మైంది. 18వ నిమిషంలో ఉరుగ్వే కొట్టిన మొదటి షాట్ గోల్‌పోస్టు త‌గులుకుంటూ వెళ్లిపోయింది తగిలింది. ఆ త‌ర్వాత 30వ నిమిషంలో మ‌రోసారి గోల్‌కొట్టే ప్ర‌య‌త్నం చేసిన‌ప్ప‌టికీ ఈసారి కూడా సౌదీ గోల్ కీప‌ర్ అడ్డుగోడ‌లా నిల‌బ‌డ్డాడు. ఆ తర్వాత నుంచి సౌదీ ఆటగాళ్లు ఉరుగ్వే గోల్‌పోస్ట్‌పై దాడులు చేయ‌డం ప్రారంభించారు.అలా మ్యాచ్ 41వ నిమిషంలో మిడ్ ఫీల్డ‌ర్ అబ్దుల్లా అల్-అమ్రీ గోల్ కొట్ట‌డంతో తొలి హాఫ్ ముగిసేస‌రికి సౌదీ ఆధిక్యంలోకి వెళ్లింది. రెండో హాఫ్‌లోనూ ఉరుగ్వే ప‌లుమార్లు గోల్‌పోస్ట్‌ల‌పై దాడులు చేసిన‌ప్ప‌టికీ స‌ఫ‌లం కాలేక‌పోయింది. ఇక మ్యాచ్‌లో ఓట‌మి ఖాయ‌మ‌నుకున్న ద‌శ‌లో 80వ నిమిషంలో మాక్సి అరౌజ్ గోల్ కొట్టి స్కోరును స‌మం చేశాడు.

సియోల్‌: దక్షిణ కొరియాకు చెందిన ఎల్‌జీ ఎల్రక్టానిక్స్‌ తన భవిష్యత్‌ వ్యాపార వృద్ధికి భారత్‌ను కీలక కేంద్రంగా చూస్తోంది. భారత్‌తోపాటు సౌదీ అరేబియా, బ్రెజిల్‌ మార్కెట్ల నుంచి ఆదాయాన్ని 2030 నాటికి రెట్టింపు చేసుకోవాలన్న లక్ష్యంతో పనిచేస్తున్నట్లు సంస్థ సీఈవో ల్యూ జే చియోల్‌ తెలిపారు. ముఖ్యంగా భారత్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా వృద్ధి చెందుతుండడం, అతిపెద్ద వినియోగ మార్కెట్‌ కూడా కావడంతో.. ఫ్రిజ్‌లు, వాషింగ్‌ మెషీన్లు, ఎయిర్‌ కండీషనర్ల (ఏసీలు) వినియోగం ఇంకా విస్తృతంగా పెరిగే అవకాశం ఉంటుందని కంపెనీ అంచనా వేస్తోంది. దీంతో ఎల్‌జీ బ్రాండ్‌కు ఉన్న ఆదరణ దృష్ట్యా తన మార్కెట్‌ను మరింత పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. ఇందులో భాగంగా కృత్రిమ మేధస్సు (ఏఐ) ఆధారిత గృహోపకరణాల విస్తరణపై ఎల్‌జీ దృష్టి సారించింది. వాషింగ్‌ మెషీన్లు, ఫ్రిజ్‌లు, ఎయిర్‌ కండీషనర్లు, కిచెన్‌ ఉత్పత్తుల్లో ఏఐతోపాటు కొత్త ఫీచర్లను అందుబాటులోకి తీసుకురానుంది. ఎగుమతులకూ ప్రాధాన్యం.. 2025లో భారత్, సౌదీ అరేబియా, బ్రెజిల్‌ దేశాల నుంచి ఎల్‌జీకి 6.2 ట్రిలియన్‌ కొరియన్‌ వోన్‌ల ఆదాయం లభించగా, 2023తో పోలిస్తే ఇది 20 శాతానికి పైగా వృద్ధిని నమోదు చేసింది. గతేడాది సంస్థ మొత్తం ఆదాయం 89.2 ట్రిలియన్‌ వోన్‌ల్లో 8 శాతానికి సమానం. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎల్‌జీ సంస్థ సాధించిన వృద్ధితో పోలి్చతే ఇది రెండింతలకుపైగా కావడం విశేషం. ఇంత భారీ వృద్ధి అవకాశాల నేపథ్యంలో భారత్‌ను ‘గ్లోబల్‌ సౌత్‌’ వ్యూహానికి కేంద్రబిందువుగా పరిగణిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్‌లో తన ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని రెట్టింపు చేయాలని నిర్ణయించినట్టు ఎల్‌జీ వెల్లడించింది. ప్రస్తుతం ఈ సంస్థకు ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని గ్రేటర్‌ నోయిడా, మహారాష్ట్రలోని పుణేలో ప్లాంట్లు ఉండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీ సిటీలో మూడో తయారీ కేంద్రాన్ని నిర్మిస్తోంది. ఇది 2026 చివరినాటికి కార్యకలాపాలు ప్రారంభించే అవకాశం ఉన్నట్టు పేర్కొంది. ఈ కొత్త ప్లాంట్‌ ద్వారా ఆసియా, ఆఫ్రికా దేశాలకు ఎగుమతులను పెంచుకోవాలని చూస్తున్నట్టు తెలిపింది. భవిష్యత్తులో అమెరికా వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు సైతం భారత్‌లో తయారైన ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేయాలన్న ప్రణాళికతో ఉన్నట్టు పేర్కొంది. యూకే, ఈయూతో భారత్‌ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు చేసుకోగా, వీటిని అనుకూలంగా చేసుకోవడాన్ని పరిశీలించనున్నట్టు తెలిపింది. ప్రీమియం ఉత్పత్తులపై దృష్టిప్రస్తుతం భారత్‌లో మధ్యస్థ, తక్కువ ధరల ఉత్పత్తుల తయారీపైనే ఎక్కువగా దృష్టి పెట్టిన ఎల్‌జీ, ఇకపై నాలుగు డోర్ల ఫ్రిజ్‌లు, ఫ్రెంచ్‌ డోర్‌ ఫ్రిజ్‌లు వంటి ప్రీమియం ఉత్పత్తుల తయారీని పెంచనున్నట్టు వెల్లడించింది. పరిశోధన, అభివృద్ధి (ఆర్‌అండ్‌డీ) సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేసుకోవడం, నైపుణ్యం కలిగిన సిబ్బందిని నియమించుకోవడం, స్థానిక సంస్థలను కొనుగోలు చేయడం లేదా విలీన అవకాశాలను సైతం పరిశీలించనున్నట్టు పేర్కొంది. హీటింగ్, వెంటిలేషన్, ఎయిర్‌ కండీషనింగ్‌ (హెచ్‌వీఏసీ) విభాగంలోకీ విస్తరించనున్నట్టు ప్రకటించింది. భారత వినియోగదారులు సాధారణ ఉత్పత్తుల కంటే ఇంటెలిజెంట్, కనెక్టెడ్‌ (ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానిత) గృహోపకరణాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారని తెలిపింది. ఈ నేపథ్యంలో కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత గృహోపకరణాలు, వాటిని అనుసంధానించే స్మార్ట్‌ వ్యవస్థలను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని చూస్తున్నట్టు వెల్లడించింది.

రెండు దశాబ్దాల ఆ తల్లి నిరీక్షణకు తెరపడింది. కోట్ల రూపాయల ‘బ్లడ్‌ మనీ’.. దీర్ఘకాల న్యాయపోరాటం, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సాగిన చర్చల అనంతరం అబ్దుల్‌ రహీమ్‌ చివరికి స్వదేశానికి చేరాడు. అదీ ఈద్‌ అల్‌ అదా రోజున!. ఇంకేం కోజికోడ్‌ విమానాశ్రయంలో ఆయన్ని చూసి కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు తీవ్ర భావోద్వేగానికి లోనయ్యారు. “ఇన్ని సంవత్సరాల ప్రార్థనలకు అల్లా సమాధానం ఇచ్చాడు” అంటూ తల్లి ఫాతిమా చేసిన వ్యాఖ్యలు అక్కడున్న వారిని కదిలించాయి.కేరళలోని కోజికోడ్‌ జిల్లా ఫెరోక్‌కు చెందిన అబ్దుల్‌ రహీమ్‌ 2006లో ఉపాధి కోసం సౌదీ అరేబియాకు వెళ్లారు. అక్కడ ఆయన డ్రైవర్‌గా పనిచేస్తున్న సమయంలో, ఆయన సంరక్షణలో ఉన్న ఓ ప్రత్యేక అవసరాలు కలిగిన చిన్నారి మరణించిన ఘటన ఆయన జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చేసింది. సౌదీ మీడియాలో వచ్చిన వివరాల ప్రకారం.. ఆ చిన్నారి సౌదీ వ్యాపారవేత్త అబ్దుల్లా అబ్దురహ్మాన్ అల్ షహ్రి కొడుకు. ఆ బాలుడు తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలతో, వైద్య సహాయక పరికరాలపై ఆధారపడి చికిత్స పొందుతున్నాడు. ఒక సందర్భంలో ఆ చిన్నారికి అమర్చిన వైద్య సహాయక పరికరాన్ని రహీమ్ అనుకోకుండా తాకాడు. దీంతో అస్వస్థతకు గురైన ఆ బాలుడు.. మృతి చెందాడు. ఈ ఘటనపై కేసు నమోదు అయింది.తాను కావాలని చేయలేదని రహీమ్‌ చెప్పినా కోర్టులు వినలేదు. ఈ ఘటనపై సౌదీ కోర్టు విచారణ జరిపి 2012లో ఆయనకు మరణశిక్ష విధించింది. ఈ తీర్పు తర్వాత కేసు ప్రపంచవ్యాప్తంగా దృష్టిని ఆకర్షించింది. కొడుకు మీద ఆశలు వదిలేసుకున్న టైంలో.. దగ్గరి బంధువు ద్వారా బ్లడ్‌ మనీ గురించి తెలుసుకుంది రహీమ్‌ తల్లి ఫాతిమా. కొందరు అధికారులు, మత పెద్దలు ద్వారా కొడుకు విడుదల కోసం ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టింది. అలా నెలల తరబడి చర్చల తర్వాత.. రహీమ్‌కు క్షమాభిక్ష ప్రసాదించేందుకు అబ్దుల్లా అబ్దురహ్మాన్ అల్ షహ్రి బ్లడ్‌మనీకి అంగీకరించింది. కేరళలో పెద్ద ఎత్తున మానవతా సహాయ ప్రచారం ప్రారంభమైంది. ప్రవాస భారతీయులు, వ్యాపారులు, విద్యార్థులు కలిసి నిధులు సేకరించారు. మొత్తం సుమారు రూ.47 కోట్లు సమీకరించగా, అందులో రూ.34 కోట్లు ‘బ్లడ్‌ మనీ’గా బాధిత కుటుంబానికి చెల్లించారు. అనంతరం బాధిత కుటుంబం క్షమాభిక్ష ఇవ్వడంతో 2014లో మరణశిక్ష రద్దయింది. అయితే.. ఇక్కడే మరో ట్విస్ట్‌ చోటు చేసుకుంది.సౌదీ చట్టాల ప్రకారం పబ్లిక్‌ రైట్స్‌ కింద ఆయనకు అప్పటికే 20 ఏళ్ల జైలు శిక్ష విధించబడింది. దీంతో.. ఆ శిక్ష పూర్తయ్యేదాకా ఆయన ఆగాల్సి వచ్చింది. ఇటీవల ఆ శిక్షపూర్తి కావడంతో రహీమ్‌ విడుదల అయ్యాడు. ఈద్‌ పండుగ రోజున ఆయన కోజికోడ్‌ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి చేరుకోగా, వందలాది మంది కుటుంబ సభ్యులు, మద్దతుదారులు అక్కడికి వచ్చి ఘన స్వాగతం పలికారు. రెండు దశాబ్దాల తర్వాత ఇంటికి చేరిన ఆ క్షణం అందరినీ భావోద్వేగానికి గురిచేసింది.ఇంటివద్ద కూడా భావోద్వేగ దృశ్యాలు కనిపించాయి. తల్లి ఫాతిమా కన్నీళ్లతో కుమారుడిని ఆలింగనం చేసుకుని, “ఇన్ని సంవత్సరాల ప్రార్థనలకు ఈ రోజు సమాధానం లభించింది” అని చెప్పిన మాటలు అందరినీ కదిలించాయి. భారత రాయబార కార్యాలయం, లీగల్‌ కమిటీ సహకారంతో అన్ని న్యాయపరమైన ప్రక్రియలు పూర్తిచేసి ఆయన స్వదేశానికి రప్పించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఈ ఘటన కేరళలోనే కాకుండా విదేశాల్లో ఉన్న మలయాళీ సమాజంలో కూడా పెద్ద చర్చకు దారితీసింది.నిమిషా ప్రియా పరిస్థితి?రహీమ్‌ ఘటన నేపథ్యంలో.. యెమెన్‌లో మరణశిక్ష ఎదుర్కొంటున్న కేరళ నర్సు నిమిషా ప్రియా కేసు కూడా కొనసాగుతోంది. 2017లో ఓ యెమెన్ పౌరుడి మరణ ఘటనలో ఆమెపై కేసు నమోదై కోర్టు మరణశిక్ష విధించింది. అయితే కుటుంబ సభ్యులు, మానవ హక్కుల సంఘాలు, భారత ప్రభుత్వ వర్గాలు కలిసి ఆమె శిక్షను నిలిపివేయడానికి ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తున్నాయి. ‘బ్లడ్‌ మనీ’ ద్వారా క్షమాభిక్ష సాధించే అవకాశాలపై చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, కేసు ఇంకా తుది దశకు చేరలేదు.

పశ్చిమాసియాలో ఇప్పుడు యుద్ధం అంటే కేవలం క్షిపణులు, ఫైటర్‌ జెట్లు కాదు.. “డ్రోన్ వార్‌” అనేది కొత్త భయంగా మారింది. ముఖ్యంగా ఇరాన్‌ ఉపయోగిస్తున్న “షాహెద్‌” కామికాజే డ్రోన్లు ప్రపంచ రక్షణ వ్యవస్థలకే సవాల్‌గా మారాయి. ఇప్పుడు అదే మోడల్‌ను సౌదీ అరేబియా కూడా అనుసరించే ప్రయత్నంలో ఉందన్న వార్తలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చకు దారి తీశాయి.ఇరాన్‌ తయారు చేసిన షాహెద్‌-136 డ్రోన్లు తక్కువ ఖర్చుతో తయారవుతాయి. కానీ వీటి దాడి ప్రభావం మాత్రం భారీగా ఉంటుంది. చాలా తక్కువ ఎత్తులో నెమ్మదిగా ప్రయాణించే ఈ డ్రోన్లు రాడార్‌లకు చిక్కకుండా టార్గెట్‌పై నేరుగా దూసుకెళ్తాయి. ఒకేసారి వందల సంఖ్యలో డ్రోన్లు ప్రయోగించడం వల్ల అత్యాధునిక ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్‌లు కూడా ఓవర్‌లోడ్ అవుతున్నాయి. ఇదే ఇప్పుడు ఇరాన్‌ ప్రధాన యుద్ధ వ్యూహంగా మారింది.ఇటీవల అమెరికా–ఇజ్రాయెల్‌–ఇరాన్‌ ఉద్రిక్తతల సమయంలో గల్ఫ్‌ దేశాలపై వరుసగా డ్రోన్‌, క్షిపణి దాడులు జరిగాయి. సౌదీ చమురు క్షేత్రాలు, రియాద్‌ సమీప ప్రాంతాలు, ప్రిన్స్‌ సుల్తాన్‌ ఎయిర్‌బేస్‌, అరాంకో ఆయిల్‌ ఫెసిలిటీలపై దాడుల ప్రయత్నాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అనేక డ్రోన్లు, క్షిపణులను సౌదీ ఎయిర్ డిఫెన్స్ కూల్చివేసినప్పటికీ ఈ దాడులు రియాద్‌ను తీవ్రంగా ఆందోళనకు గురిచేశాయి.ఈ నేపథ్యంలోనే సౌదీ అరేబియా కొత్త వ్యూహంపై దృష్టి పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది. రియాద్‌ సమీపంలో భారీ డ్రోన్ తయారీ యూనిట్‌ను ఏర్పాటు చేసి, ఇరాన్‌ షాహెద్‌ తరహా లాంగ్ రేంజ్‌ అటాక్ డ్రోన్ల తయారీకి సన్నాహాలు చేస్తున్నట్లు అంతర్జాతీయ రక్షణ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది. అమెరికా–సౌదీ డిఫెన్స్ కంపెనీలు కలిసి ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అయితే, ఇది కేవలం రక్షణ చర్య మాత్రమే కాదని నిపుణులు అంటున్నారు. ఇరాన్‌ “స్వార్మ్ డ్రోన్‌ స్ట్రాటజీ” ప్రపంచ యుద్ధ విధానాన్నే మార్చేసిందని వారు చెబుతున్నారు. తక్కువ ఖర్చుతో వేల డ్రోన్లు ప్రయోగించి శత్రువు రక్షణ వ్యవస్థను చేధించడం, ఆర్థిక నష్టం కలిగించడం, చమురు ఉత్పత్తిని దెబ్బతీయడం.. ఇదే కొత్త యుద్ధ ఫార్ములాగా మారుతోంది. ఇప్పుడు అదే పద్ధతిని సౌదీ కూడా అధ్యయనం చేస్తోందని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి.ఇక, ఇప్పటివరకు పూర్తిగా రక్షణాత్మక వైఖరిలో కనిపించిన సౌదీ.. ఇప్పుడు ప్రతీకార దాడుల దిశగా కూడా అడుగులు వేస్తోందని వార్తలు బయటకు వస్తున్నాయి. ఇరాన్‌ డ్రోన్‌, క్షిపణి లాంచ్‌ సైట్లపై సౌదీ సీక్రెట్‌గా వైమానిక దాడులు నిర్వహించిందని అమెరికా మీడియా కథనాలు వెల్లడించాయి. ఇది మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో పెద్ద వ్యూహాత్మక మార్పుగా భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం గల్ఫ్‌ ప్రాంతం మొత్తం “డ్రోన్‌ కోల్డ్‌వార్‌” దిశగా వెళ్తోందన్న ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. భారీ యుద్ధ విమానాల కంటే ఇప్పుడు చౌకైన డ్రోన్లే ఎక్కువ ప్రమాదకరంగా మారుతున్నాయని రక్షణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు కేవలం ఇరాన్‌ ప్రత్యేకతగా భావించిన డ్రోన్‌ వార్‌ఫేర్‌.. ఇప్పుడు సౌదీతో పాటు ఇతర దేశాలు కూడా అనుసరించే స్థాయికి చేరుకోవడం ప్రపంచ భద్రతా సమీకరణాల్లో పెద్ద మార్పుగా కనిపిస్తోంది.డ్రోన్ స్వార్మ్ అంటే ఏమిటి?ఒకేసారి డజన్ల నుంచి వందల సంఖ్యలో డ్రోన్లు ప్రయోగించడంరాడార్‌, ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్‌లను గందరగోళానికి గురిచేయడంఒకటి కాదు.. వరుస దాడులతో శత్రువును అలసటకు గురిచేయడంతక్కువ ఖర్చుతో భారీ నష్టం కలిగించే కొత్త యుద్ధ వ్యూహంసౌదీకి అసలు భయం ఏంటి?చమురు క్షేత్రాలపై దాడులు జరిగితే ప్రపంచ ఆయిల్ మార్కెట్ దెబ్బతింటుందిఅరాంకో వంటి కంపెనీలకు భారీ నష్టం వచ్చే ప్రమాదంగల్ఫ్ ప్రాంత భద్రతపై ప్రపంచ పెట్టుబడిదారుల్లో భయం పెరుగుతుందిసౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడే అవకాశంఅమెరికా ఎందుకు అలర్ట్‌?గల్ఫ్‌లో అమెరికా మిలిటరీ బేస్‌లు ఉన్నాయిఇరాన్‌ డ్రోన్ టెక్నాలజీ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోందిఅమెరికా ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్‌లకే సవాల్‌గా మారుతోందిగల్ఫ్‌లో యుద్ధం పెరిగితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం

కేరళలోని కోజికోడ్‌ సమీపంలో ఉన్న ఫెరోక్‌లోని ఆ ఇంట్లో బక్రీద్‌ నాడు అసలైన వేడుక జరిగింది. సౌదీ జైలులో రెండు దశాబ్దాలు గడిపి, మరణశిక్షను ఎదుర్కొన్న వ్యక్తి కేరళకు తిరిగి వచ్చాడు. టీనేజర్‌ మృతికి కారణమయ్యారనే అభియోగంతో మరణశిక్ష పడిన వ్యక్తి.. ఉరిశిక్ష నుంచి తృటిలో తప్పించుకుని ఇంటికి తిరిగొచ్చాడు. డ్రైవర్‌గా వెళ్లి కేర్‌ టేకర్‌గా..సౌదీ అరేబియాకు వెళ్లడానికి ముందు రహీం కేరళలో ఆటోరిక్షా, స్కూల్‌ బస్సు నడిపాడు. ఆరుగురు తోబుట్టువులలో అందరికంటే చిన్న వాడైన అతను, డ్రైవర్‌గా ఉద్యోగం సంపాదించి తర్వాత 2006 నవంబర్‌ 28న రియాద్‌కు వెళ్లాడు. కానీ, పక్షవాతంతో బాధపడుతూ శ్వాస పరికరంపై ఆధారపడి జీవిస్తున్న 17 ఏళ్ల వ్యక్తికి కేర్‌టేకర్‌గా పని ఇచ్చారు. 2006 డిసెంబర్‌ 24న, ఆ బాలుడిని వెనుక కూర్చో బెట్టుకుని రహీమ్‌ వాహనం నడుపుతుండగా శ్వాస సహాయక పరికరం ఊడిపోవడంతో ఆ బాలుడు మరణించాడు. అప్పుడు 26 ఏళ్ల వయసున్న రహీం, సౌదీ అరేబియాకు వచ్చిన కేవలం 28 రోజులకే అరెస్టయ్యాడు. 2011లో సౌదీ కోర్టు అతనికి మరణశిక్ష విధించింది. ఉన్నత న్యాయస్థానాలు కూడా ఈ శిక్షను సమర్థించాయి.పరిహారంతో పరిష్కారం...అతనికి మరణశిక్ష ఎప్పుడైనా పడొచ్చని అతని కుటుంబం అనుక్షణం భయంతో జీవించింది. అయితే రూ. 34 కోట్ల పరిహారం ఇస్తే రహీంను క్షమించడానికి ఆ కుటుంబం అంగీకరించింది. దీంతో అతని మరణ శిక్షను రద్దు చేశారు. పొట్టకూటి కోసం అంతదూరం వెళ్లిన రహీం అంతమొత్తాన్ని ఎలా ఇవ్వగలడు? ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న మలయాళీ సమాజం అతనికి సాయం చేసింది. భారీ క్రౌడ్‌ఫండింగ్‌తో విరాళాలు వెల్లువెత్తాయి. నాలుగు రోజుల్లోనే విరాళాలు సేకరించి పరిహారం పూర్తిగా చెల్లించారు. అయితే, రహీం 20 ఏళ్ల జైలు శిక్షను పూర్తి చేయాలని సౌదీ అధికారులు ఆదేశించారు. అరబిక్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారం ఈ ఏడాది మే 20న ఆ శిక్ష ముగిసింది.తండ్రిని కోల్పోయి.. కోజికోడ్‌లో రహీం కుటుంబానికి ఈ సమయం పరీక్షలా నిలిచింది. అతను జైలు పాలైన ఆరు నెలలకే తండ్రి ముహమ్మద్‌కుట్టి మరణించారు. క్షమాభిక్ష మంజూరైన తర్వాత 2024 నవంబర్‌లో తల్లి ఫాతిమా అతన్ని ఒక్కసారి మాత్రమే కలవగలిగింది. వీడియో కాల్స్‌ వారికి ఊరటనిచ్చాయి. ఈ సుదీర్ఘ నిరీక్షణకు గురువారం తెరపడింది. తనకు పునర్జన్మను ప్రసాదించిన వారందరికీ రహీం కృతజ్ఞతలు తెలిపాడు. ఇంటికి చేరుకున్న రహీం ఆనందంతో కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు. తన ప్రాణాలు నిలబెట్టి, తన విడుదలను సుసాధ్యం చేసిన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కేరళీయులందరికీ రహీం ధన్యవాదాలు తెలిపాడు. బక్రీద్‌ పండుగ సమయంలోనే రహీం తిరిగి రావడం తమ ఆనందాన్ని రెట్టింపు చేసిందని అతని స్నేహితులు, స్థానికులు తెలిపారు.– సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్‌ఇది కూడా చదవండి: పడవ బోల్తా పడి ఇద్దరు మృతి.. ఐదుగురు గల్లంతు

జెడ్డా: సౌదీ అరేబియాలో నకిలీ “సౌదీకరణ” (fake saudization)కు పాల్పడుతున్న సంస్థలపై కేంద్ర మానవ వనరులు, సామాజిక అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ కఠిన చర్యలు చేపట్టింది. ఈ ఏడాది తొలి మూడు నెలల్లో నిర్వహించిన విస్తృత తనిఖీల్లో 7,200కు పైగా వర్క్ వీసా ఉల్లంఘనలు వెలుగులోకి రావడంతో, సంబంధిత ప్రైవేట్ సంస్థలకు జారీ చేసిన 7,200కు పైగా వర్క్ వీసాలను అధికారులు రద్దు చేశారు. అదనంగా, నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన సంస్థలపై మంత్రిత్వ శాఖ సేవలపై తాత్కాలిక నిషేధం కూడా విధించారు.స్మార్ట్ నిఘా వ్యవస్థల సహాయంతో మొత్తం 91 వేల అనుమానిత కేసులను పరిశీలించగా, అందులో 13,509 నకిలీ సౌదీకరణ కేసులను గుర్తించినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. కొన్ని సంస్థలు సౌదీ పౌరులను కేవలం పేరుకే ఉద్యోగాల్లో చూపించి “నితాఖత్” పథకం ప్రయోజనాలు పొందుతున్నట్లు తేలింది. ఈ నేపథ్యంలో మోసపూరితంగా నమోదు చేసిన ఉద్యోగులను నితాఖత్ జాబితా నుంచి తొలగించి, వారికి నిజమైన ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించేందుకు మానవ వనరుల అభివృద్ధి నిధికి బదిలీ చేశారు.మొదటి త్రైమాసికంలో మంత్రిత్వ శాఖ తనిఖీ బృందాలు సుమారు 2.5 లక్షల సంస్థలను ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించాయి. ఈ తనిఖీల్లో మొత్తం 1.68 లక్షల కార్మిక నిబంధనల ఉల్లంఘనలు గుర్తించాయి. సంస్థలు తమ హోదాను సరిచేసుకోవాలని ఆదేశిస్తూ 2.30 లక్షల సంస్థలకు హెచ్చరిక నోటీసులు జారీ చేశారు.ఇక రిక్రూట్మెంట్ కార్యాలయాలపై నిర్వహించిన తనిఖీల్లో 3,522 ఉల్లంఘనలు బయటపడినట్లు అధికారులు తెలిపారు. గృహ కార్మికుల సేవలను చట్టవిరుద్ధంగా ప్రచారం చేసినందుకు 238 సోషల్ మీడియా ఖాతాలపై కూడా చర్యలు తీసుకున్నారు.అదేవిధంగా, అనుమానిత మానవ అక్రమ రవాణాకు సంబంధించిన 54 వేల కేసులను మంత్రిత్వ శాఖ దర్యాప్తు చేసినట్లు వెల్లడించింది. ప్రజల నుంచి వచ్చిన 15,563 ఫిర్యాదుల్లో ఎక్కువ భాగాన్ని నిర్ణీత గడువులో పరిష్కరించినట్లు అధికారులు తెలిపారు.

దుబాయ్‌: పవిత్ర హజ్‌ యాత్రకు సిద్ధమవుతున్న స్వదేశీ యాత్రికులకు సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వం కీలక సూచనలు చేసింది. హజ్‌, ఉమ్రా మంత్రిత్వ శాఖ మే 15 (శుక్రవారం) నుంచి దేశీయ హజ్‌ బుకింగ్‌ చెల్లింపుల రెండో దశను ప్రారంభించనుంది. అయితే, ఈ దఫా సీట్ల లభ్యతను పెంచేందుకు చెల్లింపుల గడువు విషయంలో నిబంధనలను కఠినతరం చేసింది.గడువు 72 గంటల నుంచి 6 గంటలకు..ప్రస్తుతం ప్రాథమిక రిజర్వేషన్ పొందిన వారికి ఇన్వాయిస్ చెల్లించడానికి 72 గంటల సమయం ఇస్తుండగా, మే 15 నుంచి ఈ విధానంలో మార్పులు రానున్నాయి. మే 15 నుంచి రిజర్వేషన్ పొందిన వారు కేవలం 6 గంటలలోపే చెల్లింపులు పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. ఎవరైనా బుక్ చేసుకుని చెల్లింపులు చేయకపోతే, ఆ సీటు బ్లాక్ అవ్వకుండా వెంటనే వెయిటింగ్ లిస్ట్‌లో ఉన్న ఇతర దరఖాస్తుదారులకు అవకాశం కల్పించేందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. నిర్ణీత గడువు (6 గంటలు) ముగిసిన వెంటనే చెల్లించని రిజర్వేషన్లు సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా స్వయంచాలకంగా రద్దవుతాయి.సదాద్‌ ద్వారానే చెల్లింపులుఇప్పటికే 'నుసుక్' (Nusuk) ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేసుకున్న సౌదీ పౌరులు, నివాసితులు 'సదాద్' (SADAD) డిజిటల్ సిస్టమ్ ద్వారానే ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. యాత్రికుల సౌకర్యార్థం మినాలో 24,000 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో అత్యాధునిక హంగులతో కొత్త గుర్తింపు కలిగిన గుడారాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. హజ్‌ 2026 సీజన్ కోసం చేపడుతున్న ఈ ఆధునికీకరణ పనుల వల్ల యాత్రికులకు మెరుగైన వసతులు లభించనున్నాయి.

ఒకప్పటితో పోలిస్తే సినిమాలకు క్రమక్రమంగా ఆదరణ తగ్గుతూ వస్తోంది. స్టార్ వాల్యూ ఉన్నాసరే కంటెంట్ అద్భుతంగా ఉందా లేదా అనేది ప్రేక్షకులు చూస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇదే ట్రెండ్ నడుస్తోంది. అలాంటిది సౌదీ అరేబియాలో ప్రతిష్ఠాత్మకంగా తీసిన పీరియాడిక్ యాక్షన్ మూవీ ప్రపంచంలోనే అరివీర భయంకరమైన డిజాస్టర్‌గా నిలిచింది. ఇప్పుడీ విషయం సినీ వర్గాల్లో సోషల్ మీడియాలో చర్చనీయాంశమైంది.(ఇదీ చదవండి: విజయ్-త్రిష పెళ్లి చేసుకుంటే చూడాలని ఉంది: నటి)'డిసర్ట్ వారియర్' పేరుతో రూ.1400 కోట్లు ఖర్చు పెట్టి తీసిన ఈ సినిమాకు రూపర్ట్ వ్యాట్ దర్శకత్వం వహించగా.. హాలీవుడ్ నటులైన ఆంటోనీ మాకీ, బెన్ కింగ్‌స్లే ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. సౌదీ ప్రభుత్వం మద్దతుతో నిర్మించడం అంతర్జాతీయ ‍స్థాయిలో సౌదీ సినిమా ఇండస్ట్రీని నిలబెట్టే ప్రాజెక్ట్ అని ప్రచారం చేశారు. తీరా చూస్తే రిలీజ్ తర్వాత పూర్తిగా తేలిపోయింది.ప్రేక్షకుల్ని ఏ మాత్రం ఆకట్టుకోని ఈ సినిమాలో బలహీనమైన స్టోరీ, గందరగోళమైన స్క్రీన్ ప్లే, ఎమోషన్స్ సరిగా లేకపోవడం లాంటివి మైనస్ అయ్యాయని విమర్శకులు చెప్పుకొచ్చారు. ఉత్తర అమెరికాలో 1000కి పైగా థియేటర్లలో రిలీజైతే ఒక్కో థియేటర్ నుంచి 500 డాలర్ల కంటే తక్కువ కలెక్షన్ రావడం సినిమా పరిస్థితి ఏంటో చెప్పకనే చెప్పింది. అలా గత నెల 24న థియేటర్లలో రిలీజైతే రూ.6 కోట్ల లోపు వసూళ్లు వచ్చినట్లు సమాచారం.ఈ సినిమా ఫలితం బట్టి అర్థమైంది ఏంటంటే.. భారీ బడ్జెట్, స్టార్ నటీనటులు ఉన్నాంత మాత్రాన మూవీ హిట్ అవ్వదని, వందల కోట్ల రావు అని తేలింది. చరిత్రలో ఎప్పటికీ చెరిగిపోని వరస్ట్ రికార్డ్ ఈ సినిమా సొంతం చేసుకుంది!(ఇదీ చదవండి: ఓటీటీలో మలయాళ డార్క్ కామెడీ క్రైమ్ థ్రిల్లర్.. తెలుగు రివ్యూ)

ఇరాన్–అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ పెరిగే అవకాశం కనిపిస్తోంది. తాజాగా పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ వేదికగా మరోసారి ఇరు దేశాలకు దాడులు మొదలయ్యాయి. కాల్పుల విరమణ ఒప్పంద ఉల్లంఘన పేరిట పరస్పర ఆరోపణలు చేసుకుంటున్నాయి. అయితే ఇరాన్‌ చర్చలకు దిగొచ్చిందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ప్రకటన చేసిన కొన్ని గంటలకే ఈ పరిణామాలు చోటు చేసుకోవడం గమనార్హం. హర్ముజ్‌లో యూఎస్‌ యుద్ధనౌకలపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో ఇరాన్‌ విరుచుకుపడింది. జలసంధిలో గస్తీ కాస్తున్న ట్రక్ట్సన్‌, మాసన్‌ లక్ష్యంగా దాడులు చేసింది. అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థ ఆ దాడుల్ని సమర్థవంతంగా తిప్పి కొట్టింది. ఈ విషయాన్ని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ధృవీకరించారు. అయితే కాల్పుల విరమణ కొనసాగుతోందని.. జరిగింది చిన్నస్థాయి దాడులని ఆయన అన్నారు. అయితే ఆ వెంటనే. ఇరాన్‌లోని క్షిపణి లాంచ్‌ సైట్లు, కమాండ్‌ సెంటర్లపై అమెరికా దాడికి దిగింది. మరోవైపు.. హర్ముజ్‌ జలసంధిలో వెళ్తున్న ఇరాన్‌ ట్యాంకర్‌పై అమెరికా సైన్యం కాల్పులు జరిపింది. క్విష్మ్‌, బందర్‌ అబ్బాస్‌ నగరాల్లోనూ దాడులు కొనసాగుతున్నట్లు సమాచారం. ఇరాన్‌ రాజధాని టెహ్రాన్‌పై క్షిపణులు విరుచుకుపడడంతో భారీ శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయని పలు మీడియా సంస్థలు కథనాలు ఇస్తున్నాయి!. ఈ దాడుల వెనుక యూఏఈ పాత్ర ఉందని ఇరాన్‌ అనుమానిస్తోంది. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్నిఅమెరికా తుంగలో తొక్కిందని విమర్శిస్తూనే.. ప్రతిఘటన తీవ్ర స్థాయిలో ఉంటుందని హెచ్చరించింది. దీంతో శాంతి చర్చలకు విఘాతం కలిగే అకాశం కనిపిస్తోంది.ఇరాన్‌కు సాలిడ్‌ వార్నింగ్‌!ఇరాన్‌కు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ మరోసారి వార్నింగ్‌ ఇచ్చారు. ‘‘ఇరాన్‌ వెంటనే శాంతి ఒప్పందానికి రావాలి. లేదంటే భారీ మూల్యం చెల్లించక తప్పదు. ఇరాన్‌ సాధారణ దేశం కాదు.. అది ఉన్మాదుల చేతుల్లో ఉంది. గాలిలోనే వాళ్ల డ్రోన్లు దగ్గం అయ్యాయి. సీతాకోకచిలుకల్లా సముద్రంలో రాలిపోయాయి. శాంతి ఒప్పందంపై త్వరగా సంతకం చేయాలి. లేదంటే భవిష్యత్తు మరింత భయంకరంగా ఉంటుంది’’ అని అన్నారు.ట్రంప్‌ తీరు బాగోలేదు!ఇరాన్‌-అమెరికా మధ్య శాంతి చర్చలకు పాక్‌తో కలిసి సౌదీ అరేబియా ప్రయత్నిస్తున్న సంగతి తెలిసిందే. అయితే హర్ముజ్‌ జలసంధిలో నౌకల కోసం చేపట్టిన ఎస్కార్ట్‌ ఆపరేషన్‌ను ట్రంప్‌ 24 గంటలు గడవక ముందే ఆపేశారు. ఆయన ఇలా అనూహ్య నిర్ణయాలు తీసుకుంటుండడంపై సౌదీ అరేబియా తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేస్తోంది. ఈ క్రమంలోనే అమెరికాకు గగనతల అనుమతులు నిరాకరిస్తూ నిర్ణయం తీసుకుంది.

భారీ బడ్జెట్ సినిమాలు తీయాలంటేమన తెలుగులో రాజమౌళికి మాత్రమే సాధ్యం. వెయ్యి కోట్లకు పైగా బడ్జెట్‌ ప్రస్తుతం వారణాసి మూవీని తెరకెక్కిస్తున్నారు. అత్యంత భారీ బడ్జెట్‌ చిత్రాలపై అంతకుమించిన వసూళ్లు వస్తాయనే ఆశ మేకర్స్‌కు ఉంటుంది. దర్శకుడు, నటీనటులు, కథపై వసూళ్లు అనేది ఆధారపడి ఉంటుంది. కేవలం బడ్జెట్ పెట్టి సినిమా తీస్తే సరిపోదు. మేకింగ్‌ కూడా ఆ రేంజ్‌లో ఉంటేనే వర్కవుట్ అవుతుంది. కానీ ఈ విషయంలో మన రాజమౌళికి వచ్చిన ఇబ్బందేం లేదు. ఆయన తీసిన భారీ బడ్జెట్ సినిమాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద సక్సెస్ అయ్యాయి.అయితే పులికి చూసి నక్క వాత పెట్టుకున్నట్లు అనే సామెత మన వినే ఉంటాం. అలా ఇతర దేశాల్లాగే సినీరంగంలో తాము కూడా ప్రపంచస్థాయికి ఎదగాలని సౌదీ అరేబియా ఆశలు పెట్టుకుంది. అనుకోవడమే కాదు.. భారీ బడ్జెట్‌తో డెజర్ట్ వారియర్ ‍అనే మూవీని నిర్మించింది. ప్రపంచంలోనే ఫేమస్ అయిన స్టార్స్‌ను పెట్టి ఈ సినిమా కోసం ఏకంగా రూ.1400 కోట్ల ఖర్చు చేసింది. కట్ చేస్తే.. సీన్ అంతా రివర్స్ అయింది. అనుకున్నది ఒక్కటీ.. అయిందొక్కటి అన్న తీరుగా మారిపోయింది. ఈ ఏడాది ఏప్రిల్‌లో ప్రేక్షకుల ముందుకొచ్చిన ఈ సినిమా కేవలం రూ.6 కోట్లు మాత్రమే సాధించింది. ఈ వసూళ్లతో ప్రపంచంలోనే బిగ్గెస్ట్ డిజాస్టర్‌గా రికార్డ్ సృష్టించింది. మొత్తం బడ్జెట్‌లో కేవలం 0.4 శాతం వాటా మాత్రమే వసూలు చేయగలిగింది. అంటే ఏకంగా 99.6 శాతం నష్టాలు తెచ్చిపెట్టింది. అయితే కొవిడ్ కారణంగా ఆలస్యం కావడం, భారీ సెట్లు, అంతర్జాతీయ సాంకేతిక నిపుణులతో మూవీని తెరకెక్కించడంతో బడ్జెట్ పెరిగినట్లు తెలుస్తోంది.ఏదేమైనా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సినీ ఇండస్ట్రీలో సౌదీ అరేబియా పేరును తీసుకు రావాలని అనుకోవడం మంచిదే. అయితే భారీ బడ్జెట్‌ మాత్రమే కాకుండా కథపై కూడా దృష్టి పెట్టి ఉంటే మరింత బాగుండేదని సినీ ప్రియులు అంటున్నారు. ఈ డిజాస్టర్‌ మూవీతో తమ దేశంలోనూ సినీ పరిశ్రమ అభివృద్ధి కావాలని సౌదీ అరేబియా చేసిన ప్రయత్నం బెడిసికొట్టింది. ఇక నుంచైనా సౌదీ అరేబియా మన దర్శకధీరుడు రాజమౌళి సలహాలు తీసుకుంటే మంచిదని పలువురు అభిప్రాయం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కాగా.. సౌదీ అరేబియా ఏంబీసీ గ్రూప్ ద్వారా 'డెజర్ట్ వారియర్' లాంటి చారిత్రక వార్ మూవీని నిర్మించింది. దాదాపు 7వ శతాబ్దపు అరేబియా నేపథ్యంలో సాగే కథగా ఈ సినిమాను తెరకెక్కించారు. అప్పటి చక్రవర్తి కిస్రాకు వ్యతిరేకంగా యువరాణి హింద్ సాగించిన పోరాటం నేపథ్యంలో ఈ సినిమాకు రూపొందించారు. ఈ మూవీకి రూపెర్ట్ వ్యాట్ (రైజ్ ఆఫ్ ది ప్లానెట్ ఆఫ్ ది ఏప్స్ ఫేమ్) దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రంలో మార్వెల్ నటుడు ఆంథోనీ మాకీ, ఆస్కార్ విజేత బెన్ కింగ్స్లీ, ఐషా హార్ట్, షార్ల్టో కోప్లీ లాంటి సూపర్ స్టార్స్ నటించారు.

ఇరాన్‌, అమెరికా మధ్య చర్చలు జరుగుతున్న వేళ పశ్చిమాసియాలో మరో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. గల్ఫ్‌ దేశమైన యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌(UAE) సంచలన నిర్ణయాన్ని ప్రకటించింది. చమురు ఉత్పత్తి చేసే దేశాల కూటమి అయిన ఆర్గనైజేషన్‌ ఆఫ్‌ ది పెట్రోలియం ఎక్స్‌పోర్టింగ్‌ కంట్రీస్‌-ఒపెక్‌ (OPEC), ఒపెక్‌+ (OPEC+) నుంచి బయటకు వచ్చేస్తున్నట్టు తాజాగా ఓ ప్రకటనలో తెలిపింది. అయితే, దీనికి సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తానే ప్రధాన కారణమని తెలుస్తోంది. ఇదే సమయంలో పాకిస్తాన్‌కు యూఏఈ ఊహించని షాకిచ్చింది.కాగా, మే 1 నుంచి ఈ నిర్ణయం అమల్లోకి రానుంది. ఒపెక్ నుంచి బయటకు వచ్చిన తర్వాత కూడా బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరిస్తామని యూఏఈ తెలిపింది. మార్కెట్ డిమాండ్, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా చమురు ఉత్పత్తిని క్రమంగా పెంచుతామని యూఏఈ ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. దేశీయ ఇంధన ఉత్పత్తిపై పెట్టుబడులను మరింత వేగవంతం చేస్తామని వెల్లడించింది. ఈ నిర్ణయం చమురు ఎగుమతి దేశాల కూటమికి, దానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న సౌదీ అరేబియాకు ఇది అతిపెద్ద దెబ్బ అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఒపెక్‌కు ఝలక్‌..1967లో యూఏఈ ఒపెక్‌ కూటమిలో చేరింది. ఒపెక్‌లో సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్‌ తర్వాత మూడో అతిపెద్ద చమురు ఎగుమతిదారుగా ఉంది. ఒపెక్‌ నిర్ణయాల్లో కీలకంగా వ్యవహరిస్తూ వస్తోంది. సుదీర్ఘ కాలంపాటు సభ్యదేశంగా కొనసాగిన యూఏఈ.. అనూహ్యంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం ప్రపంచ దేశాలను షాక్‌కు గురి చేసింది. దీనివల్ల భవిష్యత్‌లో ఒపెక్‌ బలహీనం అవుతుందని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. ఇప్పటికే హార్మూజ్‌ మూసివేతతో చమురు ఎగుమతిలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న ఒపెక్‌ దేశాలకు.. యూఏఈ రూపంలో మరో షాక్‌ తగిలింది. దేశ ప్రయోజనాల రీత్యా ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటున్నట్లు తెలిపినప్పటికీ సౌదీ, పాకిస్తానే ఇందుకు ప్రధాన కారణమని తెలుస్తోంది. ఇటీవల జరిగిన ఇరాన్‌ దాడులు కూడా ఇందులో మరో కారణంగా విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.ఇరాన్‌ ఎఫెక్ట్‌.. ఇరాన్ దాడుల విషయంలో సౌదీ అరేబియా వంటి తన ప్రాంతీయ మిత్రదేశాలు సరైన రీతిలో స్పందించకపోవడం పట్ల యూఏఈ అసంతృప్తితో ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ఒపెక్‌ నుంచి యూఏఈ బయటకు వచ్చిందనే వాదన కూడా ఉంది. అలాగే, గల్ఫ్ ప్రాంతంలో యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్ మధ్య సంబంధాలు గత కొన్నేళ్లుగా మారుతూ వచ్చాయి. ఇటీవల ఇరాన్‌ యుద్ధం దాడుల సందర్భంగా యూఏఈపై ఇరాన్ ఇటీవల 537 బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, 26 క్రూయిజ్ మిసైళ్లు, 2,256 డ్రోన్లతో దాడులు చేసింది. ఈ దాడులు యూఏఈ మౌలిక వసతులను తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. ఈ క్రమంలో అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్‌తో కలిసి ఇరాన్‌పై చర్యలు చేపట్టింది కానీ ప్రతిగా ఎక్కువ నష్టాన్ని చవిచూసింది. ఇదే సమయంలో పాకిస్తాన్‌ మధ్యవర్తి వ్యవహారంపై యూఏఈ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది.పాకిస్తాన్ పాత్ర..అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య మధ్యవర్తిగా పాకిస్తాన్ వ్యవహరించింది.యూఏఈ మాత్రం పాకిస్తాన్ ఇరాన్‌పై కఠిన వైఖరి తీసుకోవాలని కోరింది.పాకిస్తాన్ తటస్థంగా ఉండటంతో యూఏఈ అసంతృప్తి చెందింది.ప్రతిగా యూఏఈ $3.5 బిలియన్ రుణం తక్షణమే తిరిగి చెల్లించమని డిమాండ్ చేసింది.దీంతో, 2026 ఏప్రిల్‌లో పాకిస్తాన్ యూఏఈకి $3.45 బిలియన్ రుణం తిరిగి చెల్లించింది.ఇందులో $1 బిలియన్ అబుదాబి ఫండ్ ఫర్ డెవలప్‌మెంట్‌కి చెల్లించబడింది.ఇది పాకిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెద్ద దెబ్బగా మిగిలింది.యూఏఈలో 1.6 మిలియన్‌కి పైగా పాకిస్తానీలు నివసిస్తున్నారు.వీరి రిమిటెన్సులు పాకిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకం.తాజాగా యూఏఈ, పాక్‌ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఇది పాకిస్తానీలకు ఎదురుదెబ్బ కానుంది.సౌదీ-పాకిస్తాన్ బంధం..యూఏఈ డిమాండ్‌ తర్వాత సౌదీ అరేబియా వెంటనే పాకిస్తాన్‌కు $3 బిలియన్ రుణం ఇచ్చింది.అదనంగా $5 బిలియన్ క్రెడిట్ లైన్ వాగ్దానం చేసింది.అంతకుముందు 2025లో సౌదీ–పాకిస్తాన్ రక్షణ ఒప్పందం కుదిరింది.ఈ ఒప్పందం ప్రకారం పాకిస్తాన్ తన అణు ఆయుధాలు, క్షిపణులు సౌదీ రక్షణ కోసం ఉపయోగించగలదు.దీంతో, పాకిస్తాన్‌ తనను పక్కన పెట్టినట్లు యూఏఈ భావించింది.యూఏఈ నిర్ణయం ప్రభావం..ఆర్థికంగా: యూఏఈ ఇకపై రోజుకు 3 మిలియన్ బ్యారెల్స్ ఉత్పత్తిని కోటా పరిమితులు లేకుండా పెంచుకోగలదు.రాజకీయంగా: ఇది సౌదీ ఆధిపత్యానికి బహిరంగ సవాలు.ప్రపంచవ్యాప్తంగా: అమెరికా, చైనా, రష్యా తమ వ్యూహాలను మళ్లీ ఆలోచించాల్సి వస్తుంది. పశ్చిమాసియాలో యూఏఈ తన స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని అనుసరించడానికి ఎక్కువగా ప్రయత్నిస్తోంది. 2015లో ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న యెమెన్ హౌతీ తిరుగుబాటుదారులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా కలిసి ఒక కూటమిగా ఏర్పడ్డాయి. అయితే, యూఏఈ మద్దతు ఉన్న యెమెన్ వేర్పాటువాదులకు ఆయుధాల రవాణా జరుగుతోందని ఆరోపిస్తూ సౌదీ అరేబియా బాంబు దాడి చేయడంతో కూటమిలో విభేదాలు తలెత్తాయి. కాలక్రమేణా రియాద్ కొన్ని వైఖరులకు విరుద్ధంగా ఉంది. గత కొన్నేళ్లుగా అమెరికా తన చమురు ఉత్పత్తిని పెంచుకోవడంతో వియన్నా కేంద్రంగా పనిచేసే 'ఒపెక్' మార్కెట్ పవర్ క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టింది.ఇదిలా ఉండగా.. యూఏఈకి భారత్‌తో బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. అయితే, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్ మరియు టర్కీ ఒక కూటమిగా ఏర్పడుతున్నాయి. వారి మధ్య త్రైపాక్షిక సైనిక ఒప్పందంపై చర్చ జరుగుతోంది.భారత్‌కి అవకాశాలు:తక్కువ ధరలు: యూఏఈ ఉత్పత్తి కోటాల నుండి విముక్తి పొందడంతో రోజుకు 4.8 మిలియన్ బ్యారెల్స్ వరకు ఉత్పత్తి పెంచే అవకాశం ఉంది. ఇది గ్లోబల్ మార్కెట్లో సరఫరా పెంచి ధరలను తగ్గిస్తుంది.దిగుమతి బిల్లు తగ్గింపు: భారత్‌కి క్రూడ్ ఆయిల్ దిగుమతి ఖర్చు తగ్గి, ద్రవ్యోల్బణం నియంత్రణలో ఉండే అవకాశం ఉంది.ఇంధన ధరలు: పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు స్థిరంగా ఉండే అవకాశం ఉంది, ఇది వినియోగదారులకు నేరుగా లాభం జరుగుతుంది.2022లో భారత్ యూఏఈ నుండి $11 బిలియన్ విలువైన క్రూడ్ దిగుమతి చేసుకోగా, 2026లో ఇది $14 బిలియన్‌కి పెరిగింది.యూఏఈ వాటా భారత్ క్రూడ్ దిగుమతుల్లో 10.3% నుండి 11.4%కి పెరిగింది.దీర్ఘకాల ఒప్పందాలు: ఒపెక్‌ కోటాల పరిమితులు లేకుండా భారత్ యూఏఈతో దీర్ఘకాల సరఫరా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునే అవకాశం ఉంది. యూఏఈతో ఎనర్జీ భాగస్వామ్యం మరింత బలపడుతుంది. LNG, LPG రంగాల్లో కూడా కొత్త ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునే అవకాశం ఉంది.

న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమాసియా యుద్ధ ప్రభావం దేశ ఇంజనీరింగ్‌ ఎగుమతులపై ప్రభావం చూపిస్తోంది. ఇంజనీరింగ్‌ ఎగుమతుల ప్రోత్సాహక మండలి (ఈఈపీసీ)గణాంకాల ప్రకారం.. మార్చి నెలలో యూఏఈకి ఎగుమతులు 237 మిలియన్‌ డాలర్లకు తగ్గాయి. 2025 మార్చిలో ఎగుమతులు 715 మిలియన్‌ డాలర్లతో పోల్చితే 66.8 శాతం పడిపోయాయి. సౌదీ అరేబియాకు సైతం మార్చి నెలలో ఎగుమతులు 248 మిలియన్‌ డాలర్లకు పరిమితమయ్యాయి.క్రితం ఏడాది ఇదే నెలలో ఈ దేశానికి ఇంజనీరింగ్‌ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు 450 మిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉన్నాయి. అంటే 45 శాతం తగ్గినట్టు తెలుస్తోంది. మొత్తం మీద మార్చి నెలలో దేశ ఇంజనీరింగ్‌ ఎగుమతులు క్రితం ఏడాది ఇదే నెలతో పోల్చిచూసినప్పుడు 1 శాతం పెరిగి 10.94 బిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉన్నాయి. గత ఆర్థిక సంవత్సరం (2025–26) మొత్తం మీద ఇంజనీరింగ్‌ ఎగుమతులు అంతక్రితం ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోల్చి చూస్తే 5 శాతం వృద్ధితో 122.43 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి. 2030 నాటికి ఇంజనీరింగ్‌ ఎగుమతులను 250 బిలియన్‌ డాలర్లకు (రెట్టింపు) చేర్చాలన్నది లక్ష్యం.గత ఆర్థిక సంవత్సరం వస్తు ఎగుమతుల్లో ఇంజనీరింగ్‌ వాటా 27.71 శాతంగా ఉంది. అమెరికా టారిఫ్‌లు బాదేసినా ఆ దేశానికి గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఇంజనీరింగ్‌ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు 2.3 శాతం పెరిగి 19.6 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి. జర్మనీకి 14.6 శాతం అధికంగా 4.96 బిలియన్‌ డాలర్లు, యూకేకి 18.2 శాతం అధికంగా 4.74 బిలియన్‌ డాలర్ల ఎగుమతులు జరిగాయి. చైనాకు 32 శాతం అధికంగా 3.53 బిలియన్‌ డాలర్లు, కొరియాకి 3 బిలియన్‌ డాలర్లు (16.7 శాతం అధికం) చొప్పున ఎగుమతులు వెళ్లాయి. ఇవి ఎక్కువ – ఇవి తక్కువ గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో మోటారు వాహనాలు, కార్లు, టూ వీలర్లు, రాగి, ఐరన్‌ అండ్‌ స్టీల్, ఎలక్టరిక్‌ మెషినరీ ఎగుమతులు ఎక్కువగా జరిగాయి. అదే సమయంలో ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్, స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌ విడిభాగాలు, మెడికల్, సైంటిఫిక్‌ ఇనుస్ట్రుమెంట్ల ఎగుమతులు తగ్గాయి.

ఎడారి దేశం సౌదీ అరేబియాను వరదలు ముంచెత్తుతున్నాయి. భారీ వర్షాలు, తుపానుల బీభత్సానికి రాజధాని రియాద్‌తో పాటు పలు కీలక ప్రావిన్సుల్లో జనజీవనం అతలాకుతలమైంది. పరిస్థితులు తీవ్రంగా ఉండడంతో అక్కడి ప్రభుత్వం విద్యార్థుల భద్రతను దృష్టా పాఠశాలలకు, కాలేజీలకు సెలవు ప్రకటించింది. అత్యవసర సేవల విభాగాలను హై అలర్ట్‌లో ఉంచింది.రాజధాని రియాద్‌లో గత రెండురోజులుగా కురుస్తున్న వర్షానికి రోడ్లన్నీ చెరువులను తలపిస్తున్నాయి. వర్షంతో పాటు బలమైన ధూళి తుపానులు రావడంతో వాహనదారులకు రోడ్లు సరిగ్గా కనిపించక తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. అల్-అహసా ప్రావిన్సులో రహదారులు జలమయం కావడంతో రవాణా వ్యవస్థ స్తంభించిపోయింది.వరదలు, అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి సౌదీ రెడ్ క్రిసెంట్ అథారిటీ సర్వసన్నద్ధమైంది. రియాద్‌లో దాదాపు 143 అంబులెన్స్ యూనిట్లను, 25 రాఫ్ (RAF) బృందాలను సిద్ధంగా ఉంచారు. వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ప్రత్యేక ప్రణాళికను అమలు చేస్తున్నారు. వారికోసం ప్రత్యేక హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లను ఏర్పాటు చేశారు.కాగా ఇన్ని రోజుల పాటు యుద్దం నేపథ్యంలో అట్టుడికిపోయిన సౌదీ అరేబియా సీజ్‌ఫైర్‌ నేపథ్యంలో కాస్త పరిస్థితులు సద్దుమణిగాయి అనే లోగా అకస్మిక వరదలు ఆ దేశంలో కల్లోలం సృష్టిస్తున్నాయి.Massive flooding caused by intense rainfall in Riyadh, Saudi Arabia 🇸🇦 pic.twitter.com/OfjWoaSOUl— Disaster News (@Top_Disaster) April 12, 2026

న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమాసియాలో ఇంధన, పౌర మౌలిక వసతులపై జరుగుతున్న దాడులను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మరోసారి ఖండించారు. ఆయన శనివారం సౌదీ అరేబియా యువరాజు మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌తో ఫోన్‌లో మాట్లాడారు. పశ్చిమాసియా పరిణామాలపై చర్చించారు. ఆ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత నౌకాయానానికి వీలు కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందని ఇరువురు నేతలు తేల్చిచెప్పారు.నౌకా మార్గాలను తెరిచి ఉంచాలని, తగిన భద్రత కల్పించాలని పేర్కొన్నారు. సౌదీ అరేబియాలో నివసిస్తున్న భారతీయులకు సంక్షేమానికి తోడ్పాటు అందిస్తున్నందుకు యువరాజు మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌కు కృతజ్ఞతలు తెలియజేశానని మోదీ ‘ఎక్స్‌’లో పేర్కొన్నారు. పశ్చిమాసియాలో ప్రస్తుత సంక్షోభంపై అభిప్రాయాలు పంచుకున్నామని తెలిపారు. ఇరాన్‌లో యుద్ధం మొదలైన తర్వాత ప్రధాని మోదీ, సౌదీ యువరాజు ఫోన్‌లో మాట్లాడుకోవడం ఇది రెండోసారి. మోదీ ఇప్పటికే యూఏఈ, ఖతార్, బహ్రెయిన్, కువైట్, జోర్డాన్, ఇరాన్, ఫ్రాన్స్, ఇజ్రాయెల్, మలేషియా, అమెరికా తదితర దేశాల పాలకులతో సంభాషించారు.

ఒమన్‌లో ఇటీవల ఒంటెలకు అందాల పోటీలు జరిగాయి. ఈ పోటీల్లో పెద్దసంఖ్యలో ఒంటెలు క్యామెల్‌ వాక్‌ చేస్తూ వయ్యారాలు ఒలకబోశాయి. వేలాది మంది జనాలు ఈ పోటీలను అబ్బురంగా తిలకించారు. న్యాయ నిర్ణేతలు ఒక్కొక్క ఒంటెనూ నిశితంగా పరిశీలించారు.పోటీల్లో పాల్గొన్నవాటిలో ఇరవై ఒంటెలపై అనర్హత వేటు వేశారు. ఎందుకంటారా? తమ ఒంటెలు అందంగా కనిపించడానికి యజమానులు వాటికి బోటాక్స్‌ ఇంజెక్షన్లు ఇప్పించారు. బోటాక్స్‌ ఇంజెక్షన్లతో వాటి పెదవులు, చెక్కిళ్లు ప్రస్ఫుటంగా కనిపించేలా తీర్చిదిద్దించి మరీ పోటీకి తీసుకొచ్చారు. ఈ సంగతి కనిపెట్టిన న్యాయనిర్ణేతలు, అందాల పోటీల్లో కృత్రిమ సౌందర్యానికి చోటులేదని కరాఖండిగా తేల్చి చెప్పి, ఇరవై ఒంటెలను పోటీ బరి నుంచి తప్పించారు.

న్యూఢిల్లీ: సౌదీ అరేబియాపై ఇరాన్‌ జరిపిన దాడుల్లో భారతీయుడొకరు ప్రాణాలు కోల్పోయారని విదేశాంగ శాఖ ప్రకటించింది. దీంతో, పశి్చమాసియా సంక్షోభం కారణంగా ఇప్పటివరకు వివిధ ఘటనల్లో చనిపోయిన భారతీయుల సంఖ్య ఆరుకు చేరుకోగా మరొకరు గల్లంతయ్యారని విదేశాంగ శాఖ అధికారి అసీమ్‌ మహాజన్‌ శుక్రవారం చెప్పారు. తాజా మరణానికి దారి తీసిన కారణాలను మాత్రం ఆయన వివరించలేదు.భారత్‌లోని మృతుడి కుటుంబీకులతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నామని, వారికి అవసరమైన అన్ని రకాల సాయాన్ని అందిస్తామని వివరించారు. ఈ నెల 18వ తేదీ రాత్రి రియాద్‌లోని లక్ష్యాలపై ఇరాన్‌ నాలుగు బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులను ప్రయోగించింది. వీటిని సౌదీ గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు కూలి్చవేశాయి. రియాద్‌లోని ఓ రిఫైనరీ సమీపంలో ఈ క్షిపణుల శకలాలు పడ్డాయి. శకలాలు తగలడంతోనే భారతీయుడు చనిపోయి ఉంటారని భావిస్తున్నారు.కాగా మృతిచెందిన వ్యక్తి తెలంగాణకు మహాబూబాబాద్‌కు చెందిన రవిగోపాల్‌గా సమాచారం. దీనిపై వారి కుటుంబ సభ్యులు మాట్లాడుతూ " 18 వతారీఖు రాత్రి. 9.30 గంటలకు చివరి సారిగా రవితో మాట్లాడాము 20 నిమిషాలు మాట్లాడిన అనంతరం కాల్ కట్ అయ్యింది. తిరిగి ఫోన్‌ చేస్తే స్విచ్‌ ఆఫ్‌ వచ్చింది. అక్కడే ఉన్న వేరేవారితోనూ మాట్లాడానికి ప్రయత్నించాము వారు సైతం కాల్‌లోకి రాలేదు" అని వారి కుటుంబసభ్యులు తెలిపారు.అయితే సౌదీపై జరిగిన దాడుల్లో రవి మరణించినట్లు మరుసటి రోజు రామ్ నివాస్ అనే వ్యక్తి ఫోన్‌ చేసి చెప్పినట్లు వారు పేర్కొన్నారు. కాగా కుటుంబంలో రవి ఒక్కరే ఉద్యోగం చేస్తారని అతని కుటుంబసభ్యులు తెలిపారు. అతనికి నాలుగేళ్ల కుమారుడని పేర్కొన్నారు. దయచేసి అతని మృతదేహాన్ని తమకు అప్పగించాలని తమకు పరిహారం ఇప్పించాలని కుటుంబసభ్యులు ప్రభుత్వానికి విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.

గంటల వ్యవధిలో ముగ్గురు కీలక నేతలను కోల్పోయిన ఇరాన్‌ ప్రతీకారేచ్ఛతో రగిలిపోతుంది. వార్నింగ్‌ ఇచ్చిన విధంగానే గల్ఫ్‌ దేశాలపై దాడులను ప్రారంభించింది. ఇందులో భాగంగా సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌పై నాలుగు బాలిస్టిక్ మిసైళ్లను ప్రయోగించింది. అయితే వీటిని సౌదీ రక్షణ వ్యవస్థలు విజయవంతంగా అడ్డుకుంది.సౌదీ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటన ప్రకారం.. రియాద్ వైపు ప్రయోగించబడిన నాలుగు బాలిస్టిక్ మిసైళ్లు విజయవంతంగా అడ్డుకోబడ్డాయి.మిసైళ్లను అడ్డుకునే ప్రక్రియలో ఏర్పడిన శకలాలు నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పడ్డాయి. అయితే ఇందులో ఎలాంటి ఆస్తి, ప్రాణనష్టం సంభవించలేదని స్పష్టం చేసింది. కాగా, ఇజ్రాయెల్‌ జరిపిన దాడుల్లో ఇరాన్‌ గూఢచార మంత్రి ఇస్మాయిల్ ఖతీబ్, ఆ దేశ కీలక సైనికాధికారి అలీ లారిజానీ, ఐఆర్‌జీసీకి చెందిన బసిజ్‌ పారామిలటరీ ఫోర్స్‌ కమాండర్‌ జనరల్‌ ఘోలమ్‌రెజా సులేమానీ మృతి చెందిన విషయం తెలిసిందే. తాజాగా అమెరికా-ఇజ్రాయెల్‌ దళాలు బుషేర్‌ ఫ్రావిన్స్‌లోని ఇరాన్‌ నేచురల్‌ గ్యాస్‌ ఫీల్డ్‌ అయిన సౌత్‌ పర్స్‌పై కూడా దాడులు చేశాయి. వీటికి ప్రతీకారంగానే ఇరాన్‌ గల్ఫ్‌ దేశాల ఇంధన స్థావరాలపై దాడులు చేస్తామని హెచ్చరించింది.

అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ బీకర దాడులకు ప్రతిగా ఇరాన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ప్రతీకార దాడులతో విరుచుకు పడుతోంది. దీంతో చమురు లభ్యతపై తీవ్ర సంక్షోభం నెలకొంది. ప్రపంచ ఇంధన ధరలపై ప్రపంచ వ్యాప్తం తీవ్ర ఆందోళన నెలకొంది. ఈ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో, పాకిస్తాన్‌కు భారీ ఊరట లభించింది. పాక్‌కు ఇంధన అవసరాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి సౌదీ అరేబియా ముందుకు వచ్చింది. ఎప్పుడు, ఏ సమయంలోనైనా సౌదీ అరేబియాకుతాము అండగా ఉంటాం, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదని పాక్‌ బహిరంగంగా ప్రకటించింది. తద్వారా రక్షణ మరియు ఇంధన రంగాల్లో పాక్‌, సౌదీ మధ్య ఉన్న దశాబ్దాల కాలపు మైత్రిని మరింత బలోపేతం చేసుకుంటున్నాయి.పెరుగుతున్న ప్రపంచ ఇంధన ధరలు దాని ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి తెస్తున్నందున అవసరమైనప్పుడు సౌదీ అరేబియాకు ఖచ్చితంగా మద్దతు ఇస్తామని పాకిస్థాన్ ప్రకటించింది. గల్ఫ్ సంక్షోభం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు భారీగా పెరిగిన వేళ, పాకిస్థాన్‌కు సౌదీ అరేబియా భారీ ఊరటనిచ్చింది. పాకిస్థాన్ ఇంధన అవసరాలను తీర్చడానికి చమురు మరియు డీజిల్ సరఫరా చేసేందుకు సౌదీ అరేబియా ఏర్పాట్లు చేసినట్టు పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధి ముషారఫ్ జైదీ మీడియా ఇంటర్వ్యూలో స్పష్టం చేశారు.ఇది ఇలా ఉంటే గత ఏడాది సెప్టెంబర్‌లో ఇరు దేశాలు కుదుర్చుకున్న రక్షణ ఒప్పందానికి ప్రస్తుత పరిస్థితులు ఒక చాలెంజ్‌గా మారాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, సౌదీ రక్షణ కోసం పాకిస్థాన్ తన సైనిక సహకారాన్ని అందించాల్సి ఉంటుంది. పాకిస్థాన్ ఆర్మీ చీఫ్ అసిమ్ మునీర్ ఇటీవల సౌదీ రక్షణ మంత్రితో భేటీ అయ్యారు. ఇరాన్ నుండి ఎదురవుతున్న క్షిపణి , డ్రోన్ దాడులను ఎదుర్కోవడానికి ఉమ్మడి రక్షణ ప్రణాళికలపై చర్చించారు. రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేయడానికి ముందే, తమ మధ్య సంబంధం పరస్పర మద్దతుపై ఆధారపడి ఉందని రెండు దేశాలు ఎల్లప్పుడూ ఒకరికొకరు అండగా ఉండాలనే సూత్రంపై పనిచేస్తున్నాయని జైదీ పేర్కొన్నారు.ఒకవైపు సౌదీకి మద్దతు ఇస్తూనే, మరోవైపు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రితో కూడా పాకిస్థాన్ సంప్రదింపులు జరుపుతోంది. ప్రాంతీయ స్థిరత్వాన్ని కాపాడడమే తమ ప్రాధాన్యత అని పాకిస్థాన్ పేర్కొంది.

ఇరాన్‌పై ఇజ్రాయెల్‌, అమెరికా యుద్ధం నేపథ్యంలో కొత్త చర్చ తెరపైకి వచ్చింది. మూడో ప్రపంచ యుద్ధమే కనుక జరిగితే అది నీటి కోసమే అని పలువురు నిపుణులు చాలాకాలంగా చెబుతున్న క్రమంలో అది వాస్తవమే అనే విధంగా ఇరాన్‌ యుద్ధం టర్న్‌ తీసుకుంది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఇరాన్‌ యుద్ధంలో భాగంగా నీటిశుద్ధి ప్లాంట్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని జరుగుతున్న దాడులు చూస్తుంటే తాగునీరు యుద్ధానికి లక్ష్యంగా మారుతుందనే విషయం స్పష్టమైంది. రెండు వైపుల వారు ఆయా దేశాల్లోని నీటి వనరులను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు చేస్తుండటంతో ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది.గల్ఫ్‌ దేశాల బలం చమురు అయితే.. బలహీనత నీరు. ఇరాన్‌-అమెరికా యుద్ధం గల్ఫ్‌ దేశ దుర్భలత్వాన్ని బయటపెట్టింది. ఎడారి వాతావరణం ఉన్న గల్ఫ్‌ దేశాల్లో నీటికొరత చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఇరాన్‌ యుద్ధంలో భాగంగా నీటిశుద్ధి ప్లాంట్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు జరుగుతున్నాయి. తమ నీటి శుద్ధి ప్లాంట్‌పై దాడి చేశారని ఇరాన్‌ ఆరోపించగా, తమ ప్లాంట్‌పై ఇరాన్‌ దాడి చేసిందని బహ్రెయిన్‌ తెలిపింది. ఫిబ్రవరి 28న యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత గ్లోబల్‌ మార్కెట్‌లు ఆత్రుతగా పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ ఇంధన మౌలిక సౌకర్యాలను పరిశీలించడం ప్రారంభించాయి. అయితే యుద్ధం తీవ్రమవుతున్న కొద్దీ రెండు ప్రాంతాల్లో దుర్బలమైన తాగు నీటి అంశం అతిపెద్ద సమస్యగా ఉద్భవించింది. దీంతో రెండు వైపుల వారు ఆయా దేశాల్లోని నీటి వనరులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. దీనిలో భాగంగా నీటి శుద్ది ప్లాంట్లపై దాడులు ప్రారంభించారు. ఆయా దేశ పౌరులను తీవ్ర ఇక్కట్లలోకి నెట్టాలన్నది వారి వ్యూహంగా తెలుస్తోంది.పశ్చిమాసియాలోనే అధికం..గల్ఫ్ దేశాల్లో తాగునీటి కొరత అత్యంత తీవ్రంగా ఉంది. పశ్చిమాసియాలో మంచినీటి కొరత కారణంగా ఉప్పు శాతం ఎక్కువగా ఉన్న నీటిని శుద్ధి చేసి మంచినీటిగా మార్చేందుకు నీటి శుద్ధి ప్లాంట్లను (డీసాలినేషన్ ప్లాంట్స్.. ఉప్పునీటిని తాగునీటిగా మార్చే యంత్రాలు) ఆయా దేశాలు విస్తృతంగా ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. దీంతో ప్రపంచంలోని 60 శాతం నీటి శుద్ధి యూనిట్లు ఈ ప్రాంతాల్లోనే ఉన్నాయి. యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, కువైట్‌ తదితర అరబ్‌ దేశాల వారు అత్యధికంగా వీటిపైనే ఆధారపడటంతో శత్రు దేశానికి ఇప్పుడు అవే అత్యంత విలువైన లక్ష్యాలుగా మారాయి. అలాగే ఇరాన్‌లోని ప్లాంట్లను అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. కాగా, ఒక పెద్ద ప్లాంట్ దెబ్బతింటే కొన్ని రోజుల్లోనే రాజధానులు ఖాళీ చేయాల్సిన పరిస్థితి వస్తుందని అమెరికాకు చెందిన కొన్ని రహస్య నివేదికలు హెచ్చరించాయి.గల్ఫ్ దేశాలు ఆధారపడే స్థితి ఇలా.. కువైట్: 90% నీరు డీసాలినేషన్ ద్వారా మంచి నీరుయుఏఈ: 90% నీరు డీసాలినేషన్ ద్వారా తాగునీరు ఒమాన్: 86% నీరు డీసాలినేషన్ ద్వారా మంచి నీరు దొరుకుతుంది.బహ్రెయిన్‌: 80 శాతం.. అత్యధికంగా డీసాలినేషన్‌ మీద ఆధారపడుతోంది. సౌదీ అరేబియా: 70% నీరు డీసాలినేషన్ ద్వారా తాగు నీరు ఖతార్‌: 70 శాతం చిన్న దేశం కావడంతో నిల్వలు తక్కువ, ప్లాంట్లపై అధికంగా ఆధారపడే పరిస్థితి.నీటిపై యుద్ధ ప్రభావం.. యుద్ధం నేపథ్యంలో ప్లాంట్‌లకు ప్రమాదం జరిగి నీటి సరఫరా ఆగిపోతే, ఆహార సంక్షోభం మరింత పెరుగుతుంది. గల్ఫ్ దేశాలు 80–90% ఆహారాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటాయి. నీరు లేకపోతే ఆహారం కూడా నిల్వ చేయలేరు. ఆరోగ్య బీమా కంపెనీలు యుద్ధ ప్రమాద కవరేజీ తొలగించడంతో సరుకు రవాణా కూడా ఆగిపోతోంది.ఇరాన్‌కు నష్టం తక్కువే.. ఇరాన్ తాగునీటి కోసం ప్రధానంగా డ్యామ్‌లు, భూగర్భ జలాలు మీద ఆధారపడుతుంది. అందువల్ల తీరప్రాంత డీసాలినేషన్ ప్లాంట్లపై దాడులు జరిగినా, ఇరాన్‌కు పెద్ద నష్టం ఉండదు. కానీ గల్ఫ్ దేశాలకు ఇది ప్రాణాంతక సమస్యగా ఏర్పడే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో గల్ఫ్ దేశాలు నీటి భద్రతను జాతీయ భద్రత స్థాయిలో చూడాల్సిన సమయం వచ్చింది.

పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం నానాటికీ తీవ్రతరమవుతుంది. ఇరాన్‌, గల్ఫ్ దేశాల్లోని అమెరికా స్థావరాలతో పాటు జనావాసాలపై సైతం దాడులు చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన దాడి ఘటనపై అక్కడి భారత ఎంబసీ స్పందించింది. ఆ ఘటనలో భారతీయులెవరూ మృతిచెందలేదని ప్రకటించింది.ఇరాన్‌ గల్ఫ్ దేశాలపై దాడులు చేయడం భారత్‌కు తీవ్ర ఆందోళనకరంగా మారింది. మన దేశం నుంచి అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు ఆ దేశాలలోకి జీవనోపాధి కోసం వలస వెళుతుంటారు. ప్రస్తుతం యుద్ధం జరుగుతుండడంతో వారి భద్రత ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. ఈ అంశమై ఇది వరకే భారత ప్రధాని మోదీ గల్ఫ్ దేశాల అధినేతలతో ఫోన్‌లో సంభాషించారు. అక్కడి ఇండియా ఎంబసీలు సైతం తగిన చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే సౌదీ అరేబియాలోని భారత్ రాయబార కార్యాలయం స్పందించింది." నిన్న సాయంత్రం ఆల్‌ఖర్జ్‌లో జరిగిన ప్రమాదంలో భారతీయులెవరూ మరణించలేదు. ఇది ఉపశమనం కలిగించే అంశం. ఈ ప్రమాదంలో మన దేశానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి గాయపడ్డారు. అతనిని కౌన్సిలర్ షబీర్ కలిశారు. ఇది చాలా ప్రమాదకర మైన ఘటన" అని ఎక్స్‌లో పోస్ట్ చేసింది. అయితే నిన్న ఇరాన్‌ జరిపిన దాడుల్లో ఒక భారతీయుడితో పాటు బంగ్లాదేశ్ దేశస్థుడు మృతి చెందినట్లు సౌదీ అరేబియా పేర్కొనగా తాజాగా భారత్ దానిని ఖండించింది.

దుబాయ్‌: పశ్చిమాసియాలో పోరు తారస్థాయికి చేరుతోంది. సుప్రీం నేత ఖమేనీ హత్యతో రెచ్చిపోయిన ఇరాన్‌ ప్రతీకార దాడుల తీవ్రతను నానాటికీ పెంచుతోంది. ఇజ్రాయెల్‌తో పాటు గల్ఫ్‌లోని అమెరికా స్థావరాలపై మరింతగా విరుచుకుపడుతోంది. మంగళవారం సౌదీ అరేబియాలోని రియాద్‌లో ఉన్న అమెరికా దౌత్య కార్యాలయంపై డ్రోన్‌ దాడులకు దిగింది. దాంతో భారీగా మంటలంటుకుని కార్యాలయ భవనం దెబ్బ తిన్నట్టు సమాచారం. యూఏఈలో ఫుజైరాలోని చమురు కేంద్రంపైనా ఇరాన్‌ డ్రోన్‌ దాడికి దిగింది.ఖతర్‌లో అల్‌ ఉదెయిద్‌లోని అమెరికా వైమానిక స్థావరాన్ని రెండు క్షిపణులు తాకాయి. ఈ నేపథ్యంలో కువైట్, బహ్రెయిన్, ఇరాక్, ఖతర్, జోర్డాన్, యూఏఈల్లోని తమ దౌత్య కార్యాలయాల నుంచి సిబ్బందిని అమెరికా ఉపసంహరిస్తోంది. దాదాపు పశ్చిమాసియా దేశాల్లోని అమెరికన్లు తక్షణం ఆయా దేశాలను వీడాలని సూచించింది.ఇజ్రాయెల్‌పై హెజ్బొల్లా దాడులు రెండో రోజూ కొనసాగాయి. దాంతో ఇజ్రాయెల్‌ సైనిక దళాలు మంగళవారం దక్షిణ లెబనాన్‌లోకి ప్రవేశించి భూతల దాడులకు దిగడంతో పోరు కీలక మలుపు తిరిగింది. 80కి పైగా సరిహద్దు గ్రామాల ప్రజలు సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలాలని లెబనాన్‌ సూచించింది. ఇప్పటిదాకా 55 మందికి పైగా మరణించినట్టు లెబనాన్‌ పేర్కొంది. ఇజ్రాయెల్‌తో బహిరంగ యుద్ధానికి సిద్ధమని హెజ్బొల్లా ప్రకటించింది.రాత్రంతా దాడులే ఇరాన్‌ ఎయిర్, నేవీ డిఫెన్స్‌ వ్యవస్థలను ఇప్పటికే తుత్తునియలు చేసినట్టు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ప్రకటించారు. ‘‘పరిస్థితి చాలా దూరం వెళ్లింది. ఈ దశలో చర్చలకు ఆస్కారమే లేదు’’ అంటూ కుండబద్దలు కొట్టారు. అవసరమైతే ఇరాన్‌లో భూతల పోరుకు కూడా వెనకాడబోమని సంకేతాలిచ్చారు! దాడులను మున్ముందు మరింత తీవ్రతరం చేస్తామని అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ప్రకటించారు. అమెరికాతో కలిసి ఇరాన్‌పై సోమవారం రాత్రంతా ఇజ్రాయెల్‌ నిరంతరాయంగా దాడులు కొనసాగించింది. దాంతో బాంబులు, క్షిపణి దాడులతో టెహ్రాన్‌ దద్దరిల్లిపోయింది. నగరంలో ఎక్కడ చూసినా భారీగా వెలువడుతున్న మంటలు, ఎగసిపడుతున్న పొగ కనిపిస్తున్నాయి.ఇరాన్‌ అధ్యక్ష భవన ప్రాంగణంతో పాటు దేశ అత్యున్నత జాతీయ భద్రతా మండలి ప్రధాన కార్యాలయం తదితరాలపై పెద్దపెట్టున దాడులు జరిగాయి. యునెస్కో వారసత్వ కట్టడాల జాబితాలోని చారిత్రక గోలెస్తాన్‌ ప్యాలెస్‌ కూడా దాడుల్లో బాగా దెబ్బతింది. రివల్యూషనరీ గార్డ్స్‌ (ఐఆర్‌జీసీ) కమాండ్‌ సెంటర్‌ను కూడా భస్మీపటలం చేసినట్టు అమెరికా ప్రకటించింది. కెర్మన్‌ ప్రావిన్సులో సైనిక స్థావరంపై జరిగిన దాడిలో 13 మంది సైనికులు మరణించినట్టు ఇరాన్‌ పేర్కొంది. ఇరాన్‌లో మృతులు 787కు చేరినట్టు స్థానిక రెడ్‌క్రాస్‌ సొసైటీ ప్రకటించింది. కువైట్‌పై ఆదివారం నాటి ఇరాన్‌ దాడుల్లో గాయపడ్డ మరో ఇద్దరు అమెరికా సైనికులు మంగళవారం మరణించారు. దాంతో ఇప్పటిదాకా మరణించిన అమెరికా సైనికుల సంఖ్య ఆరుకు పెరిగింది.సుప్రీం నేత ఎన్నికకు జరిగిన భేటీపై దాడిచాలామంది చనిపోయారు: ఇజ్రాయెల్‌ జెరూసలేం: ఇరాన్‌ నూతన సుప్రీం లీడర్‌ను ఎన్నుకునేందుకు ‘అసెంబ్లీ ఆఫ్‌ ఎక్స్‌పర్ట్స్‌’ సమావేశమైన భవనంపై ఇజ్రాయెల్, అమెరికా మంగళవారం రాత్రి భారీ స్థాయిలో బాంబు దాడులు జరిపాయి. ఇజ్రాయెల్‌తో పాటు ఇరాన్‌ స్థానిక మీడియా సంస్థలు కూడా దీన్ని ధ్రువీకరించాయి. కమిటీలోని 88 మంది సభ్యుల్లో చాలామంది దాడిలో చనిపోయినట్టు ఇజ్రాయెల్‌ వార్తా సంస్థ జెరూసలేం పోస్ట్‌ చెప్పుకొచ్చింది. ఇరాన్‌ మాత్రం ఆ వార్తలను ధ్రువీకరించలేదు. దాడి సమయంలో భవనంలో ఎవరూ లేరని కూడా వార్తలొస్తున్నాయి. ఇజ్రాయెల్‌ దాడుల భయంతో టెహ్రాన్‌లో కాకుండా దక్షిణాది నగరమైన కోమ్‌లో ఈ భేటీ జరిగినట్టు చెబుతున్నారు. దాడుల్లో పూర్తిగా దెబ్బతిన్న భవనం తాలూకు వీడియో ఫుటేజీ స్థానిక మీడియాలో దర్శనమిచ్చింది. హార్మూజ్‌ మూసివేత నిలిచిన చమురు రవాణా ప్రపంచ చమురు రవాణా లో 20 శాతం దాకా జరిగే కీలక హార్మూజ్‌ జలసంధిని మూ సేస్తున్నట్టు ఇరాన్‌ ప్రకటించింది. నిషేధాన్ని ఉల్లంఘించి ఆ మార్గం గుండా వెళ్లేందు కు ప్రయతి్నంచే నౌకలకు నిప్పు పెట్టి ముంచేస్తామని రివల్యూషనరీ గార్డ్స్‌ సలహా దారు బ్రిగేడియన్‌ జనరల్‌ ఇబ్రహీం జబ్బా రీ హెచ్చరించారు. దాంతో హా ర్మూజ్‌ గుండా చమురు రవా ణా పూర్తిగా నిలిచిపోయింది. 220 పై చిలుకు చమురు నౌకలు అక్కడికి సమీపంలోనే ఆగిపోయాయి. ఈ పరిణామంతో అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలకు మరింతగా రెక్క లు రావడం ఖాయ మని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.నతాంజ్‌పై దాడులు నిజమే: ఐఏఈఏ ఇరాన్‌లోని నతాంజ్‌ అణుకేంద్రంపై దాడులు నిజమేనని అంతర్జాతీయ అణు ఇంధన సంస్థ (ఐఏఈఏ) పేర్కొంది. వాటిలో అణు కేంద్రానికి స్వల్ప నష్టం వాటిల్లినట్టు ధ్రువీకరించింది. అయితే అక్కడ అణు ధార్మికతలో అసాధారణ పెరుగుదల వంటిదేమీ నమోదు కాలేదని తెలిపింది. సైప్రస్‌కు బ్రిటన్‌ యుద్ధ నౌకలండన్‌: పశ్చిమాసియాలో తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో సైప్రస్‌కు ఒక యుద్ధ నౌకతో పాటు పలు సైనిక హెలికాప్టర్లను తరలిస్తున్నట్టు బ్రిటన్‌ ప్రకటించింది. ఎయిర్‌ డిఫెన్స్‌ డిస్ట్రాయర్‌ యుద్ధ నౌక హెచ్‌ఎంఎస్‌ డ్రాగన్‌ ఇప్పటికే సైప్రస్‌కేసి కదిలిందని ప్రధాని కియర్‌ స్టార్మర్‌ తెలిపారు. సైప్రస్‌లోని బ్రిటన్‌ సైనిక స్థావరంపై ఇరాన్‌ తాజాగా డ్రోన్‌ దాడికి దిగడం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలో తాజా పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

న్యూఢిల్లీ: గల్ఫ్‌ దేశాల్లో చిక్కుకున్న భారతీయులను రప్పించేందుకు కేంద్రం ప్రయత్నాలు మొదలెట్టింది. ఇందుకోసం మంగళవారం నుంచి సౌదీ అరేబియాలోని జెడ్డా నుంచి పది ఇండిగో విమాన సరీ్వసులను ఆరంభించనుంది. జెడ్డా నుంచి హైదరాబాద్, ముంబై, ఢిల్లీ, అహ్మదాబాద్‌లకు సర్వీసులు ఆరంభం కానున్నాయి. ‘‘ప్రత్యేక విమానాల్లో సౌదీ నుంచి భారతీయులను మంగళవారం నుంచి తీసుకొస్తాం. జెడ్డాలోని ఇండియా కాన్సులేట్‌ జనరల్‌తో ఇండిగో సమన్వయంతో పనిచేస్తుంది’’ అని పౌర విమానయాన శాఖ పేర్కొంది. వారిని వీలైనంత త్వరగా వెనక్కి తీసుకొచ్చేందుకు ప్రయతి్నస్తున్నామని కేంద్ర మంత్రి ప్రహ్లాద్‌ జోషి చెప్పారు. జల్నా ఎంపీ కల్యాణ్‌ కాలే, మరో 9 మంది పర్యాటకులు దుబాయ్, అబూదాబిలో చిక్కుకున్నారని ఎంపీ సోదరుడు జగన్నాథ్‌ చెప్పారు. పుణె సమీప పింప్రీ చింద్వాడ్‌లోని ఇందిరా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ స్కూల్‌ ఆఫ్‌ బిజినెస్‌కు చెందిన నలుగురు అధ్యాపకులు, 84 మంది విద్యార్థులు దుబాయ్‌లో చిక్కుకుపోయారు. ఫిబ్రవరి 26న పుణె జిల్లా నుంచి వెళ్లిన 300 మంది ప్రయాణికులూ దుబాయ్‌లోనే చిక్కుకున్నారు. కన్నడిగులను ఎలాగైనా వెనక్కి తీసుకురావాలని కర్నాటక ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య కోరారు.

న్యూఢిల్లీ: అరబిక్‌ కంట్రీ సౌదీ అరేబియా కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. 40 దేశాలకు చెందిన కోళ్లు, గుడ్లపై పూర్తిగా నిషేధం విధించింది. ప్రజారోగ్యం, ఆహార భద్రత వంటి తదితర కారణాలతో 40 దేశాల కోళ్లు, గుడ్ల దిగుమతులపై నిషేధం విధించింది. ఈ నిషేధిత జాబితాల భారత్‌ కూడా ఉంది. ఇటీవల కాలంలో కోళ్లకు వస్తున్న రోగాల కారణంగా సౌదీ అరేబియా ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ విషయాన్ని సౌదీ అరేబియా డ్రగ్‌ అథారిటీ(ఎస్‌ఎఫ్‌డీఏ) స్పష్టం చేసింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా నెలకొన్న ఆరోగ్య పరిణామాలతో పాటు అంటు వ్యాధులు కూడా ఎక్కువగా ఉండటంతో సౌదీ అరేబియా ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. 40 దేశాల ఫౌల్ట్రీ, గుడ్లపై ఈ నిషేధం అమల్లో ఉంటుందని ఎస్‌ఎఫ్‌డీఏ పేర్కొంది. 2004 నుంచి పలు దేశాలపై ఈ నిషేధం అమల్లో ఉండగా, అందులో ఇప్పుడు భారత్‌ కూడా చేరింది. ఈ జాబితాలో భారత్‌తో పాటు అఫ్గనిస్తాన్‌, అజర్‌బైజాన్‌, జర్మనీ, ఇండోనేషియా, ఇరాన్‌, బోస్నియా, హర్జేగోవినా, బల్గేరియా, బంగ్లాదేశ్‌, తైవాన్‌, డిజిబౌటి, దక్షిణాఫ్రికా, చైనా, ఇరాక్‌, ఘనా, పాలస్తీనా, వియత్నాం, కంబోడియా, కజక్‌స్తాన్‌, కామెరూన్‌, దక్షిణ కొరియా, లావోస్‌, లిబియా, మయన్మార్‌, ద యునైటెడ్‌ కింగ్‌డమ్‌, ఈజిప్టు, మెక్సికో, మంగోలియా, నేపాల్‌, నైగర్‌, నైజీరియా, హాంకాంగ్‌, జపాన్‌, బుర్కినా ఫాసో, సెర్బియా, స్లోవెనియా, ఇవారీ కోస్ట్‌ తదితర దేశాలున్నాయి. భారత పౌల్ట్రీపై తీవ్ర ప్రభావం?ఇది భారత పౌల్ట్రీపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. భారతీయ గుడ్లు, కోడి ఉత్పత్తుల ప్రధాన మార్కెట్‌లలో సౌదీ అరేబియా ఒకటి. ఈ నిషేధం వల్ల భారతీయ ఎగుమతిదారులు తీవ్ర ప్రభావం ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. ఎగుమతి ఆగిపోవడంతో దేశీయ మార్కెట్లో గుడ్లు, కోడి మాంసం సరఫరా పెరుగుతుంది. అధిక సరఫరా కారణంగా రైతులు, ఉత్పత్తిదారులు తక్కువ ధరలకు అమ్మకాలు చేయాల్సి రావచ్చు.

బంగారం ధర ఏ రేంజ్‌లో ఉందంటే..కొనాలనే ఆలోచన కూడా మనసులోకి రావడం లేదు. అంతగా భయపెడుతున్నాయ్‌ దాని ధరలు. అలాంటిది ఇక్కడొక పెళ్లి వేడుకలో ఏకంగా 24 క్యారెట్ల బంగారు బిస్కెట్లను గిఫ్ట్‌గా అందిస్తున్నారు. ఎంత ధనవంతులైనా..బంగారం గిఫ్ట్‌గా ఇవ్వడమా..?! అని సందేహం వస్తుంది కదా..!. కానీ ఇది నమ్మక తప్పని నిజం. ఈ విచిత్ర ఘటన సౌదీ అరేబియాలో చోటు చేసుకుంది. ఒక వివాహంలో వధువు కుటుంబం వరుడి కుటంబానికి బంగారు బిస్కెట్లను బహుమతిగా ఇస్తోంది. అవి కూడా 24 క్యారెట్ల బంగారు బిస్కెట్లను ఏదో చాక్లెట్లను పంచినట్లుగా ఇస్తున్న తీరు చూస్తే మతిపోతుంది. విలాసవంతమైన పెళ్లిళ్లు ఎన్నో చూసుంటాం గానీ..ఇలా బంగారు బిస్కెట్లను బహుమతులుగా ఇవ్వడg ఇదే తొలిసారేమో కాబోలు. అందుకు సంబంధించిన వీడియో నెట్టింట తెగ వైరల్‌ అవుతోంది. 33 సెకన్ల ఆ వీడియో క్లిప్‌లో ఒక వ్యక్తి ఒక బాక్స్‌ నిండుగా బంగారు బిస్కెట్లను తీసుకొచ్చి ..అక్కడున్న మగవాళ్ల ముందు పెట్టడం..వాళ్లు తీసుకోవడం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అయితే నెటిజన్లు అవి బంగారం కాదని వాదిస్తున్నారు. మరికొందరు దీనిని దుబారా లేదా తమ ఐశ్వర్యాన్ని ప్రదర్శించుకోవడంగా విమర్శిస్తే..చాలామంది మాత్రం..బంగారు రేకుతో చుట్టబడిన లగ్జరీ చాక్లెట్లని, మధ్యప్రాచ్యంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా వివాహాలు, పండుగ సమావేశాల ఇలాంటి చాక్లెట్లని పంచడం ఆచారమని పేర్కొనడం గమనార్హం. అలాగే ఆరేబియాలో గోల్డ్‌ రేకుతో చుట్టబడిన పాచీ వంటి లగ్జరీ చాక్లెట్‌ బ్రాండ్‌లు బాగా ఫేమస్‌ కూడా. దాంతో చాలామంది అవి బంగారం కాదని తేల్చి చేప్పేస్తుండటం గమనార్హం.Saudi wedding ceremonyBride’s brother offers 24 karat Gold biscuits to Groom’s family 😳pic.twitter.com/2lOAZwUhoi— Frontalforce 🇮🇳 (@FrontalForce) February 11, 2026 (చదవండి: ఆ పెంగ్విన్‌ని చూసి కన్నీళ్లొచ్చేశాయ్‌..! ఆలుమగలకు అసలైన అర్థం..)

సౌదీ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇక మీదట నుంచి ఆ దేశంలోని ఒంటెలకు ప్రత్యేక ఫోటోతో కూడిన పాస్‌పోర్టులు మంజూరు చేయనున్నట్లు తెలిపింది. ప్రపంచంలో సౌదీ ఒంటెలకున్న ప్రత్యేకతను తెలియజేయడానికే ఈ ప్రత్యేక ప్రాజెక్టుకు చేపట్టనున్నట్లు అక్కడి మంత్రిత్వశాఖ తెలిపింది.సౌదీ విజన్‌ 2030లో భాగంగా అ‍క్కడి సాంస్కృతిక చిహ్నామైన ఒంటెలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు కలిపించనున్నట్లు అక్కడి సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. ఈ గుర్తింపుతో ఆ దేశంలో ఒంటెల పెంపకం రంగం మరింత అభివృద్ధి చెందుతుందని పేర్కొంది. ఈ పాస్‌పోర్టులో మైక్రోచిప్ నెంబర్, దాని పేరు, పుట్టిని తేదీ, రంగు, జాతితో పాటు ఆ వివరాలిచ్చిన పశువైద్యుని సంతకం కూడా ఉండనున్నట్లు అక్కడి ప్రభుత్వం పేర్కొంది.దీనివల్ల ఒంటెలకు సంబంధించిన యజమాన్య హక్కుల విషయంలో వివాదం తలెత్తదని అంతేకాకుండా వాటికి ఆరోగ్యపరమైన విషయాలు తెలుసుకోవడం సులభతరం అవుతుందని పేర్కొన్నారు. ఈ చర్యలతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో సౌదీ ఒంటెలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు లభిస్తుందని అక్కడి మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.

వైఎస్సార్‌సీపీ నేతలు అంబటి రాంబాబు, జోగి రమేష్‌ ఇళ్లపై టీడీపీ గూండాల దాడిని వైఎస్సార్‌సీపీ సెంట్రల్ సౌదీ అరేబియా ఎన్‌ఆర్‌ఐ వింగ్‌ తీవ్రంగా ఖండించింది. ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాల్లో తెలుగు ప్రజలు.. ఏపీలో జరుగుతున్న చంద్రబాబు సర్కార్‌ అరాచకాలను గమనిస్తున్నారని పేర్కొంది. కూటమి సర్కార్‌.. ప్రజా సంక్షేమాన్ని విస్మరించి, అభివృద్ధిని అడ్డుకుందని.. కేవలం రాజకీయ కక్ష సాధింపులకే ప్రాధాన్యం ఇస్తోందని వైఎస్సార్‌సీపీ సెంట్రల్ సౌదీ అరేబియా ఎన్‌ఆర్‌ఐ బృందం ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. రాష్ట్రంలో రైతులు, మహిళలు, విద్యార్థులు, నిరుపేదలు తీవ్రంగా నష్టపోతున్నారన్నారు.అంబటి రాంబాబు, జోగి రమేష్ ఇళ్లపై జరిగిన విధ్వంసం ప్రజాస్వామ్యానికి మాయని మచ్చ అని పార్టీ కన్వీనర్‌ సయ్యద్ రబ్బానీ మండిపడ్డారు. ఈ అక్రమ చర్యలకు పాల్పడిన ప్రతి ఒక్కరూ భవిష్యత్తులో చట్టం ముందు తప్పకుండా జవాబుదారీగా నిలబడాల్సిందేనన్నారు. న్యాయం తప్పక గెలుస్తుందని మేము దృ ఢంగా విశ్వసిస్తున్నామన్నారు. ఇవాళ వైఎస్‌ జగన్‌ గుంటూరు పర్యటనకు మద్దతు ప్రకటిస్తున్నామన్నారు. ప్రజలు ఇప్పుడు ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ముందడుగు వేసి.. ఈ అన్యాయ ప్రభుత్వాన్ని రాజకీయంగా ఎదుర్కొని ఓడించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారన్నారు. వైఎస్‌ జగన్‌ చూపిన సంక్షేమ మార్గమే.. ఆంధ్రప్రదేశ్ భవిష్యత్తు అని.. మేమంతా ఆయన వెంటే ఉంటామని సయ్యద్ రబ్బానీ ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు.

ముస్లింలందరూ పవిత్రంగా భావించే రంజాన్ మాసం ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి 18 లేదా 19వ తేదీన ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. దీంతో, అదే రోజు నుంచి ఉపవాస దీక్షలు ప్రారంభం కానున్నాయి. అయితే, దాదాపు 31 ఏళ్ల తర్వాత రంజాన్‌ మాసం ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభం కానుండటం విశేషం. చివరగా 1995లో ఫిబ్రవరి ఒకటో తేదీన రంజాన్‌ మాసం మొదలైంది. మళ్లీ 2026లో ఫిబ్రవరి నెలలో రంజాన్‌ మాసం ప్రారంభమవనుంది. ఇక, ఇస్లాం మతాన్ని అనుసరించే ముస్లింలకు రంజాన్ మాసం ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ మాసంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముస్లిలందరూ ఉపవాస దీక్షలను ఆచరిస్తారు. ఈ రంజాన్ మాసం నెలవంక దర్శనం తర్వాతే ప్రారంభమవుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో ఈ ఏడాది మన దేశంలో ఫిబ్రవరి 18 లేదా 19వ తేదీన రంజాన్ ఉపవాస దీక్షలు ప్రారంభం కానున్నాయి. దీంతో, రంజాన్‌ మార్చి 20 లేదా 21 తేదీన వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇస్లాం మతం ఆచారాల ప్రకారం, ఉపవాసాన్ని విరమించడానికి, ఉపవాసం ప్రారంభించే ముందు సెహ్రీ, ఇఫ్తార్ నిర్వహిస్తారు.ఇస్లాం క్యాలెండర్ ప్రకారం, రంజాన్ నెలవంక దర్శనం తర్వాతే ప్రారంభమవుతుంది. ముస్లిం మత విశ్వాసాల ప్రకారం రంజాన్ మాసంలో ఉపవాస దీక్షలను పాటించాలి. వీటిని మూడు అష్రాలుగా విభజించారు. తొలి పది రోజుల ఉపవాస కాలాన్ని రహ్మత్ అని, రెండోసారి వచ్చే 10 రోజుల కాలాన్ని బర్కత్ అని, చివరి 10 రోజుల్లో వచ్చే ఉపవాస కాలాన్ని మగ్ఫిరత్ అని అంటారు. ఈ సందర్భంగా రంజాన్ మాసాన్ని ముస్లింలు ఎందుకని పవిత్ర మాసంగా పరిగణిస్తారు. సూర్యోదయానికి ముందు సెహ్రీ, సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఇఫ్తార్ ఎందుకు పాటిస్తారు.అయితే, రంజాన్ అనేది ఓ నెల పేరు. మనకు జనవరి నుండి డిసెంబర్ వరకు ఉన్నట్లే. రంజాన్ లేదా రమదాన్ అనేది ముస్లిం క్యాలెండర్‌లో తొమ్మిదో నెల. ముస్లింలు ఆచరించేది చంద్రమాన క్యాలెండర్. ముస్లిం క్యాలెండర్ అనేది ఎలా ఏర్పడిందంటే.. మహమ్మద్ ప్రవక్త మక్కా నుండి మదీనా వెళ్లడం జరిగింది. దీన్నే హిజ్రత్ అని కూడా అంటారు. క్రీస్తు శకం లేదా సామాన్య శకం 622లో ఇది జరిగినట్లు చెబుతారు. దీన్నే హిజ్రీ శకం అని అంటారు.మొదటి నెల మొహరంక్రీస్తు శకం లేదా సామాన్య శకం 638లో ఈ ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ ప్రారంభమైనట్టు చరిత్ర చెబుతోంది. ఈ క్యాలెండర్ ప్రకారం మొదటి నెల మొహరం, రెండో నెల సఫర్, మూడో నెల రబీ ఉల్ - అవ్వల్, నాలుగో నెల రబీ ఉల్ -ఆఖిర్, ఐదో నెల జమాది ఉల్ - అవ్వల్, ఆరో నెల జమాది ఉస్- సాని, ఏడో నెల రజబ్, ఎనిమిదో నెల షాబాన్, తొమ్మిదో నెల రంజాన్, పదో నెల షవ్వాల్, పదకొండో నెల జుల్ - ఖాదా, పన్నెండో నెల జుల్ - హిజ్జా. అయితే తొమ్మిదో నెల రంజాన్. ఈ నెలలోనే పవిత్ర ఖురాన్ అవతరించిందని ముస్లిం పండితులు చెబుతారు. అందుకే ఈ రంజాన్ నెలను పవిత్ర మాసంగా, పవిత్ర పండుగగా ప్రతీ ముస్లింలు ఆచరిస్తారు. ఈ పండుగనే ఈద్-ఉల్-ఫిత్ర అని కూడా పిలుస్తారు.

వాషింగ్టన్‌: ఇజ్రాయెల్, సౌదీ అరేబియాలకు భారీగా ఆయుధాలను విక్రయించేందుకు అమెరికా సిద్ధమైంది. ఇజ్రాయెల్‌కు 667 కోట్ల డాలర్లు, సౌదీకి 900 కోట్ల డాలర్ల విలువైన అత్యాధునిక ఆయుధాలను పెద్ద మొత్తంలో విక్రయించేందుకు ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.ఇరాన్‌పై అమెరికా సైనిక దాడులు చేసే అవకాశం ఉందన్న వార్తలతో పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న తరుణంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది. శుక్రవారం ఈ విషయాన్ని కాంగ్రెస్‌కు తెలిపిన విదేశాంగ శాఖ, ఆ వెంటనే ఈ మేరకు ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. విదేశాంగ విధానానికి అనుగుణంగా, అమెరికా ప్రయోజనాలరీత్యా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు అందులో తెలిపింది. సౌదీకి విక్రయించే వాటిలో 730 పేట్రియాట్‌ క్షిపణులు, సంబంధిత పరికరాలున్నాయి. వీటితో సౌదీ అరేబియా క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థ మెరుగుపడుతుందని తెలిపింది. అదేవిధంగా, 30 అపాచీ అటాక్‌ హెలికాప్టర్లు, సంబంధిత సామగ్రి, 3,250 లైట్‌ టాక్టికల్‌ వాహనాలను ఇజ్రాయెల్‌కు విక్రయించనున్నామని వివరించింది.

సౌదీ అరేబియా చట్టాల గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రపంచంలోనే అత్యంత కఠిన చట్టాలు అమలు చేసే దేశంలో సౌదీ ముందు వరుసలో ఉంటుంది. తాజా నివేదికలు సైతం అదే విషయాన్ని తేటతెల్లం చేస్తున్నాయి. కేవలం ఒక్క వారంలోనే ఇమ్మిగ్రేషన్ చట్టాలు ఉల్లంఘించినందుకు 18 వేలకు పైగా కార్మికులను అరెస్టు చేసినట్లు అక్కడి ఇమ్మిగ్రేషన్ అధికారులు ‍తెలిపారు.గతవారం సౌదీ అరేబియాలో ఇమ్మిగ్రేషన్ అధికారులు భారీ స్థాయిలో ఆపరేషన్ చేపట్టి 18,200 మందిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు. వీరిలో 11,422 మంది వలసదారుల చట్టాలను ఉల్లంఘించినందుకు అరెస్టు చేసినట్లు తెలిపారు. 3,858 మందిని సరిహద్దు భద్రతా చట్టాలను 3,951 మంది కార్మిక చట్టాలు అతిక్రమించినట్లు పేర్కొన్నారు. వీరితో పాటు అక్రమంగా సౌదీలోకి ప్రవేశించడానికి యత్నించిన 2,827మందిని బంధించినట్లు తెలిపారు. అయితే ఇదివరకే 14,451 మందిని ఇప్పటికే దేశం నుంచి బహిష్కరించినట్లు అక్కడి ఇమ్మిగ్రేషన్ అధికారులు పేర్కొన్నారు. చట్టాలను అతిక్రమించిన వారిలో దాదాపు 53 శాతం ప్రజలు ఇథియోపియా దేశానికి చెందిన వారు కాగా 46 శాతం మంది యెమెన్‌కు చెందిన వారు. సౌదీలో చట్టాలను అతిక్రమించిన వారికి ఆశ్రయం కల్పించినా ఏదైనా సహాయం చేసినా తీవ్ర నేరంగా పరిగణిస్తారు. వారికి జైలుశిక్ష వేయడంతో పాటు వారి ఆస్తులు జప్తుచేస్తారు. అయితే ఇటీవల సౌదీలో పనిచేస్తున్న ఓ భారతీయుడు ఆ దేశంలోకి అక్రమంగా ప్రవేశించిన వ్యక్తికి లిప్ట్ ఇచ్చాడు. ఆ విషయం అతనికి తెలియదు. అయితే ఆ సమయంలోనే భద్రతా అధికారులు తనిఖీలు జరిపగా ఆ విదేశీయుడు అక్రమంగా సౌదీలోకి ప్రవేశించినట్లు తేలింది. దీంతో అక్రమంగా ప్రవేశించిన వ్యక్తితో పాటు అతనికి లిఫ్ట్ ఇచ్చినందుకు ఆ భారతీయున్ని అరెస్టు చేశారు. అనంతరం అతడి ఉద్యోగం సైతం పోయింది.దీంతో ఆ బాధితుడు ఇండియాకు తిరిగి వచ్చాడు. కనుక జీవనోపాధి కోసం సౌదీ వెళ్లేవారు అక్కడి చట్టాలపై అవగాహనతో ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

సౌదీ అరేబియా.. అత్యంత ధనిక దేశం.. చమురు నిల్వలకు కొదవలేదు. బంగారపు కొండలూ ఉన్నాయి. మక్కాలాంటి పవిత్ర స్థలం ఉండటంతో ప్రపంచ దేశాలకు చెందిన కోట్లాది మంది ముస్లింలు పర్యటిస్తుంటారు. సాంప్రదాయాలకు అధిక విలువనిస్తూ.. మత పరమైన రాజ్యంగా గుర్తింపు పొందిన సౌదీ అరేబియాలో ఓ కొత్త నగరం సిద్ధమవుతోంది. నగరం సిద్ధం కావడమేంటా? అని ఆశ్చర్యపోతున్నారా?. అవును.. నియోమ్‌ సిటీగా దీనికి నామకరణం చేశారు.నియోమ్‌ స్మార్ట్‌ సిటీ నిర్మాణానికి సౌదీ ప్రభుత్వం నాంది పలికింది. ప్రపంచంలోనే అత్యాధునిక, అధునాతన టెక్నాలజీతో ఆ పట్టణాన్ని తయారు చేస్తున్నారు. ఆ సిటీ తయారీ కోసం కొన్ని వేల కంపెనీలు రేయింబవళ్లు పని చేస్తున్నాయంటే సిద్ధమవుతున్న ఆ సిటీ ఎలా ఉంటుందో ఊహించడం కూడా కష్టమే.. వాస్తవంగా ఆ నగరం చూడటానికి ఒక సైన్స్ ఫిక్షన్ సినిమాలో భాగంలా కనిపిస్తుంది. అసలు ఆ నగరానికి సంబంధించిన అద్భుతమైన ప్రపోజల్ పరిశీలిస్తే.. ఈ నగరం నిజంగా రెడీ అవుతుందా?. ఇది సాధ్యమేనా?. ఈ డిజైన్‌లో నిజంగా ఏ ప్రయోజనాలున్నాయి?. ఎలాంటి నష్టాలు ఉంటాయి?. ఇలాంటి మెగా ప్రాజెక్ట్ ప్రపంచంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందనే అనుమానాలు తలెత్తడం సహజమే.సౌదీ అరేబియా దేశం పేరు వినగానే మనకు ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేవి రెండు అంశాలు.. ఒకటి ఎడారి.. రెండోది చమురు నిల్వలు. ఎందుకంటే.. ఈ దేశం ఎక్కువగా ఎడారులతో చుట్టుముట్టి... సౌదీలో ఎటు చూసినా సాధారణ ఎడారి వాతావరణం కనిపిస్తుంది. ఎడారి దేశాన్ని.. ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద పర్యాటక సిటీగా మార్చాలనే ఆలోచనతో ‘నియోమ్’ అనే స్మార్ట్ సిటీని నిర్మించాలని సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ నిర్ణయించుకున్నారు. తన దేశంలోని ఒక పెద్ద ప్రాంతంలో ఆ సిటీని డెవలప్‌ చేయాలని దానికి ‘నియోమ్’ సిటీ అని నామకరణం చేశారు. నియోమ్‌ అనేది ఒక స్మార్ట్ సిటీ మాత్రమే కాదు.. ఇది ఒక పెద్ద ప్రాజెక్ట్ పేరు.3/15 NEOMThe $1.5 trillion project isn't projected to be complete until at least 2045.This Megacity Neom is currently using 20% of all the steel in the world. pic.twitter.com/3QPjgfs6eP— ZOYA ✪ (@HeyZoyaKhan) December 8, 2024సౌదీ అరేబియాలో ఉత్తర–పశ్చిమ భాగంలో రెడ్ సీ ఉత్తరాన ఉన్న ప్రాంతాన్ని ఈ సిటీ నిర్మాణానికి ఎంచుకున్నారు. సిటీ పరిమాణం దాదాపు ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర పరిమాణానికి సగానికి సమానం అని చెప్పవచ్చు. అసలు సౌదీలో అదే ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోవడానికి కారణమేంటంటే అక్కడి వాతావరణం సౌదీ దేశంలో ఉండే వేడి వాతావరణంగా కాకుండా నార్మల్‌గా ఉంటుంది. ఆ సిటీకి నియోమ్‌ పేరు పెట్టడానికి కారణాలేంటని విశ్లేషిస్తే... ప్రిన్స్‌ పేరు మహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ పేరు నుంచి అరబిక్‌ భాష ఆధారంగా అక్షరాలు సేకరించినట్లు సమాచారం.నియోమ్‌ సిటీ సౌదీ అరేబియాలోని అత్యంత ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతంలో ఉంటుంది. ఇక్కడ శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు 0°C కంటే తక్కువకు పడిపోతాయి. ఇక్కడి మంచును కూడా వినియోగంలోకి తీసుకోనున్నారు. ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో అత్యంత ప్రత్యేకమైన విషయం ఏమిటంటే.. దీని డిజైన్. 170 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఒక లైన్. ఈ నగరం 200–500 మీటర్ల ఎత్తైన స్కై స్క్రేపర్ల మధ్య నిర్మించనున్నారు. ఇవి లీనియర్ ఫార్మ్‌లో ఉంటాయి. ఈ నగరం బయట వాతావరణం నుండి పూర్తిగా సంబంధం లేకుండా లోపలే స్వయం సమృద్ధిగా ఉండేలా డిజైన్ చేస్తున్నారు. న్యూయార్క్ నగర పరిమాణం కంటే దాదాపు 20 రెట్లు పెద్ద నగరం ఇది. 26,500 చదరపు కిలోమీటర్లు.. 10,500 చదరపు మైళ్ల వైశాల్యంలో ఈ నగరం సిద్ధమవుతోంది. కాబట్టి ఫుట్‌ప్రింట్ చాలా పెద్దది. నగరంలో మల్టిపుల్ లేయర్లు ఉంటాయి. పార్కులు, గ్రీన్ స్పేస్‌లు ఉంటాయి. 170 కిలోమీటర్ల పొడవైన లైన్ కావడంతో హై-స్పీడ్ రవాణా వ్యవస్థను వినియోగిస్తున్నారు.అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో సమస్యలు కూడా ఉన్నాయి. అందులో ప్రధాన సమస్య ఫైనాన్స్. కొన్ని నివేదికల పరిశీలనల ఆధారంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ 2050 వరకు కూడా పూర్తికాకపోవచ్చు. సిటీ నిర్మాణానికి మొత్తం ఖర్చు 1 ట్రిలియన్ డాలర్ల దాకా.. అంటే ఇండియన్‌ కరెన్సీలో 85 లక్షల కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించాల్సి ఉంటుంది. దానికోసం సౌదీ వద్ద వనరులు సిద్ధంగా లేకపోవడంతో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంతో పాటు.. ప్లానింగ్‌కు అనుగుణంగా వినియోగించాల్సిన టెక్నాలజీ కూడా ఓ సవాలుగా మారింది. నియోమ్‌ సిటీలో ఒక చివర నుండి మరో చివర వరకు 20 నిమిషాల్లో ప్రయాణం చేయాలని నిర్ణయించారు. అంటే ప్రతి గంటకు 500 కంటే ఎక్కువ వేగం ఉండాలి.. కానీ ఇంత వేగం ఇచ్చే టెక్నాలజీ ఇప్పటివరకు లేదు. 2015లో జపాన్‌లో మాగ్లేవ్‌ ట్రైన్ టెస్ట్ రన్‌లో గంటకు 603 కిలోమీటర్‌ ప్రయాణించినప్పటికీ.. రెగ్యులర్ ఆపరేషన్లలో గంటకు 430 కిలోమీటర్లు మాత్రమే వేగం ఉంటుంది.మరో విషయం ఏమిటంటే నియోమ్‌ సిటీలో 500 మీటర్ల ఎత్తైన గాజుతో కప్పే భవనాలను నిర్మించడం. దాని కోసం తక్కువ మోతాదులో కార్బన్‌ మెటీరియల్స్‌ వినియోగించడం దాదాపు అసాధ్యం. ఓవరాల్‌గా సిటీ నిర్మాణంతో స్థలం ఆదా అవుతున్నప్పటికీ.. సమస్యలు పెరిగే అవకాశముంది. ఇక సౌదీ ప్రజలు ఇన్ని సవాళ్లను అధిగమించినా, ప్రజలు నిజంగా ఇక్కడ నివసించాలనుకుంటారా? అనేదీ ఇంకా ప్రశ్నగానే మిగిలి ఉంది.

సౌదీ అరేబియా చట్టాల గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. కఠినమైన షరియత్ నియామాలను అమలు చేసే ఆ దేశంలో చిన్న తప్పుచేసినా శిక్షలు తీవ్రంగా ఉంటాయి. తాజాగా ఇమ్మిగ్రేషన్, కార్మిక భద్రతా చట్టాలను ఉల్లంఘించిన 14 వేలకు పైగా కార్మికులను సౌదీ నుండి బహిష్కరించినట్లు అక్కడి మీడియా కథనాలు పేర్కొన్నాయి.ఇమ్మిగ్రేషన్ చట్టం ప్రకారం వివిధ చట్టాలు ఉల్లంఘించిన 14,621 విదేశీ కార్మికులను దేశం నుంచి బహిష్కరించినట్లు అక్కడి అధికారులు పేర్కొన్నారు. వీరితో పాటు చట్టాలు ఉల్లంఘించిన 18,054 మందిని అరెస్టు చేసినట్లు తెలిపారు. అరెస్టైయిన వారిలో 3,853 మందిని చట్టాలు పాటించనందుకు అదుపులోకి తీసుకోగా సరిహద్దు భద్రతా నియమాలను ఉల్లంఘించినందుకు 2,853మంది మందిని, అక్రమంగా దేశంలోకి చొరబడే యత్నం చేసినందుకు 1,491 మంది విదేశీయులను అరెస్టు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు. వీరిలో అధికంగా ఇథియోపియన్లు 59 శాతం, యెమెన్ పౌరులు 40శాతం ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు.కాగా ఇటీవల అక్రమంగా సౌదీలోకి ప్రవేశించిన వ్యక్తికి అక్కడే పనిచేసే ఓ భారతీయుడు అతని సమాచారం తెలియక లిప్ట్ ఇచ్చాడు. అనంతరం అధికారులు అతనిని పట్టుకున్నారు. దీంతో అక్రమంగా ప్రవేశించిన వ్యక్తికి లిఫ్ట్ ఇచ్చాడని అతనిని జైలులో వేశారు. అనంతరం అతని ఉద్యోగం సైతం ఊడింది. కనుక సౌదీలో ఉండే విదేశీ కార్మికులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని పరిచయం లేని వ్యక్తులతో జాగ్రత్తగా ఉండాలని అక్కడ ఉండే భారతీయులు సూచిస్తున్నారు.

"కాపురం కాపాడడానికి పోతే కాలు తెగింది" అన్న నానుడి ఈ బాధితుడి వ్యవహారంలో సరిగ్గా సరిపోతుంది. పాపం రోడ్డుపై ఒంటరిగా ఉన్నాడనే ఒక వ్యక్తికి లిప్ట్ ఇచ్చాడు. తీరా చూస్తే అక్కడి అధికారులు చేసిన తనిఖీల్లో లిప్ట్ ఇచ్చిన వ్యక్తి అక్రమంగా సౌదీ అరేబియాలోకి ప్రవేశించాడని తేలింది. దీంతో నేరస్థునితో పాటు లిప్ట్‌ ఇచ్చిన వ్యక్తిని జైలులో తోశారు.సౌదీ అరేబీయాలోని జిజాన్‌లో ప్రసాద్ అనే వ్యక్తి డ్రైవర్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. అతని విధి నిర్వహణలో భాగంగా వాహనంలో వెళుతున్నాడు. అయితే అప్పుడు రోడ్డుపై ఓ వ్యక్తి లిప్ట్‌ అడిగాడు. దీంతో అతనికి సహాయం చేద్దామనే ఉద్దేశంతో అతనిని వాహనంలోకి ఎక్కించాడు. తీరా కొద్దిదూరం వెళ్లేసరికి పోలీసులు తనిఖీలు చేపడుతున్నారు. వీరిద్దరిని ఆపి పత్రాలు చూపించమని అడగగా ఆవ్యక్తి వద్ద సరైన పత్రాలు లేవు. దీంతో అతను యెమన్‌కు చెందిన వ్యక్తి అని అతను అక్రమంగా సౌదీ అరేబియాలోకి ప్రవేశించాడని పోలీసులు గుర్తించారు.దీంతో యెమన్‌కు చెందిన వ్యక్తితో పాటు అతనికి లిప్ట్ ఇచ్చినందుకు ఆ డ్రైవర్‌ను అరెస్టు చేసి నెలరోజుల పాటు జైలులో ఉంచారు. అనంతరం ఆ సదరు ఉద్యోగి తను పనిచేసే సంస్థకు వెళ్లగా కంపెనీ వెహికిల్‌ను ప్రజలను ఎక్కించుకున్నారనే అభియోగంతో వారు ఉద్యోగంలో నుంచి తొలగించారు. అనంతరం అతనికి జీతంతో పాటు అతనికి రావాల్సిన కంపెనీ బెనిఫిట్స్‌ను కూడా ఇవ్వలేదు. దీంతో సదరు ఉద్యోగి తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందులకు గురయ్యాడు.విపరీతమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదురుకావడంతో అక్కడి భారత రాయబార కార్యాలయాన్ని సంప్రదించారు. అక్కడి నుండి కేలి సాంస్కృతిక కేంద్రాన్ని సంప్రదించాడు. దీంతో వారు అతనిని తిరిగి భారత్‌కు పంపించడానికి కావాల్సిన ఏర్పాట్లు చేశారు. అయితే ఇటువంటి ఘటనలు తరచుగా జరుగుతున్నాయని సరైన పత్రాలు లేని వారిని వాహనాల్లో ఎక్కించుకున్నందుకు ఇదివరకూ ఎంతో మంది జైలుపాలయ్యారన్నారు. కనుక సౌదీలో ఉండేవారు ఎవరినైనా వాహనంలో ఎక్కించుకునే సమయంలో జాగ్రత్తగా ఉండాలని ఈ సందర్భంగా వారు సూచించారు.

హజ్ యాత్రకు అనుమతులపై సౌదీ ప్రభుత్వం కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఆరు కేటగిరీలకు చెందిన వారిని హజ్ మంత్రిత్వ శాఖ అనర్హులుగా ప్రకటించింది. ముఖ్యంగా అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న వారికి ఎంట్రీ నిరాకరిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారకి హజ్ యాత్రకు అనుమతి లేదని సౌదీ ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. వీరిలో మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, వైకల్యంతో బాధపడుతున్నవారు, అంటు వ్యాధులు, తీవ్రమైన క్యాన్సర్‌తో సహా 6 కేటగిరీల వారిని అనర్హులుగా ప్రకటించింది. అయితే ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారికి ఇప్పటికే ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ.. స్పష్టమైన సూచనలు జారీ చేయడం ఇదే మొదటిసారి.తాజా నిబంధనల ప్రకారం డయాలసిస్ రోగులు, తీవ్రమైన గుండె జబ్బులు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, తీవ్రమైన కాలేయ వ్యాధి, వైకల్యంతో బాధపడేవారు, కీమోథెరపీ చేయించుకున్న రోగులు హజ్ యాత్రకు వెళ్లేందుకు అనుమతించేది లేదని సౌదీ ప్రభుత్వం తెలిపింది. అలాగే 28 వారాలు నిండిన గర్భిణీ స్త్రీలు కూడా అనర్హులేనని ప్రకటించింది.15 లోపు బుకింగ్‌లు..ప్రైవేట్ గ్రూపుల ద్వారా హజ్‌ యాత్రకు వెళ్లే వారు ఈ నెల 15 లోపు తమ బుకింగ్‌లను పూర్తి చేయాలని ఇండియన్ హజ్, ఉమ్రా గ్రూప్ అసోసియేషన్ తెలిపింది. హజ్ తీర్థయాత్రకు ఎంపికైన ప్రైవేట్ గ్రూపులు కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి హజ్ లైసెన్స్ కలిగి ఉన్నాయో లేదో దరఖాస్తుదారులు నిర్ధారించుకోవాలని సూచించింది.

దుబాయ్‌: సౌదీ అరేబియా, యెమెన్‌ మధ్య యుద్ధ వాతావరణం నెలకొంది. యెమెన్‌లోని తీర ప్రాంత నగరం ముకల్లాపై మంగళవారం సౌదీ అరేబియా బాంబుల వర్షం కురిపించింది. ఈ నేపథ్యంలో యెమెన్‌కు మద్దతుగా నిలుస్తున్న యూఏఈకి సౌదీ హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. 24 గంట్లలో యెమెన్‌ నుంచి దళాలను ఉపసంహరించుకోవాలని సౌదీ వార్నింగ్‌ ఇచ్చింది.ఇక, అంతకుముందు.. యెమెన్‌లోని వేర్పాటువాదుల కోసం యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌(యూఏఈ) పంపిన ఆయుధ నౌకలపై దాడి చేసినట్లు సౌదీ తెలిపింది. యూఏఈ చర్యలు అత్యంత ప్రమాదకరమైనవంటూ వ్యాఖ్యానించింది. యూఏఈ మద్దతు కలిగిన సదరన్‌ ట్రాన్సిషనల్‌ కౌన్సిల్‌కు చెందిన వేర్పాటువాదులు ఇటీవలి కాలంలో యెమెన్‌లో పలు ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకుంటున్నారు. దీనిపై సౌదీ, దాని మిత్ర దేశాలు గుర్రుగా ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే సౌదీ అరేబియా దాడికి దిగింది.Saudi Arabia bombs a UAE convoy in Yemen meant to establish a Zionist friendly state called 'South Arabia'. Saudi has issued a warning to the UAE to remove it's presence in Yemen within 24 hours. pic.twitter.com/QelYcZkC69— Israel Exposed (@xIsraelExposedx) December 30, 2025యూఏఈ తీర నగరం పుజైరాహ్‌ నుంచి ఆయుధాలతో ముకల్లాకు వచ్చిన రెండు నౌకల నుంచి పెద్ద మొత్తంలో ఆయుధాలను, మిలటరీ వాహనాలను కిందికి దించుతున్న సమయంలోనే మిత్ర కూటమి విమానాలు బాంబులతో దాడి జరిపాయని సౌదీ తెలిపింది. అదే సమయంలో, 24 గంటల్లోగా యెమెన్‌ నుంచి బలగాలను ఉపసంహరించుకోవాలని యూఏఈకి తీవ్ర హెచ్చరికలు చేసింది. ఈ పరిణామంపై యూఏఈ స్పందించింది. సహనం, వివేకంతో వ్యవహరించాలంటూ సౌదీకి హితవు పలికింది. యెమెన్‌ నుంచి బలగాలను వెనక్కి తీసుకోవాలన్న డిమాండ్‌పై మాత్రం ఆ దేశం స్పందించలేదు. యెమెన్‌లోని తమ బలగాలకు అవసరమైన వాహనాలను మాత్రమే ఆ నౌకల్లో పంపామని, ఆయుధాలు లేవని యూఏఈ అంటోంది.సౌదీ ఆగ్రహం.. కాగా, యెమెన్‌లో వేర్పాటు వాదులు ఇటీవల సాధించిన పైచేయికి యూఏఈ కారణమని సౌదీ స్పష్టంచేసింది. దక్షిణ యెమెన్‌కు ప్రత్యేక దేశ స్థాయి కల్పించేందుకు పోరాటం సాగిస్తున్న సదరన్‌ ట్రాన్సిషనల్‌ కౌన్సిల్‌(ఎస్‌టీసీ)కు యూఏఈ మద్దతు తెలుపుతోంది. వేర్పాటు వాద సంస్థ ఎస్‌టీసీని సౌదీ అరేబియా వ్యతిరేకిస్తోంది. ఆ సంస్థకు మద్దతుగా యూఏఈ తీసుకుంటున్న చర్యలు అత్యంత ప్రమాదకరమైనవని సౌదీ పేర్కొంది. సదరన్‌ ట్రాన్సిషనల్‌ కౌన్సిల్‌కు మద్దతుగా యూఏఈ నౌకలు ఆయుధాలు చేరవేశాయని ప్రకటన వివరించింది. తాజా పరిణామాలు సౌదీ అరేబియాకు, యూఏఈకీ మధ్య ఉద్రిక్తతల్ని పెంచేలా ఉన్నాయి. పశ్చిమాసియాకు సంబంధించిన అనేక ఇతర విషయాలపై కలసికట్టుగా పనిచేస్తున్న ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఆర్థిక, రాజకీయ విషయాల్లో విభేదాలు ఉన్నాయి.రంగంలోకి అమెరికా..ఇదిలా ఉండగా.. సౌదీ, యెమెన్‌ వ్యవహారంపై అమెరికా ఫోకస్‌ పెట్టింది. తాజాగా యెమెన్‌ విదేశాంగ మంత్రి షేక్ అబ్దుల్లా బిన్ జాయెద్ అల్ నహ్యాన్‌తో అమెరికా విదేశాంగమంత్రి మార్కో రూబియో మాట్లాడినట్టు తెలిపారు. యెమెన్ పరిస్థితి, మధ్య ప్రాచ్య భద్రత, స్థిరత్వాన్ని ప్రభావితం చేసే విస్తృత సమస్యల గురించి ఇద్దరూ చర్చించారని సమాచారం.

సనా: యెమెన్‌లోని ఓడరేవు నగరం ముకల్లాపై సౌదీ అరేబియా వైమానిక దాడులు జరిపింది. మంగళవారం జరిపిన ఈ దాడులపై గల్ఫ్ వార్తాసంస్థలు కథనాలను ప్రచురించాయి. యునైటెడ్ అరబిక్ ఎమిరేట్స్(యూఏఈ)కి వ్యతిరేకంగా వేర్పాటువాద సమూహానికి ఆయుధాలు, సైనిక వాహనాలను అందజేస్తున్నారనే ఆరోపణలపై ఈ దాడులు జరిపినట్లు సౌదీ అరేబియా అధికారిక వార్తాసంస్థ స్పష్టం చేసింది. వేర్పాటు వాదుల చేతికి ఆయుధాలు చిక్కడం ఈ ప్రాంతంలో శాంతికి ముప్పుగా పేర్కొంది. అందుకే వైమానిక దళం నిర్ణీత లక్ష్యాలపై దాడులు జరిపిందని, పౌరులకు ఎలాంటి హాని జరగకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకుందని వెల్లడించింది.ఈ దాడులపై అటు యెమెన్ సీరియస్‌గా స్పందించింది. యూఏఈతో ఉన్న రక్షణ ఒప్పందాన్ని తక్షణం రద్దు చేసింది. తమ సార్వభౌమాధికారం, దేశ భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు యెమెన్ కౌన్సిల్ అధిపతి రషాద్ అల్-అలీమి ప్రకటించారు. ఈ మేరకు ఆయన జాతినుద్దేశించి టీవీలో మాట్లాడారు. యెమెన్‌లో ఉన్న యూఏఈ దళాలు(అల్-అలీమీ) తమ భూభాగాన్ని 24 గంటల్లో విడిచి వెళ్లాలని ఆదేశించారు. పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చేందుకు మూడ్రోజులపాటు నోఫ్లై జోన్‌గా ప్రకటించారు. 90 రోజుల అత్యయిక స్థితిని ప్రకటిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

సాక్షి, అమరావతి: సరైన పత్రాలు లేకుండా విదేశాలకు వెళ్లిన అనేక మంది భారతీయులను పలు దేశాలు తిరిగి వెనక్కి పంపుతున్నాయి. 2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 24,600 మంది భారతీయులు ఇలా వెనక్కి వచ్చారు. భారతీయులను వెనక్కి పంపిన దేశాల్లో సౌదీ అరేబియా అగ్రస్థానంలో ఉంది. ఒక్క సౌదీ అరేబియానే 11,000 మంది భారతీయులను సరైన పత్రాలు లేకపోవడం, వీసా గడువు తీరినా ఆ దేశంలో ఉండడం, కార్మిక చట్టాలు ఉల్లంఘించడం వంటి కారణాలతో వెనక్కి పంపేసింది. ఆ తర్వాతి స్థానంలో అమెరికా ఉంది. ట్రంప్‌ బాధ్యతలు చేపట్టినప్పటి నుంచి అక్రమ వలసదారులను బయ­టకు పంపుతున్న సంగతి తెలిసిందే. దీంతో ఈ ఏడాది అమెరికా నుంచి 3,800 మంది ఇలా వెనక్కి వచ్చేయగా అందులో ఒక్క వాషింగ్టన్‌ నుంచే 3,414 మంది, హోస్టన్‌ నుంచి 234 మంది ఉన్నట్లు కేంద్ర విదేశాంగమంత్రి తాజాగా రాజ్యసభకు ఇచ్చిన సమాచారంలో వెల్లడించింది. ఏజెంట్ల చేతిలో మోసపోయిన వారే అత్యధికం.. విదేశాలకు భవన నిర్మాణ పనులు చేయడానికి వెళ్తున్నవారిలో అత్యధికమంది ఏజెంట్ల చేతిలో మోసపోయినవారే. మయన్మార్‌ నుంచి 1,591, మలేíÙయా నుంచి 1,485, యూఏఈ నుంచి 1,469, బహ్రెయిన్‌ నుంచి 769 మంది వెనక్కి వచ్చారు. సరైన పత్రాలు లేకుండా ఆయా దేశాల్లోకి అడుగు పెట్టారంటూ వెనక్కి పంపించేశాయి. కేవలం ఉపాధి కోసం వెళ్లిన వారే కాకుండా విద్యా­ర్థులు కూడా మోసపోయిన వారి జాబితాలో ఉన్నారు. ఉన్నత చదువుల కోసం వెళ్లిన వారిలో అత్యధికంగా 170 మందిని బ్రిటన్‌ వెనక్కి పంపింది. ఆ తర్వాత ఆ్రస్టేలియా 114 మందిని, రష్యా 82, అమెరికా 45 మంది విద్యార్థులను వెనక్కి పంపాయి.

ఫక్తు ఎడారి దేశమైన సౌదీ అరేబియాలో మంచు తుఫాన్‌. ఎవరూ ఊహించని ఈ పరిణామం ఇప్పుడు గుబులు రేపుతోంది. అంతర్జాతీయంగా పర్యావరణవేత్తల్లో ఇది పెద్ద చర్చకే దారితీసింది. భూ వాతావరణ వ్యవస్థలోనే అవాంఛనీయమైన మౌలిక మార్పులు భారీ స్థాయిలో చోటు చేసుకుంటున్నాయని చెప్పేందుకు ఇది ప్రబల సాక్ష్యమని వారు బల్లగుద్ది మరీ చెబుతున్నారు. దీని నుంచి ముఖ్యంగా భారత్‌ నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు చాలా ఉన్నాయని స్పష్టం చేస్తున్నారు... సౌదీ అరేబియాలోని ఉత్తరాది ప్రాంతాలు తాజాగా మంచులో తడిసి ముద్దయిపోయాయి. ముఖ్యంగా టాబుక్, దాని సమీప పర్వత ప్రాంతా లు పూర్తిగా మంచు దుప్పటి కప్పుకున్నాయి. పగటి ఉష్ణోగ్రతలు ఎన్నడూ లేనంతగా పడిపోయాయి. ప్రపంచమంతటికీ ఆశ్చర్యం కలిగించేలా అచ్చం శీతల దేశాల్లో మాదిరి పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. మంచుమయంగా మారిన సౌదీ ఎడారుల ఫొటోలు, వీడియోలు సోషల్‌ మీడియాలో వైరల్‌గా మారా యి. పర్యావరణ మార్పులు ఇంకెంతమాత్రమూ సుదూర, లేదా కాల్పనిక ముప్పు కాదని, అన్ని దేశాలనూ తీవ్రంగా పట్టి పీడించబోతున్న పెను సమస్య అనీ ఈ పరిణామం స్పష్టంగా చాటింది. విపరీత పరిస్థితులు వాతావరణ మార్పులు అనగానే కేవలం ఎండ ప్రచండంగా మండిపోయే రోజుల సంఖ్య పెరుగుతుందని చాలామంది భావిస్తారు. వాస్తవానికి చాలాసార్లు అందుకు విరుద్ధంగా జరుగుతుందని సైంటిస్టుల మాట. భూమి వేడెక్కిన కొద్దీ వాతావరణం మరింత తేమను, శక్తిని సంగ్రహిస్తుంది. వాటి దెబ్బకు చిరకాలం స్థిరంగా కొనసాగుతూ వస్తున్న వాతావరణ ధోరణులు కాస్తా గాడి తప్పుతాయి. ఫలితంగా ఇలా అప్పుడే ప్రచండంగా ఎండ, కొద్దికాలానికే విపరీతమైన కుండపోత వానలు, ఆ వెంటనే వణికించే చలి, ఊహించని ప్రాంతాల్లో హిమపాతం... భారత్‌ తో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొన్నేళ్లుగా ఈ ధోరణులు పెరిగిపోతున్నాయి. మనకు వారి్నంగ్‌ బెల్స్‌ సౌదీ మంచు తుఫాన్‌ ఉదంతం నుంచి భారత్‌ తక్షణం నేర్వాల్సిన పాఠాలు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే పర్యావరణ మార్పుల తాలూకు దు్రష్పభావం కొన్నేళ్లు మన దేశంపై తీవ్రంగానే ప్రభావం చూపు తూ వస్తోంది. ఈ ఏడాది దేశవ్యాప్తంగా కనిపించిన విపరీత వాతావరణ ధోరణులే ఇందుకు రుజువు. తొలుత ఉత్తర, మధ్య భారతంలో రికార్డు స్థాయి ఎండలు కాచాయి. ఆ వెంటనే ఉత్తరాఖండ్‌ మొద లుకుని హిమాచల్‌ ప్రదేశ్, సిక్కిం దాకా క్లౌడ్‌ బరస్ట్‌ విలయమే సృష్టించింది. చాలా రాష్ట్రాల్లో వర్షాకా లం ఆలస్యంగా వస్తే కొన్నింటిలో విపరీతమైన వరదలు అపార నష్టం కలుగజేశాయి. ఇవేవీ యా దృచ్చిక ఘటనలు కాదు. వాతావరణ వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడిలో ఉండనేందుకు స్పష్టమైన సంకేతాలు. తక్షణం మేల్కొనాలి ప్రభుత్వాలు ఇప్పటికీ మేల్కొనకపోతే భారత్‌లో పర్యావరణ వ్యవస్థే పూర్తిగా కుప్పకూలే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. ఎందుకంటే సాగు సీజన్లు, నీటి యాజమాన్యం, పట్టణ ప్రణాళికలు మొదలుకుని విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ దాకా అన్నింటికీ సజావైన వాతావరణ వ్యవస్థే మూలం. అదే దెబ్బ తింటే పంటల వైఫల్యం మొదలుకుని అన్నీ వినాశకర పరిణామాలే తలెత్తుతాయి. దేశవ్యాప్తంగా కాలుష్యాన్ని కట్టడి చేసే చర్యలను చిత్తశుద్ధితో అమలు చేయడం అత్యవసరం. అలాగే వాతావరణానికి తగ్గట్టుగా సాగు పద్ధతులు, ధోరణులను కూడా మార్చుకుంటూ పోవడం ప్రస్తుత అవసరం. లేదంటే పరిస్థితి చూస్తుండగానే చేయి దాటిపోతుంది. అప్పుడు ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకోవడమే అవుతుంది. – సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్‌

ప్రపంచ పర్యాటకాన్ని ఆకర్షించేలా సౌదీ అరేబియాలో ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టు పట్టాలెక్కబోతోంది. వివిధ దేశాల్లోని పర్యాటకులను అలరించే ‘యూనివర్సల్ స్టూడియోస్’ థీమ్ పార్క్ ఇప్పుడు సౌదీలో ఏర్పాటు కానుంది. రియాద్ సమీపంలోని ఖిద్దియా ఈ ప్రాజెక్టుకు వేదిక కానుంది.వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ నివేదికల ప్రకారం, యూనివర్సల్ స్టూడియోస్ మాతృ సంస్థ కామ్ కాస్ట్ (Comcast) ప్రతినిధులు ఈ థీమ్‌ పార్క్‌ ఏర్పాటుకు సంబంధించి సౌదీ ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు. కామ్ కాస్ట్ సీఈఓ బ్రియాన్ రాబర్ట్స్ ఇటీవల స్వయంగా ఖిద్దియా సైట్‌ను సందర్శించి అక్కడి వసతులను పరిశీలించారు. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రాథమిక దశలో ఉందని, నిర్మాణానికి సంబంధించి తుది అనుమతులు రావాల్సి ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.334 చదరపు కిలోమీటర్లుఈ థీమ్ పార్క్ ఏర్పాటు కానున్న ఖిద్దియా ప్రాజెక్ట్ విస్తీర్ణం 334 చదరపు కిలోమీటర్లుగా ఉందని అంచనా. ఇది ఫ్లోరిడాలోని ప్రఖ్యాత డిస్నీ వరల్డ్ కంటే రెండున్నర రెట్లు పెద్దది కావడం గమనార్హం. ఏటా 4.8 కోట్ల మంది సందర్శకులను ఆకర్షించడం దీని లక్ష్యం. ఇది పూర్తి స్థాయిలో అందుబాటులోకి వస్తే సౌదీ జీడీపీకి సుమారు 4.5 బిలియన్ల డాలర్ల అదనపు ఆదాయం సమకూరుతుంది.పర్యాటక రంగంలో దూసుకుపోతున్న సౌదీసౌదీ అరేబియా తన ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం కోసం కేవలం చమురుపైనే ఆధారపడకుండా వైవిధ్యీకరించాలని చూస్తోంది. గతేడాది 10 కోట్ల మందికిపైగా సందర్శకులు సౌదీని సందర్శించారు. ఈ ఏడాది మొదటి ఆరు నెలల్లోనే 6.09 కోట్ల మంది పర్యాటకులు రావడం గమనార్హం. 2030 నాటికి ఏడాదికి 15 కోట్ల మంది పర్యాటకులను రప్పించాలని సౌదీ పబ్లిక్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్ (PIF) లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.ఇదీ చదవండి: ప్రయాణికులు గాల్లో తేలాల్సిందే!

రియాద్‌: ఎటుచూసినా ఇసుక తిన్నెలు, భగభగమండే భానుడి సెగలు, భరించరాని వేడి, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలకు చిరునామాగా నిలిచే సౌదీ అరేబియా ఎడారుల్లో ఇప్పుడు లెక్కలేనంత మంచు కుప్పలుతెప్పలుగా కనిపిస్తోంది. భారీ వర్షాలతో ముంపు ప్రాంతాలు జలమయమవుతున్నాయి. చలికాలం కావడంతో రాత్రిపూట ఉష్ణోగ్రతలు అత్యంత కనిష్టాలకు పడిపోతున్నాయి. దీంతో తమ ఎడారుల్లో మంచు దుప్పట్లు పర్చుకోవడంతో సౌదీ స్థానికులు ఒకింత ఆశ్చర్యానికి, మరికొంద గందరగోళానికి గురవుతున్నారు. వాతావరణ మార్పుల విపరిణామాల కారణంగానే ఇలాంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవిస్తుంటాయని వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు వ్యాఖ్యానించారు. ఈశాన్య సౌదీలో అత్యధికంగా మంచు కురుస్తోంది. తబుక్‌ ప్రావిన్స్‌లోని పర్వతాలన్నీ ఇసుకరేణువులపై పడిన మంచుతో దవళవర్ణ శోభను సంతరించుకున్నాయి. జిబేల్‌ అల్‌–లావాజ్‌ పరిధిలో సముద్రమట్టానికి 2,600 మీటర్ల ఎత్తులోని ప్రఖ్యాత ట్రోజెనా ప్రాంతం మొత్తం మంచుతో నిండిపోయింది. ఎడారి ఓడగా వినతికెక్కిన ఒంటెలన్నీ ఇప్పుడు మంచు చల్లదనాన్ని తెగ ఆస్వాదిస్తున్నాయి. ఎడారి ఇసుకతిన్నెలన్నీ తెలుపురంగులో మిలమిలా మెరిసిపోవడం, ఒంటెల శరీరాల మీదుగా మంచు పేరుకుపోయిన దృశ్యాలు ఇప్పుడు సామాజిక మాధ్యమాల్లో వైరల్‌గా మారాయి. సముద్రమట్టం నుంచి అత్యంత ఎత్తయిన ప్రదేశాల్లో తెల్లవారుజామున ఉష్ణోగ్రతలు ఏకంగా సున్నా డిగ్రీసెల్సియస్‌కు పడిపోవడం విశేషం. పలు రీజియన్లలో వర్షాలు పడటంతో వాటికి చల్లటిగాలులు తోడై ఉష్ణోగ్రతలను కనిష్టాలకు పరిమితంచేస్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియాలో ఇంతటి స్థాయిలో మంచు కురవడం గత 30 ఏళ్లలో ఇదే తొలిసారికావడం గమనార్హం.

ఇస్లాం పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాలకు నిలయమైన సౌదీ అరేబియాలో ఒకప్పుడు ’మద్యం’ మాట వినిపిస్తేనే కఠిన శిక్షలు ఉండేవి. కానీ, ఇప్పుడక్కడ క్రమేపీ వాతావరణం మారుతోంది. దశాబ్దాల నిషేధాన్ని పక్కన పెట్టి, అత్యంత రహస్యంగా మద్యం విక్రయాలను విస్తరిస్తోంది సౌదీ ప్రభుత్వం.నిశ్శబ్దంగా.. నిషా వైపు! రియాద్‌లోని ’డిప్లొమాటిక్‌ క్వార్టర్‌’లో ఒక గుర్తు తెలియని దుకాణం ఉంది.. బయట బోర్డు ఉండదు. లోపలికి కెమెరాలను రానివ్వరు. 2024 జనవరిలో కేవలం ముస్లిమేతర దౌత్యవేత్తల కోసం మొదలైన ఈ దుకాణం తలుపులు ఇప్పుడు మరికొందరికి తెరుచుకున్నాయి. ఎలాంటి అధికారిక ప్రకటన లేకుండానే, ’ప్రీమియం రెసిడెన్సీ’ ఉన్న విదేశీయులకు కూడా ఇక్కడ మద్యం కొనుగోలు చేసే అవకాశం కల్పించారు. రక్షణ మామూలుగా లేదు! ఈ దుకాణంలోకి వెళ్లడం అంత సులభం కాదు. ప్రవేశ ద్వారం దగ్గర క్షుణ్ణంగా తనిఖీలు చేస్తారు. ఫోన్లు, కెమెరాలను అనుమతించరు. ఆఖరికి మీరు పెట్టుకున్న కళ్లద్దాలు కూడా ’స్మార్ట్‌ గ్లాసెస్‌’ ఏమో అని సిబ్బంది తనిఖీ చేస్తారు. ధరల విషయానికి వస్తే.. దౌత్యవే త్తలకు పన్ను ఉండదు కానీ, ఈ కొత్త వినియోగదారులకు మాత్రం జేబులు ఖాళీ కావల్సిందే.ఇప్పుడిక రియాద్‌లోనే ‘కిక్కు’ ఇప్పటి వరకు మందు తాగాలనిపిస్తే సౌదీ వాసులు పక్కనే ఉన్న బహ్రెయిన్‌ ద్వీపానికో లేదా దుబాయ్‌కో వెళ్లేవారు. కొంతమంది స్మగ్లింగ్‌ చేసిన మందును భారీ ధరకు కొనేవారు. కానీ, తాజా మార్పులతో ధనవంతులైన విదేశీయులకు ఇప్పుడు రియాద్‌లోనే ’కిక్కు’ దొరుకుతోంది. సౌదీలో సినిమాలు వచ్చాయి, మహిళలు డ్రైవింగ్‌ సీట్‌ ఎక్కారు, ఇప్పుడు మద్యం దుకాణాలు కూడా వచ్చేశాయి. అయితే ఇది కేవలం విదేశీయులకే పరిమితమా? లేక భవిష్యత్తులో అందరికీ అందుబాటులోకి వస్తుందా?.. అన్నది వేచి చూడాలి. ఏది ఏమైనా, సౌదీలో ఈ ’లిక్కర్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌’ ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది.దశాబ్దాల నిషేధం! సౌదీలో మద్యం ఎందుకు నిషేధించారో తెలుసా? 1951లో సౌదీ వ్యవస్థాపక రాజు అబ్దుల్‌ అజీజ్‌ కుమారుడు ప్రిన్స్‌ మిషారీ, మద్యం మత్తులో జెడ్డాలోని బ్రిటిష్‌ వైస్‌ కాన్సుల్‌ను కాల్చి చంపాడు. ఆ చేదు జ్ఞాపకంతో అప్పట్లో మద్యంపై కఠిన నిషేధం విధించారు. ఇప్పుడు విజన్‌ 2030లో భాగంగా మొహమ్మద్‌ బిన్‌ సల్మాన్‌ మళ్లీ మెల్లమెల్లగా నిబంధనలను సడలిస్తున్నారు.– సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్‌

అంతర్జాతీయ సమాజంలో పాకిస్తాన్‌ ఇమేజ్‌ మరోసారి దెబ్బ తింది. ఆ దేశ పౌరులను అరబ్‌ దేశాలు బలవంతంగా వెనక్కి పంపించేస్తున్నాయి. పైగా వాళ్ల మీద బిచ్చగాళ్లు.. నేరగాళ్లు అనే ముద్ర వేయడం ఆసక్తికర చర్చకు దారి తీసింది ఇప్పుడు.. ఇప్పటికే ఆర్థిక సంక్షోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న పాకిస్తాన్‌కు కొత్త తలనొప్పి వచ్చి పడుతోంది. వలస వెళ్లిన తమ పౌరులను ఆ దేశాలు వెనక్కి పంపించేస్తున్నాయి. పాక్‌ పౌరుల వల్ల తమ దేశాల్లో నేరాలు పెరుగుతున్నాయని.. పైగా భిక్షాటనతో తమ దేశ పర్యాటక రంగాన్ని దెబ్బ తీస్తున్నారని ఆయా దేశాలు భావిస్తున్నాయి. దీంతో సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్‌ అరబ్‌ ఎమిరేట్స్‌ల నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో పాక్‌ పౌరులను వెనక్కి పంపించేస్తున్నారు. యూరప్‌-ఆసియా సరిహద్దులోని.. కాకేసస్‌ దేశం అజర్‌ బైజాన్‌ కూడా ఇలాంటి చర్యలే చేపట్టింది. ఇందులో సౌదీ అరేబియా నుంచి వచ్చిన 24,000 మంది ఉన్నారు. దుబాయ్ నుంచి 6,000 మంది, అజర్‌బైజాన్ నుంచి వచ్చిన 2,500 మందిని పాక్‌కు తిప్పి పంపించారు. ఆర్గనైజ్డ్‌ బెగ్గింగ్‌ మాఫియాలో భాగంగా ఆయా దేశాలకు వెళ్లినట్లు నిర్ధారణ అయ్యింది. అయితే వీళ్ల వల్ల విద్య, ఉద్యోగాల నిమిత్తం ఆయా దేశాలకు వెళ్లిన వాళ్లను కూడా వెనక్కి పంపుతున్నారని పాక్‌ ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తోంది.హెచ్చరించినా కూడా.. 2024లో సౌదీ అరేబియా పాక్‌కు ఓ ప్రకటన జారీ చేసింది. ఉమ్రా వీసాలను భిక్షాటన కోసం దుర్వినియోగం చేయొద్దని తమ పౌరులకు గట్టిగా చెప్పాలని పాకిస్తాన్‌ను హెచ్చరించింది. నియంత్రించకపోతే హజ్, ఉమ్రా యాత్రికులపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉంటుందని తెలిపింది. అయినా కూడా ఆ వ్యవహారం కొనసాగుతూ వస్తోంది. ఇక యూఏఈ ఏమో అదనంగా ఇంకో వాదనను తెరపైకి తెచ్చింది. తమ దేశంలో జరుగుతున్న నేరాల్లో పాక్‌ పౌరుల వాటా కూడా ఉంటోందని.. వివిధ ఉద్దేశాలతో వచ్చి చాలామంది నేరాలకు పాలపడుతున్నారని యూఏఈ ఆరోపిస్తోంది. ఈ క్రమంలో కిందటి ఏడాది ఆ పాక్‌ పౌరులపై వీసా పరిమితులు విధించింది. అరబ్‌ దేశాలు మాత్రమే కాదు.. ఆఫ్రికా, యూరప్ ఖండాల్లోని పలు దేశాల్లో.. ఆసియాలో కాంబోడియా, థాయ్‌లాండ్ వంటి దేశాల్లో కూడా పాక్‌ పౌరులు బిచ్చగాళ్లుగా అక్కడి ప్రభుత్వాలకు తలనొప్పులుగా మారుతున్నారు. ఈ క్రమంలో ఆర్గనైజ్డ్ భిక్షాటన గ్యాంగ్‌లను అడ్డుకోవడం, అక్రమ వలసలను నిరోధించడం కోసం వాళ్లను వెనక్కి పంపించేస్తున్నాయని ఆయా దేశాలు. అయితే.. పశ్చిమాసియాలో పట్టుబడ్డ ముఠాల్లో 90 శాతం బిచ్చగాళ్లు పాక్‌కు చెందిన వాళ్లే ఉన్నారని ఆ దేశ విదేశాంగ అధికారి జీషాన్ ఖంజాదా చెబుతుండడం గమనార్హం. వేల మంది ముఠాగా..ఈ ఏడాదిలో ఇప్పటిదాకా పాకిస్తాన్‌ ఫెడరల్‌ ఇన్వెస్టిగేషన్‌ ఏజెన్సీ(FIA) విమానాశ్రయాల్లో 66,154 మందిని విదేశాలకు వెళ్లకుండా ఆపగలిగింది. మక్కా, మదీనా పవిత్ర స్థలాల వద్ద కూడా పాకిస్తానీ భిక్షాటనకారులు యాత్రికులను వేధిస్తున్నారని పాక్‌కు చెందిన డాన్‌ పత్రిక ఈ మధ్యే ఓ కథనం ప్రచురించడం గమనార్హం. ఈ పరిణామాలపై ఎఫ్‌ఐఏ డీజీ స్పందిస్తూ.. ఈ నెట్‌వర్క్‌ల వల్ల పాక్‌ పరువు పోతోందని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరోవైపు సైన్యం సాయంతో ఇలాంటి ముఠాలను అడ్డుకోవాలని షెహబాజ్‌ ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలు పెద్దగా ఫలితం ఇవ్వడం లేదు.

రియాద్: సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వం సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. దేశంలోని ముస్లిమేతర నివాసితులకు మద్యం విక్రయించాలని నిర్ణయించింది. అయితే ఇందుకు పలు కఠిన నిబంధనలు విధించింది. దేశీయంగా తీసుకున్న ఆర్థిక పరివర్తన లక్ష్యాలలో భాగంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నది. విదేశీ మూలధనాన్ని ఆకర్షించేందుకు సౌదీ ప్రయత్నిస్తోంది. దేశంలోని రియాద్‌లో ఏర్పాటు చేసిన ఏకైక మద్యం దుకాణంలోకి ప్రవేశించేందుకు ముస్లిమేతర నివాసితులు తమ ధృవీకరణ పత్రాన్ని చూపించాల్ని ఉంటుంది. అంతకుముందు విదేశీ దౌత్యవేత్తల కోసం ప్రారంభించిన ఈ దుకాణం ఇటీవల ప్రీమియం రెసిడెన్సీ హోదా కలిగిన ముస్లిమేతరులకు కూడా అందుబాటులోకి తెచ్చింది. ఈ దుకాణంలో కొనుగోళ్లు కేవలం నెలవారీ పాయింట్-బేస్డ్ అలవెన్స్ సిస్టమ్ కింద మాత్రమే చేయవచ్చని సమాచారం. కాగా సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్‌తో పాటు ఇతర నగరాల్లో కూడా కొత్త మద్యం దుకాణాలు ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ నిబంధనలు మద్యం యాక్సెస్‌ను సులభతరం చేసే దిశగా తీసుకుంటున్న చర్యలలో భాగమని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. అయితే ప్రభుత్వం నుండి ఈ మార్పులపై ఎటువంటి అధికారిక ధృవీకరణ లేదు.రియాద్‌ను వ్యాపార, పెట్టుబడులకు పోటీ కేంద్రంగా మార్చడానికి సౌదీ అరేబియా విస్తృత ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. విదేశీ మూలధనాన్ని ఆకర్షించడం అనేది విజన్ 2030 లో భాగంగా ఉంది. ఆర్థిక పరివర్తన లక్ష్యాలకు దీనిని కీలకంగా సౌదీ అరేబియా భావిస్తోంది. మరోవైపు సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వం ఇటీవల మహిళల డ్రైవింగ్‌పై నిషేధాన్ని రద్దు చేసింది. అలాగే ప్రజా వినోదం, సంగీతం తదితర రంగాలలో మహిళల ప్రవేశానికి అనుమతులు మంజూరు చేసింది. దేశంలోని పర్యాటక రంగాన్ని కూడా మరింతగా ప్రోత్సహిస్తోంది. ఇది కూడా చదవండి: లడఖ్‌లో చైనా గూఢచారి?.. ఫోరెన్సిక్ పరీక్షకు ఫోన్

వాషింగ్టన్‌: వలసదారులపై ఇన్నాళ్లూ కఠిన వైఖరి ప్రదర్శించిన అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ మనసు మార్చుకున్నారు. అమెరికాకు వారి అవసరమేంటో ఆయనకు ఎట్టకేలకు తెలిసొచ్చింది. నైపుణ్యం కలిగిన వలసదారులను కచ్చితంగా స్వాగతిస్తామని చెప్పారు. కంప్యూటర్‌ చిప్స్, క్షిపణులు లాంటి సంక్లిష్టమైన ఉత్పత్తుల అభివృద్ధి విషయంలో అమెరికన్‌ కార్మీకులకు వలసదారులు శిక్షణ ఇవ్వాలని కోరారు. ఇమ్మిగ్రేషన్‌ నిబంధనలకు గతంలో మద్దతు ఇచ్చానని గుర్తుచేశారు. ఇప్పుడు వలసదారులకు పెద్దపీట వేస్తే స్వదేశంలో కొందరి నుంచి వ్యతిరేకత రావొచ్చని అన్నారు. వ్యతిరేకతను భరిస్తానని చెప్పారు. బుధవారం యూఎస్‌–సౌదీ అరేబియా ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ ఫోరమ్‌లో ట్రంప్‌ మాట్లాడారు. దేశ ఆర్థిక ప్రగతి కోసం పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. సెల్‌ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, మిస్సైల్స్‌ వంటి కంపెనీల్లో పని చేయడానికి నిపుణులైన వలసదారులు కావాలని తెలిపారు. వారి పరిజ్ఞానం తమ కార్మీకులకు ఎంతగానో తోడ్పడుతుందని వివరించారు. వస్తువుల ఉత్పత్తికి అవసరమైన మానవ వనరులను విదేశాల నుంచి రప్పించుకోవచ్చని అమెరికా సంస్థలకు ట్రంప్‌ సూచించారు. వేలాది మంది వచ్చినా తప్పకుండా స్వాగతిస్తామని వ్యాఖ్యానించారు.ఈ విషయంలో నన్ను క్షమించాలి వలసదారుల రాకను వ్యతిరేకించేవారు నిజంగా చాలా తెలివైనవారు, నమ్మశక్యంకాని దేశభక్తులు అని డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ కొనియాడారు. అయితే, అమెరికా కార్మీకులకు నైపుణ్యాలు నేరి్పంచాల్సిన అవసరం ఎంతో ఉందని, ఈ విషయం అందరూ అర్థం చేసుకోవాలని కోరారు. మన కంపెనీల్లో బిలియన్ల డాలర్లు పెట్టుబడులు పెట్టేవారిని అనుమతించకపోతే మనం విజయవంతమైన వ్యక్తులుగా ఎప్పటికీ ఎదగలేమని తేలి్చచెప్పారు. ఒక పెద్ద కంపెనీ ఏర్పాటై, ఉత్పత్తి ప్రారంభం కావాలంటే విదేశాల నుంచి భారీగా పెట్టుబడులు, ఉద్యోగులు రావాల్సిందేనని స్పష్టంచేశారు. ఈ విషయంలో తనను క్షమించాలని కోరారు. మాగా(మేక్‌ అమెరికా గ్రేట్‌ ఎగైన్‌)ను ఇప్పటికీ ఆరాధిస్తున్నానని, విదేశాల నుంచి మనకు కావాల్సిన నిపుణులను రప్పించుకోవడం కూడా ‘మాగా’అవుతుందని అమెరికా అధ్యక్షుడు వివరించారు. తనకు ఓటు వేసేవారి సంఖ్య తగ్గినా పట్టించుకోబోనని, చివరకు వారే అర్థం చేసుకుంటారని వ్యాఖ్యానించారు.

వాషింగ్టన్‌: అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ మరో కొత్త డ్రామాకు తెరలేపారు. తమ స్వప్రయోజనాల కోసం సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ (ఎంబీఎస్‌)ను వెనుకేసుకొచ్చారు. 2018లో జరిగిన జర్నలిస్ట్ జమాల్ ఖషోగ్గి హత్య గురించి సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ ఎంబీఎస్‌కు ఏమీ తెలియదన్నారు. ఖషోగ్గి చాలా వివాదాస్పదుడని, చాలా మందికి నచ్చని వ్యక్తి అని అభివర్ణించారు. ఖషోగ్గి హత్యపై ఓవల్ కార్యాలయంలో యువరాజును ప్రశ్నించిన జర్నలిస్ట్‌పై ట్రంప్ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు అలాంటి ప్రశ్నలతో తమ అతిథిని ఇబ్బంది పెట్టాల్సిన అవసరం లేదని ట్రంప్‌ అన్నారు.ట్రంప్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు 2021 నాటి యూఎస్‌ నిఘా అంచనాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. నాటి వివరాల ప్రకారం ఖషోగ్గిని చంపడానికి ప్రిన్స్ మొహమ్మద్ ఆదేశించినట్లు తేలింది. కాగా అమెరికా తొలి పర్యటనలో ఉన్న ఎంబీఎస్‌ మాట్లాడుతూ ఖషోగ్గి హత్య బాధాకరమైనదని, అదొక పెద్ద తప​్పిదం అని పేర్కొన్నారు. అయితే దీనిపై ఖషోగ్గి భార్య హనన్ ఎలాటర్ ఖషోగ్గి స్పందిస్తూ, ఎంబీఎస్‌ తనను కలిసి క్షమాపణ చెప్పి, పరిహారం చెల్లించాలని డిమాండ్ చేశారు. కాగా ఈ వివాదాన్ని పక్కన పెడుతూ అమెరికా- సౌదీ అరేబియా తమ సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంటూ పలు కీలక ఒప్పందాలకు ఆమోదం తెలిపాయి.ఇందులో పౌర అణుశక్తి సహకార ఒప్పందం, భవిష్యత్తులో ఎఫ్‌-35 స్టెల్త్ ఫైటర్ జెట్‌ల అమ్మకం మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఈ సందర్భంగా ట్రంప్ మాట్లాడుతూ ఎంబీఎస్‌ తనకు మంచి స్నేహితుడని ప్రశంసించారు. అలాగే మానవ హక్కులను కాపాడేవాడని కూడా అని కొనియాడారు. కాగా గతంలో సౌదీతో తలెత్తిన దౌత్య సంక్షోభానికి కారణమైన ఖషోగ్గి హత్యను పక్కన పెట్టేందుకు ట్రంప్ ప్రయత్నిస్తున్నట్లుందని విమర్శకులు అంటున్నారు. ట్రంప్ వ్యాపార ప్రయోజనాలు ఈ సమావేశంలో ప్రధాన అంశంగా మారాయి. ట్రంప్ ఆర్గనైజేషన్‌తో సౌదీ డెవలపర్ కొత్త హోటల్ భాగస్వామ్యాన్ని ప్రకటించిన ఒక రోజు తరువాత ట్రంప్‌ ఇటువంటి వ్యాఖ్యలు చేశారు. కాగా ప్రాంతీయ శాంతి, ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాల సాధారణీకరణ (అబ్రహం ఒప్పందాలు) గురించి కూడా ట్రంప్ ప్రిన్స్ మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్‌తో చర్చించారు.ఇది కూడా చదవండి: Bihar: ‘ఇళ్లా.. ఇంద్ర భవనాలా?’.. కొత్త ఎమ్మెల్యేలకు పండుగే!

సౌదీ అరేబియా మదీనా సమీపంలో జరిగిన ఘోర ప్రమాదంలో 45 మంది భారతీయ ఉమ్రా యాత్రికులు సజీవ దహనమైన తెలిసిందే. మృతుల్లో అత్యధికంగా తెలంగాణ హైదరాబాద్‌కు చెందినవాళ్లే ఉన్నారు. అయితే హైదరాబాద్‌కు చెందిన మహ్మద్‌ అబ్దుల్ షోయబ్ అనే యువకుడు సురక్షితంగా బయటపడ్డాడు. ప్రమాదం నుంచి బయటపడిన ఏకైక వ్యక్తి అతనే.అతను ప్రస్తుతం ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్నాడు. ప్రమాదం జరిగిన బస్సు డ్రైవర్‌తో పాటు అతను బయటపడ్డాడు,. బస్సు ప్రమాదానికి గురైన సమయంలో అతను కిందకు పడిపోవడంతోనే అతను సురక్షితంగా బయటపడ్డాడు. ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్న షోయబ్‌.. ఇంకా షాక్‌లోనే ఉన్నాడు. బస్సు ప్రమాదం జరిగి అగ్ని గోళంగా మారిపోవడంతో ఇంకా ఆ షాక్‌ నుంచి తేరుకోలేదు. తన కళ్లు ముందు బస్సు అగ్ని ఆహుతి కావడంతో అలా చూస్తూ ఉండిపోయాడు తప్ప చేసేదేమీ లేకుండా పోయింది.హైదరాబాద్‌ అసిఫ్‌ నగర్‌, హబీబ్‌ నగర్‌కు చెందిన 44 మంది మక్కా యాత్ర కోసం అల్‌ మక్కా, ఫ్లై జోన్‌ ట్రావెల్స్‌ నుంచి టికెట్లు బుక్‌ చేసుకున్నారు. ఈ నెల 9వ తేదీన వాళ్లు అక్కడికి వెళ్లారు. మొత్తం 46 మంది ప్రయాణికులతో కూడిన బస్సు మక్కా యాత్ర తర్వాత గత రాత్రి మదీనాకు వెళ్తోంది. వాళ్లు ప్రయాణిస్తున్న బస్సు డీజిల్‌ ట్యాంకర్‌ను ఢీ కొట్టింది. ప్రమాదంలో షోయబ్‌ మినహా అందరూ మరణించడం తీవ్ర విషాదం నెలకొంది.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: సౌదీ ఆరేబియాలో జరిగిన ఘోర రోడ్డు ప్రమాదంలో నగరంలోని జిర్రా నటరాజ్‌నగర్‌కు చెందిన మహమ్మద్‌ అబ్దుల్‌ షోయబ్‌ ఒక్కడే ప్రాణాలతో బయటపడ్డాడు. గాయాల పాలైన 24 ఏళ్ల షోయబ్‌ ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్నాడు. డ్రైవర్‌ పక్కన కూర్చోవడంతో ఆయన ప్రమాదం నుంచి తప్పించుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ప్రమాదంలో ఆయన షోయబ్‌ తండ్రి మహమ్మద్‌ అబ్దుల్‌ ఖదీర్, తల్లి గౌసియా బేగం, తాత మహమ్మద్‌ మౌలానా మరణించారు. మక్కాలో ఆదివారం ప్రార్ధనలు పూర్తి చేసుకొని రాత్రి 12 గంటలకు ప్రత్యేక బస్సులో బయలు దేరారు.అందరూ గాఢ నిద్రలో ఉండగా ప్రమాదం జరిగింది. డ్రైవర్‌ బస్సును నిలిపివేసి కిందకు దూకగా, ఆయనతో పాటు షోయబ్‌ కూడా కిందకు దూకి ప్రాణాలు దక్కించుకున్నాడు. ఉమ్రా యాత్రకు వచ్చి మక్కాలో ఆగిపోయిన తన సోదరుడు సమీర్‌కు ఫోన్‌ చేసి విషయం చెప్పాడు. తర్వాత షోయబ్‌ తీవ్ర గాయాలతో కింద పడిపోగా డ్రైవర్‌ పూర్తి సమాచారం అందించాడు. సౌదీ పోలీసులు షోయబ్‌ను ఆసుపత్రికి తరలించారు.

ముషీరాబాద్‌: సౌదీలో జరిగిన ఘోర బస్సు ప్రమాదంలో ఒకే కుటుంబానికి చెందిన 18 మంది మృతి చెందడం నగరవాసుల్ని తీవ్ర విషాదంలో ముంచెత్తింది. మక్కా నుంచి మదీనా వెళ్తుండగా వారి జీవిత ప్రయాణం ముగిసింది. విద్యానగర్‌ ఏడవ వీధి మార్క్స్‌ భవన్‌ పక్కన గల 1–9–295/11/ఏ/1 ఇంటి యజమాని ఎస్‌కే నసీరుద్దీన్‌ (70) తన కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఉమ్రా యాత్రకు వెళ్లారు. ఆయన రైల్వే ఉద్యోగి. భార్య అక్తర్‌ బేగం (60), ఆమెజాన్‌లో మేనేజర్‌గా పని చేసే రెండవ కుమారుడు సలావుద్దీన్‌ (40), భార్య ఫర్హానాతో పాటు వీరి ముగ్గురు పిల్లలు జైన్‌ (5), రిదా(6), షీజా(7) వెంట ఉన్నారు.అమెరికాలో సాప్ట్‌వేర్‌ ఉద్యోగం చేస్తున్న నసీరుద్దీన్‌ పెద్ద కుమారుడు సిరాజుద్దీన్‌ భార్య సనా, ఆమె ముగ్గురు పిల్లలు హుజేర్, మెహరీష్, హుమేజాలు కూడా వీరికి తోడయ్యారు. అలాగే అప్పటికే వివాహమై నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉంటున్న ఆయన ముగ్గురు కుమార్తెల్లో పెద్ద కూతురు అమీనాబేగం (మూసారాంబాగ్‌), ఆమె కుమార్తె అనీస్‌ (21), రెండవ కుమార్తె షబానా బేగం (హిమాయత్‌నగర్‌), ఆమె కుమారుడు జాఫర్, మూడవ కుమార్తె రిజ్వానా బేగం, ఆమె ఇద్దరు పిల్లలు మరియన్, షాజహాన్‌..మొత్తం 18 మంది అల్‌ మక్కా ట్రావెల్స్‌ ద్వారా సౌదీ వెళ్లారు. అమెరికాలో నివసించే పెద్ద కుమారుడు సిరాజుద్దీన్‌తో పాటు ముగ్గురు కూతుళ్ల భర్తలు మాత్రం ఇళ్ల వద్ద ఉండిపోయారు.‘తల్లి’డిల్లిన వయో వృద్ధురాలునసీరుద్దీన్‌ కుటుంబ సభ్యులు 18 మంది అగ్నికి ఆహుతి కాగా, ఆయన తల్లి రోషన్‌బీ, పెద్ద కుమారుడు సిరాజుద్దీన్‌ ఒక్కడు మాత్రమే మిగి లాడు. ఇతను గత కొంత కాలంగా అమెరికాలో ఉద్యోగం చేస్తూ అక్కడే ఉంటున్నాడు. భార్య సనా, ముగ్గురు పిల్లలు మాత్రం విద్యానగర్‌లోని తల్లిదండ్రుల వద్ద నివసిస్తున్నారు. సిరాజుద్దీన్‌ తన సమీప బంధువులతో అమెరికా నుంచి మాట్లాడుతూ పెద్దపెట్టున రోదించాడు. నసీరుద్దీన తల్లి రోషన్‌బీ తల్లడిల్లిపోయింది. కాగా 18 మందిలో 10 మంది చిన్నారులే ఉండడం స్థానికుల హృదయాన్ని కలచి వేసింది. వీరంతా ఏడాది నుంచి 10 సంవత్సరాల లోపు వారే కావడం గమనార్హం. నసీరుద్దీన తల్లి 90 ఏళ్లు పైబడిన రోషన్‌బీ తల్లడిల్లిపోయింది. ఆమెను ఓదార్చడం ఎవరితరం కాలేదు. తమ కుటుంబసభ్యులు తమ చివరి మజిలీని ముస్లింలకు పవిత్ర స్థలమైన మక్కాలోనే ముగించారు కాబట్టి వారి అంత్యక్రియలను కూడా అక్కడే నిర్వహిస్తే వారి ఆత్మకు శాంతి చేకూరుతుందని, కాబట్టి 18 మంది అంత్యక్రియలు అక్కడే నిర్వహించాలని బంధువులు నిర్ణయించుకున్నట్లు తెలిసింది. ఆ మేరకు వహీద్, మునీర్‌లతో పాటు మరో ఐదుగురు మక్కాకు వెళ్లేందుకు పాస్‌పోర్టులను హజ్‌ కమిటీకి అందజేశారు. మౌన సాక్షిగా మిగిలిన ఇల్లునసీరుద్దీన్‌తో పాటు ఆయన కుటుంబ సభ్యులు మొత్తం 18 మంది మృతి చెందడంతో కనీసం ఆయన ఇంటి తలుపులు తెరిచే వారు కూడా లేకుండా పోయారు. సమీప బంధువులు వచ్చినా అక్కడ నిలబడి ఆ ఇంటి వైపు మౌనంగా చూస్తున్నారు తప్ప ఏమి చేయలేకపోతున్నారు. కేంద్ర మంత్రి కిషన్‌రెడ్డి పరామర్శవిషయం తెలుసుకున్న కేంద్ర మంత్రి కిషన్‌రెడ్డి, రాజ్యసభ సభ్యుడు డాక్టర్‌ కె.లక్ష్మణ్‌లు నసీరుద్దీన్‌ కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడారు. తమ ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేశారు. నాగోల్‌లో అల్మారా దుకాణం నిర్వహించే అబ్దుల్‌ రషీద్‌ భార్య అమీనాబేగం, వారి కుమార్తె అనీస్‌ ఫాతిమా సౌదీలో మరణించడంతో మూసారాంబాగ్‌లో విషాదఛాయలు అలుముకున్నాయి. విషయం తెలుసుకున్న మలక్‌పేట ఎమ్మెల్యే అహ్మద్‌ బలాల తదితరులు వారి కుటుంబ సభ్యులను పరామర్శించారు.

న్యూఢిల్లీ/సాక్షి, నెట్‌వర్క్‌/సాక్షి,న్యూఢిల్లీ: సౌదీ అరేబియాలో ఘోర రోడ్డు ప్రమాదం జరిగింది. మక్కా, మదీనా సందర్శించుకోవాలనే తమ చిరకాల వాంఛను తీర్చుకునేందుకు హైదరాబాద్‌ నుంచి వెళ్లిన 45 మంది ఉమ్రా యాత్రికులు దుర్మరణం పాలయ్యారు. వీరిలో 43 మంది నగరానికే చెందిన వారు కాగా, మరో ఇద్దరు కర్ణాటకకు చెందినవారు. వీరు ప్రయాణిస్తున్న బస్సును ఆయిల్‌ ట్యాంకర్‌ ఢీకొట్టగా మంటలు చెలరేగడంతో అంతా సజీవ దహనమయ్యారు. మక్కా నుంచి మదీనా వెళ్తుండగా సోమవారం తెల్లవారుజామున మదీనాకు సమీపంలో ఈ దుర్ఘటన జరిగింది. ఉదయాన్నే అందిన పిడుగుపాటు లాంటి వార్త నగర వాసుల్ని కలచివేసింది. ఈ ప్రమాదంలో తల్లిదండ్రులు, వారి కుమారులు, కుమార్తెలు, వారి పిల్లలు సహా ఒకే కుటుంబానికి చెందిన 18 మంది మృతి చెందడం తీవ్ర విషాదాన్ని నింపింది. మొత్తం 46 మంది బస్సులో ప్రయాణిస్తుండగా ఒక్కరు మాత్రం ఈ ప్రమాదం నుంచి బయటపడినట్లు సమాచారం. మరణించిన నగర వాసుల్లో 18 మంది పురుషులు, 26 మంది మహిళలు కాగా వీరిలో 10 మంది చిన్నారులు ఉన్నారు. వీరి మృతదేహాలను జెడ్డాలోని కింగ్‌ ఫహద్, కింగ్‌ సల్మాన్, అల్‌ మిఖత్‌ ఆస్పత్రులకు తరలించినట్లు స్థానిక అధికారులు తెలిపారు. జెడ్డాలోని భారత రాయబార కార్యాలయ అధికారులు అక్కడి పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తున్నారు. మృతదేహాలను మదీనాలోనే స్థానిక సంప్రదాయాల మేరకు ఖననం చేయడానికి ఉన్న అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నారు. ఈ ఘటనపై ప్రధాని మోదీ, ఉప రాష్ట్రపతి సీపీ రాధాకృష్ణన్, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి సహా పలువురు ప్రముఖులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. మృతుల కుటుంబసభ్యులకు తమ ప్రగాఢ సానుభూతిని తెలియజేశారు. ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు, హైదరాబాద్‌ సమీపంలోని చేవెళ్ల వద్ద జరిగిన రెండు ఘోర బస్సు ప్రమాదాలను మరిచిపోక ముందే మరో దుర్ఘటన జరగడం, ఏకంగా 44 మంది హైదరాబాదీలు మరణించడం నగరాన్ని కుదిపేసింది. సౌదీ ప్రమాదంలో బతికి బయటపడింది ఇతను ఒక్కడే.. ప్రయాణంలో డ్రైవర్‌ పక్కన కూర్చున్న అబ్దుల్‌ షోయబ్‌ మొత్తం 54 మంది యాత్రికులు ఉమ్రా యాత్ర కోసం నగరంలోని వివిధ ట్రావెల్‌ ఏజెన్సీల నుంచి మొత్తం 54 మంది ఈ నెల 9న బయలుదేరి వెళ్లారు. మక్కా సందర్శన అనంతరం నలుగురు అక్కడే ఆగిపోగా.. మరో నలుగురు కారులో మదీనాకు వెళ్లారు. మిగిలిన 46 మందీ బస్సులో మదీనా వెళ్తుండగా గమ్య స్థానానికి 25 కి.మీ దూరంలో, భారత కాలమానం ప్రకారం ఉదయం 1:30 గంటల సమయంలో ఈ ఘోరం జరిగింది. బస్సు రోడ్డు పక్కన ఆగి ఉండగా, ఆయిల్‌ ట్యాంకర్‌ ఢీకొట్టడంతో పేలుడు సంభవించినట్లు ప్రత్యక్ష సాక్షి ఒకరు చెప్పారు. అయితే ప్రమాదానికి కారణాలను సౌదీ అధికారులు దర్యాప్తు చేస్తున్నారు. జెడ్డాలో ఉన్న భారత కాన్సులేట్‌ జనరల్‌ కార్యాలయంలో 24 గంటల కంట్రోల్‌ రూమ్‌ ఏర్పాటు చేసినట్లు కేంద్ర మైనారిటీ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి కిరెన్‌ రిజిజు త్రెలిపారు. 8002440003 (టోల్‌ ఫ్రీ), 00966122614093, 00966126614276 00966556122301 (వాట్సాప్‌) హెల్ప్‌లైన్‌ నంబర్లను ప్రకటించారు. ప్రమాదం గురించి తెలిసిన వెంటనే జెడ్డా నుంచి అధికారుల బృందం ఘటనా స్థలికి, ఆస్పత్రులకు వెళ్లినట్లు అక్కడి కార్యాలయ వర్గాలు తెలిపాయి. రియాద్‌లోని ఎంబసీ కార్యాలయం కూడా సౌదీ అధికారులతో కలిసి పని చేస్తోంది. సౌదీ ప్రమాదం నేపథ్యంలో న్యూఢిల్లీలోని తెలంగాణ భవన్‌లో కూడా అధికారులు కంట్రోల్‌ రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. (కాంటాక్ట్‌ నంబర్లు.. వందన, పీఎస్‌ టు రెసిడెంట్‌ కమిషనర్, లైజన్‌ హెడ్‌ –+91 98719 99044, సీహెచ్‌. చక్రవర్తి, పబ్లిక్‌ రిలేషన్స్‌ ఆఫీసర్‌ – +91 99583 22143, రక్షిత్‌ నాయక్, లైజన్‌ ఆఫీసర్‌ –+91 96437 23157). ఇలావుండగా షెడ్యూల్‌ ప్రకారం యాత్రికుల బృందం ఈనెల 23న జెడ్డా నుంచి హైదరాబాద్‌కు బయలుదేరాల్సి ఉంది. ఈ మేరకు వీరికి విమాన టిక్కెట్లు సైతం బుక్‌ అయ్యాయి. ఉమ్రా యాత్ర సందర్భంగా ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో ఒకే కుటుంబంలోని 18 మంది గ్రూప్‌ ఫొటో ప్రధాని మోదీ సంతాపం ప్రమాదంపై ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. ‘నేను తీవ్ర విచారంలో మునిగిపోయా. నా ఆలోచనలన్నీ ఆప్తుల్ని కోల్పోయిన వారి చుట్టూనే ఉన్నాయి. జెడ్డాలోని మన కాన్సులేట్, రియాద్‌లోని ఎంబసీ అవసరమైన సహాయ కార్యక్రమాలన్నీ చేపడుతున్నాయి. ఇక్కడి మన అధికారులు కూడా సౌదీ అధికారులతో కలిసి పని చేస్తున్నారు..’ అంటూ మోదీ ‘ఎక్స్‌’లో పోస్ట్‌ చేశారు. రష్యా పర్యటనలో ఉన్న కేంద్రమంత్రి జైశంకర్‌ ప్రమాదంపై తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. ఉప రాష్ట్రపతి సీపీ రాధాకృష్ణన్, ఏఐసీసీ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే కూడా తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. రేవంత్‌రెడ్డి దిగ్భ్రాంతి సౌదీ ప్రమాదంపై రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. వెంటనే స్థానిక అధికార యంత్రాంగాన్ని అప్రమత్తం చేశారు. మృతుల కుటుంబ సభ్యులకు తీవ్ర సంతాపం తెలిపారు. ఢిల్లీలోని అధికారులు, సౌదీలోని రాయబారితోనూ మాట్లాడాలని, కేంద్ర ప్రభుత్వంతో సమన్వయం చేసుకుని సహాయకచర్యలు తీసుకోవాలని సీఎస్‌ కె.రామకృష్ణారావు, డీజీపీ శివధర్‌రెడ్డిని ఆదేశించారు. కాగా మృతుల కుటుంబాలకు రూ.5 లక్షల చొప్పున పరిహారం అందించాలని రాష్ట్ర మంత్రివర్గం నిర్ణయం తీసుకుంది. మైనారిటీ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి మహ్మద్‌ అజారుద్దీన్‌ నేతృత్వంలో ఎంఐఎం ఎమ్మెల్యే, మైనారిటీ శాఖ అధికారితో కూడిన ప్రతినిధి బృందం తక్షణమే సౌదీ అరేబియాకు బయలుదేరి వెళ్లనుంది. మృతుల కుటుంబాలను ముఖ్యమంత్రి సూచనల మేరకు అన్ని రకాలుగా అదుకుంటామని, యుద్ధ ప్రాతిపదికన సహాయక చర్యలు చెప్పాట్టాలని సౌదీ అధికారులను కోరినట్లు మంత్రి అజారుద్దీన్‌ తెలిపారు. మృతులకు అక్కడే అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలని, వారి కుటుంబాల నుంచి ఇద్దరిని అక్కడికి తీసుకెళ్లేందుకు ఏర్పాట్లు చేయాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. సీఎస్‌ ఢిల్లీలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సమన్వయ కార్యదర్శి గౌరవ్‌ ఉప్పల్‌తో మాట్లాడి తగు ఆదేశాలిచ్చారు. రాష్ట్ర సచివాలయంలో మృతుల కుటుంబసభ్యులకు అవసరమైన సమాచారం అందించేందుకు వీలుగా 79979 59754, 99129 19545 టోల్‌ ఫ్రీ నంబర్లతో కంట్రోల్‌ రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రమాదానికి సంబంధించిన సహాయ సహకారాల కోసం పోలీసు విభాగం తరఫున సంయుక్త పోలీసు కమిషనర్‌ (శాంతిభద్రతలు) తఫ్సీర్‌ ఇక్బాల్‌ పని చేస్తున్నట్లు హైదరాబాద్‌ సీపీ సజ్జనార్‌ తెలిపారు. ఎప్పుడూ ప్రమాదకరమే.. సౌదీ అరేబియాలోని పవిత్ర స్థలాల నుంచి యాత్రికుల తరలింపు కొన్నిసార్లు ప్రమాదకరంగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా హజ్‌ యాత్ర సమయంలో రోడ్లన్నీ బస్సులతో కిటకిటలాడుతుంటాయి. ట్రాఫిక్‌ జామ్‌లు ఎక్కువగా ఉంటాయి. 2023లో మక్కా నుంచి వెళ్తున్న ఓ బస్సును బ్రిడ్జిని ఢీకొట్టి మంటల్లో చిక్కుకోవడంతో 20 మంది మృత్యువాత పడ్డారు. సుమారు 25 మంది గాయపడ్డారు. 2019లో ఓ బస్సు మరో భారీ వాహనాన్ని ఢీకొట్టడంతో 35 మంది చనిపోయారు. సౌదీ ప్రమాదంపై సీఎం చంద్రబాబు విచారం సాక్షి, అమరావతి: సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన బస్సు ప్రమాదంపై సీఎం చంద్రబాబు దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. ఉమ్రా యాత్రకు వెళ్లిన వారు మరణించడం విచారకరమన్నారు. మృతుల ఆత్మలకు శాంతి చేకూరాలన్నారు. వారి కుటుంబాలకు తన ప్రగాఢ సానుభూతిని తెలిపారు. 45 మంది మృతి బాధాకరంఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్‌ కళ్యాణ్‌ సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన ఘోర రోడ్డు ప్రమాదంలో 45 మంది భారతీయులు దుర్మరణం చెందడం బాధాకరమని ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్‌ కళ్యాణ్‌ ‘ఎక్స్‌’లో పోస్ట్‌ చేశారు. ‘మృతిచెందిన వారిలో అత్యధిక మంది హైదరాబాద్‌కు చెందిన ముస్లిం యాత్రికులు ఉన్నట్లు తెలిసింది. వారి మృతి పట్ల సంతాపం ప్రకటిస్తూ, కుటుంబ సభ్యులకు ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేస్తున్నాను’ అని పేర్కొన్నారు. దిగ్భ్రాంతికి గురి చేసింది: బీజేపీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు పీవీఎన్‌ మాధవ్‌సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన ఘోర రోడ్డు ప్రమాదంపై బీజేపీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు పీవీఎన్‌ మాధవ్‌ ఒక ప్రకటనలో తీవ్ర దిగ్భ్రాంతిని వ్యక్తం చేశారు. ప్రమాదంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన భారతీయ కుటుంబాలకు ఆయన ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేశారు. ఉమ్రా యాత్రలో దుర్ఘటన దురదృష్టకరం రాష్ట్ర మైనారిటీ శాఖ మంత్రి ఫరూక్‌ సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాద దుర్ఘటనపై రాష్ట్ర మైనారిటీ శాఖ మంత్రి ఎన్‌ఎండీ ఫరూక్‌ దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తంచేశారు. మృతుల ఆత్మకు శాంతి కలగాలని, వారి కుటుంబాలకు మనోస్థైర్యాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రారి్థస్తున్నట్లు పేర్కొన్నారు.ఏపీ వక్ఫ్‌బోర్డు చైర్మన్‌ సంతాపంసౌదీ అరేబియా ప్రమాదంలో మృతి చెందిన వారి ఆత్మకు శాంతి కలగాలని ఏపీ వక్ఫ్‌ బోర్డు చైర్మన్‌ అబ్దుల్‌ అజీజ్‌ సంతాపం తెలిపారు. మృతుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని తెలియజేశారు.మృతుల కుటుంబాలకు పరిహారం అందించాలి: సీపీఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శి వి.శ్రీనివాసరావు అదేవిధంగా సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన ప్రమాదంలో 45 మంది మృతి చెందడం బాధాకరమని సీపీఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శి వి.శ్రీనివాసరావు అన్నారు. మృతుల కుటుంబాలకు తగిన పరిహారం అందించాలని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఆయన కోరారు.

రియాద్: సౌదీఅరేబియాలోని మదీనా సమీపంలో చోటుచేసుకున్న ప్రమాదంలో 42 మంది భారతీయులు మృతిచెందగా.. వారి మృతదేహాలు గుర్తించలేని విధంగా కాలిపోయాయి. ఈ ప్రమాదంలో మృతిచెందిన హైదరాబాదీల మృతదేహాలను వెనక్కి రప్పిస్తామని తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకటించినా.. సౌదీ చట్టాల ప్రకారం ఈ ప్రక్రియ కొంత క్లిష్టమైనదేనని తెలుస్తోంది. సౌదీలో మరణిస్తే.. పరిస్థితులు ఏమిటనేదానిపై ‘సాక్షి వెబ్’ ప్రత్యేక కథనం..సౌదీఅరేబియాతోపాటు.. ఇతర గల్ఫ్ దేశాల్లో చట్టాలు ఒకేలా ఉంటాయి. అక్కడ ఎవరైనా మరణిస్తే.. వారి రక్తసంబంధీకుల అనుమతితోనే మృతదేహాల తరలింపు ఉంటుంది. లేనిపక్షంలో.. ఎన్ని సంవత్సరాలైనా అక్కడి ప్రభుత్వాలు మృతదేహాలను మార్చురీల్లో భద్రపరుస్తాయి. ఇటీవల బహ్రెయిన్‌లో ఇద్దరు తెలంగాణ, మరో ఇద్దరు ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌరుల మృతదేహాలు ఐదేళ్లుగా అక్కడి మార్చురీల్లో ఉన్న వార్తలు పతాకశీర్షికలకెక్కిన విషయం తెలిసిందే..! రక్తసంబంధీకులు ప్రభుత్వాలను సంప్రదించాక.. భారతీయ ఎంబసీల నుంచి నిరభ్యంతర పత్రం(ఎన్ఓసీ) తప్పనిసరి. ఆ తర్వాతే గల్ఫ్ దేశాల ప్రభుత్వాలు మృతదేహాల తరలింపునకు అనుమతినిస్తాయి. ఆ అనుమతులు ఉంటేనే.. విమానయాన సంస్థలు మృతదేహాలను తరలించేందుకు అంగీకరిస్తాయి.మదీనా ప్రమాదంలో..మదీనా ప్రమాదంలో బస్సు ఆయిల్ ట్యాంకర్‌ను ఢీకొనడంతో ఐదారు గంటల పాటు అగ్నికీలలు ఎగిసిపడ్డాయి. మృతదేహాలు గుర్తించలేనంతగా కాలిపోయినట్లు సౌదీలోని భారతీయులు ‘సాక్షి’కి వివరించారు. ఇప్పుడు మృతదేహాలను గుర్తించాలంటే.. డీఎన్ఏ పరీక్షలు మాత్రమే మార్గంగా ఉన్నాయి. అయితే.. ముస్లింలు ఎంతో ఖర్చును భరించి ఉమ్రా, హజ్ యాత్రలు చేస్తుంటారు.అలాంటి పరిస్థితుల్లో డీఎన్ఏ పరీక్షల కోసం మృతుల సంబంధీకులు సౌదీ వరకు వెళ్లడం ఖర్చుతో కూడుకున్న విషయమే..! అయితే.. ఇక్కడ ఓ వెసులుబాటు ఉందని సౌదీలో పనిచేస్తున్న భారతీయులు చెబుతున్నారు. మన ప్రభుత్వాలు సౌదీ సర్కారును సంప్రదిస్తే.. మన దగ్గర ఉండే సౌదీఅరేబియా ఎంబసీ అధికారులు ఇక్కడే డీఎన్ఏ పరీక్షలు జరిపించి, వాటి నివేదికలను సౌదీకి పంపే అవకాశాలున్నాయంటున్నారు. సౌదీలో మరణించిన భారతీయుల విషయంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అన్నిరకాల చర్యలు తీసుకుంటోంది.అక్కడే అంత్యక్రియలు?ముస్లింల పంచసూత్రాల్లో రోజుకు ఐదుపూటలా నమాజు చేయడం, రంజాన్ మాసంలో ఉపవాసాలు, పేదలకు దానాలు(జకాత్)తోపాటు.. మక్కా యాత్ర కూడా ఒకటి. సౌదీ అరేబియాలోని మక్కా, మదీనాలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముస్లింలంతా అత్యంత పవిత్ర ప్రదేశాలుగా భావిస్తారు. అక్కడ మృతిచెందితే.. అది జన్నత్(స్వర్గం)కు మార్గంగా భావిస్తారు. ‘‘మక్కా యాత్ర సందర్భంగా అరాఫత్ పర్వతం వద్ద జరిగే తొక్కిసలాటలో ఎవరైనా మరణిస్తే.. మృతుల కుటుంబీకులు ఇక్కడే ఖననం చేయాలని నిర్ణయిస్తారు.90% మంది భావన ఇదే. నాకు తెలిసి.. గత మక్కా యాత్ర సందర్భంగా మృతిచెందిన వారిలో చాలా తక్కువ సంఖ్యలో మాత్రమే మృతదేహాలను వేర్వేరు దేశాలకు తరలించారు’’ అని సౌదీలో ఉంటున్న కరీంనగర్ వాసి ఒకరు తెలిపారు. మదీనా సమీపంలో జరిగిన ప్రమాదంలో మరణించిన వారి మృతదేహాలు పూర్తిగా కాలిపోయిన నేపథ్యంలో.. బంధుమిత్రులు మిగిలిన అవశేషాలను సౌదీలోనే ఖననం చేసే అవకాశాలున్నాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ‘‘సౌదీలోనే ఖననం చేయాలంటే.. మృతుల బంధుమిత్రులు ఇక్కడి వరకు రావాల్సిన అవసరం లేదు. సౌదీ అధికారులు ఖననం చేయవచ్చంటూ ఇక్కడి ప్రొఫార్మాలో సమ్మతిపత్రాన్ని సమర్పిస్తే సరిపోతుంది. ప్రభుత్వమే అన్ని లాంఛనాలతో ఖననాలు జరుపుతుంది’’ అని ఆయన వివరించారు.

సాక్షి,హైదరాబాద్‌: సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఘోర విషాదం చోటు చేసుకుంది. హైదరాబాద్ విద్యానగర్‌కు చెందిన రిటైర్డ్ రైల్వే ఉద్యోగి నసీరుద్దీన్ కుటుంబానికి చెందిన 18 మంది సభ్యులు ఈ ప్రమాదంలో మృతి చెందారు. దీంతో విద్యానగర్ ప్రాంతంలో విషాద చాయలు అలుముకున్నాయి. సౌదీలో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదం నసీరుద్దీన్ కుటుంబంలో తీరని విషాదాన్ని మిగిల్చింది. నసీరుద్దీన్‌తో సహా అతని కుమారులు, కూతుళ్లు, కోడళ్లు, మనవళు, మనవరాళ్లు ఇలా వారి కుటుంబానికి చెందిన మూడు తరాలవారు ఈ ప్రమాదంలో మృతిచెందారు. దీంతో వారి బంధువులు తీవ్రంగా విలపిస్త్నున్నారు.నసీరుద్దీన్ తమతో ఎంతో బాగా ఉండేవారని మక్కా వెళ్లి వస్తానన్న కుటుంబసభ్యులు ఇలా అకాల మరణం చెందడం తమను ఎంతో కలిచి వేస్తోందని బాధపడుతున్నారు.సౌదీ అరేబియాలో మదీనా నుంచి మక్కా వెళుతున్న సమయంలో బస్సుప్రమాదం జరిగి 45 మంది మృతిచెందారు. వారిలో 18 మంది నసిరుద్దీన్ కుటుంబ సభ్యులున్నారు.రోడ్డు ప్రమాదంలో మృతిచెందిన నసీరుద్దీన్ కుటుంబ సభ్యులందరికీ సౌదీలోనే అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలని వారి బంధువులు నిర్ణయించినట్లు సమాచారం. అంత్యక్రియలపై పూర్తి సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది.

సౌదీలో జరిగిన ఘోర రోడ్డు ప్రమాదంపై ఎంఐఎం చీఫ్ అసదుద్దీన్ ఒవైసీ స్పందించారు. ఈ ప్రమాద ఘటనపై రియాద్ లోని భారత ఎంబసీ అధికారులతో మాట్లాడానని అధికారులు ప్రమాద ఘటనపై పూర్తి స్థాయిలో దర్యాప్తు చేపడుతున్నామని తెలిపారన్నారు. ఘటన వివరాలు సేకరిస్తున్నామని హామీ ఇచ్చారని ఎంపీ అసదుద్దీన్ తెలిపారు.సౌదీ అరేబియాలో జరిగిన ఘోర రోడ్డు ప్రమాదంలో 45మంది హైదరాబాదీయులు మృతి చెందిన సంగతి తెలిసిందే. తాజాగా ఈ ఘటనపై ఎంఐఏం చీఫ్ హైదరాబాద్ ఎంపీ అసదుద్దీన్ ఒవైసీ స్పందించారు. "ఈ ఘటనపై రియాద్ లోని ఇండియన్ డిప్యూటీ చీఫ్ ఎంబసీతో మాట్లాడాను. ఈ ప్రమాద ఘటనపై పూర్తిస్థాయిలో వివరాలు సేకరిస్తామని ఆయన నాకు హామీ ఇచ్చారు. అదే విధంగా ట్రావెల్ ఏజెన్సీలతో మాట్లాడి యాత్రికుల వివరాలు వారికి అందజేశాను" అని అన్నారు. మృతుల పార్థివదేహాలను వీలైనంత త్వరగా భారత్ వచ్చేలా ఏర్పాట్లు చేయాలని భారత ప్రభుత్వానికి ఒవైసీ విజ్ఞప్తి చేశారు. అదేవిధంగా క్షతగాత్రులకు సరైన చికిత్స అందించాలని కోరారు. మరోవైపు సౌదీ అరేబియా బస్సు ప్రమాద ఘటనపై ప్రధాని మోదీ దిగ్బ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. మృతుల కుటుంబాలకు తన ప్రగాఢ సానూభూతి తెలిపారు. ఈ విషయమై భారత అధికారులు సౌదీ అరెబీయా అధికారులతో సంప్రదిస్తున్నారని తెలిపారు.భారత విదేశాంగ శాఖ మంత్రి జైశంకర్ ఈ ఘటన తనను షాక్‌కు గురిచేసిందన్నారు. మృతుల కుటుంబాలకు తన సానూభూతి తెలిపారు. బాధితులకు రియాద్‌లోని ఇండియన్ ఎంబసీ అన్ని విధాలుగా అండగా ఉంటుందని తెలిపారు. సౌదీ అరేబియాలో మక్కా నుంచి మదీనాకు బస్సు అగ్నిప్రమాదానికి గురవగా అందులోని 45 మంది సజీవ దహనమయ్యారు. ఒక్కరు ప్రాణాలతో బయిటపడగా ప్రస్తుతం ఆసుపత్రిలో చికిత్సపొందుతున్నట్లు సమాచారం. మృతులంతా హైదరాబాదీ వాసులే.

హైదరాబాద్‌: సౌదీ అరేబియా బస్సు ప్రమాదంలో మృతుల సంఖ్యపై గందరగోళం నెలకొంది. అయితే ఈ ప్రమాదంపై తెలంగాణ హజ్‌ కమిటీ స్పందించింది. ఘటనలో 45 మంది మరణించారని.. అంతా హైదరాబాద్‌కు చెందిన వాళ్లేనని స్పష్టత ఇచ్చింది. మరోవైపు మృతుల పూర్తి వివరాలను సమర్పిస్తామని పోలీసులు అంటున్నారు.నాలుగు ఏజెన్సీల ద్వారా యాత్రికులు అక్కడికి వెళ్లారు. మక్కా యాత్ర తర్వాత మదీనాకు బయల్దేరారు. మదీనాకు 25కి.మీ. దూరంలో ముఫ్రిహాత్‌ వద్ద యాత్రికుల బస్సు డీజిల్‌ ట్యాంకర్‌ను ఢీ కొట్టింది. ప్రమాద సమయంలో బస్సులో 45 మంది ఉన్నారు. ప్రమాదంలో అంతా మరణించారు. మృతుల్లో 17 మంది పురుషులు, 28 మంది మహిళలు ఉన్నారు. అంతా హైదరాబాద్‌కు చెందిన వాళ్లే అని హజ్‌ కమిటీ పేర్కొంది. మృతుల్లో మల్లేపల్లి, బజార్‌ఘాట్‌, ఆసిఫ్‌నగర్‌ తదితర ప్రాంతాలకు చెందిన వారు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.మరోవైపు.. ఈ ఘోర ప్రమాదంపై నగర పోలీసులు ప్రకటన చేశారు. మొత్తం 54 మంది బృందం నవంబరు 9న హైదరాబాద్‌ నుంచి జెడ్డాకు వెళ్లింది. నవంబరు 23 వరకు టూర్‌ ప్లాన్‌ చేశారు. వీరిలో నలుగురు వ్యక్తులు నిన్న కారులో మదీనాకు వెళ్లారు. మరో నలుగురు మక్కాలోనే ఉండిపోయారు. మిగతా 46 మంది మక్కా నుంచి మదీనాకు బస్సులో బయల్దేరారు. మదీనాకు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ బస్సు చమురు ట్యాంకర్‌ను ఢీకొట్టింది. ప్రమాదంలో 45 మంది చనిపోయారు. అబ్దుల్‌ షోయబ్‌ అనే వ్యక్తి ఒక్కరే బయటపడ్డారు. ప్రస్తుతం అతడు ఆసుపత్రిలో ఉన్నాడు అని సజ్జనార్‌ తెలిపారు. సోమవారం తెల్లవారుజామున 1.30 గంటల ప్రాంతంలో (భారత కాలమానం ప్రకారం) ఈ ఘటన చోటుచేసుకుంది. డీజిల్ ట్యాంకర్‌ను ఢీకొనగానే మంటలు చెలరేగి బస్సు మొత్తం వ్యాపించాయి. ప్రమాద సమయంలో యాత్రికులంతా గాఢ నిద్రలో ఉండటంతో మృతుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఘటనాస్థలంలో సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రమాదం నేపథ్యంలో కంట్రోల్‌ రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేసినట్లు జెడ్డాలోని భారత ఎంబసీ వెల్లడించింది.ప్రధాని సహా పలువురి దిగ్భ్రాంతిసౌదీ అరేబియాలో జరిగిన ఘోర ప్రమాదంపై భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సహా పలువురు ప్రముఖులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. మృతుల కుటుంబాలకు సానుభూతి తెలియజేశారు. గాయపడినవారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థించారు. రియాద్‌లోని ఎంబసీ, జెడ్డాలోని కాన్సులేట్‌ కావాల్సిన సహాయం అందిస్తున్నాయని ప్రధాని మోదీ తన ‘ఎక్స్’లో పోస్ట్‌ చేశారు. సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వ అధికారులతో భారత ప్రతినిధులు నిరంతరం సంప్రదింపులు జరుపుతున్నట్లు తెలిపారు.