El Nino

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన కరవు మండలాల్లో రైతుల రుణాలపై మారటోరియం అమలు కానుంది. కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడంపై నియమించిన మంత్రివర్గ ఉపసంఘం సిఫారసుకు అనుగుణంగా రాష్ట్రంలోని 365 మండలాల్లో రైతు రుణాల వసూళ్లపై తాత్కాలిక నిషేధానికి బ్యాంకర్లు సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించారు. మంగళవారం ప్రజాభవన్‌లో జరిగిన రాష్ట్ర స్థాయి బ్యాంకర్ల కమిటీ (ఎస్‌ఎల్‌బీసీ) ప్రత్యేక సమావేశంలో ఈ మేరకు తీర్మానించారు.ప్రస్తుతమున్న రుణాలపై మారటోరియం అమలు చేయడంతో పాటు రానున్న రబీ సీజన్‌కు కొత్త రుణాలివ్వాలని ఈ సమావేశంలో ప్రభుత్వం పక్షాన డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్క బ్యాంకర్లను కోరారు. ఈ నేపథ్యంలో బ్యాంకర్ల సమావేశం పలు తీర్మానాలను ఆమోదించింది.ఈ తీర్మానాల మేరకు ఓ మోస్తరు కరువు ప్రకటించిన 254 మండలాల్లో రైతు రుణాలపై 12 నెలల మారటోరియం అమలు కానుంది. ఈ రుణాల చెల్లింపునకు గాను 36 నెలల గడువు ఇవ్వనున్నారు. అదే విధంగా తీవ్ర స్థాయిలో కరువు ఉన్న 111 మండలాల్లో కూడా రుణాల వసూళ్లకు 12 నెలల మారటోరియం వర్తించనుంది. అయితే ఈ మండలాల్లో రుణాల చెల్లింపునకు 60 నెలల గడువు ఇవ్వనున్నారు. వడ్డీ భారంపై కేంద్రానికి వినతి రైతులు మారటోరియం కోసం ముందుకొచ్చినా, రాకపోయినా సుమోటోగా బ్యాంకులు ఉపశమన చర్యలు తీసుకోనున్నాయి. రుణాల మారటోరియంకు అర్హులైన రైతుల బ్యాంకు అకౌంట్లను గుర్తించి వారికి మారటోరియం అమలు చేయడంతో పాటు కొత్త రుణాలను కూడా మంజూరు చేయనున్నాయి. అయితే ఈ మారటోరియం కాలానికి గాను రైతు రుణాలకు అయ్యే వడ్డీని రాయితీ కింద సర్దుబాటు చేసేలా కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరాలని రాష్ట్ర ప్రభు త్వం నిర్ణయించింది. ఇందుకు గాను రాష్ట్రంలో నెలకొన్న కరువు పరిస్థితిని 15 రోజుల్లోగా రిజర్వు బ్యాంకు (సీఐఎంఎస్‌) పోర్టల్‌లో రాష్ట్ర బ్యాంకర్లు అప్‌లోడ్‌ చేయాలని సమావేశంలో తీర్మానించారు. ఎస్‌ఎల్‌బీసీ సమావేశం తీర్మానాలివే.. ⇒ కరువు ప్రభావానికి గురయ్యే వర్గాలు బ్యాంకుల్లో తీసుకున్న రుణాల విషయంలో తగిన ఉపశమన చర్యలు తీసుకోవాలి. వ్యవసాయం కోసం తీసుకున్న స్వల్ప కాలిక, టర్మ్‌ రుణాలు, ఆగ్రో ప్రాసెసింగ్, ఫుడ్‌ ప్రాసెసింగ్‌ యూనిట్ల కోసం తీసుకున్న రుణాలు, ఇతర వ్యవసాయ అనుబంధ రుణాలను ఈ కేటగిరిలో చేర్చారు. ఆర్‌బీఐ నిబంధనలు, ఆయా బ్యాంకుల విధానాల మేరకు ఈ ఉపశమన చర్యలు అమలు చేయాలి. ⇒ కరువు ప్రభావానికి గురైన రుణ గ్రహీతలను గుర్తించి వారికి మారటోరియం వర్తింపజేయాలి. ⇒ రుణ గ్రహీతతో సంబంధం లేకుండానే అర్హులైన వారి బ్యాంకు అకౌంట్లను గుర్తించి సుమోటో ప్రాతిపదికన చర్యలు తీసుకోవాలి. ⇒ కరువు ప్రభావానికి గురైన రుణ గ్రహీతలపై ఆర్థిక భారం తగ్గించడం కోసం అదనపు సాయం కూడా చేయాలి. ఉత్పత్తి సంబంధిత కార్యకలాపాల కొనసాగింపునకు అనుగుణంగా ఈ సాయం ఉండాలి. వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాలకు అదనపు ఆర్థిక సాయం కోసం మంత్రివర్గ ఉప సంఘంతో చర్చించాలి. ⇒ రుణాల రీస్ట్రక్చర్‌ చేసిన బ్యాంకు అకౌంట్లకు కూడా రైతు లేదా పంట బీమాలను అమలు చేయాలి. ప్రభుత్వ నిబంధనల మేరకు సకాలంలో చెల్లించేవారికి ప్రోత్సాహకాలు, వడ్డీ రాయితీలను ఇవ్వాలి. వడ్డీ రాయితీ కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్రాన్ని కోరాలి. ⇒ బ్యాంకర్లు మానవీయ, సహానుభూతి, వృత్తి పరమైన స్ఫూర్తితో చర్యలు తీసుకోవాలి. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తీసుకుంటున్న ఉపశమన చర్యలను కొనసాగించాలి. ⇒ జిల్లాల లీడ్‌ బ్యాంక్‌ మేనేజర్లు వెంటనే జిల్లా స్థాయిలో ప్రత్యేక సమావేశాలు నిర్వహించి ఆ సమావేశాల మినిట్స్‌ను ఎస్‌ఎల్‌బీసీకి పంపాలి. ఉపశమన చర్యలపై ఎస్‌ఎల్‌బీసీతో పాటు బ్యాంకులు తగిన ప్రచారం కలి్పంచాలి. అన్ని ఉపశమన చర్యల అమలు, పురోగతిని సమయానుగుణంగా ఎస్‌ఎల్‌బీసీ పర్యవేక్షించాలి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: గ్రేటర్‌ హైదరాబాద్‌లో నీటి కొరత ప్రభావం విద్యాసంస్థలపైనా పడుతోంది. నగరంలోని పలు కార్పొరేట్‌ కాలేజీలు, హాస్టళ్లలో నీటి సరఫరాకు ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. విద్యార్థుల అవసరాలకు సరిపడా నీరు అందుబాటులో లేకపోవడంతో కొన్ని కాలేజీల యాజమాన్యాలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నాయి. విద్యార్థులను ఇళ్లకు పంపించడంతో పాటు కాలేజీలకు, హాస్టళ్లకు సెలవులు ప్రకటిస్తున్నాయి. దీంతో విద్యార్థులతో సందడిగా ఉండే కార్పొరేట్‌ కాలేజీ క్యాంపస్‌లు ఖాళీ అవుతున్నాయి.కార్పొరేట్‌ కాలేజీల్లో వేలాది మంది విద్యార్థులు హాస్టళ్లలో ఉంటూ చదువుకుంటుంటారు. వీరికి తాగునీటితో పాటు స్నానాలు, వంట, ఇతర రోజువారీ అవసరాలకు పెద్ద మొత్తంలో నీరు అవసరమవుతుంది. అయితే ప్రస్తుతం నీటి సరఫరాలో ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులతో హాస్టళ్ల నిర్వహణ యాజమాన్యాలకు సవాలుగా మారుతోంది. ట్యాంకర్ల ద్వారా నీటిని సమకూర్చుకునే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నప్పటికీ అవసరాలకు అనుగుణంగా సరఫరా చేయడం కష్టంగా మారుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.ఈ నేపథ్యంలో కొన్ని విద్యాసంస్థలు విద్యార్థులను ఇళ్లకు పంపించేందుకు నిర్ణయించాయి. హాస్టళ్లలో నీటి సమస్య కారణంగా విద్యార్థులు ఇబ్బందులు పడకుండా ముందస్తు చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. తల్లిదండ్రులకు సమాచారం అందించి పిల్లలను ఇళ్లకు తీసుకెళ్లాలని సూచిస్తున్నాయి. దీంతో పలుచోట్ల హాస్టళ్లు ఖాళీ అవుతున్నాయి.మరోవైపు నగరంలో నీటి సరఫరా పరిస్థితిపై ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. విద్యాసంస్థలతో పాటు నివాస ప్రాంతాల్లోనూ నీటి అవసరాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో సరఫరాను మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం కనిపిస్తోంది. నీటి కొరత ఎప్పటివరకు కొనసాగుతుంది? కాలేజీలు తిరిగి ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతాయి? అన్నది విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రుల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.ఇదీ చదవండి: సాయంత్రం 4లోపే ఇంటికి వెళ్లండి.. ఐటీ ఉద్యోగులకు సూచన!

నల్లగొండ అగ్రికల్చర్‌ : ఎల్‌నినో నేపథ్యంలో యాసంగిలో రైతులు వరి సాగు చేయవద్దని ఇప్పటికే ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. సాధ్యమైనంత వరకు క్రాప్‌ హాలిడే ప్రకటించడమే మంచిదని సూచించింది. సాగునీరు అందుబాటులో ఉన్న రైతులు వరికి బదులుగా ఆరుతడి పంటలు సాగు చేయాలని పేర్కొంది. రైతులు సాగు చేసుకున్న పంటలు ఎండిపోతే తమదే బాధ్యత అంటూ వ్యవసాయ అధికారులకు హామీ పత్రం రాసివ్వాలని ప్రకటించింది. కానీ, యాసంగిలో రైతులు వరి సాగుకు సన్నద్ధమవుతున్నారు. ప్రభుత్వం, వ్యవసాయ అధికారులు ఎంత చెప్పినా.. రైతులు ఇప్పటికే పొలాలను దున్నుకోవడంతో పాటు వరి నార్లు పోసుకుంటున్నారు. ఓ వైపు కోతలు.. మరోవైపు యాసంగి సాగుజిల్లా వ్యాప్తంగా వరి కోతలు ముమ్మరంగా సాగుతున్నాయి. రైతులు ధాన్యాన్ని మిల్లులు, కొనుగోలు కేంద్రాలకు తరలించడంతో పాటు యాసంగి వరి సాగు పనుల్లో నిమగ్నమయ్యారు. ఏఎమ్మార్పీ ప్రాజెక్టు పరిధిలో ఇప్పటికి వందల ఎకరాల్లో దుక్కులను దున్నుకుని నార్లు సిద్ధం చేసుకున్నారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వరి సాగు చేయవద్దని విద్యుత్‌ కొరతో పాటు సాగునీటి ఇబ్బందులు తలెత్తే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించా రైతులు మాత్రం తమ బోరుబావుల్లో సరిపడా నీరు ఉందనే ధీమాతో సాగుకు సన్నద్ధమవుతున్నారు. నాటు వేశాక వాతావరణ పరిస్థితులు రైతులకు అనుకూలంగా ఉంటాయో లేదో అనే అనుమానాన్ని వ్యవసాయ శాఖ వ్యక్తం చేస్తోంది.ఆరుతడి పంటలు వేసుకోవాలి..రైతులు వరి సాగుకు బదులు ఆరుతడి పంటలు వేసుకోవాలి. వరి సాగు చేసుకుంటే రానున్న రోజుల్లో విద్యుత్‌ కొరతతో పాటు సాగునీటి ఇబ్బందులు ఏర్పడి పంటలు ఎండిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఈ విషయంపై రైతులకు అవగాహన కల్పిస్తున్నాం. – వినోద్‌కుమార్, జిల్లా వ్యవసాయ శాఖ అధికారి

నల్లగొండ : మూడు నెలల విరామం తర్వాత మళ్లీ రేషన్‌ దుకాణాల్లో సన్నబియ్యం పంపిణీకి ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. నవంబర్‌ నెల కోటాకు సంబంధించిన బియ్యాన్ని సోమవారం నుంచి కార్డుదారులకు పంపిణీ చేయనున్నారు. ఇందుకోసం రాష్ట్ర పౌరసరఫరాల శాఖ జిల్లాల వారీగా రేషన్‌ కార్డుల సంఖ్య ఆధారంగా బియ్యాన్ని కేటాయించింది. అందులో భాగంగా నల్లగొండ జిల్లాకు సుమారు 7 వేల మెట్రిక్‌ టన్నుల బియ్యాన్ని కేటాయించారు. జిల్లాలోని 7.42 లక్షల కుటుంబాలకు బియ్యం అందించనున్నారు. ఇప్పటికే ఎంఎల్‌ఎస్‌ పాయింట్ల నుంచి చౌకధరల దుకాణాలకు బియ్యం తరలింపు చేపట్టారు. రేషన్‌ దుకాణాల ద్వారా సన్నబియ్యం పంపిణీ తిరిగి ప్రారంభం కావడం పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు కొంత ఊరటనివ్వనుంది. బియ్యం ధరలపై నిఘా..ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాభావ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో బియ్యం ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. దీంతో కొందరు వ్యాపారులు అక్రమ నిల్వలు, బ్లాక్‌ మార్కెట్‌కు పాల్పడే అవకాశం ఉండటంతో ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది. అక్రమంగా బియ్యం నిల్వ చేసినా, నిబంధనలకు విరుద్ధంగా తరలించినా చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరిస్తోంది. పౌరసరఫరాల శాఖ అధికారులు కూడా బియ్యం నిల్వలు, పంపిణీపై నిఘా ఉంచుతున్నారు. ఇప్పటికే మిర్యాలగూడలో తనిఖీ నిర్వహించిన విషయం తెలిసిందే. ఒకవైపు మార్కెట్‌లో ధరల నియంత్రణకు చర్యలు, మరోవైపు ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా సన్నబియ్యం సరఫరా చేయడం ద్వారా పేదలకు ఇబ్బందులు కలగకుండా ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తోంది.రేషన్‌షాపులకు బియ్యం తరలిస్తున్నాం..రేషన్‌ బియ్యం పంపిణీకి అన్ని చర్యలు తీసుకుంటున్నాం. నవంబర్‌ మాసానికి సంబంధించి ప్రభుత్వం బియ్యం అలాట్‌ చేసింది. దానికి అనుగుణంగా ఇప్పటికే గోదాముల నుంచి రేషన్‌ షాపులకు బియ్యాన్ని రవాణా చేస్తున్నాం. ఇప్పటికే కొన్ని షాపుల్లో బియ్యం నిల్వలు ఉన్నాయి. బియ్యం నిల్వ లేని షాపులకు ముందుగా బియ్యాన్ని పంపిస్తున్నాం. సోమవారం నుంచి లబ్ధిదారులకు పంపిణీ చేస్తాం.– రాంపతి, పౌర సరఫరాల శాఖ డీఎం

ఓవైపు బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం బలపడుతూ వాయుగుండంగా మారుతోంది. మరోవైపు దేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో తుపాను ప్రభావం కొనసాగుతోంది. దీంతో వచ్చే రెండు, మూడు రోజుల్లో దేశవ్యాప్తంగా వాతావరణం మారనుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ సహా సుమారు 13 రాష్ట్రాల్లో వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని వాతావరణ అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఇదే సమయంలో మరో ఆందోళనకర పరిణామం తెరపైకి వచ్చింది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం బలపడుతుండటంతో రానున్న నెలల్లో భారత్‌లో వర్షపాతంపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందన్న చర్చ మొదలైంది.భారత వాతావరణ శాఖ అంచనాల ప్రకారం.. బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడనం అక్టోబర్‌ 31 నాటికి వాయుగుండంగా బలపడే అవకాశం ఉంది. అనంతరం పశ్చిమ వాయవ్య దిశగా కదులుతూ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తీరం వైపు చేరనుంది. దీని ప్రభావంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కోస్తా ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. తెలంగాణలోనూ అక్కడక్కడా ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ, మోస్తరు వర్షాలు పడవచ్చని అధికారులు అంచనా వేశారు. వీటితో పాటు ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, జార్ఖండ్‌, బీహార్‌, ఉత్తరప్రదేశ్‌, పశ్చిమ బెంగాల్‌, సిక్కిం, ఉత్తరాఖండ్‌ రాష్ట్రాల్లోనూ వర్షాలు కురిసే సూచనలున్నాయి. దక్షిణాది రాష్ట్రాలైన కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడులోనూ కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు పడే అవకాశం ఉంది. అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవుల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే సూచనలున్నాయి.ఎల్‌నినోతో భారత్‌కు ముప్పు?ఇదిలా ఉంటే.. ఎల్‌నినో ప్రభావం బలపడుతుండటం భారత్‌కు ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారుతోంది. ఎల్‌నినో అంటే పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా పెరగడం. ఈ మార్పు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గాలుల దిశ, వాతావరణ పరిస్థితులు, వర్షపాతంపై ప్రభావం చూపుతుంది. ముఖ్యంగా భారత్‌లో రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగినప్పుడు భారత ఉపఖండంలో వర్షపాతం తగ్గే పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. ఫలితంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాభావం, వ్యవసాయానికి నీటి కొరత, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గడం వంటి సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంటుంది. అయితే ఎల్‌నినో ఏర్పడిందంటే దేశమంతా కచ్చితంగా కరువు వస్తుందని అర్థం కాదు. దాని ప్రభావం ప్రాంతాన్ని బట్టి, ఇతర సముద్ర వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి మారుతుంటుంది.91B UPDATE | NORTH TAMIL NADU & SOUTH ANDHRA COASTS UNDER WATCH The well-marked low-pressure area over the South Andaman Sea and adjoining Southeast Bay of Bengal is expected to intensify into a Depression while tracking westward to west-northwestward towards the West-Central Bay of Bengal. Track & Intensity: Both ECMWF EPS and GEFS ensembles indicate a broad west-northwestward movement towards the Andhra Pradesh coast. However, significant differences remain regarding the system's intensity and eventual track. The interaction between the Indo-Pacific subtropical ridge and an approaching mid-latitude westerly trough will be crucial in determining the system's movement. Weak steering currents could result in slower movement or temporary stalling near the coast. Moderate vertical wind shear, dry-air intrusion and poor low-to-mid-level organisation may initially restrict intensification. However, improving upper-level divergence, anticyclonic outflow and moisture convergence could support further strengthening over the West-Central Bay. A Deep Depression or stronger system cannot be ruled out, although confidence remains limited. Rainfall Outlook – Tamil Nadu: Rainfall activity is expected to increase across northern coastal Tamil Nadu from Sunday night (1 November) or early Monday (2 November) as the system approaches the western Bay. Chennai, Tiruvallur, Chengalpattu, Kancheepuram and adjoining northern coastal districts could experience increasing rain and thunderstorms, with moderate to heavy spells possible during 2–4 November. If the system slows or stalls close to the coast, persistent moisture convergence and rainbands could produce prolonged heavy rainfall, with isolated very heavy rainfall possible. Key Watch Point: The exact coastal approach, intensity and interaction with the westerly trough remain uncertain. A stronger northward track would shift the heaviest rainfall towards Andhra Pradesh, while a slower or more southerly track could significantly enhance rainfall over extreme northern Tamil Nadu, including Chennai. Overall: The first week of November remains an important Northeast Monsoon watch period for North Tamil Nadu and South Andhra Pradesh. The next 24–48 hours will be crucial for track and intensity confidence. #91B #NEM2026 #ChennaiRains #TamilNaduWeather #BayOfBengal— Rainstorm - வானிலை பதிவுகள் (@RainStorm_TN) October 31, 2026ఈశాన్య రుతుపవనాలపై ప్రభావం.. అమెరికా వాతావరణ సంస్థ NOAA అక్టోబర్‌ 8న విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం.. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు వేగంగా బలపడుతున్నాయి. 2027 జనవరి–మార్చి మధ్య కూడా బలమైన లేదా అత్యంత బలమైన ఎల్‌నినో కొనసాగేందుకు 83 శాతానికి పైగా అవకాశాలున్నాయని అంచనా వేసింది. మరోవైపు ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) అక్టోబర్‌ 14న విడుదల చేసిన దక్షిణాసియా శీతాకాల వాతావరణ అంచనాల్లో.. అక్టోబర్‌ నుంచి డిసెంబర్‌ వరకు భారత్‌లోని చాలా ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. ముఖ్యంగా ఈశాన్య రుతుపవనాలపై ఆధారపడే దక్షిణాది రాష్ట్రాలపై ఈ ప్రభావం చూపనుంది.ఈశాన్య రుతుపవనాల వల్ల ప్రధానంగా తమిళనాడు, పుదుచ్చేరి, కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమ, దక్షిణ కర్ణాటక, కేరళ ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురుస్తాయి. వీటిలో తమిళనాడుకు ఈ రుతుపవనాలు అత్యంత కీలకం. ఆ రాష్ట్రంలోని తీర ప్రాంతాల్లో వార్షిక వర్షపాతంలో దాదాపు 60 శాతం వరకు ఈ సీజన్‌లోనే నమోదవుతుంది. అయితే దక్షిణాది అంతటా ఒకే స్థాయిలో వర్షాలు కురవవు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే ఎక్కువ, మరికొన్ని చోట్ల తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ఇదీ చదవండి: లండన్‌లో ఉన్నా అమ్మా.. కట్‌ చేస్తే పూణేలో మిస్టరీ డెత్‌.. ఆన్‌లైన్‌ ఆర్డర్లే అసలు క్లూ!

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఏర్పడబోయే కరువు పరిస్థితులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. కరువులో ప్రజలు, పశువులు, పంటలు కాపాడుకునేందుకు అవసరమైన చర్యలన్నీ చేపడతామని, ఉపాధి కల్పనకు ప్రాధాన్యమిస్తామని తెలిపింది. లభ్యతను బట్టి సాగు కోసం నీటిని విడుదల చేస్తామని, అవసరమైతే జలాశయాల డెడ్‌ స్టోరేజీల నుంచి కూడా తాగునీటి కోసం తీసుకుంటామని స్పష్టం చేసింది. కరువులో పేదలకు ఆకలి సమస్య రాకుండా చర్యలు చేపడతామని, వచ్చే ఏడాది అక్టోబర్‌ వరకు ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా సరఫరాకు అవసరమైన బియ్యం అందుబాటులో ఉన్నాయని తెలిపింది.బుధవారం సచివాలయంలో డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షతన జరిగిన అఖిలపక్ష సమావేశంలో వివిధ రాజకీయ పార్టీల నేతలకు ప్రభుత్వం ఈ మేరకు పవర్‌పాయింట్‌ ప్రజెంటేషన్‌ ఇచి్చంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా, దేశంలో, రాష్ట్రంలో వర్షపాతం పరిస్థితిని, రాష్ట్ర ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలను వివరించింది. ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితుల్లో విద్యుత్‌కు ఏర్పడిన డిమాండ్‌ను ప్రస్తావించడంతో పాటు ప్రభుత్వ శాఖల వారీగా తీసుకుంటున్న చర్యలను వెల్లడించింది. ప్రపంచ పరిస్థితి ఇదీ.. 2026–27లో ఎల్‌నినో ఫ్రభావం కారణంగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా దాదాపు 100 దేశాల్లో సాధారణ పరిస్థితులకు భిన్నమైన వర్షపాతం నమోదైంది. తద్వారా ఆయా ప్రాంతాల్లో కరువులు, వరదలు, వడగాలులు, రుతుపవనాల అస్థిరత, వ్యవసాయ దిగుబడుల తగ్గుదల లాంటి సమస్యలు వస్తాయి. జింబాబ్వే, జాంబియా, మలావి, మొజాంబిక్‌ లాంటి దక్షిణాఫ్రికా దేశాలు, దక్షిణాసియా, పశి్చమ ఆఫ్రికా, లాటిన్‌ అమెరికా దేశాల్లో ప్రతికూల ప్రభావం వలన వ్యవసాయం, ఆహార భద్రత దెబ్బతినే అవకాశముంది. దేశంలో ఇలా.. భారత వాతావరణ శాఖ అంచనాల ప్రకారం నైరుతి సీజన్‌లో సాధారణ వర్షపాతం 868.6 మిల్లీమీటర్లు కాగా, 12.6 శాతం తక్కువగా 759.4 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదైంది. దీంతో పలు రాష్ట్రాల్లో పంటల ఎదుగుదల, వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, నేలలో తేమ, భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, తాగునీటి లభ్యతకు ప్రతికూల అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 21 జిల్లాల్లోని 388 మండలాలు కరువు ప్రభావానికి గురయ్యాయి. తమిళనాడులో కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యతపై ఆందోళన నెలకొంది. కర్ణాటకలోని పలు ప్రాంతాల్లో కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. మహారాష్ట్రలోని మొత్తం 358 తాలూకాల్లో 265 తాలూకాలు కరువు ప్రభావానికి గురయ్యాయి. కేరళలో నీటి లభ్యత, వ్యవసాయ పరిస్థితులపై ఆందోళన పెరిగింది. తెలంగాణలో.. ⇒ రాష్ట్రంలో సాధారణం కంటే 25 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. 2026, జూన్‌ 1 నుంచి అక్టోబర్‌ 28 వరకు కురవాల్సిన 826.2 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతానికి గాను కేవలం 619.8 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే నమోదైంది. అక్టోబర్‌లో ఇప్పటివరకు ఒక్క వర్షపు రోజు కూడా నమోదు కాలేదు. ⇒ తద్వారా సాధారణం కంటే నీటి నిల్వలు 62 శాతం తక్కువయ్యాయి. సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఈ సమయానికి 470.2 టీఎంసీల నీటి నిల్వ ఉండాల్సి ఉంటే ఇప్పుడు కేవలం 179.6 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. ⇒ 2025 ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో 139.28 లక్షల ఎకరాల్లో పంటల సాగు జరిగితే, 2026 ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో 126.06 లక్షల ఎకరాల్లో మాత్రమే సాగు జరిగింది. ఇందులోనూ 18.6 శాతం అంటే 23.40 లక్షల ఎకరాల్లో పంటలు దెబ్బతిన్నాయి. ⇒ రాష్ట్రంలో భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోయాయి. 621 మండలాల్లో కరువు పరిస్థితి అత్యంత తీవ్రంగా, తీవ్రంగా, మోస్తరుగా ఉంది. సింగూరు ప్రాజెక్టు నిల్వలు 10.73 శాతానికి తగ్గిపోయాయి. మొత్తం 29.91 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి గాను కేవలం 3.21 టీఎంసీలు మాత్రమే నీరు అందుబాటులో ఉంది. ఈ నిల్వలు డిసెంబర్‌ 10 వరకు మాత్రమే సరిపోతాయి. ⇒ ఇక ఈ ఏడాది చరిత్రలోనే ఎన్నడూ లేని విధంగా గరిష్ట విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ ఏర్పడింది. ఈనెల 16వ తేదీన ఏకంగా 20,018 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ ఏర్పడింది. అన్ని పరిస్థితులను అంచనా వేసి రాష్ట్రంలోని 365 మండలాలను కరువు మండలాలుగా ప్రకటించాల్సి వచి్చంది. ఈ మేరకు ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి. శాఖల వారీగా చేపడుతున్న చర్యలివే.. వ్యవసాయ శాఖ రాష్ట్రంలో 23.40 లక్షల ఎకరాల విస్తీర్ణంలో పంటలు దెబ్బతిన్నా­యి. ఇందులో పత్తి (15.88 లక్ష­లు), వరి (4.79 లక్షలు), కందులు (1.58 లక్షలు), మొక్కజొన్న (0.70 ల­క్ష­లు), మిరప (0.14 లక్షల) ఉన్నాయి. రైతులను ఆదుకునేందుకు అనేక చర్యలు చేపడుతున్నాం. రైతు భరోసా కింద ఈ సీజన్‌లో ఇప్పటికే 70.40 లక్షల మంది రైతులకు రూ.8,759.60 కోట్లు చెల్లించాం. పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, పత్తి, పచ్చి రొట్ట విత్తనాలను సబ్సిడీలపై పంపిణీ చేశాం. ప్రత్యేక ఎల్‌నినో వ్యవసాయ కార్యాచరణ ప్రణాళికను రూపొందించాం. రైతు వేదికలు, గ్రామసభలు, వాట్సాప్‌ గ్రూపుల ద్వారా రైతులకు సూచనలివ్వడం ద్వారా అవగాహన కలి్పస్తున్నాం. పశుసంవర్థక శాఖవర్షపాతం లోటు కారణంగా పశువులకు గ్రాసంతో పాటు నీటి లభ్యత తగ్గుతోంది. ఎండు పశుగ్రాసం ధర రూ. 600 నుంచి రూ.900కు పెరిగింది. ఈ పశుగ్రాస కొరతను నివారించేందుకు గాను సామూహిక, వ్యక్తిగత సాగు కోసం 2,044 మెట్రిక్‌ టన్నుల పశుగ్రాస విత్తనాలు, 1,600 చాప్‌ కట్టర్లు, 4.65 లక్షల పాలిచ్చే పశువులకు మినరల్‌ మిక్చర్‌ అందుబాటులో ఉంచుతున్నాం. ఇప్పటికే ఉన్న 4,600 నీటి తొట్టెలకు మరమ్మతులు చేయడంతో పాటు అదనంగా 9,989 తొట్టెలు ఏర్పాటు చేస్తున్నాం. సాగునీటి శాఖరాష్ట్రంలో నీటి నిల్వలు అత్యంత తక్కువగా ఉన్నాయి. తద్వారా 30.56 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు అందడం లేదు. అందుబాటులో ఉన్న నీటిని బట్టి దాదాపు 7 లక్షల ఎకరాలకు అవసరమైన 47 టీఎంసీల నీటిని విడుదల చేయాలని ప్రతిపాదిస్తున్నాం. వచ్చే ఏడాది జూలై వరకు తాగునీటిని రిజర్వు చేయడంతో పాటు సాగునీటి విడుదలను వాయిదా వేయడం, ఆరుతడి పంటలకు కూడా మిగులు నీరు ఉంటేనే నీటిని విడుదల చేయడం, చెరువులు, ఇతర జలవనరుల పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టడం లాంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నాం. భూగర్భ జలశాఖ ప్రస్తుత ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో వచ్చే ఏడాది జూన్‌ వరకు లోటు వర్షపాతం ఏర్పడే అవకాశముంది. భూగర్భ జలాలు తగ్గుతు­న్న నేపథ్యంలో వరి, చెరుకు లాంటి అధి­కనీటి పంటల సాగును వీలైనంత నివారించాలి. తక్కువ నీటి­తో పండే పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయలు, ఇతర ప్రత్యామ్నా­య పంటల సాగుకు ప్రాధాన్యమివ్వాలి. భూగర్భ జలాలను పొదుపుగా, సమర్థవంతంగా వినియోగించుకోవాలి. పౌరసరఫరాల శాఖరాష్ట్రంలో ప్రజా పంపిణీతో పాటు ఇతర సంక్షేమ పథకాలకు గాను నెలకు 2.38, ఏడాదికి 28.56 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల బియ్యం అవసరం. గోదాముల్లో ఇప్పటికే 10.17 ఎల్‌ఎంటీలున్నాయి. మిల్లర్ల వద్ద 27.13 ఎల్‌ఎంటీలు, వడ్ల నుంచి రావాల్సిన 18.18 ఎల్‌ఎంటీలు కలిపితే 28.35 ఎల్‌ఎంటీల బియ్యం ఉంటాయి. ఈ నిల్వలు 2027 అక్టోబర్‌ వరకు సరిపోతాయి. గ్రామీణ నీటి సరఫరాఈ పరిస్థితుల్లో ట్యాంకర్ల ద్వారా తాగునీటి సరఫరా, చివరి ప్రత్యామ్నాయంగా మాత్రమే కొత్త బోర్‌వెల్స్‌కు అనుమతి, చేతి పంపులు, బావులు, స్థానిక నీటి పథకాలు పనిచేసేలా చూడడం, అవసరాన్ని బట్టి అత్యవసర పంపులతో జలాశయాల్లోని డెడ్‌స్టోరేజీ నీటిని తీసుకోవడం, బావులను అద్దెకు తీసుకోవడం లాంటి చర్యలు తీసుకోవాలి. నీటి సరఫరా వ్యవస్థల పనితీరును మెరుగుపరిచేందుకు గాను ఈ ఏడాది నవంబర్‌ 15 నుంచి 31 డిసెంబర్‌ వరకు ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని చేపట్టనున్నాం. హైదరాబాద్‌ నీటి సరఫరాసింగూరు జలాశయంలో నీటి లభ్యత లేని కారణంగా సాధారణ నీటి ప్రవాహాలు పునరుద్ధరించేంత వరకు హైదరాబాద్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలకు మూడు రోజులకు ఒకసారి నీరు సరఫరా చేయాల్సి రావచ్చు. ఇందుకు ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా అవసరం ఏర్పడింది. గోదావరి నుంచి 40, కృష్ణా నీటి సరఫరా సర్దుబాటు, అదనపు పంపింగ్‌ ద్వారా 15, ఉస్మాన్‌సాగర్, హిమాయత్‌సాగర్‌ జంట జలాశయాల వద్ద అదనపు ఫిల్టరేషన్‌ ద్వారా 5 ఎంజీడీలు (రోజుకు మిలియన్‌ గ్యాలన్లు) కలిపి మొత్తం 60 ఎంజీడీల తాగునీటి సరఫరాకు ప్రతిపాదించాం.ఉపాధి హామీ (వీబీజీ రామ్‌జీ)⇒ ప్రతి గ్రామ పంచాయతీ లేదా ఆవాసం పరిధిలో 200 శాతం పనుల జాబితాను సిద్ధం చేయాలి. ఇప్పటికే ఉన్న 9.1 లక్షల పనులతో పాటు 8 లక్షల అదనపు పనులను గుర్తించాం. వ్యవసాయ కుంటలు, సోక్‌ పిట్లు, ఇంకుడు గుంతలు, బోర్‌వెల్స్‌ రీచార్జ్, పశువుల నీటి తొట్టెలు, పశుగ్రాస సాగుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. పశువులు, మేకలు, కోళ్ల షెడ్లు, కూరగాయల పందిళ్లు, నర్సరీలు వంటి జీవనోపాధి ఆస్తుల కల్పనను కూడా ప్రోత్సహిస్తాం. ⇒ విద్యుత్‌ శాఖ: గత మూడు నెలల కాలంలో మొత్తం 1,263 మిలియన్‌ యూనిట్ల విద్యుత్‌ కొరత నమోదైంది. అసాధారణంగా పెరిగే డిమాండ్‌ నిర్వహిస్తూనే నిరంతర విద్యుత్‌ సరఫరా చేస్తాం. ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో, నీటి పంపింగ్‌కు అవసరమైన విద్యుత్‌పై దృష్టి పెడతాం. ⇒ వైద్య, ఆరోగ్య శాఖ: వేడి వాతావరణం నుంచి ప్రజలకు రక్షణ సూచనలు, శరీరంలో నీరు, లవణాల లోటు రాకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై ప్రచారం చేయాలి. పని స్థలాల్లో నీడ కలి్పంచాలి. మధ్యాహ్నం 12 నుంచి 3 గంటల మధ్య కఠిన పనులు చేయొద్దు. అన్ని ప్రాథమిక ఆరోగ కేంద్రాల్లో జింక్, ఐవీ ఫ్లూయిడ్స్, క్లోరిన్‌ మాత్రలు అందుబాటులో ఉంచాలి. విరేచనాలు, జ్వరాల కేసులు పెరగకుండా వ్యాధుల పర్యవేక్షణను వారానికోసారి సమీక్షించడం, రోజువారీ నివేదికలు తెప్పించడం, ఆశా కార్యకర్తలు, ఏఎన్‌ఎంలను సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం, ఓఆర్‌ఎస్‌ కేంద్రాల ఏర్పాటు లాంటి చర్యలు చేపట్టాలి. విపత్తు నిర్వహణ శాఖలోని రాష్ట్ర స్థాయి వార్‌ రూమ్‌ తక్షణ సమన్వయానికి సహాయపడడంతో పాటు ఎల్‌నినో ఫిర్యాదుల కోసం 112 టోల్‌ఫ్రీ నంబర్‌ ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది.

ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వాతావరణ పరిస్థితులు ప్రతికూలంగా మారే అవకాశం తెలంగాణ వ్యవసాయ రంగానికి ఒక కీలక సవాలుగా నిలుస్తోంది. రైతుల జీవనోపాధిని కాపాడటం, పరిమిత నీటి వనరులను సంరక్షించటం, కూరగాయలు, పండ్ల సరఫరాకు అంతరాయం కలగకుండా చూడటం ఇప్పుడు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలు. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలపై ఒత్తిడి, భూగర్భ జలాల క్షీణత నేపథ్యంలో రబీ సాగుకు రాష్ట్రం ముందస్తు ప్రణాళికతో, శాస్త్రీయ దృక్పథంతో సిద్ధం అవుతోంది. ఈ క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్‌ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం రూపొందించిన 2026–27 రబీ కార్యాచరణ ప్రణాళిక సమయోచిత మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది.పొరుగు రాష్ట్రాల కూరగాయలు రావుకూరగాయలు ప్రజల పోషకాహారానికి, ఆహార భద్రతకు, రైతుల ఆదాయానికి కీలకమైనవి. అయితే, 2026లో ఎల్‌నినో ప్రభావం కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా కూరగాయల ఉత్పత్తి 15–20% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉందని అంచనా. పొరుగు రాష్ట్రాలైన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో వర్షాభావం తీవ్రంగా ఉండటంతో అక్కడి నుంచి సరఫరా ఆశించలేం. ఈ పరిస్థితుల్లో మార్కెట్లో ధరలు పెరిగి వినియోగదారులపై భారం పడే ప్రమాదం ఉంది.ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణలో రబీ సీజన్లో కూరగాయల సాగు విస్తరణ ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక అవసరంగా మారింది. భూముల నీటి లభ్యత, స్థానిక వాతావరణం, నేల స్వభావం అనుకూలంగా ఉన్న ప్రాంతాలు కూరగాయల సాగుకు అత్యంత అనువైనవి. టొమాటో, వంకాయ, మిరప, బెండ, తీగజాతి కూరగాయలు, ఆకుకూరలు వంటి పంటలు డ్రిప్‌ ఇరిగేషన్, మల్చింగ్‌ వంటి నీటి పొదుపు పద్ధతులతో సాగు చేయవచ్చు.విదేశీ కూరగాయల దిగుమతులూ కష్టమేకూరగాయల దిగుమతులు కూడా స్థిరంగా ఉండకపోవచ్చు. గత సంవత్సరాల్లో భారత్‌ అమెరికా, చైనా వంటి దేశాల నుంచి కూరగాయలను దిగుమతి చేసుకుంటున్నాం. ఎల్‌నినో ప్రభావం, రవాణా ఖర్చులు, జియోపొలిటికల్‌ సమస్యల కారణంగా సరఫరా తగ్గే అవకాశం ఉంది. పాకిస్తాన్, చైనా సరఫరా ఇప్పటికే తగ్గిపోయింది. అందువల్ల తెలంగాణలో సాధారణ కూరగాయల విస్తీర్ణంతో పాటు, వరి మాగాణి భూముల్లో కూరగాయల సాగు విస్తరణ వినియోగదారుల భారం తగ్గించడమే కాకుండా రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచే వ్యూహాత్మక పరిష్కారం అవుతుంది. ఇందుకు జిల్లా స్థాయిలో నీటి లభ్యతను అంచనా వేసి, అనువైన ప్రాంతాలను గుర్తించి, నాణ్యమైన విత్తనాలు, నాటే సామగ్రి సకాలంలో అందించాలి.రైతులకు ప్రదర్శన ΄్లాట్లు ఏర్పాటు చేసి శిక్షణ ఇవ్వడం, మార్కెట్‌ డిమాండ్‌తో అనుసంధానం చేయడం, నిల్వ, రవాణా, విక్రయ సదుపాయాలను మెరుగుపరిస్తే ఈ వ్యూహం విజయవంతం అవుతుంది. మొత్తంగా, ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల పొరుగు రాష్ట్రాల నుంచి సరఫరా ఆశించలేని పరిస్థితి ఉన్నందున, తెలంగాణలో కూరగాయల సాగు విస్తరణ ఆహార భద్రతకు, రైతుల ఆదాయానికి, వినియోగదారుల రక్షణకు అత్యవసరమైన వ్యూహాత్మక చర్యగా నిలుస్తుంది.ఈ కూరగాయల సాగు మేలుమా విశ్వవిద్యాలయం టొమాటో వంకాయ, మిరప, బెండ, చిక్కుడు, గోరుచిక్కుడు, కూరబొబ్బర, స్నాప్‌ మెలన్, మునగ వంటి పంటల అనువైన రకాలు, హైబ్రిడ్ల సాగును సూచిస్తోంది. పాలకూర, తోటకూర, కొత్తిమీర, మెంతికూర వంటి తక్కువ కాలంలో చేతికొచ్చే ఆకుకూరలు కూడా అదనపు అవకాశాలను అందిస్తాయి. విశ్వవిద్యాలయం విడుదలచేసిన కూర బొబ్బర వంటి పంటలు సుమారు రెండు నెలల్లోనే కోతకు వస్తాయి.ఆకుకూరలు సాధారణంగా 30–45 రోజుల్లో కోతకు సిద్ధమవుతాయి. క్రమపద్ధతిలో విత్తటం, నాటటం ద్వారా రైతులు త్వరగా ఆదాయం పొందటమే కాకుండా మార్కెట్‌కు నిరంతర సరఫరాను కొనసాగించవచ్చు. దీనివల్ల ఒకేసారి అధిక దిగుబడి మార్కెట్‌కు చేరి ధరలు పడిపోవడాన్ని కూడా కొంతవరకు నివారించవచ్చు.ప్రతి నీటి బొట్టూ అపురూపమేరబీ కూరగాయల సాగు విస్తీర్ణాన్ని పెంచటం ఒక్కటే సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. ప్రతి నీటి బొట్టును సమర్థంగా వినియోగించుకుంటూ అధిక ఉత్పత్తి సాధించటం ప్రధాన లక్ష్యం కావాలి. నీటి కొరత ఉన్న పరిస్థితుల్లో సంప్రదాయ పద్ధతిలో అధికంగా నీరు పెట్టటం వల్ల వృథా పెరుగుతుంది. ఎత్తయిన మడులు, బిందు సేద్యం, మల్చింగ్, డ్రిప్‌ ద్వారా ద్రవరూప ఎరువుల సరఫరా వంటి పద్ధతులు నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచి, కూలీల అవసరాన్ని తగ్గించి, పంటల ఉత్పాదకతను మెరుగుపరుస్తాయి. ఈ పద్ధతుల ద్వారా నీటి పొదుపుతో పాటు పెట్టుబడికి తగిన ప్రతిఫలం పొందే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వ శాఖలు క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనలు, రైతులకు శిక్షణ, సకాలంలో సాగునీటి పరికరాల లభ్యత ద్వారా ఈ సాంకేతికతలను విస్తృతంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి.ఇదీ చదవండి: పక్షులను చూస్తే.. మెదడుకు ఇంత మేలా? పరిశోధనలు ఏమంటున్నాయంటే!పండ్ల తోటలకు ప్రత్యేక సూచనలుపండ్ల తోటల రైతులకు కూడా ప్రత్యేక మార్గదర్శకత్వం అవసరం. మామిడి తోటల్లో నీటి సరఫరాను అవసరానికి అనుగుణంగా నిర్వహించటం, కొమ్మల సాంద్రతను నియంత్రించటం, అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని తగ్గించే చర్యలు చేపట్టటం ముఖ్యం. జామ, సీతాఫలం, సిట్రస్‌ పండ్లు, ద్రాక్ష, అరటి తదితర పంటల్లో తేమ సంరక్షణ, సేంద్రియ మల్చింగ్, సమర్థవంతమైన నీటి నిర్వహణ ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి. పూత, కాయల అభివృద్ధి వంటి కీలక దశల్లో అవసరమైన రక్షణాత్మక నీటి తడులు ఇవ్వటం ద్వారా తీవ్ర నష్టాలను నివారించవచ్చు. ఆయిల్‌ పామ్‌ సాగును మాత్రం ఏడాది పొడవునా నీటి లభ్యతకు భరోసా ఉన్న ప్రాంతాల్లోనేప్రోత్సహించాలి. నీటి భద్రత లేని ప్రాంతాల్లో సాగు విస్తరణకుప్రోత్సాహం ఇవ్వటం సముచితం కాదు.బాధ్యతాయుతంగా పురుగుమందులు వాడాలివాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సమగ్ర పంటల యాజమాన్యం కూడా అవసరం. రైతులు చీడపీడల ఉనికిని క్రమం తప్పకుండా గమనించాలి. పొలంలో పరిశుభ్రత పాటించటం, పంట అవసరాలకు అనుగుణంగా పోషకాలను అందించటం, పురుగుమందులను బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించటం ముఖ్యం. అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే, సిఫారసు చేసిన మోతాదుల్లో, తగిన రక్షణ పరికరాలతో మొక్కల సంరక్షణ మందులను వాడాలి. కోతకు ముందు పాటించాల్సిన నిరీక్షణ వ్యవధిని తప్పనిసరిగా అనుసరించాలి. స్థానిక వాతావరణ సమాచారం, డిజిటల్‌ వ్యవసాయ సలహాలు రైతులకు అందుబాటులో ఉంటే నీటి తడులు, మందుల పిచికారీ, కోత సమయాలను మరింత సమర్థంగా నిర్ణయించుకోవచ్చు.రైతు కేంద్రంగా కార్యాచరణఎల్‌నినో వాతావరణ అనిశ్చితిని పెంచవచ్చు. కానీ, సరైన ముందస్తు ప్రణాళిక, శాస్త్రీయ సలహాలు, సమన్వయంతో కూడిన చర్యల ద్వారా దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు. తెలంగాణలో ఉద్యాన శాస్త్ర పరిజ్ఞానం, విభిన్న పంటలు, నీటి నిర్వహణను మెరుగుపరచుకునే అవకాశాలు ఉన్నాయి. 2026–27 రబీ కార్యాచరణ ప్రణాళిక ఈ దిశగా ఒక బలమైన పునాది. ఇప్పుడు అవసరమైనది దాని సకాలపు అమలు, నిరంతర పర్యవేక్షణ, శాఖల మధ్య సమన్వయం.తెలంగాణ ఉద్యాన రంగ భవిష్యత్తు ఎంత భూమిలో సాగు చేస్తున్నామనే అంశంపైనే కాకుండా, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ఎంత వివేకంగా వినియోగిస్తున్నాం. శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానాన్ని ఎంత సమర్థంగా రైతుల వద్దకు తీసుకెళ్తున్నాం అనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రైతు కేంద్రంగా రూపొందిన సమన్వయ కార్యాచరణ రైతుల జీవనోపాధిని కాపాడటమే కాకుండా కూరగాయల లభ్యతను పెంచి, పోషకాహార భద్రతను బలోపేతం చేసి, తెలంగాణలో వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగల ఉద్యాన ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణానికి తోడ్పడుతుంది.- డాక్టర్‌ డి.రాజిరెడ్డి, వైస్‌ చాన్స్‌లర్, శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్‌, తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయంనిర్వహణ: పంతంగి రాంబాబు, సాక్షి సాగుబడి డెస్క్‌

ఈ ఏడాది నైరుతి రుతు పవనాలను మింగేసి వర్షాభావాన్ని రుచిచూపిస్తున్న ఎల్‌నినో అంతకంతకూ బలపడుతోంది. చరిత్రలోనే మొట్టమొదటిసారి పసిఫిక్‌ మహా సముద్ర ప్రాంతంలోని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు 30 డిగ్రీ సెల్సియస్‌కు చేరుకున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అక్టోబరు 22న ఈ స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కాగా.... ఇప్పుడిప్పట్లో తగ్గే సూచనలు కూడా లేవని, మరింత ఎక్కువ అయ్యే అవకాశాలు ఉన్నాయన్న హెచ్చరికలు ఆందోళనకు కారణమవుతోంది. దక్షిణ అమెరికా ప్రాంతంలో పసిఫిక్‌ మహా సముద్రపు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో వచ్చే మార్పులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని మనకు తెలుసు. ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే ఎల్‌నినో అని, తగ్గితే లా–నినా అని పిలుస్తూంటారు. దశాబ్దాలుగా ఈ రెండు వాతావరణ దృగి్వషయాలు కొన్నేళ్ల విరామంతో వస్తూ, పోతూ ఉండటం సహజంగానే జరుగుతోంది. అయితే భూతాపోన్నతి, కాలుష్యం వంటి అనేకానేక కారణాలతో ఇటీవలి కాలంలో ఎల్‌నినోలు తరచుగా వస్తూండటం గమనార్హం. ఎల్‌నినో లాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడిన చాలా సందర్భాల్లో భారతదేశానికి అత్యంత కీలకమైన నైరుతి రుతుపవనాల ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గిపోతూంటుంది. వర్షాభావం, అకాల వర్షాలు, వరదలు, కుంభవృష్టి వంటివి సంభవిస్తూంటాయి. అయితే ఇప్పటివరకూ వచ్చిన ఎల్‌నినోలు ఒక ఎత్తు అయితే 2026లోని ఎల్‌నినో ఇంకో ఎత్తు అంటున్నారు శాస్త్రవేత్తలు. ప్రపంచ వాతావరణ విభాగం కూడా కొన్ని నెలలుగా ఈ ఏడాది వచ్చేది సూపర్‌ ఎల్‌నినో అని, దీని ప్రభావం వచ్చే ఏడాది వరకూ కొనసాగినా ఆశ్చర్యపోవాల్సిన అవసరం లేదని ఇప్పటికే పలుమార్లు హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. ఈ నేపథ్యంలోనే పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలోని నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు 30 డిగ్రీ సెల్సియస్‌కు చేరుకోవడానికి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. అంతేకాదు... రానున్న డిసెంబరు వరకూ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల కొనసాగే అవకాశం ఉందని ప్రపంచ వాతావరణ విభాగం కూడా స్పష్టం చేస్తోంది. నినో 3.4 (ఎల్‌నినో కోసం శాస్త్రవేత్తలు ఉష్ణోగ్రతలు లెక్కించే ప్రాంతం) వద్ద జూన్‌ నెలలో సగటు ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల సాధారణం కంటే 1.6 డిగ్రీ సెల్సియస్‌ ఎక్కువగా నమోదైంది. ఆగస్టు నాటికి ఇది 2.5 డిగ్రీ సెల్సియస్‌కు చేరుకుంది. అక్టోబరు – డిసెంబరు మధ్యకాలంలో 3.7 డిగ్రీ సెల్సియస్‌ వరకూ పెరగవచ్చునని ప్రపంచ వాతావరణ విభాగం అంచనా వేస్తోంది. 2015 నవంబరు నుంచి 2016 జనవరి వరకూ ఈ ప్రాంతపు ఉష్ణోగ్రతలు 2.6 డిగ్రీ సెల్సియస్‌ వరకూ పెరిగి సృష్టించిన రికార్డు ఈ ఏడాది బద్దలవుతోందన్నమాట. మనపై ప్రభావం ఎంత? ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినో కారణంగా నైరుతి రుతుపవనాల ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గిపోయిన విషయం తెలిసిందే. దేశవ్యాప్తంగా దీర్ఘకాలిక సగటు కంటే దాదాపు 13 శాతం తక్కువ వర్షాలు నమోదయ్యాయి. అంతేకాకుండా అక్టోబరు నెలలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కూడా సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదయ్యాయి. రానున్న మూడు నెలల్లోనూ చాలా చోట్ల సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశముందని భారతీయ వాతావరణ విభాగం చెబుతోంది. ఎల్‌ నినో పరిస్థితులకు మరికొన్ని అంశాలు తోడు కావడం వల్ల ఈ రకమైన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయన్నది తెలిసిన విషయమే. ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినో పరిస్థితులు డిసెంబరు వరకూ కొనసాగే అవకాశం ఉండటంతో దీని ప్రభావం ఎలా ఉండబోతోందో వేచి చూడాల్సిందే. – సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్‌

సాక్షి ప్రతినిధి, ఖమ్మం: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రం వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్న వేళ ప్రభుత్వంపై రాజకీయ పార్టీలు బురదజల్లే ప్రయత్నాలు చేయడం విచారకరమని ఉపముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క వ్యాఖ్యానించారు. ప్రస్తుత విపత్కర పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు రాజకీయాలకు అతీతంగా ప్రతిపక్షాలు సహకరించాలని.. ప్రభుత్వంపై విమర్శలు మాని ప్రజలకు అండగా నిలవాలని సూచించారు. గ్రామం నుంచి రాష్ట్రస్థాయి వరకు నీటి సంరక్షణపై ప్రజలకు ప్రజాప్రతినిధులు అవగాహన కల్పించాలన్నారు. శనివారం ఖమ్మం జిల్లా చింతకాని మండలం కొదుమూరు గ్రామంలో విలేకరుల సమావేశంలో ఆయన మాట్లాడారు. గణనీయంగా విద్యుత్‌ వినియోగం పెరిగిన విద్యుత్‌ డిమాండ్‌కు అనుగుణంగా ఉత్పత్తి, సరఫరాకు ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోందని భట్టి తెలిపారు. 2014 రాష్ట్ర విభజన సమయంలో గరిష్ట విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ 6,648 మెగావాట్లు ఉంటే ప్రస్తుతం 20,018 మెగావాట్లకు చేరిందని వివరించారు. గతేడాది అక్టోబర్‌లో రోజువారీ విద్యుత్‌ వినియోగం 245.35 మిలియన్‌ యూనిట్లు ఉంటే, ఈ ఏడాది అక్టోబర్‌లో 335.05 మిలియన్‌ యూనిట్లకు చేరినా ప్రభుత్వం ముందస్తు ప్రణాళికతో విద్యుత్‌ మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరిస్తోందని తెలిపారు. సాధారణంగా రాత్రివేళ గరిష్ట డిమాండ్‌ను తట్టుకునేందుకు అందుబాటులో ఉండే 3,500 మెగావాట్ల జల విద్యుదుత్పత్తి నీటి కొరతతో ప్రభావితం అవుతోందన్నారు. ఉన్న నీటిని పొదుపుగా వాడాలన్నారు. రైతులకు అండగా ఉపాధి పనులు వ్యవసాయ పనులు తగ్గే పరిస్థితి ఏర్పడితే కూలీలు, రైతులకు ఇబ్బంది రాకుండా ఉపాధి హామీ పథకం కింద ఇప్పటికే 9.1 లక్షల పనులను గుర్తించామని.. అదనంగా మరో 8 లక్షల పనులను గుర్తించేలా చర్యలు చేపట్టామని భట్టి తెలిపారు. 17 లక్షల పనులను కల్పిస్తామన్నారు. సమావేశంలో ఎన్‌పీడీసీఎల్‌ సీఎండీ వరుణ్‌రెడ్డి, ఖమ్మం కలెక్టర్‌ దివాకర టి.ఎస్‌. పాల్గొన్నారు. బీసీలకు కొత్తగా 66 కాలేజీ హాస్టళ్లు మంజూరు చేస్తాంసాక్షి, హైదరాబాద్‌: పోస్టుమెట్రిక్‌ కోర్సులు చదువుతున్న బీసీ విద్యార్థుల కోసం రాష్ట్రంలో కొత్తగా 66 వసతిగృహాలు మంజూరు చేస్తామని ఉపముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క స్పష్టం చేశారు. శనివారం సచివాలయంలో రాజ్యసభ సభ్యుడు, జాతీయ బీసీ సంక్షేమ సంఘం అధ్యక్షుడు ఆర్‌.కృష్ణయ్య నేతృత్వంలో ఎమ్మార్పీఎస్‌ అధ్యక్షుడు మంద కృష్ణ, బీసీ సంఘాల ప్రతినిధుల బృందం ఉప ముఖ్యమంత్రి భట్టి విక్రమార్క, రాష్ట్ర ఎస్సీ, ఎస్టీ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి అడ్లూరి లక్ష్మణ్‌కుమార్‌తో వేర్వేరుగా భేటీ అయింది. ఈ సందర్భంగా బీసీ విద్యార్థులకు 100 వసతిగృహాలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ విద్యార్థులకు చెరో 50 వసతిగృహాలు మంజూరు చేయాలని కోరారు. 14 లక్షల మంది కాలేజీ విద్యార్థులకు సంబంధించిన రూ.8 వేల కోట్ల ఫీజు బకాయిలను విడుదల చేయాలన్నారు. దీనిపై భట్టి స్పందిస్తూ 4 రోజుల్లో మంత్రులు, అధికారులతో సమావేశమై హాస్టళ్ల నిర్వహణను సమీక్షిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. సమావేశంలో నీల వెంకటేశ్, జిల్లపల్లి అంజి, రాజేందర్, అనంతయ్య పాల్గొన్నారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ‘దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత 75 ఏళ్లలో ఇంత తీవ్రమైన ప్రభావం చూపే విపత్కర పరిస్థితి రాలేదు. ఇదే మొదటిసారి. ఇప్పుడు వచ్చిన ఎల్‌నినో చిన్నగా మొదలై వెళ్లే కొద్దీ జీవితాలపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది. దీన్ని ప్రభుత్వం, పార్టీ, కార్యకర్తలు పరిష్కరించడం కుదరదు. అందుకే ప్రజలను అప్రమత్తం చేయాలి. క్షుద్రపూజలు చేసేవాళ్లు కూడా నీతులు చెబితే తెలంగాణ సమాజం సహించదు. మన మంత్రులు, అధికారులు, ప్రభుత్వ వ్యవస్థను సమన్వయం చేసుకుని వెళ్లేందుకు ఉపసంఘం వేశాం. చేతి నిండా పని, కడుపు నిండా భోజనం పెట్టడమే లక్ష్యంగా మనం పనిచేయాలి’ అని ముఖ్యమంత్రి ఎ.రేవంత్‌రెడ్డి చెప్పారు. శుక్రవారం సాయంత్రం ప్రజాభవన్‌లో మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలు, ఎమ్మెల్సీలు, ఎంపీలు, డీసీసీ అధ్యక్షులతో జరిగిన సమావేశంలో రేవంత్‌ మాట్లాడారు. ముఖ్యాంశాలు ఆయన మాటల్లోనే... ప్రజలను అప్రమత్తం చేయాలి ఎల్‌నినో అంటే ఏదో భూతం కాదు.. కరువు. రానురాను ఎండ వేడి విపరీతంగా పెరుగుతుంది.. నీళ్లు అందుబాటులో ఉండవు. ఎండ వేడి, నీటి కొరత వల్ల విద్యుత్‌ వినియోగం బాగా పెరుగుతుంది. కరువు, వర దలు, భూకంపాలను మనం నివారించలేం. కాంగ్రెస్‌ తెచ్చిన కరువు అని, కాంగ్రెస్‌ వల్లే కరువు వచ్చిందని కొందరు మాట్లాడుతున్నారు. రాజకీయ దురుద్దేశంతో కొందరు ప్రకటనలు చేస్తున్నారు. మహారాష్ట్ర, ఏపీ, తమిళనాడుతోపాటు ప్రపంచంలోని 100 దేశాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉంది. మామ, అల్లుళ్లు మాత్రమే మేధావులా? మహారాష్ట్రలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మంచినీటిని రేషన్‌Œలా ఇస్తున్నారు. అక్టోబర్‌లో మొదలైన కరువు జూలై వరకు ఉంటుంది. ఎండ వేడి పెరుగుతుంది.. నీటి ఆవిరి పెరుగుతుంది.. నీటి సమస్య వస్తుంది. సాగునీటి కంటే తాగునీటికే కష్టాలు వస్తాయి. ప్రజలు ఇళ్ల నుంచి బయటకు రాలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ప్రజలను అప్రమత్తం చేయకుండా, వారిని భాగస్వాములను చేయకుండా ఈ కరువును ఎదుర్కోలేం. కేసీఆర్‌ మాటలు నమ్మితే శ్మశానాలకు వెళ్లారు 2019లో కరోనా వచ్చింది. కరోనా గురించి అసెంబ్లీలో చర్చ జరిగినప్పుడు, ఎండ కొడితే, క్రోసిన్‌ వేసుకుంటే పోతుందని కేసీఆర్‌ దబాయించి మాట్లాడారు. కరోనాను సీసాలో వేసి బంధిస్తానన్నట్లుగా మాట్లాడారు. లక్షలాది మంది కరోనాతో చనిపోయారు. శ్మశానాల్లో స్థలం లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ముఖ్యమంత్రి స్థాయిలో కేసీఆర్‌ అసెంబ్లీలో మాట్లాడితే ప్రజలు నమ్మారు. బాధ్యత లేకుండా కరోనాపై మాట్లాడటం వల్ల చాలామంది శ్మశానాలకు వెళ్లారు. కేసీఆర్‌ మాటలు నమ్మనివాళ్లు ఈ రోజు బతికి ఉన్నారు. కాంగ్రెస్‌ తెచ్చిన కరువు అంటున్న హరీశ్‌ రావును నమ్ముకుని పంటలు వేసుకుంటే, మట్టి పోసి అంబలి తాగాల్సి వస్తుంది. భూమిలో నీళ్లు లేవు వానాకాలం పంటలను ఏదో రకంగా రక్షిస్తాం. కొనుగోలు చేస్తాం. సన్న వడ్లను ఏడు రకాలకే పరిమితం చేయడం బోనస్‌ ఎగ్గొట్టడానికేనని హరీశ్‌ రావు ఆరోపించారు. మన మాటలు ప్రజలు నమ్మినందుకు రూ.3,500 నుంచి రూ.4,500 వరకు క్వింటాల్‌ అమ్ముతున్నారు. బియ్యం ధరలు పెరగడానికి మనమే కారణమంటున్నారు. తాటిచెట్టంత పెరిగినా, ఆవగింజ అంత అవగాహన లేదంటే ఆయన పేరు హరీశ్‌రావు. ఫాంహౌజ్‌లో కేసీఆర్‌ ప్రణాళికలు వేస్తే బావ బామ్మర్దులు ఊరు మీద తిరిగి ప్రచారం చేస్తారు. తాగునీరే లేనప్పుడు సాగునీరు ఇవ్వడం అసాధ్యం. నీళ్లు లేనప్పుడు కరెంటు ఇవ్వడం అసాధ్యం. బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి. యాసంగిలో చుక్క నీరు దొరకదని చెబుతున్నా. కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతంలో నీరు డెడ్‌స్టోరేజిలో ఉంది. ప్రతి చుక్కను ఒడిసిపట్టుకుని తాగునీరు సమకూర్చుకోవడం తప్ప వేరే అవకాశమే లేదు. ఈ కరువు సమస్యను 8–10 నెలలు ఎదుర్కోవాలి. ఆరుతడి పంటలు, కూరగాయల సాగుకు వెళ్లాలే తప్ప రైతులు వేరే ఆలోచన చేయొద్దు. పశువులు జాగ్రత్త ఈ కరువులో పశువుల కోసం ప్రత్యేక కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేసి గడ్డి ఎక్కడి నుంచి తెచ్చుకోవాలనే ప్రణాళికలు, గాడీలు కట్టి ట్యాంకర్లతో నీటిని తెచ్చి పోసే ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి. ఎన్‌ఆర్‌ఈజీఎస్‌ నుంచి తీసుకోవడంతోపాటు ప్రభుత్వం నుంచి ప్రత్యేక నిధులు తీసుకువచ్చి పశుసంపదను కాపాడుకోవాలి. గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలు, హైదరాబాద్‌ మహానగరానికి నీటి సరఫరాపై ప్రణాళికలుండాలి. కలెక్టర్లు, ఎమ్మార్వోలు, ఎంపీడీవోలతో సమావేశపర్చి వార్డు స్థాయి వరకు టోల్‌ఫ్రీ నంబర్లు పెట్టి అప్రమత్తం చేయాలి. ఎన్‌ఎస్‌యూఐ, యూత్‌కాంగ్రెస్‌ భాగస్వామ్యం కావాలి. ఎంత ఖర్చు పెట్టయినా విద్యుత్‌ కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాం. రూ.15 పెట్టి కొనాలన్నా కూడా మార్కెట్‌లో విద్యుత్‌ అందుబాటులో లేదు. స్వీయ నియంత్రణనే ఇందుకు మార్గం. అసెంబ్లీలో అన్నీ చెబుతా.. యాదాద్రి ఓ అద్భుతమని, దాంతోనే కరెంటు వచ్చిందని ఆ సన్నాసులు మాట్లాడుతున్నారు. కేసీఆర్‌ను, ఆ కుటుంబాన్ని, జగదీశ్వర్‌రెడ్డిని ఏ చెట్టుకో, గుంజకో కట్టేసి కొట్టినా తప్పులేదు. లక్ష కోట్లు దోచుకోవడానికి వేసిన ప్రణాళికనే యాదాద్రి పవర్‌ ప్లాంటు. గోదావరి దగ్గర బొగ్గు ఉంటే.. ప్రాజెక్టు కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతంలో కట్టారు. 40 ఏళ్లలో రూ.లక్ష కోట్లు బొగ్గు రవాణా కోసమే ప్రజలపై అదనపు భారం పడుతోంది. నోరు తెరిస్తే అబద్ధాలు... నిజం మాట్లాడితే తలపగిలి చస్తారనే శాపం వారికి ఉండొచ్చు. వారు పదేళ్లలో ఏదీ వదల్లేదు. గాలి (విండ్‌ పవర్‌), ఎండ (సోలార్‌పవర్‌)ను కూడా వదల్లేదు. కొండపోచమ్మ నుంచి నీళ్లు కూడా ఫామ్‌హౌజ్‌కే తీసుకెళ్లారు. నేను, నా కుటుంబం అనే రీతిలోనే వ్యవహరించి రూ.1,500 కోట్ల ఎఫ్‌డీలు వాళ్ల పార్టీ పేరు మీద నగదు పెట్టుకున్నారు. అసెంబ్లీలో ఎదురుగా కూర్చోబెట్టి ఒక్కో కాగితం చూపించి చెప్తా. సహజ వనరులను దోచుకున్న దాని గురించి అసెంబ్లీలో అన్ని విషయాలు చెబుతా. మీరే పేరు పెట్టండి ఈ కరువులో భూమి లేని వారు, కుల వృత్తులు, చేతి వృత్తులు చేసుకునే వారికి ఉపాధి కల్పించాలి. ఇందు కోసం సంక్రాంతి తర్వాత నాలుగు నెలలు ప్రత్యేక ప్రణాళిక తీసుకోవాలి. ఉపాధి హామీ నిధులతోపాటు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ మ్యాచింగ్‌ గ్రాంటు కలిపి మంచి పథకాన్ని రూపొందించాలి. దానికి ఏం పేరు పెడితే బాగుంటుందో చెప్పండి. సంక్రాంతి తర్వాత అందరూ గ్రామాల బాట పట్టాలి. పట్టణాలు వదలాల్సిందే. మీ లొకేషన్‌ కోసం యాప్‌ తయారు చేస్తాం. మీరు ఎక్కడున్నారో మీ గన్‌మెన్‌ల దగ్గర డేటా తెప్పిస్తా. పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు తుమ్మల నాగేశ్వరరావుకు అప్పగిస్తా. లొకేషన్‌ తుమ్మల ఇస్తే.. శిక్ష ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి వేస్తాడు. ఎండాకాలంలో వచ్చే అనారోగ్య సమస్యలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. ర్యాపిడ్‌ రెస్పాన్స్‌ టీంలను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. ప్రభుత్వ సలహాదారు రామకృష్ణారావు నోడల్‌ ఆఫీసర్‌గా ప్రతి రోజూ బులెటిన్‌ విడుదల చేస్తారు. గాం«దీభవన్‌లో డెస్క్‌ పెట్టి సమాచారం క్షేత్రస్థాయికి పంపాలి. కష్టపడితే మనదే గెలుపు గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికలపై సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి మాట్లాడుతూ.. ‘2021లో మహబూబ్‌నగర్‌–రంగారెడ్డి–హైదరాబాద్‌ పట్టభద్రుల ఎమ్మెల్సీ నియోజకవర్గంలో 5,31,268 ఓట్లుంటే ఇప్పుడు 1,91,360 ఓట్లు నమోదయ్యాయి. అంటే 36 శాతం నమోదయ్యాయి. అలాగే, నల్లగొండ–వరంగల్‌–ఖమ్మం నియోజకవర్గంలో గతంలో 5,05,565 ఓట్లు ఉంటే ఇప్పుడు 2,44,349 (48 శాతం) ఓట్లు నమోదయ్యాయి. ఇక్కడ కూడా 7 లక్షల ఓట్లు నమోదు లక్ష్యంగా పెట్టుకోవాలి. అర్హత ఉన్న ప్రతి ఓటరును నమోదు చేయించాలి. కష్టపడితే మనదే గెలుపు. ఒక్కసారి హైకమాండ్‌ నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత వాద ప్రతివాదనలకు అవకాశం లేదు. బీజేపీ, బీఆర్‌ఎస్‌లు దొంగదెబ్బలు తీయాలని కుట్ర చేస్తున్నాయి. చీకటి ఒప్పుందాలు చేసుకుంటున్నారు. అలయ్‌బలయ్‌ చేసుకుంటున్నారు. ఈ ఎన్నికల్లో కూడా పార్టీ భుజాల మీద మోసి సామా రామ్మోహన్‌రెడ్డి, సర్వోత్తమ్‌రెడ్డిలను గెలిపించాలి’ అని పిలుపునిచ్చారు. సైమన్‌ గోబ్యాక్‌ తరహాలోనే జ్ఞానేశ్‌ గోబ్యాక్‌ నినాదంతో ఎస్‌ఐఆర్‌కు వ్యతిరేకంగా కాంగ్రెస్‌ రాజీలేని పోరాటం చేస్తోందని, ఏఐసీసీ పిలుపు మేరకు నవంబర్‌ 1న ఢిల్లీలోని రాంలీలా మైదానంలో జరిగే ఆందోళనకు రాష్ట్రం నుంచి 10–15 వేల మంది వెళ్లాలని రేవంత్‌ పిలుపునిచ్చారు. మంత్రులతో సహా అందరూ బాధ్యత తీసుకుని ఢిల్లీలో తెలంగాణ సత్తా చూపెట్టాలని కోరారు. భట్టికి ప్రత్యేక అభినందనలు విద్యుత్‌శాఖ మంత్రి, ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్కను సీఎం రేవంత్‌ ప్రత్యేకంగా అభినందించారు. తన స్వగ్రామం కొండారెడ్డిపల్లిలో దసరా పండుగ భట్టి పేరుమీదనే జరిగిందని ప్రశంసించారు. ‘ఇలాంటి సమయంలో కూడా ఆయన అవసరమైన కరెంటును అందిస్తున్నారు. ఇక, నా స్వగ్రామం కొండారెడ్డిపల్లిలో దావత్‌ మొత్తం భట్టి పేరు మీదనే జరిగింది. మా ఊర్లో ప్రతి కుటుంబానికి సోలార్‌ విద్యుత్‌ పేరు మీద రూ.20–25 వేలు పడ్డాయి. జోరుగా దావత్‌ చేశారు. మా ఊరిని చూపించి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఎవరింటికి వాళ్ల ఇంటి మీద సోలార్‌ పలకలు ఏర్పాటు చేయించండి. మహిళా సంఘాలను ఇందులో భాగస్వాములను చేయండి’ అని చెప్పారు.

హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఎదురయ్యే కరువును ముందుగానే అంచనా వేసి తాగునీరు, సాగునీటి లభ్యతను కాపాడటంతో పాటు విద్యుత్‌ సరఫరా, వ్యవసాయం, గ్రామీణ ఉపాధి వంటి కీలక రంగాలకు రానున్న రోజుల్లో ప్రజలకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు తలెత్తకుండా శాఖల వారీగా సమగ్రంగా కార్యచరణ ప్రణాళికలు రూపొందించాలని ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన కేబినెట్ సబ్ కమిటీ తీర్మానించింది.నియమిత గడువు అక్టోబర్ 31 తేదీ లోగా రాష్ట్రంలోని కరువు మండలాలను ప్రకటించడంతో పాటు, ఎల్ నినో, కరువు పరిస్థితులను చర్చించడానికి అఖిల పక్ష సమావేశం త్వరలో ఏర్పాటు చేయాలని కమిటీ తీర్మానించింది. రాష్ట్రంలో నెలకొన్న కరువు, ఎల్-నినో పరిస్థితులను అధిగమించేందుకు, తగిన చర్యలను సమీక్షించి ప్రభుత్వానికి సిఫార్సులు చేసేందుకు సచివాలయంలో రాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రి, సబ్-కమిటీ చైర్మన్ భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షతన కేబినెట్ సబ్ కమిటీ తొలి సమావేశం శుక్రవారం డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ రాష్ట్ర సచివాలయంలో జరిగింది. రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఎల్ నినో , కరువు ప్రభావం, నీటి లభ్యత, రైతులకు అందించాల్సిన ఉపశమనం, భవిష్యత్తు కార్యాచరణపై ఈ సమావేశంలో ప్రధానంగా చర్చించారు.‎ఈ సమావేశానికి సబ్-కమిటీ సభ్యులు మంత్రులు ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి, ధనసరి సీతక్క, తుమ్మల నాగేశ్వరరావు, వాకిటి శ్రీహరి, సిఎస్ సంజయ్ జాజుతో పాటు సంబంధిత శాఖల కార్యదర్శులు హాజరయ్యారు. ఈ సందర్భంగా ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క మాట్లాడుతూ, కరవు ప్రభావిత మండలాలను శాస్త్రీయంగా గుర్తించి, నిబంధనల ప్రకారం అర్హత కలిగిన మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించే అంశాన్ని పరిశీలించాలని సూచించారు. కరువు ప్రభావాన్ని తగ్గించి, ప్రజలకు అవసరమైన సహాయ సహకారాలు సమయానికి అందించడమే లక్ష్యంగా సమన్వయంతో పనిచేయాలని సూచించారు. కరువు పరిస్థితులను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి, అర్హత కలిగిన మండలాలను గుర్తించాలని సూచించారు. ఇప్పటికే కరువు తీవ్రత అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాలతో పాటు, 20 శాతానికి మించి కరువు ప్రభావం ఉన్న మండలాల పరిస్థితులను కూడా పరిశీలించాలని తెలిపారు. నిబంధనలకు అనుగుణంగా అర్హత కలిగిన మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించే అంశంపై సిఫార్సులు సిద్ధం చేయాలని పేర్కొన్నారు. కరువు ప్రభావం వివిధ రంగాలపై ఎలా ఉండబోతోందో ముందుగానే అంచనా వేస్తే, ప్రజలకు అవసరమైన సహాయాన్ని సకాలంలో అందించేందుకు వీలవుతుందని చెప్పారు. అందుకే ప్రతి శాఖ తన పరిధిలో ఎదురయ్యే సమస్యలను గుర్తించి, వాటి పరిష్కారానికి స్పష్టమైన కార్యాచరణ రూపొందించాలని ఆదేశించారు. తాగునీరు, సాగునీటి అవసరాలకు ప్రాధాన్యమిస్తూ అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరులను జాగ్రత్తగా వినియోగించుకోవాలని ఉప ముఖ్యమంత్రి సూచించారు.ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో విద్యుత్‌ రంగంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ముందుగానే గుర్తించి, అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని భట్టి విక్రమార్క ఆదేశించారు. విద్యుత్‌ సరఫరాలో అంతరాయాలు తలెత్తకుండా అందుబాటులో ఉన్న వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకోవాలని, అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు శాఖ సిద్ధంగా ఉండాలని చెప్పారు. ప్రజలకు అవసరమైన సేవలు నిరంతరాయంగా అందించేందుకు అన్ని శాఖలు తమ అవసరాలను ముందుగానే అంచనా వేయాలని, అత్యవసర ఖర్చుల కోసం ఆర్థిక శాఖ తగిన విధంగా సహకరించేలా ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలని సూచించారు. వ్యవసాయ రంగంపై కరువు ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు రానున్న పంటల సీజన్‌కు అనుగుణంగా ప్రత్యామ్నాయ పంటల సాగును ప్రోత్సహించాలని తెలిపారు. నీటి లభ్యత, వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పంటలను ఎంపిక చేసుకునేలా రైతులకు ముందస్తు సమాచారం అందించాలని అన్నారు. కరువు, ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని సమర్థంగా ఎదుర్కొనేందుకు అన్ని శాఖలు సమన్వయంతో, బాధ్యతాయుతంగా పనిచేయాలని భట్టి విక్రమార్క పిలుపునిచ్చారు. సమస్యలు తీవ్రరూపం దాల్చిన తర్వాత స్పందించడం కంటే, ముందుగానే వాటిని గుర్తించి నివారణ చర్యలు చేపట్టడం ముఖ్యమని పేర్కొన్నారు. ఈ సందర్బంగా రాష్ట్ర నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి మాట్లాడుతూ, జిల్లాల్లో ప్రతి వారం సంబంధిత అధికారులతో సమీక్ష సమావేశం ఏర్పాటు చేసి చేపట్టిన చర్యలు, కరువు నివారణ చర్యలపై జిల్లా కలెక్టర్లు తగు చర్యలు చేపట్టాలని అన్నారు. ప్రస్తుత నీటి ఎద్దటి నేపథ్యంలో వరి వేయవద్దని, దీనికి ఇప్పటి నుండే చర్యలు చేపట్టాలని సూచించారు. నీటి లభ్యత, వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పంటలను ఎంపిక చేసుకునేలా రైతులకు ముందస్తు సమాచారం అందించాలని వ్యవసాయ, నీటిపారుదల శాఖలను ఆదేశించారు. గ్రామస్థాయిలో రైతులకు అవసరమైన సాంకేతిక సలహాలు, సాగు ప్రణాళికలు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్పారు. వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన ప్రభుత్వ పథకాలను సమర్థంగా వినియోగించుకొని, కరువు పరిస్థితుల్లోనూ రైతులకు అండగా నిలిచే విధంగా కార్యాచరణ రూపొందించాలని సూచించారు. వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వర్ రావు మాట్లాడుతూ, వాస్తవ పరిస్థితులపై రైతులు, సాధారణ ప్రజానీకాన్ని చైతన్య పర్చాలని అన్నారు. మండలాల్లో భూ గర్భ జలాల మట్టం, వేసవి తీవ్రత తదితర అంశాలపై గణాంకాలను ప్రతీ వారం నివేదికలను జిల్లాల్లో విడుదల చేయాలని సూచించారు. రాష్ట్ర స్థాయి నుంచి జిల్లా, మండల, గ్రామ స్థాయి వరకు ప్రజలకు అవసరమైన సమాచారం చేరేలా ప్రత్యేక ప్రణాళిక రూపొందించాలని సూచించారు. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు, నీటి సంరక్షణ చర్యలు, వ్యవసాయ సలహాలు, అందుబాటులో ఉండే సహాయ కార్యక్రమాలపై ప్రజలకు విస్తృత అవగాహన కల్పించేందుకు ప్రింట్‌, ఎలక్ట్రానిక్‌ మీడియా సహకారం తీసుకోవాలని తెలిపారు. రాష్ట్ర పంచాయితీ రాజ్ శాఖ మంత్రి సీతక్క మాట్లాడుతూ, ప్రస్తుత ఎల్-నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ప్రతీ జిల్లా కలెక్టర్లు, ఐటీడీఏ ప్రాజెక్ట్ ఆఫీసర్ల కు అత్యవసర ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించాలని అన్నారు. ప్రస్తుత ఎల్-నినో, కరువు పరిస్థితులతో రాష్ట్రంలో దాదాపు రూ. 7,000 కోట్లతో కరువు పనులు చేపడుతున్నామని తెలిపారు. ప్రజలకు తాగునీరు, రైతులకు అవసరమైన సహాయం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు అందుబాటులో ఉండేలా కార్యాచరణను సిద్ధం చేసి, దాని అమలుపై నిరంతరం దృష్టి సారించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక, పాడిపారిశ్రామికాభివృద్ధి, క్రీడల శాఖ మంత్రి వాకిటి శ్రీహరి మాట్లాడుతూ, జిల్లాల్లో రోజు రోజుకు చెరువుల్లో నీరు గణనీయంగా తగ్గిపోతుందని తద్వారా చేపల మనుగడకు కష్టంగా మారిందని అన్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో పెద్ద రిజర్వాయర్లలో చేపలను వదిలేందుకు ప్రాధాన్యత నిస్తున్నామన్నారు. పశువులకు తాగునీటి తొట్టెలను ప్రతీ గ్రామంలో ఏర్పాటు చేయాలని తెలిపారు. ఈ సందర్భంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్ జాజు మాట్లాడుతూ, ఇప్పటికే ప్రతీ జిల్లా కలెక్టర్ కు అత్యవసర నిధుల కింద ఒక కోటి రూపాయలను విడుదల చేయడం జరిగిందని తెలిపారు. వర్షాపాతం తక్కువగా నమోదు, పంట విస్తీర్ణం 50 శాతం కంటే తక్కువగా ఉండడం తదితర ప్రమాణాలను పరిగణనలో తీసుకొని 358 మండలాలలో కరువు పరిస్థితులు ఉన్నట్టు ప్రాథమికంగా నిర్దారించమని తెలిపారు. నియమిత గడువైన, ఈనెల 31 తేదీ లోగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి కరువు మండలాల జాబితా ను సమర్పిస్తామని తెలిపారు. మొత్తం 33 జిల్లాలకు గాను 18 జిల్లాల్లో కనిష్ట వర్షపాతం నమోదుకాగా, 15 జిల్లాల్లో సాధారణ వర్షపాతం నమోదయిందని తెలిపారు. 324 మండలాల్లో భూగర్భ జలాల మట్టం ఆందోళనకర స్థాయిలో ఉందని వివరించారు. రాష్ట్రం లోని రిజర్వాయర్లలో మొత్తం 470 టీ.ఎం.సి లకు గాను ప్రస్తుతం 170 టి. ఎం.సి ల జలాలు మాత్రమే ఉన్నాయన్నారు. సింగూరు జలాశయాన్ని తానూ స్వయంగా పరిశీలించామని, ఈ జలాశయంలో నీటి లేమితో ఏర్పడ్డ పరిస్థితులను అధిగమించడానికి ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను రూపొందించామన్నారు.ఇదీ చదవండి: సాగునీరు దేవుడెరుగు.. తాగునీరే కష్టం: సీఎం రేవంత్‌

హైదరాబాద్‌: రాబోయే కాలంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉందని సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి మరోసారి హెచ్చరించారు. వందకు పైగా దేశాల్లో ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉందన్నారు. ఈ ఎల్‌నినో ప్రభావంతో కరువు వాటిల్లే ప్రమాదం ఉందన్నారు. ఆరు నెలలుగా కరువుపై ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తూనే ఉన్నామని, వచ్చే జూలై వరకూ ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉంటుందన్నారు సీఎం రేవంత్‌. సాగుకు నీరిచ్చే అవకాశం కాదు.. తాగునీరుకే కష్టాలు చూడాల్సిన పరిస్థితులు రావొచ్చన్నారు. ఈరోజు(శుక్రవారం, అక్టోబర్‌ 23వ తేదీ) ప్రజాభవన్‌లో ఎల్‌నినో ప్రభావంపై అధికారులతో సీఎం రేవంత్‌ సమీక్ష నిర్వహించారు. దీనిలో భాగంగా రేవంత్‌ మాట్లాడుతూ.. ‘కరువు, భూకంపాలు, వరదలు, ఇవన్నీ ప్రకృతి విపత్తులే. జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే ప్రకృతి విపత్తుల నుంచి బయటపడొచ్చు. ఆరు నెలలుగా కరువుపై ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తూనే ఉన్నాం. . జూలై వరకూ ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉంటుంది. సాగునీరు దేవుడెరుగు.. తాగునీటికి కూడా కష్టమవుతుంది. జనాలు ఇళ్ల నుంచి బయటకు కూడా రాని పరిస్థితి వస్తుంది. ప్రజల్ని భాగస్వామ్యం చేయకుండా కరువును ఎదుర్కోలేం. మానవత్వాన్ని కూడగట్టుకుని ముందుకు సాగాలి‘మనం అంటే గిట్టని వాళ్ళు దుష్ప్రచారం చేస్తున్నారు. సోషల్ మీడియాలో కావాలని బురద చల్లుతున్నారు. మామ అల్లుళ్లు అతి తెలివి ప్రదర్శిస్తున్నారు. కరోనా ఉత్తదే అని కేసీఆర్ ప్రచారం చేశారు. కాంగ్రెస్ కరువు అనడం అన్యాయం. ఎల్ నినో ప్రభావంతో కరువు వస్తోంది. మహారాష్ట్రలో తాగే నీరు కూడా రేషన్లో ఇస్తున్నారు. తాగు నీరుకు తీవ్ర కష్టాలు రానున్నాయి. ఎండ కాలంలో ఊహించని పరిస్థితులు వస్తాయి. ముందస్తు ప్రణాళిక లేకపోతే ఇబ్బంది వస్తుంది. ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి’ అని రేవంత్‌ స్పష్టం చేశారు. ఇదీ చదవండి: కాంగ్రెస్‌లో ‘డిండి’ చీలిక!

ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణంపై ప్రభావం చూపుతున్న ఎల్‌నినో ఈ ఏడాది గత నాలుగు దశాబ్దాల్లో ఎన్నడూ లేనంత బలంగా మారే అవకాశం ఉందని ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ సంస్థ అధిపతి హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామం బ్రిటన్‌లోనూ వాతావరణ మార్పులకు దారితీయవచ్చని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా శరదృతువు చివరి దశ, శీతాకాలం ప్రారంభంలో సాధారణం కంటే ఎక్కువ వర్షాలు, తుపానులు సంభవించే అవకాశాలు పెరుగుతాయని చెబుతున్నారు.ఎల్‌నినో అనేది సహజంగా ఏర్పడే వాతావరణ దృగ్విషయం. భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని ఉష్ణమండల తూర్పు పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు దీర్ఘకాలిక సగటు కంటే 0.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ అధికంగా పెరిగినప్పుడు ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీని ప్రభావంతో ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల్లో కరవులు, తీవ్రమైన వేడి, తుపానులు, వరదల ముప్పు పెరగవచ్చు. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ అంచనాల ప్రకారం.. అక్టోబర్‌ నుంచి డిసెంబర్‌లో మధ్య, తూర్పు ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డు స్థాయికి చేరే అవకాశముంది. ఎల్‌నినో బలపడుతోందనడానికి ఇది సంకేతమని సంస్థ పేర్కొంది.భారత్‌లో ప్రభావం ఎక్కువఎల్‌నినో ప్రభావం భారత్‌, తూర్పు ఆసియా, దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, పశ్చిమ పసిఫిక్‌ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా కనిపించే అవకాశం ఉంది. అర్జెంటీనా, పరాగ్వే, ఉరుగ్వే దేశాల్లో ఎల్‌నినోకు సంబంధించి కురుస్తున్న భారీ వర్షాలతో నదుల్లో నీటిమట్టాలు పెరుగుతున్నాయి. వేలాది మంది ప్రజలు ఇళ్లను విడిచి వెళ్లాల్సి వస్తుండగా, పశువులను ఎత్తైన ప్రాంతాలకు తరలించేందుకు పశుపోషకులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఇండొనేషియాలోని బోర్నియో ద్వీపంలో చెలరేగిన కార్చిచ్చులు కూడా ఈ ఏడాది సుదీర్ఘంగా కొనసాగుతున్న పొడి వాతావరణం కారణంగా మరింత తీవ్రమయ్యాయి. దీంతో అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న ఒరంగుటాన్‌ కోతుల మనుగడకు ముప్పు ఏర్పడింది.బ్రిటన్‌లో చలి తీవ్రత పెరుగుతుందా?ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌ ప్రాంతానికి వేలాది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బ్రిటన్‌పై ఎల్‌నినో ప్రభావం సాధారణంగా తక్కువగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, వాయవ్య ఐరోపా, బ్రిటన్‌లో రాబోయే శరదృతువు చివరి దశ, శీతాకాలం ప్రారంభంలో వర్షాలు, తుపానులు పెరిగే అవకాశముందని బ్రిటన్‌ వాతావరణ శాఖ ఆగస్టులోనే వెల్లడించింది.ఎల్‌నినో కారణంగా బ్రిటన్‌లో ఆకస్మికంగా ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోయే పరిస్థితులు కూడా ఏర్పడవచ్చని రెడ్‌క్రాస్‌ హెచ్చరించింది. ఇలాంటి వాతావరణ మార్పులతో వరదలు, విద్యుత్‌ సరఫరాలో అంతరాయాలు, బలమైన గాలుల వల్ల నష్టం, మంచు కురిసే పరిస్థితులు తలెత్తవచ్చని తెలిపింది.అయితే, ఎల్‌నినో ఒక్కటే నిర్దిష్ట తుపానులు, వరదలు లేదా చలి తీవ్రతకు ప్రత్యక్ష కారణం కాదని రెడ్‌క్రాస్‌ స్పష్టం చేసింది. ఈ దృగ్విషయం కొన్ని ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశాలను పెంచుతుందని వివరించింది.ధ్రువ ప్రాంతాల చల్లని గాలులతో ముప్పుఎల్‌నినో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరినప్పుడు వాతావరణంలో పై పొరల్లో ఉండే ధ్రువ ప్రాంతపు చల్లని గాలుల వ్యవస్థ బలహీనపడే అవకాశం ఉందని బ్రిటన్‌ వాతావరణ శాఖ గతంలో హెచ్చరించింది. దీంతో ఆర్కిటిక్‌ ప్రాంతం నుంచి వచ్చే గడ్డకట్టించే చల్లని గాలులు దక్షిణ దిశగా విస్తరించవచ్చు. అయితే, ఈ పరిణామం బ్రిటన్‌ను ప్రభావితం చేస్తుందా లేదా అనే విషయంపై ఇప్పుడే అంచనా వేయడం సాధ్యం కాదని వాతావరణ శాఖ తెలిపింది. ఇది అనేక అంశాలపై ఆధారపడే సాధ్యమైన పరిణామాల్లో ఒకటి మాత్రమేనని పేర్కొంది.రాబోయే నెలల్లో ఎల్‌నినో తీవ్రత, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ వ్యవస్థల్లో మార్పులను నిపుణులు నిశితంగా పరిశీలించనున్నారు. వీటి ఆధారంగానే బ్రిటన్‌లో శీతాకాలం ఎంత చల్లగా ఉండవచ్చు, భారీ వర్షాలు లేదా మంచు కురిసే అవకాశాలు ఎంతవరకు ఉన్నాయనే దానిపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.

ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వచ్చే కరువు రైతుల జీవితాలను ఛిన్నాభిన్నం చేస్తుంది. పెంచుకున్న పశువులన్నీ మృత్యువాత పడటం, నీరు లేక పంటలు పంటడకపోవడం వంటి అనేక దుర్భర పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి. వాతావరణ మార్పుల సవాళ్ల మధ్య రైతులు ఎన్నో సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.ఎల్‌నినో కొందరి జీవితాన్ని ఎలా మార్చేస్తుందో, అయినప‍్పటికీ ఎలా నిలదొక్కుకోవాలో మధ్య అమెరికా దేశమైన హోండురాస్‌కు చెందిన ఓ మహిళా రైతు కథను తెలుసుకుంటే అర్థమవుతుంది. 2023లో ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఏర్పడిన తీవ్ర కరవు వెయ్యికి పైగా పశువుల ప్రాణాలను బలిగొంది. ఒలాంచిటో పట్టణానికి చెందిన మహిళా రైతు మిలెక్సీ రోడ్రిగ్జ్‌ తన పశువులన్నింటినీ కోల్పోయారు. అయితే, బావి తవ్వకం, నీటిపారుదల సదుపాయాల కోసం రుణాలు తీసుకుని వ్యవసాయాన్ని తిరిగి ప్రారంభించిన ఆమె.. ఇప్పుడు పాలు, మిరపకాయలు, మొక్కజొన్న సాగుతో పాటు పందుల పెంపకం, తేనెటీగల పెంపకంపైనా దృష్టి సారించారు.పశువుల పెంపకంలో మహిళగా ఎదురైన శారీరక శ్రమతో పాటు సామాజిక వివక్షను కూడా రోడ్రిగ్జ్‌ ఎదుర్కొన్నారు. సొంత భూమి సంపాదించుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఒకే ఒక్క ఆవుతో ప్రారంభించిన ఆమె ప్రయాణం.. 2023 కరువుతో తీవ్రంగా దెబ్బతింది. అయినప్పటికీ, ఆ అనుభవం ప్రకృతి విపత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాల్సిన అవసరాన్ని నేర్పిందని ఆమె పేర్కొన్నారు.233 ప్రాంతాలకు కరవు హెచ్చరికలు ప్రస్తుతం హోండురాస్‌లో పరిస్థితులు మరోసారి ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. మొత్తం 298 మున్సిపాలిటీల్లో 233 ప్రాంతాలకు కరవు హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. వీటిలో 100కు పైగా ప్రాంతాల్లో అత్యంత తీవ్రస్థాయి హెచ్చరికలు అమల్లో ఉన్నాయి. వర్షాల కొరతతో పంటలు దెబ్బతింటున్నాయి. పశువులకు తగినంత మేత, నీరు అందడం లేదు. ఈ కరవు వచ్చే ఏడాది కూడా కొనసాగవచ్చని అంచనాలున్నాయి. 2023 తర్వాత తన వ్యవసాయ క్షేత్రాన్ని మరింత పటిష్ఠంగా తీర్చిదిద్దుకోవడానికి రోడ్రిగ్జ్‌ రెండు రుణాలు తీసుకున్నారు.వాటితో బావి తవ్వించి, నీటిపారుదల వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. దీంతో ఎండాకాలానికి ముందే పశువుల మేతను పండించి నిల్వ చేసుకునే అవకాశం లభించింది. హీఫర్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ సంస్థ కూడా పశువుల మేత అందించడంతో పాటు తేనెటీగల పెంపకానికి సహకరిస్తోంది. ఈ మార్పుల వల్ల తన పిల్లలను పెంచి, వారికి విద్య అందించగలిగానని ఆమె తెలిపారు. వ్యవసాయం పురుషులకే పరిమితమనే అభిప్రాయం తప్పని, మహిళలకూ సామర్థ్యం, పట్టుదల ఉన్నాయని ఆమె పేర్కొన్నారు.అయితే, ఇలాంటి సహాయం అందరికీ అందుబాటులో లేదు. హోండురాస్‌లో ఇప్పటికే 18 లక్షల మంది తీవ్రస్థాయి ఆహార అభద్రతను ఎదుర్కొంటున్నారు. తాజా పంట నష్టాలు ఈ పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చే ప్రమాదం ఉంది. మహిళా రైతులకు శిక్షణ, నీటిపారుదల సదుపాయాలు, కరవు ప్రణాళికలు, ప్రత్యామ్నాయ వ్యవసాయ మార్గాలపై మద్దతు అవసరమని రోడ్రిగ్జ్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. విపత్తు సంభవించిన తర్వాత స్పందించడమే కాకుండా, ముందుగానే రైతులను సిద్ధం చేసే విధానాలను ప్రభుత్వాలు అమలు చేయాలని సూచించారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, రైతుల జీవనోపాధిని కాపాడటంలో దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు, నీటి వనరుల అభివృద్ధి కీలకంగా మారనున్నాయి.

తెలంగాణలో కరెంటు కష్టాలు రానురాను పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ఈ విషయంపై సీరియస్‌గా స్పందించారు. రైతులకు సరిగా విద్యుత్ సరఫరా కాకపోతే ఐఎఎస్‌లపై కూడా చర్య తీసుకుంటానని హెచ్చరించారు. నిజానికి ఈ కరెంటు సంక్షోభం రావడానికి పలు కారణాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజలను వణికిస్తున్న ఎల్‌నినో ప్రభావం తెలుగు రాష్ట్రాలతో సహా ఇతర కొన్ని రాష్ట్రాలపై అధికంగా కనిపిస్తోంది. వర్షాలు సరిగా కురవకపోవడం సంక్షోభంగా మారింది. మహారాష్ట్రలో పుణే నగరంలో తాగునీటి ఎద్దడి ఏర్పడింది. నీటిని దుర్వినియోగం చేస్తే ఐదువేల రూపాయల జరిమానా విధిస్తామని కొన్ని నగరాలలో అధికారులు ప్రకటనలు చేస్తున్నారు.తెలంగాణలో ముఖ్యమంత్రితో పాటు, మంత్రులు ఆయా జిల్లాలలో జరుగుతున్న కార్యక్రమాలలో రైతులకు, ప్రజలకు హెచ్చరికలు చేస్తున్నారు. వచ్చే అక్టోబర్ వరకు అత్యంత జాగ్రత్తగా ఉండాలని, తాగునీటి సంక్షోభం కూడా వస్తుందని వారు చెబుతున్నారు. నీటి వినియోగం అధికంగా ఉండే యాసంగి పంటలు వేయవద్దని సలహా ఇస్తున్నారు. నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవాలని కోరుతున్నారు. హైదరాబాద్ కు ఒకప్పుడు తీవ్రమైన నీటి ఎద్దడి ఉండేది. కాని ఆయా ప్రభుత్వాలు కృష్ణా, గోదావరి నుంచి నీటిని రప్పించే స్కీముల వల్ల చాలావరకు మెరుగు అయింది. అయినా ఈసారి హైదరాబాద్‌లో కూడా తాగునీటి గండం ఉందని చెబుతున్నారు.వ్యవసాయానికి సంబంధించి, గోదావరి నది మట్టం బాగా దిగువన ఉండడంతో ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం కష్టసాధ్యం అయింది. తెలంగాణలో బోరుబావులపై ఆధారపడి జరిగే వ్యవసాయం కూడా చాలా ఎక్కువే. సుమారు 90వేల బోర్లు పనిచేస్తున్నాయి. కాని బోర్లు పనిచేయాలంటే విద్యుత్ సరఫరా సజావుగా ఉండాలి. లేకపోతే పంటలకు నీరు అందక దెబ్బతింటాయి. ఇప్పటికే ఆ పరిస్థితులు పలు చోట్ల ఏర్పడినట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి. ఎక్కడైనా కాల్వల ద్వారా నీరు వస్తుంటే, ఆయా గ్రామాల రైతుల మధ్య గొడవలు జరుగుతున్నాయట. ఈ నేప‌థ్యంలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి సమీక్షలు చేసి ప్రత్యామ్నయ చర్యలపై ఆదేశాలు ఇస్తున్నారు. ఆ క్రమంలో పంటలు ఎండిపోకుండా రేయింబవళ్లు విద్యుత్ అందించాలని ఆయన స్పష్టం చేశారు. వచ్చే 20 రోజులు కీలకం అని ఆయన అన్నారు.ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని రేవంత్ కరోనా సమస్యతో పోల్చారు. ముఖ్యమంత్రి సమీక్షలు ఎలా ఉన్నా, ఆదేశాలు ఎంత గట్టిగా ఉన్నా ఆయా ప్రాంతాలలో కరెంటు కష్టాలు ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నయో తెలిపే కథ‌నాలు మీడియాలో వస్తున్నాయి. రైతులు జనరేటర్లు పెట్టుకుని బోర్లను నడిపించుకోవల్సి వస్తోంది. దీని వల్ల అదనపు వ్యయాన్ని భరించవలసి వస్తోంది. కొన్ని చోట్ల టాంకర్ల నీటితో పొలాలను తడుపుకుంటున్నారు. కొందరు రైతులు తమ పాట్లను వివరిస్తూ సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు కూడా పెడుతున్నారు. దీనివల్ల బియ్యం ధరలు బాగా పెరిగి సామాన్యులు కూడా కష్టాలపాలవుతారు.గత ఏడాది ఇదే సీజన్ లో 15,906 మెగావాట్ల డిమాండ్ ఉంటే, ఈ ఏడాది ప్రస్తుతం అది ఏకంగా 19వేల మెగావాట్లకు పెరగడంతో ఈ పరిస్థితి ఏర్పడింది. శ్రీశైలం, నాగార్జున సాగర్ వంటి కీలకమైనప్రాజెక్టులలో నీటి మట్టం పడిపోవడంతో జల విద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. మరోవైపు యాదాద్రి వంటి ధర్మల్ ప్రాజెక్టులు పూర్థి స్థాయిలో పనిచేయడం లేదని చెబుతున్నారు. రైతులకు విద్యుత్ సరఫరా చేయడానికి ఎదురవుతున్న ఆటంకాలను ప్రభుత్వం గుర్తించాలి. దానికి తగ్గట్లుగా ఏర్పాట్లు చేయలేకపోతే అధికారులపై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసినా పెద్దగాప్రయోజనం ఉండదు. విద్యుత్ కొనుగోలు చేయడానికి కూడా దొరకడం లేదని స్వయంగా రేవంత్ రెడ్డే చెప్పారు. అలాంటప్పుడు అధికారులు చేయగలిగింది ఏమి ఉంటుందన్నది ప్రశ్న. ఇప్పటికే పలుచోట్ల విద్యుత్ కోతలు జరుగుతున్నట్లు చెబుతున్నారు. రైతులకు ఉచితంగా విద్యుత్ ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. పూర్తిగా విద్యుత్‌ను అందుకు కేటాయిస్తే ఆర్థికంగా పెద్ద సమస్యలే వస్తాయి. అందువల్ల బాలెన్స్ చేసుకోవలసి ఉంటుంది.హైదరాబాద్ వంటి నగరంలో విద్యుత్ సరఫరాలో కోతలు ఎక్కువగా ఉంటేప్రభుత్వంపై విమర్శలు తీవ్రంగా వస్తాయి. దీనిని కూడా ప్రభుత్వం సహజంగానే పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఈ సందర్బంగా కొన్ని విషయాలు ప్రస్తావించాలి. ఉమ్మడి ఏపీని విభజించి తెలంగాణను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రం ప్రతిపాదించినప్పుడు ఆనాటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్.కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి విభజనను వ్యతిరేకిస్తూ పలు ప్రజెంటేషన్లు ఇచ్చారు. విడిపోతే తెలంగాణకు సాగునీరు, విద్యుత్ సమస్య వస్తుందన్నది కీలకమైనది. అప్పట్లో తెలంగాణ ఉద్యమ నేత కేసీఆర్ తదితరులు ఆయన వాదనను తీవ్రంగా ఖండించారు.ఇదీ చదవండి: రాహుల్‌గాంధీవి దింపుడు కల్లం ఆశలేతెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత కేసీఆర్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఆయన వ్యూహాత్మకంగా విద్యుత్ , సాగునీరులపై బాగా దృష్టి పెట్టారు. అందులో కొన్ని విమర్శలు వచ్చినా, తెలంగాణ ఏర్పడిన కొద్దికాలానికే 24 గంటలు కోతలు లేకుండా విద్యుత్ సరఫరా చేసే స్థితికి తీసుకువచ్చారు. దానికి ముఖ్యకారణం ఛ‌త్తీస్‌గడ్‌ నుంచి విద్యుత్ కొనుగోలు చేయడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. అలాగే జాతీయ స్థాయిలో గ్రిడ్ ఏర్ప‌డ‌డం కూడా ఉపయోగపడింది. యాదాద్రి పవర్ ప్లాంట్ వంటివాటిని నిర్మించారు. అదే టైమ్‌లో గోదావరి నదిపై కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టును భారీ స్థాయిలో చేపట్టారు. లక్ష కోట్లకు పైగా వ్యయంతో దీనిని నిర్మించడంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం అయినా టీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం ముందుకు వెళ్లింది. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా పలు రిజర్వాయర్లను నిర్మించారు. ఎత్తిపోతల ద్వారా నీటిని ఈ రిజర్వాయర్లలోకి తరలించారు. అయితే ఈ విషయాలలోను తర్వాత కాలంలో ఆరోపణలు రావడం, కేసీఆర్ రాజకీయంగా కొంత నష్టపోవడం కూడా జరిగిందని చెప్పాలి.విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలలో, యాదాద్రి ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో అక్రమాలు జరిగాయని కాంగ్రెస్ ఆరోపించేది. ఈ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చాక వాటిపై విచారణకు కూడా ప్రయత్నించింది. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో కీలకమైన మేడిగడ్డ బ్యారేజీ వద్ద ఒక పిల్లర్ కుంగింది. దాంతో కేసీఆర్ ప్రభుత్వంపై తీవ్ర విమర్శలు వచ్చాయి. కాంగ్రెస్ పవర్ లోకి రావడంతో ఒక కమిషన్ వేసి విచారణ చేయించింది. అవేమీ కొలిక్కి రాలేదు. ఇవన్ని ఒక రాజకీయ గేమ్‌గా మిగిలాయి. అయితే పిల్లర్ కుంగడం పెద్ద సమస్యకాదని, ప్రాజెక్టులకు ఇలాంటివి జరుగుతుంటాయని, కాని కావాలని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం దానిని మరమ్మతు చేయకుండా జాప్యం చేస్తోందని బీఆర్ఎస్ విమర్శిస్తోంది. కారణం ఏమైనా రేవంత్ ముఖ్యమంత్రి అయి మూడేళ్లయినా, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు డామ్ రిపేర్లను ఒక కొలిక్కి తీసుకురాలేకపోయారు. ఫలితంగా గోదావరికి వరద వచ్చినా ఆ నీటిని మోటార్ల ద్వారా తోడి ఈ రిజర్వాయర్లలోకి పెట్టలేకపోయారు. అందువల్లే నీటి సంక్షోభం అధికంగా ఉందని బీఆర్ఎస్ ఆరోపిస్తోంది.తెలంగాణలో ఎల్‌నినో వల్ల వచ్చిన కరువు కాదని, ఇది కాంగ్రెస్ తెచ్చిన కరువు అని బీఆర్ఎస్ నేతలు కేటీఆర్, హరీష్ రావులు ఆరోపిస్తున్నారు. ఏపీతో సహా వివిధ రాష్ట్రాలలో కరువు ఎలా వచ్చిందని కాంగ్రెస్ ఎదురు ప్రశ్నిస్తోంది. ఇప్పటికే సుమారు 300 మండలాలను కరువు మండలాలుగా ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రస్తుతం కరువు సహాయ చర్యలుచేపట్టడానికి కేవలం ఒక్క రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వనరులే సరిపోవు. కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా ఎల్‌నినో ప్రభావిత రాష్ట్రాలకు సహాయపడడానికి ముందుకు రావాలి. కరువుపై రాజకీయ విమర్శలు, ప్రతి విమర్శలు ఎలా ఉన్నా తక్షణమే రైతులను, రైతు కూలీలను ప్రభుత్వం అన్ని రకాలుగా ఆదుకోవడానికి ముందుకు రావాలి. లేకుంటే తెలంగాణలో చాలా క్లిష్టమైన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయని చెప్పాలి.- కొమ్మినేని శ్రీనివాసరావు, సీనియర్‌ జర్నలిస్ట్‌, రాజకీయ వ్యవహారాల వ్యాఖ్యాత.

హైదరాబాద్: ఐక్యరాజ్యసమితి 100 దేశాల్లో ఎల్ నినో ప్రభావం ఉంటుందని ప్రకటించిందని తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి తెలిపారు. తీవ్ర నీటి ఎద్దడి, ఎండ తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటుందని ఐరాస హెచ్చరిస్తోందని తెలిపారు. శాస్త్రవేత్తలు, వాతావరణ నిపుణులు పలు సూచనలు చేస్తున్నారని వివరించారు. నీటి, విద్యుత్ సమస్యలను ప్రజలు ఎదుర్కొబోతున్నారని తెలిపారు.హైదరాబాద్‌లోని తెలంగాణ సచివాలయంలో గురువారం రాత్రి రేవంత్‌ రెడ్డి మీడియా సమావేశంలో మాట్లాడుతూ.. ‘‘ఒక సీజన్‌ పంటను వాయిదా వేసుకోవాలి. కేంద్రానికి నివేదికలు పంపి సాయం అడుగుతాం. విద్యుత్‌తో పాటు నీటి అవసరాలు పెరుగుతున్నాయి. సాగు, తాగునీరు ఇవ్వలేని పరిస్థితులు. రాబోయే 10 నెలలు రాష్ట్రానికి అత్యంత కీలకం. ప్రజలను భాగస్వాములను చేస్తూ సమస్యలను అధిగమించాల్సి ఉంది. కొవిడ్‌తో ప్రపంచమే ‍స్తంభించింది... ఇప్పుడు అలాంటి పరిస్థితే మళ‍్లీ రాబోతుంది. 1950 తర్వాత చాలా సందర్భాలలో ఎల్‌ నినో రూపంలో కరువు వచ్చింది. ఇప్పుడు సూపర్ ఎల్ నినో వచ్చింది. దీన్ని ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలి. ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక కార్యచరణ సిద్ధం చేసింది. ప్రతి ఒక్కరూ కార్యాచరణలో భాగం కావాలి. రైతులపై ఎల్ నినో తీవ్ర ప్రభావం పడింది. వర్షాలు తక్కువ పడడం వల్ల తీవ్ర విద్యుత్ సమస్య ఏర్పడుతుంది. ఇది పరిశ్రమలపై కూడా పడింది. వేసవి కాలం నుంచే ఎల్ నినోపై రైతులకు అవగాహన కల్పించాం. గత మూడు సంవత్సరాలలో అక్టోబర్‌లో 15 వేల మెగావాట్ల విద్యుత్ డిమాండ్ ఉండేది. కానీ ఈ సంవత్సరం 20 వేల మెగావాట్ల విద్యుత్ డిమాండ్ వచ్చింది. ఎండాకాలం అక్టోబర్ నెలలోనే వచ్చింది. నీటి, విద్యుత్ సమస్యలను ప్రజలు ఎదుర్కొబోతున్నారు’’ అని చెప్పారు. ఇదీ చదవండి: ఒక్కరి కోసం సొంత దేశ ప్రజలతోనే మోదీ, షా యుద్ధం: దీప్కే

సాక్షి, న్యూఢిల్లీ: ఎల్‌నినో (El Nino) ముప్పు, తగ్గుతున్న వరి సాగు విస్తీర్ణం, పెరుగుతున్న దేశీయ ధరలు ఎగుమతి సరఫరాలకు ముప్పుగా పరిణమించడంతో, 2027లో ప్రపంచ బియ్యం మార్కెట్‌లో భారతదేశ ఆధిపత్యానికి పరీక్ష ఎదురుకావచ్చు. ఎల్‌నినో కారణంగా రుతుపవనాల అనిశ్చితితో వరి సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా తగ్గింది. దేశ బియ్యం ఎగుమతులు 4 శాతం తగ్గి 24 మిలియన్ టన్నులకు పడిపోతాయని యూఎస్‌డీఏ అంచనా వేస్తోంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో దేశంలో నెలకొన్న తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు బియ్యం ఎగుమతులపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. ప్రస్తుత ఖరీఫ్‌లో వరి సాగు విస్తీర్ణం గత సీజన్‌తో పోలిస్తే 3.7 శాతం తగ్గి, 4.292 కోట్ల హెక్టార్లకు పరిమితమైంది. రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే కర్ణాటకలో 4.6 లక్షల హెక్టార్లు, తెలంగాణలో 4.3 లక్షల హెక్టార్లు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 1.8 లక్షల హెక్టార్లు, తమిళనాడులో 1.5 లక్షల హెక్టార్ల మేర సాగు విస్తీర్ణం తగ్గినట్లు వ్యవసాయ శాఖ తెలిపింది. 2025–26లో దేశం నుంచి 15.4 కోట్ల టన్నుల బియ్యం ఉత్పత్తి జరగ్గా, ఈ సీజన్‌లో ఉత్పత్తి 4.5 శాతం మేర తగ్గి 14.7 కోట్ల టన్నులకు పరిమితం కావచ్చని అంచనాలున్నాయి. ఇదీ చదవండి: జియో అలా పుట్టింది : ఇషా అంబానీ చెప్పిన ఇంట్రస్టింగ్‌ స్టోరీవరి సాగు తగ్గడం, వర్షాభావ పరిస్థితుల కారణంగా కొన్ని రకాల బియ్యం ధరలు పెరుగుతున్నాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే సోనా మసూరి, పొన్ని, స్వర్ణ రకాల ధరలు 10 నుంచి 25 శాతం వరకు పెరిగాయి. దేశీయంగా ధరలు పెరిగితే విదేశీ కొనుగోలుదారులకు బియ్యం మరింత ఖరీదయ్యే అవకాశం ఉంది.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: వర్షాభావ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో రైతుల పంటలు ఎండిపోకుండా రేయింబవళ్లు విద్యుత్‌ సరఫరా చేయాలని ముఖ్యమంత్రి ఎ.రేవంత్‌ రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు. పంటలు చేతికొచ్చే వరకు విద్యుత్‌ కోతలు లేకుండా చూడాలని స్పష్టం చేశారు. వచ్చే 20 రోజులు పంటలకు అత్యంత కీలకమని, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విద్యుత్‌ కొరత కారణంగా రైతులు పంట నష్టపోకూడదని హెచ్చరించారు. వ్యవసాయానికి విద్యుత్‌ అవసరం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలను గుర్తించి అందుకు అను గుణంగా సరఫరా పెంచాలని సూచించారు. వర్షాభావ పరిస్థి తులు, ఎల్‌నినో ప్రభావం, విద్యుత్, తాగునీటి సరఫరాపై బుధ వారం రేవంత్‌ ఎంసీఆర్‌హెచ్‌ఆర్డీలో ఉన్నతాధికారులతో సమీక్షించారు. జిల్లాల వారీగా పరిస్థితులను అధికారులు సీఎంకు వివరించారు. ఈ సందర్భంగా రాష్ట్రంలో పలు ప్రాంతాల్లో విద్యుత్‌ అంతరాయాలపై ముఖ్యమంత్రి తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. విద్యుత్‌ సరఫరా సాఫీగా జరిగేలా చూడాలని పలుమార్లు ఆదేశించినా పరిస్థితిలో మార్పు ఎందుకు రావడం లేదని నిలదీశారు. రాబోయే రోజుల్లో విద్యుత్‌ కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉన్నప్పటికీ ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు ఎందుకు చర్యలు తీసుకోవడం లేదని ప్రశ్నించారు. నైనీ, మహానది నుంచి బొగ్గు సరఫరాకు లింకేజీ ఏర్పాట్లు చేసినా యాదాద్రి విద్యుత్‌ ప్లాంట్‌లో పూర్తి సామర్థ్యం మేరకు ఉత్పత్తి ఎందుకు జరగడం లేదని ఆరా తీశారు.‘ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాల్సింది నేను. రైతుల పంటలను కాపాడేందుకు అవసరమైన విద్యుత్‌ సరఫరా చేయాలని ఎన్నిసార్లు చెప్పినా పరిస్థితి మారలేదు. ప్రజలకు ఇబ్బందులు కలిగించే చర్యలను సహించేది లేదు. నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తే ఎవరినీ ఉపేక్షించేది లేదు’ అని ముఖ్యమంత్రి తీవ్రంగా హెచ్చరించారు. అవసరమైతే ఇంధన శాఖ స్పెషల్‌ సీఎస్‌ (నవీన్‌ మిట్టల్‌), జెన్‌కో సీఎండీ (ఎస్‌.హరీష్‌)తోపాటు విద్యుత్‌ సంస్థల సీఎండీలుగా వ్యవహరిస్తున్న ఐఏఎస్‌లను సస్పెండ్‌ చేస్తానన్నారు. విద్యుత్‌ అంతరాయాలకు రోజుకో కారణం చెప్పవద్దని హెచ్చరించారు.కోవిడ్‌ లాంటి విపత్తుఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో నెలకొన్న పరిస్థితులను కోవిడ్‌ తరహా విపత్తుగా పరిగణించి అన్ని ప్రభుత్వ శాఖలు అప్రమత్తంగా వ్యవహరించాలని సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి ఆదేశించారు. ‘ఈ పరిస్థితి ఎప్పటివరకు ఉంటుందో ఎవరికీ తెలియదు. ఇప్పుడు సమస్యగా కనిపిస్తోంది. అప్రమత్తం కాకపోతే సంక్షోభంగా మారుతుంది. అన్ని శాఖల అధికారులు తమ పరిధిలో ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని లోతుగా అంచనా వేయాలి. పరిష్కార మార్గాలను గుర్తించి చర్యలు చేపట్టాలి’ అని స్పష్టం చేశారు. వచ్చే జూన్‌ వరకు ప్రతి శాఖ పకడ్బందీ యాక్షన్‌ ప్లాన్‌ రూపొందించాలని ఆదేశించారు. రాబోయే సంక్షోభాన్ని ముందుగానే అంచనా వేసి అన్ని విభాగాలు సమన్వయంతో పనిచేయాలని సూచించారు.గ్రామసభలు, కళాజాతలతో ప్రజల్లో అవగాహన..ఎల్‌నినో ఒక విపత్తని, దీని ప్రభావం, రాబోయే సంక్షోభ పరిస్థితులపై ప్రజల్లో విస్తృత అవగాహన కల్పించాలని సీఎం రేవంత్‌ సూచించారు. దసరా తర్వాత దీపావళి వరకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గ్రామసభలు నిర్వహించేలా చర్యలు తీసుకోవా­లని ఆదేశించారు. కళాజాతల ద్వారా ప్రజలకు ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని వివరించాలని.. నీరు, విద్యుత్‌ పొదుపుతోపాటు రాబోయే పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై అవగాహన కల్పించాలన్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం, రాష్ట్రంలో పరిస్థితులపై రేవంత్‌ గురువారం సాయంత్రం సచివాలయంలో మంత్రులతో సమావేశమై చర్చించనున్నారు. తాగునీరు, పశుగ్రాసానికి ఇబ్బందులు రావద్దు..ప్రజలకు తాగునీటి సమస్య తలెత్తకుండా పకడ్బందీ ఏర్పాట్లు చేయాలని సీఎం రేవంత్‌ ఆదేశించారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తాగునీటి సరఫరా సజావుగా సాగేందుకు ముందస్తు ప్రణాళికలు రూపొందించాలని సూచించారు. గ్రేటర్‌ హైదరాబాద్‌ పరిధిలో నిర్మాణ రంగంతోపాటు ఇతర అవసరాలకు మురుగునీటి శుద్ధి కేంద్రాల్లో (ఎస్టీపీలు) శుద్ధి చేసిన నీటిని వినియోగించేలా చర్యలు చేపట్టాలన్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో పశువులు ఇబ్బంది పడకుండా ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టాలని, పశుగ్రాసం కొరత రాకుండా ముందస్తు ఏర్పాట్లు చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని క్షేత్రస్థాయిలో పర్యవేక్షించేందుకు ప్రతి మండలానికి గ్రూప్‌–1, 2 స్థాయి అధికారులను నియమించాలని ఆదేశించారు. సంబంధిత మండలాల్లో పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి (సీఎస్‌)కి నివేదించేలా ఏర్పాట్లు చేయాలని ఆదేశించారు.

భారత్‌లో నైరుతి రుతుపవనాల నిష్క్రమణ ప్రారంభమైన నేపథ్యంలో సూపర్‌ ఎల్‌నినో ముప్పు పొంచి ఉంది. దీని ప్రభావంతో ఈ ఏడాది శీతాకాలంలో సాధారణం కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని, హిమపాతం తగ్గవచ్చని వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ పరిణామం వ్యవసాయం, నీటి లభ్యత, విద్యుత్‌ వినియోగం, ప్రజల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో సాధారణం కంటే సుమారు 13 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. దీంతో ఇప్పటికే పంటలకు నష్టం వాటిల్లింది. ఇప్పుడు శీతాకాలంలో చలి తీవ్రత తగ్గి, మంచు కురిసే పరిమాణం కూడా తగ్గితే వ్యవసాయ రంగానికి మరిన్ని సవాళ్లు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.డిసెంబరులో ఎల్‌నినో తీవ్రత పెరిగే అవకాశంభూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలోని పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఎల్‌నినో పరిస్థితులు వేగంగా బలపడుతున్నాయని వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. రాబోయే నెలల్లో ఇది సూపర్‌ ఎల్‌నినో స్థాయికి చేరుకోవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. డిసెంబరులో ఎల్‌నినో అత్యంత శక్తిమంతమైన స్థాయికి చేరుకునే అవకాశం ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. ఎల్‌నినో బలపడితే శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదవడంతో పాటు వర్షపాతం, హిమపాతం తగ్గవచ్చని అంచనా. దీనివల్ల రబీ పంటల సాగు, నేలలో తేమ నిల్వ ఉండటం వంటి అంశాలు ప్రభావితమవుతాయి. వేసవిలో తాగునీటి లభ్యతపైనా ప్రతికూల ప్రభావం పడవచ్చు.2027 వేసవి ప్రారంభంలోనూ తీవ్ర వేడి ముప్పుఎల్‌నినో ప్రభావం కేవలం శీతాకాలానికే పరిమితం కాకపోవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. 2027 వేసవి ప్రారంభంలో రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవడానికి, నీటి కొరత తీవ్రం కావడానికి, విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ భారీగా పెరగడానికి ఈ పరిస్థితులు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది.2015-16 రికార్డును అధిగమిస్తుందా?ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ అంచనాల ప్రకారం, ప్రస్తుతం బలపడుతున్న ఎల్‌నినో 2015-16లో నమోదైన అత్యధిక స్థాయిని కూడా అధిగమించే అవకాశం ఉంది. దీని ప్రభావం భారత్‌కే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాతం తీరుపై పడవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. రాబోయే నెలల్లో ఎల్‌నినో ఎంత బలపడుతుంది, దాని ప్రభావం భారత వాతావరణంపై ఏ స్థాయిలో ఉంటుంది అనేది కీలకం. ముఖ్యంగా పంటల సాగు, నీటి నిల్వలు, విద్యుత్‌ అవసరాలపై పరిస్థితులను నిశితంగా గమనించాల్సి ఉంటుంది.

ప్రకృతి ప్రతిచర్య ప్రారంభమైంది అనడానికి ఈ ‘సూపర్‌ ఎల్‌నినో’, మాయమవుతున్న వర్షాలు నిదర్శనం. సాధారణంగా అక్టోబర్‌ చివరి నుండి పెరగాల్సిన చలి వాతావరణం, రాత్రిపూట కూడా సాధారణం కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కావడంతో శీతాకాలం రూపురేఖలే మారిపో తున్నాయి. పగటివేళ వేడితో పాటు రాత్రి పూట కూడా ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గకపోవడం వల్ల రాత్రివేళల్లో భూమి సమర్థవంతంగా చల్లబడలేకపోతోంది. ఇది మానవ ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, చలి వాతావరణం లేకపోవడం వల్ల రబీ పంటల (ప్రత్యేకించి గోధుమ, శనగ వంటి పంటల) దిగుబడి గణనీయంగా తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. చలికాలంలో సైతం అధిక ఉక్కపోత, ఎండ తీవ్రత ఉండటం వల్ల శరీరం త్వరగా నిర్జలీకరణానికి గురవుతుంది. దీనికి తోడు వడదెబ్బ లక్షణాలు కనిపించడం, శ్వాసకోస సంబంధిత సమస్యలు పెరగడం ప్రధాన ముప్పుగా మారింది. శీతాకాలంలో ఉత్తర భారతం నుండి వీచే పొడి, చల్లటి గాలులను ఎల్‌నినో తెచ్చే వేడి అణచివేస్తుండటంతో, పర్వత ప్రాంతాలలో కూడా మంచు కురిసే పరిమాణం గణనీయంగా పడిపోతుంది. ఇది నదుల నీటి ప్రవాహాలపై ప్రభావం చూపుతుంది.ఉత్తర భారతదేశంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల హిమాలయాల్లో మంచు పరిమాణం తగ్గుతోంది. ఉన్న మంచు వేగంగా కరిగిపోవడం వల్ల గంగ, యమున, బ్రహ్మపుత్ర వంటి జీవనదుల్లో స్వల్పకాలంలో వరదలు, దీర్ఘకాలంలో తీవ్ర నీటి కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ముంచుకొస్తోంది. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉండి, వర్షపాతం తగ్గడం వల్ల భూమిలో తేమ ఆవిరైపోతుంది. దీనివల్ల వేసవి ప్రారంభానికి ముందే బావులు, బోర్లలో భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోతాయి. తాగునీరు, సేద్యపు నీటి కోసం తీవ్ర ఇబ్బందులు కలిగే ప్రమాదం ఉంది.ఇదీ చ‌ద‌వండి: ప్ర‌పంచ దేశాల‌ అప్పు ఎంతో తెలుసా?శీతాకాలంలో ఫ్యాన్లు, ఏసీల వాడకం సాధారణంగా తగ్గుతుంది. కానీ ఈ వేడి వాతావరణం వల్ల విద్యుత్‌ వినియోగం గరిష్ట స్థాయికి చేరి గ్రిడ్‌లపై భారం పెరుగుతుంది. చలి వాతావరణం తగ్గినప్పుడు గోధుమ, ఆవాలు, రబీ పప్పు ధాన్యాల నాణ్యత ఉత్పత్తి తగ్గి, భవిష్యత్తులో ఆహార ధాన్యాల ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. అంతర్జాతీయంగా ఉద్గారాలను తగ్గించడంతో పాటు, స్థానికంగా హరితహారాన్ని పెంచడం, పర్యావరణ అనుకూల జీవనశైలిని అలవర్చుకోవడం తక్షణ అవసరం. వాతావరణ అత్యవసర పరిస్థితిని మానవాళి ఒక హెచ్చరికగా భావించి, తక్షణమే క్రియాశీలక చర్యలు చేపట్టడమే మనందరి ప్రధాన కర్తవ్యం.– తరిగొప్పుల విఎల్లెన్‌ మూర్తి, సీనియర్‌ జర్నలిస్ట్‌

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రైతులను ఆదుకోకపోతే బీఆర్‌ఎస్‌ ఆధ్యర్వంలో పోరాటం ఉద్ధృతం చేస్తామని మాజీ మంత్రి హరీష్‌ రావు ప్రభుత్వానికి అల్టిమేటం జారీ చేశారు.ఇది ప్రకృతి తెచ్చిన కరువు కాదని ముమ్మాటికీ కాంగ్రెస్‌ తెచ్చిన కరువేనన్నారు. ఈ రోజు మంగళవారం సాక్షితో ప్రత్యేకంగా మాట్లాడారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉందని తెలిసినా ప్రభుత్వం మేల్కోలేదని కృష్ణా జలాలను ఒడిసి పట్టుకోవడంలో సీఎం రేవంత్‌ విఫలమయ్యారని హరీష్‌ రావు ఆరోపించారు.అదే విధంగా అవినీతిమయమైన పీఎంయూ కేంద్రీకృత టెండర్లను వెంటనే రద్దు చేసి, పాత పద్ధతిలోనే స్థానిక వెండర్ల ద్వారా ప్రభుత్వ హాస్టళ్లకు సరుకులు సరఫరా చేయాలని మాజీ మంత్రి హరీష్‌ రావు అ‍న్నారు. గురుకులాలు, సంక్షేమ హాస్టళ్లలో సరుకుల సరఫరా కోసం తెచ్చిన కేంద్రీకృత పీఎంయూ టెండర్లను ప్రభుత్వం తక్షణమే రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.హరీష్‌ రావు "గతంలో మాదిరిగానే పాఠశాలను ఒక యూనిట్‌గా తీసుకుని, డిస్ట్రిక్ట్ పర్చేస్ కమిటీ (DPC) ద్వారా స్థానిక వెండర్లకే నిత్యావసర సరుకుల సరఫరా బాధ్యతలు అప్పగించాలి.పాత విధానాన్ని కొనసాగించడం ద్వారా జీవనోపాధి కోల్పోతున్న వేలమంది చిరు వ్యాపార కుటుంబాల భవిష్యత్తును కాపాడటంతో పాటు, విద్యార్థులకు నాణ్యమైన, తాజా సరుకులు అందుతాయి.ప్రభుత్వ పెద్దల కమీషన్ల కోసం బ్లాక్‌లిస్ట్ సంస్థకు టెండర్ కట్టబెట్టడం దుర్మార్గమన్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రవేశపెట్టి మూడు నెలల్లోనే విఫలమై రద్దయిన విధానాన్ని.. ఎవరి స్వలాభం కోసం తెలంగాణలో రుద్దుతున్నారని ప్రశ్నించారు. ఇదీ చదవండి:సీఈఓ పేరుతో రూ.2.7 కోట్లు టోకరా

న్యూఢిల్లీ: వర్షాకాలం ముగిసినప్పటికీ ఢిల్లీతో పాటు జాతీయ రాజధాని ప్రాంతంలో అక్టోబర్‌ 12న పిడుగులతో భారీ వర్షం, మెరుపులు, ఉరుములు నమోదయ్యాయి. అంతకుముందు రాత్రి నుంచే వర్షాలు మొదలయ్యాయి. ఈ ఆకస్మిక వాతావరణ మార్పులకు ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న సూపర్‌ ఎల్‌నినోతో పాటు ఉత్తర భారతదేశంలో చురుగ్గా ఉన్న పశ్చిమ అలజడి కారణమని నిపుణులు వివరించారు. భారతీయ విజ్ఞాన సంస్థ (ఐఐఎస్‌సీ)లోని నేషనల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ అడ్వాన్స్‌డ్‌ స్టడీస్‌ (ఎన్‌ఐఏఎస్‌)లో ఛైర్‌ ప్రొఫెసర్‌, సఫర్‌ వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్‌ గుఫ్రాన్‌ బేగ్‌ ఈ వాతావరణ మార్పులపై వివరించారు.సూపర్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావంప్రస్తుతం ఏర్పడుతున్న ఎల్‌నినో సాధారణ స్థాయికి భిన్నమైన, అత్యంత బలమైన సూపర్‌ ఎల్‌నినో అని గుఫ్రాన్‌ బేగ్‌ తెలిపారు. గత దశాబ్దంలో కనిపించిన సాధారణ ఎల్‌నినో పరిస్థితులతో పోలిస్తే ఇది మరింత తీవ్రంగా ఉందన్నారు. దీని ప్రభావాలు ఇప్పటికే భారత్‌లో కనిపిస్తున్నాయని, ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల కాలం ముగిసే సమయానికి సాధారణం కంటే సుమారు 13 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైందని వివరించారు.అయితే, వివిధ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం తీరులో గణనీయమైన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు 3.2 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ పెరిగాయని, రానున్న రెండు నెలల్లో ఈ పెరుగుదల రికార్డు స్థాయిలో 3.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరవచ్చని ఆయన తెలిపారు. దీంతో రానున్న శీతాకాలం సాధారణంగా కొంత వెచ్చగా ఉండటంతో పాటు ఉష్ణోగ్రతల్లో ఆకస్మిక, అనూహ్య మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉందన్నారు.ఢిల్లీలో భారీ వర్షాలకు కారణమేంటి?సాధారణంగా రుతుపవనాల ఉపసంహరణ తర్వాత ఇలాంటి వర్షాలు అరుదుగా కనిపిస్తాయి. అసాధారణ గాలుల ప్రసరణ కారణంగా ఎగువ వాతావరణ పొరలు సాధారణం కంటే వెచ్చగా ఉన్నాయని బేగ్‌ వివరించారు. అదే సమయంలో ఉత్తర భారతదేశంలో చురుగ్గా ఉన్న పశ్చిమ అలజడి (పశ్చిమ దిశ నుంచి భారత్‌ వైపు కదులుతూ ఉత్తర భారతదేశంలో వర్షాలు, మంచు కురిసేలా చేసే వాతావరణ వ్యవస్థ) ఢిల్లీతో పాటు పరిసర ప్రాంతాల్లో అనూహ్యంగా భారీ వర్షాలు, ఉరుములు, పిడుగులకు దారితీసిందన్నారు.“చల్లని పశ్చిమ అలజడి మేఘాలు ఢిల్లీ పరిసర మైదానాలపై ఉన్న వేడి, తేమతో కూడిన గాలిని నేరుగా ఢీకొన్నట్లు భావించవచ్చు. నీటితో పూర్తిగా నిండిన స్పాంజ్‌ను పిండినప్పుడు నీరు బయటకు వచ్చినట్లుగా, వాతావరణంలో చిక్కుకున్న తేమ ఒక్కసారిగా వర్షం రూపంలో కురిసింది” అని ఆయన వివరించారు.దేశవ్యాప్తంగా వర్ష సూచనలుభారత వాతావరణ విభాగం ప్రకారం.. నైరుతి రుతుపవనాలు దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల నుంచి కూడా వెనక్కి వెళ్లేందుకు పరిస్థితులు అనుకూలంగా మారుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో రానున్న 2-3 రోజుల్లో దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో ఈశాన్య రుతుపవనాలు ప్రారంభం కానున్నాయి. గత 24 గంటల్లో జమ్మూ కశ్మీర్‌లో 12-20 సెంటీమీటర్ల అత్యంత భారీ వర్షపాతం నమోదైంది.అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు, హరియాణాలో 7-11 సెంటీమీటర్ల భారీ వర్షాలు కురిశాయి. ఉత్తరాఖండ్‌, పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వడగళ్ల వాన పడింది. ఢిల్లీలో ఉష్ణోగ్రతలు 31–35 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ మధ్య నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని, మేఘావృతమైన ఆకాశంతో పాటు అప్పుడప్పుడు తేలికపాటి నుంచి మోస్తరు వర్షాలు కురవవచ్చని వాతావరణ విభాగం అంచనా వేసింది.అక్టోబర్‌ 14-15 తేదీల్లో ఢిల్లీ, పంజాబ్‌, హరియాణా, చండీగఢ్‌ ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా వర్షాలు కురిసే అవకాశముంది. దక్షిణ భారతదేశంలోనూ ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రభావంతో రానున్న 5-6 రోజులు వర్షాలు కొనసాగవచ్చని అంచనా. ముఖ్యంగా అక్టోబర్‌ 15-18 మధ్య కేరళ, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, తమిళనాడు, పుదుచ్చేరి, కోస్తాంధ్రలో అక్కడక్కడా భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉండటంతో ప్రజలు వాతావరణ హెచ్చరికలను గమనించాలి.

ఒకవైపు చుక్క నీటి కోసం రైతుల ఎదురుచూపులు.. మరోవైపు ఎండిపోతున్న పంటలు.. ఇంకోవైపు పశువులకు మేత, నీళ్లు దొరక్క అన్నదాతల ఆందోళన! ఇలాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో రైతులను ఆదుకోవాల్సిన ప్రజాప్రతినిధులు కరువుపై సమీక్ష నిర్వహిస్తున్నారు. ఇంతవరకు బాగానే ఉన్నా.. ఆ సమావేశంలో వారి ముందు ఉన్న ప్లేట్లలో ఏమున్నాయో తెలుసా? జీడిపప్పు, బాదం! బయట రైతులు తమ పంటలను ఎలా కాపాడుకోవాలో తెలియక తలలు పట్టుకుంటుంటే.. లోపల సమీక్షకు హాజరైన నేతల ముందు డ్రై ఫ్రూట్స్‌ దర్శనమివ్వడం ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్‌లో జరిగిన ఈ సమావేశానికి సంబంధించిన వీడియో వైరల్‌గా మారడంతో కరువు కష్టాల మధ్య ప్రజాప్రతినిధుల తీరుపై విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.1972 కరువును మించిన ముప్పు?మహారాష్ట్రలో ప్రస్తుత కరువు పరిస్థితులు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. రాష్ట్రంలోని 358 తాలూకాల్లో 265 తాలూకాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించినట్లు నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం, సుదీర్ఘ విరామాలతో కురిసిన వానలు వ్యవసాయాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. ముఖ్యంగా మరాఠ్వాడా, విదర్భ ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులు మరింత ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి. ఈ ఏడాది కరువు 1972లో వచ్చిన మహా కరువు కంటే దారుణంగా మారవచ్చని మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌ సైతం ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. వరుసగా వర్షాలు విఫలమై అప్పట్లో మహారాష్ట్ర వ్యవసాయ రంగం తీవ్ర సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. ఇప్పుడు మళ్లీ అలాంటి పరిస్థితులు వస్తాయేమోనన్న భయం రైతులను వెంటాడుతోంది. సాధారణంగా వర్షాలు తగ్గితే పంట దిగుబడి పడిపోతుంది. కానీ ఈసారి సమస్య అంతకంటే పెద్దది. పంటలు పండకపోవడం ఒక ఎత్తయితే.. ఇప్పటికే ఏళ్ల తరబడి పెంచుకున్న పండ్ల తోటలే ఎండిపోయే ప్రమాదం మరో ఎత్తు. అదే జరిగితే రైతుల ఆర్థిక పరిస్థితి కోలుకోలేని దెబ్బతినే అవకాశముంది.పండ్ల తోటలపై కరువు పంజానాసిక్‌లో ద్రాక్ష తీగలు ఎండిపోతుండగా.. మామిడి, దానిమ్మ, అరటి, నారింజ తోటలకూ నీటి కొరత ముప్పుగా మారింది. ఏళ్ల తరబడి పెంచుకున్న చెట్లు చనిపోవడం మరో పెద్ద సమస్యగా మారింది. ద్రాక్ష తీగలు పూర్తిగా ఎండిపోతే కొత్త మొక్కలు వాణిజ్యపరంగా దిగుబడినిచ్చేందుకు కనీసం నాలుగేళ్లు పట్టవచ్చని మహారాష్ట్ర ద్రాక్ష రైతుల సంఘం అధ్యక్షుడు కైలాస్‌ భోసలే తెలిపారు. ఎకరాకు ఒక్కో సీజన్‌లో రూ.50 వేల నుంచి రూ.60 వేల వరకు పెట్టుబడి పెట్టే రైతులకు ఇది భారీ నష్టమే. మహారాష్ట్ర దేశంలోనే అతిపెద్ద ద్రాక్ష ఉత్పత్తిదారు. అరటి, దానిమ్మ, మామిడి సాగులోనూ కీలక రాష్ట్రంగా ఉంది. ఇక్కడి తోటలు ఎండిపోతే రైతుల ఆదాయంతో పాటు పండ్ల సరఫరా, ఎగుమతులపైనా ప్రభావం పడే ప్రమాదముంది. సాధారణ పంట నష్టమైతే ఒక సీజన్‌ ఆదాయం పోతుంది. కానీ పండ్ల చెట్లు చనిపోతే కొత్త తోటలు దిగుబడినిచ్చే వరకు ఏళ్ల తరబడి వేచి చూడాల్సి వస్తుంది.రోజుకు రూ.3 వేలతో నీళ్లు!కరువు తీవ్రతకు రైతుల కష్టాలే నిదర్శనం. ఛత్రపతి శంభాజీనగర్‌ ప్రాంతంలోని షాహాపూర్‌కు చెందిన రైతు బద్రీనాథ్‌ భరత్‌ తన బావి ఎండిపోవడంతో రెండు ట్యాంకర్ల నీటి కోసం రోజుకు సుమారు రూ.3 వేలు ఖర్చు చేస్తున్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఇప్పటికే పత్తి, మొక్కజొన్న పంటలను కోల్పోయిన ఆయన.. మిగిలిన పంటతో పాటు కుటుంబం, పది పశువుల అవసరాల కోసం నీటిని కొనుగోలు చేస్తున్నారు. మరాఠ్వాడాలో 76 తాలూకాల్లో 74 కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించగా, సెప్టెంబర్‌ చివరి నాటికి 160 గ్రామాలకు 277 ట్యాంకర్ల ద్వారా నీటిని సరఫరా చేస్తున్నట్లు సమాచారం. ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రరూపం దాల్చితే పరిస్థితులు ఇంకెంత దారుణంగా మారతాయన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ఇప్పటికే వర్షాభావంతో పంటలు ఎండిపోతుండగా, రాబోయే రోజుల్లో వేడి పెరిగి వర్షాలు మరింత తగ్గితే వ్యవసాయ రంగంపై తీవ్ర ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉంది.కేంద్ర సాయం కోసం ఎదురుచూపులుకరువు ఉపశమనానికి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణ, భూమి పన్ను రాయితీలు, వ్యవసాయ రుణాల వసూళ్లపై తాత్కాలిక విరామం వంటి చర్యలను ప్రకటించింది. మరోవైపు, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్‌ షాను కలిసిన సీఎం ఫడ్నవీస్‌.. జాతీయ విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌) ద్వారా ఆర్థిక సాయం కోరారు. పంట నష్టాలను అంచనా వేయడానికి కేంద్ర బృందం కూడా రాష్ట్రంలో పర్యటించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అయితే, రైతులకు తక్షణమే నీరు అందించడమే ఇప్పుడు ప్రధాన సవాలుగా మారింది.ఇదీ చదవండి: పెను సంక్షోభం దిశగా ప్రపంచం.. భారత్‌కూ తప్పని సెగ!

సాక్షి, ఖమ్మం: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రానున్న రోజుల్లో వర్షాలు కురిసే అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్నాయని, దీంతో రానున్న రోజుల్లో సాగునీటితో పాటు తాగునీటి సమస్యలు కూడా తలెత్తే ప్రమాదం ఉందని తెలంగాణ రెవెన్యూ శాఖ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్‌రెడ్డి అన్నారు. ఖమ్మం జిల్లాలోని పాలేరు నియోజకవర్గ పర్యటన సందర్భంగా ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.ప్రస్తుతం సాగులో ఉన్న పంటలకు ఎలాగైనా సాగునీరు అందించే ప్రయత్నం చేస్తాం. కానీ రానున్న నీటి కొరతను దృష్టిలో ఉంచుకుని రైతులు యాసంగి పంటలు సాగు చేయకుండా సహకరించాలని ప్రభుత్వం తరఫున విజ్ఞప్తి చేశారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం కేవలం తెలంగాణకే పరిమితం కాదు. మన దేశంతో పాటు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది. దానివల్ల ప్రజలందరూ విద్యుత్‌ను పొదుపుగా వినియోగించాలి. నీటి కొరత పరిస్థితులను రైతులు అర్థం చేసుకుని రెండో పంట వేయకుండా ఉండాలని మంత్రి కోరారు.ఇదీ చదవండి: రెండో రోజు సీజేపీ నిరసనలు.. 100 మందికి పైగా అరెస్ట్

యుద్ధం ఒకచోట జరుగుతున్నా.. దాని సెగ మాత్రం ప్రపంచమంతా తగులుతోంది. చమురు సరఫరాకు అంతరాయం, పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు, ద్రవ్యోల్బణం, దేశాలపై పేరుకుపోతున్న అప్పులు.. ఇవన్నీ కలిసి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త సవాళ్లు విసురుతున్నాయి. ఇరాన్‌తో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్‌ యుద్ధం ఎనిమిదో నెలలోకి అడుగుపెట్టిన నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంస్థలు ఆందోళన చెందుతున్నాయి. ఈ పరిణామాల మధ్య థాయ్‌లాండ్‌ రాజధాని బ్యాంకాక్‌లో అక్టోబర్‌ 12 నుంచి 18 వరకు జరగనున్న అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF), ప్రపంచ బ్యాంకు వార్షిక సమావేశాలు కీలకంగా మారాయి. ఈ సమావేశాల్లో ఎలాంటి పరిష్కారాలు లభిస్తాయన్నదే ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను వేధిస్తున్న ప్రధాన సమస్య ప్రభుత్వాలపై పెరుగుతున్న రుణభారం. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఎన్నడూ లేనంత స్థాయికి ప్రభుత్వ రుణాలు చేరాయని ఐఎంఎఫ్‌ అంచనా వేస్తోంది. 2030కు ముందే ప్రపంచ ప్రభుత్వ రుణాలు మొత్తం స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ)లో 100 శాతాన్ని మించవచ్చని హెచ్చరిస్తోంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లోనూ రుణభారం అధికంగానే ఉన్నప్పటికీ.. వర్ధమాన, తక్కువ ఆదాయ దేశాలకు పరిస్థితులు మరింత కఠినంగా మారుతున్నాయి. అమెరికాలో వడ్డీ రేట్లు ఎక్కువగా ఉండటంతో పెట్టుబడులు ఆ దిశగా తరలిపోయే ప్రమాదం ఉంది. మరోవైపు, కొత్త రుణాలు తీసుకోవాలన్నా, పాత అప్పులను తిరిగి చెల్లించాలన్నా అధిక వడ్డీలు భరించాల్సి వస్తోంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ప్రభుత్వ ఆదాయంలో సగటున 10 శాతానికి మించి వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చవుతోందని రాయిటర్స్‌ కథనం పేర్కొంది. ఫలితంగా విద్య, వైద్యం, సంక్షేమం, మౌలిక వసతుల కోసం వెచ్చించాల్సిన నిధులపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.పేద దేశాలకు మరో సవాల్‌?ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న దేశాలకు ఐఎంఎఫ్‌ రుణాలు కీలకంగా ఉంటాయి. అయితే, రుణాలు మంజూరు చేసేందుకు విధించే షరతులు మరింత కఠినంగా మారవచ్చన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. తక్కువ సంఖ్యలోనే సంస్కరణలను సూచించినా, వాటిని లోతుగా అమలు చేయాలని ఐఎంఎఫ్‌ ప్రతిపాదిస్తున్నట్లు నివేదిక వెల్లడించింది. ఇలాంటి షరతులు ప్రభుత్వ వ్యయాల కోత, పన్నుల పెంపు వంటి చర్యలకు దారితీయవచ్చని రుణాలపై పరిశోధన చేస్తున్న నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. కెన్యాలో రుణభారాన్ని నియంత్రించేందుకు ఖర్చులు తగ్గించడం, పన్నులు పెంచే ప్రయత్నాలు ప్రజల్లో నిరసనలకు దారితీశాయని ఉదాహరణగా పేర్కొంటున్నారు.ఎల్‌నినో ముప్పు.. ఇంధన ధరల పెరుగుదలతోపాటు ఎరువుల ధరలు కూడా పెరుగుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల వ్యయం పెరిగితే ఆహార ధరలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. దీనికి తోడు ఈ ఏడాది బలమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రపంచ బ్యాంకు అధ్యక్షుడు అజయ్‌ బంగా మాట్లాడుతూ.. ఇంధన ధరలు, ఎరువుల ధరలు, రుణభారం, వాతావరణ సంబంధిత ముప్పులు ఒకేసారి ప్రభావం చూపుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఇప్పటికే ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధి అంచనాలకు మించి నిలకడగా ఉన్నప్పటికీ, కొత్తగా పేరుకుపోతున్న ఒత్తిళ్లు ఆ పరిస్థితిని మార్చవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.భారత్‌కూ తప్పని ఆర్థిక సెగ.. యుద్ధం మధ్యప్రాచ్యంలో కొనసాగుతున్నా.. దాని ఆర్థిక ప్రభావం భారత్‌ను తాకే ప్రమాదం లేకపోలేదు. దేశానికి అవసరమైన ముడిచమురులో ఎక్కువ భాగం దిగుమతులపైనే ఆధారపడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు పెరిగితే దిగుమతి బిల్లు భారమవుతుంది. దీనికి తోడు రూపాయిపై ఒత్తిడి పెరిగితే చమురు కొనుగోళ్ల కోసం మరింత ఖర్చు చేయాల్సి రావచ్చు. ఫలితంగా వాణిజ్య లోటు, ద్రవ్యోల్బణంపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు కూడా పెరగవచ్చు. యుద్ధం సుదీర్ఘమై ఇంధన సరఫరాకు అంతరాయం కొనసాగితే భారత్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తున్న యుద్ధం, అప్పులు, ద్రవ్యోల్బణం.. చివరకు సామాన్యుడి కుటుంబ బడ్జెట్‌ను ఎంతవరకు ప్రభావితం చేస్తాయన్నది రాబోయే పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మరోవైపు, ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలు ప్రతికూలంగా మారితే వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై అదనపు ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు. అప్పుడు ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచడం ప్రభుత్వానికి సవాలుగా మారుతుంది.బ్యాంకాక్‌ సమావేశాలపై ప్రపంచ దేశాల ఆశలుఅక్టోబర్‌ 12 నుంచి 18 వరకు బ్యాంకాక్‌లో జరిగే ఐఎంఎఫ్‌-ప్రపంచ బ్యాంకు వార్షిక సమావేశాలకు 191 దేశాల నుంచి 15 వేల మందికిపైగా ప్రతినిధులు హాజరవుతారని అంచనా. ఆర్థిక మంత్రులు, కేంద్ర బ్యాంకుల గవర్నర్లు, విధాన నిర్ణేతలు, వ్యాపార రంగ ప్రముఖులు ఇందులో పాల్గొననున్నారు. ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధి, ఇంధన భద్రత, ద్రవ్యోల్బణం, ప్రభుత్వ రుణాలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఆర్థిక సహాయం వంటి అంశాలు చర్చకు రానున్నాయి. అయితే, అమెరికా ఆర్థిక మంత్రి స్కాట్‌ బెసెంట్‌ ఈ సమావేశాలకు హాజరుకాకుండా తన స్థానంలో ఇద్దరు సీనియర్‌ అధికారులను పంపడం కూడా చర్చనీయాంశమైంది.ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సవాళ్లేంటి?యుద్ధం కొనసాగితే ఇంధన సరఫరా, ధరలపై ఒత్తిడి మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో అధిక వడ్డీ రేట్లు, రుణ చెల్లింపులు ప్రభుత్వాల ఆర్థిక స్వేచ్ఛను పరిమితం చేస్తున్నాయి. పేద దేశాలకు అవసరమైన ఆర్థిక సాయం అందించడం, అప్పుల భారాన్ని తగ్గించడం, ధరల పెరుగుదలను నియంత్రించడం అంతర్జాతీయ సంస్థలకు కీలక పరీక్షగా మారాయి. ఈ నేపథ్యంలో బ్యాంకాక్‌ సమావేశాలు కేవలం ఆర్థిక చర్చలకే పరిమితం కావు. యుద్ధాలు, ఇంధన సంక్షోభాలు, వాతావరణ మార్పులు పరస్పరం ప్రభావితం చేస్తున్న ప్రస్తుత ప్రపంచంలో అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎలా స్థిరంగా ఉంచాలన్న దానిపై దేశాలు దృష్టి సారించనున్నాయి.ఇదీ చదవండి: సౌదీపై దాడి ఎఫెక్ట్‌.. హౌతీలకు దిమ్మతిరిగే షాక్‌?

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సంక్షోభ పరిస్థితులు తలెత్తుతున్న నేపథ్యంలో రాష్ట్రంలో తక్షణ చర్యలకు అవసరమైన ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి ఎ.రేవంత్‌ రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు. ఎల్‌నినో పరిస్థితులపై జూబ్లీహిల్స్‌ నివాసంలో శనివారం ఉన్నతాధికారులతో సీఎం సమీక్ష నిర్వహించారు. భవిష్యత్‌లో తీవ్రమైన సంక్షోభం ఎదుర్కోవాల్సిన ప్రమాదం పొంచి ఉండటంతో చేపట్టాల్సిన కార్యాచరణపై అధికారులతో సుదీర్ఘంగా చర్చించారు. ముఖ్యంగా తాగు నీరు, సాగు నీరు, వ్యవసాయం, విద్యుత్‌ సమస్యల విషయంలో సరైన యాక్షన్‌ ప్లాన్‌ రూపొందించాల్సిందేనని స్పష్టం చేశారు. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాబోయే సంక్షోభాన్ని ముందుగా గుర్తించకపోతే భవిష్యత్‌లో తీవ్రమైన సమస్యలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని తెలిపారు. సమస్యలను ఎదుర్కొనడానికి అవసరమైన అన్ని రకాల ముందస్తు చర్యలు చేపట్టాలన్నారు.రాబోయే 8 నెలలు కీలకంఎల్‌నినో సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడంలో రాబోయే 8 నెలలు కీలకమని సీఎం రేవంత్‌ రెడ్డి అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ 8 నెలల్లో ప్రతీ కార్యాచరణలో ప్రజలను భాగస్వాములను చేయాలని, పకడ్బందీ యాక్షన్‌ ప్లాన్‌ రూపొందించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఎల్‌నినో ప్రభావంపై సినిమా, మీడియా, కళాజాతలతోపాటు వివిధ మాధ్యమాల ద్వారా ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలన్నారు. రైతులు వేసిన పంటల పరిస్థితులను అంచనావేసి పంట చేతికొచ్చే వరకు నీటి కొరత లేకుండా చూడాలని ఆదేశించారు. నీటి సమస్య తీవ్రతరం కాకుండా అవసరమైన చర్యలు చేపట్టాలని, చుక్క నీరు కూడా వృథా కాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని తెలిపారు. తీవ్ర విద్యుత్‌ సంక్షోభం ..రాబోయే రోజుల్లో విద్యుత్‌ సమస్య తీవ్రతరమయ్యే ప్రమాదం ఉందని సీఎం తెలిపారు. రాష్ట్రానికి అవసరమైన విద్యుత్‌ కొనుగోలు చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఎంత ఖర్చయినా చేసేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నా, మార్కెట్‌లో విద్యుత్‌ అందుబాటులో లేదన్నారు. అందుకే అందుబాటులో ఉన్న విద్యుత్‌ను పొదుపుగా వాడుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని అధికారులకు సూచించారు. విద్యుత్‌ ఆధారిత పనులను సాధ్యమైనంత వరకు తాత్కాలికంగా వాయిదా వేసుకునేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలన్నారు.అవసరమైతే అఖిలపక్షం ఏర్పాటురాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులపై త్వరలో మంత్రులతో ప్రత్యేక సమావేశంలో చర్చించనున్నట్లు సీఎం రేవంత్‌ రెడ్డి తెలిపారు. వర్షపాతం తగ్గిన ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులు, రైతులు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు, ప్రభుత్వం చేపట్టాల్సిన తక్షణ చర్యలపై చర్చించి పలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకోనున్నట్లు చెప్పారు. వీబీజీ రామ్‌జీ పథకంలో భాగంగా 125 రోజుల ఉపాధికి అదనంగా మరో 50 రోజుల ఉపాధి కల్పించాలని కేంద్రాన్ని కోరాలని అధికారులకు సూచించారు. అదనపు పని దినాలు కల్పించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.అవసరమైతే అఖిలపక్షం ఏర్పాటు చేసే అంశాన్ని మంత్రుల సమావేశంలో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకుంటామన్నారు. దసరా తరువాత గ్రామ స్థాయి నుంచి మండల, జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయి వరకు అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించేందుకు చర్యలు చేపట్టాలని అధికారులకు సూచించారు. ఎప్పటికప్పుడు పరిస్థితులను సమీక్షించేందుకు వార్‌ రూమ్‌ ఏర్పాటు చేయాలని, టోల్‌ ఫ్రీ నంబర్‌ ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించారు. విద్యుత్‌ సరఫరాను ఎప్పటికప్పుడు సీఎంఓ ఉన్నతాధికారులు పర్యవేక్షించాలన్నారు. సమావేశంలో ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్‌ జాజు, డీజీపీ సీవీ ఆనంద్, ప్రభుత్వ సలహాదారు రామకృష్ణారావు, ఎంపీ వేం నరేందర్‌ రెడ్డి ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: తెలంగాణలో పశుసంపద కూడా గణనీయంగానే ఉంది. రమారమి 90 లక్షల వరకు ఆవులు, గేదెలు, రెండున్నర కోట్లకు పైగా గొర్రెలు, మేకలు... కోట్ల సంఖ్యలో కోళ్ల జీవితం మన రాష్ట్ర ప్రజానీకంతో మమేకమై ఉంటుంది. ఈ పశుసంపదకు కనీసం ఏటా 2 కోట్ల టన్నులకు పైగా గడ్డి అవసరమవుతుంది. సాధారణ పరిస్థితుల్లోనే 30 శాతానికి పైగా గడ్డి కొరత ఉంటుందన్న అంచనాలున్నాయి. ఎల్‌నినోతో ఈ కొరత తీవ్రమయ్యే అవకాశాలున్నాయి. తద్వారా పశుపోషణ భారంగా మారుతుందనే భయం పాడిరైతుల్లో కనిపిస్తోంది.ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో సమగ్ర యాజమాన్య పద్ధతులను పాటించడం ద్వారా పాడి రైతులు భయపడాల్సిన అవసరమేమీ ఉండదని, అప్రమత్తంగా ఉండి ముందు జాగ్రత్త చర్యలు చేపడితే ఎల్‌నినోను సులువుగా ఎదుర్కోవచ్చని, అటు పశువుల జీవితాలకు, పాడి రైతు ఆదాయానికి భరోసా కల్పించవచ్చని పీవీ నర్సింహారావు తెలంగాణ పశు వైద్య విశ్వ విద్యాలయం డైరెక్టర్‌ ఆఫ్‌ ఎక్స్‌టెన్షన్‌ (విస్తరణ సంచాలకులు) ప్రొఫెసర్‌ ఎం.కిషన్‌కుమార్‌ అంటున్నారు. పచ్చిగడ్డి, దాణా, పశువుల పాకల నిర్వహణ తదితర అంశాల్లో తీసుకునే జాగ్రత్తలే పాడి రైతుకు శ్రీరామరక్ష అని అంటున్నారు. ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఆయన ‘సాక్షి’కి ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చారు.పశువులపై ఎల్‌నినో ఎలాంటి ప్రభావం చూపిస్తుంది? ఎల్‌నినో ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. దీని ప్రభావం పశువులు, కోళ్లు, మేకలు, గొర్రెలపై కచ్చితంగా ఉంటుంది. వాతావరణంలోని హెచ్చుతగ్గులు, వర్షాల లేమి కారణంగా కేవలం పశుగ్రాసం కొరతనే కాకుండా వాటి ఆరోగ్యం, ఉత్పాదకతలపై కూడా దీని ప్రభావం కనిపిస్తుంది.పశుగ్రాసం కొరత కారణంగా ఏం జరుగుతుంది? ఆరోగ్యంగా ఉండి 10 లీటర్ల పాలిచ్చే పశువులకు రోజుకు 4 కిలోల దాణా, 25–30 కిలోల పచ్చిగడ్డి, 7 కిలోల వరకు ఎండుగడ్డి అవసరమవుతుంది. అయితే, అన్ని పశువులకు ఈ మేరకు అవసరం లేకపోయినా పచ్చిగడ్డి కొరత ఏర్పడితే పశువుల్లో పోషకాలు తగ్గిపోతాయి. ఉత్పాదకత తగ్గిపోతుంది. పశు సంపద బలహీనమవుతుంది. దాణా ఎక్కువ వాడాల్సి వస్తుంది. దాణా రేట్లు పెరుగుతాయి. పోషణ ఖర్చు పెరుగుతుంది. తద్వారా పాల రేట్లు పెరుగుతాయి.ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో పాడి రైతు ఏం చేయాలి? ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మంచి యాజమాన్య పద్ధతులను పాటించడం ద్వారా పశుపోషకులు ఎల్‌నినోను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవచ్చు. ముందుజాగ్రత్త చర్యలు చేపట్టడం ద్వారా పశువులను కాపాడుకోవడమే కాకుండా పోషణ ఖర్చును తగ్గించుకొని ఆదాయాన్ని స్థిరీకరించుకోవచ్చు.ఎలాంటి యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించాలి? ఖరీఫ్‌ సీజన్‌ ముగియకముందే తెలంగాణలో పచ్చిగడ్డికి ఇబ్బందులు వస్తున్నాయి. ఎండాకాలంలో ఈ పరిస్థితి మరింత ఎక్కువవుతుంది. అందుకోసం పశుపోషకులు మాగుడుగడ్డిని తయారు చేసుకోవాలి. ఎండు గడ్డిని నిల్వ చేసుకోవాలి. జొన్న, మొక్కజొన్న చొప్పలు వేసుకోవాలి. ఖరీదైన దాణాపై ఆధారపడకుండా పాడి మేపునకు అయ్యే ఖర్చు తగ్గించుకోవచ్చు.దాణా ఖర్చు ఎలా తగ్గించుకోవచ్చు? దాణాను మార్కెట్‌లో కొనడం కంటే రైతు తయారు చేసుకోవడమే బెటర్‌. 10 పశువులున్న ఓ రైతు 100 కిలోల దాణా తయారు చేసుకుంటే ఐదు రోజులు వాడుకోవచ్చు. అందుకోసం 30 కిలోల జొన్న, మొక్కజొన్నలు, 30 కిలోల వేరుశనగ, పత్తిచెక్క, 30 కిలోల వరి, గోధుమ తవుడుతోపాటు 2 కిలోల ఖనిజ లవణ మిశ్రమం, కిలో ఉప్పు కలుపుకొని ఈ దాణా తయారు చేసుకోవచ్చు. ఒకట్రెండు పశువులున్న రైతుకు అయితే ఈ దాణా సుమారు నెలరోజులు వస్తుంది. ఖనిజ లవణ మిశ్రమం కిలో రూ.150 వరకు మార్కెట్‌లో ధర పలుకుతోంది. పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయంలో అయితే కిలో రూ.45కే ఇస్తున్నాం. రైతులు దీన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవచ్చు. పత్తికట్టె, కంది కట్టె, జొన్నచొప్పలతో దాణా తయారు చేసుకోవచ్చు. వేరుశనగ పొట్టును కూడా దాణాగా మార్చవచ్చు.పచ్చిగడ్డికి ప్రత్యామ్నాయాలేమైనా ఉన్నాయా?పచ్చిగడ్డికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు కానీ.. కొరత రాకుండా ముందు జాగ్రత్తగా సాగు చేసుకోవచ్చు. వారానికి 1,2 తడులు సరిపోయే బహువార్షిక గడ్డిని సాగు చేయాలి. కో4, కో5, సూపర్‌ నేపియర్, ఏపీబీఎన్‌1, బాదిరా నేపియర్‌ లాంటి రకాల సాగు చేపట్టాలి. ఈ గడ్డి సాగుకు అవసరమైన సాయం మా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి అందుతుంది.ఎండలు పెరిగితే పశువులను కాపాడుకోవడం ఎలా?ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే పశువులను కాపాడుకోవడం సవాల్‌తో కూడినదే. అయితే, పశువులను ఎండ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు మేతకు వదిలివేయకూడదు. ఉదయం 10 గంటల నుంచి సాయంత్రం 4 గంటల వరకు కచ్చితంగా పాకలు, కొట్టాలు, షెడ్‌లలోనే ఉంచాలి. ఆ పాకలు, కొట్టాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. పశువులు తాగే నీటి కోసం 40 లీటర్ల సామర్థ్యమున్న తొట్టెలను నీడలో ఉంచాలి. తడి గోనె సంచులను పాకకు ఇరువైపులా కట్టాలి. సిమెంట్‌ రేకులపై వరిగడ్డి పేర్చుకోవాలి. స్తోమతను బట్టి స్ప్రింక్లర్లు, షవర్లు, కూలర్లు ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. సంకరజాతి ఆవులు ఎండను ఎక్కువగా తట్టుకోవలేవన్న విషయాన్ని గమనించాలి. పశువులు, కోళ్లు, గొర్రెలు, మేకల షెడ్‌లలో గాలి ప్రసరణ బాగా ఉండాలి. నీడ ఉండాలి.ఎల్‌నినో ప్రభావం పశువుల పునరుత్పత్తిపై ఉంటుందా?కచ్చితంగా ఉంటుంది. అందుకే పశువుల ఎదను రోజుకు 2 సార్లు గమనించాలి. ఎదకు వచ్చినట్టు అనిపిస్తే వెంటనే కృత్రిమ గర్భధారణ చేయించాలి. ఈనిన తర్వాత మళ్లీ 3నెలల్లోపు పశువులు ఎదకు వస్తాయి. ఈ లక్షణాలను గమనించాలి. ఒకవేళ ఎదకు రాకపోతే వైద్యులను సంప్రదించాలి.వ్యాధుల బారిన పడే అవకాశముందా?ఎండలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పశువులకు గొంతు వాపు, జబ్బ వాపు లాంటి వ్యాధులు వస్తాయి. ఇవి రాకుండా టీకాలు వేయించాలి. గాలికుంటు టీకాలు, గోమార్లు, పేలు రాకుండా నట్టల నివారణ మందులు వాడాలి. దూడల విషయంలో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. పుట్టిన తర్వాత 3,4 రోజులు జున్నుపాలు తాగించి, 10–15 రోజుల్లో నట్టల నివారణ మందు వేయిస్తే రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.కోళ్ల విషయంలో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?ఎల్‌నినో ప్రభావం కోళ్లపై కూడా ఉంటుంది. ఎండలను కోళ్లు అసలు తట్టుకోలేవు. వాటికి ఎప్పుడూ చల్లటి, పరిశుభ్రమైన నీటిని అందుబాటులో ఉంచాలి. పశువుల షెడ్ల తరహాలోనే కోళ్లఫారాలకు కూడా గోనె సంచులు కట్టుకోవచ్చు. వేడి తక్కువగా ఉన్న సమయాల్లోనే మేత ఇవ్వాలి.ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వాల నుంచి ఏమైనా సాయం అందుతుందా?కచ్చితంగా అందుతుంది. ఇప్పటికే జాతీయ పశుసంపద మిషన్‌ (ఎన్‌ఎల్‌ఎం) ద్వారా పశుగ్రాసం యూనిట్లు ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు 50 శాతం సబ్సిడీతో పథకం ఉంది. రాష్ట్ర పశుసంవర్ధక శాఖ ద్వారా చాలా పథకాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. పీవీ నర్సింహారావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం ఎప్పుడూ పాడి రైతుకు అందుబాటులో ఉంటుంది. ఎలాంటి సందేహాలున్నా, సాయం కావాలన్నా వర్సిటీని సంప్రదించొచ్చు.- పీవీఎన్‌ఆర్‌టీవీయూ డైరెక్టర్‌ ప్రొఫెసర్‌ ఎం. కిషన్‌కుమార్‌ఇదీ చదవండి: హేయ్‌..బతికే ఉన్నవా? పురుగు మందు తాగలే?

హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో పరిస్థితుల ప్రభావంతో భవిష్యత్‌లో తీవ్రమైన సంక్షోభం ఎదుర్కోవాల్సిన ప్రమాదం ఉందని సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాబోయే సంక్షోభాన్ని ముందుగా గుర్తించకపోతే భవిష్యత్‌లో తీవ్రమైన సమస్యలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందన్నారు. ఎల్‌నినో సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడానికి అవసరమైన అన్ని రకాల ముందస్తు చర్యలకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని అధికారులకు సూచించారు సీఎం రేవంత్‌. ఇప్పటి నుంచి వచ్చే జూన్‌ వరకూ తాగు నీరు, సాగు నీరు, వ్యవసాయం, విద్యుత్ సమస్యల విషయంలో సరైన యాక్షన్ ప్లాన్ రూపొందించాల్సిందేనన్నారు. రాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులు ప్రభుత్వం చేపట్టాల్సిన చర్యలపై జూబ్లీహిల్స్ నివాసంలో ఉన్నతాధికారులతో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి సమీక్ష. నిర్వహించారు. దీనికి ప్రభుత్వ సలహాదారు రామకృష్ణారావు, ఎంపీ వేం నరేందర్ రెడ్డి, ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్ జాజు, డీజీపీ సీవీ ఆనంద్, ఉన్నతాధికారులు హాజరయ్యారు. దీనిలో భాగంగా సీఎం రేవంత్‌ మాట్లాడుతూ.. ‘ విద్యుత్ సమస్య తీవ్రతరమయ్యే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. విద్యుత్ కొనుగోలు చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఎంత ఖర్చు చేసేందుకైనా సిద్ధంగా ఉంది. కానీ .. మార్కెట్‌లో విద్యుత్ అందుబాటులో లేదు. అందుకే అందుబాటులో ఉన్న విద్యుత్‌ను పొదుపుగా వాడుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. విద్యుత్ ఆధారిత పనులను సాధ్యమైనంత వరకు తాత్కాలికంగా వాయిదా వేసుకునేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. కోవిడ్‌ సంక్షోభంలా,, ఎల్‌నినో సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు పకడ్బందీ యాక్షన్ ప్లాన్ రూపొందించాలి. ప్రతీ కార్యాచరణలో ప్రజలను భాగస్వాములను చేయాలి. ఎల్‌నినో ప్రభావంపై సినిమా, మీడియా, కళాజాతలతో పాటు వివిధ మాధ్యమాల ద్వారా ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి. గ్రామస్థాయి నుంచి రాష్ట్ర స్థాయి వరకు ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి. భవిష్యత్‌లో నీటి సమస్య తీవ్రతరం కాకుండా అవసరమైన చర్యలు చేపట్టాలి. చుక్క నీరు కూడా వృధా కాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి’ అని సూచించారు.ఇదీ చదవండి: రోడ్ టెండర్లలో వేల కోట్ల కుంభకోణం.. కేటీఆర్‌

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో బలపడుతున్న ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ రాబోయే రోజుల్లో దేశీయ ఆహార భద్రతను తీవ్రంగా దెబ్బతీసే అవకాశముందని ఆహార పరిశ్రమ వర్గాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. సెప్టెంబర్-అక్టోబర్ నాటికి పసిఫిక్ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డు స్థాయికి చేరడంతో వచ్చే శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, ముందస్తు వేసవిలో తీవ్ర వడగాలులు వీచే ప్రమాదముందని పూర్వ భూవిజ్ఞాన శాఖ కార్యదర్శి మాధవన్ రాజీవన్ పేర్కొన్నారు.ఈ పరిణామాలు పంట దిగుబడిని తగ్గించి, సరఫరా గొలుసును దెబ్బతీసి, నిత్యావసరాల ధరలను పెంచే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. భారత పప్పుధాన్యాల, ధాన్యాల సంఘం (ఐపీజీఏ) అధ్యక్షుడు బిమల్ కొఠారీ మాట్లాడుతూ.. ‘రాబోయే కొన్ని నెలల గురించి కాకుండా, 2027 సంవత్సరంపైనే మాకు ప్రధాన ఆందోళన ఉంది’ అని వ్యాఖ్యానించారు. శనగ పంటకు కీలకమైన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లో కరవు పరిస్థితులు నెలకొనడం ఆందోళన కలిగిస్తోందన్నారు.మరోవైపు, చక్కెర విభాగంపై కూడా ఈ ప్రభావం సుదీర్ఘంగా ఉండనుంది. ‘2026-27, 2027-28 సీజన్లలో చక్కెర ఉత్పత్తి, లభ్యత తీవ్ర సవాలుగా మారనున్నాయి’ అని ఇండియన్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ గ్రెయిన్ ఎనర్జీ ప్రతినిధి దిలీప్ పాటిల్ తెలిపారు. నిపుణులు దిలీప్ పాటిల్, శేఖర్ గైక్వాడ్ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాకి సమర్పించిన నివేదిక ప్రకారం.. చక్కెర ధరల్లో నిర్మాణపరమైన ద్రవ్యోల్బణ ముప్పు 2026 దీపావళి నాటికి కాకుండా, 2027 జూన్-అక్టోబర్ నాటికి ఎక్స్‌-మిల్ ధరలు కిలో రూ.50 దాటే అవకాశం ఉందన్నారు.నూనెగింజల విభాగంపై కూడా సూపర్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావం పడనుందని శ్రీ రేణుకా షుగర్స్ డైరెక్టర్ అతుల్ చతుర్వేది హెచ్చరించారు. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో చెరకు, సోయాబీన్, వేరుశనగ పంటలు నీటి అభావంతో ఎండిపోతున్నాయని తెలిపారు. పశుగ్రాసం ధరలు పెరగడంతో పశుసంవర్ధక విభాగం కూడా ఆందోళన చెందుతోంది. రాబోయే 6 నెలల్లోనే దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు రూపొందించుకోకపోతే 2027 నాటికి దేశం తీవ్ర ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని ఎదుర్కోక తప్పదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.ఇదీ చదవండి: భారత్‌కు ‘స్టార్‌లింక్’ నిజంగా సంజీవనియా..?

వాషింగ్టన్‌: ప్రపంచాన్ని ముంచెత్తేందుకు మరో ముప్పు సిద్ధమవుతోంది. మానవ తప్పిదాలు, విపరీతమైన కాలుష్యం కారణంగా పసిఫిక్ మహా సముద్రంలో ఏర్పడుతున్న విభిన్న వాతావరణ, సముద్ర ప్రవాహ పరిస్థితులు భూగోళంపై తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావం చూపనున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో వాతావరణ శాఖ నిపుణులు ప్రపంచ దేశాలకు అత్యంత తీవ్రమైన హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. 1950 సంవత్సరం తర్వాత ఎన్నడూ లేనివిధంగా వాతావరణంలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన, ఊహించని పరిస్థితులు తలెత్తుతాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.ఐక్యరాజ్య సమితికి చెందిన వరల్డ్ మెటిరోలాజికల్ ఆర్గనైజేషన్ (డబ్ల్యూఎంవో) నివేదిక ప్రకారం.. మానవ తప్పిదం వల్ల భూవాతావరణంలో అనూహ్య మార్పులు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఈ క్రమంలోనే రాబోయే కాలంలో ఎల్ నినో ప్రభావం మరింత పెరిగి.. ఫిబ్రవరి 2027 వరకు సుదీర్ఘకాలం కొనసాగుతుందని డబ్ల్యూఎంవో అంచనా వేసింది. వాతావరణ నిపుణులు సైతం ఈ అంచనాలతో పూర్తిగా ఏకీభవిస్తున్నారు భూమిలోపలి వేడి విడుదల.. అసాధారణ ఉష్ణోగ్రతలుపసిఫిక్ మహాసముద్రం గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా తనలో నిల్వ చేసుకున్న భారీ మొత్తంలోని వేడిని ఒక్కసారిగా వాతావరణంలోకి విడుదల చేస్తోంది. దీనివల్ల ప్రపంచంలోని అత్యధిక ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే అసాధారణ రీతిలో గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. As forecasted 5 months ago, we're going to need a bigger y-axis... Super-duper El Niño it is... https://t.co/8X6FK2JTIK— Leon Simons 🌍 (@LeonSimons8) September 30, 2026 ఎరుపెక్కిన ప్రపంచ పటంఈ ఎల్‌నినో ప్రభావం ఏ స్థాయిలో ఉండబోతుందో వివరిస్తూ ప్రముఖ వాతావరణ శాస్త్రవేత్త ర్యాన్ మావ్ ఎక్స్ వేదికగా ప్రపంచ పటాన్ని పోస్ట్ చేశారు. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ప్రపంచం మొత్తం ప్రచండ నిప్పులు కక్కుతోంది. ఎర్రగా మారుతోంది. అమెరికా నుంచి ఆస్ట్రేలియా వరకు.. భూమి మీద ప్రతి ప్రాంతంపై తన ప్రతాపాన్ని చూపేందుకు ఈ వాతావరణ ముప్పు తన పూర్తి శక్తిని ప్రదర్శిస్తోంది అని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.రికార్డులను బద్దలు కొడుతున్న 'సూపర్-డూపర్ ఎల్ నినో'మరో వాతావరణ శాస్త్రవేత్త జీక్ హాస్‌ఫాదర్ సైతం ఇదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తంచేశారు. ఈ ఏడాది ఎల్ నినో అపూర్వమైన, ఊహించని స్థాయికి చేరుకుంటోందని తెలిపారు. పసిఫిక్‌లోని ‘నినో 3.4’ ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఏకంగా 3.4 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయని వెల్లడించారు. చరిత్రలో గతంలో ఎప్పుడూ నమోదైన ఎల్‌నినో రికార్డులన్నింటి కంటే ఇదే అత్యధికమని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఈ అసాధారణ తీవ్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని నిపుణులు దీనిని ‘సూపర్ డూపర్ ఎల్ నినో’గా అభివర్ణిస్తున్నారు.ఈ పరిణామాలు రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా తీవ్రమైన కరువు కాటకాలు, భారీ ఉష్ణోగ్రతలు, అసాధారణ వర్షపాతాలు, పర్యావరణ సంక్షోభాలకు దారితీసే ప్రమాదం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారుఇదీ చదవండి : జడలు విప్పనున్న ఎల్‌ నినో! అక్టోబర్‌ నుంచే..

ఈ ఫొటోలో కనిపిస్తున్నది కరీంనగర్‌ జిల్లా వీణవంక మండలం కనపర్తికి చెందిన పంజాల శ్రీకాంత్‌ వరి పొలం. రెండెకరాల్లో పంట సాగు చేశాడు. కానీ వర్షాలు లేవు. బావిలో నీటి ఊట కూడా తగ్గిపోయింది. దీంతో నీటి తడులు లేక వరి వాడిపోతోంది. పొట్ట దశలో పంట చేతికందకుండా పోతోందని శ్రీకాంత్‌ ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.వానాకాలంలో వరి పండుతుందనే నమ్మకంతో జిల్లాలోపంట వేసిన చాలా చోట్ల ఇదే పరిస్థితి ఉంది. ఎస్సారెస్పీ నుంచి చివరి దశలోనైనా నీరందిస్తే వేల ఎకరాలుఎండిపోకుండా ఉంటాయని రైతులు అంటున్నారు. -పోలంపల్లి ఆంజనేయులురాష్ట్రంపై కరువు మేఘాలు కమ్ముకుంటున్నాయి. ఎల్‌నినో ఎఫెక్ట్‌తో నెలకొంటున్న పరిస్థితులు రోజురోజుకూ ఆందోళన పెంచుతున్నాయి. సరైన వర్షాలు లేకపోవడం, వేడితో కూడిన వాతావరణం నేపథ్యంలో పంటలు ఎండిపోతున్నాయి. పత్తి కాయ దశలో ఉండగా.. వరి పొట్ట, గింజ దశకు చేరిన ప్రాంతాల్లో నీటి అవసరం పెరిగింది. కూరగాయల సాగుకు కూడా నీళ్లు కావాల్సి ఉంది. వర్షాధారంగా సాగు చేసిన వేరుశనగ, కంది, పొగాకు వంటి పంటలు కూడా ఎండిపోయే పరిస్థితి నెలకొంది. ఈ నేపథ్యంలో వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు, జాతీయ స్థాయి వాతావరణ నిపుణులు చేస్తున్న హెచ్చరికలతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కూడా ముందస్తుగానే కరువు అనివార్యం అనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది. 18 జిల్లాల్లోని 320 మండలాల్లో కరువు పరిస్థితులు ఉన్నట్లు ఇప్పటికే ప్రాథమికంగా నిర్ధారించిన ప్రభుత్వం.. పూర్తిస్థాయి నివేదిక కోసం అధికారులను ఆదేశించింది. ఇప్పుడున్న వాతావరణమే ఇకపై కూడా కొనసాగితే నెలాఖరు వరకు కరువు తీవ్రరూపం దాల్చే అవకాశం ఉందని, అన్ని జిల్లాలకు విస్తరించే అవకాశం లేకపోలేదని వ్యవసాయ, వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని తాగునీటికి ఇబ్బంది రాకుండా రాష్ట్రంలోని ఏ జలాశయం నుంచి కూడా పూర్తిస్థాయిలో సాగునీరు విడుదల చేయకపోవడంతో శ్రీరాంసాగర్, మిడ్‌మానేరు, శ్రీశైలం, తుంగభద్ర, ఎల్లంపల్లి, లోయర్‌ మానేరు తదితర ప్రాజెక్టులు, చెరువుల కింద పంటలు వేసిన రైతులు లబోదిబోమంటున్నారు. బోర్లు, బావుల కింద పంటలు వేసిన రైతులు భూగర్భ జలాలు అడుగంటి పోతుండటంతో ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పెట్టిన పెట్టుబడి, చేసిన కష్టం తలుచుకుంటూ గండం గట్టెక్కేదెలా అంటూ ఆవేదన చెందుతున్నారు. నిలిచిన వర్షాలు.. పెరుగుతున్న వేడి.. నైరుతి రుతుపవనాలు రాష్ట్రం నుంచి నిష్క్రమించిన తర్వాత వర్షాలు దాదాపు నిలిచిపోవడం, ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతుండటం పంటలపై ప్రభావం చూపిస్తోంది. రాష్ట్రంలో ఈ ఏడాది జూన్‌ 1 నుంచి సెపె్టంబర్‌ 30 వరకు సాధారణంగా 740.6 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా 17 శాతం లోటు తో 615.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. మరోవైపు క్రమంగా పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలతో కరువు తీవ్రస్థాయికి చేరుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. కాయ దశలో పత్తికి కష్టం రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా 48 లక్షల ఎకరాల్లో పత్తి సాగవగా, ప్రస్తుతం కాయ దశలో ఉంది. అయితే పత్తి సాగు ఎక్కువగా ఉన్న ఆదిలాబాద్, కొమురంభీం ఆసిఫాబాద్, వికారాబాద్, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి, మహబూబ్‌నగర్‌ తదితర జిల్లాల్లో పొడి వాతావరణం రైతులను కలవరపెడుతోంది. ఆదిలాబాద్, నిర్మల్, మంచిర్యాల, కొమురంభీం ఆసిఫాబాద్‌ జిల్లాల్లో దాదాపు 12 లక్షల ఎకరాల్లో పంట సాగైంది. ప్రస్తుతం నేలలో తేమ తగ్గితే కాయల పరిమాణం, బరువు, దిగుబడిపై ప్రభావం పడుతుంది. మరో రెండు మూడు వారాలు పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే వర్షాధార పత్తి పొలాల్లో పరిస్థితి మరింత దిగజారే అవకాశం ఉంది. కూరగాయలకూ నీటి కొరత వరి, పత్తితో పాటు కూరగాయల సాగుపైనా నీటి కొరత ప్రభావం పడుతోంది. బోర్లు, బావులు ఎండిపోతున్న ప్రాంతాల్లో రైతులు పంటలను కాపాడుకునేందుకు నీటిని కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తోంది. రంగారెడ్డి, వికారాబాద్, మెదక్, సిద్దిపేట, నిజామాబాద్‌ మొదలైన జిల్లాల్లో ఎక్కువగా కూరగాయల సాగవుతుండగా, ఎల్‌నినో నేపథ్యంలో కేవలం బోర్లు, బావుల కిందనే కూరగాయలను పండిస్తున్నారు. వర్షాలను నమ్ముకున్న రైతులు చేవెళ్ల, పరిగి నియోజకవర్గాల పరిధిలో టమాటా, మెంతి, కొత్తిమీర, పాలకూర వంటి కూరగాయలను సాగు చేసి, నీటి లభ్యత లేక మధ్యలోనే వదిలేశారు. కొన్ని చోట్ల టాంకర్లు, బిందెలతో నీళ్లు తెచ్చి పంటలను కాపాడుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. అడుగంటుతున్న భూగర్భ జలాలు వర్షపాతం లోటు ప్రభావం కేవలం పంటలకే పరిమితం కావడం లేదు. భూగర్భ జలాల రీచార్జ్‌ తగ్గడంతో బోర్లపై ఆధారపడే రైతుల పరిస్థితి క్రమంగా దిగజారుతోంది. జూన్‌లో రాష్ట్ర సాధారణ సగటు భూగర్భ జలమట్టం 9.46 మీటర్ల లోతులో ఉండగా.. మెదక్, వికారాబాద్‌ ప్రాంతాల్లో 13.30 మీటర్ల వర కు నమోదైంది. రంగారెడ్డి జిల్లాలో సెప్టెంబర్ భూగర్భ జలాల పరిశీలనలో 27 మండలాల్లో 13 మండలాలు 20 నుంచి 59 శాతం వరకు వర్షపాతం లోటును ఎదుర్కొన్నట్టు తేలింది. దక్షిణ తెలంగాణలోని నల్లగొండ, సూర్యాపేట, మహబూబ్‌నగర్, రంగారెడ్డి, సిద్దిపేట, మెదక్‌ మొదలైన జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాలు తగ్గుతున్నట్లు సంబంధిత అధికారులు చెపుతున్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని చెరువుల్లో సుమారు 70 శాతం నీటిమట్టాలు తగ్గిపోయాయి. అక్టోబర్‌లోనూ కన్పించని ఆశలుఅక్టోబర్‌లో కొనసాగే వాతావరణం ఆందోళనను మరింత పెంచుతోంది. ఐఎండీ అంచనాల ప్రకారం రాష్ట్రంలో అక్టోబర్‌లో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం, సాధారణం కంటే ఎక్కువ గరిష్ట, కనిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. రాష్ట్రంలో ఈ ఏడాది శీతాకాలం కూడా సాధారణం కంటే వెచ్చగా ఉండే అవకాశముందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేసింది. మరోవైపు అంతర్జాతీయ వాతావరణ సంస్థల తాజా అంచనాల్లో ఎల్‌నినో బలపడుతున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. అమెరికా వాతావరణ సంస్థ ప్రకారం 2026 చివరి త్రైమాసికంలో చాలా బలమైన ఎల్‌ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశాలు 90 శాతానికి మించి ఉన్నాయి. అయితే ఎల్‌నినో ప్రభావం ప్రతి ప్రాంతంలో ఒకే విధంగా ఉండదని, స్థానిక వర్షపాతం, నేలలో తేమ, భూగర్భ జలాలు, పంటల విధానం తదితర అంశాలు కూడా కీలకమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే ప్రభుత్వం ఇప్పటి వరకు కరువు మండలాల ప్రకటన చేయకపోవడం, ఇంకా ప్రాథమిక అంచనాల్లోనే ఉండడం గమనార్హం.

ఢిల్లీ శీతాకాలపు గాలి నాణ్యతపై ఈ ఏడాది బలమైన ఎల్‌నినో ప్రభావం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో కొనసాగుతున్న ఈ ఎల్‌నినో శీతాకాలంలో మరింత బలపడే అవకాశం ఉండటంతో, దిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో వాయు కాలుష్యం మరింత తీవ్రంగా మారే పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో కాలుష్యాన్ని కొంతవరకు తగ్గించే వర్షాలు తగ్గితే, గాలిలో కాలుష్య కారకాలు ఎక్కువ కాలం నిలిచిపోయే అవకాశం ఉంది.ఎల్‌నినో అనేది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉండే వాతావరణ దృగ్విషయం. దీని ప్రభావం పసిఫిక్‌ ప్రాంతానికే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాల వాతావరణ నమూనాలపై కూడా పడుతుంది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఎల్‌నినో ఈ ఏడాది చివరి వరకు బలపడే అవకాశం ఉందని అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ సంస్థ అంచనా వేసింది.మరో కీలక అంశం పంట వ్యర్థాల దహనం ఢిల్లీ కాలుష్యంపై ప్రభావం చూపే మరో కీలక అంశం పంట వ్యర్థాల దహనం. పంజాబ్‌, హరియాణా, రాజస్థాన్‌, ఉత్తరప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌ ప్రాంతాల్లో పంట అవశేషాలను కాల్చే ఘటనలు ఇప్పటికే నమోదవుతున్నాయి. వీటి నుంచి వెలువడే పొగ గాలి ప్రవాహాలతో ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌ వైపు చేరుతుంది. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో కారణంగా శీతాకాల వర్షపాతం, వర్షాలు కురిసే వ్యవధులు తగ్గితే కాలుష్యాన్ని సహజంగా తొలగించే అవకాశాలు మరింత తగ్గవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.శీతాకాలంలో చల్లని గాలి, తక్కువ గాలి వేగం, ఉష్ణోగ్రతల పొరల్లో మార్పులు వంటి పరిస్థితులు కాలుష్యాన్ని నేలకు సమీపంలోనే నిలిపివేస్తాయి. దీంతో వాహనాలు, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ కార్యకలాపాలు, పంట వ్యర్థాల దహనం వంటి వివిధ వనరుల నుంచి వెలువడే కాలుష్య కారకాలు కలసి గాలి నాణ్యతను మరింత దిగజార్చే అవకాశం ఉంటుంది.ఇప్పటికే అక్టోబర్‌ 6న ఢిల్లీ గాలి నాణ్యత సూచీ 187కి చేరి దాదాపు మూడు నెలల్లో అత్యధిక స్థాయికి చేరింది. పొరుగున ఉన్న నోయిడా, ఘాజియాబాద్‌ కూడా ‘పూర్‌’ వర్గంలోకి జారాయి. అందువల్ల రాబోయే వారాల్లో ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలు, గాలి వేగం, ఉష్ణోగ్రతల్లో చోటుచేసుకునే మార్పులతో పాటు పంట వ్యర్థాల దహనం, స్థానిక కాలుష్య ఉద్గారాలు ఢిల్లీ శీతాకాలపు గాలి నాణ్యతను ఎంతమేర ప్రభావితం చేస్తాయన్నది కీలకంగా మారనుంది.నోట్‌: ‘గాడ్జిల్లా ఎల్‌నినో’ అనేది అధికారిక వాతావరణ శాస్త్ర పదం కాదు. ఇది సాధారణంగా చాలా బలమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితిని సూచించడానికి విశ్లేషకులు ఉపయోగించే రూపక పదం. ‘గాడ్జిల్లా’ అనే పదాన్ని జోడించడం ద్వారా ఎల్‌నినో ప్రభావం ఎంత పెద్దదిగా లేదా అసాధారణంగా ఉండవచ్చో చెప్పే ప్రయత్నం.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో పంజా విప్పినట్లు ప్రభుత్వం ప్రాథమికంగా గుర్తించింది. రాష్ట్రంలోని 18 జిల్లాల్లోని 320 మండలాల్లో తీవ్ర కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడినట్లు తేల్చింది. వీటితో పాటు ఈనెల రెండో వారం వరకు పరిస్థితులను గమనించి, కరువు ప్రభావిత మండలాలుగా గుర్తించేందుకు, నిర్ధేశించిన ప్రామాణిక అంశాల ప్రకారం సమగ్రంగా పరిశీలించి అధికారికంగా ప్రకటించాలని నిర్ణయించారు. ఈ నెలాఖరులోగా పూర్తిస్థాయి నివేదిక సిద్ధం చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్‌జాజు అధికారులను ఆదేశించారు. రాష్ట్ర విపత్తుల నిర్వహణ శాఖపై మంగళవారం సచివాలయంలో ఆయన సమీక్ష నిర్వహించారు. కరువు తీవ్రత, దాని ప్రభావం, వివిధ రంగాలపై పడుతున్న ప్రభావాన్ని శాస్త్రీయంగా అంచనా వేసి, ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం కరువు ప్రభావిత మండలాలను గుర్తించనున్నారు. ఇందుకోసం జూన్‌ నుంచి సెపె్టంబర్‌ వరకు కొనసాగిన నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో నమోదైన వర్షపాతం, వర్షాల లోటు, భూగర్భ జలాల పరిస్థితి, వ్యవసాయంపై ప్రభావం తదితర అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించనున్నారు. ఇందుకోసం ప్రణాళిక, రెవెన్యూ, భూగర్భ జలాలు, వ్యవసాయం, పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణ మంచినీటి సరఫరా తదితర శాఖల నుంచి అవసరమైన సమాచారాన్ని సేకరించాలని సీఎస్‌ ఆదేశించారు. 12 ప్రామాణిక అంశాలతో కరువు అంచనా కరువు పరిస్థితులను నిర్ధారించేందుకు కేవలం వర్షపాతం లోటునే ప్రాతిపదికగా తీసుకోకుండా 12 ప్రామాణిక అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సీఎస్‌ అధికారులకు సూచించారు. ఆయా ప్రమాణాల ఆధారంగా మండలాల వారీగా కరువు తీవ్రతను అంచనా వేసి నివేదిక రూపొందించాల్సి ఉంటుంది. పంటల పరిస్థితి, భూగర్భ జలాలు, తాగునీటి లభ్యత వంటి అంశాలపై కూడా క్షేత్రస్థాయి వివరాలను నివేదికలో పొందుపరచనున్నారు. ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన నిబంధనలు, ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా కరువు ప్రభావిత మండలాలను గుర్తించే ప్రక్రియను చేపట్టాలని సంజయ్‌ జాజు స్పష్టం చేశారు. ఆయా శాఖల నుంచి వచ్చిన సమాచారాన్ని సమన్వయం చేసి, వాస్తవ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తుది నివేదిక రూపొందించాలని ఆదేశించారు.అఖిలపక్ష సమావేశానికి నివేదిక ఎల్‌నినో ప్రభావం, రాష్ట్రంలో ఏర్పడుతున్న కరువు పరిస్థితులపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించాలని నిర్ణయించిన నేపథ్యంలో ఈ నివేదికకు ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది. అఖిలపక్ష సమావేశంలో చర్చించేందుకు అవసరమైన వర్షపాతం, సాగు, తాగునీరు, భూగర్భ జలాలు, కరువు తీవ్రత తదితర అన్ని వివరాలను నివేదికలో పొందుపరచాలని సీఎస్‌ సూచించారు. అక్టోబర్‌ మాసాంతంలోగా నివేదికను పూర్తి చేసి ప్రభుత్వానికి అందించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. సమీక్షలో ఆర్థిక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి సందీప్‌కుమార్‌ సుల్తానియా, విపత్తుల నిర్వహణ శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి రాహుల్‌ బొజ్జా, కార్యదర్శులు దాసరి హరిచందన, గౌరవ్‌ ఉప్పల్‌ తదితరులు పాల్గొన్నారు.

ప్రస్తుత ఎల్‌నినో గతంలో నమోదైన అత్యంత తీవ్రమైన ఎల్‌నినోలను మించి ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇప్పటికే భూమి అధిక ఉష్ణోగ్రతలతో ఉన్న పరిస్థితుల్లో ఈ వాతావరణ పరిణామం చోటుచేసుకోవడంతో కరువు, భారీ వర్షాలు, వరదలు, వేడి తీవ్రత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని వారు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుత ఎల్‌నినో 1877 నాటి రికార్డును అధిగమించే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఎల్‌నినో అనేది వేల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న సహజ వాతావరణ పరిణామం. పెరూ తీర ప్రాంతంలో సాధారణంగా చల్లగా ఉండే పసిఫిక్‌ సముద్ర జలాలు కొన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి వేడెక్కడాన్ని స్థానిక మత్స్యకారులు గమనించారు. 1600లలో దీనికి ‘ఎల్‌నినో డి నావిడాడ్‌’ అని పేరు పెట్టారు. స్పానిష్‌లో దీని అర్థం ‘క్రిస్మస్‌ బాలుడు’. సాధారణంగా 2 నుంచి 7 సంవత్సరాల మధ్య ఈ పరిణామం సంభవిస్తుంది. ఎల్‌నినో సమయంలో పసిఫిక్‌ సముద్రంలోని వెచ్చని నీరు తూర్పు వైపు కదులుతుంది. దీంతో ఆ ప్రాంతాల్లో వర్షాలు పెరగగా, చల్లని నీరు ఉన్న ప్రాంతాల్లో పొడి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థలు పరస్పరం అనుసంధానమై ఉండటంతో 1 నుంచి 2 డిగ్రీల సముద్ర ఉష్ణోగ్రత మార్పు కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపగలదు. 1877లో సంభవించిన తీవ్రమైన ఎల్‌నినో కారణంగా భారత్‌, ఉత్తర చైనా, ఈశాన్య బ్రెజిల్‌, ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.కరవు, ఆహార కొరత, వ్యాధులు కరవు, ఆహార కొరత, వ్యాధుల కారణంగా సుమారు 5 కోట్ల మంది మరణించినట్లు అంచనా. పంటల వైఫల్యం ఒక ప్రాంతానికే పరిమితం కాకుండా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంక్షోభంగా మారింది. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వాలు, సహాయ సంస్థలు గతంతో పోలిస్తే విపత్తులను వేగంగా ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని పెంచుకున్నాయి.అయినప్పటికీ ఎల్‌నినో ఆహార ఉత్పత్తి, రవాణా, సరఫరా వ్యవస్థలపై ప్రభావం చూపుతోంది. పనామా కాలువలో నీటి మట్టాలు తగ్గడంతో నౌకల రాకపోకలను తగ్గించాల్సిన పరిస్థితి కూడా ఏర్పడింది. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా ఇప్పటికే వేడెక్కిన ప్రపంచంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉండొచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.అయితే వేడెక్కుతున్న వాతావరణం తీవ్రమైన ఎల్‌నినోలను మరింత తరచుగా కలిగిస్తుందా అనే అంశంపై శాస్త్రవేత్తలు ఇంకా అధ్యయనం చేస్తున్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం, వాతావరణ మార్పులతో కలసి 2027ను రికార్డుల్లోనే అత్యంత వేడి సంవత్సరంగా మార్చే అవకాశం ఉందని అంచనా ఉంది. ఎల్‌నినోను ఆపడం సాధ్యం కాకపోయినా ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, ఆహార నిల్వలు, ప్రజల రక్షణ చర్యలు, విపత్తుల నిర్వహణ ద్వారా దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

నైరుతి రుతుపవనాల ప్రభావం, ఆందోళన కలిగిస్తున్న ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మహారాష్ట్ర తీవ్ర నీటి సంక్షోభం వైపు అడుగులు వేస్తోంది. పరిస్థితి తీవ్రతను ముందే గ్రహించిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యలు చేపట్టింది. రాష్ట్రంలోని అన్ని మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు, పురపాలక సంఘాలు, గ్రామ పంచాయతీల్లో అక్టోబర్ 16 నుంచి కనీసం 10 శాతం నీటి కోత విధిస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం అధికారిక ఆదేశాలు జారీ చేసింది.265 తాలూకాల్లో కరవు ఛాయలురాష్ట్రంలోని మొత్తం 358 తాలూకాలకు గాను ఏకంగా 265 తాలూకాల్లో (సుమారు 74 శాతం ప్రాంతం, 32 జిల్లాలు) ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్‌లోనే కరవును ప్రకటించింది. రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు అడుగంటడంతో జలవనరుల శాఖ ఆగస్టు 31, 2027 వరకు సరిపోయేలా సుదీర్ఘ నీటి నిర్వహణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది.రాష్ట్ర జలవనరుల శాఖ మంత్రి గిరీష్ మహాజన్ మాట్లాడుతూ.. ఆవిరి కావడం, పూడిక, నీటి అక్రమ తోడకాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని తాగునీటికి తొలి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నామని స్పష్టం చేశారు. ప్రతి ప్రాజెక్టులో 10 శాతం అత్యవసర బఫర్ స్టాక్‌ను భద్రపరచడంతో పాటు సాంకేతిక పరిశీలన ఆధారంగా డెడ్ స్టోరేజ్ నీటిని కూడా వినియోగించుకోనున్నారు.కఠిన నిబంధనలు, నీటి తోడకంపై ఉక్కుపాదంప్రభుత్వం కేవలం కోతలతో సరిపెట్టకుండా పలు కీలక మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది.పరిశ్రమలు తాము వాడే నీటిలో కనీసం 30 శాతాన్ని రీసైకిల్ లేదా పునర్వినియోగం చేయాల్సిందే. డ్రైనేజీ శుద్ధి ప్లాంట్లను (ఎస్‌టీపీ) పూర్తి సామర్థ్యంతో నడిపి ఆ నీటిని తోటపని, నిర్మాణాలు, వాషింగ్ కార్యకలాపాలకు వాడాలి.తాగునీరు, పశుగ్రాసం అవసరాలు తీరిన తర్వాతే సాగునీటికి విడుదల చేస్తారు. రబీ ఆహార ధాన్యాలు, పశుగ్రాసానికి తొలి ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.నదులు, ప్రాజెక్టులు, కాలువల నుంచి అనధికారికంగా నీటిని తోడే వారిపై రెవెన్యూ, పోలీసు, జలవనరుల శాఖల సంయుక్త బృందాలు పెట్రోలింగ్ నిర్వహించి మోటార్లను సీజ్ చేస్తాయి.భవిష్యత్తులో ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత సుదీర్ఘంగా మారే ప్రమాదం ఉన్నందున ప్రజలందరూ ప్రణాళికాబద్ధంగా, పొదుపుగా నీటిని వినియోగించుకోవాలని ప్రభుత్వం విజ్ఞప్తి చేసింది.ఇదీ చదవండి: ఆహార ద్రవ్యోల్బణంపై కొత్త ఆందోళన! ధరలకు రెక్కలు..

ప్రస్తుత కాలంలో మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, ముఖ్యంగా ఎల్‌ నినో ప్రభావం వల్ల వర్షాభావ పరిస్థితులు, తీవ్రమైన ఎండలు, నీటి ఎద్దడి వ్యవసాయ రంగాన్ని తీవ్రంగా కుదిపేస్తున్నాయి. సాంప్రదాయ సాగు విధానాలు దెబ్బతింటున్న ఈ తరుణంలో, అతి తక్కువ రోజుల్లో, అతి తక్కువ నీటితో, పరిమిత స్థలంలో అత్యధిక పోషకాలను అందించే ‘మైక్రోగ్రీన్స్’ (అతిచిన్న మొక్కలు లేదా అతిచిన్న ఆకుకూరల) సాగు ఒక అద్భుతమైన ప్రత్యామ్నాయంగా మారుతోంది.ఈ అతిచిన్న ఆకుకూరల సాగు ఇటు పట్టణ/నగర పరిసర ప్రాంతాల రైతులకు, అటు ఇంటిపంటలు/ మిద్దెతోటల సాగుదారులతో పాటు వినియోగదారులకు వరం. ఎల్‌నినో గడ్డు పరిస్థితుల్లో సాంప్రదాయ పంటలతో పోలిస్తే మైక్రోగ్రీన్స్ సాగు రైతులకు లాభసాటి వ్యాపారంగా మారుతోందని బెంగళూరులోని ఐకార్‌–భారతీయ ఉద్యాన పంటల పరిశోధనా సంస్థ (ఐకార్‌–ఐఐహెచ్‌ఆర్‌) సీనియర్‌ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్‌ డి. కలైవనన్ ‘సాక్షి సాగుబడి’తో చెప్పారు.మైక్రోగ్రీన్స్ ప్రయోజనాలు... → అత్యల్ప నీటి వినియోగం: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో నీటి వనరులు అడుగంటుతున్న తరుణంలో, పొలాల్లో సాంప్రదాయ ఆకుకూరల సాగుతో పోలిస్తే మైక్రోగ్రీన్స్ సాగుకు 90% తక్కువ నీరు సరిపోతుంది → స్వల్పకాలిక పంట: ఇవి కేవలం 7 నుంచి 14 రోజుల్లోనే కోతకు వస్తాయి. తద్వారా రైతులు తక్కువ సమయంలోనే త్వరగా ఆదాయాన్ని పొందవచ్చు → ఇంటిపంట: స్థలం, నీటి కొరత ఉండే పట్టణ, అర్బన్‌ ప్రాంతాల్లో రూఫ్‌టాప్‌లు, బాల్కనీలు లేదా ఇండోర్‌ షెల్ఫ్‌లలో వీటిని సులభంగా సాగు చేయవచ్చు. గృహిణులు, పట్టణవాసులు ఇళ్లలోనే చిన్న ట్రేలు, కొబ్బరిపొట్టు సహాయంతో సొంతంగా వీటిని పండించుకోవచ్చు → అధిక లాభాలు: ప్రస్తుతం మార్కెట్లో నాణ్యమైన మైక్రోగ్రీన్స్కు భారీ ధర పలుకుతుండటం వల్ల, మార్కెటింగ్‌ నైపుణ్యం గల అర్బన్‌ రైతులు తక్కువ పెట్టుబడితో అత్యధిక లాభాలను ఆర్జించే అవకాశం ఉంది → ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు: వాతావరణ మార్పుల వల్ల రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిపోతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో వినియోగదారులకు మైక్రోగ్రీన్స్ ఒక దివ్యౌషధంలా పనిచేస్తాయి → పోషకాల గని: పూర్తిగా పెరిగిన ఆకుకూరలు, కూరగాయలతో పోలిస్తే, మైక్రోగ్రీన్స్‌లో విటమిన్లు, ఖనిజాలు, యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు అత్యధిక సాంద్రతలో ఉంటాయి → జీర్ణవ్యవస్థ మెరుగుదల: మైక్రోగ్రీన్స్‌ జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచటంతో పాటు జీవనశైలి వ్యాధుల ముప్పును తగ్గిస్తాయి. → ఎల్‌నినో సవాల్‌ విసురుతున్న ప్రస్తుత వాతావరణ సంక్షోభంలో మైక్రోగ్రీన్స్ సాగు కేవలం ఆహార భద్రతనే కాకుండా, అర్బన్‌ రైతులకు ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని, వినియోగదారులకు సంపూర్ణ ఆరోగ్యాన్ని అందిస్తాయి. కాబట్టి ప్రతి ఒక్కరూ ‘ఆరోగ్యదాయకమైన, రసాయన రహితమైన అతిచిన్న ఆకుకూరలను స్వయంగా పండించుకుందాం’ అనే నినాదంతో ముందుకు సాగాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.పెరిగిన ఆకుకూరల్లో కన్నా మైక్రోగ్రీన్స్‌లో పోషకాలెక్కువ! విత్తనాలు వేసిన తర్వాత 7–14 రోజుల్లోపు కోతకు వచ్చే అతిచిన్న ఆకుకూరలను మైక్రోగ్రీన్స్‌ అంటాం. రెండు నెలలు పెరిగిన ఆకుకూరల్లో కన్నా మూడు ఆకులతో ఉండే మైక్రోగ్రీన్స్‌ ఆకుల్లో పోషకాల సాంద్రత, సువాసన ఎక్కువగా ఉంటాయి. 2–3 అంగుళాలు ఎదిగిన ఈ అతిచిన్న మొక్కల్లో విటమిన్లు, ఖనిజాలు, యాంటీఆక్సిడెంట్లు అధిక సాంద్రతలో ఉంటాయని అధ్యయనాల్లో తేలింది. చిన్న పాటి పాత్రలు, బాక్సుల్లో వీటిని ఇంట్లోనే పెంచుకొని తిని ఆరోగ్యంగా ఉండొచ్చు. వాణిజ్య స్థాయిలోనూ ఉత్పత్తి చేసి పట్టణాలు, నగర ప్రాంతాల్లో విక్రయించి ఆదాయం పొందవచ్చు. మైక్రోగ్రీన్స్‌ను పెంచే శాస్త్రీయ పద్ధతులపై వచ్చే నెలలో ఆఫ్‌లైన్‌/ఆన్‌లైన్‌ శిక్షణ ఇవ్వాలనుకుంటున్నాం. – డాక్టర్‌ డి. కలైవనన్ , సీనియర్‌ శాస్త్రవేత్త, ఐసీఏఆర్‌–ఐఐహెచ్‌ఆర్, హసరఘట్ట లేక్‌పోస్ట్, బెంగళూరుkalainith2003@gmail.comముఖ్యమైన చిట్కాలు→ రోజూ నీటిని మార్చండి, శుభ్రంగా ఉంచండి → నేరుగా ఈ ట్రేపైన ఎండ పడకుండా, చల్లని, గాలి బాగా ఆడే ప్రదేశంలో ఉంచండి → తేమ ఆరిపోకుండా ఉంచటం కోసం రోజుకు 2–5 సార్లు సున్నితంగా నీటిని స్ప్రే చేయండి → విత్తన రకాన్ని బట్టి విత్తిన 7–14 రోజులలోపు మైక్రోగ్రీన్స్‌ను ఉపయోగించుకోండి.నిర్వహణ: పంతంగి రాంబాబు, సాక్షి సాగుబడి డెస్క్‌

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌ నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రరూపం దాల్చనుండటంతో దేశ ఆహార భద్రతపై నీలినీడలు కమ్ముకుంటున్నాయి. ఇప్పటికే బలహీనమైన నైరుతి రుతుపవనాలు ఖరీఫ్‌ పంటల సాగు, దిగుబడులపై ప్రభావం చూపుతుండగా.. తగ్గిన జలాశయాల నిల్వలు రబీ పంటలకు నీటి లభ్యతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి. మరోవైపు కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఇంటర్నేషనల్‌ రీసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ క్లైమేట్‌ అండ్‌ సొసైటీ అంచనాలు రాబోయే శీతాకాలంలో ఎల్‌ నినో మరింత బలపడే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నాయి.దీంతో ఈ ఏడాది ఖరీఫ్‌ దిగుబడులతోపాటు రబీ ఉత్పత్తులపైనా తీవ్ర ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉందని ఆహార నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తిలో కీలకమైన రాష్ట్రాలు దెబ్బతింటే దాని ప్రభావం మొత్తం దేశ ఆహార సరఫరా వ్యవస్థపై పడుతుంది. తెలంగాణలో ఖరీఫ్, రబీ పంటలకు దెబ్బ నైరుతి రుతుపవనాలు ఈసారి దేశాన్ని తీవ్రంగా నిరాశపరిచాయి. జూన్‌–సెపె్టంబర్‌ మధ్య దేశవ్యాప్తంగా 759.4 మి.మీ. వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. దీర్ఘకాలిక సగటు 868.6 మి.మీ.తో పోలిస్తే ఇది 87.4 శాతం మాత్రమే. 1901 తర్వాత నమోదైన అత్యల్ప రుతుపవనాల్లో ఇది 13వ స్థానం కాగా.. 2001 తర్వాత నాలుగో అత్యల్ప వర్షపాతంగా నమోదైంది. దేశవ్యాప్తంగా ఖరీఫ్‌ సాగు విస్తీర్ణం కూడా గత ఏడాదితో పోలిస్తే తగ్గింది. ముఖ్యంగా వరి సాగు విస్తీర్ణం 16.32 లక్షల హెక్టార్లు తగ్గడం ఆహార భద్రత కోణంలో కీలక పరిణామంగా మారింది.రాష్ట్రంలో నైరుతి సీజన్‌లో 17 శాతం లోటు ఏర్పడింది. రాష్ట్ర సగటు ఐఎండీ ప్రమాణాల ప్రకారం సాధారణ కేటగిరీలోనే ఉన్నప్పటికీ.. 33 జిల్లాల్లో 18 జిల్లాలు లోటు వర్షపాతాన్ని ఎదుర్కొన్నాయి. దీంతో ఈ సీజన్‌లో వరి సాగు 54.26 లక్షల ఎకరాలకే పరిమితమైంది. సాధారణ సాగు 65.96 లక్షల ఎకరాలు ఉండగా.. 12 లక్షల ఎకరాల మేర తక్కువగా ఉంది.రబీలో 50.20 లక్షల ఎకరాల్లో మాత్రమే వరి సాగయ్యే అవకాశం ఉందని వ్యవసాయ శాఖ అంచనా వేసింది. రబీలో తెలంగాణలో దొడ్డు వడ్లనే సాగు చేస్తారు. దీంతో డిమాండ్‌ ఎక్కువగా ఉన్న సన్న బియ్యం లోటు మరింత పెరుగుతుంది. రాష్ట్ర అవసరాలకు కూడా సరిపోని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. సెంట్రల్‌ పూల్‌కు వెళ్లే బియ్యం తగ్గనుండటంతో ఈ ప్రభావం దేశవ్యాప్తంగా ఉండనుంది. పప్పులు, నూనెలపైనా ప్రభావం ఆహార భద్రత అంటే పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చక్కెర, కూరగాయల ఉత్పత్తి కూడా కీలకమే. దేశవ్యాప్తంగా పంటల దిగుబడులపై వర్షాభావం ప్రభావం చూపితే.. పంట ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. సరఫరా తగ్గితే బియ్యం, పప్పులు, నూనెలు, కూరగాయల ధరలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఇప్పటికే ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో.. పంటల దిగుబడి మరింత తగ్గితే పరిస్థితి కఠినంగా మారే అవకాశం ఉంది.దేశ ఆహార నిల్వలపై ప్రభావంవరి సాగు తగ్గితే ఆహార భద్రతలో కీలకమైన ఉచిత బియ్యం పంపిణీలో లోటు ఏర్పడనుంది. ఇప్పటికే నిజామా­బాద్‌ ఉమ్మడి జిల్లాలో ఖరీఫ్‌ పంట కోతలు ప్రారంభం కాగా, ప్రైవేటు వ్యాపారులు, మిల్లర్లు రైతుల వద్దకు వచ్చి పచ్చి ధాన్యాన్నే కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఎంఎస్‌పీ రూ.2,461 ఉండగా, అంత కన్నా ఎక్కువగా సన్న ధాన్యానికి క్వింటాలుకు రూ.3,200 వరకు చెల్లిస్తున్నారు.దేశంలోని పేదలకు రేషన్‌ బియ్యం, సంక్షేమ పథకాలకు అవసరమైన ధాన్యం, మార్కెట్‌లో ధరలను నియంత్రించేందుకు అవసరమైన బఫర్‌ నిల్వలు.. అన్నింటికీ ప్రభుత్వానికి తగినంత ధాన్యం అవసరం. అందువల్ల ఒకటి రెండు ప్రధాన వరి ఉత్పత్తి రాష్ట్రాల్లో ఉత్పత్తి తగ్గినా.. దాని ప్రభావం కేంద్ర నిల్వలపై పడుతుంది. ఖరీఫ్, రబీ రెండు సీజన్లలో వరి సాగు తగ్గితే, రెండు సీజన్ల ఉత్పత్తిపై ఒకేసారి ప్రభావం పడుతుంది. ఇది దేశ ధాన్యం సేకరణ వ్యవస్థకూ సమస్యగా మారుతుంది.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావం కారణంగా రాష్ట్రంలో మూడు నెలలపాటు ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతాయని భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) తెలిపింది. అలాగే ఈశాన్య రుతుపవనాల సీజన్‌లోనూ వర్షాలు తక్కువగా కురుస్తాయని పేర్కొంది. ఈ మేరకు అక్టోబర్‌ నుంచి డిసెంబర్‌ వరకు వర్షాలు, ఉష్ణోగ్రతల పరిస్థితులపై తాజాగా అంచనాలు విడుదల చేసింది. నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌లో రాష్ట్రంలో 17 శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఇది జాతీయస్థాయిలో నమోదైన 13 శాతం లోటు కంటే ఎక్కువ. దీంతో తెలంగాణలోని చాలా ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే కరువు ఛాయలు కనిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ ముగిసినప్పటికీ... ఎల్‌నినో ప్రభావం ఫిబ్రవరి దాకా కొనసాగే అవకాశం ఉన్నందువల్ల ఈశాన్య రుతుపవనాల్లోనూ వర్షాభావ పరిస్థితులుంటాయని అంచనా వేసింది. ఇప్పటికే వేసవిని తలపిస్తున్న ఉష్ణోగ్రతలు.. సాధారణంగా నైరుతి సీజన్‌ చివర్లోనే∙ఉష్ణోగ్రతలు చల్లబడటం, చలి ప్రభావం మొదలవడం కనిపిస్తుంది. కానీ ప్రస్తుత వాతావరణం వేసవి సీజన్‌ను తలపిస్తోంది. రాష్ట్రంలో సగటున 34–38 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ మధ్య పగటి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతున్నాయి. దీనికితోడు పగటిపూట ఉక్కపోత కూడా అధికంగానే ఉంటోంది. ఈశాన్య రుతుపవనాల సీజన్‌లో రాష్ట్రంలో సగటున 11.02 సెం.మీ. సాధారణ వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉందని.. కానీ ఐఎండీ అంచనాల ప్రకారం కనీసం 30 శాతం తక్కువగా వర్షాలు కురవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఈ నెలలో రెండు తుపాన్లు ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ కేవలం ఏపీ, తమిళనాడుపైనే వాటి ప్రభావం ఉంటుందని.. తెలంగాణలో వర్షాలు కురిసే అవకాశంతక్కువని విశ్లేషిస్తున్నారు. అక్టోబర్, నవంబర్‌ నెలల్లో గరిష్ట, కనిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే అధికంగా నమోదవుతాయని.. దీంతో చలి తీవ్రత పెద్దగా ఉండదని చెబుతున్నారు.

అక్టోబర్‌ రాకతో నైరుతి రుతుపవనాలు ముగిశాయి.. ఇక వాతావరణంలో మరో కీలక మార్పు మొదలుకానుంది. ఎల్‌నినో మరింత బలపడుతున్న వేళ.. అక్టోబర్‌ నుంచే దాని ప్రభావం కనిపించే అవకాశాలున్నాయని భారత వాతావరణ శాఖ తాజా అంచనాలు చెబుతున్నాయి. ఈశాన్య సీజన్‌లో దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగానే ఉండొచ్చని తెలుస్తోంది. అదే సమయంలో.. చాలా ప్రాంతాల్లో పగటి పూట ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదయ్యే అవకాశం ఉందట. ఈ మేరకు వాతావరణ ఔట్‌లుక్‌ను తాజాగా విడుదల చేసిన ఐఎండీ.. ప్రస్తుత ఎల్‌నినో పరిస్థితులు అక్టోబర్‌ నుంచి పుంజుకుని, నవంబర్‌లో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరే అవకాశముందని పేర్కొంది. రాబోయే రోజుల్లో.. దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండే అవకాశముందని చెబుతోంది. అయితే వాయవ్య భారతంలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, అలాగే దక్షిణ ద్వీపకల్పంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాధారణం నుంచి అతి వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందట!. నైరుతి మాదిరే.. అక్టోబర్‌–డిసెంబర్‌ పోస్ట్‌ మాన్సూన్‌ సీజన్‌లోనూ దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగానే ఉండొచ్చని భారత వాతావరణ శాఖ అంచనా వేసింది. వర్షాలతోపాటు ఉష్ణోగ్రతలపైనా ఐఎండీ కీలక అంచనాలు వెల్లడించింది. అక్టోబర్‌లో దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని తెలిపింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు కూడా సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉండొచ్చని పేర్కొంది. దీంతో వర్షాలు తగ్గే పరిస్థితులతోపాటు పగటి వేడి కొనసాగొచ్చని అంచనా.నవంబర్‌లో పీక్స్‌కు..ప్రస్తుతం దేశంలో ఎల్‌నినో పరస్థితులు కొనసాగుతుండగా.. రాబోయే రోజుల్లో మరింత బలపడనున్నాయి. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూఎంఓ) ప్రకారం.. రాబోయే నెలల్లో ఎల్‌నినో ‘హై’ స్థాయికి చేరే అవకాశముంది. నవంబర్‌–డిసెంబర్‌ నాటికి గరిష్ఠ తీవ్రతకు చేరే అవకాశముందని డబ్ల్యూఎంఓ పేర్కొంది. ఈ ప్రభావం 2027 ప్రారంభం వరకూ కొనసాగే అవకాశం ఉంది. భారత ప్రభుత్వానికి జూలైలో ఇచ్చిన సమాధానంలోనూ ఐఎండీ.. అక్టోబర్‌–డిసెంబర్‌ 2026లో ఎల్‌నినో మరింత బలపడి ‘వెరీ స్ట్రాంగ్‌’ కేటగిరీకి చేరొచ్చని తెలిపింది.భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల జలాలు సాధారణం కంటే వేడెక్కే వాతావరణ పరిస్థితినే ఎల్‌నినో అంటారు. ఇది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతలు, గాలుల ప్రసరణపై ప్రభావం చూపగలదు. భారత్‌లో ఎల్‌నినో పరిస్థితులు సాధారణంగా రుతుపవన వర్షాలను బలహీనపరిచే అవకాశంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. అయితే భారత వర్షపాతాన్ని ఎల్‌నినో ఒక్కటే నిర్ణయించదు. ఐఓడీ, ఎంఎన్‌జే వంటి ఇతర సముద్ర–వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.13 శాతం లోటుతో నైరుతి..ఇప్పటికే 2026 నైరుతి రుతుపవనాలు 12.6 శాతం లోటుతో ముగిశాయి. జూన్‌–సెప్టెంబర్‌ మధ్య దేశవ్యాప్తంగా 759.4 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదైంది. సాధారణ వర్షపాతం 868.6 మిల్లీమీటర్లతో పోలిస్తే ఇది 109.2 మిల్లీమీటర్ల లోటు. ఈ లోటుతో 2026 నైరుతి సీజన్‌ 2001 తర్వాత నాలుగో అత్యల్ప వర్షపాతం నమోదైన సీజన్‌గా నిలిచింది.ఈసారి దేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులు కనిపించాయి. అయితే వర్షపాతాన్ని ప్రభావితం చేసిన అంశాల్లో ఎల్‌నినోతోపాటు అల్పపీడనాలు, మాడెన్‌–జూలియన్‌ ఆసిలేషన్‌ (ఎంఎన్‌జే) వంటి ఇతర వాతావరణ వ్యవస్థలూ ఉన్నాయి. అందువల్ల సీజన్‌లో నమోదైన లోటును ఎల్‌నినో ఒక్కదానికే ఆపాదించలేమని ఐఎండీ వివరించింది.దక్షిణాదికి కొంత ఊరటదేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో వర్షాలు తగ్గే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ.. దక్షిణ ద్వీపకల్ప భారతానికి కొంత ఊరట ఉంది. అక్టోబర్‌–డిసెంబర్‌ కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో మొత్తంగా సాధారణ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ అంచనా వేసింది. అయితే ప్రాంతాలవారీగా పరిస్థితుల్లో తేడాలు మాత్రం ఉండొచ్చని తెలిపింది.ఇదీ చదవండి: ఎల్‌నినో ఎఫెక్ట్‌ ఇంతటితో పోదు!

భారత్‌లో ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల లోటు.. రానున్న రబీ పంటలపై ప్రభావం చూపే అవకాశాలు పెంచుతున్నాయి. బలమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితులు, తగ్గుతున్న నీటి నిల్వలు, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు వ్యవసాయ ఉత్పత్తికి సవాళ్లు విసరడంతో పాటు ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరగడానికి దారితీయొచ్చని సిటీ రీసెర్చ్‌ నివేదిక హెచ్చరించింది.2015 తర్వాత అత్యంత లోటు2026 నైరుతి రుతుపవనాలు దీర్ఘకాలిక సగటు (LPA) కంటే 12 శాతం తక్కువ వర్షపాతంతో ముగిసే అవకాశం ఉందని సిటీ తెలిపింది. దీంతో 2015 ఎల్‌ నినో సంవత్సరం తర్వాత ఇదే అత్యంత లోటుతో ముగిసే రుతుపవనాల సీజన్‌ అవుతుందని పేర్కొంది. సెప్టెంబర్‌ చివర్లో కురిసిన భారీ వర్షాలు వర్షపాత లోటును కొంతమేర తగ్గించినప్పటికీ.. ఉత్తర, తూర్పు భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో వరద పరిస్థితులు తలెత్తాయి. పంట కోతకు సమీపంలో కురిసిన ఈ భారీ వర్షాలు ఇప్పటికే పొలాల్లో ఉన్న ఖరీఫ్‌ పంటలకు పెద్దగా ప్రయోజనం చేకూర్చకపోవచ్చని సిటీ అభిప్రాయపడింది.దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం లోటు విస్తృతంగా ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. మొత్తం 36 వాతావరణ ఉపవిభాగాల్లో 23 చోట్ల 10 శాతానికి మించి లోటు నమోదైంది. మరో 15 ఉపవిభాగాల్లో 20 శాతానికి పైగా వర్షపాతం లోటు ఉంది. సెప్టెంబర్‌ 23 నాటికి దేశంలో దాదాపు సగం ప్రాంతం కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నట్లు సిటీ తెలిపింది. 2023లో ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉన్న సమయంలో ఈ వాటా 30 శాతంగా ఉండగా.. ప్రస్తుతం సుమారు 10 శాతం ప్రాంతాన్ని తీవ్రమైన లేదా అసాధారణంగా పొడి పరిస్థితులు ఉన్న ప్రాంతాలుగా వర్గీకరించినట్లు పేర్కొంది.రబీపై నీటి నిల్వల ప్రభావంఇక ఆందోళన అంతా రబీ సీజన్‌పైకి మళ్లింది. దేశంలోని నీటి రిజర్వాయర్లలో ప్రస్తుతం ప్రత్యక్ష నిల్వ సామర్థ్యంలో కేవలం 71 శాతం నీరు మాత్రమే ఉన్నట్లు సిటీ నివేదిక వెల్లడించింది. పదేళ్ల సగటు 80 శాతంతో పోలిస్తే ఇది గణనీయంగా తక్కువ. 2016 తర్వాత ఇదే అత్యల్ప స్థాయి అని తెలిపింది.గోధుమల సాగులో కీలకమైన మధ్యప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్‌, పంజాబ్‌ వంటి రాష్ట్రాల్లో తక్కువ నీటి నిల్వలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. అయితే దేశ గోధుమ ఉత్పత్తిలో దాదాపు మూడో వంతు వాటా కలిగిన ఉత్తరప్రదేశ్‌లో పరిస్థితి కొంత మెరుగ్గా ఉంది. అక్కడ రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు సుమారు 84 శాతంగా ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.బలమైన ఎల్‌నినో.. వేడి ముప్పుమరోవైపు ఈసారి ఎల్‌నినో అసాధారణంగా బలంగా ఉండొచ్చని సిటీ అంచనా వేస్తోంది. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) అంచనా ప్రకారం 2027 ఫిబ్రవరి వరకు ఎల్‌నినో కొనసాగేందుకు దాదాపు 100 శాతం అవకాశం ఉంది. ఆస్ట్రేలియా బ్యూరో ఆఫ్‌ మెటీరియాలజీ కూడా నినో 3.4 సూచీ 1950లో విశ్వసనీయ పరిశీలనలు ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి నమోదైన అత్యంత వెచ్చని స్థాయికి చేరే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నట్లు సిటీ తెలిపింది.వెచ్చని, పొడి శీతాకాలం కొనసాగితే 2027 మార్చి-ఏప్రిల్‌లో పంటలపై వేడి గాలుల (హీట్‌వేవ్‌) ప్రభావం పెరగొచ్చు. ముఖ్యంగా గోధుమలు, ఇతర రబీ పంటలకు ఇది నష్టం కలిగించే అవకాశం ఉంది. 2022లో వచ్చిన తీవ్ర వేడిగాలులను ఈ సందర్భంగా సిటీ ప్రస్తావించింది. ఆ సమయంలో గోధుమ దిగుబడులు దెబ్బతినడంతో ఆహార ధరలు కూడా గణనీయంగా పెరిగాయని తెలిపింది.ఉల్లి, పప్పులు, బియ్యంపైనా ఒత్తిడిఇప్పటికే కొన్ని కీలక పంటల్లో ఒత్తిడి కనిపిస్తున్నట్లు సిటీ నివేదిక పేర్కొంది. దేశ ఉల్లి ఉత్పత్తిలో సుమారు 75 శాతం, పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తిలో మూడింట రెండు వంతులు, బియ్యం ఉత్పత్తిలో సగం వాటాను అందించే రాష్ట్రాలు 10 శాతానికి మించిన వర్షపాత లోటును ఎదుర్కొన్నట్లు తెలిపింది.దీంతో ఉల్లి, చక్కెర, బియ్యం, పప్పుధాన్యాల ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉందని సిటీ అంచనా వేసింది. సెప్టెంబర్‌ వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ఆధారిత ద్రవ్యోల్బణం వార్షిక ప్రాతిపదికన 5.6 శాతం స్థాయికి చేరే దిశగా ఉందని పేర్కొంది. సిటీ ఉదహరించిన రోజువారీ ధరల గణాంకాల ప్రకారం.. సెప్టెంబర్‌లో ఉల్లి ధరలు దాదాపు రెట్టింపయ్యాయి.

న్యూఢిల్లీ: వర్షాభావంతో దేశం ఇప్పటికే ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటూండగా... ఈ ఏడాది చివరికల్లా ఎల్‌ నినో బలపడనుందన్న వార్తలు ఆందోళనను మరింత పెంచుతోంది. కొలంబియా యూనివర్సి టీకి చెందిన ఇంటర్నషనల్‌ రీసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ క్లైమెట్‌ (ఐఆర్‌ఐ)అంచనా ప్రకారం ఎల్‌నినో 2026 ఆఖరు నుంచి వచ్చే ఏడాది తొలినాళ్ల వరకూ మరింత బలపడనుంది. సెప్టెంబర్‌ మధ్యనాటికి పసిఫిక్‌ మహా సముద్రపు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో దాదాపు మూడు డిగ్రీ సెల్సియస్‌ పెరుగుదల నమోదైంది ఈ సంస్థ తాజా అంచనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఇది తీవ్రస్థాయి ఎల్‌నినోకు సంకేతమన్నది తెలిసిందే. తాము మొత్తం 22 మోడళ్లను సర్వే చేశామని, ఇందులో 13 గతిశీలమైన (డైనమిక్‌)వి కాగా.. మిగిలిన తొమ్మిది గణాంకాల ఆధారితమైనవి. ఇవన్నీ కూడా రానున్న చలికాలం మొత్తం ఎల్‌నినో పరిస్థితులు కొనసాగుతాయని చెబుతున్నాయి. శషభిషలకు తావులేకుండా 2027 ఫిబ్రవరి వరకూ ఇదే పరిస్థితి ఉంటుందని, జూన్‌ నాటికి 61 శాతం వరకూ తగ్గుదల నమోదవుతుందని ఈ సంస్థ అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అత్యంత శక్తిమంతమైన ఎల్‌నినోగా ఇది రికార్డు సృష్టిస్తుందని తెలిపింది. మరోవైపు భారత్‌లో వర్షాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేయగల ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డయాపోల్‌ (ఐఓడీ) కూడా సెపె్టంబర్‌ నుంచి డిసెంబర్‌ వరకూ పాజిటివ్‌గా ఉంటుందని, 2027 ప్రారంభం తరువాత సాధారణ స్థితికి వస్తుందని ఈ అధ్యయనం తెలిపింది. హిందూ మహా సముద్రం పశి్చమ, తూర్పు ప్రాంతాల్లోని ఉపరితల నీటి ఉష్ణోగ్రతలు వేడి, చల్లదనాల మధ్య ఊగిసలాడటాన్ని ఐఓడీ అంటూంటారు. అంటే ఈ సారి.. ఆఫ్రికా తూర్పు ప్రాంతంతోపాటు అరేబియా సముద్ర ఉపరితల నీరు వెచ్చగా ఉంటే.. ఇండోనేసియా, సుమత్రా ప్రాంతాల్లోని నీరు చల్లగా ఉంటుంది. ఈ తేడాలు భారత్‌లో కురిసే వర్షాలపై ప్రభావం చూపుతూంటాయి. సాధారణంగా ఎల్‌నినో ఏర్పడ్డ సంవత్సరం ఐఓడీ పాజిటివ్‌గా ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు రెండూ వేర్వేరుగానూ ఏర్పడవచ్చు. ఎల్‌నినో ఏడాది భారత రుతుపవనాలు బలహీనంగా ఉంటాయని, పంట దిగుబలు ప్రభావితమవుతాయని అంచనా. కొన్ని సందర్భాల్లో ఐఓడీ ఈ నష్టాలను తగ్గిస్తూంటుంది. నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం ఎల్‌నినో, ఐఓడీ పాజిటివ్‌లు మాత్రమే కాకుండా కొన్ని ఇతర పరిస్థితులు కూడా వర్షాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ‘‘ఎల్‌నినోతో వచ్చే ఏడాది ముప్పు పొంచి ఉందని ఐఆర్‌ఐ తాజా అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఈ అంశం ఒక్కటే పంట దిగుబడులు, వర్షాలను నిర్ణయించదు’’అని వీరు చెబుతున్నారు.

పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం ఉపరితలంలో వేడి నీరు అసాధారణంగా పెరగటాన్ని ఎల్‌నినో అంటారు. దీనివల్ల వాతావరణంలో తీవ్ర మార్పులు వచ్చి వర్షాలు తగ్గిపోవడం, ఉష్ణోగ్రతలు విపరీతంగా పెరగటం, కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడటంతో వ్యవసాయ రంగం అనేక అదనపు సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రాల్లో ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల మామిడి తోటల్లో వర్షాభావం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తేనెమంచు పురుగులు, తామర పురుగుల ఉధృతి పెరిగి పూత, పిందె రాలిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని తట్టుకుని, ఎటువంటి రసాయనాలు వాడకుండా సేంద్రియ పద్ధతుల్లో తోటను కాపాడుకోవటానికి ఈ కింది జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. నేలలో తేమను నిలబెట్టుకోవటం: ∙చెట్టు మొదలు చుట్టూ (డ్రిప్‌ లైన్‌ పరిధిలో) ఎండు గడ్డి, వరి పొట్టు లేదా రాలిన ఆకులను 4–6 అంగుళాల మందంలో పరచాలి. ఇది నేలలో తేమ ఆవిరి కాకుండా చూస్తుంది. వేర్ల దగ్గర ఉష్ణోగ్రతను తగ్గిస్తుంది ∙నెలకు రెండుసార్లు జీవామృతం (100 లీటర్లు ఎకరాకు) నీటి ద్వారా అందించటం వల్ల నేలలో ఉపయోగకరమైన సూక్ష్మజీవులు పెరిగి, వేర్లు తక్కువ నీటితో కూడా బలంగా పెరుగుతాయి.పూత, పిందెలను కాపాడుకోవటం: ∙10 లీటర్ల నీటికి 300 మి.లీ. 3% పంచగవ్య ద్రావణాన్ని కలిపి పూత దశకు ముందు ఒకసారి, పిందె కట్టిన తర్వాత మరోసారి పిచికారీ చేయాలి. ఇది పిందె రాలటాన్ని తగ్గించి, కాయ పరిమాణాన్ని పెంచుతుంది ∙10 లీటర్ల నీటిలో 1 లీటరు పులిసిన మజ్జిగ, 10 గ్రాముల ఇంగువ కలిపి పిచికారీ చేస్తే చెట్టుకు బలం చేకూరి పూత నిలబడుతుంది.తెగుళ్లు, పురుగుల నివారణ: ∙తేనెమంచు పురుగులు, తామర పురుగుల నివారణకు 10,000 పీపీఎం వేప నూనె (లీటరు నీటికి 2–3 మి.లీ.)ను సబ్బు నీటితో కలిపి పిచికారీ చెయ్యాలి ∙500 గ్రా. అల్లం, 500 గ్రా. వెల్లుల్లి, 500 గ్రా. పచ్చిమిర్చిలను బాగా నూరి, 10 లీటర్ల నీటిలో మరిగించి తయారుచేసుకున్న ద్రావణాన్ని లీటరు నీటికి 20 మి.లీ. చొప్పున కలిపి పిచికారీ చేస్తే రసం పీల్చే పురుగులు నాశనమవుతాయి ∙ఎకరాకు 15–20 పసుపు జిగురు అట్టలను తోటలో అమర్చటం ద్వారా తేనెమంచు, రెక్కల పురుగులను నివారించవచ్చు.వడగాడ్పుల నుంచి రక్షణ: ∙చెట్టు ప్రధాన కాండానికి (కింద నుంచి 3–4 అడుగుల ఎత్తు వరకు) సున్నం, నీరు, కొద్దిగా వేపనూనె కలిపిన ద్రావణాన్ని పూయాలి. ఇది సూర్యరశ్మి తీవ్రత నుంచి కాండాన్ని కాపాడుతుంది ∙వేస్ట్‌ డీ–కంపోజర్‌ ద్రావణాన్ని లీటరు నీటికి 50 మి.లీ. చొప్పున ఆకులపై పిచికారీ చేయటం ద్వారా చెట్లు అధిక ఉష్ణోగ్రతను, ఎండ వేడిని తట్టుకుంటాయి.గుమ్మడాపురం రఫీ (98480 02221)సీనియర్‌ సేంద్రియ మామిడి రైతుఎగుమతిదారు

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఈసారి నైరుతి నిండా ముంచింది. రుతుపవనాలు తీవ్ర నిరాశకు గురిచేశాయి. గత పదేళ్లలోనే అత్యంత తక్కువ వర్షాలు నమోదైన సీజన్‌గా మిగిలింది. ఎల్‌నినో ప్రభావం, హిందూ మహా సముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతల వ్యత్యాసంతో రాష్ట్రంలో తక్కువ వర్షాలు నమోదైనట్లు వాతావరణ శాఖ చెబుతోంది. మొత్తం మీద ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు నుంచి ఇప్పటివరకు వర్షపాతం గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఈ ఏడాది అతి తక్కువ వర్షాలు కురిశాయి. అయితే జూలైలో దాదాపు సాధారణ వర్షపాతం (ఎంత కురిసే అవకాశం ఉందో అంత) నమోదు కాగా, ఆగస్టులో ఏకంగా 38 శాతం లోటు ఏర్పడింది. కానీ సెప్టెంబర్‌లో కేవలం 8 శాతమే లోటు వర్షపాతం ఉంది. ఈ విధంగా వర్షపాతం తీరు మారడం, వర్షాల మధ్య విరామం పెరగడంతో ఖరీఫ్‌ పంటలపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుందనే విషయంలో శాస్త్రవేత్తలు మల్లగుల్లాలు పడుతున్నారు. అయితే ఖరీఫ్‌లో పంటల దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉందని, ఎల్‌నినో ప్రభావం కొనసాగితే రబీలో మరింత అధిక ప్రభావం పడుతుందని అంటున్నారు. ఈ సీజన్‌లో కురిసే వర్షాలే కీలకం సాధారణంగా జూన్‌ నుంచి సెప్టెంబర్‌ మధ్య కాలాన్ని నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌గా పరిగణిస్తారు. ఈ సీజన్‌లో కురిసే వర్షాలే రాష్ట్రంలో సాగు పరిస్థితులు, తాగునీటి అవసరాలను నిర్ధారిస్తాయి. కానీ ఈ సీజన్‌లో మొత్తంగా అతి తక్కువ వర్షాలే కురిశాయి. ఈ సీజన్‌లో రాష్ట్రంలో సగటున 74.06 సెంటీమీటర్ల సాధారణ వర్షపాతంనమోదు కావాలి. కానీ ఇప్పటివరకు కేవలం 61.53 సెంటీమీటర్ల వర్షపాతమే నమోదైంది. సాధారణ వర్షపాతం కంటే 12.53 సెంటీమీటర్ల తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. సీజన్‌లో కురిసే వర్షపాతంలో 17 శాతం తక్కువ వానలు కురిశాయి. పదేళ్ల క్రితం గణాంకాలను పరిశీలిస్తే.. 2017 నైరుతి సీజన్‌లో 65.13 సెంటీమీటర్ల వర్షపాతంనమోదై 12 శాతం లోటు నమోదు కాగా.. ఈ ఏడాది వర్షపాతం మరో 5 శాతం తగ్గడం గమనార్హం. 16 జిల్లాలోనే లోటు: ప్రణాళిక శాఖ రాష్ట్ర సగటు సాధారణ వర్షపాతం లోటులో ఉన్నప్పటికీ..ఐదు జిల్లాల్లో మాత్రం సాధారణ వర్షాలు నమోదు అయ్యాయి. వాతావరణ శాఖ ప్రకారం..మంచిర్యాల, పెద్దపల్లి, రాజన్న సిరిసిల్ల, కామారెడ్డి, మెదక్‌ జిల్లాల్లో సాధారణ స్థాయిలో వర్షాలు కురిశాయి. మిగిలిన అన్ని జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతమే నమోదైంది. అయితే రాష్ట్ర ప్రణాళిక శాఖ 20 శాతం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన జిల్లాలను సాధారణ కేటగిరీలో చేర్చింది. ఈ లెక్కన రాష్ట్రంలో 16 జిల్లాల్లో మాత్రమే లోటు వర్షపాతం ఉన్నట్టు.. మిగిలిన 17 జిల్లాల్లో సాధారణ వర్షపాతం నమోదైనట్లు ప్రకటించింది. మండలాల వారీగా వర్షపాతం వివరాలు పరిశీలిస్తే ఒక మండలంలో అత్యధిక వర్షపాతం నమోదు కాగా.. 41 మండలాల్లో అధికం, 270 మండలాల్లో సాధారణం, 308 మండలాల్లో లోటు, ఒక మండలంలో తీవ్ర లోటు నమోదైనట్లు వివరించింది. వారాల తరబడి డ్రై స్పెల్స్‌చాలా జిల్లాల్లో డ్రైస్పెల్స్‌ (వర్షాల మధ్య అంతరాలు) వరుసగా వారాల తరబడి ఉన్నాయి. సాధారణంగా వర్షాలకు అనుకూలంగా ఉన్న సీజన్‌లో రెండు నుంచి నాలుగు రోజులు మాత్రమే డ్రైస్పెల్స్‌ నమోదయ్యేవి. ఈసారి పరిస్థితి పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. వారం నుంచి పదిహేను రోజులు చినుకు కూడా కురవని రోజులు ఈ సీజన్‌లో నమోదయ్యాయి. జూన్‌ 1 నుంచి 10వ తేదీ వరకు మెజార్టీ జిల్లాల్లో వర్షాలే కురవలేదు. జూన్‌ 11 నుంచి 24వ తేదీ మధ్య కేవలం ఉమ్మడి రంగారెడ్డి, మహబూబ్‌నగర్‌లో మాత్రమే వర్షాలు కురిశాయి. మిగిలిన ప్రాంతాల్లో తేలికపాటి వర్షాలే నమోదయ్యాయి. జూలై 8వ తేదీ నుంచి 15వ తేదీ వరకు రాష్ట్రంలో చినుకు పడలేదు. 13 ఆగస్టు నుంచి 18 ఆగస్టు మధ్య కూడా చినుకు జాడ లేదు. అలాగే 26 ఆగస్టు నుంచి 9 సెప్టెంబర్‌ మధ్య కాలంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వాన జాడే లేదు. ఇంత భారీ అంతరాలతో వానలు కురవడం వ్యవసాయ పనులకు తీవ్ర ఆటంకం కలిగించింది. సెప్టెంబర్‌ వర్షాలతో పంటలకు ఊరట సెప్టెంబర్‌ చివరి వారంలో కురుస్తున్న వర్షాలు పంటలకు కొంత ఊరటనిస్తున్నాయి. అయితే ఆలస్యంగా కురుస్తున్న ఈ వర్షాలు అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ ఒకే స్థాయిలో లేవు. ఉత్తర తెలంగాణలో వర్షాలతో చెరువులు, కుంటలు, ప్రాజెక్టుల్లోకి నీటి ప్రవాహాలు పెరుగుతుండగా, దక్షిణ తెలంగాణలో ఖరీఫ్‌ విషయంలోనే కాకుండా రబీ సాగుకు అవసరమైన నీటి లభ్యతపై కూడా ఆందోళన కొనసాగుతోంది. వర్షాభావ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో గత ఆగస్టు చివరి నాటికి వ్యవసాయశాఖ అధికారులు వరి ఉత్పత్తి కనీసం 20 శాతం మేర తగ్గే అవకాశం ఉందని అంచనా వేయగా.. సెప్టెంబర్‌లో కురిసిన వర్షాలతో ఈ లెక్కల్లో కొంత మార్పు వచ్చే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. ఉత్తర తెలంగాణలో వరికి ఊపిరి రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం వరి సాగు చివరి దశలో ఉంది. ఈ సమయంలో వరి పొలాల్లో తగినంత నీరు అవసరం. ఈ పరిస్థితుల్లో ఉత్తర తెలంగాణలో కురుస్తున్న వర్షాలు ఆయా జిల్లాల్లో వరికి ఉపయోగకరంగా మారుతున్నాయి. చెరువులు, కుంటలు, ప్రాజెక్టుల కింద ఉన్న పొలాలకు ఈ వర్షాల వల్ల సకాలంలో నీరు చేరనుంది. సాగునీటి సౌకర్యం ఉన్న ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి కొంత మెరుగ్గా ఉన్నా.. నీటి లభ్యతే తుది ఫలితాలను నిర్ణయించనుంది. కానీ వర్షాధార ప్రాంతాల్లో వర్షాల విరామం పెరిగితే దిగుబడిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో 55 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగైంది. పత్తి 48.24 లక్షల ఎకరాలు, మొక్కజొన్న 5.93 లక్షల ఎకరాలు..ఇలా ఇతర అన్ని పంటలు కలిపి ముందుగా అనుకున్న అంచనాలను మించి 125 లక్షల ఎకరాలకు పైగా సాగవడం గమనార్హం. దక్షిణ తెలంగాణలో ఇబ్బందే.. ఖరీఫ్‌ సీజన్‌ ముగింపు దశకు చేరుకున్న నేపథ్యంలో ఇప్పుడు కురుస్తున్న వర్షాలు ఉత్తర తెలంగాణలో వరికి కొంత ఊతం ఇచ్చే అవకాశం ఉండగా.. దక్షిణ తెలంగాణలో పత్తి, మొక్కజొన్న, వేరుశనగ, కందులు వంటి పంటలకు కొంత ఇబ్బంది ఎదురుకానుంది. పత్తి, మొక్కజొన్న పంటలకు నేలలో తేమ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. వర్షాల మధ్య ఎక్కువ విరామం ఉంటే మొక్క ఎదుగుదల, పూత, కాయ, గింజ అభివృద్ధిపై ప్రభావం పడుతుంది. ప్రస్తుతం కురుస్తున్న వర్షాలు ఇంకా కోతకు సమయం ఉన్న పంటలకు ప్రయోజనం కలిగించే అవకాశం ఉంది. అయితే అదే సమయంలో పంట కోత దశకు చేరువలో వరుసగా భారీ వర్షాలు పడితే పత్తి కాయలు దెబ్బతినడం, మొక్కజొన్నలో గింజ నాణ్యత తగ్గడం వంటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. అందుకే పంట ఏ దశలో ఉన్నప్పుడు ఎంత వర్షం పడిందన్నదే కీలకం. జిల్లాల వారీగా వర్షపాతం వివారలు.. – కుమురంభీం ఆసిఫాబాద్, జగిత్యాల, కరీంనగర్‌ జిల్లాలో 5 శాతం లోపు లోటు వర్షపాతం ఉంది. – జయశంకర్‌ భూపాలపల్లి, నిజామాబాద్, సంగారెడ్డి, రంగారెడ్డి, ములుగు జిల్లాలో 15 శాతం లోటు కేటగిరీలో ఉన్నాయి. – మహబూబాబాద్, నిర్మల్, జనగామ, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాల్లో 20 శాతం లోటు నమోదైంది. – సూర్యాపేట, ఖమ్మం, హైదరాబాద్‌ జిల్లాల్లో 25 శాతం లోటు వర్షపాతం ఉంది. – భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, వికారాబాద్, మహబూబ్‌నగర్, నాగర్‌కర్నూల్, వనపర్తి జిల్లాల్లో 30 శాతం లోటు నమోదైంది. – ఆదిలాబాద్, వరంగల్, హనుమకొండ, నల్లగొండ, నారాయణపేట జిల్లాల్లో 35 శాతం లోటు ఉంది. – జోగుళాంబ గద్వాల జిల్లాలో అత్యధికంగా 39% లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఈసారి సీజన్‌ మొత్తం ప్రభావం పడింది... ఎల్‌ నినో ప్రభావం కొత్త కానప్పటికీ.. ఈ సీజన్‌ మొత్తం పూర్తి ప్రభావం చూపింది. గతేడాది కేవలం జూన్, జూలైల్లో ప్రభావం పడడంతో తక్కువ వర్షాలు కురిశాయి. పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలో 26–27 డిగ్రీల టెంపరేచర్‌ ఉంటే న్యూట్రల్‌గా పరిగణిస్తారు. కానీ ఈసారి 1.5 డిగ్రీల టెంపరేచర్‌ పెరిగింది. ఆ తీవ్రత లక్షల చదరపు కిలోమీటర్లపై ఉంటుంది. ఈ ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటే పరిస్థితి మారుతుంది. అయితే వచ్చే ఏడాది ఫిబ్రవరి వరకు తీవ్రత ఉండే అవకాశం ఉంది. ఆ తర్వాత క్రమంగా ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గితే సానుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. అక్టోబర్, నవంబర్‌లో ఈశాన్య రుతుపవనాల సీజన్‌లో తెలంగాణలో వర్షాలు పెద్దగా కురిసే అవకాశాలుండవు. ఈసారి ఒకట్రెండు తుపానులు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని అంచనా. దీంతో రాష్ట్రంలో తేలికపాటి వర్షాలు కురుస్తాయని భావిస్తున్నాం. – జి.శ్రీనివాసరావు, మెటీయోరాలజిస్ట్, ఐఏండీ హైదరాబాద్

మెక్సికో: సముద్రం వైపు చూడాలంటేనే భయపడే పరిస్థితి.. భారీగా ఎగసిపడుతున్న అలలు, వేగంగా వీస్తున్న గాలులు.. మరోవైపు భారీ వర్షాల హెచ్చరిక. పసిఫిక్‌ సముద్రంలో బలంగా ఏర్పడిన ‘పోలో’ హరికేన్‌ మెక్సికో తీర ప్రాంతాల వైపు కదులుతోంది. తుపాను తీవ్రత కొంత తగ్గినా.. ఇంకా చాలా బలంగానే ఉందని అధికారులు చెబుతున్నారు. తుపాను నేరుగా తీరాన్ని తాకే అవకాశం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ.. దాని ప్రభావంతో భారీ వర్షాలు, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. తీర ప్రాంత ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచిస్తున్నారు.‘పోలో’ తొలుత కేటగిరీ-5 తుపానుగా కొనసాగింది. ప్రస్తుతం కేటగిరీ-4కి బలహీనపడింది. అయినా గాలుల వేగంలో పెద్దగా తగ్గుదల కనిపించలేదని అధికారులు తెలిపారు. అమెరికా నేషనల్‌ ఓషియానిక్‌ అండ్‌ అట్మాస్ఫెరిక్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ (NOAA)కు చెందిన హరికేన్‌ హంటర్‌ విమానం తుపాను మధ్యలోకి వెళ్లి పరిశీలించింది. ఈ సమయంలో గంటకు సుమారు 285 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీస్తున్నట్లు గుర్తించింది. ‘పోలో’ నెమ్మదిగా వాయవ్య దిశగా కదులుతోందని వాతావరణ అధికారులు తెలిపారు.తుపాను ప్రభావంతో మెక్సికో నైరుతి తీర ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. జాలిస్కో, కొలిమా, మిచోవాకాన్‌ రాష్ట్రాల్లో వర్షాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండొచ్చని అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, కొన్ని ప్రాంతాల్లో 15 సెంటీమీటర్ల వరకు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో 20 సెంటీమీటర్ల వరకు వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందన్నారు. భారీ వర్షాలతో లోతట్టు ప్రాంతాలు నీట మునిగే ప్రమాదం ఉందని, కొండ ప్రాంతాల్లో కొండచరియలు విరిగిపడొచ్చని హెచ్చరించారు. సముద్రంలో భారీ అలలు, ప్రమాదకర పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం ఉండటంతో తీర ప్రాంత ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించారు.ఇక ‘పోలో’ బలంగా ఉండటానికి సముద్రంలో పెరిగిన వేడి ప్రధాన కారణమని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ప్రభావంతో పసిఫిక్‌ సముద్ర జలాలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా వేడెక్కాయి. సెప్టెంబర్‌ 19న పసిఫిక్‌లోని కీలక ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సాధారణం కంటే 3.05 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఎక్కువగా నమోదైంది. 2015లో నమోదైన 3.02 డిగ్రీల రికార్డును ఇది అధిగమించింది. సముద్ర జలాలు వేడిగా ఉన్నప్పుడు తుపానులకు ఎక్కువ శక్తి లభిస్తుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో కారణంగా సముద్రం వేడిగా ఉండటంతో ‘పోలో’కు అదనపు శక్తి అందుతోందని.. దీంతో తుపాను ఇంకా బలంగానే కొనసాగుతోందని వారి అంచనా.ఇదీ చదవండి: నేపాల్‌ వరదలు.. ఇప్పటికీ ఆచూకీలేని 800 మంది!

సాక్షి, న్యూఢిల్లీ: రబీ సీజన్‌కు కేంద్ర ప్రభు­త్వం ముందస్తు కసరత్తు ముమ్మరం చేసింది. వర్షపాతం లోటు, ప్రాంతాలవారీగా అసమా­న వర్షాలు, నేలలో తేమ, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం పంటల ప్రణాళికపై దృష్టి సారించింది. రాష్ట్రాలతో సమన్వయం చేసుకుంటూ విత్తనాలు, ఎరువుల లభ్యతను ముందుగానే నిర్ధారించడంతోపాటు నీటి లభ్యతకు అనుగుణంగా పంటల వైవిధ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని రాష్ట్రాలకు పలు సూచనలు చేసింది. తక్కువ నీటితో సాగయ్యే వాటిపై దృష్టిపెట్టండి.. రబీ పంటల సాగు అక్టోబరు నుంచి ప్రారంభం కానున్న నేపథ్యంలో నీటి లభ్యత, పంటల సాగు, విస్తీర్ణంపై రాష్ట్రాల వారీగా ప్రణాళిక అవసరమని కేంద్రప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉండే ప్రాంతాల్లో అధిక నీటి అవసరం ఉన్న పంటలకు బదు­లుగా తక్కువ నీటితో సాగయ్యే పంటలను ప్రోత్సహించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో రబీకి ముందే జలాశయాల్లోని నీటి నిల్వలను అంచనా వేయాలని రాష్ట్రాలకు ఇప్పటికే సూచనలు చేసింది. వర్షాధార ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పంటల ఎంపికపై రైతులకు ముందస్తు సూచన­లు ఇవ్వాలని కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలకు మోదీ సర్కార్‌ ఆదేశాలు జారీచేసింది. నీటి లభ్యత తక్కువగా ఉన్న చోట తక్కువ నీటి అవసర­మయ్యే పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు తది­తర పంటలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా సాగునీటి ఒత్తిడిని తగ్గించే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ ఇప్పటికే రాష్ట్రాలతో రబీ సన్నాహాలపై చర్చలు జరిపి, ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పంటల ప్రణాళిక రూపొందించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పింది. గత ఏడాది రబీ­లో 6.37 కోట్ల హెక్టార్లలో పంటల సాగు జరిగింది. ఈసారి 35 లక్షల నుంచి 45లక్షల హెక్టార్ల మేర సాగు తగ్గవచ్చని అంచనా వేస్తోంది. రబీ సీజన్‌లో శనగ, కంది వంటి పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజల సాగుకు కేంద్రం ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. గత ఏడాది పప్పుధాన్యాల సాగు 1.33 కోట్ల హెక్టార్లలో జరిగింది. ఈ ఏడాది అది 1.50కోట్ల హెక్టార్లకు పెంచాలని మోదీ ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా నిర్ధేశించుకుంది. నూనె గింజల సాగును 94 లక్షల హెక్టార్ల నుంచి కోటి ఎకరాలకు పెంచేలా ప్ర­యత్నాలు చేస్తోంది. దేశీయంగా వీటి ఉత్పత్తి పెరిగితే దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గడంతోపాటు మార్కెట్లో సరఫరా పెరిగే అవకాశం ఉంటుందని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ఈ అంశంపై ఇప్పటికే రాష్ట్రాలతో ఒకసారి కేంద్రం సమీక్ష నిర్వహించింది. రబీ ప్రారంభం నాటికి నాణ్యమైన విత్తనాలు రైతులకు అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవా­లని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఆదేశించింది. జిల్లాలవారీగా విత్తన అవసరాలను ముందుగానే అంచనా వేసి సరఫరా చేయాలని సూచనలు చేసింది. యూరియా, డీఏపీ, ఎన్‌పీకే తదితర ఎరువులకు డిమాండ్‌ పెరగనున్న దృష్ట్యా సీజన్‌ ప్రారంభంలోనే కొరత ఏర్పడకుండా రాష్ట్రాల అవసరాలను ముందుగానే అంచనా వేసి సరఫరా చేయడంపై కేంద్రం దృష్టిసారించింది.

పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం తీవ్ర స్థాయికి చేరింది. విస్తృతంగా ఉపయోగించే ఒక కొలమానం ప్రకారం ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సాధారణ సగటు కంటే 3.07 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ అధికంగా నమోదైంది. దీంతో 2015-16లో నమోదైన అత్యంత తీవ్ర ఎల్‌నినో స్థాయిని ప్రస్తుత పరిస్థితి సమం చేసింది. ఇప్పటికే మధ్య అమెరికాలో కరవు, పంట నష్టం, నీటి కొరత, ఇండోనేషియాలో అడవుల్లో మంటలు వంటి ప్రభావాలు కనిపిస్తున్నాయి.బర్కిలీ ఎర్త్‌కు చెందిన వాతావరణ శాస్త్రవేత్త, ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ మార్పు నివేదికల సహ రచయిత జీక్‌ హాస్‌ఫాదర్‌ ఈ వివరాలను వెల్లడించారు. ఆయన తెలిపిన వివరాల ప్రకారం సెప్టెంబర్‌ కూడా ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం ఉన్న నెలగా మారే అవకాశం ఉంది. చివరి వారంలో అనూహ్య మార్పు సంభవించకపోతే ఈ రికార్డు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని ఆయన తెలిపారు. ఈ గణాంకాలు అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ నుంచి సేకరించిన ఉపగ్రహాలు, సముద్రంలో ఏర్పాటు చేసిన కొలమాన పరికరాల సమాచారంపై ఆధారపడ్డాయి.ఎల్‌నినోను పసిఫిక్‌లోని నినో 3.4 ప్రాంతంలోని రోజువారీ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను 30 ఏళ్ల సగటుతో పోల్చి కొలుస్తారు. అయితే అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ ఇటీవల రెలటివ్‌ ఓషియానిక్‌ నినో ఇండెక్స్‌ అనే మరో కొలమానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఇది విస్తృత ఉష్ణమండల సముద్ర ప్రాంతాల్లోని వేడిమిని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఈ కొలమానం ప్రకారం ప్రస్తుత ఎల్‌నినో ఇప్పటికీ గత రికార్డును దాటలేదు. అయితే భవిష్యత్తులో దాన్ని అధిగమించే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.తీవ్ర పరిణామాలు!ఎల్‌నినో అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌లో ఏర్పడే సహజ వాతావరణ చక్రంలోని వేడి దశ. తూర్పు నుంచి పడమర వైపు సాధారణంగా వీచే వాణిజ్య పవనాలు బలహీనపడినప్పుడు పశ్చిమ పసిఫిక్‌లో పేరుకుపోయిన వేడి నీరు తూర్పు వైపు కదిలి ఉపరితలానికి చేరుతుంది. దీని ప్రభావంతో పసిఫిక్‌ వెలుపల కూడా వర్షపాతం, తుపానులు, వాతావరణ ప్రసరణలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి.మధ్య అమెరికాలో ఎల్‌నినోతో సంబంధం ఉన్న కరవు కారణంగా జంతువులు చనిపోతాయి, పంటలు దెబ్బతింటాయి. నీటి కొరతతో పనామా కాలువ కార్యకలాపాలపైనా ప్రభావం పడింది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో సుమారు 5 శాతం ఈ కాలువ గుండా సాగుతుంది. జలాశయ నీటిపై ఆధారపడే కాలువలో నౌకల రాకపోకల సంఖ్యను అధికారులు తగ్గించారు. ఇండోనేషియాలో ఎల్‌నినోతో ముడిపడిన కరవు పరిస్థితులు అడవుల్లో మంటలు వ్యాపించడానికి అనుకూలంగా మారాయి.ముందు రోజుల్లో ఎల్‌నినో తీవ్రత ఎలా మారుతుంది, దాని ప్రభావంతో ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం, కరవు, అడవుల మంటలు, నీటి లభ్యతపై ఎలాంటి మార్పులు వస్తాయన్నది కీలకంగా మారనుంది.

సాక్షి,హైదరాబాద్‌: కృష్ణమ్మ మళ్లీ తడారిపోయింది. చుక్క నీటి ప్రవాహం లేక ఎడారిని తలపిస్తోంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో తీవ్ర వర్షాభావం నెలకొని ఉండడంతో ఆల్మట్టి నుంచి శ్రీశైలం జలాశయం వరకు కృష్ణా పరీవాహకంలోని జలాశయాలన్నింటికీ ఎగువ ప్రాంతాల నుంచి వరద పూర్తిగా నిలిచిపోయింది. వర్షాకాలం ముగియకముందే వేసవి తరహా గడ్డు పరిస్థితులు నెలకొంటున్నాయి. జలాశయాల్లో ఉన్న కొద్ది నిల్వలూ వేగంగా అడుగంటిపోతుండడం తీవ్ర ఆందోళనకరంగా మారింది.⇒ కృష్ణమ్మ జన్మస్థానమైన మహారాష్ట్రలోని మహాబలేశ్వర్‌లో ఉన్న పశ్చిమ కనుమల నుంచి ఆల్మట్టి ప్రాజెక్టు వరకు 518 కి.మీ.ల నిడివిలోని సువిశాల పరీవాహక ప్రాంతం నుంచి ఆల్మట్టి జలాశయానికి గత కొన్ని రోజులుగా చుక్కనీరు రావడం లేదు. ఆల్మట్టి గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 129.72 టీఎంసీలు కాగా, ప్రస్తుతం 116.53 టీఎంసీల నిల్వలు ఉన్నాయి. ఆల్మట్టిలో విద్యుదుత్పత్తి ద్వారా 12,000 క్యూసెక్కుల నీటిని దిగువన ఉన్న నారాయణపూర్‌ జలాశయానికి కర్ణాటక ప్రభుత్వం విడుదల చేస్తోంది. నారాయణపూర్‌ జలాశయ గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 33.31 టీఎంసీలు కాగా, ప్రాజెక్టు నుంచి కాల్వలకు 12,598 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేస్తుండడంతో జలాశయంలో నిల్వలు 27.52 టీఎంసీలకు తగ్గిపోయాయి. ⇒ కృష్ణా ఉపనది భీమాపై మహారాష్ట్రలో నిర్మించిన ఉజ్జయినీ జలాశయానికి సైతం ఎగువ నుంచి చుక్క వరద రావడం లేదు. జలాశయ గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 117.24 టీఎంసీలు కాగా 115.35 టీఎంసీల నిల్వలను కొనసాగిస్తూ కాల్వలు, ఇతర అవసరాలకు 4,348 క్యూసెక్కుల నీటిని అక్కడి ప్రభుత్వం వాడుకుంటోంది. ⇒ తెలంగాణలోని జూరాల ప్రాజెక్టుకు సైతం జీరో ఇన్‌ఫ్లో ఉన్నట్టు నీటిపారుదల శాఖ ఫ్లడ్‌ బులెటిన్‌లో వెల్లడించింది. జూరాల గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 9.66 టీఎంసీలు కాగా, ప్రస్తుతం 8.79 టీఎంసీల నిల్వలున్నాయి. ఎగువ నుంచి వరద లేకపోవడంతో జూరాల కింద ఆయకట్టుకు కేవలం 371 క్యూసెక్కుల నీటినే విడుదల చేస్తున్నారు.⇒ కృష్ణా మరో ఉపనది తుంగభద్రపై కర్ణాటకలో ఉన్న తుంగభద్ర జలాశయానికీ ఎలాంటి వరద రావడం లేదు. తుంగభద్ర జలాశయ గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 105.78 టీఎంసీలకుగాను ప్రస్తుతం 80.56 టీఎంసీల నిల్వలుండగా, కాల్వలకు 10,476 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేస్తున్నారు. ఉమ్మడి జలాశయాలపై కరువు ఛాయలు తెలుగు రాష్ట్రాల తాగు, సాగునీరు, విద్యుత్‌ అవసరాలు తీర్చే ఉమ్మడి జలాశయాలైన శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌లకు కరువు ఛాయలు కమ్మేశాయి. ⇒ శ్రీశైలం జలాశయానికి గతేడాది సరిగ్గా ఇదే సమయానికి 2.97లక్షల క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ఆదివారం నామమాత్రంగా 491 క్యూసెక్కుల వరద మాత్రమే వచి్చంది. శ్రీశైలం నుంచి తెలంగాణ విద్యుదుత్పత్తి ద్వారా 12,274 క్యూసెక్కుల నీటిని సాగర్‌లోకి విడుదల చేయగా, కల్వకుర్తి ఎత్తిపోతల అవసరాలకు మరో 1,600 క్యూసెక్కులను తరలించుకుంటోంది. ⇒ ఏపీ పోతిరెడ్డిపాడు ద్వారా 4,000 క్యూసెక్కులు, వెలిగొండకు 1,800, హెచ్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌(మల్యాల)కు 3,450 క్యూసెక్కుల నీటిని తరలించుకుంటోంది. ⇒ శ్రీశైలం నుంచి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు కలిపి 25,872 క్యూసెక్కుల నీటిని వాడుకున్నాయి. దీంతో జలాశయంలో నిల్వలు వేగంగా అడుగంటిపోతున్నాయి. శ్రీశైలం గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 215.81 టీఎంసీలు కాగా, ప్రస్తుతం 101.92 టీఎంసీలకు నిల్వలు తగ్గిపోయాయి. ⇒ శ్రీశైలంలో విద్యుదుత్పత్తి ద్వారా నీటిని విడుదల చేస్తుండడంతో దిగువన ఉన్న నాగార్జునసాగర్‌కు 13,379 క్యూసెక్కుల వరద వస్తోంది. గతేడాది ఇదే సమయానికి సాగర్‌కు 2.62 లక్షల క్యూసెక్కుల వరద ఉండడం గమనార్హం. జలాశయ గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 312.05 టీఎంసీలు కాగా ప్రస్తుతం 178.23 టీఎంసీలకు నిల్వలు పడిపోయాయి. సాగర్‌ నుంచి విద్యుదుత్పత్తి ద్వారా 3,408 క్యూసెక్కుల నీటిని కిందకు విడుదల చేయగా, కాల్వలకు 7,456 క్యూసెక్కుల నీటిని తరలిస్తున్నారు. వచ్చే నెలలో సూపర్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావం ప్రారంభం కానుందని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరించింది. వచ్చే ఏడాది జూన్‌ వరకు ఉండనున్న తెలుగు రాష్ట్రాల తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడానికి శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌లో మిగిలి ఉన్న కొద్ది నిల్వలను జాగ్రత్తగా వాడుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఆసియాను భారీ వాతావరణ ముప్పు అతలాకుతలం చేయనుందా? సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం కలిసి ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినోను మరింత శక్తిమంతంగా మారుస్తున్నాయన్న హెచ్చరికలు ఆందోళనకరంగా మారాయి. దీని ప్రభావంతో ఆసియాలో సుమారు 5 కోట్ల మంది ఆహార సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉందని ప్రపంచ ఆహార కార్యక్రమం (డబ్ల్యూపీ) హెచ్చరించింది. భారత్, శ్రీలంకతో పాటు పలు దేశాలు ఇప్పటికే కరువు, నీటి కొరత, ఆహార భద్రతపై ముందస్తు చర్యలు ప్రారంభించాయి.ఎల్‌ నినో ఎందుకింత ప్రమాదకరం?ఐక్యరాజ్యసమితి వర్గాల హెచ్చరికల ప్రకారం ఎల్‌ నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో అసాధారణంగా వేడెక్కుతున్న నీరు, వాతావరణ మార్పులు కలిసి పరిస్థితిని క్లిష్టంగా మారుస్తున్నాయి. ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినో గత కొన్ని దశాబ్దాల రికార్డులను అధిగమించే స్థాయికి చేరవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యదర్శి ఆంటోనియో గుటెర్రస్‌ కూడా ఎల్‌ నినో ప్రభావం క్రమంగా తీవ్రతరం అవుతున్నదని హెచ్చరించారు. వర్షపాతం తగ్గడం, ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు వ్యవసాయం, నీటి లభ్యత, ఆహార సరఫరాపై నేరుగా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.భారత్‌లో ఇప్పటికే కనిపిస్తున్న సంకేతాలేంటి?భారత్‌లో జూన్‌ నుంచి సెప్టెంబర్‌ వరకు కొనసాగుతున్న రుతుపవన కాలంలోనే కొన్ని ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. జూన్‌, ఆగస్టు నెలల్లో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదవగా, సెప్టెంబర్‌లోనూ పలు ప్రాంతాల్లో వర్షాలు తగ్గినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలోని కొన్ని జిల్లాల్లో కరవు పరిస్థితుల సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఖరీఫ్‌ పంటలైన వరి, పప్పుధాన్యాలు, పత్తి, మొక్కజొన్నల దిగుబడిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. దిగుబడులు తగ్గితే ఆహార ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉండటంతో తక్కువ ఆదాయ, దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబాలపై భారం పెరగవచ్చని అంచనా.భారత్‌ ఏం చేస్తోంది?శాస్త్రవేత్తల హెచ్చరికలను పరిగణనలోకి తీసుకుని కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యలపై దృష్టి పెట్టింది. రైతులకు రక్షణ చర్యలు చేపడుతున్నామని వ్యవసాయ మంత్రి శివరాజ్‌ సింగ్‌ చౌహాన్‌ వెల్లడించినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. దేశవ్యాప్తంగా 350కిపైగా జిల్లాల్లో నీటి సంరక్షణ చర్యలను వేగవంతం చేస్తున్నట్లు తెలిపింది. తక్కువ నీటితో పండే, తక్కువ కాలంలో చేతికొచ్చే పంటలైన పప్పుధాన్యాలు, సజ్జలు వంటి వాటిని సాగు చేయాలని రైతులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేయడం, నీటి సంరక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా కరువు ప్రభావాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.శ్రీలంకలో నీటి కష్టాలు ముదిరాయా?ఎల్‌ నినో ప్రభావంతో శ్రీలంకలో గత దశాబ్దంలోనే అత్యంత తీవ్రమైన కరవు పరిస్థితులు నెలకొన్నట్లు నివేదిక తెలిపింది. 1.6 లక్షలకుపైగా ప్రజలు తాగునీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నారు. పలు జలాశయాలు ఎండిపోవడంతో పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారింది. యాలా నేషనల్‌ పార్క్‌ వంటి పర్యాటక ప్రాంతాలను సైతం మూసివేయాల్సి వచ్చింది. వన్యప్రాణులకు నీటిని ట్యాంకర్ల ద్వారా అందిస్తున్నారు. ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో చెరువులు ఎండిపోవడంతో వేలాది చేపలు మృతి చెందాయి. సముద్రపు నీటిని తాగునీటిగా మార్చే ప్రణాళికపై శ్రీలంక విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ పనిచేస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఆ సామర్థ్యం పరిమితంగానే ఉందని తెలుస్తోంది.ఆగ్నేయాసియాలో బియ్యం కొరత ముప్పు?ఆగ్నేయాసియా దేశాల్లోనూ ఆహార భద్రతపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఈసారి బియ్యం ఉత్పత్తి 8 నుంచి 10 శాతం వరకు తగ్గవచ్చని అంచనాలు ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ఇండోనేషియా, ఫిలిప్పీన్స్‌ వంటి దేశాల్లో కుటుంబ ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగం ఆహారానికే ఖర్చవుతుంది. పంట దిగుబడులు తగ్గి ధరలు స్వల్పంగా పెరిగినా కుటుంబాలపై ఆర్థిక భారం పెరగవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అందుకే ఆహార భద్రతను కేవలం వ్యవసాయ సమస్యగా కాకుండా జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన అంశంగా పలు దేశాలు పరిగణిస్తున్నాయి. సేంద్రియ ఎరువులు, పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రోత్సహించే చర్యలు కూడా చేపడుతున్నాయి.వేడి, భారీ వర్షాలు.. తుపాన్ల ముప్పు కూడా?తూర్పు ఆసియాలో ఎల్‌ నినో ప్రభావం కేవలం వర్షాభావానికే పరిమితం కాకుండా తీవ్ర వేడి, భారీ వర్షాలు, తుపాన్ల రూపంలోనూ కనిపించే అవకాశం ఉందని నివేదిక తెలిపింది. దక్షిణ కొరియాలో జూలై అత్యంత పొడి నెలగా నమోదైన తర్వాత భారీ వర్షాలు కురిశాయి. 18 ఏళ్ల తర్వాత అక్కడ హీట్‌వేవ్‌ హెచ్చరిక వ్యవస్థను మార్చారు. జపాన్‌లో 40 డిగ్రీలకుపైగా ఉష్ణోగ్రత నమోదైన రోజును అధికారికంగా ‘క్రూరమైన వేడి’ రోజుగా గుర్తించారు. సూపర్‌ టైఫూన్ల ముప్పు నేపథ్యంలో ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తున్నారు. హాంకాంగ్‌లో తీవ్ర వేడి సమయంలో ఉద్యోగులకు చల్లదనం కల్పించే ఏర్పాట్లు కంపెనీలకు తప్పనిసరి చేశారు. చైనాలో 100 రోజుల వాతావరణ ప్రమాద నివారణ కార్యక్రమం ప్రారంభించగా, తైవాన్‌ 40 డిగ్రీలకుపైగా ఉష్ణోగ్రతలను ఎదుర్కొనే పరిస్థితులపై సిమ్యులేషన్‌ నిర్వహించింది. మొత్తంగా అల్‌ నినో ప్రభావం ఆహారం, నీరు, ఆరోగ్యం, ఆర్థిక వ్యవస్థలపై ఒకేసారి ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్నందున ముందస్తు ప్రణాళికలు కీలకంగా మారాయి.ఇదీ చదవండి: ‘మరో రోహిత్‌ వేముల..’ దళిత పీహెచ్‌డీ విద్యార్థి ఆవేదన

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: సాగునీటి కష్టాలతో తమకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని రేవంత్ సర్కార్‌ చెబుతోందని మాజీ మంత్రి హరీష్‌ రావు అన్నారు. కరెంట్ కష్టాలతోనూ తమకెలాంటి సంబంధం లేదని ప్రభుత్వం అంటుంది. ఇవన్నీ ప్రకృతి తెచ్చిన కష్టాలుగా ప్రభుత్వం చెబుతూ ప్రభుత్వం చేతులెత్తేసిందన్నారు. ఈ రోజు శనివారం తెలంగాణ భవన్‌లో ఆయన మీడియాతో మట్లాడారు. శాసనసభలో ఎలినినో పై చర్చ సందర్భంగా ప్రకృతి తెచ్చిన కరువుగా ప్రభుత్వం చెప్పిందని ఇది కాలం తెచ్చిన కరువు కాదు.. కాంగ్రెస్, రేవంత్ తెచ్చిన కరువని దుయ్యబట్టారు.హరీష్‌ రావు మాట్లాడుతూ.. రాష్ట్ర భవిష్యత్ కోసం బాధ్యతగా మాట్లాడుతున్నా నీళ్లు, కరెంట్ ప్రకృతి తెచ్చిన కరువు కాదుకృష్ణా జలాల్లో శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు లో 84 టీఎంసీ లు వాడుకుంటే ఆ నీళ్లు ఎక్కడ కల్వకుర్తి ద్వారా ఎత్తింది 8 టీఎంసీ లే మరి 84 టీఎంసీ లు ఎక్కడ ఎత్తారు. కల్వకుర్తి లో ఈ రోజు కూడా 5 మోటార్లలో అన్ని ఎందుకు నడపడం లేదు కాంగ్రెస్ వచ్చిన మూడేళ్లలో అతి తక్కువ నీటి వినియోగం కృష్ణా జలాల్లో ఏపీ 71.5 శాతం వాడితే... తెలంగాణ 28 శాతం మాత్రమే వాడింది అని అ‍న్నారు.కాంగ్రెస్‌ వైఫల్యం వల్లే రాష్ట్రంలో పంటలు ఎండిపోయే పరిస్థితి వచ్చింది. ప్రతిపక్షం పై దాడి చెయ్యడం తప్ప రాష్ట్ర ప్రయోజనాలు పట్టవా సుందిల్ల, అన్నారం బ్యారేజీలపై వెరీ గుడ్ అని cpwrs నివేదిక ఇచ్చింది.మేడిగడ్డ వద్ద ఒక బ్లాక్ మాత్రమే సమస్య మేడిగడ్డ వద్ద 4 TMC లు నీటి ప్రవాహం ఉంది. కన్నేపల్లి పంప్ హౌస్ ఆన్ చేస్తే నీళ్ళు ఎత్తి పోసుకోవచ్చురిటైర్డ్ ఇంజనీర్లు కూడా నీళ్లు ఎత్తి పోసుకోవచ్చుని లేఖ రాశారని హరీష్‌ రావు రేవంత్ సర్కారుపై ధ్వజమెత్తారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌ నినో వల్ల తలెత్తిన నీటి ఎద్దడిని అధిగమించడానికి తక్కువ నీటి వినియోగంతో పండే పంటల సాగును కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తుందని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్‌ సింగ్‌ చౌహాన్‌ వెల్లడించారు. ఇందుకు అవసరమైన నాణ్యమైన విత్తనాలను రాష్ట్రాలకు అందుబాటులో ఉంచుతామని ఆయన హామీ ఇచ్చారు. దక్షిణాదిన వ్యవసాయ రంగం ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాళ్లలో ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఒకటని అన్నారు. ఈ ముప్పును ఒంటరిగా ఎదుర్కోవడం సాధ్యం కాదని, ఇందుకోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో కలిసి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక సమగ్ర వ్యూహాన్ని రూపొందిస్తోందని తెలిపారు. హైదరాబాద్‌లో శుక్రవారం ప్రారంభమైన దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాంతీయ వ్యవసాయ సదస్సులో చౌహాన్‌ మాట్లాడారు.ఎల్‌ నినో ప్రభావం దక్షిణాదిపైనే అధికం ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఒక రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల్లో ఒకేలా ఉండదు. ఒక్కో జిల్లాలో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉన్నందున, చాలా తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన జిల్లాలను గుర్తించి, వాటి కోసం ప్రత్యేకంగా జిల్లా ఆధారిత అత్యవసర ప్రణాళికలను సిద్ధం చేశాం. రబీ సీజన్‌కు సిద్ధమవుతున్న తరుణంలో, ఎల్‌ నినో వల్ల మారే వాతావరణ పరిస్థితులను తట్టుకునేలా ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవడం అత్యవసరం. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పూర్తి స్థాయిలో సాంకేతిక, ఆర్థిక సహాయసహకారాలు అందిస్తుంది. కేంద్ర–రాష్ట్రాలు కలిసికట్టుగా రైతులకు సానుకూల ఫలితాలు అందించాలి. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే ఎల్‌ నినో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం దక్షిణాది రాష్ట్రాలపైనే ఎక్కువగా ఉంది. ఇక్కడి జిల్లాల్లో ఈ ఏడాది వర్షపాతం గణనీయంగా తగ్గింది. దీనివల్ల ఆయా ప్రాంతాల్లో సాగు నీటి కొరత ఏర్పడింది.రైతు అన్నదాతే కాదు.. జీవనదాతసాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఎంతగా అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, కృత్రిమ మేధస్సు, యంత్ర పరిజ్ఞానం ప్రపంచాన్ని ఎంతగా శాసించినప్పటి కీ వ్యవసాయ రంగం ప్రాధాన్యత ఏమాత్రం తగ్గదు. యంత్రాలు రొట్టెలను తయారు చే యగలవు కానీ, పొలంలో గోధుమలను పండించలేవు. మానవ మనుగడకు అవసరమైన పండ్లు, కూరగాయలు, ధాన్యాలు కేవ లం పొలాల నుంచే వస్తాయి. వాటిని పండించే రైతు కేవలం ’అన్నదాత’ మాత్రమే కాకుండా ఈ సమాజానికి ’జీవనదాత’.రైతుల జీవితాల్లో మార్పే లక్ష్యం ఏ రాష్ట్రంలో ఏ రాజకీయ పార్టీ అధికారంలో ఉందనే అంశంతో సంబంధం లేకుండా, దేశ మే ప్రథమం అనే నినాదంతో కేంద్ర ప్రభు త్వం పనిచేస్తుంది. రైతుల జీవితాల్లో సాను కూల మార్పులు తీసుకురావడమే మా లక్ష్యం. దేశంలోని 140 కోట్లకు పైగా ఉన్న జనాభాకు సంపూర్ణ ఆహార భద్రత కల్పించడం మామొదటి లక్ష్యం. ఆహార అవసరా ల కోసం భారత్‌ ఏ ఇతర దేశంపై ఆధారపడకూడదు. దేశానికి అన్నం పెట్టే రైతు సురక్షిత, సంపన్న జీవితాన్ని గడపాలి. రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడమే ప్రభుత్వ ముఖ్య ప్రా ధాన్యత. ప్రజలకు కేవలం ఆహారం అందించడమే కాకుండా, పోషక విలువలు కలిగిన ఆహారాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకువస్తాం.పాత కొబ్బరి తోటల స్థానంలో.. సంవత్సర కాలంలో భారతదేశ కొబ్బరి ఎగుమతులు రూ.4,349 కోట్ల నుండి రూ.7,038 కోట్లకు చేరాయి. అంటే ఏకంగా 62 శాతం వృద్ధి నమోదు అయ్యింది. తాజాగా కొబ్బరి సాగును ప్రోత్సహించడానికి బడ్జెట్‌లో సరికొత్త పథకాన్ని ప్రకటించాం. అది త్వరలోనే అమలులోకి రానుంది. దేశంలో కొబ్బరి ఉత్పత్తిలో దక్షిణాది రాష్ట్రాలే అగ్రగామిగా ఉన్నందున, ఈ కొత్త పథకం పూర్తి ప్రయోజనాలను రైతులు పొందేలా రాష్ట్రాలు ముందస్తు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవాలి. 60–70 సంవత్సరాల నాటి పాత కొబ్బరి తోటల స్థానంలో విడతల వారీగా కొత్త మొక్కలను నాటేలా పునరుజ్జీవన వ్యూహాన్ని రూపొందించాలి. చట్టాలు, నిబంధనలు ప్రజల కోసమే ఏర్పడ్డాయి కానీ, చట్టాల కోసం ప్రజలు లేరు. కాలం చెల్లిన పాత చట్టాలను, సంక్లిష్ట విధివిధానాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సమీక్షించి, అవసరమైన మార్పులు చేయాలి..’అని కేంద్రమంత్రి సూచించారు. సదస్సులో కేంద్ర సహాయ మంత్రులు రామ్‌నాథ్‌ ఠాకూర్, భగీరథ్‌ చౌదరి, దక్షిణాది రాష్ట్రాల వ్యవసాయ మంత్రులు పాల్గొన్నారు. ఎల్‌ నినో సహాయ నిధి ఏర్పాటు చేయండి: మంత్రి తుమ్మలఎల్‌ నినో, అనిశ్చిత వర్షాలు, దీర్ఘకాలిక పొడి పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఎల్‌ నినో సహాయ నిధి ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రమంత్రి శివరాజ్‌సింగ్‌ చౌహాన్‌ను రాష్ట్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వర్‌రావు కోరారు. సూక్ష్మ సేద్యం, నీటి పొదుపు చర్యలకు మరింత సహాయం అందించాలని విన్నవించారు. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రత్యేక చర్యలు అవసరమని గుర్తుచేశారు. ఆయిల్‌పామ్‌ రైతులకు ధర భద్రత కల్పించాలని, క్రూడ్‌ పామ్‌ ఆయిల్‌ దిగుమతి సుంకాన్ని పునఃపరిశీలించాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. తాజా ఆయిల్‌పామ్‌ గెలలకు టన్నుకు రూ.25 వేల కనీస గ్యారంటీ ధర ప్రకటించాలని డిమాండ్‌ చేశారు. పంటలకు ఎంఎస్‌పీ అమలులో కేంద్ర–రాష్ట్రాలు కలిసి బాధ్యత వహించాలని తుమ్మల అన్నారు.ఇదీ చదవండి: ముందస్తు కార్యాచరణ అమలు చేస్తున్నాం..

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో లోటు వర్షపాతం.. ఫలితంగా జలాశయాల్లోకి నీటి ప్రవాహం తగ్గుదల, వ్యవసాయంపై ఒత్తిడి, విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ పెరుగుదల వంటి పరిణామాలు తలెత్తాయని డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్క తెలిపారు. ఈ సమస్య తీవ్రతను ముందుగానే అంచనా వేసి ఏప్రిల్‌ నుంచే వివిధ శాఖల సమన్వయంతో ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యలు చేపట్టిందన్నారు. శాసనసభలో ఎల్‌నినోపై లఘు చర్చ సందర్భంగా భట్టి మాట్లాడారు.సెప్టెంబర్‌ 18 నాటికి సాధారణంగా 640 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా, ఈ ఏడాది 543 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే నమోదైందన్నారు. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు రాబోయే ఏడాది వరకు కొనసాగే అవకాశం ఉన్నందున ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న నీటిని అత్యంత పొదుపుగా వినియోగించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించిందన్నారు. కృష్ణా బేసిన్‌లోని ప్రధాన, మధ్య తరహా ప్రాజెక్టుల మొత్తం 553 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి ప్రస్తుతం 311 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే ఉందని, గోదావరి బేసిన్‌లో 255 టీఎంసీలకు గాను 154 టీఎంసీలు ఉన్నాయని తెలిపారు.రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 808 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి 465 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే అందుబాటులో ఉందన్నారు. రిజర్వాయర్లు, చెరువులను నింపేందుకు మహాత్మా గాంధీ కల్వకుర్తి, జవహర్‌ నెట్టెంపాడు, కోయిల్‌సాగర్, రాజీవ్‌ భీమా, జె.చొక్కారావు దేవాదుల, అలీసాగర్, గుత్ప ఎత్తిపోతల పథకాల ద్వారా చర్యలు చేపట్టామని చెప్పారు. వర్షాలు తగ్గడంతో జలవిద్యుత్‌ ఉత్పత్తి కూడా పడిపోయిందని, గత ఏడాది ఇదే సమయంలో 1,940 మెగావాట్లుగా ఉన్న హైడల్‌ ఉత్పత్తి ఈ ఏడాది 422 మెగావాట్లకు పరిమితమైందని తెలిపారు. సెప్టెంబర్‌ 9న ఉదయం 10.41 గంటలకు తెలంగాణలో 19,543 మెగావాట్ల గరిష్ట విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ నమోదైందని, గతేడాది సెప్టెంబర్‌ 9న గరిష్ట డిమాండ్‌ 15,585 మెగావాట్లు కాగా, ఈ ఏడాది దాదాపు 4,000 మెగావాట్ల అదనపు భారం ఏర్పడిందన్నారు.ప్రాణహిత–చేవెళ్ల కడదామా? వద్దా? తుమ్మిడిహెట్టి వద్ద 152 మీటర్ల ఎత్తుతో డాక్టర్‌ బాబాసాహెబ్‌ అంబేడ్కర్‌ ప్రాణహిత–చేవెళ్ల ప్రాజెక్టును నిర్మించేందుకు తమ ప్రభుత్వం పూర్తిగా కట్టుబడి ఉందని భట్టి విక్రమార్క స్పష్టం చేశారు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి బీజేపీ సహకరిస్తుందా? లేదా? స్పష్టంగా చెప్పాలని డిమాండ్‌ చేశారు. బీజేపీ సభ్యులు ప్రాణహిత–చేవెళ్ల అంశాన్ని ప్రస్తావించడంతో భట్టి స్పందించారు.కరువుపై కేంద్ర సాయం ఏదీ: మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావంతో కరువు పరిస్థితులు నెలకొన్న నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలంగాణకు ఏవిధంగా సహకరిస్తుందో బీజేపీ శాసనసభాపక్ష నేత మహేశ్వర్‌రెడ్డి చెప్పాలని మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్‌ అన్నారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాలో నలుగురు బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు ఉన్నారని, తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు పూర్తి చేసి ఆదిలాబాద్‌కు నీళ్లు అందించేందుకు సహకరిస్తారా అని మహేశ్వర్‌రెడ్డిని ప్రశ్నించారు. ఉపాధి విషయంలో ప్రత్యేక చర్యలు: మంత్రి సీతక్క ఎల్‌నినో ప్రభావం తెలంగాణపై తీవ్రంగానే ఉండనున్నందున ఉపాధి విషయంలో ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటోందని మంత్రి సీతక్క తెలిపారు. లఘు చర్చలో ఆమె మాట్లాడారు. వర్షాభావ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో తాగునీటి భద్రత, గ్రామీణ ఉపాధి, నీటి సంరక్షణకు ప్రభుత్వం అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇస్తోందన్నారు. తక్కువ నీటితో సాగయ్యే పంటల వైపు రైతులను మళ్లించేందుకు ప్రభుత్వం అవగాహన కల్పిస్తోందని చెప్పారు.రాష్ట్రంలోని 34 జలాశయాలను తాగునీటి సరఫరాకు వినియోగిస్తున్నామని, జలాశయాల్లో నీటి మట్టాలను ప్రతిరోజూ పర్యవేక్షిస్తున్నామని చెప్పారు. నీటి కొరతను ఎదుర్కొనేందుకు చేతిపంపులు, బావులు, స్థానిక నీటి సరఫరా పథకాలను సిద్ధంగా ఉంచామని, అవసరమైతే బోర్లను అద్దెకు తీసుకుని సమీప వనరుల నుంచి నీటిని తరలించే ఏర్పాట్లు చేస్తున్నామని మంత్రి చెప్పారు. వర్షపు నీటి సంరక్షణ, భూగర్భ జలాల పెంపునకు ‘తెలంగాణ జల సిరి’కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తున్నామని మంత్రి తెలిపారు. ఉపాధి హామీ కూలీలకు ఇందిరమ్మ ఆతీ్మయ భరోసా కింద రూ.50 కోట్లను చెల్లించినట్టు సీతక్క తెలిపారు.జాతీయ విపత్తుగా ప్రకటించాలి: కూనంనేని ఎల్‌నినో ప్రభావంతో తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్న నేపథ్యంలో జాతీయ విపత్తుగా ప్రకటించి రాష్ట్రానికి కేంద్ర ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించాలని ఎమ్మెల్యే కూనంనేని సాంబశివరావు డిమాండ్‌ చేశారు. కరువు జిల్లాలను ప్రకటించి రైతులు, ప్రజలను ఆదుకోవాలని కోరారు. లఘు చర్చలో ఆయన మాట్లాడారు. ఎల్‌నినో నేపథ్యంలో ఈ ఏడాది పాత ఉపాధి హామీ పథకాన్ని కొనసాగించి కూలీలను ఆదుకోవాలని సూచించారు. రాష్ట్రంలో కరెంట్‌ కోతలపై రైతులు ఆందోళనలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని కోరారు. పోతిరెడ్డిపాడు హెడ్‌రెగ్యులేటర్‌ ద్వారా ఏపీ కృష్ణా జలాలను అక్రమంగా తరలించుకుంటోందని వస్తున్న ఆరోపణలపై ప్రభుత్వం స్పందించాలని డిమాండ్‌ చేశారు. సీఎం సొంత గ్రామం రైతులకే దిక్కు లేదు.. ఏలేటి ఎల్‌నినో ప్రభావంపై డాక్టర్‌ చిన్నారెడ్డి నేతృత్వంలోని నిపుణుల కమిటీ సిఫారసుల మేరకు రూ.802.92 కోట్లను ఖర్చు చేశారా అని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని బీజేపీఎల్పీ నేత ఏలేటి మహేశ్వర్‌రెడ్డి ప్రశ్నించారు. కమిటీ సిఫారసులను ప్రభుత్వం అమలు చేయలేదని తప్పుబట్టారు. చిన్నారెడ్డిని ప్రణాళిక సంఘం వైస్‌ చైర్మన్‌ పదవి నుంచి తొలగించిన నేపథ్యంలో నిపుణుల కమిటీ ఉందో లేదో తెలపాలని డిమాండ్‌ చేశారు. ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళిక అమలు చేయకపోవడంతో రైతులు నష్టపోయారని విమర్శించారు. వర్షాలు లేక రైతులకు బోరుబావులే దిక్కు అయ్యాయని, కరెంట్‌ ఎక్కడ అని ప్రశ్నించారు. 6–8 గంటలు కూడా సరిగ్గా కరెంట్‌ ఇవ్వడం లేదని విమర్శించారు.కరువు నేపథ్యంలో రైతుల నుంచి పంట రుణాలు వసూలు చేయకుండా బ్యాంకర్లకు సూచనలు జారీ చేయాలని బీజేపీ సభ్యుడు పాయల్‌ శంకర్‌ సూచించారు. రాష్ట్రంలో ప్రధానమంత్రి పంటల బీమా పథకాన్ని అమలు చేయాలని డిమాండ్‌ చేశారు. రాష్ట్రంలోని 100 శాతం ఇళ్లకు మిషన్‌ భగీరథ నీళ్లు వస్తున్నాయని సభలో ప్రభుత్వం ఇచ్చిన సమాధానం పూర్తిగా అవాస్తవమని, కేవలం 40 శాతం ఇళ్లకే వస్తోందని మరో సభ్యులు పాల్వాయి హరీశ్‌బాబు ఆరోపించారు. ఇదీ చదవండి: 22ఏ సమస్యల పరిష్కారానికి ఉన్నత స్థాయి కమిటీ

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ‘తాగు, సాగునీటి అవసరాలు, కరువు నివారణ చర్యలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ.20 వేల కోట్ల ప్రత్యేక సహాయ ప్యాకేజీ మంజూరు చేయాలి. చెరువులు, నీటి వనరుల పునరుజ్జీవం, పురోగతిలో ఉన్న సాగునీటి ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయడానికి వివిధ కేంద్ర పథకాల కింద తగిన సహాయం అందించాలి’ అని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరుతూ శాసనసభ ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేసింది. శుక్రవారం శాసనసభలో ఎల్‌నినోపై లఘు చర్చ సందర్భంగా సభ్యులు లేవనెత్తిన అంశాలపై డిప్యూటీ సీఎం మల్లు భట్టి విక్రమార్క సమాధానం ఇచ్చారు. ఈ సందర్భంగా ప్రభుత్వం ఎనిమిది అంశాలపై తీర్మానం ప్రవేశపెట్టగా, అన్ని రాజకీయ పార్టీలు ఈ తీర్మానానికి మద్దతు ఇవ్వాలని భట్టి కోరారు. అనంతరం సభ్యులు తీర్మానాన్ని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు. తీర్మానంలోని ముఖ్యాంశాలు ⇒ 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఎఫ్‌ఆర్‌బీఎం రుణ పరిమితిని జీఎస్‌డీపీలో 3 శాతం నుంచి 3.5 శాతానికి పెంచాలి. తద్వారా ఉపశమన, నివారణ చర్యలకు అవసరమైన అదనపు వ్యయాన్ని రాష్ట్రం భరించేందుకు అవకాశం కల్పించాలి. ⇒ రాష్ట్రానికి అదనంగా 1,500 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ కేటాయించాలి. కేంద్ర విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సంస్థల్లో కేటాయించకుండా ఉన్న కోటా నుంచి దీన్ని అందించాలి. విండో– ఐ కింద 5 మిలియన్‌ టన్నుల బొగ్గు లింకేజీ నిర్ధారించి రాష్ట్ర విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి కేంద్రాలకు రేక్‌ల లభ్యతను పెంచాలి. విద్యుత్‌ ట్రాన్స్‌మిషన్‌ చార్జీలను సడలించి, అవసరమైన సాయం అందించాలి. ⇒ ఎల్‌నినో పరిస్థితులను క్షేత్రస్థాయిలో అంచనా వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధి బృందాన్ని వీలైనంత త్వరగా రాష్ట్రానికి పంపించాలి. జాతీయ విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌) నుంచి తగిన సాయం మంజూరు చేయాలి. రాష్ట్ర విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌)లో కేంద్ర వాటాను సత్వరమే విడుదల చేయాలి. ⇒ పంట నష్టం/ఇన్‌పుట్‌ సబ్సిడీ, తాగునీరు, పశుగ్రాసం, పశు సంపద పరిరక్షణ, భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ, చెరువులు, ఇతర జలవనరుల పునరుద్ధరణతోపాటు ఉపశమన చర్యలకు తగిన సహాయం అందించాలి. ⇒ వీబీజీ–రామ్‌జీ పథకంలో 125 రోజుల పనిదినాలకు అదనంగా మరో 50 రోజుల ఉపాధి కల్పించాలి. ఈ పథకంపై ఖర్చును మొత్తం కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరించాలి. రాష్ట్రంలో అమల్లో ఉన్న 60 రోజుల సీజనల్‌ సస్పెన్షన్‌ కాలాన్ని సడలించాలి. గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఉపాధి భద్రత కల్పించేందుకు లేబర్‌ బడ్జెట్‌ను తగినంతగా పెంచాలి. ⇒ రాష్ట్రానికి అవసరమైన ఎరువులను సకాలంలో కేటాయించాలి. ప్రభావిత జిల్లాలకు ముందుగానే రేక్‌ల ద్వారా సరఫరా చేయాలి. పర్‌ డ్రాప్‌ మోర్‌ క్రాప్‌ (పీడీఎంసీ) కింద కేటాయింపులు పెంచి డ్రిప్‌ ఇరిగేషన్‌ను వేగంగా విస్తరించాలి. ఎంఐడీహెచ్‌ కింద కూరగాయల సాగు విస్తీర్ణం పెంపునకు ఆర్థిక సహాయం అందించాలి. ప్రత్యామ్నాయ పంటల విత్తనాలను సబ్సిడీపై సరఫరా చేయాలి. ⇒ రైతులు, బలహీన వర్గాల కుటుంబాలను ఆదుకోవడంతోపాటు తక్షణ సహాయ చర్యలు చేపట్టేందుకు కేంద్ర పథకాలు, కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల కింద అదనపు ఆర్థిక సాయం అందించాలి. అందుకు అవసరమైన తీరుగా నిబంధనలను సడలించాలి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: సెప్టెంబర్ సెగలు కక్కుతోంది. సాధారణంగా ఉండాల్సిన చల్లదనం మాయమైంది. వేసవిని తలపించేలా పగలు, రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 3–4 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు అధికంగా నమోదవుతున్నాయి. తీవ్రమైన ఎల్‌నినో, ఇతర భౌగోళిక పరిస్థితులు రాష్ట్రంపై ప్రభావం చూపిస్తున్నాయి. అడపాదడపా వర్షం.. ఆ వెంటనే తీవ్రమైన ఉక్కపోత. ఇదీ రాష్ట్రంలో ప్రస్తుత పరిస్థితి. గాలిలో తేమ శాతం అధికంగా ఉండటంతో పగటి ఉష్ణోగ్రతలు దాదాపు 40 డిగ్రీలను తాకుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఉత్తర తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, జగిత్యాల, మంచిర్యాల, నిర్మల్‌ వంటి జిల్లాల్లో వాతావరణం అత్యంత విచిత్రంగా మారింది తేమ ఎక్కువ..మేఘాలు నిల్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడటం, మేఘాలు లేకపోవడంతో ఆగస్టు, సెప్టెంబర్ తొలిభాగంలో సుదీర్ఘ పొడి వాతావరణం ఏర్పడింది. ఆకాశం నిర్మలంగా ఉండటం వల్ల పగటిపూట సౌర వికిరణం (సోలార్‌ రేడియేషన్‌) నేరుగా భూమిని తాకుతోంది, తద్వారా పగటి ఉష్ణోగ్రతలు 33 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ నుంచి 37 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు నమోదవుతూ కొన్ని ప్రాంతాల్లో 40 డిగ్రీలకు కూడా చేరువవుతున్నాయి. తీవ్రమైన ఉక్కపోత (హై హ్యుమిడిటీ ట్రాప్‌) కొనసాగుతోంది. తెలంగాణ మీదుగా వీస్తున్న గాలుల్లో తేమ శాతం 70 శాతానికి పైగా ఉంటోంది. గాలిలో తేమ ఎక్కువగా ఉండి, మేఘాలు లేనప్పుడు భూమి విడుదల చేసే వేడి అంతరిక్షంలోకి వెళ్లకుండా వాతావరణంలోనే బందీ అవుతోంది. దీనివల్ల రాత్రి వేళల్లో కూడా ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గడం లేదు. ప్రస్తుతం రాత్రి వేళల్లో 20–22 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఉండాల్సిన ఉష్ణోగ్రతలు, 24–27 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు నమోదవుతున్నాయి. ముఖ్యమైన కారణాలు... ⇒ పసిఫిక్‌ మహాసముద్ర ఉపరితల జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కడాన్ని ఎల్‌నినో అంటారు. భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) నివేదికల ప్రకారం.. ప్రస్తుతం భూమధ్యరేఖ పసిఫిక్‌ ప్రాంతంలో మధ్యస్థ నుండి తీవ్రమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నాయి. ⇒ ఎల్‌నినో తీవ్రత వల్ల భారత ఉప ఖండంపై రుతుపవన ద్రోణి బలహీనపడింది. ఫలితంగా, బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడాల్సిన అల్పపీడనాల సంఖ్య తగ్గింది. దీనివల్ల తెలంగాణకు అందాల్సిన స్థిరమైన వర్షాలు ఆగిపోయాయి. ⇒ ఎల్‌నినో కారణంగా రాష్ట్రంలో ఆగస్టు మాసంలో సాధారణం కంటే దాదాపు 38–64% తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. సెప్టెంబర్ 17 నాటికి కూడా రాష్ట్రంలో సగటు వర్షపాత లోటు తీవ్రంగా కొనసాగుతోంది ⇒ వాతావరణ విచ్చిన్నత (ఫ్రాంగ్‌మ్యాంటెడ్‌ మాన్‌సూన్‌)..ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల రుతుపవన వాతావరణం దెబ్బతింది. నిరంతరంగా కురిసే ముసురు వానలకు బదులుగా, సుదీర్ఘమైన కరవు పరిస్థితులు (డ్రై స్పెల్‌), ఆకస్మికంగా పిడుగులతో కూడిన వర్షాలు కురిసే విచిత్ర వాతావరణం ఏర్పడింది. ⇒ హైదరాబాద్‌తో పాటు వరంగల్, కరీంనగర్, నిజామాబాద్‌ వంటి నగరాల్లో కాంక్రీట్‌ కట్టడాలు, రోడ్లు పగటి వేడిని పీల్చుకుని రాత్రి వేళల్లో ఆ వేడిని వాతావరణంలోకి విడుదల చేయడం వల్ల రాత్రిపూట కూడా విపరీతమైన ఉక్కపోత ఉంటోంది.4, 5 రోజుల్లో వర్షాలుసెప్టెంబర్‌ 17 నాటి వాతావరణ అంచనాల ప్రకారం... రానున్న 4–5 రోజులలో స్థానిక ద్రోణుల కారణంగా తెలంగాణలోని పలు జిల్లాల్లో ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ హైదరాబాద్‌ విభాగం తెలిపింది. ఈ మేరకు ఎల్లో అలర్ట్‌ జారీ చేసింది. ఈ వర్షాలు పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతల నుండి తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని ఇస్తాయని భావిస్తున్నప్పటికీ, ఎల్‌నినో ప్రభావం రాబోయే శీతాకాలంపై కూడా పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు

తిరువనంతపురం: కేరళలో వర్షపాతం తగ్గడంతో టీ పరిశ్రమపై ప్రభావం పడుతోంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో తక్కువ వర్షపాతం, కరవును తలపించే పరిస్థితులు కొనసాగితే టీ దిగుబడులు మరింత తగ్గే అవకాశం ఉందని తోటల నిర్వాహకులు చెబుతున్నారు. రాష్ట్ర టీ రంగంలో ఉత్పత్తి ఇప్పటికే క్షీణించింది.దక్షిణ భారత యునైటెడ్ ప్లాంటర్స్‌ అసోసియేషన్‌ (యూపీఏఎస్‌ఐ) టీ పరిశోధన ఫౌండేషన్‌ సేకరించిన గణాంకాల ప్రకారం.. 2026 జనవరి నుంచి ఆగస్టు వరకు కేరళలో టీ ఉత్పత్తి 2 శాతం తగ్గింది. 2025 ఇదే కాలంలో 3.1274 కోట్ల కిలోల టీ ఉత్పత్తి కాగా.. ఈ ఏడాది 3.0624 కోట్ల కిలోలకు పడిపోయింది.వర్షాభావ పరిస్థితులతో అత్యధికంగా ప్రభావితమైన జిల్లాగా వయనాడ్‌ నిలిచింది. సెప్టెంబర్‌ మధ్య వరకు ఆ జిల్లాలో సాధారణం కంటే 53 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. జనవరి-ఆగస్టు మధ్య టీ ఉత్పత్తి 8.11 శాతం తగ్గింది. హెక్టారుకు సగటు దిగుబడి 2025లో 1,233 కిలోలు ఉండగా.. 2026లో 1,133 కిలోలకు తగ్గింది. అంటే హెక్టారుకు 100 కిలోల మేర తగ్గుదల నమోదైంది.ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ ఇంతే.. మున్నార్‌లో మాత్రం హెక్టారుకు సగటు దిగుబడి స్వల్పంగా పెరిగింది. 2025లో 1,558 కిలోలు ఉండగా.. ఈ ఏడాది 1,578 కిలోలకు చేరింది. పీరుమేడ్‌ కొండల్లో దిగుబడి 1,091 కిలోల నుంచి 1,069 కిలోలకు తగ్గింది. సెంట్రల్‌ ట్రావన్‌కోర్‌లో సగటు ఉత్పత్తి 3.8 శాతం తగ్గి, హెక్టారుకు 1,008 కిలోల నుంచి 970 కిలోలకు పడిపోయింది.వాగమన్‌లోని పెన్‌హర్స్ట్‌ ఎస్టేట్‌ మాత్రం ఈ ధోరణికి భిన్నంగా 4.4 శాతం వృద్ధిని నమోదు చేసింది. ఎస్టేట్‌ మేనేజర్‌ జోషిబా జోసెఫ్‌ ప్రకారం.. హెక్టారుకు ఉత్పాదకత 2025లో 2,149 కిలోల నుంచి 2026లో 2,243 కిలోలకు పెరిగింది. అంటే 94 కిలోల పెరుగుదల నమోదైంది.టీ రంగంపై ఆధారపడే వేలాది మంది ప్రజల ఆదాయంపై వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని పరిశ్రమ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. “వేలాది మంది ప్రజలు ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా టీ రంగం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంపై ఆధారపడి ఉన్నారు. వాతావరణ ప్రతికూల పరిస్థితుల కారణంగా ఉత్పత్తి మరింత తగ్గితే, ఎస్టేట్‌ల నిర్వహణపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది” అని స్థానిక పరిశ్రమ వర్గానికి చెందిన ఒక ప్రతినిధి తెలిపారు.ఇదే సమయంలో తమిళనాడులోని నీలగిరి ప్రాంతంలోనూ కరవు పరిస్థితుల కారణంగా దిగుబడి 11.8 శాతం తగ్గినట్లు యూపీఏఎస్‌ఐ నివేదిక పేర్కొంది. అక్కడ హెక్టారుకు సగటు ఉత్పత్తి 2023లో 2,315 కిలోలు ఉండగా.. 2025లో 2,042 కిలోలకు తగ్గింది. కేరళలో తక్కువ వర్షపాతం కొనసాగుతుందా, టీ దిగుబడులపై దాని ప్రభావం మరింత పెరుగుతుందా అనేది రానున్న కాలంలో కీలకంగా మారనుంది.

నంద్యాల: వేసవి ఆరంభంలో కనిపించే ఆ దృశ్యం.. ఈసారి వర్షాకాలంలోనే కనిపించింది. శ్రీశైలం జలాశయంలో నీటిమట్టం తగ్గడంతో కృష్ణమ్మ ఒడిలో మునిగిపోయిన సంగమేశ్వర ఆలయం మళ్లీ బయటపడింది. అయితే ఈసారి బయటపడిన వేగమే ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. జలాధివాసమైన ఐదు వారాలకే ఆలయ శిఖరం కనిపించడంతో.. రానున్న రోజుల్లో నీటి లభ్యత ఎలా ఉండబోతోందన్న ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి.శ్రీశైలం జలాశయంలోకి వరద నీరు చేరినప్పుడు సప్త నదుల సంగమంలో కొలువైన ఈ ఆలయం క్రమంగా నీట మునుగుతుంది. సాధారణంగా నీటి మట్టం తగ్గి ఆలయం పూర్తిగా బయటపడటానికి చాలా నెలలు పడుతుంది. ముఖ్యంగా వేసవి ఆరంభంలోనే ఆలయ శిఖరం కనిపించడం ఆనవాయితీ. కానీ ఈసారి ఆగస్టు మొదటి వారంలో జలాధివాసమైన ఆలయ శిఖరం.. కేవలం ఐదు వారాల్లోనే బయటపడిందని ఆలయ అర్చకులు చెబుతున్నారు. తగ్గిన ఇన్‌ఫ్లో.. వేగంగా తగ్గిన నీటిమట్టంసంగమేశ్వర ఆలయం ఏడాదిలో నాలుగు నెలలు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది. మిగతా ఎనిమిది నెలలు నీట మునిగి ఉంటుంది. శ్రీశైలం జలాశయంలో నీటిమట్టానికి అనుగుణంగా కనిపిస్తూ.. మళ్లీ కనుమరుగవుతూ ఉంటుంది. నీటిమట్టం 838 అడుగులకు చేరితే ఆలయంలోకి నీరు ప్రవేశిస్తుంది. 852 అడుగులకు చేరితే సాలాకార మండపం వరకు నీరు వస్తుంది. 865 అడుగులకు చేరితే ఆలయ శిఖరం పూర్తిగా నీటిలో మునిగిపోతుంది. అందుకే ఆలయ శిఖరం ఎప్పుడు బయటపడిందన్నది శ్రీశైలం జలాశయంలో నీటి నిల్వ పరిస్థితికి ఒక సూచికగా స్థానికులు భావిస్తుంటారు. క్లిక్‌ చేయండి: సంగమేశ్వరుడు చేసే ఈ అద్భుతం చూశారా?అయితే ఈసారి ఎగువ ప్రాంతాల్లో వర్షాలు తగ్గడంతో కృష్ణా నదికి వచ్చే వరద ప్రవాహం తగ్గింది. గత నెల రోజులుగా తాగు సాగునీటి కోసం విడుదల చేస్తున్నారు. ఇదే కాకుండా.. ఇంత కష్టకాలంలోనూ జలవిద్యుత్‌ కోసం నీటిని వినియోగించడం విమర్శలకు తావిస్తోంది. అయితే ప్రస్తుతం శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌లో 215 టీఎంసీలకు గానూ.. 118 టీఎంసీల నీరు ఉంది. ఈ లెక్కన.. నీటి మట్టం తగ్గడంతో మరో 15 నుంచి 20 రోజుల్లో ఆలయం పూర్తిగా బయటపడే అవకాశం ఉంది.గతంలో నెలల తరబడి నీటిలోనే..సంగమేశ్వర ఆలయం మునగడం, బయటపడటం కొత్తేమీ కాదు. గతంలోనూ శ్రీశైలం జలాశయం నిండిన సమయంలో ఆలయం నీటిలో మునిగిపోయింది. నీటిమట్టం తగ్గిన తర్వాత మళ్లీ బయటపడింది. అయితే సాధారణంగా ఈ ప్రక్రియకు నెలల సమయం పడుతుంది. అందుకే ఈసారి కేవలం ఐదు వారాల్లోనే శిఖరం బయటపడటం ప్రత్యేకంగా నిలిచింది. గత ఏడాది కూడా ఆలయం సుదీర్ఘకాలం నీటిలోనే ఉండి.. నీటిమట్టం తగ్గిన తర్వాత బయటపడింది. ఈ నేపథ్యంలో ఈసారి ఇంత త్వరగా బయటపడటంపై స్థానికంగా చర్చ జరుగుతోంది.ఎల్‌ నినో ప్రభావమేనా?వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం చోటు చేసుకోవడం గమనార్హం. వర్షాలు లేకపోయినా.. ఎగువన వరదతో ఆలయం నీట మునగడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. అయితే ఈసారి ఎల్‌ నినో ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఎగువ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం, కృష్ణా నదికి వచ్చిన ఇన్‌ఫ్లో, శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి నీటి విడుదల, సాగు–విద్యుత్‌ అవసరాలు.. ఇలా అనేక అంశాలు జలాశయంలో నీటిమట్టాన్ని ప్రభావితం చేశాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. సాధారణ సమయంతో పోలిస్తే ఇంత త్వరగా ఆలయం బయటపడటం మాత్రం నీటి పరిస్థితిపై ముందస్తు హెచ్చరికలా చూడాల్సిన అవసరం ఉందనే చర్చ జోరందుకుంది.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: తెలంగాణ అసెంబ్లీ సమావేశాల్లో భాగంగా ఈరోజు పలు కీలక అంశాలపై చర్చ జరగనుంది. ప్రభుత్వం ముఖ్యమైన బిల్లులను సభ ముందుకు తీసుకురానుంది. ప్రజా విశ్వాసం సవరణ బిల్లు–2026తో పాటు కోర్‌ అర్బన్‌ రీజియన్‌ ఇంటిగ్రేటెడ్‌ గవర్నెన్స్‌ బిల్లును ప్రవేశపెట్టనున్నారు. వీటితోపాటు రిజిస్ట్రేషన్‌ చట్టంలోని సెక్షన్‌ 22ఏ, ఎల్‌నినో ప్రభావం, నివారణ చర్యలపై కూడా స్వల్పకాలిక చర్చలు జరగనున్నాయి.అయితే, ప్రజా విశ్వాసం సవరణ బిల్లు–2026ను మంత్రి శ్రీధర్‌బాబు అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టనున్నారు. బిల్లులోని ప్రతిపాదనలు, వాటి వల్ల కలిగే మార్పులపై సభ్యులు చర్చించనున్నారు. ప్రజలకు ప్రభుత్వ సేవలు మరింత సులభంగా అందేలా తీసుకురానున్న మార్పులపై సభలో చర్చ జరిగే అవకాశం ఉంది.మరో కీలక బిల్లుగా కోర్‌ అర్బన్‌ రీజియన్‌ ఇంటిగ్రేటెడ్‌ గవర్నెన్స్‌ బిల్లు అసెంబ్లీ ముందుకు రానుంది. ఈ బిల్లును సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి ప్రవేశపెట్టనున్నారు. కోర్‌ అర్బన్‌ రీజియన్‌ పరిధిలో పట్టణాభివృద్ధి, పాలనను సమన్వయంతో ముందుకు తీసుకెళ్లడం, వివిధ సంస్థల మధ్య సమన్వయం వంటి అంశాలు ఇందులో ప్రధానంగా ఉండనున్నాయి.రిజిస్ట్రేషన్‌ చట్టంలోని సెక్షన్‌ 22ఏ అంశంపైనా ఈరోజు అసెంబ్లీలో స్వల్పకాలిక చర్చ జరగనుంది. 22ఏ కింద భూముల రిజిస్ట్రేషన్లకు ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులు, వాటి పరిష్కార మార్గాలపై సభ్యులు చర్చించనున్నారు. ఈ అంశంపై సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి పవర్‌పాయింట్‌ ప్రజెంటేషన్‌ ఇవ్వనున్నారు. దీంతో 22ఏపై ప్రభుత్వం తీసుకోబోయే చర్యలపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.ఇక ఎల్‌నినో ప్రభావం, దాని వల్ల రాష్ట్రంలో ఎదురయ్యే వాతావరణ పరిస్థితులు, ముందస్తు నివారణ చర్యలపైనా అసెంబ్లీలో స్వల్పకాలిక చర్చ జరగనుంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాతంలో మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశాల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం చేపట్టాల్సిన చర్యలపై సభ్యులు చర్చించనున్నారు. దీంతో ఈరోజు అసెంబ్లీ సమావేశాలు పలు కీలక నిర్ణయాలు, చర్చలకు వేదిక కానున్నాయి.ఇవి కూడా చదవండి: బీసీల జనాభా లెక్కలు తేల్చాలి.. కులగణన తప్పనిసరి: మంత్రి శ్రీహరి

ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూ.ఎం.ఓ.) తాజా హెచ్చరికల ప్రకారం ఎల్‌ నినో ప్రభావం బలంగా ఏర్పడి కొనసాగుతోంది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఏర్పడే తీవ్రమైన ఎండలు, వర్షాభావం వ్యవసాయంతో పాటు పశుసంపద ఉత్పత్తికి పెను సవాలుగా మారుతున్నాయి. అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తాగునీటి ఎద్దడి, పచ్చిమేత కొరత, దాణా ధరల పెరుగుదల వల్ల పశువుల ఆరోగ్యం దెబ్బతిని పాలు, మాంసం, గుడ్ల ఉత్పాదకత పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. తెలంగాణ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సుమారు 42.33 లక్షల ఆవులు, 42.26 లక్షల గేదెలు, 1.91 కోట్ల గొర్రెలు, 49.35 లక్షల మేకలు, దాదాపు 8 కోట్ల కోళ్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఎండ తీవ్రతకు పశువుల శరీర ఉష్ణోగ్రత, శ్వాస రేటు, నీటి అవసరం పెరిగి, మేత తీసుకోవడం తగ్గుతుంది. తద్వారా తీవ్ర ఆర్థిక నష్టం వాటిల్లకుండా రైతులు ముందస్తు జాగ్రత్తలు పాటించటం తప్పనిసరి.ఎల్‌నినో ప్రభావం ఎలా ఉంటుందంటే?పాడి పశువులు: విదేశీ, సంకరజాతి ఆవులు 24–27 డిగ్రీల సెల్సియస్, దేశీ ఆవులు 33 డిగ్రీలు, గేదెలు 36 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత మించితే వేడి ఒత్తిడికి గురవుతాయి. శరీరాన్ని చల్లబరచుకోవటానికే చాలా శక్తి ఖర్చయి పోతుంది. మేత తినటం తగ్గడంతో పాల దిగుబడితో పాటు పాలలో వెన్న, ప్రొటీన్‌ శాతం తగ్గి రైతులకు గిట్టుబాటు ధర రాదు. గొర్రెలు, మేకలు, పందులు: పచ్చిక బయళ్ల కొరతతో జీవాల బరువు పెరగటం మందగించి, మార్కెట్‌ బరువు సాధించటానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. అధిక వేడి తట్టుకోలేని పందుల్లో ఎదుగుదల, పునరుత్పత్తి క్షీణిస్తుంది. పౌల్ట్రీ – ఆక్వా: దేశ గుడ్ల ఉత్పత్తిలో 13% వాటా ఉన్న తెలంగాణలో కోళ్ల మేత మార్పిడి నిష్పత్తి (ఊఇఖ) పెరిగి, గుడ్ల ఉత్పత్తి, నాణ్యత, పొదిగే సామర్థ్యం తగ్గుతాయి. చేపల చెరువుల్లో నీటిమట్టాలు పడిపోయి నాణ్యత దెబ్బతింటుంది. పునరుత్పత్తి – వ్యాధులు: వేడి తీవ్రత వల్ల పశువుల్లో ఎద లక్షణాలు స్పష్టంగా కనిపించవు. చూడి నిలిచే సామర్థ్యం తగ్గి, ఈతల మధ్య కాలం పెరుగుతుంది. మగ పశువుల్లో వీర్యం నాణ్యత తగ్గుతుంది. రోగ నిరోధక శక్తి తగ్గి పొదుగు వాపు, గాలికుంటు, పీపీఆర్, కొక్కెర వంటి వ్యాధులు ప్రబలే ప్రమాదం ఉంది. ఉత్తమ యాజమాన్యం ఎలాగంటే..?పాకల నిర్వహణ: పాకల చుట్టూ గోనె సంచులు కట్టి రోజుకు 2–3 సార్లు తడపాలి. పైకప్పుపై కూలింగ్‌ పెయింట్‌ వేయడం ద్వారా 95% ఎండ తీవ్రతను తగ్గించవచ్చు. పైకప్పుపై గడ్డి లేదా కొబ్బరి/తాటి ఆకులు పరవాలి. షెడ్లలో స్ప్రింక్లర్లు, ఫ్యాన్లు, చుట్టూ 20% షేడ్‌ నెట్లు ఏర్పాటు చేయాలి. మేత – పోషణ యాజమాన్యం: సాధారణంగానే దాణా, మేత కొరత ఉన్నందున ముందస్తుగా ‘సైలేజ్‌’ (పాతర గడ్డి) రూపంలో నిల్వ చేసుకోవాలి. గ్రామీణ గడ్డి బ్యాంకులు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. పశుగ్రాసాన్ని చాఫ్‌ కట్టర్‌తో చిన్న ముక్కలుగా కత్తిరించి వృథాను అరికట్టాలి. పీచు మేతలను తగ్గించి, ఉదయం–సాయంత్రం వేళల్లోనే మేపాలి. జీవాలను ఉదయం 6–11 గంటల మధ్య, సాయంత్రం 4–6 గంటల మధ్యలోనే మేతకు పంపాలి. గడ్డి రకాలు – సూక్ష్మ పోషకాలు: కరువును తట్టుకునే తెలంగాణ ఫాడర్‌ బజ్రా (టీఎస్‌ఎఫ్‌బీ 15–4, 15–8, మోతి బజ్రా), తెలంగాణ జొన్న (సీఎస్‌వీ–41), హెడ్జ్‌ లూసర్న్‌ (టీఎస్‌హెచ్‌ఎల్‌–1) వంటి రకాలను సాగు చేయాలి. పాల ఉత్పత్తి తగ్గకుండా పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం రూపొందించిన ఖనిజ లవణ మిశ్రమం (టెల్మిన్‌)ను రోజుకు 50–100 గ్రాములు, కేజీ దాణాకు 0.5–1 గ్రాము బిటైన్‌ కలిపి ఇవ్వాలి. టన్ను కోళ్ల దాణాలో 100 గ్రా. విటమిన్‌–సి, 50 గ్రా. విటమిన్‌–ఇ వాడితే వ్యాధి నిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.డాక్టర్‌ ఎన్‌. రాజన్న సీనియర్‌ ప్రొఫెసర్‌ పశు ఉత్పత్తి యాజమాన్య విభాగం,పీవీనరసింహారావు పశు విశ్వవిద్యాలయం,రాజేంద్రనగర్‌నిర్వహణ: పంతంగి రాంబాబుసాక్షి సాగుబడి డెస్క్‌

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్రంలో భూగర్భజలాలు ఆందోళనకర రీతిలో పడిపోయాయి. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ప్రస్తుత వర్షాకాలంలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదు కావడంతో భూగర్భ జలమట్టాలు పాతాళానికి చేరాయి. రాష్ట్ర భూగర్భ జలశాఖ 2026 ఆగస్టు మాస రెండో పక్షం నివేదిక ప్రకారం.. గత ఏడాదితో పోలిస్తే రాష్ట్రంలో సగటున 2.09 మీటర్ల మేర నీటి మట్టాలు పడిపోయినట్టు వెల్లడైంది. ఈ ఆగస్టు(2026)లో రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలాల లోతు 7.87 మీటర్లు ఉండగా, గతేడాది (2025) ఇదే సమయానికి ఇది 5.78 మీటర్లు మాత్రమే ఉంది. అంటే సగటున 2.09 మీటర్లు నీటి మట్టం పడిపోయింది. జూన్‌ 1 నుంచి ఆగస్టు 31 వరకు రాష్ట్రంలో 574 మి.మీల సాధారణ వర్షపాతం ఉండాల్సి ఉండగా, 474 మి.మీ మాత్రమే కురిసింది. ఇది 17% లోటు వర్షపాతాన్ని సూచిస్తుంది. రాష్ట్రంలోని 17 జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాలో అత్యల్పంగా 3.48 మీటర్ల లోతులోనే భూగర్భ జలాలు లభ్యమవుతుండగా, మేడ్చల్‌–మల్కాజిగిరి జిల్లాలో అత్యధికంగా 12.12 మీటర్ల లోతులకు పడిపోయాయి. భూగర్భ జలశాఖ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న 1,771 పీజో మీటర్ల ద్వారా నమోదు చేసిన గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో మారుతున్న భూగర్భజల స్థితిగతులు స్పష్టమవుతున్నాయి. ⇒ రాష్ట్రంలో 33 జిల్లాలుండగా, 17 జిల్లాల్లో 21–45 శాతం వరకు తీవ్రమైన వర్షపాత లోటు నమోదైంది. గతేడాది ఆగస్టుతో పోల్చితే ఈ ఏడాది ఆగస్టు చివరి నాటికి రాష్ట్రంలోని 30 జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాల నీటిమట్టాలు పడిపోయాయి. అత్యధికంగా హైదరాబాద్‌లో 5.76 మీ., సూర్యాపేటలో 5.35 మీ., వికారాబాద్‌ జిల్లాలో 5.16 మీ.ల మేర భారీ పతనం నమోదైంది. రెండు జిల్లాల్లోనే భూగర్భ జలాల నీటిమట్టం పెరిగింది. మెదక్‌ జిల్లాలో 0.92 మీ.లు, మంచిర్యాలలో 0.1 మీ.లు మేర వృద్ధి నమోదు కాగా, సిద్దిపేట జిల్లాలో మార్పు లేదు. 28% భూభాగంలోనే సురక్షితం రాష్ట్ర భౌగోళిక విస్తీర్ణం ఆధారంగా భూగర్భ జలాల లోతులను భూగర్భ జలశాఖ వర్గీకరించింది. ⇒ రాష్ట్ర విస్తీర్ణంలోని 28 శాతం ప్రాంతంలోనే 5 మీ.ల కంటే తక్కువ లోతుల్లోనే భూగర్భ జలాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. 5 మీ.ల లోపు లోతుల్లో భూగర్భ జలాలు లభిస్తే సురక్షిత పరిస్థితుల్లో ఉన్నట్టు పరిగణిస్తారు. అంటే, రాష్ట్రంలోని 28 శాతం భూభాగంలోనే భూగర్భ జలాలు సురక్షితంగా ఉన్నాయి. ⇒ రాష్ట్రంలో సింహభాగం..అంటే 46% విస్తీర్ణంలోని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు 5–10 మీ.ల లోతుల్లో ఉన్నాయి. ⇒ రాష్ట్రంలోని 20 శాతం విస్తీర్ణంలోని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు 10 నుంచి 15 మీటర్ల లోతుకు పడిపోయాయి. ⇒ రాష్ట్ర విస్తీర్ణంలోని 5 శాతం ప్రాంతంలో 20 మీ.ల కంటే అధిక లోతుల్లోకి భూగర్భజలాలు పతనమయ్యాయి. ఇవి ప్రధానంగా మేడ్చల్‌–మల్కాజిగిరి నైరుతి భాగాలు, రంగారెడ్డి ఉత్తర భాగాలు, సంగారెడ్డి, వికారాబాద్‌ జిల్లాల ఆగ్నేయ, పశ్చిమ భాగాలు, కామారెడ్డి ఉత్తర భాగాలు, నాగర్‌కర్నూల్‌ దక్షిణ–మధ్య భాగాలు, భూపాలపల్లి ఉత్తర భాగాలు, నిజామాబాద్‌ దక్షిణ భాగాలు, భద్రాద్రి జిల్లాల ఆగ్నేయ భాగాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి దశాబ్దపు సగటు కన్నా పతనం ఆగస్టు నెల దశాబ్దపు (2016–2025) సగటు లోతు 7.59 మీ.లతో పోలిస్తే ప్రస్తుతం(7.87 మీ) మరింత లోతుల్లోకి భూగర్భ జలాలు పడిపోయాయి. రాష్ట్రంలోని 621 మండలాల్లో పరిశీలిస్తే..266 మండలాల్లో (43%) దశాబ్దపు సగటు కంటే నీటి మట్టాలు పెరిగాయి. 355 మండలాల్లో (57%) దశాబ్దపు సగటు కంటే నీటి మట్టాలు పడిపోయాయి. 128 మండలాల్లో 2 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుకు పడిపోవడం గమనార్హం. 20 మీటర్ల కంటే అధిక లోతుల్లో భూగర్భ జలాలుంటే.. అత్యంత లోతైన భూగర్భజలాల ప్రాంతాలుగా పరిగణిస్తారు. ఈ ప్రాంతాల దశాబ్దపు సగటు విస్తీర్ణం 1,168 చ.కి.మీ ఉండగా, గత ఆగస్టు నాటికి 1,413 చ.కి.మీ.కు పెరిగింది. నగర ప్రాంతాల్లోనే ఆందోళనకరం మే 2026 (వర్షాకాలానికి ముందు)తో పోలిస్తే జూలై–ఆగస్టు వర్షాలతో భూగర్భ జలాలు 1.61 మీటర్లు పైకి ఉబికివచ్చినా, గత ఏడాదితో పోలిస్తే 2.09 మీటర్ల మేర పతనం కావడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పట్టణ ప్రాంత జిల్లాలైన హైదరాబాద్, మేడ్చల్, రంగారెడ్డిలతోపాటు వ్యవసాయాధారిత సూర్యాపేట, వికారాబాద్‌ జిల్లాల్లో పాతాళ గంగ మరింత లోతుకు పడిపోయింది. రాబోయే రోజుల్లో నీటి పొదుపు చర్యలు, వర్షపు నీటి నిల్వ పద్ధతులు చేపట్టకపోతే తాగు,సాగు నీటిఎద్దడి తీవ్రమయ్యే ప్రమాదముందని భూగర్భ జలశాఖ నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

ఎంతసేపూ అభివృద్ధి, లాభార్జన, ఆర్థికప్రగతి గురించి మాత్రమే హోరెత్తే ప్రపంచంలో వాతావరణం ఎలావుందో, అది మున్ముందు ఎలా పరిణమిస్తుందో హెచ్చరించే సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి. పరుగులు ఆపి సరిచూసుకోనట్టయితే ఈ భూగోళమే పెను ప్రమాదంలో పడుతుందని ఆ సంస్థలు మరోసారి హెచ్చరించాయి. ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ(డబ్ల్యూఎంఓ), ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం(యూఎన్‌ఈపీ)లు ఒకరోజు తేడాలో తమ నివేదికలు విడుదల చేశాయి. ‘అత్యంత బలమైన’ ఎల్‌నినో విరుచుకుపడటం, అది వచ్చే ఏడాది ఫిబ్రవరి వరకూ కొనసాగటం తథ్యమని డబ్ల్యూఎంఓ చెబుతోంది. అందువల్ల ఉష్ణోగ్రతల్లో తీవ్ర మార్పులు చోటుచేసుకోవటంతోపాటు వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుందని ఆ సంస్థ వివరించింది. ఈ దశాబ్దం చివరినాటికి ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ దాటే అవకాశం ఉందని యూఎన్‌ఈపీసంస్థ హెచ్చరించింది. ప్రభుత్వాల విధానాలు ఇప్పుడున్న విధంగానే కొనసాగితే2100 నాటికి ఉష్ణోగ్రతలు 2.6 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ మేర పెరుగుతుందని అది జోస్యం చెప్పింది. కానీ పారిస్‌ ఒప్పందంలో పూచీపడిన విధంగా ప్రభుత్వాలు కర్బన ఉద్గారాలు తగ్గించుకుంటే అది 1.8 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు పరిమితమయ్యే అవకాశం లేకపోలేదని వివరించింది. ఈ రెండు సంస్థలూ చెప్పాయని కాదు... రాబోయే రోజులెలా ఉండబోతు న్నాయో ప్రస్తుత పరిస్థితులే చెబుతున్నాయి. ఇటీవల నేపాల్‌లో వచ్చిన మెరుపు వరదల వల్ల దాదాపు 1,300 మంది చనిపోగా, అనేకులు ఆచూకీ లేకుండా పోయారు. ఊళ్లకు ఊళ్లు తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. కనీవినీ ఎరుగని విధ్వంసం చోటుచేసుకుంది. పర్యావరణ పరిరక్షణతో సమస్త జీవుల మనుగడ ముడిపడివుందని ప్రపంచంగ్రహించి దాదాపు అరవయ్యేళ్లవుతోంది. కానీ అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ వంటి పాలకుల పుణ్యమా అని ఇప్పటికీ వివాదాస్పద అంశంగానే ఉంటోంది. పర్యావరణ ధ్వంసం అమెరికా అభివృద్ధి గిట్టనివారి సృష్టి అని ఆయన అభిప్రాయం. తమ ప్రయోజనాలకు విఘాతం కల్గిస్తుందంటూ ఏకంగా పారిస్‌ ఒప్పందం నుంచి నిష్క్రమించారు. విషాదమేమంటే ఆ ఒప్పందంలో కొనసాగుతూ కూడా, దాని లక్ష్యాలను విస్మరిస్తున్న దేశాలున్నాయి.అభివృద్ధి పేరిట ఇష్టానుసారం ప్రాజెక్టులకు అనుమతు లీయటంవల్ల పర్యావరణం దెబ్బతింటోందని, కాలుష్యం పెరుగుతున్నదని పర్యావరణ ఉద్యమకారులు వాదిస్తుంటే... మరి అభివృద్ధి మాటేమిటన్నది ప్రభుత్వాల ప్రశ్న. పారిశ్రామిక విప్లవంకంటే ముందునాటి ఉష్ణోగ్రతలతో పోలిస్తే 2030 నాటికి సగటు ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల కనీసం 1.5 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ లోపులో ఉంచాలని, ఎట్టిపరిస్థితు ల్లోనూ అది 2 డిగ్రీలు దాటరాదని పారిస్‌ ఒప్పందం నిర్దేశించింది. ఇందుకోసం గ్రీన్‌ హౌస్‌ వాయు ఉద్గారాలను 42 శాతం మేర తగ్గించాలి. కానీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా దేశాలు పాటిస్తున్న విధానాలేవీ దానికి అనుగుణంగా లేవు. అందువల్లే ధ్రువప్రాంతాల్లో వేగంగా మంచు కరగడం, సముద్ర మట్టాలు పెరగడం, పెను తుపానులు, కరువుకాటకాలు, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు సర్వసాధారణమయ్యాయి. చారిత్రకంగా చూస్తే 1850 నుంచి ఇంతవరకూ 25 శాతం ఉద్గారాలతో అమెరికా ప్రథమ స్థానంలో ఉంటే దాదాపు 22 శాతం వాటాతో యూరప్‌ దేశాలు, దాదాపు 7 శాతంతో రష్యా ఉన్నాయి. కానీ ఏటా వెలువరించే కర్బన ఉద్గారాల్లో చైనా ఇప్పుడు అగ్రభాగాన ఉంది. తలసరి ఉద్గారాల్లో ఇప్పటికీ మనం ప్రపంచ సగటుకన్నా తక్కువగానే ఉన్నాం. పునరుత్పాదక ఇంధన రంగానికి మారడానికి అవసరమైన సాంకేతికతలనుపొందాలంటే భారీ మొత్తంలో నిధులు అవసరమవుతాయన్న అంచనా ఉంది. అయితే అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఈ సాంకేతికతల్ని చవగ్గా అందిస్తే మనం మాత్రమే కాదు... చాలా దేశాలు వీటిని పొందగలుగుతాయి. నిరుడు బ్రెజిల్‌లోని బెలెమ్‌లో జరిగిన కాప్‌–30 సదస్సులో కొత్త సాంకేతికతల కోసం 2035 నాటికి 31,000 కోట్ల డాలర్లు అవసరమవుతాయని అంచనా వేశారు. భూగోళమే ప్రమాదంలో పడిందని సమితిసంస్థలు రెండూ చెబుతున్న నేపథ్యంలోనైనా సంపన్న దేశాలు లాభార్జన దృష్టి విడనాడాలి. లేకుంటే మూకుమ్మడిగా అందరం మునిగే ప్రమాదం ఉంటుందన్న స్పృహ తెచ్చుకోవాలి.

ఇప్పటికే వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎదుర్కొంటున్న భారతదేశానికి అంతర్జాతీయ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూఎంఓ) పిడుగులాంటి వార్తను మోసుకొచ్చింది. ఈ ఏడాది మొదలైన ఎల్‌–నినో వచ్చే ఏడాది మొదటి వరకూ కచ్చితంగా కొనసాగుతుందని హెచ్చరించింది. ఫలితంగా మరిన్ని వాతావరణ విపత్తులు, వడగాడ్పులు, అకాల వర్షాలు, వరదలు తప్పవన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. దక్షిణ అమెరికా వద్ద భూమధ్య రేఖ ప్రాంతంలోని పసఫిక్‌ మహా సముద్రపు ఉపరితల జలాల ఉష్ణోగ్రతలు కొంచెం పెరిగితే దాన్ని ఎల్‌–నినో అంటారన్నది తెలిసిన విషయమే. నాలుగైదేళ్ల విరామంతో వచ్చే ఈ వాతావరణ దృగ్విషయం ప్రపంచ వాతావరణంపై మరీ ముఖ్యంగా భారతదేశానికి కీలకమైన నైరుతీ రుతుపవనాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఎల్‌నినో వచ్చిన సంవత్సరాల్లో రుతుపవనాలు బలహీనంగా ఉండటమే కాకుండా... వడగాడ్పులు పెరుగుతూంటాయి. అకాల వర్షాలు, వరదలు నమోదవుతూంటాయి. 2026లోనూ ఎల్‌–నినో ఏర్పడిందని, ఇది చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంత తీవ్రంగా ఉండవచ్చునన్న అంచనాలను ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ ఈ ఏడాది మధ్యలోనూ ఇచ్చింది. అయితే తాజాగా గురువారం జారీ చేసిన ప్రకటనలో మాత్రం ఈసారి సూపర్‌ ఎల్‌–నినో పరిస్థితులు ఏర్పడటం వందకు వంద శాతం పక్కా అని తేల్చి చెప్పింది. చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ఎల్‌–నినోగా అవతరించనుందని, 2027 ఫిబ్రవరి నెల వరకూ ఈ పరిస్థితులు కొనసాగవచ్చని స్పష్టం చేసింది. పసఫిక్‌ మహా సముద్ర ప్రాంతంలోని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణ రీతిలో ఉండటం దీనికి కారణమవుతోందని తెలిపింది. రెండున్నర డిగ్రీలు ఎక్కువ... పసఫిక్‌ మహా సముద్రంలో ఎల్‌–నినో పరిస్థితులను అంచనా కట్టేందుకు కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలను ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలిస్తూంటారు. అలాంటి ప్రాంతాల్లో ఒకటైన ‘ద నినో 3.4’లో ఈ ఏడాది ఉష్ణోగ్రతలు చాలా అసాధారణంగా ఉన్నట్లు తెలిసింది. మే–జూలై నెల మొదటి వరకూ ఇక్కడి ఉష్ణోగ్రతలు సగటు కంటే 1.5 డిగ్రీ సెల్సియస్‌ ఎక్కువగా ఉంటే జూలై నెలలో రెండు డిగ్రీలకు పెరిగింది. ఆ తరువాత వారం వారం ఉష్ణోగ్రతల్లో పెరుగుదల నమోదై ఆగస్టు మధ్యకు 2.6 డిగ్రీ సెల్సియస్‌కు చేరుకున్నట్లు డబ్ల్యూఎంఓ తెలిపింది. ఉపరితలంతోపాటు దిగువభాగంలోనూ కొన్నిచోట్ల ఉష్ణోగ్రతలు సగటు కంటే ఎనిమిది డిగ్రీ సెల్సియస్‌ వరకూ ఎక్కువగా ఉండటంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఈ పరిస్థితులు ఎల్‌–నినో మరింత బలపడేందుకు కారణమవుతున్నాయని, 2026 ఆఖరుకు పతాక స్థాయికి చేరుతుందని వివరించింది. డబ్ల్యూఎంఓ అంచనాల ప్రకారం ఎల్‌–నినోల వివరాలు నమోదు చేయడం మొదలుపెట్టిన 1950 నుంచి తీసుకున్నా ఈ ఏడాది అతి బలమైన నాలుగు ఎల్‌నినోల్లో ఒకటిగా నిలుస్తుందని హెచ్చరించింది. ఒక్క తీరుగా ఉండని ప్రభావం... ఎల్‌నినో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణంపై ఒకే తీరైన ప్రభావం చూపకపోవడం సమస్యను మరింత జటిలం చేస్తుంది. బలం ఆధారంగా ఏ దేశంపై ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుందో కూడా చెప్పలేము. భారత దేశం విషయానికి వస్తే... చాలా సందర్భాల్లో ఎల్‌నినో తీవ్రత నైరుతి రుతుపవనాలపై వ్యతిరేక ప్రభావం చూపింది. ఎల్‌నినో సంవత్సరాల్లో తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది. అయితే కొన్ని సంవత్సరాల్లో దీనికి భిన్నమైన పరిస్థితులూ ఏర్పడటం గమనార్హం. ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాలు సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉంటాయని భారత వాతావరణ సంస్థ ఇప్పటికే ప్రకటించింది. ఇందుకు తగ్గట్టుగానే ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తెలంగాణల్లోనూ చాలా చోట్ల వర్షాలు తక్కువగానే కురిశాయి. ఆగస్టు నాటికి దేశవ్యాప్తంగా వర్షాలు సాధారణం కంటే 16 శాతం తక్కువగా నమోదైన విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే డబ్ల్యూఎంఓ సూపర్‌ ఎల్‌నినో పక్కా అని, 2027 ఫిబ్రవరి వరకూ కొనసాగవచ్చునన్న ప్రకటన ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దీనర్థం... రానున్న మూడు నెలలు దేశంలో ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. హిందూ మహాసముద్రంలో పరిస్థితుల్లో ఏదైనా మార్పు వస్తే ఎల్‌నినో స్థితిగతుల్లోనూ తేడాలు వచ్చే అవకాశం ఉంది. సూపర్‌ ఎల్‌ నినో కారణంగా వచ్చే ఏడాది రికార్డు స్థాయిలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని అంచనా. ‘‘స్పానిష్‌ భాషలో ఎల్‌నినో అంటే చిన్న బాలుడని అర్థం. కానీ... వివిధ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలను ధ్వంసం చేయగల సత్తా ఉంది. ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కరవు కాటకాలు, కార్చిచ్చులు, వరదలు నమోదవుతున్నాయి. ఎన్‌నినో తీవ్రతతోపాటు ఇవి కూడా మరింత ప్రమాదకరంగా మారనున్నాయి. ఈ అసాధారణ ఎల్‌నినో పరిస్థితులను అంతేస్థాయిలో సమర్థంగా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధమవ్వాలి. డబ్ల్యూఎంఓ యాభై ఏళ్ల చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంత స్థాయిలో జాతీయ వాతావరణ సంస్థలు, జలవనరుల సేవలను అప్రమత్తం చేస్తున్నాం. మానవ ప్రాణ, జీవనోపాధి మార్గాలకు విఘాతం కలగకుండా ఎప్పటికప్పుడు సమాచారం అందించేది వీరే. ఐక్యరాజ్య సమితికి చెందిన అన్ని మానవీయ సేవల సంస్థలతో కలిసి పని చేసేందుకు డబ్ల్యూఎంఓ కట్టుబడి ఉంది. వాతావరణానికి సంబంధించిన సమాచారం, విపత్తుల నిర్వహణలో సాయం, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, జలవనరుల నిర్వహణలో సాయం అందిస్తాం. వృథా చేసేంత సమయం లేనేలేదిప్పుడు’’ – డబ్ల్యూఎంఓ సెక్రటరీ జనరల్‌ సెలెస్టీ సాలో – సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్

దేశంలో వర్షాల తీరును ఎల్‌ నినో ప్రభావం మార్చేస్తోంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో మారుతున్న సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల ప్రభావంతో ఇటు నైరుతి రుతుపవనాల పనితీరుపై ప్రభావం పడుతోంది. ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతంలో ఈ పరిస్థితులు మరీ ఘోరంగా ఉన్నాయి. ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ లోటు వర్షపాతంతో ముగుస్తుందా? అనే అనుమానాల నడుమ.. భారత వాతావరణ విభాగం (IMD) షాకింగ్‌ అప్‌డేట్‌ ఇచ్చింది.దేశంలో వర్షాలపై ఎల్‌ నినో ప్రభావం మరింత స్పష్టమవుతోంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో పరిస్థితులు బలపడుతున్న నేపథ్యంలో సెప్టెంబర్‌లోనూ దేశవ్యాప్తంగా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ చెబుతోంది. అయితే ఉత్తర భారతంతో పోలిస్తే దక్షిణ ప్రాంతంలో వర్షాల పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా ఉంది. ఆగస్టులో దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో సాధారణం కంటే 27 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చే వర్ష వ్యవస్థలు దక్షిణం వైపు ఆశించిన స్థాయిలో ప్రభావం చూపకపోవడం కూడా ఇందుకు కారణమైంది. దీంతో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళలో వర్షాలపై ఆందోళన పెరిగింది.ఆగస్టులో దేశానికీ లోటేనైరుతి రుతుపవనాలకు కీలకమైన ఆగస్టు నెలలో దేశవ్యాప్తంగా 16.3 శాతం వర్షపాతం లోటు నమోదైంది. నెలలో సాధారణంగా కురవాల్సిన వర్షాలతో పోలిస్తే ఈ లోటు కనిపించింది. ఆగస్టు చివరి నాటికి దాదాపు 42 శాతం జిల్లాలు లోటు వర్షపాతం పరిధిలో ఉండగా.. మరో 5 శాతం జిల్లాల్లో పరిస్థితి తీవ్రంగా ఉంది. అంటే లోటు కేవలం ఒకటి రెండు రాష్ట్రాలకు పరిమితం కాలేదన్నమాట.అల్పపీడనాలు.. ఉత్తరానికే మళ్లాయిఈసారి వర్షాల అసమాన పంపిణీకి అల్పపీడనాల గమనం కూడా ఒక కారణంగా మారింది. బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన పలు అల్పపీడన వ్యవస్థలు ఉత్తర దిశగా పయనించి మధ్య, ఉత్తర భారతంపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపాయి. దీంతో అక్కడ కొన్ని ప్రాంతాలకు భారీ వర్షాలు అందగా.. దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో ఆశించిన వర్షాలు పడలేదు. ఒకే దేశంలో ఒకచోట వరదలు.. మరోచోట వర్షాభావం కనిపించడానికి ఇదీ ఒక కారణం.సెప్టెంబర్‌లోనూ నిరాశేసెప్టెంబర్‌ సాధారణంగా నైరుతి రుతుపవనాల చివరి కీలక నెల. ఈ సమయంలో కురిసే వర్షాలు ఖరీఫ్‌ పంటలకు, నేలలో తేమను నిలబెట్టుకోవడానికి ఎంతో అవసరం. అయితే ఈసారి దేశవ్యాప్తంగా సెప్టెంబర్‌ వర్షపాతం దీర్ఘకాల సగటులో 91 శాతం కంటే తక్కువగా ఉండొచ్చని IMD అంచనా వేసింది. దీంతో సీజన్‌ ముగిసేలోపు వర్షాల లోటు కొంత మేర భర్తీ అయ్యే అవకాశాలు తగ్గాయి.రుతుపవనాలకు బలహీన ముగింపు?జూన్‌–సెప్టెంబర్‌ కాలాన్ని నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌గా పరిగణిస్తారు. సెప్టెంబర్‌లోనూ వర్షాలు తగ్గితే.. మొత్తం సీజన్‌ సాధారణం కంటే గణనీయమైన లోటుతో ముగిసే అవకాశం ఉంది. అదే జరిగితే వ్యవసాయ ఆధారిత ప్రాంతాల్లో నేల తేమ, సాగునీరు, జలాశయాల నిల్వలపై ఒత్తిడి పెరగొచ్చు. అయితే స్థానికంగా కురిసే భారీ వర్షాలు ఈ పరిస్థితిని కొంతవరకు మార్చే అవకాశం ఉంటుంది.పంటలకు కీలక దశప్రస్తుతం ఖరీఫ్‌ పంటలు కీలక ఎదుగుదల దశలో ఉన్నాయి. పత్తి, సోయాబీన్‌, మొక్కజొన్న, పప్పుధాన్యాలకు తగినంత నేలతేమ అవసరం. వర్షాల విరామం ఎక్కువైతే పంటల దిగుబడులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు నేలలో తేమ తక్కువగా ఉంటే రబీ పంటల సాగు ప్రారంభ సమయంలోనూ రైతులకు ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.వర్షాలే కాదు.. వేడి కూడా?వర్షాల లోటుతోపాటు ఉష్ణోగ్రతల పరిస్థితిపైనా IMD నిఘా పెట్టింది. సెప్టెంబర్‌లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే ఎక్కువ గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని అంచనా ఉంది. వర్షాలు తగ్గడం, నేల తేమ పడిపోవడం, వేడి పెరగడం ఒకేసారి జరిగితే నీటి అవసరం మరింత పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా వ్యవసాయం, తాగునీటి వనరులపై దీని ప్రభావం కనిపించే అవకాశం ఉంది.ముందున్నది కీలక సమయంఎల్‌ నినో ప్రభావం ఒక్కసారిగా దేశమంతా ఒకే విధంగా కనిపించదు. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, గాలుల కదలికలు, ఇతర సముద్ర–వాతావరణ వ్యవస్థలు కూడా భారత వర్షపాతాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే రానున్న నెలల్లో దీని తీవ్రత ఎలా మారుతుంది? దాని ప్రభావం శీతాకాలం, తదుపరి వర్షాకాలం వరకు ఎంతవరకు కొనసాగుతుంది? అన్నది కీలకంగా మారింది. ఐఎండీ అంచనా ప్రకారం.. ఎల్‌ నినో ఎఫెక్ట్‌ మార్చి వరకూ కొనసాగనుంది.మొత్తంగా.. ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల పంపిణీ దక్షిణాదికి పెద్దగా కలిసిరాలేదు. ఉత్తర, మధ్య భారతానికి అల్పపీడన వ్యవస్థల ద్వారా వర్షాలు అందుతుండగా.. దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో లోటు కొనసాగుతోంది. సెప్టెంబర్‌లోనూ ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు లేకపోతే వ్యవసాయం, నేలతేమ, నీటి వనరులపై ఒత్తిడి మరింత పెరిగే అవకాశముంది. దీంతో ఎల్‌ నినో ప్రభావం రానున్న నెలల్లో ఎలా మారుతుందన్నది దేశవ్యాప్తంగా ఆసక్తికరంగా మారింది.ఇదీ చదవండి: జెన్‌జీ.. కేర్‌ ఫ్రీ అనుకునేరు!

సాక్షి, అమరావతి: రాష్ట్రంలో 67 సంవత్సరాల తర్వాత అంతటి తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్నట్లు భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) అమరావతి కేంద్రం డైరెక్టర్‌ కె.నాగరత్న తెలిపారు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం వేడెక్కడం వల్ల ఏర్పడే వాతావరణ వ్యవస్థ ఎల్‌నినో 1959లో ఉన్నంత తీవ్రంగా ఇప్పుడు ఉందని అన్నారు. వచ్చే ఏడాది వరకూ దీని ప్రభావం ఉంటుందని, ఫలితంగా తీవ్రమైన వర్షాభావ పరిస్థితులు ఉంటాయని పేర్కొన్నారు. సాక్షి ప్రతినిధికి బుధవారం ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో ఆమె పలు అంశాలు వెల్లడించారు. ‘ఎల్‌నినో’ పరిస్థితులు ఏ విధంగా ఉన్నాయి? మన రాష్ట్రంపై దాని ప్రభావం ఏ స్థాయిలో కనిపిస్తోంది? ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో దేశవ్యాప్తంగా వాతావరణ వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేస్తోంది. పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలోని ‘నినో 3.4’ రీజియన్‌లో పరిస్థితులు సాధారణ స్థాయిలోనే ఉన్నాయి. అయితే యునైటెడ్‌ స్టేట్స్‌కి చెందిన నోవా (నేషనల్‌ ఓషియానక్‌ అండ్‌ అటా్మస్పియరిక్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌) సంస్థ అంచనాల ప్రకారం అక్టోబర్, నవంబర్‌ నాటికి దీని తీవ్రత మరింత పెరిగే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. రాష్ట్రంలో వర్షపాతం ఏ రకంగా ప్రభావితమైంది? జూన్‌ నెల నుంచే రాష్ట్రంలో వర్షపాతం సాధారణం కంటే చాలా తక్కువగా నమోదవుతోంది. ముఖ్యంగా భారీ వర్షాలు, అతి భారీ వర్షాలు పడే రోజుల సంఖ్య దాదాపు 80 శాతం వరకు తగ్గిపోయింది. బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడనాలు దక్షిణ కోస్తా వైపు రాకుండా ఉత్తర దిశగా పయనించడం వల్ల ఏపీ వ్యాప్తంగా కేవలం తేలికపాటి నుంచి మోస్తరు వర్షాలే కురిశాయి. ఉత్తర కోస్తాలోని శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, పార్వతీపురం మన్యం, అల్లూరి సీతారామరాజు, విశాఖ, కాకినాడలతో పాటు కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల్లో కొన్నిచోట్ల సాధారణ వర్షపాతం నమోదైనప్పటికీ, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చూస్తే తీవ్రమైన వర్షాభావ పరిస్థితులు ఉన్నాయి. సాధారణ సీజన్‌తో పోలిస్తే వర్షపాత రోజుల్లో వచ్చిన వ్యత్యాసం ఏంటి? వర్షపాత రోజులు సాధారణంగా నమోదవుతున్నప్పటికీ, భారీ వర్షాలు కురిసే రోజులు 80 శాతం తగ్గిపోయాయి. ఇదే ప్రధాన సమస్యగా మారింది. రాష్ట్రంలో ఏయే జిల్లాలు అత్యంత తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి? ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాలూ లోటు వర్షపాతం పరిధిలోనే ఉన్నాయి. కొన్ని జిల్లాల్లో సాధారణం కంటే 50 శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. నెల్లూరు, చిత్తూరు, అన్నమయ్య జిల్లాల్లో గరిష్టంగా 69 శాతం వరకు వర్షపాత లోటు నమోదైంది. ఈ పరిస్థితుల్లో వ్యవసాయ రంగానికి ఉపయోగపడేలా ఐఎండీ చేపడుతున్న చర్యలేంటి? ఎల్‌నినో వల్ల సంభవించే పరిస్థితుల గురించి ముందే హెచ్చరికలు జారీ చేశాం. ఐఎండీ, రాష్ట్ర వ్యవసాయ శాఖ సమన్వయంతో వ్యవహరిస్తున్నాయి. వర్షాభావం దృష్ట్యా ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే వరి పంట స్థానంలో తక్కువ నీటితో పండే ప్రత్యామ్నాయ పంటలను ప్రోత్సహించేందుకు కంటింజెన్సీ ప్లాన్స్‌ అమలు చేస్తున్నాం. రైతులకు నిరంతరం సమాచారం అందించడానికి రోజువారీగా మండల స్థాయిలో, వారానికి రెండుసార్లు జిల్లా స్థాయిలో ఆగ్రో బులెటిన్లు, ఇంపాక్ట్‌ బేస్డ్‌ ఫోర్‌కాస్ట్‌లు విడుదల చేస్తున్నాం. రాబోయే సీజన్లలో వాతావరణం ఎలా ఉండబోతోంది? అంతర్జాతీయ వాతావరణ నమూనాల ప్రకారం వచ్చే ఏడాది మార్చి వరకు ‘ఎల్‌నినో’ ప్రభావం కొనసాగే అవకాశం ఉంది. అప్పటివరకు సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతమే నమోదు కావచ్చు. ఏప్రిల్‌ తర్వాత మార్పులు సంభవించే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతానికి అక్టోబర్‌ నుంచి డిసెంబర్‌ మధ్య కాలానికి తగిన ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అవసరం. ఈ స్థాయి ఎల్‌నినో తీవ్రత గతంలో ఎప్పుడైనా ఉందా? సాధారణంగా ఎల్‌నినో ఉన్నప్పుడు వర్షపాతం తగ్గుతుంది. కానీ ఈసారి పరిస్థితి ఇంకా దారుణంగా ఉంది. అసలు వర్షపాతమే లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. 1959లో సరిగ్గా ఇటువంటి తీవ్రమైన పరిస్థితులు నమోదయ్యాయి. సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత మళ్లీ అదే తరహా ప్రతికూల వాతావరణాన్ని చూస్తున్నాం. సెప్టెంబర్‌ చివరి వరకు రాష్ట్రంలో వర్షపాతం అత్యంత తక్కువగా నమోదయ్యే సూచనలున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో రైతులకు మీరు ఇచ్చే ప్రధాన సూచన ఏంటి? అన్ని ప్రభుత్వ శాఖలూ వాతావరణ శాఖతో సమన్వయం చేసుకుంటూ ముందుకు సాగాలి. ఐఎండీ జారీ చేసే ఆగ్రో బులెటిన్లు, అర్బన్, రూరల్, సాధారణ వాతావరణ నివేదికలను ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలిస్తూ, ఆ హెచ్చరికల ప్రాతిపదికన కార్యాచరణ రూపొందించుకోవాలి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ మూడో నెల కూడా తీవ్ర నిరుత్సాహంగానే ముగిసింది. జోరుగా వర్షాలు కురవాల్సిన ఆగస్టులో భారీ లోటు వర్షపాతమే నమోదైంది. జూన్‌ ఒకటో తేదీ నుంచి సెప్టెంబర్‌ చివరి వరకు నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌గా పరిగణిస్తారు. ఇందులో తొలి మూడు నెలలు రాష్ట్రంలో లోటు వర్షపాతంతోనే ముగిశాయి. ఇప్పటివరకు రాష్ట్రంలో 17 శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. సీజన్‌లో ఇప్పటివరకు 57.35 సెం.మీ. వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా 47.38 సెం.మీ. మేర వర్షం కురిసింది. అంటే సాధారణం కంటే దాదాపు 10 సెం.మీ. వర్షం తక్కువగా కురిసింది. ఈ నెలాఖరుతో నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ ముగియనున్నప్పటికీ ఈ నెలలోనూ లోటు వర్షపాతం ఉంటుందని ఐఎండీ ఇప్పటికే ప్రాథమిక అంచనాలు విడుదల చేయడం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఈ నెలలోనూ వర్షాలకు అనుకూల పరిస్థితులు ఉండవని.. పైగా ఎల్‌నినో మరింత బలపడుతుందని.. ఫలితంగా ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా ఉంటాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే బంగాళాఖాతంలో ఈ నెల రెండో వారం నుంచి రుతుపవన ద్రోణి, అల్పపీడనాలు, ఉపరితల ఆవర్తనాలు ఏర్పడే అవకాశాలున్నాయని వాతావరణ శాఖ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అవి ఏర్పడినప్పడు వాతావరణంలో జరిగే మార్పులు రాష్ట్రంపై అనుకూల ప్రభావం చూపితే పరిస్థితి కొంతైనా మెరుగుపడుతుందని చెబుతున్నారు. 17 జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతం... ప్రస్తుత నైరుతి సీజన్‌లో రాష్ట్రంలో 17 జిల్లాల్లో తీవ్ర లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. 20 శాతం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన జిల్లాలను సాధారణ కేటగిరీలోకి చేర్చారు. సాధారణ వర్షపాతం గణాంకాలకు అత్యంత సమీపంగా కామారెడ్డి, మెదక్, రాజన్న సిరిసిల్ల, కుమురం భీం ఆసిఫాబాద్, మంచిర్యాల జిల్లాలున్నాయి. మిగిలిన జిల్లాల్లో వర్షపాతం ఆశించినంతగా లేదని ప్రణాళిక శాఖ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. మరో తొమ్మిది జిల్లాల్లో 30 శాతానికిపైగా లోటు నమోదైంది.

సాక్షి, విశాఖపట్నం : మహాసముద్రం ఉడుకుతోంది.. వాతావరణం గతితప్పుతోంది.. ప్రపంచాన్ని శాసించే పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో నిప్పులు రగులుతున్నాయి.. ఎన్నడూ లేనివిధంగా సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ సగటు కంటే 3.6 డిగ్రీలు అదనంగా నమోదవుతూ సరికొత్త విపత్తుకు ప్రమాదపు బాటలు వేస్తున్నాయి. 1877లో అత్యధికంగా నమోదైన 2.75 డిగ్రీల రికార్డును సైతం తుడిచిపెట్టేస్తున్న ఈ తీవ్ర ఎల్‌నినో పరిణామాలు.. దేశ వ్యవసాయ రంగానికి ప్రమాద ఘంటికలు మోగిస్తున్నాయి. రుతుపవనాలు ముఖం చాటేసి, భయానక కరువు పరిస్థితులు దాపురిస్తాయన్న ఆందోళనలు ప్రస్ఫుటిస్తున్నాయి. ఈ విపత్తు నుంచి గట్టెక్కాలంటే.. ఇప్పుడు ఎంజేఓ పవనాల కరుణ మినహా మరో మార్గం లేదంటూ వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావం మునుపెన్నడూ లేని స్థాయిలో విశ్వరూపం దాల్చనుందని వాతావరణ శాఖగణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు(ఎస్‌ఎస్‌టీ) అసాధారణంగా పెరగడాన్ని ఎల్‌నినో అంటారు. తాజా అంచనాల ప్రకారం.. ఈ ఏడాదికి ఉష్ణోగ్రతల తీవ్రత సాధారణ స్థాయి కంటే ఏకంగా 3.6 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ మేర ఎక్కువగా నమోదు కానుంది. గత 150 ఏళ్ల ఎల్‌నినో చరిత్రలో ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన రికార్డుగా అధికారులు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నారు. ఉష్ణోగ్రతలు ఇంత భారీ స్థాయిలో పెరగడం వాతావరణ నిపుణులను, శాస్త్రవేత్తలను సైతం తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. విశ్లేషించిన నమూనాల్లో ఏకంగా 80 శాతం పైగా వెదర్‌ మోడల్స్‌ ఈ భారీ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను ధ్రువీకరిస్తుండటం ఆందోళన కలిగించే అంశం. 1877 కరాళ నృత్యం కంటే మహా తీవ్రం.! వాతావరణ చరిత్రను పరిశీలిస్తే, 1877–78 కాలంలో వచ్చిన ఎల్‌నినోను ప్రపంచంలోనే అత్యంత వినాశనకరమైన వాటిలో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. అప్పట్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డు స్థాయిలో పెరిగాయి. అయితే, ఆనాటి ఉష్ణోగ్రతల కంటే ప్రస్తుత అంచనా 0.8 డిగ్రీల మేర ఎక్కువగా ఉండటం భయాందోళనల్ని కలిగిస్తోంది. ఇప్పటివరకు అధికారికంగా అత్యంత తీవ్రమైన ఎల్‌నినోగా నమోదైన 2.75 డిగ్రీల మార్క్‌ను కూడా ప్రస్తుతం దాటేస్తున్నాయి. సముద్ర జలాల్లో చోటుచేసుకుంటున్న ఈ అసాధారణ పెరుగుదల ప్రపంచ వాతావరణ సమతుల్యతను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తోంది. సముద్ర జలాలు విపరీతంగా వేడెక్కడం వల్ల వాతావరణంలోని గాలి ప్రవాహాల్లో ఊహించని మార్పులు వచ్చి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్షపాత నమోదుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడుతుందని హెచ్చరిస్తున్నారు.పసిఫిక్‌ మహాసముద్ర సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలు 27-28 డిగ్రీలు2026–27 అంచనా 31.6డిగ్రీలు 2002లో ఎల్‌నినో సమయంలో భారత్‌లో వర్షపాతం సాధారణం కంటే 19 శాతం తక్కువ 2009లో ఎల్‌నినో సమయంలో సాధారణం కంటే 22 శాతం తక్కువ2026–27లో అంచనా సాధారణం కంటే 25 శాతం తక్కువ 1877 నాటి అత్యధిక రికార్డు 30.75డిగ్రీలు ఈసారి ఎల్‌నినోతో ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల 3.6డిగ్రీలు2015–16లో ఎల్‌నినో సమయంలో సాధారణం కంటే 14 శాతం తక్కువఅన్నదాతకు అశనిపాతం.! ఈ అసాధారణ ఎల్‌నినో తీవ్రత.. భారత్‌పై తీవ్రమైన ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపే అవకాశాలున్నాయి. భారతదేశ వ్యవసాయ రంగం, ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా నైరుతి రుతుపవనాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సాధారణంగా ఎల్‌నినో ఏర్పడిన ప్రతిసారీ దేశంలో రుతుపవనాలు తీవ్రంగా బలహీనపడతాయి. దీనివల్ల వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొని, కరువు కాటకాలు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడం వల్ల వ్యవసాయ రంగం తీవ్ర సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనే ముప్పు పొంచి ఉంది. పంటలు ఎండిపోవడం, భూగర్భ జలాలు పూర్తిగా అడుగంటిపోవడం, తీవ్రమైన తాగునీటి కొరత రావడం వంటివి దేశమంతటా విపత్కర పరిస్థితులకు దారి తీస్తాయి. పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే భవిష్యత్తులో కఠినమైన సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. ఆశలన్నీ ఎంజేవో పవనాలపైనే.! ఇలాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో దేశానికి ఏకైక ఆశాకిరణం మాడెన్‌ జూలియన్‌ ఆసిలేషన్‌(ఎంజేఓ) మాత్రమే. వాతావరణంలో భూమధ్యరేఖ వెంబడి పడమర నుంచి తూర్పు వైపుగా కదిలే మేఘాలు, వర్షపాతం, వేగవంతమైన గాలుల సమూహాన్ని ఎంజేవో అంటారు. ఈ ఎంజేవో గనక హిందూ మహాసముద్రం మీదుగా సరైన సమయంలో, అనుకూలంగా పయనిస్తే, అది మన రుతుపవనాలను బలోపేతం చేసి మెరుగైన వర్షాలను తీసుకువస్తుంది. తద్వారా ఎల్‌నినో వల్ల ఏర్పడే ప్రమాదకరమైన వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎంజేవో చాలా వరకు అడ్డుకుని ఉపశమనం కలిగిస్తుంది. ఒకవేళ ఎంజేవో అంచనాలకు తగినట్లుగా సానుకూలంగా మారకపోయినా, లేదా దాని అనుకూల ప్రభావం మన దేశంపై పడకపోతే.. ఎల్‌నినో సృష్టించే విధ్వంసం వర్ణనాతీతంగా ఉంటుందని వాతావరణ శాఖ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.

ప్రపంచాన్ని ఎల్‌ నినో రూపంలో మరో సంక్షోభం వెంటాడే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో బలపడుతున్న దీని ప్రభావం.. నవంబర్‌, డిసెంబర్‌ నుంచి మరింత తీవ్రంగా మారే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. భారత్‌ సహా అనేక దేశాలు ఈ పరిణామాలను ఎదుర్కొనేందుకు ముందస్తు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ తరుణంలో.. ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఇప్పుడు వాతావరణాన్ని దాటి ప్రపంచ వాణిజ్యానికి కీలకమైన సముద్ర మార్గాలపైనా కనిపిస్తోంది.ఎల్‌ నినో అంటే కేవలం వర్షాలు, ఉష్ణోగ్రతలకు సంబంధించిన మార్పు మాత్రమే కాదు. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ నమూనాల్లో వచ్చే మార్పులు.. నీటి లభ్యత నుంచి రవాణా వ్యవస్థల వరకు ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో కీలక పాత్ర పోషించే నౌకాయాన మార్గాలు కూడా ఈ పరిణామాల నుంచి తప్పించుకోలేకపోతున్నాయి. నీటి మట్టాలు తగ్గడం, కరవు పరిస్థితులు పెరగడం వంటి పరిణామాలు అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్‌కు సవాల్‌గా మారుతున్నాయి. దీనికి తాజా ఉదాహరణగా అట్లాంటిక్‌, పసిఫిక్‌ మహాసముద్రాలను కలిపే పనామా కాలువ నిలుస్తోంది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో కీలకమైన ఈ జలమార్గం ద్వారా ప్రతి ఏడాది వేలాది నౌకలు ప్రయాణిస్తాయి. అయితే పొడి వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా కాలువలో నీటి నిల్వలు తగ్గడంతో.. నౌకల రాకపోకలపై పరిమితులు విధించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. సాధారణ పరిస్థితుల్లో రోజుకు దాదాపు 40 నౌకలు ప్రయాణించే పనామా కాలువలో.. నీటి కొరత కారణంగా ఈ సంఖ్యను తగ్గిస్తున్నారు. దీనివల్ల సరకు రవాణా ఆలస్యం కావడం, నౌకల నిర్వహణ ఖర్చులు పెరగడం, చివరకు వినియోగదారులపై ధరల భారం పడే అవకాశం ఉంది. సెప్టెంబర్‌ నుంచి పరిమితులు మరింత కఠినం కావొచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.మరి హార్ముజ్‌పై ప్రభావం ఉంటుందా?ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన హర్ముజ్‌ జలసంధిపై ఎల్‌ నినో ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపకపోవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అక్కడి పరిణామాలు ప్రధానంగా భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, భద్రతా పరిస్థితులు, దేశాల మధ్య సంబంధాలపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. అయితే ఎల్‌ నినో కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యవసాయం, ఇంధన వినియోగం, సరఫరా వ్యవస్థల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటే.. పరోక్షంగా హార్ముజ్‌ ద్వారా జరిగే చమురు రవాణాపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. కరవు, పంటల నష్టం, రవాణా అంతరాయాలు పెరిగితే.. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో చమురు, ఆహార ధరలపై ఒత్తిడి పెరగొచ్చు.ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో హార్ముజ్‌ జలసంధి కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న నేపథ్యంలో.. అక్కడ ఏ చిన్న అంతరాయం ఏర్పడినా దాని ప్రభావం ప్రపంచ మార్కెట్లపై కనిపించే అవకాశం ఉంది. ఎల్‌ నినో ప్రత్యక్ష కారణం కాకపోయినా.. వాతావరణ మార్పులతో పెరిగే ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు, సరఫరా వ్యవస్థల్లో అస్థిరతలు ఇంధన రంగానికి కొత్త సవాళ్లుగా మారవచ్చు.ఇతర జలమార్గాలకూ ముప్పుఎల్‌ నినో ప్రభావంతో ఏర్పడే పొడి వాతావరణ పరిస్థితులు ప్రపంచంలోని మరికొన్ని కీలక జలమార్గాలపైనా ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. అయితే ప్రతి ప్రాంతంలో దీనికి కారణాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. తీవ్రమైన వేడి, తక్కువ వర్షపాతం, కరవు పరిస్థితులు కొనసాగితే నదులు, కాలువల్లో నీటి మట్టాలు తగ్గి.. నౌకా రవాణాకు సవాళ్లు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.యూరప్‌లోని రైన్‌ నది వంటి ప్రధాన నదీ మార్గాలు పరిశ్రమలు, సరకు రవాణాకు ఎంతో కీలకం. నీటి మట్టాలు తగ్గినప్పుడు పెద్ద నౌకలు పూర్తిస్థాయిలో సరకు మోసుకెళ్లలేవు. దీంతో రవాణా సామర్థ్యం తగ్గడం, ఖర్చులు పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయి. డాన్యూబ్‌ వంటి ఇతర కీలక నదీ మార్గాల్లోనూ ఇలాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడితే.. ఇంధనం, ముడి సరుకులు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల సరఫరాపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.అంటే.. ఎల్‌ నినో ప్రభావం కేవలం సముద్రాల్లోనే కాదు.. నదులు, కాలువల ద్వారా జరిగే ప్రపంచ వాణిజ్యంపైనా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. వాతావరణ మార్పులతో పెరుగుతున్న తీవ్ర పరిస్థితులు భవిష్యత్తులో రవాణా వ్యవస్థలకు కొత్త సవాళ్లుగా మారనున్నాయి.ప్రపంచ వాణిజ్యానికి మరో సవాల్‌కరోనా మహమ్మారి తర్వాత ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థలు ఇప్పటికే అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. రష్యా–ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధం, మధ్యప్రాచ్య ఉద్రిక్తతలు, వాణిజ్య వివాదాలు సరఫరా గొలుసులను ప్రభావితం చేశాయి. ఇప్పుడు ఎల్‌ నినో కూడా మరో సవాల్‌గా మారుతోంది. ఒక ప్రాంతంలో కరవు కారణంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు తగ్గడం.. మరో ప్రాంతంలో ప్రకృతి వైపరీత్యాల కారణంగా రవాణా వ్యవస్థ దెబ్బతినడం.. ఇవన్నీ కలిపి ప్రపంచ మార్కెట్లపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ముఖ్యంగా ఆహార పదార్థాలు, ముడి సరుకులు, ఇంధన సరఫరాలో మార్పులు వస్తే.. ద్రవ్యోల్బణం పెరిగే అవకాశాలు ఉన్నాయి.భారత్‌కు ముప్పు ఎంత?ఎల్‌ నినో ప్రభావం భారత్‌కు అత్యంత కీలకమైన అంశం. దేశ వ్యవసాయం ఎక్కువగా రుతుపవనాలపై ఆధారపడటం వల్ల వర్షపాతం మార్పులు నేరుగా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడితే పంటల దిగుబడి తగ్గడం, నీటి వనరులపై ఒత్తిడి పెరగడం, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థల్లో అంతరాయాలు ఏర్పడితే.. చమురు, ఎరువులు, ఆహార దిగుమతుల ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.వాతావరణం నుంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ వరకు..ఒకప్పుడు ఎల్‌ నినోను కేవలం వాతావరణ పరిణామంగా మాత్రమే చూశారు. కానీ ఇప్పుడు ఇది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే శక్తిగా మారింది. సముద్ర మార్గాల నుంచి వ్యవసాయ క్షేత్రాల వరకు.. ఇంధన మార్కెట్ల నుంచి ఆహార సరఫరా వరకు.. ఎల్‌ నినో ప్రభావాలు అనేక రంగాలపై పడే అవకాశం ఉంది.పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో మొదలైన ఈ పరిణామం.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలాంటి ప్రభావాలు చూపుతుందో రాబోయే నెలలు కీలకంగా మారనున్నాయి. అందుకే దేశాలు ముందుగానే అప్రమత్తమై.. సరఫరా వ్యవస్థలు, వ్యవసాయ ప్రణాళికలు, విపత్తు నిర్వహణ చర్యలను సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.::వెబ్‌డెస్క్‌ ప్రత్యేకం

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: మహా నగరంలో ఎల్‌నినో మబ్బుల్లో మాన్సూన్‌ కొనసాగుతోంది. ఇప్పటి వరకు సాధారణ వర్షపాతం కూడా నమోదు కాలేదు. సగటున 20 శాతం తక్కువగా నమోదు కాగా, తూర్పు ప్రాంతాల్లో మాత్రం లోటు 36 శాతం స్థాయికి చేరుకుందని వాతావరణ శాఖ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. రోజువారీ చినుకుల తీవ్రత తగ్గి.. 10 నుంచి 20 నిమిషాల వరకే వర్షం పరిమితమవుతోంది. ఫలితంగా భూమి సరిగా తడవకపోవడంతో భూగర్భజలాలు మరింత లోతుకు పడిపోతున్నాయి.నైరుతి రుతు పవనాలు సాధారణంగా జూన్‌ 1న కేరళ తీరం నుంచి ప్రారంభమై సెప్టెంబరు 30న ముగుస్తాయి. ఈ ఏడాది జూన్‌¯ 8న ప్రవేశించి, 23 నాటికి పూర్తిగా విస్తరించినా.. జూన్‌లో సాధారణం కంటే తక్కువగా నమోదైంది. జూలైలో కొంత మెరుగుదల కనిపించినా ఆగస్టులో మళ్లీ లోటు పెరిగింది. ఈ సీజన్‌లో మరో 41 రోజులు మిగిలి ఉన్నప్పటికీ సాధారణ లోటుకూడా పూర్తయ్యే అవకాశాలు కనిపించడం లేదు.లోతుకు భూగర్భ జలాలు..ఐటీ, పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు ఊహించని విధంగా 20 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుకు పడిపోయి ప్రమాద ఘంటికలు మోగిస్తున్నాయి. గత ఏడాది నవంబర్‌ నాటి వర్షానంతర కాలంతో తాజా నివేదికలను పోల్చి చూస్తే భూగర్భ జలమట్టాలు అత్యంత వేగంగా పతనమయ్యాయి. అత్యధికంగా తూర్పు ప్రాంతంలో సగటు నీటి మట్టం 6.51 మీటర్లు మాత్రమే ఉండగా, ఆగస్టు నాటికి అది ఏకంగా 14.03 మీటర్లకు పడిపోయింది. బోరుబావుల ద్వారా నీటిని నిరంతరాయంగా తోడేస్తుండటమే ఈ తీవ్ర క్షీణతకు ప్రధాన కారణమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఈ సీజన్‌లో మిగిలి ఉన్న రోజుల్లో సుదీర్ఘ, తీవ్రమైన వర్షాలు కురిస్తేనే భూజలాలు పెరిగే అవకాశముంది. లేనిపక్షంలో క్యూర్‌ పరిధిలో నీటి ఒత్తిడి మరింత పెరుగుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్, ఏజీవర్శిటీ: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశమున్న నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ముందస్తు కార్యాచర­ణతో సిద్ధంగా ఉందని మంత్రులు తుమ్మల నాగేశ్వరరావు, సీతక్క, వాకిటి శ్రీహరి తెలిపారు. గ్రామస్థాయిలో ప్రతి శాఖ వేర్వేరుగా కాకుండా వ్యవసాయం, ఉద్యా­నవనం, పశుసంవర్థక, మత్స్య, పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖలు సమన్వయంతో పనిచే­యా­లని సూచించారు. ప్రతి గ్రామానికి సమగ్ర అభివృద్ధి ప్రణాళిక రూపొందించి, స్వల్పకాలిక అవసరాలతోపాటు వచ్చే పదేళ్ల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని పనులను ఎంపిక చేయాలన్నారు. వీబీ–జీ రామ్‌జీ నిధులను ప్రణాళికాబద్ధంగా వినియోగించాలని, ఈ నిధుల­తో శాశ్వత సామాజిక ఆస్తులను నిర్మించాలని చెప్పారు. నీటి సంరక్షణకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తూ ప్రతి ఇంటికి ఇంకుడు గుంత, ప్రతి పంటకు పంట కుంట, ప్రతి గ్రామానికి ఊటకుంట వంటి పనులను చేపట్టాలన్నారు. పంట కుంటల ద్వారా భూగర్భ జలాలు పెరగడంతోపాటు వ్యవసాయం, చేపల పెంపకం వంటి అనేక ప్రయోజనాలు కలుగుతా­యని తెలిపారు. శుక్రవారం టీజీఐఆర్డీలో ఎల్‌నినో ప్రభావం, వివిధ ప్రభుత్వ రంగాల్లో చేప­ట్టా­ల్సిన ముందస్తు కార్యాచరణపై జరిగిన రాష్ట్ర­స్థాయి వర్క్‌షాప్‌లో మంత్రులు పాల్గొన్నారు.‘ప్రతి గ్రామ పంచాయతీకి ఒక వెబ్‌సైట్‌’ ఆవిష్కరణ ఈ సందర్భంగా ‘ప్రతి గ్రామ పంచాయతీకి ఒక వెబ్‌సైట్‌’ను మంత్రులు ఆవిష్కరించారు. ఈ వెబ్‌సైట్‌లో గ్రామాల వారీగా సమగ్ర వివరాలు పొందుపరచనున్నారు. గ్రామ జనాభా, అవస­రాలు, వనరులు, గ్రామాభివృద్ధి ప్రణాళిక, శాఖల వారీగా జరుగుతున్న పనులు వంటి సమగ్ర వివరా­లు వెబ్‌సైట్‌లో అందుబాటులో ఉంచుతారు. పీఆర్‌­ఆర్‌డీ స్పెషల్‌ సీఎస్‌ దానకిశోర్‌ మాట్లాడుతూ గ్రామాభివృద్ధి నిధుల అభివృద్ధి ప్రణాళికను రూపొందించి తెలంగాణ గ్రామ పంచాయతీలను దేశంలో అగ్రగామిగా, స్వయం సమృద్ధిగా, అను­బంధ శాఖలతో అనుసంధానిస్తున్నామని చెప్పారు.ఎంపీ వేం నరేందర్‌రెడ్డి, సీఎస్‌ సంజయ్‌­జాజు, పీఆర్‌ కమిషనర్‌ దివ్య దేవరాజన్, వ్యవసా­య శాఖ కార్యదర్శి సురేంద్రమోహన్, పశు­సంవర్థకశాఖ కార్యదర్శి ఇలంబర్తి , టీజీఐఆర్డీ సీఈఓ నిఖిల, అదనపు కలెక్టర్లు, జెడ్పీ సీఈఓలు, డీఆర్డీ­ఓలు, డీపీఓలు, వ్యవసాయ, ఉద్యానవన, పశుసంవర్థక, మత్స్య శాఖల అధికారులు పాల్గొ­న్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు గ్రా­మా­లను సిద్ధం చేయాలని సీతక్క చెప్పా­రు. గ్రామాలకు సమగ్ర అభివృద్ధి ప్రణా­ళిక ఉండాలని చెప్పారు. భారీ ప్రాజెక్టులు నిర్మించినా, ఇప్పటికీ 30 లక్షల బోర్లపై సాగు ఆధారపడి ఉన్నందున, భూగర్భ జలాలను పెంచే పనులను ఉపాధి హామీ ద్వారా విస్తృతంగా చేపట్టా­ల్సిన అవసరం ఉందని తుమ్మల చెప్పారు. కరువు పరిస్థితుల్లో పశువుల పెంపకం, సంరక్షణపై రైతుల­కు అవగాహన కల్పించాలని వాకిటి శ్రీహరి చెప్పా­రు. సెప్టెంబర్‌లో వర్షాభావ పరిస్థితులు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉన్నందున అధికారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సీఎస్‌ సంజయ్‌ జాజు అధికారులకు సూచించారు.

ఈ ఏడాది ఎల్ నినో ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో అత్యంత శక్తిమంతమైనదిగా మారే దిశగా సాగుతోంది. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితులు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. 2027లో ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో ఎన్నడూ లేనంతగా అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది.ఇది శతాబ్దానికి పైగా కాలంలో అత్యంత “తీవ్రమైన” ఎల్ నినోగా ఉండవచ్చని బ్రిటన్‌ వాతావరణ కార్యాలయంలో దీర్ఘకాలిక అంచనాల విభాగం అధిపతి శుక్రవారం హెచ్చరించారు. దీర్ఘకాలంగా మానవ కార్యకలాపాల కారణంగా పెరుగుతున్న వాతావరణ వేడిమికి తోడుగా ఈ తాత్కాలిక ఉష్ణ ప్రభావం ఏర్పడనుంది. 2030 దశకం చివరి నాటికి ప్రపంచం ఎదుర్కొనే వేడిమి ఎలా ఉంటుందో దీనివల్ల ఒక ముందస్తు దృశ్యం కనిపిస్తుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.ఎల్ నినో అంటే ఏమిటి?ఎల్ నినో అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్ ప్రాంతంలో సహజంగా జరిగే చక్రంలో వేడెక్కే దశ. దీనిని ఎల్ నినో-సదరన్ ఆసిలేషన్, అంటే ఈఎన్‌ఎస్‌ఓ అని పిలుస్తారు. తూర్పు నుంచి పడమర దిశగా వీచే వాణిజ్య పవనాలు తాత్కాలికంగా బలహీనపడినప్పుడు ఎల్ నినో ఏర్పడుతుంది. సాధారణంగా పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో పేరుకుపోయే వెచ్చని నీరు తూర్పు వైపు తిరిగి ప్రవహించి సముద్ర ఉపరితలానికి చేరుతుంది.సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉన్న ఈ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు కొన్ని నెలల పాటు కొనసాగినప్పుడు, ఆ ప్రాంతంలో ఎక్కువ తుపానులు, మేఘాలు ఏర్పడతాయి. ఇవి “ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థ మొత్తం మీద ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి” అని మియామి విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన వాతావరణ శాస్త్రవేత్త ఎమిలీ బెకర్ వివరించారు.దీని ఫలితంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో మరింత వేడి, పొడి వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చల్లటి, తేమతో కూడిన వాతావరణం ఉంటుంది. కొన్ని ప్రభావాలు ఇప్పటికే కనిపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఇండొనేషియాలో సుదీర్ఘంగా కొనసాగుతున్న తీవ్రమైన ఎండాకాలం కారణంగా భారీ అగ్నిప్రమాదాలు చెలరేగి లక్షల హెక్టార్ల భూమిని దహనం చేశాయి.“బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడితే, సాధారణంగా ఎల్ నినోతో కనిపించే ప్రభావాలు మరింత ఎక్కువగా కనిపిస్తాయని ఆశించవచ్చు” అని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన వాతావరణ అంచనా కేంద్రంలోని ఎల్ నినో-సదరన్ ఆసిలేషన్ బృందం అధిపతి మిషెల్ ఎల్‌హ్యూర్ తెలిపారు. అయితే, ఇవన్నీ తప్పనిసరిగా జరుగుతాయని చెప్పలేమని ఆమె హెచ్చరించారు.ఈ ఏడాది ఏం జరుగుతోంది?పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఊహాత్మక ప్రాంతమైన నినో 3.4 ప్రాంతంలో రోజువారీ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ప్రస్తుతం 30 ఏళ్ల సగటు ఉష్ణోగ్రత కంటే దాదాపు 2.6 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన క్లైమేట్ బ్రింక్ డ్యాష్‌బోర్డ్ ఈ వివరాలను వెల్లడించింది. ఈ డ్యాష్‌బోర్డ్ జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన ఉపగ్రహాలు, సముద్రంలో ఏర్పాటు చేసిన తేలియాడే కొలత పరికరాల ద్వారా నమోదైన సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల సమాచారాన్ని ఉపయోగిస్తుంది.ఈ డ్యాష్‌బోర్డ్ వివిధ అంచనాలను కూడా సమీకరిస్తుంది. వాటి ప్రకారం ఈ ఏడాది నవంబర్‌లో ఎల్ నినో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరే సమయానికి ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.9 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరవచ్చు. 2015లో నమోదైన ఎల్ నినోలో 3 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం నమోదైంది. ఎల్‌ నినోకు కచ్చితమైన తేదీ ఉండదు. ఇది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే సహజ వాతావరణ చక్రం. 2 నుంచి 7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎల్‌ నినో ఏర్పడుతుంది. సాధారణంగా వసంతకాలంలో ప్రారంభమై, ఏడాది చివర్లో లేదా శీతాకాలంలో తీవ్రత పెరుగుతుంది.దీంతో ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో అత్యంత వేడి సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ రికార్డు 2024 పేరుతో ఉంది. వచ్చే ఏడాది 2027 అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైన సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం దాదాపు ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. దీనికి కారణం ఎల్ నినో ప్రభావంతో ఏర్పడే వేడిమిలో ఎక్కువ భాగం తరువాతి ఏడాదిలో కనిపించడమే.వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు జీక్ హౌస్‌ఫాదర్, ఆండ్రూ డెస్లర్ చేసిన లెక్కల ప్రకారం, దీర్ఘకాలిక ప్రపంచ వేడిమి ధోరణికి ఎల్ నినో తాత్కాలికంగా మరో 0.3 డిగ్రీల సెల్సియస్ వేడిని జోడిస్తుంది. దీంతో 2027లో పారిశ్రామికీకరణకు ముందు కాలంతో పోలిస్తే ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత 1.76 డిగ్రీల సెల్సియస్ అధికంగా ఉండవచ్చు. అంటే సాధారణ పరిస్థితుల్లో 2037 నాటికి ఏర్పడుతుందని అంచనా వేసేంత వేడిమి ఒక్క ఏడాదిలోనే నమోదవుతుంది.“ఇది భవిష్యత్తుకు ఒక ముందస్తు దృశ్యం లాంటిది” అని టెక్సాస్ ఏ అండ్ ఎం విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్ డెస్లర్ ఏఎఫ్‌పీకి తెలిపారు. అయితే, ఈ వేడిమిలో ఎక్కువ భాగం భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని పసిఫిక్ ప్రాంతంలోనే కేంద్రీకృతమవుతుంది.జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన పసిఫిక్ సముద్ర పర్యావరణ ప్రయోగశాల సీనియర్ శాస్త్రవేత్త మైక్ మెక్‌ఫాడెన్ కూడా ఇదే తరహా అంచనా వేశారు. నమూనాల అంచనాలు నిజమైతే “2027లో పారిశ్రామికీకరణకు ముందు స్థాయులతో పోలిస్తే ఉష్ణోగ్రత 1.7 డిగ్రీల సెల్సియస్ అధిక స్థాయికి చేరడం అసాధ్యమేమీ కాదు” అని ఆయన తెలిపారు. ఎల్ నినోను కొలిచేందుకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాస్త్రవేత‍్తలు అందరూ ఒప్పుకున్న ఒకే ఒక్క విధానం లేదు.ఫిబ్రవరిలో జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ సాపేక్ష సముద్ర నినో సూచికను స్వీకరించింది. దీనిని ఆర్‌ఓఎన్‌ఐ అని పిలుస్తారు. ఈ సూచిక నినో 3.4 ప్రాంతంలోని వేడిమిని మొత్తం ఉష్ణమండల ప్రాంతంలోని వేడిమితో పోలుస్తుంది. దీని ఉద్దేశం ఎల్ నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ ప్రభావాలకు కారణమయ్యే సముద్రం–వాతావరణ వ్యవస్థను మరింత మెరుగ్గా ప్రతిబింబించడం.ఈ కొలత విధానంలో సంఖ్యలు తక్కువగా ఉంటాయి. అయితే, ఎల్ నినో తీవ్రతకు సంబంధించిన అంచనా స్థానం మాత్రం మారదు. 1950 నుంచి సేకరించిన తమ సమాచారంలో ఈ ఎల్ నినోనే అత్యంత బలమైనదిగా నిలిచే అవకాశం 69 శాతం ఉందని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ అంచనా వేసింది.ఎల్ నినో ప్రభావం ఎందుకు పెరుగుతోంది?వాతావరణ మార్పులు ఎల్ నినో ప్రభావాలను పెంచుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు అంగీకరిస్తున్నారు. హరితగృహ వాయువుల కారణంగా వేడెక్కిన వాతావరణంలో ఎక్కువ తేమ ఉంటుంది. దీంతో ఎల్ నినోకు సంబంధించిన వర్షాలు మరింత తీవ్రమవుతాయి. ఎల్ నినో కారణంగా వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రాంతాల్లో నేలలు మరింత ఎండిపోవడంతో కరువు తీవ్రత కూడా పెరుగుతుంది.వాతావరణ మార్పులే మరింత బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులకు నేరుగా కారణమవుతున్నాయా అనే అంశంపై మాత్రం శాస్త్రవేత్తల్లో పూర్తి ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయితే, దీనికి మద్దతు ఇచ్చే ఆధారాలు క్రమంగా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి.“వాతావరణ మార్పులు ఎల్ నినో చక్రాన్నే మరింత తీవ్రం చేస్తుండవచ్చు” అని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన మెక్‌ఫాడెన్ తెలిపారు. ఉష్ణమండల సముద్రాలు వేడెక్కడం వల్ల ఎల్ నినోకు కారణమయ్యే పవనాలు సముద్ర పరిస్థితులకు మరింత వేగంగా స్పందిస్తాయి. దీంతో సముద్రం, పవనాల మధ్య పరస్పర ప్రభావం మరింత బలపడుతుంది. ఫలితంగా ఎల్ నినో పరిస్థితులు మరింత వేగంగా తీవ్ర రూపం దాల్చుతాయని ఆయన వివరించారు.గత వాతావరణ పరిస్థితులపై నమోదైన ఆధారాలు, ఉదాహరణకు పగడపు దిబ్బల అస్థిపంజరాలు, 19వ శతాబ్దం నుంచి నమోదవుతున్న పరికరాల కొలతలు, వాతావరణ నమూనాల అధ్యయనాలను మెక్‌ఫాడెన్ ప్రస్తావించారు. గత శతాబ్దంలో ఎల్ నినో తీవ్రత దాదాపు 10 శాతం పెరిగి ఉండవచ్చని ఇవి సూచిస్తున్నాయని ఆయన తెలిపారు.ఇదీ చదవండి: మీలాంటి మిలీనియల్స్‌ ఇల్లు ఎందుకు కొనలేకపోతున్నారో తెలుసా?

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో కృష్ణా, గోదావరి పరీవాహకంలోని జలాశయాల్లో తగినన్ని నిల్వలు లేనందున తాగునీటి అవసరాలకు తొలి ప్రాధాన్యం ఇస్తూ మిగిలిన నీటిని సాగునీటి అవసరాలకు సరఫరా చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రస్తుత వానాకాలంలో గోదావరి పరీవాహకంలోని 21 ప్రాజెక్టుల కింద 6,05,955 ఎకరాలు, కృష్ణా పరీవాహకంలోని 7 ప్రాజెక్టుల కింద 95,108 ఎకరాలు కలిపి మొత్తం 7,01,063 ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు సరఫరా చేయాలని ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసింది. మంత్రి ఎన్‌.ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి మంగళవారం జలసౌధలో శాఖ అధికారులతో సమావేశమై జలాశయాల్లో నిల్వలను సమీక్షించి సాగునీటి సరఫరాకు అవకాశం ఉన్న ప్రాజెక్టుల కింద వెంటనే సరఫరాను ప్రారంభించాలని ఆదేశించారు. గతేడాది (2025–26) వానాకాలంలో 37,32,878 ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు సరఫరా చేయగా, ఈ ఏడాది కేవలం 7లక్షల ఎకరాలకే సరఫరా చేయగలమని నీటిపారుదల శాఖ అంచనాలు సిద్ధం చేసింది. నాగార్జునసాగర్‌ ప్రాజెక్టు కింద 6.5 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉండగా, సాగర్‌లో సరిపడా నిల్వలు లేకపోవడంతో ప్రస్తుతం ఆయకట్టుకు సాగునీటి సరఫరా సాధ్యం కాదని తేల్చింది. కడెం ప్రాజెక్టు కింద ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాలో 61 వేల ఎకరాలు, నిజాంసాగర్‌ కింద కామారెడ్డి, నిజామాబాద్‌ జిల్లాల్లో 1,24,254 ఎకరాలు, దేవాదుల కింద వరంగల్, ములుగు, హనుమకొండ, జనగామ జిల్లాల్లో 2,74,683 ఎకరాలు, సాత్నాలా కింద ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాలో 24 వేల ఎకరాలకు సాగునీటి సరఫరా చేయనున్నారు. ఇక కృష్ణా పరీవాహకంలోని మూసీ కింద సూర్యాపేట జిల్లాలో 30వేల ఎకరాలు, వైరా ప్రాజెక్టు కింద 17,390 ఎకరాలు, డిండి కింద 12,975 ఎకరాలు, పాకాల కింద 18,193 ఎకరాలకు సాగునీటి సరఫరా చేయనున్నారు. కృష్ణా, గోదావరి ప్రాజెక్టులకు ఎగువ నుంచి మళ్లీ వరదలు ప్రారంభమై జలాశయాలు పూర్తిగా నిండితే మరోసారి నిల్వలను సమీక్షించి మిగిలిన ఆయకట్టుకు నీటి సరఫరాపై నిర్ణయం తీసుకుంటామని అధికారవర్గాలు తెలిపాయి. సెపె్టంబర్‌ నుంచి ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత తీవ్రం కానుందని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలున్న నేపథ్యంలో ప్రస్తుతం జలాశయాల్లో ఉన్న నిల్వలను వచ్చే ఏడాది జూలై నాటికి ఉండనున్న తాగునీటి అవసరాలకు పరిరక్షించాలని నిర్ణయించినట్టు అధికారులు తెలిపారు.

హైదరాబాద్: ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో మిగిలిన వర్షాకాలంపై అనిశ్చితి కొనసాగుతున్నందున 'తాగునీటి భద్రతకు తొలి ప్రాధాన్యం.. అదే సమయంలో అందుబాటులో ఉన్న నీటితో ఖరీఫ్ పంటలకు గరిష్ఠ రక్ష' అనే సూత్రంతో ముందుకు సాగాలని రాష్ట్ర నీటిపారుదల, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి కెప్టెన్ ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి స్పష్టం చేశారు. ఈ మేరకు అధికార యంత్రాంగాన్ని ఆదేశించారు. మంగళవారం జలసౌధలో రాష్ట్రంలోని జలాశయాల నీటిమట్టాలు, ప్రవాహాలు, మిగిలిన ఖరీఫ్ సీజన్‌కు సాగునీటి అవకాశాలపై ఉన్నతస్థాయి సమీక్ష నిర్వహించారు.రాబోయే సెప్టెంబర్, అక్టోబర్ నెలల్లో భారీగా వర్షాలు కురుస్తాయని, ఎగువ నుంచి పెద్దఎత్తున వరదలు వస్తాయని ముందుగానే ఊహించుకొని నీటి నిర్వహణ ప్రణాళికలు రూపొందించడం సమంజసం కాదని ఉత్తమ్ కుమార్ అన్నారు. ప్రస్తుతం చేతిలో ఉన్న నీరే ప్రామాణికం కావాలి, నమ్మదగిన ప్రవాహాలే అంచనాలకు ఆధారం కావాలి, వర్షపాతంపై శాస్త్రీయ విశ్లేషణే నిర్ణయాలకు దిక్సూచి కావాలి అని స్పష్టం చేశారు.ప్రజల తాగునీటి అవసరాలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ప్రమాదంలోకి నెట్టకూడదు. అదే సమయంలో తాగునీటి అవసరాలకు మించి అందుబాటులో ఉన్న నీరు జలాశయాల్లో ఉన్నప్పుడు పంటలు ఎండిపోతుంటే చూస్తూ ఉండకూడదు. ప్రతి నీటి విడుదల నిర్ణయం వాస్తవంగా వినియోగించగల నిల్వలు, నమ్మదగిన ప్రవాహాలు, వాస్తవిక వర్షపాత అంచనాల ఆధారంగానే జరగాలి అని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి స్పష్టం చేశారు.కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతంలోని ప్రధాన జలాశయాల్లో మొత్తం 973.68 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి గాను 746.12 టీఎంసీల నీరు ఉండి, 76.63 శాతం నిల్వలు నమోదయ్యాయని సమీక్షలో వెల్లడైంది. గోదావరి బేసిన్‌లో 306.20 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి 208.38 టీఎంసీలు, అంటే 68.1 శాతం నీరు అందుబాటులో ఉందని అధికారులు వివరించారు.కృష్ణా నదిపై తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుగా ఉన్న నాగార్జునసాగర్‌లో ప్రస్తుతం సుమారు 164 టీఎంసీల నీటి నిల్వ ఉందని అధికారులు మంత్రికి వివరించారు. ప్రాజెక్టు స్థూల సామర్థ్యం సుమారు 312 టీఎంసీలు కాగా, ఇంకా దాదాపు 47 శాతం మేర వరద జలాలను స్వీకరించే అవకాశం ఉందని తెలిపారు. నాగార్జునసాగర్ ఎడమ కాలువ కింద నల్లగొండ, సూర్యాపేట, ఖమ్మం జిల్లాల్లో 6.4 లక్షల ఎకరాలకు పైగా ఆయకట్టు ఉన్న నేపథ్యంలో సాగునీటి అవసరాలను అత్యంత జాగ్రత్తగా అంచనా వేయాలని మంత్రి సూచించారు.

ప్రశాంత మహాసముద్రంలో ఎల్‌ నినో ప్రభావం క్రమంగా బలపడుతోంది. 2026 చివరి నాటికి ఇది అత్యంత శక్తివంతమైన వాతావరణ పరిణామంగా మారే అవకాశం 90 శాతానికి పైగా ఉందని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. ఒక్కసారిగా సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, గాలుల మార్పులు ఈ పరిణామానికి ప్రధాన కారణాలుగా చెబుతున్నారు.అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలనా సంస్థ (NOAA) తాజా అంచనాల ప్రకారం.. తూర్పు పసిఫిక్‌ సముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ స్థాయి కంటే 2 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ కంటే ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి. సముద్ర ఉపరితలంతో పాటు లోతుల్లోనూ వేడి నీరు విస్తరించడం ఎల్‌ నినో బలపడేందుకు మరింత దోహదం చేస్తోంది.ప్రపంచ వాతావరణంపై ప్రభావంఎల్‌ నినో ప్రభావంతో ఇప్పటికే పసిఫిక్‌ ప్రాంతంలో వాతావరణ మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి. మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌లో వర్షపాతం పెరుగుతుండగా.. ఇండోనేషియా వంటి ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే పొడి వాతావరణ పరిస్థితులు నమోదవుతున్నాయి. ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాతం, కరువులు, తుపాన్లపై ఎల్‌ నినో ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.చరిత్రలో అత్యంత ఘోరమైందిగా!ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం గనుక ఎల్‌ నినో పరిణామం కొనసాగితే.. 1950 తర్వాత నమోదైన అత్యంత బలమైన ఎల్‌నినో ఘటనల్లో ఒకటిగా నిలిచే అవకాశం ఉందని అంచనాలు ఉన్నాయి. కొన్ని వాతావరణ నమూనాల ప్రకారం.. ఇది గతంలో నమోదైన తీవ్ర ఎల్‌నినో పరిణామాలతో పోటీ పడే స్థాయికి చేరుకోవచ్చని భావిస్తున్నారు.భారత్‌పై ప్రభావం ఎలా?ఎల్‌ నినో బలపడితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ మార్పులు తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ.. ప్రతి ప్రాంతంపై ప్రభావం ఒకేలా ఉండదని శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు. స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు, సముద్ర పరిస్థితుల ఆధారంగా ప్రభావం మారవచ్చని పేర్కొంటున్నారు. భారత్‌పై రుతుపవనాల తీవ్రతను బట్టి ఈ ప్రభావం కొనసాగనుందని చెబుతున్నారు.శాస్త్రవేత్తల నిఘాప్రశాంత మహాసముద్రంలోని పరిస్థితులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ నిపుణులు నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నారు. సెప్టెంబర్‌లో మరిన్ని వివరాలు వెల్లడయ్యే అవకాశం ఉంది. ఎల్‌ నినో తీవ్రతను బట్టి రాబోయే నెలల్లో వర్షాలు, ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ పరిస్థితుల్లో మార్పులపై స్పష్టత రానుంది.

ఎల్‌ నినో ప్రభావంపై ఆందోళనలు కొనసాగుతున్న వేళ.. రుతుపవనాలు మరోసారి బలాన్ని పుంజుకుంటున్నాయి. ఆకాశం నుంచి తీసిన ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో దేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు దట్టమైన మేఘాలతో కప్పుకున్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన కొత్త అల్పపీడనం తూర్పు, మధ్య భారతంలో వర్షాలకు ఊతమిస్తోంది.ప్రస్తుతం వాతావరణ నిపుణుల దృష్టి మొత్తం బంగాళాఖాతం వైపే ఉంది. అక్కడ ఏర్పడే అల్పపీడనాలు రుతుపవనాలకు కీలకమైన ఇంధనంలా పనిచేస్తాయి. సముద్రం నుంచి తేమను తీసుకువచ్చి భూభాగంపైకి వర్షాలను తీసుకువస్తాయి. తాజాగా ఏర్పడిన అల్పపీడనం కారణంగా ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్‌, జార్ఖండ్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌ వంటి రాష్ట్రాల్లో వర్షాలు పెరిగే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.శాటిలైట్‌ చిత్రాల్లో..భారత ఉపగ్రహాలు, అంతర్జాతీయ వాతావరణ ఉపగ్రహాలు పంపిన చిత్రాల్లో అరేబియా సముద్రం నుంచి మధ్య భారతం మీదుగా గంగా మైదానాలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాల వరకు మేఘాల విస్తరణ కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా బంగాళాఖాతం పరిసరాల్లో దట్టమైన మేఘాలు ఉండటం బలమైన వర్ష వ్యవస్థకు సంకేతంగా భావిస్తున్నారు. తూర్పు భారతంపై కనిపిస్తున్న చల్లటి మేఘ శిఖరాలు బలమైన ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన వర్షాలకు సూచనగా వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. దీంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు, మరికొన్ని చోట్ల స్థానికంగా వరద పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.ఎల్‌ నినోతో ఎందుకు టెన్షన్‌?సాధారణంగా ఎల్‌ నినో ఏర్పడిన సంవత్సరాల్లో భారత రుతుపవనాలపై ప్రతికూల ప్రభావం కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల వాతావరణ గాలుల మార్పులు చోటుచేసుకుని వర్షపాతంపై ప్రభావం చూపుతాయి. అయితే ఎల్‌ నినో వచ్చిన ప్రతిసారీ కచ్చితంగా కరవే వస్తుందని చెప్పలేం. ఇతర వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ప్రస్తుతం ఎల్‌ నినో పరిస్థితులు బలపడే అవకాశం ఉందని అంచనాలు ఉన్నప్పటికీ.. బంగాళాఖాతం నుంచి వరుసగా ఏర్పడుతున్న వర్ష వ్యవస్థలు రుతుపవనాలకు కొంత ఊరటనిస్తున్నాయి.కీలకమైన ఆగస్టు వర్షాలుభారత వ్యవసాయానికి రుతుపవనాలు ఎంతో కీలకం. దేశంలోని కోట్లాది మంది రైతులు వర్షాధార పంటలపై ఆధారపడుతుంటారు. జూన్‌, జూలైలో వర్షాల తీరును బట్టి పంటల సాగు ప్రభావితమవుతుంది. ముఖ్యంగా ఆగస్టు నెలలో వచ్చే వర్షాలు పంటల ఎదుగుదలకు చాలా అవసరం. ఇప్పటికే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే వర్షపాతం లోటు కనిపించగా.. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో అధిక వర్షాలు నమోదవుతున్నాయి. ఈ అసమాన పరిస్థితులను సమతుల్యం చేయడంలో బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చే అల్పపీడనాలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.రుతుపవనాలకు కొత్త ఊపుప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న వాతావరణ పరిస్థితులు రుతుపవనాలు పూర్తిగా బలహీనపడలేదని సూచిస్తున్నాయి. ఎల్‌ నినో ముప్పు ఉన్నప్పటికీ.. బంగాళాఖాతం నుంచి వస్తున్న తేమ, వరుసగా ఏర్పడుతున్న అల్పపీడనాలు వర్షాలకు బలాన్ని ఇస్తున్నాయి.ఆగస్టు రెండో భాగంలో తూర్పు, మధ్య, ఉత్తర భారతంలోని పలు ప్రాంతాల్లో వర్షాలు మరింత చురుగ్గా కొనసాగే అవకాశం ఉంది. అయితే ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంటుందన్నది రాబోయే వారాల్లోని వాతావరణ మార్పులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం మాత్రం ఆకాశంలో కనిపిస్తున్న మేఘాలు.. రుతుపవనాలకు మరోసారి ఆశలు రేకెత్తిస్తున్నాయి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఇటీవల కురిసిన వర్షాలతో రాష్ట్రంలో వానాకాలం (ఖరీఫ్‌) సాగు ఊపందుకుంది. ముఖ్యంగా వరి సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా పెరిగింది. గత పది రోజుల్లోనే దాదాపు 10 లక్షల ఎకరాల్లో వరి నాట్లు పూర్తయ్యాయి. దీంతో ప్రస్తుతం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 41.54 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగైంది. వరి సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 65.96 లక్షల ఎకరాలు కాగా.. ఇప్పటివరకు 63 శాతం పూర్తయింది. మొత్తం పంటల విషయానికొస్తే.. 132.38 లక్షల ఎకరాల సాధారణ సాగు లక్ష్యానికి గాను ఇప్పటివరకు 107.17 లక్షల ఎకరాల్లో పంటలు సాగయ్యా యి. అంటే 81 శాతం సాగు పూర్తయింది. నిజానికి వర్షాలు ఆలస్యం కావడంతో జూన్, జూలైలో సాగుపై కొంత సందిగ్ధత నెలకొంది. ఎల్‌నినో ఆందోళనకు గురిచేసింది. కానీ ఇటీవల కురిసిన వర్షాలతో పరిస్థితి మారింది. చెరువులు, కుంటల్లోకి నీరు చేరడంతో పాటు ప్రాజెక్టుల కింద సాగునీటి లభ్యత, భూముల్లో తేమ పెరగడంతో రైతులు పంటల సాగు, వరి నాట్లు ముమ్మరం చేశారు. ఆగస్టు ఒకటో తేదీ నాటికి 30 లక్షల లోపు ఎకరాల్లో వరి సాగు జరిగినట్లు వ్యవసాయ శాఖ రికార్డులు చెపుతుండగా..తర్వాత 10 రోజుల వ్యవధిలోనే ఈ విస్తీర్ణం సుమారు 10 లక్షల ఎకరాలు పెరిగింది. మరో వారం రోజుల్లో 50 లక్షల ఎకరాల్లో వరి నాట్లు పూర్తయ్యే అవకాశం ఉందని వ్యవసాయ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. సాధారణ విస్తీర్ణం కన్నా అధికంగా పత్తి సాగు ఇతర పంటల సాగులోనూ మంచి పురోగతి కనిపిస్తోంది. పత్తి సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 47.41 లక్షల ఎకరాలు కాగా.. ఇప్పటికే 47.72 లక్షల ఎకరాల్లో (101 శాతం) సాగైంది. పప్పుధాన్యాల సాగు 6.38 లక్షల ఎకరాలకు చేరి 98 శాతం పూర్తయింది. సాధారణ విస్తీర్ణంతో పోల్చుకుంటే కంది 93 శాతం, పెసర 149 శాతం, మినుము 95 శాతం సాగయ్యాయి. మొక్కజొన్న 5.31 లక్షల ఎకరాల్లో (86 శాతం), నూనెగింజలు 3.79 లక్షల ఎకరాల్లో (85 శాతం) సాగయ్యాయి. సోయాబీన్‌ 3.72 లక్షల ఎకరాల్లో వేశారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్‌లో 100% మించి.. జిల్లాల వారీగా చూస్తే ఉత్తర తెలంగాణలో పంటల సాగు వేగంగా సాగుతోంది. ఆదిలాబాద్‌లో సాధారణ సాగులో 101 శాతం, కుమురంభీం ఆసిఫాబాద్‌లో 102 శాతం, నిర్మల్‌లో 102 శాతం నమోదైంది. నిజామాబాద్‌లో 98 శాతం, కామారెడ్డిలో 96, పెద్దపల్లిలో 92, సంగారెడ్డిలో 96 శాతం చొప్పున సాగు పూర్తయింది. తద్వారా ఈ జిల్లాల్లో సాధారణ సాగు లక్ష్యం దాదాపుగా పూర్తయింది. మరోవైపు ఉమ్మడి వరంగల్, దక్షిణ తెలంగాణలో సాగు ఇంకా ఆశించిన స్థాయికి చేరలేదు. వరంగల్‌లో 61 శాతం, హనుమకొండలో 73, మహబూబాబాద్‌లో 62, ములుగులో 60, జనగామలో 79, సిద్దిపేటలో 75, మెదక్‌లో 84 శాతం చొప్పున సాగు నమోదు అయ్యింది. దక్షిణ తెలంగాణలో మహబూబ్‌నగర్‌ 66 శాతం, వనపర్తి 66, జోగుళాంబ గద్వాల 63, వికారాబాద్‌ 72, రంగారెడ్డి 74 శాతంతో వెనుకబడి ఉన్నాయి. సూ ర్యాపేటలో అత్యల్పంగా 59 శాతం సాగైంది. వెంటాడుతున్న ఎల్‌నినో భయం ఇప్పటివరకు కురిసిన వర్షాలతో రైతులు భారీగా పంటలు సాగు చేసినా.. ముందున్న వా తావరణ పరిస్థితులపై ఆందోళన కొనసాగుతోంది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో మళ్లీ వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడితే పరిస్థితి ఏమిటన్నది రైతు లను, ప్రభుత్వాన్ని కలవరపెడుతోంది. పంట లు కీలక దశకు చేరుకునే సమయంలో వర్షాలు ముఖం చాటేస్తే ఇబ్బందులు తలెత్తే అవకాశం ఉందన్న భయం నెలకొంది. ముఖ్యంగా వరి సాగుకు నీటి అవసరం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఎప్పటికప్పుడు ఎల్‌నినో ప్రభావా న్ని అంచనా వేస్తూ పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తోంది.

ఎల్‌ నినో కేవలం ఏదో ఒక పరిణామం కాదు. అది భూగోళం మొత్తంమీద వాతావరణ మార్పు వైపరీత్యానికి సంకేతం. పరస్పరాధారిత జీవావరణ వ్యవస్థలకు, వ్యవసాయ రంగానికి, ఆహార భద్రతకు ఎదురవుతున్న సవాళ్ళను గుర్తు చేస్తున్న ప్రమాదఘంటిక. ఈ రకమైన ఉపద్రవం తరచు తలెత్తుతున్నా దాని దీర్ఘకాలిక పర్యవసానాలను ఎదుర్కోవడంలో భారతదేశ సన్నద్ధత అసమతుల్యంగానే ఉంది. ఎల్‌ నినో ప్రభావాలను రైతులకు ఎరుక పరచడంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కొంత కృషి చేస్తున్న మాట వాస్తవమే. అయితే, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి చుట్టూ అలముకుంటున్న అస్థిరత, పంటల తీరుతెన్నులపై పెరిగిపోతున్న ఒత్తిడిపై మరింతగా దృష్టి సారించవలసిన అవసరం ఉంది. అనిశ్చితిలోనూ స్థిరమైన పనితీరుఈ నేపథ్యంలో, వ్యవసాయ స్థితిస్థాపకత విధానపరంగా ఒక ముఖ్యమైన ప్రాధాన్యతను సంతరించుకోవాలి. పంట నష్టాలను తగ్గించుకోవడం మాత్రమే స్థితిస్థాపకత అనిపించుకోదు. అనిశ్చిత పరిస్థితుల్లోనూ, సాపేక్షంగా చూస్తే స్థిరమైన పనితీరు కనబరచగల వ్యవసాయ పద్ధతులను రూపొందించుకోవాలి. దీర్ఘకాలిక స్థితిస్థాపక శక్తిని సమకూర్చుకునేందుకు మౌలిక వసతులు, టెక్నాలజీ, జల నిర్వహణ, ఎటువంటి వాతావరణ పరిస్థితులనైనా తట్టుకోగల వంగడాలను అభివృద్ధి చేయడం, పరిశోధనలపై పెట్టుబడులు అవసరమవుతాయి. వాతావరణ అశనిపాతాల పట్ల ప్రభుత్వాలు ఎలా స్పందిస్తు న్నాయన్నది ఒక పార్శ్వం మాత్రమే. అటువంటి షాక్‌లు ఎదురవ డానికి ముందే ప్రభుత్వ సంస్థలు రైతులను ఎంత పకడ్బందీగా సన్నద్ధపరుస్తున్నాయన్నది కీలక ప్రశ్న. పంట మార్పిడిలను ప్రోత్సహించడంలో ప్రభుత్వాల ప్రయత్నాలు ఎంతవరకు సఫల మవుతున్నాయి? ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, వాటిని నాటవలసిన కాల పరిధులు, రిస్క్‌–మేనేజ్‌మెంట్‌ వ్యూహాల గురించి రైతులకు సలహాలిచ్చేందుకు తగినంత సామగ్రి దిగువ స్థాయి వ్యవసాయ వ్యవస్థల వద్ద ఉంటోందా? పంటలకు నష్టాలు వాటిల్లినప్పుడు పరిహారం, బీమా, ఇతర సహాయక యంత్రాంగాలు దెబ్బతిన్న రైతుల ముంగిళ్ళకు ఎంత వేగంగా చేరుకోగలుగుతున్నాయి? కేవలం అధిక దిగుబడులను సాధించడంపైనే కాకుండా, వాస్తవిక పరిస్థితులలో స్థిరమైన పనితీరును నిలబెట్టుకోగలగడంపైనే భారత వ్యవసాయ రంగ భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంది. దేశంలో కర్షకులు సుమారుగా 11.88 కోట్ల మంది ఉన్నారని, వ్యవసాయ కూలీలు 14.43 కోట్ల మేరకు ఉంటారని 2011 నాటి జనాభా లెక్కల వివరాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. వాతావరణ వైపరీత్యాల ప్రభావం పంట పొలాలకే పరిమితం కాదనీ, అవి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి, ఆహార భద్రత, విస్తృత గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతాయనీ గుర్తుంచుకోవాలి. సాంకేతిక సాయంభారత వ్యవసాయ రంగం ప్రధానంగా రుతువుల మార్పులపై ఆధారపడి నడుస్తోంది. వాతావరణానికి సంబంధించి తగినంత సమాచారం లేకుండా నారుపోయడం లేదా ఇతర సేద్య కార్యకలా పాలు చేపట్టడంలో ఇబ్బందులున్నాయి. తీరా అవి చేపట్టాక వర్ష పాత ధోరణుల్లో మార్పులొస్తే, రైతులు ఆర్థికంగా నష్టపోతారు. వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించి పైకి అంతగా కనిపించని దుర్భ లత్వాలలో ఇది ఒకటి. పంటలు దెబ్బతిన్నప్పుడు వచ్చే నష్టాలే కాకుండా, అనువుకాని సమయంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం వల్ల కూడా రైతులు నష్టపోయే అవకాశం ఉంది. వ్యవసాయ రంగానికి ఎదురవుతున్న ఈ సమస్య ఒక పూర్తి స్థాయి సంక్షోభంగా పరిణమించకముందే, ఆ ముప్పు ఏర్పడగల అవకాశాన్ని గుర్తించడంలో ప్రవర్ధమాన టెక్నాలజీలు ముఖ్యంగా ఉపగ్రహ ఆధారిత భూ పరిశీలనలు తోడ్పడుతున్నాయి. దుర్భిక్ష పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నప్పుడు తరిగిపోతున్న వృక్ష సంపద ఆరోగ్యాన్ని గుర్తించడంలో, విస్తారమైన వ్యావసాయిక ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యత తగ్గుదల వంటివాటిని గుర్తించడంలో ఉపగ్రహ పరిశీ లనలు సహాయపడతాయి. కనుక, ఎల్‌ నినో విసురుతున్న సవాల్‌ను ఎదురు దెబ్బగా చూడనవసరం లేదు. భారతీయ వ్యవసాయ వ్యవస్థలను పటిష్టపరచుకునేందుకు లభించిన ఒక అవకాశంగా దీన్ని పరిగణించవచ్చు. అనిశ్చిత పరిస్థితుల్లో ఏ పంటలు పండించగలుగుతున్నాం, దానికి ఏ విధమైన సేద్యపు విధానాలు అనుసరిస్తున్నాం, సంస్థా పరమైన స్పందనల మెరుగుదల వంటి అంశాలకు సంబంధించి విలువైన పరిజ్ఞానాన్ని ప్రతి క్లిష్టమైన వ్యవసాయ సీజన్‌ నుంచి గ్రహించవచ్చు. వాతావరణంలో మార్పు గురించిన సాధారణ హెచ్చరికలు చేస్తే రైతులకు సరిపోదు. పరిస్థితిని బట్టి వివిధ పంటలు వేసుకోగల వెసులుబాటు కల్పించాలి. ప్రత్యామ్నాయ ఉపకరణాలు, వంగడాలను అందుబాటులోకి తేవాలి. సమర్థ పంట బీమా అవసరం. అస్థిర పరిస్థితులను తట్టుకోగలిగిన విధంగా సంస్థాపరమైన మద్దతును కూడా అందించాలి.ప్రపంచమంతటా పెను ప్రభావమే!ప్రపంచ వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపైన కూడా వాతావరణ వ్యత్యాస ప్రభావం పెరుగుతూ వస్తోందని 2026 ఆగస్టు 6న ప్రచురించిన గ్లోబల్‌ క్రాప్‌ మానిటర్‌ నివేదిక వెల్లడించింది. అది నాలుగు ప్రధాన (గోదుమ, మొక్కజొన్న, వరి, సోయాబీన్‌) పంటల స్థితిగతులను మదింపు చేసింది. సాపేక్షంగా చూస్తే గోదుమకు సానుకూల పరిస్థితులున్నాయని ఆ నివేదిక తెలిపింది. బియ్యానికి పరిస్థితులు అంతగా అనుకూలంగా లేవు. వరి రైతులు వాతావరణ ప్రతికూలత, నీటి సౌలభ్యం తక్కువగా ఉండటం, పంటకు చీడపీడలు సోకడంతో పాటు, దిగుబడులకు సంబంధించి ఇతర ప్రతిబంధకాలను కూడా ఎదుర్కొంటున్నారు. భారత్‌ విషయంలో దీని ప్రధాన సందేశం ముఖ్యమైంది. వాతావరణం ఎప్పుడెలా ఉంటుందో చెప్పలేని పరిస్థితులు పెరుగు తున్నాయి. వాటిని తట్టుకుని నిలబడగలిగిన విధంగా పంటలు రూపొందాలి. వ్యవసాయ విధానాలు వేగంగా మారిపోతున్న రిస్కు లకు తగ్గట్లుగా స్పందించగలిగిన సామర్థ్యం ఉన్నవై ఉండాలి. మరింత ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేయడం మాత్రమే భారత వ్యవసాయ రంగ భవిష్యత్తు కాదు. అది మెరుగైన సమాచారంతో మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలిగినదిగా ఉండాలి. క్షేత్ర స్థాయిలో మారుతున్న పరిస్థితులను అవగాహన చేసుకుని, ఎదురుకాగల ముప్పులను ఊహించగలిగినప్పుడే ప్రభుత్వాలు స్థితిస్థాపక శక్తి కలిగిన వ్యవసాయ వ్యవస్థలను నిర్మించగలుగుతాయి. అప్పుడే ఎల్‌ నినోను అడపాదడపా తలెత్తే వాతావరణ భూతంగా కాక దేశ వ్యవసాయ పాలనకు ఒక పరీక్షగా చూడటం సాధ్యపడుతుంది.– డా‘‘ సుంకరి సత్యం ‘ అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్‌;– కంచర్ల శ్రీదేవి ‘ రిసెర్చ్‌ స్కాలర్‌; కౌన్సిల్‌ ఫర్‌ సోషల్‌ డెవలప్‌మెంట్, హైదరాబాద్‌

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో రైతుల ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు జిల్లా నీటిపారుదల సలహా మండళ్లను తక్షణమే పునరుద్ధరించాలని నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి కెప్టెన్ ఎన్‌.ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు. వ్యవసాయశాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు, అటవీశాఖ మంత్రి జూపల్లి కృష్ణారావు, ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్‌ జాజుతో కలిసి మంత్రి ఉత్తమ్‌ శుక్రవారం జిల్లా కలెక్టర్లతో వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌ ద్వారా సమీక్ష నిర్వహించారు.ప్రతి పంట కాలానికి ముందు, పంట సీజన్‌లో ఈ మండళ్లు తప్పనిసరిగా సమావేశం కావాలని సూచించారు. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, భవిష్యత్‌ నీటి ప్రవాహాలు, స్థానిక వర్షపాతం, తాగునీటి అవసరాలు, ఆయకట్టు పరిస్థితులను సమీక్షించి ఏయే పంటలు వేయాలో రైతులకు శాస్త్రీయ సూచనలు ఇవ్వాలన్నారు. శనివారం నుంచే సలహా మండళ్ల సమావేశాలు నిర్వహించాలని కలెక్టర్లను ఆదేశించారు. వరి వద్దు.. ప్రత్యామ్నాయ పంటలే మేలు.. నీటి లభ్యత తక్కువగా ఉన్న ప్రాజెక్టుల కింద వరి వంటి అధిక నీటి అవసరమున్న పంటలను రైతులు సాగు చేయవద్దని మంత్రి ఉత్తమ్‌ స్పష్టం చేశారు. ఒకసారి నీరు అందినా పంటల తర్వాతి దశలో నీరు అందించడంపై అనిశ్చితి నెలకొందని.. అందువల్ల ప్రతి ఆయకట్టులో ఎంత సాగునీరు అందించగలమో, ఎక్కడ నీటి పరిమితులు ఉన్నాయో కలెక్టర్లు, అధికారులు రైతులకు ముందే తెలియజేయాలని ఆదేశించారు.నాగార్జునసాగర్, శ్రీరాంసాగర్‌ ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలు ఆశించిన స్థాయికి చేరుకోనందున ఆయా ఆయకట్టు ప్రాంతాల్లో తక్కువ నీటితో సాగయ్యే ప్రత్యామ్నాయ పంటలను ప్రోత్సహించాలని సూచించారు. వచ్చే వేసవిలో తాగునీటి సమస్య తలెత్తకుండా ఇప్పటి నుంచే అవసరమైన నీటి నిల్వలను పరిరక్షించాలని గ్రామీణ నీటిసరఫరా శాఖ అధికారులను మంత్రి ఆదేశించారు.

ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొని ప్రజలు ఇబ్బందులు పడకూడదనే ఉద్దేశంతో మూడు నెలల రేషన్‌ బియ్యాన్ని ఒకేసారి అందించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆదేశాల మేరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టింది. ఆగస్టు, సెప్టెంబర్, అక్టోబర్‌ నెలలకు సంబంధించి సన్నబియ్యం ఒకేసారి ఇవ్వనున్నారు. ఈ మేరకు మండల్‌ లెవల్‌ స్టాక్‌ పాయింట్ల నుంచి జూలై 28వ తేదీ నుంచి రేషన్‌ దుకాణాలకు బియ్యం సరఫరా అవుతున్నాయి. చిన్న దుకాణాలకు ఒకేసారి, పెద్ద దుకాణాలకు రెండుసార్లు బియ్యం రవాణా చేసి నిల్వ చేయనున్నారు. ఇందుకోసం జిల్లా పౌర సరఫరాలశాఖ అధికారులు ఏర్పాట్లు పూర్తిచేశారు. రేషన్‌కార్డుదారుడు మూడుసార్లు వేలిముద్రలు వేసి బియ్యం పొందాల్సి ఉంటుంది. గతంలో ఏప్రిల్, మే, జూన్‌ నెలలకు సంబంధించిన బియ్యం అందజేసిన విషయం తెలిసిందే. డీలర్లకు స్థలం కొరత జిల్లాలో చాలామంది డీలర్లకు మూడు నెలల బియ్యం కోటా నిల్వ చేసుకునేందుకు సరిపడా స్థలం లేక ఇబ్బందులు ఎదు ర్కొంటున్నారు. ఒకేసారి మూడు నెలల బియ్యం పంపిణీ తమకు శక్తికి మించి భారమవుతుందని రేషన్‌ డీలర్లు ఆందోళన వ్యక్తంచేస్తున్నారు. కొన్నిచోట్ల ఈ–పాస్‌ యంత్రాలు సక్రమంగా పని చేయకపోవడం, వినియోగదారులు మూడుసార్లు వేలిముద్రలు పెట్టడంతో పంపిణీ ఆలస్యం అవుతుంది. దీంతో ఒక్కో వినియోగదారుడికి కనీసం 15 నుంచి 20 నిమిషాల సమయం పడుతుందని డీలర్లు వాపోతున్నారు.

నీలి రంగు పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం... అలల పైనుంచి ఎగిరిపడుతూ గుంపులు గుంపులుగా ఈదుకుంటూ వెళ్తున్న వందలాది డాల్ఫిన్లు! 2026 జూలై ఆఖరు వారంలో అమెరికాలోని లాంగ్‌ బీచ్‌ (కాలిఫోర్నియా) తీరంలో టూరిస్ట్‌ బోటుపై ఉన్న జనాలు ఈ అద్భుతాన్ని చూసి కేరింతలు కొట్టారు. కానీ, పైకి ఎంత అందంగా కనిపిస్తున్నా ఆ డాల్ఫిన్ల పరుగు వెనుక సముద్ర గర్భం లో జరుగుతున్న ఒక పెద్ద పోరాటం దాగి ఉంది. సాధారణంగా డాల్ఫిన్లు ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో తీరానికి దగ్గరగా రావు. కానీ ప్రస్తుతం సముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు విపరీతంగా పెరిగిపోతున్నాయి. ‘అక్వేరియం ఆఫ్‌ ది పసిఫిక్‌’ శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం తీవ్రమైన ఎల్‌నినో వాతావరణ మార్పులు, సముద్రపు తీవ్ర ఉష్ణ తరంగాలు పసిఫిక్‌ జీవరాశులను అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. సముద్రం పైభాగం వేడెక్కడంతో డాల్ఫిన్లకు, తిమింగలాలకు, సముద్ర పక్షులకు ఆహారమైన చిన్న చిన్న చేపలు, జీవులు ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి లోతైన చల్లటి నీటిలోకి వలసపోతున్నాయి. దాంతో తిండి కోసం డాల్ఫిన్లు తమ రూట్‌ను మార్చి వేటాడాల్సి వస్తోంది. దీనికి తోడు వేడి పెరగడం వల్ల సముద్రంలో ‘టాక్సిక్‌ ఆల్గల్‌ బ్లూమ్స్‌’ (విషపూరిత నాచు) విపరీతంగా పెరిగిపోతోంది. ఇది సముద్రపు నీటిని విషమయం చేస్తోంది. పైకి చూసేవాళ్లకు డాల్ఫిన్ల ఆటలు సరదాగా అనిపించవచ్చు. కానీ నిజానికి అవి వాతావరణ మార్పులతో పోరాడుతూ, తమ మనుగడ కోసం చేస్తున్న సముద్రపు సాహసయాత్ర ఇది!

­సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో నెలకొన్న వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చిరుధాన్యాల సాగుపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌ రెడ్డి పిలుపునిచ్చారు. వ్యవసాయ శాఖతోపాటు ఇతర అనుబంధ శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేసి రైతులను ప్రత్యామ్నాయ పంటల వైపు మళ్లించాలని సూచించారు. ఇందుకు అవసరమైన విత్తనాలను భారీ సబ్సిడీపై అందించేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందన్నారు.ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్యార్థులకు అల్పాహారం, మధ్యాహ్న భోజనం అందించేందుకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిర్మిస్తున్న సెంట్రలైజ్డ్‌ కిచెన్ల పరిసర ప్రాంతాల్లో కూరగాయల ఆర్గానిక్‌ పద్దతిలో సాగును ప్రోత్సహించాలని, అక్క డ పండే తాజా కూరగాయలను ప్రభుత్వం నేరుగా కొనుగోలు చేసి కిచెన్లకు సరఫరా చేసే వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయా లని సూచించారు. దీంతో రైతులకు గిట్టు బాటు ధర లభించడంతో పాటు విద్యార్థులకు నాణ్యమైన, తాజా ఆహారం అందుబాటులోకి వస్తుందన్నారు.గురువారం ఎంసీఆర్‌హెచ్‌ఆర్‌డీలో ముఖ్యమంత్రికి ఎల్‌నినో పరిస్థితుల ప్రభావం, వ్యవసాయంపై దాని ప్రభావం, తీసుకోవాల్సిన అత్యవసర చర్యలపై డాక్టర్‌ చిన్నారెడ్డి అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన నిపుణుల కమిటీ నివేదికను సమరి్పంచింది. ఈ సందర్భంగా కమిటీ చేసిన సిఫార్సులపై సీఎం అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. రైతుల ఆదాయానికి భరోసా కలి్పంచడంతోపాటు ఆహార భద్రతను కాపాడే విధంగా కార్యాచరణ చేపట్టాలని అధికారులను ఆదేశించారు. గ్రామాల వారీగా కార్యాచరణ ప్రణాళిక ప్రతి గ్రామానికి ప్రత్యేక అత్యవసర కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలని కమిటీ సూచించింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే రాష్ట్రంలో 32 లక్షల ఎకరాల్లో వరి, సాగు తగ్గిందని, అందుకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఇతర పంటలను ప్రోత్సహించాలని కమిటీ తన నివేదికలో పేర్కొంది. ఆయా ప్రాంతాల భూస్వభావం, నీటి లభ్యత, వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చిరు ధాన్యాలు, కూరగాయల సాగును ప్రోత్సహించాలని పేర్కొంది.ఈ పంటలకు అవసరమైన విత్తనాలను 75% సబ్సిడీపై అందించడంతో పాటు, ప్రత్యామ్నాయ పంటలు సాగు చేసే రైతులకు కొత్త పంట రుణాలు మంజూరు చేయాలని సిఫార్సు చేసింది. హైదరాబాద్‌ పరిసర గ్రామాల్లో కూరగాయల సాగును ప్రత్యేకంగా ప్రోత్సహించాల ని పేర్కొంది. నగర అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని సమీకృత కూరగాయల ఉత్పత్తి కేంద్రాలను అభివృద్ధి చేయాలని తెలిపింది. పశుగ్రాసం, డెయిరీపై దృష్టి వ్యవసాయంతోపాటు పశుసంవర్ధక రంగాన్ని కూడా బలోపేతం చేయాలని కమిటీ సూచించింది. పశుగ్రాస విత్తనాలను సబ్సిడీపై అందించి పశుగ్రాస సాగును పెంచాలని పేర్కొంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొత్త డెయిరీ యూనిట్ల ఏర్పాటుకు ఆర్థిక సహాయం అందించాలని సిఫార్సు చేసింది. వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాల శాస్త్రవేత్తల ద్వారా రైతులకు ఎప్పటికప్పుడు సాంకేతిక సూచనలు అందించాలని, ఎల్‌నినో పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని పంటల నిర్వహణపై ప్రత్యేక సలహాలు ఇవ్వాలని సూచించింది. ఆయా బృందాలు పంటల పరిస్థితి, నీటి లభ్యత, రైతుల సమస్యలను నిరంతరం పరిశీలించి ప్రభుత్వానికి నివేదికలు అందించాలని పేర్కొంది. ఈ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షుడు జి. చిన్నారెడ్డి, నిపుణుల కమిటీ సభ్యులు, ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు.రూ.803 కోట్లతో కార్యాచరణ రాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు వ్యవసాయం, ఉద్యానవనం, పశుసంవర్ధక, సాగునీరు తదితర రంగాలకు సంబంధించిన సమగ్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికను రాష్ట్ర నిపుణుల కమిటీ ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. ఈ ప్రణాళిక అమలుకు సుమారు రూ.802.92 కోట్ల నిధులు అవసరమని కమిటీ అంచనా వేసింది. సీఎంకు నివేదిక సమర్పించిన అనంతరం జి.చిన్నారెడ్డి మాట్లాడుతూ, ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని రైతుల నష్టాన్ని తగ్గించడం, నీటి వినియోగాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం, ప్రత్యామ్నాయ పంటలను ప్రోత్సహించడం, పశుగ్రాస భద్రత, ఉద్యాన పంటల విస్తరణ, వాతావరణ ఆధారిత వ్యవసాయ సలహాలకు నివేదికలో ప్రాధాన్యం ఇచి్చనట్లు తెలిపారు. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, భూగర్భ జలమట్టం తగ్గడంతో నీటి అవసరం ఎక్కువగా ఉండే పంటలకు బదులుగా కందులు, పెసలు, మినుములు, మొక్కజొన్న, జొన్న, సజ్జలు, రాగులు, నూనెగింజలు, కూరగాయలు, పశుగ్రాస పంటలను గ్రామాల వారీ కార్యాచరణతో ప్రోత్సహించాలన్నారు.

రేగోడ్‌(మెదక్‌): ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలు తగ్గి..భూగర్భ జలాలు అడుగంటాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో బావులు, బోర్లు ఎండిపోవడంతో రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. అయితే ఒక ఊరిలో మాత్రం ఊటబావులు ఇప్పటికీ నిరంతరాయంగా నీటిని అందిస్తూ రైతులకు అండగా నిలుస్తున్నాయి. ఈ సహజ జలవనరుల ద్వారానే పంటలను కాపాడుకుంటూ గ్రామ రైతులు వ్యవసాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. మెదక్‌ జిల్లా రేగోడ్‌ మండలంలోని టి.లింగంపల్లి గ్రామం సహజ సిద్ధమైన ఊట బావులకు ప్రసిద్ధి. గ్రామంలోని పలు ప్రాంతాల్లో భూమి అడుగు నుంచి నిరంతరం ఉబికి వచ్చే ఈ బావులు తరతరాలుగా ప్రజలకు తాగునీరు అందిస్తూ , సాగునీటి అవసరాలు కూడా తీరుస్తున్నాయి. గ్రామంలో 5 ఊట బావులు ఉండగా, వ్యవసాయ క్ష్రేత్రాల్లో 200లకు పైగా ఊట బావులు ఉన్నట్టు గ్రామస్తులు చెప్పారు. పంటలు సాగు గ్రామంలో వరి, కూరగాయలు, ఇతర పంటలకు అవసరమైన నీటిని ఈ ఊట బావుల నుంచే అందిస్తున్నారు. ఇతర ప్రాంతాల్లో బోర్లు ఎండిపోయినా, ఇక్కడ సహజంగా ఉబికి వచ్చే నీటి కారణంగా పంటలు ఎండిపోకుండా సాగు కొనసాగుతోంది. దీంతో ఈ బావులు రైతులకు నిజమైన జీవనాధారంగా మారాయి. ఎన్నో దశాబ్దాలుగా ఎలాంటి ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ పూర్తిగా ఎండిపోలేదని రైతులు అంటున్నారు. అందుకే గ్రామ ప్రజలు ఇప్పటికీ ఈ బావులపైనే అత్యధికంగా ఆధారపడుతున్నారు. 30 ఏళ్లుగా బావినీటితో సాగు ముప్పై ఏళ్లుగా మూడు బావుల నీటితో పదెకరాల్లో పంటలు సాగు చేస్తున్నాను. నా పొలంలో మిర్చి, వరి, వేరుశనగ వేశాను. ఈ ఏడాది వర్షాలు పెద్దగా లేకపోయినా ఊట బావుల్లో నీరు పుష్కలంగా ఉండటం మాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. – మారుతీరావు, రైతు గ్రామానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వాలి వర్షాలు లేకపోయినా ఊటబావుల్లో ఎప్పటికీ నీరు ఉండటం మా గ్రామానికి గొప్ప వరం.బావుల వల్ల ప్రజలకు ఎలాంటి తాగునీటి ఇబ్బందులు రావడం లేదు. ప్రభుత్వం కూడా ఇలాంటి సహజ నీటి వనరులను సంరక్షించి అభివృద్ధి చేస్తే భవిష్యత్‌ తరాలకు ఎంతో మేలు జరుగుతుంది. –చంద్రయ్య, గ్రామస్తుడు

ప్రపంచం ఇప్పటికే వాతావరణ మార్పుల సెగను ఎదుర్కొంటోంది. ఒకవైపు రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు, తీవ్రమవుతున్న వేడిగాలులు, కరవు పరిస్థితులు.. మరోవైపు ఊహించని స్థాయిలో విరుచుకుపడుతున్న తుపాన్లు, వరదలు అనేక దేశాలను అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. ఇలాంటి తరుణంలో పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో చోటుచేసుకుంటున్న ఓ పరిణామం ప్రపంచాన్ని మరోసారి ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. సూపర్‌ ఎల్‌నినో.. గాడ్జిల్లా ఎల్‌నినో అంటూ చర్చకు వచ్చిన ఈ వాతావరణ ప్రభావం 2026పైనే అందరి దృష్టిని మళ్లించింది. అయితే శాస్త్రవేత్తల తాజా అంచనాలు మాత్రం అసలు ప్రభావం మరింత ఆలస్యంగా కనిపించే అవకాశాన్ని సూచిస్తున్నాయి.ప్రస్తుత పరిస్థితులు కొనసాగితే.. 2026 ప్రపంచంలో రెండో అత్యంత వేడిగల సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం ఉందని అంటోంది. మరి మొదటి ఏడాది?. దానికి ఎంతో సమయం పట్టకపోవచ్చని అంటున్నారు. 2027 మాత్రం గత శతాబ్దానికి పైగా ఉన్న ఉష్ణోగ్రత రికార్డులను సవాలు చేసే స్థాయికి చేరవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. దీనికి ప్రధాన కారణంగా పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో బలపడుతున్న ఎల్‌ నినో పరిస్థితులను పేర్కొంటున్నారు.సముద్రంలో దాగిన వేడి.. భూమిపై ప్రభావంఎల్‌నినో అనేది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సహజంగా సంభవించే వాతావరణ మార్పు. సాధారణ పరిస్థితుల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగినప్పుడు.. ఆ వేడి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గాలుల కదలికలు, వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతలపై ప్రభావం చూపుతుంది. ప్రస్తుతం పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో భారీ స్థాయిలో వేడి నిల్వ ఉన్నట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. సముద్రం లోపల పేరుకుపోయిన ఈ వేడి క్రమంగా పైకి వచ్చి వాతావరణ వ్యవస్థలోకి చేరినప్పుడు.. ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రతలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.ప్రస్తుత ఎల్‌ నినోను 1997-98లో నమోదైన అత్యంత బలమైన ఎల్‌ నినోతో శాస్త్రవేత్తలు పోలుస్తున్నారు. అప్పట్లో ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన వర్షాలు, వరదలు, కరువులు సంభవించాయి. అయితే ఈసారి పరిస్థితులు మరింత భిన్నంగా ఉన్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఎందుకంటే అప్పటితో పోలిస్తే ఇప్పుడు భూమి ఇప్పటికే గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ ప్రభావంతో మరింత వేడెక్కిపోయింది.2026లో మొదలై.. 2027లో తీవ్ర ప్రభావం?ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఏర్పడిన వెంటనే బయటపడదు. సముద్రంలో మార్పులు చోటుచేసుకున్న తర్వాత వాటి ప్రభావం వాతావరణ వ్యవస్థపై పడేందుకు కొంత సమయం పడుతుంది. అందుకే సాధారణంగా ఎల్‌ నినో ఏర్పడిన ఏడాది కంటే.. తర్వాతి ఏడాదిలో దాని ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇదే కారణంగా 2026లో బలపడుతున్న ఎల్‌ నినో ప్రభావం 2027లో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నమూనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే వాతావరణంలో పెరిగిన గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయువులు వేడిని బంధిస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో ఎల్‌ నినో ప్రభావం కలవడంతో ఉష్ణోగ్రతలు గత అంచనాలను మించి పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.మారనున్న ప్రపంచ వాతావరణ ముఖచిత్రం!బలమైన ఎల్‌ నినో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ సమతుల్యతను ప్రభావితం చేయగలదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంటే.. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర పొడి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. దక్షిణ అమెరికా, తూర్పు ఆఫ్రికా వంటి ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే ఎక్కువ వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉండగా.. ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియా, ఆగ్నేయాసియా ప్రాంతాల్లో ఎండలు, కరవు పరిస్థితులు పెరిగే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేడిగాలుల తీవ్రత మరింత పెరగవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల తుఫాన్ల తీవ్రత, వాటి ప్రయాణ మార్గాల్లో కూడా మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు.భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం?ఎల్‌ నినో ప్రభావం భారత వాతావరణంపై కూడా పడే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నైరుతి రుతుపవనాలపై దీని ప్రభావం కనిపించే సందర్భాలు గతంలో ఉన్నాయి. కొన్ని బలమైన ఎల్‌ నినో పరిస్థితుల సమయంలో వర్షపాతం తగ్గిన ఉదాహరణలు నమోదయ్యాయి. అయితే భారత రుతుపవనాలను ఎల్‌ నినో ఒక్కటే నిర్ణయించదు. హిందూ మహాసముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, గాలుల మార్పులు, స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయినప్పటికీ ఎల్‌ నినో బలపడితే వ్యవసాయం, నీటి వనరులు, వేసవి ఉష్ణోగ్రతలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.సహజ మార్పా? మానవ తప్పిదాల ప్రభావమా?ఎల్‌ నినో అనేది సహజంగా జరిగే ప్రక్రియే అయినప్పటికీ.. ప్రస్తుతం దాని ప్రభావం తీవ్రంగా కనిపించడానికి గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ కూడా ఒక ముఖ్య కారణమని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. బొగ్గు, చమురు, సహజ వాయువుల వినియోగం వల్ల పెరుగుతున్న కార్బన్‌ ఉద్గారాలు భూమి ఉష్ణోగ్రతలను నిరంతరం పెంచుతున్నాయి. దీంతో సహజ వాతావరణ మార్పులు వచ్చిన ప్రతిసారి వాటి ప్రభావం గతంతో పోలిస్తే మరింత తీవ్రంగా కనిపించే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.మరో వేడి రికార్డుకు రంగం సిద్ధమా?ప్రస్తుత అంచనాలు నిజమైతే.. 2027 భూమి చరిత్రలోనే అత్యంత వేడిగల సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ఇది కేవలం ఉష్ణోగ్రతల రికార్డు మాత్రమే కాదు.. మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు భవిష్యత్‌లో ఎదురయ్యే సవాళ్లకు ఒక ముందస్తు హెచ్చరికగా శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో పేరుకుపోతున్న వేడి రాబోయే నెలల్లో ప్రపంచ వాతావరణంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో వేచి చూడాల్సి ఉంది. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.. భూమి వేడెక్కే వేగం ఇంకా తగ్గడం లేదు. కొత్త ఉష్ణోగ్రత రికార్డులకు వాతావరణం మరోసారి వేదికగా మారే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.

తాడేపల్లిగూడెం (టీఓసీ): ఎల్‌నినో ప్రభావమో..వాతావరణం మార్పులో.. రుతుపవనాలు రాకో.. వాయుగుండం ప్రభావమో తెలియదు గాని ఇటీవల కాలంలో వాతావరణంలో పెను మార్పులు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. విభిన్న పరిస్థితులు కానవస్తున్నాయి. వర్షాకాలం వచ్చినా ఉదయం, మధ్యాహ్నాం ఉష్ణోగ్రతలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. వేసవిని తలపించే విధంగా ఎండలు కాస్తున్నాయి. మధ్యాహా్నం సమయంలో గాల్పులు వీస్తున్నాయి. వాతావరణం వేడిగా ఉండి ఉక్కపోతతో ప్రజలు ఇబ్బందులకు గురవుతున్నారు. పగటి పూట ప్రజలు బయటకు వచ్చేందుకు భయపడుతున్నారు. కార్యాలయాలు వద్ద జనసంచారం తగ్గుతుంది. జ్యూస్‌ షాపులు వద్ద ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో చేరుతున్నారు. ఇది ఇలా ఉంటే సాయంత్రం అయ్యే సరికి వాతావరణంలో ఒక్కసారిగా మార్పులు వస్తున్నాయి. ఆకాశం మేఘావృతం కావడం కొన్ని సందర్భాలలో ఈదురు గాలులు వీచి మేఘాలు వర్షం పడకుండానే దూరంగా వెళ్లిపోవడం, కొన్ని సందర్భాలలో తేలికపాటి చిరు జల్లులు పడుతూ విచిత్రమైన, విభిన్నమైన పరిస్థితులు కానవస్తున్నాయి. మేఘాలు వస్తే వర్షాలు భారీగా పడుతాయన్న ప్రజల ఆశలు ఆవిరి అవుతున్నాయి. ఉక్కపోత తప్పడం లేదు. ఇటువంటి వాతావరణ పరిస్థితులు కొత్తగా చూస్తున్నట్లు ఉందని పలువురు అంటున్నారు. రాత్రి సమయాల్లో వేడి కారణంగా ఉక్కపోత, దోమల బెడదతో ప్రజలు పడుతున్న ఇబ్బందులు వర్ణణాతీతం. వర్షాలు పడాలని, ఇటువంటి పరిస్థితులు గతంలో చూడలేదని, ఎంత కాలం ఇలా కొనసాగుతుందోనని సర్వత్రా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్రంలో ఈసారి లక్షలాది ఎకరాలు బీడు భూములుగానే మారిపోనున్నాయి. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో జలాశయాలు, ప్రాజెక్టులు, కాలువల కింద పొలాలన్నీ ఇప్పటికీ బీళ్లుగానే కనిపిస్తున్నాయి. నిరుటి ఖరీఫ్‌తో పోలిస్తే వరి సాగు ఏకంగా 32 లక్షల ఎకరాలకు పైగా తగ్గుతుందని వ్యవసాయ శాఖ అంచనా వేయగా, అందులో ముప్పావు వంతు భూములు బీళ్లుగానే మిగిలే పరిస్థితి. ప్రత్యామ్నాయ పంటల పేరుతో వ్యవసాయ శాఖ చేస్తున్న ప్రయత్నాలను రైతులు పట్టించుకుంటున్న పరిస్థితి లేదు. వచ్చే ఆగస్టు 15 వరకు వరి సాగు చేసుకునే అవకాశం ఉందనే కారణంగా రైతులు వేచి చూసే ధోరణితోనే ఎక్కువగా ఉన్నారు. దీంతో వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వర రావు, ఇతర అధికారులు రోజూ సమీక్షలు నిర్వహిస్తూ, ప్రణాళికలు రూపొందిస్తున్నారు. తగ్గుతుందంటున్న వ్యవసాయశాఖ రాష్ట్రంలో సాధారణంగా సాగయ్యే విస్తీర్ణంతో పోలిస్తే ఈసారి ప్రధాన పంటల సాగు 23.12 శాతం తగ్గుతుందని వ్యవసాయ శాఖ అంచనా వేసింది. ఇందులో వరి సాగయ్యే 30 లక్షల ఎకరాలు బీళ్లు కానున్నాయి. అయితే ప్రత్యామ్నాయ పంటలు వేసేందుకు వ్యవసాయ శాఖ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసినా, ఇతర ప్రాంతాల్లో ఉండి వరి సాగు చేసుకునే రైతులు, కౌలు రైతులు ముందుకు రావడం లేదు. శాఖ అంచనా ప్రకారం రాష్ట్రంలో సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 1,32,38,446 ఎకరాలు కాగా, గత ఏడాది ఇది 1,39,28,853 ఎకరాలకు చేరింది. అయితే ఈసారి ప్రధాన పంటలు కేవలం 1,07,08,617 ఎకరాల్లోనే సాగవుతాయని అంచనా వేశారు. మిగిలిన 32,20,233 ఎకరాల్లో వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి వంటి పంటల సాగుకు అవసరమైన నీరు దొరికే పరిస్థితి లేదు. దీంతో సుమారు 32 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగు ఉండదని భావిస్తున్న ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ పంటల సాగుకు రైతులను ప్రోత్సహించే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. అయితే ఇప్పటికే పత్తి, మొక్కజొన్న, కంది, సోయాబీన్‌ వంటి పంటలు వేసే సమయం దాటిపోయింది. ప్రత్యామ్నాయ పంటల కింద పెసర, బొబ్బర్లు, కంది వంటి వాటిని పండించేలా ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే ఆగస్టు 15 వరకు వరి నాట్లు వేసుకోవచ్చని భావిస్తున్న రైతులు ప్రత్యామ్నాయ పంటల వైపు దృష్టి పెట్టడం లేదు. భారీగా తగ్గనున్న వరి ఎల్‌ నినో ప్రభావం అత్యధికంగా వరిపైనే పడుతోంది. గత ఏడాది వానాకాలంలో 69.89 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగు జరగగా, ఈసారి 38.51 లక్షల ఎకరాల్లో మాత్రమే సాగయ్యే అవకాశం ఉన్నట్లు వ్యవసాయ శాఖ అంచనా. ఆగస్టు 15 వరకు మరో 15 లక్షలకు పైగా ఎకరాల్లో నాట్లు జరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. అలాగే గత ఏడాది 50.70 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైన పత్తి ఈసారి 45.93 లక్షల ఎకరాలకు పరిమితం కానుంది. మొక్కజొన్న కూడా 6.90 లక్షల ఎకరాల నుంచి 6.49 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గనుంది. అయితే, ప్రత్యామ్నాయ పంటల ప్రణాళికలో భాగంగా పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలను సాగు చేయిస్తామని అధికారులు చెబుతున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి అందుకు భిన్నంగా ఉంది. ఈ పరిస్థితుల్లో కంది, పెసర, మినుము, జొన్న, సన్‌ఫ్లవర్, ఆముదం, కూరగాయలు వంటి పంటలను మరింత పెంచుతామని అధికారులు నివేదికలు తయారు చేయడం విమర్శలకు తావిస్తోంది. రాబోయే రెండు నుంచి మూడు వారాల్లో కురిసే వర్షాలే రాష్ట్ర ఖరీఫ్‌ వ్యవసాయాన్ని నిర్ణయించనున్నాయి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావం తెలంగాణలో మరింత తీవ్రమయ్యే సంకేతాల నేపథ్యంలో అత్యంత ప్రభావానికి గురయ్యే 892 గ్రామాలను ప్రభుత్వం గుర్తించింది. ఈ గ్రామాల్లో వర్షాభావం, భూగర్భ జలాల క్షీణత, సాగునీటి కొరత, పంటల నష్టాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రత్యేక కార్యాచరణ చేపట్టాలని నిర్ణయించింది. గ్రామ స్థాయిలో రైతులకు ప్రత్యామ్నాయ పంటలపై అవగాహన కల్పించడం, నీటి లభ్యతపై నిరంతర సమాచారం అందించడం, విత్తనాల సరఫరా, సూక్ష్మ సేద్యం, పంటల యాజమాన్యంపై ప్రత్యేక బృందాలను ఏర్పాటు చేయాలని వ్యవసాయ శాఖ నిర్ణయించింది. మిగతా 261 మండలాల్లో సాధారణ స్థాయిలోనే వర్షపాతం ఉంటుందని లెక్కలు వేసింది. 23 జిల్లాల్లో వర్షాభావం.. 360 మండలాల్లో లోటు రాష్ట్రంలోని 23 జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. మొత్తం 621 మండలాల్లో 360 మండలాలు వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో ఉండగా, 39 మండలాల్లో తీవ్ర వర్షాభావం నమోదైంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సాధారణంతో పోలిస్తే 24 శాతం వర్షపాతం లోటు నమోదైంది. మేడ్చల్‌–మల్కాజిగిరి, హైదరాబాద్, హనుమకొండ, వరంగల్, యాదాద్రి భువనగిరి, జనగామ, కరీంనగర్‌ జిల్లాల్లో పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది.ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఈ వానాకాలంలో మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం 1.39 కోట్ల ఎకరాల నుంచి 1.07 కోట్ల ఎకరాలకు పడిపోతుందని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది.అంటే 23.12 శాతం తగ్గుదల నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. అత్యధిక ప్రభావం వరిపైనే పడనుంది. గత ఏడాది 69.89 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైన వరి ఈసారి 38.51 లక్షల ఎకరాలకు పరిమితం కావచ్చని అంచనా వేశారు. అంటే దాదాపు 31.38 లక్షల ఎకరాలు తగ్గనున్నాయి. వరి తగ్గే ప్రాంతాల్లో రైతులను ఇతర పంటల వైపు మళ్లించేందుకు ప్రభుత్వం భారీ ప్రణాళిక రూపొందించింది. మొత్తం 32.20 లక్షల ఎకరాల్లో ప్రత్యామ్నాయ పంటలు సాగు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఖమ్మంలోనే అత్యధిక ప్రభావిత గ్రామాలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గుర్తించిన 892 గ్రామాల్లో అత్యధికంగా ఖ మ్మం జిల్లాలో 189 గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత కుము రం భీం–ఆసిఫాబాద్‌ జిల్లాలో 151, వనపర్తిలో 89, మహ బూబాబాద్‌లో 72, జనగామలో 72, హనుమకొండలో 69 గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామాల్లో వర్షపాతం, భూగర్భ జలాలు, పంటల పరిస్థితిపై ప్రతిరోజూ పర్యవేక్షణ నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అవసరమైన చోట ప్రత్యామ్నాయ పంటల సాగుకు రైతులను వెంటనే మళ్లించాలని అధికారులకు మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు ఆదేశాలు జారీ చేశారు. ఇతర పంటల సాగు లక్ష్యం..వరికి బదులు మొక్కజొన్న 9.23 లక్షల ఎకరాలు, కంది 8.69 లక్షల ఎకరాలు, కూరగాయలు 1.16 లక్షల ఎకరాలలో సాగు చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా నిర్ణయించుకొంది. మినుము, పెసర, జొన్న, చిరుధాన్యాలను మరింత విస్తరించాలని నిర్ణయించింది. అలాగే పొద్దుతిరుగుడు, ఆముదం, నూనెగింజల పంటలు, ఉద్యాన పంటలకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలని కూడా భావిస్తోంది. నీటి అవసరం తక్కువగా ఉండే పంటల వైపు రైతులను మళ్లించేందుకు జిల్లా వారీ లక్ష్యాలను కూడా నిర్ణయించారు. విత్తనాలు.. డ్రిప్‌.. గ్రామాల్లోనే పంపిణీ ప్రత్యామ్నాయ పంటలకు అవసరమైన విత్తనాలను తెలంగాణ స్టేట్‌ సీడ్స్, జాతీయ విత్తన సంస్థ, ప్రైవేటు సంస్థల ద్వారా సమకూర్చాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అవసరమైతే రైతు వేదికలను విత్తనాల పంపిణీ కేంద్రాలుగా వినియోగించనుంది. సూక్ష్మ సేద్యాన్ని విస్తరించేందుకు డ్రిప్, స్ప్రింక్లర్ల సరఫరా, సబ్సిడీలు, రుణాలపై ప్రత్యేక కార్యాచరణ రూపొందించారు. అత్యంత ప్రమాద గ్రామాల్లో గ్రామస్థాయి అధికారుల ద్వారా రైతులకు వాతావరణ హెచ్చరికలు, నీటి లభ్యత, పంటల యాజమాన్యంపై ప్రతిరోజూ సమాచారం అందించనున్నారు. భూగర్భ జలాల పర్యవేక్షణ, వర్షపు నీటి సంరక్షణ, చెరువుల పూడికతీత, ఫార్మ్‌పాండ్లు, చెక్‌డ్యాంల నిర్మాణం, నేల తేమ సంరక్షణ, పశుగ్రాసం, పశువైద్య సేవలు, జిల్లా–మండల స్థాయి కంట్రోల్‌రూముల ఏర్పాటు వంటి చర్యలను అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు. వ్యవసాయం, ఉద్యాన, నీటిపారుదల, భూగర్భజలాలు, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేయనున్నాయి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: సీఎం రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశాల మేరకు ఉమ్మడి జిల్లాల వారీగా ఎల్-నినో కంటింజెన్సీ ప్రణాళికపై ఇంచార్జి మంత్రుల ఆధ్వర్యంలో సమీక్షా సమావేశాలు నిర్వహించినట్లు వ్యవసాయ, జౌళి శాఖల మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు తెలిపారు. ఈ రోజు (గురువారం) సచివాలయంలో జిల్లాల వారీగా వచ్చిన సూచనలు, ప్రస్తుత ఎల్-నినో పరిస్థితులు, రానున్న నెలల్లో తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు ఉన్నతాధికారులతో సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు.ఈ సందర్భంగా మంత్రి మాట్లాడుతూ.. భారత వాతావరణ శాఖ నివేదిక ప్రకారం వచ్చే నెలలో కూడా ఎల్-నినో పరిస్థితులు కొనసాగనున్నాయని, సెప్టెంబర్ నాటికి దాని తీవ్రత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని, డిసెంబర్ నాటికి తీవ్రమైన పరిస్థితులు ఏర్పడే సూచనలు ఉన్నాయని తెలిపారు. ఖరీఫ్‌తో పాటు రబీ సీజన్‌పై కూడా దీని ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉన్నందున ఇప్పటి నుంచే అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించారు. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక వంటి ఎగువ రాష్ట్రాల్లో కూడా ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు నమోదు కాకపోవడంతో అక్కడి నుంచి గోదావరి, కృష్ణా నదులకు పెద్దఎత్తున వరదలు వచ్చే అవకాశాలు కనిపించడం లేదన్నారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలోని 23 జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతం నమోదైందని, ఒకటి రెండు జిల్లాలు మినహా ఎక్కడా సాధారణ వర్షపాతం నమోదు కాలేదని తెలిపారు. గత రెండు రోజులుగా అక్కడక్కడ కురుస్తున్న వర్షాలను చూసి రైతులు వరి సాగు చేయాలని నిర్ణయించుకోవద్దని స్పష్టం చేశారు. భూగర్భ జలాలు కూడా వేగంగా తగ్గిపోతున్నాయని, బోరుబావుల కింద కూడా వరి సాగు చేయవద్దని రైతులకు అవగాహన కల్పించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. మేజర్, మైనర్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టుల్లో ఉన్న నీరు ప్రధానంగా తాగునీటి అవసరాలకే సరిపోయే పరిస్థితి ఉందని, ప్రతి జిల్లాలోని ప్రాజెక్టుల్లో ఉన్న నీటి నిల్వ సామర్థ్యంపై మండలాల వారీగా రైతులకు నిరంతరం సమాచారం అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.కొంతమంది రైతులు ఇంకా వర్షాలు పడతాయనే ఆశతో వరి సాగు చేయాలని భావిస్తున్నారని, వారికి వాస్తవ పరిస్థితులను పూర్తిగా వివరించి ఎలాంటి నష్టాలు జరగకుండా అవగాహన కల్పించాలని మంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. గత వర్షాకాలంతో పోలిస్తే ఈ సీజన్‌లో దాదాపు 23 శాతం మేర సాగు విస్తీర్ణం తగ్గే అవకాశాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వం జిల్లాలకు ప్రత్యేక అధికారులను నియమించిన విధంగానే ప్రతి మండలానికి, ప్రతి గ్రామానికి కూడా ప్రత్యేక అధికారులను నియమించే అంశంపై కలెక్టర్లతో చర్చించాలని వ్యవసాయ శాఖ డైరెక్టర్‌కు మంత్రి సూచించారు. ఈ అధికారులు స్థానిక అధికారులతో సమన్వయం చేసుకుంటూ గ్రామ స్థాయిలో రైతులందరికీ ఎల్-నినో పరిస్థితులు, ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, నీటి లభ్యత, ప్రభుత్వ సూచనలపై విస్తృత అవగాహన కల్పించాలని ఆదేశించారు.ఈ సమావేశాల్లో ప్రభుత్వం నియమించిన ప్రత్యేక అధికారులు, ప్రజాప్రతినిధులు, జిల్లా అధికారులు పాల్గొని ఆయా జిల్లాల పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పలు సూచనలు చేసినట్లు తెలిపారు. ఆ సూచనలన్నింటినీ సమగ్రంగా పరిశీలించి రాష్ట్రస్థాయి కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించి ముఖ్యమంత్రి గారికి అందజేయనున్నట్లు వెల్లడించారు. రాష్ట్ర ప్రణాళిక సంఘం ఉపాధ్యక్షులు,ఎక్స్పర్ట్ కమిటీ చైర్మన్ చిన్నారెడ్డి, వ్యవసాయ శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి కె. సురేంద్రమోహన్, వ్యవసాయ శాఖ డైరెక్టర్ బి. గోపి, సహకార శాఖ కమిషనర్ రాహుల్ రాజ్, హార్టికల్చర్ ఎండీ యాస్మిన్ బాషా, కర్నాటి వరుణ్ రెడ్డి, భారత వాతావరణ శాఖ , ఇక్రిశాట్, క్రిడా, ఐఐఎంఆర్, ఎస్.ఎల్.బి.సి, నాబార్డు, నేషనల్ సీడ్ కార్పొరేషన్ తదితర సంస్థల అధికారులు, శాస్త్రవేత్తలు పాల్గొన్నారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్ర రైతులకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం కీలక సూచనలు జారీ చేసింది. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఎక్కువగా ఉందని.. ఈ సీజన్ వరి పంట వేయొద్దని సర్కార్‌ హెచ్చరించింది. బోరు బావుల కింద సైతం వరి సాగు చేయొద్దని అధికారులను ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. ఎల్‌నినోపై ప్రతి గ్రామంలో ప్రచారం చేయాలని అధికారులను ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.కాగా, నైరుతి సీజన్‌ రెండో మాసం కూడా వర్షాభావ పరిస్థితులే నమోదవుతున్నాయి. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలకు ప్రతికూల వాతావరణం ఏర్పడటంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా లోటు వర్షపాతమే కనిపిస్తోంది. సాధారణంగా జూన్‌లో పెద్దగా వర్షాలు కురవకున్నా జూలై రెండో వారం నుంచి రుతుపవనాలు చురుకుగా కదులుతుండటంతో వానలు ఊపందుకుంటాయి. కానీ ఈసారి నైరుతి సీజన్‌లో వానల నమోదు లోటులో ఉంది.ఎల్‌నినో పరిస్థితులున్నప్పటికీ జూన్, జూలై నెలల్లో వానలు సాధారణ స్థితిలో నమోదవుతాయని ఐంఎండీ ముందస్తు అంచనాల్లో ప్రకటించినప్పటికీ... వరుసగా రెండు నెలలు లోటు వర్షపాతమే నమోదైంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జూన్‌లో 12శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదు కాగా... ఈనెల 20 నాటికి 49 శాతం లోటు నమోదు కావడం... ఈ వారాంతం వరకు కూడా వర్షాలు కురిసే పరిస్థితులు కనిపించడం లేదని నిపుణులు చెబుతున్న ప్రకటనలు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినో ప్రభావం భారత రుతుపవనాలపై తీవ్రంగా ఉంటుందని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేశారు. బలమైన ఎల్‌ నినో భారత్‌లో వర్షాలను తగ్గిస్తుందని చెప్పారు. అయితే ప్రస్తుతం పరిస్థితి అందుకు భిన్నంగా కనిపిస్తోంది. దేశంలోని దాదాపు 95 శాతం ప్రాంతం మేఘాలతో కప్పుకుపోయింది. పలు రాష్ట్రాల్లో భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితి ఇంకొన్నాళ్లు కొనసాగుతుందని తేల్చేశారు. మరి ఎల్‌ నినో ఉన్నా ఈ మేఘాలు, వర్షాలు ఎందుకు వస్తున్నాయి?ఎల్‌ నినో అనేది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల ఏర్పడే వాతావరణ పరిణామం. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ నమూనాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. భారత రుతుపవనాల విషయంలో ఎల్‌ నినో సాధారణంగా వర్షాలకు ప్రతికూలంగా పనిచేస్తుంది. అయితే ఇది ప్రతిరోజు వాతావరణాన్ని నియంత్రించదు. ఒక వారం లేదా కొన్ని రోజుల వర్షాలను ఆపే శక్తి దీనికి ఉండదు. మొత్తం రుతుపవనాల కాలంలో వర్షపాతం ఎలా ఉండొచ్చనే అంచనాలను మాత్రమే ప్రభావితం చేస్తుంది.స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులే కారణంప్రస్తుతం దేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో ఆకాశం మేఘావృతంగా ఉండటానికి స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులే కారణమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. హర్యానా, ఈశాన్య మధ్యప్రదేశ్‌ ప్రాంతాల్లో ఉపరితల ఆవర్తనాలు ఏర్పడ్డాయి. బంగాళాఖాతం నుంచి అరేబియా సముద్రం వరకు తేమతో కూడిన ద్రోణి కొనసాగుతోంది. దీంతో రెండు సముద్రాల నుంచి భారీగా తేమ దేశ భూభాగంలోకి చేరుతోంది. ఈ తేమ, గాలి కలయికతో మేఘాలు ఏర్పడి వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఎల్‌నినో ఈ స్థానిక పరిస్థితులను పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోతోంది.మళ్లీ పుంజుకున్న రుతుపవనాలుఇటీవల కొంతకాలం ఉత్తర దిశగా వెళ్లిన రుతుపవన ద్రోణి తిరిగి సాధారణ స్థితికి చేరుకుంది. బంగాళాఖాతం నుంచి తేమ సరఫరా పెరగడంతో వర్షాలు మళ్లీ ఊపందుకున్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌, ఉత్తరాఖండ్‌, గుజరాత్‌ వంటి రాష్ట్రాల్లో భారీ నుంచి అతిభారీ వర్షాలు నమోదయ్యాయి. రానున్న రోజుల్లోనూ పలు ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కొనసాగే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేస్తోంది.ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డైపోల్‌ ప్రభావం ఎంత?భారత వర్షాలను ప్రభావితం చేసే మరో కీలక అంశం ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డైపోల్‌ (IOD). ఇది హిందూ మహాసముద్రంలోని పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాల సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల తేడాలను సూచిస్తుంది. పాజిటివ్‌ IOD ఉన్నప్పుడు భారత్‌వైపు అదనపు తేమను తీసుకురావడంలో సహకరిస్తుంది. 1997లో బలమైన ఎల్‌ నినో ఉన్నప్పటికీ పాజిటివ్‌ IOD భారత్‌ను కరువు నుంచి కాపాడింది. అయితే ప్రస్తుతం ఐవోడీ తటస్థ స్థితిలో ఉంది. దీంతో ఎల్‌ నినో ప్రభావాన్ని అడ్డుకునే బలమైన సహకారం అందడం లేదు.మరి వర్షాల లోటు ముగిసినట్టేనా?ప్రస్తుతం దేశమంతా మేఘాలతో కప్పుకున్నా.. రుతుపవనాలపై ఎల్‌ నినో ప్రభావం పూర్తిగా తొలగిపోయినట్లు భావించలేమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఒకటి రెండు వారాల వర్షాలు మొత్తం సీజన్‌ పరిస్థితిని నిర్ణయించవు. కొన్ని రోజుల పాటు సాధారణ వాతావరణ వ్యవస్థలు బలమైన ఎల్‌ నినో ప్రభావాన్ని అధిగమించగలవు. అయితే రుతుపవనాల మొత్తం గమనాన్ని తెలుసుకోవాలంటే రాబోయే నెలల్లో వర్షపాతం ఎలా ఉంటుందన్నదే కీలకం.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం వ్యవసాయం, తాగునీరు, విద్యుత్‌ రంగాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపకుండా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం సమగ్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికను అమలు చేస్తోందని డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్క అన్నారు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతల మార్పులు వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న తెలంగాణలోని వర్షపాతం, చెరువులు, వాగులు, వ్యవసాయంపై ఎలా ప్రభావం చూపుతాయో శాస్త్రవేత్తలతో విశ్లేషించి కార్యాచరణ రూపొందిస్తున్నామని తెలిపారు. హైదరాబాద్‌ రవీంద్రభారతిలో ప్రణాళికా శాఖ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన ‘పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల నుంచి తెలంగాణ సంసిద్ధత వరకు ‘జరిగిన అంశంపై రాష్ట్రస్థాయి అవగాహన సదస్సుకు మంత్రి మహమ్మద్‌ అజహరుద్దీన్‌తో కలిసి ఆయన ముఖ్యఅతిథిగా హాజరయ్యారు. ఈ సందర్భంగా భట్టి మాట్లాడుతూ, ఎల్‌ నినో ప్రభావంపై ప్రజలకు పూర్తిస్థాయి అవగాహన కల్పించడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యమన్నారు. సమస్య తీవ్రతను ముందుగానే అర్థం చేసుకుంటే ప్రతి కుటుంబం, ప్రతి గ్రామం స్వయంగా తగిన ప్రణాళికలు రూపొందించుకునే అవకాశం ఉంటుందన్నారు. తాగునీరు, సాగునీటితోపాటు పశువులు, పక్షులు, అడవి జంతువుల నీటి, ఆహార అవసరాలకు ఇబ్బందులు తలెత్తకుండా ముందస్తు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నామని చెప్పారు. సోలార్‌ విద్యుత్‌తో భారం తగ్గింపు ఎల్‌ నినో కారణంగా విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ భారీగా పెరిగిన నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం సమర్థవంతమైన ఎనర్జీ మేనేజ్‌మెంట్‌ అమలు చేస్తోందని భట్టి తెలిపారు. పగటి పూట తక్కువ ధరకు లభించే సౌర విద్యుత్‌ను గరిష్టంగా వినియోగించడం ద్వారా ప్రజలపై, ప్రభుత్వంపై పడే ఆర్థిక భారం తగ్గుతుందన్నారు. వ్యవసాయం, విద్యుత్, సాగునీరు, భూగర్భ జలాలు తదితర శాఖల సమన్వయంతో సదస్సు నిర్వహించడం ప్రభుత్వ సమగ్ర ప్రణాళికకు నిదర్శనమన్నారు. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి అవగాహన సదస్సులను జిల్లాల వారీగా కూడా నిర్వహించి ప్రజలను భాగస్వాములను చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు. వాతావారణ మార్పులకు అనుగుణంగా.. ఎల్‌ నినో ప్రభావం నేపథ్యంలో రైతులు వరి కాకుండా ఆరు తడి పంటలు వేయాలని పలువురు శాస్త్రవ్తేలు సూచించారు. ఇది ఒక ప్రాంతమో, ఒక రాష్ట్రమో ఎదుర్కొంటున్న సమస్య కాదని, ప్రపంచం మొత్తం ఉందన్నారు. దీంతో ధరల ప్రభావం, నీటి కొరత, పశువులకు, పక్షులకు, అడవులు, యావత్‌ ప్రపంచానికి ఇబ్బందికర పరిస్థితి ఏర్పడుతుందన్నారు. దీనిపై ప్రజలకు ఎప్పటికప్పుడు అవగహన కల్పించాలని ప్రభుత్వానికి సూచించారు. అయితే వర్షాలు రెండు మూడు నెలల తర్వాత పడే అవకాశం లేకపోలేదని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. ఎల్‌నినో 2027 వరకు కొననసాగే అవకాశం లేకపోలేదని హెచ్చరించారు. ఈ కార్యక్రమంలో ఇంధనశాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి నవీన్‌ మిట్టల్, ప్రణాళికా శాఖ కార్యదర్శి గౌరవ్‌ ఉప్పల్, పీఆర్‌ కమిషనర్‌ దివ్య దేవరాజన్, వ్యవసాయ శాఖ కార్యదర్శి గోపి, ఎస్పీడీసీఎల్‌ సీఎండీ జితేష్‌ వి. పాటిల్, ప్రణాళికా శాఖ డైరెక్టర్‌ రూఫస్‌ దత్తం, పలువురు శాస్త్రవేత్తలు పాల్గొన్నారు.

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సంభవించే ఉష్ణోగ్రతల మార్పులు (ఎల్‌ నినో) వాతావరణ సమతుల్యతతోపాటు భారతదేశం వంటి వ్యవసాయాధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. వర్షాభావం, కరవు పరిస్థితులు, పంట దిగుబడులు తగ్గడం వల్ల నేరుగా ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరిగి సాధారణ పౌరుల నుంచి బడా పరిశ్రమల వరకు ప్రతికూల ప్రభావం పడుతోంది. ఈ తరహా వాతావరణ రిస్క్‌ల నుంచి ఆర్థిక వ్యవస్థను, వ్యాపారాలను కాపాడుకోవడానికి బీమా రంగం కీలకమైన రక్షణ కవచంగా మారుతోంది.ఎల్‌ నినో తెచ్చే ఆర్థిక సవాలురుతుపవనాలు దెబ్బతినడం వల్ల వరి, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజల ఉత్పత్తి క్షీణిస్తుంది. దీనివల్ల నిత్యావసరాల ధరలు పెరిగి సామాన్యుడిపై భారం పడుతుంది. మరోవైపు రిజర్వాయర్లలో నీటిమట్టాలు తగ్గి జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, గ్రామీణ వినియోగ సామర్థ్యం పడిపోతాయి.రిస్క్ నివారణలో బీమా పాత్రప్రధానమంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన వంటి పథకాలు వాతావరణ వైపరీత్యాల వల్ల పంట కోల్పోయిన రైతులకు తక్షణ పెట్టుబడి భరోసానిస్తాయి. 85 శాతానికి పైగా చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలు ఎలాంటి బీమా లేకుండా నడుస్తున్నాయి. సప్లై చైన్, బిజినెస్ ఇంటరప్షన్ ఇన్సూరెన్స్ ద్వారా వీటిని దివాలా తీయకుండా కాపాడవచ్చు.పారామెట్రిక్ బీమాసాంప్రదాయ బీమాలో నష్ట అంచనాకు సమయం పడుతుంది. కానీ కొత్తగా వస్తున్న ‘పారామెట్రిక్ ఇన్సూరెన్స్’ మోడల్‌లో ఒక ప్రాంతంలో వర్షపాతం నిర్దిష్ట స్థాయి కంటే తగ్గితే నష్టంతో సంబంధం లేకుండా తక్షణమే లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లోకి పరిహారం జమ అవుతుంది. ఇది రైతులకు, వ్యాపారులకు త్వరిత ఊరటనిస్తుంది.ఎల్‌ నినో సవాలును అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం బీమా ప్రీమియంల్లో సబ్సిడీలను పెంచి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అవగాహన కల్పించాలి. బీమా సంస్థలు కూడా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన వాతావరణ బీమా ఉత్పత్తులను అందుబాటులోకి తేవాలి. ముందస్తు రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్‌తో కూడిన బీమా కవరేజ్ ద్వారానే ఎల్‌ నినో ఆర్థిక ప్రతికూలతల నుంచి దేశాన్ని సురక్షితంగా కాపాడుకోగలమని గమనించాలి.ఇదీ చదవండి: బంగారం, వెండిలో ఇప్పుడు ఇన్వెస్ట్ చేయొచ్చా?

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: నైరుతి సీజన్‌ రెండో మాసం కూడా వర్షాభావ పరిస్థితులే నమోదవుతున్నాయి. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలకు ప్రతికూల వాతావరణం ఏర్పడటంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా లోటు వర్షపాతమే కనిపిస్తోంది. సాధారణంగా జూన్‌లో పెద్దగా వర్షాలు కురవకున్నా జూలై రెండో వారం నుంచి రుతుపవనాలు చురుకుగా కదులుతుండటంతో వానలు ఊపందుకుంటాయి. కానీ ఈసారి నైరుతి సీజన్‌లో వానల నమోదు లోటులో ఉంది. ఎల్‌నినో పరిస్థితులున్నప్పటికీ జూన్, జూలై నెలల్లో వానలు సాధారణ స్థితిలో నమోదవుతాయని ఐంఎండీ ముందస్తు అంచనాల్లో ప్రకటించినప్పటికీ... వరుసగా రెండు నెలలు లోటు వర్షపాతమే నమోదైంది.రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జూన్‌లో 12శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదు కాగా... ఈనెల 20 నాటికి 49 శాతం లోటు నమోదు కావడం... ఈ వారాంతం వరకు కూడా వర్షాలు కురిసే పరిస్థితులు కనిపించడం లేదని నిపుణులు చెబుతున్న ప్రకటనలు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. సగటున 31 శాతం లోటు ఎల్‌నినో ప్రభావం మే నెల నుంచే ఉంది. మేలో ఒక్కరోజు కూడా చినుకు రాలలేదు. సాధారణంగా హైదరాబాద్‌ సమీప జిల్లాలతోపాటు వివిధ ప్రాంతాల్లో నైరుతి సీజన్‌కు ముందే అడపాదడపా వర్షాలు కురుస్తుంటాయి. కానీ ఈసారి పరిస్థితి పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. మేలోనే కాకుండా జూన్‌ నెల మొత్తంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలే నమోదయ్యాయి. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత తీవ్ర రూపం దాలి్చందని వాతావరణ శాఖ అధికారులు చెబుతున్నారు. జూన్‌లో 13.03 సెం.మీ. వర్షపాతానికిగాను 11.53 సెం.మీ. నమోదైంది. సాధారణ వర్షపాతం కంటే 12శాతం లోటు నమోదైంది.జూలైలో ఇప్పటివరకు 14.01 సెం.మీ. వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా... కేవలం 7.16 సెం.మీ. నమోదైంది. సాధారణం కంటే 49 శాతం లోటు నమోదైంది. నైరుతి సీజన్‌లో ఇప్పటివరకు 27.04 సెం.మీ. సగటు వర్షపాతానికి గాను 18.69 సెం.మీ. వర్షపాతం నమోదైంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సగటు సాధారణ వర్షపాతం కంటే 31 శాతం లోటు నమోదైనట్లు రాష్ట్ర ప్రణాళిక శాఖ అధికారులు చెబుతున్నారు. వానలు సాధారణం కంటే తక్కువగా కురవడం రైతాంగాన్ని తీవ్ర ఆందోళనలో పడేసింది. వరి నాట్లు, పత్తి, మొక్కజొన్న తదితర పంటల సాగుపై ఈ ప్రభావం తీవ్రంగానే ఉంది. ఇప్పటికే విత్తనాలు వేసిన ప్రాంతాల్లో వానల కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. కొన్నిచోట్ల విత్తనాలు భూమిలోనే మాడిపోయాయంటూ రైతులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరికొన్ని చోట్ల వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తూ సాగు పనులను వాయిదా వేసుకున్నారు.బలమైన ఉపరితల గాలులురాష్ట్రంలో వాతావరణం కాస్త చల్లబడ్డప్పటికీ... వానలు మాత్రం కురవడం లేదు. దట్టమైన వర్ష మేఘాలు ఏర్పడటం లేదు. ఎల్‌నినో ప్రభావంతోపాటు అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతంలో బలమైన అల్పపీడన వ్యవస్థలు ఏర్పడకపోవడంతో వానలు చాలా పరిమితంగానే కురుస్తున్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో మేఘాలు ఏర్పడుతున్నప్పటికీ... బలమైన ఉపరితల గాలుల ప్రభావంతో ఆయా మేఘాలు వేగంగా చెదిరిపోతున్నాయి. రాష్ట్రంపై దిగువ ట్రోపోస్ఫియర్‌లో వేగంగా వీస్తున్న ఉపరితల గాలులు తేమను నిలువనివ్వకపోవడం వల్ల ఉరుములు, భారీ వర్షాలకు అనుకూల వాతావరణం ఏర్పడటం లేదు. గత పక్షం రోజులుగా రాష్ట్రంలో ఇదే పరిస్థితి ఉంది. దట్టమైన మేఘాలు ఏర్పడిన ప్రాంతాల్లో వర్షం వస్తుందని భావించినా... ఆ పరిస్థితి నిమిషాల వ్యవధిలో మారిపోతోంది. వాతావరణ నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, రాష్ట్రంలో గణనీయమైన వర్షాలు కురవాలంటే బంగాళాఖాతంలో బలమైన అల్పపీడనం లేదా ఉపరితల ఆవర్తనం ఏర్పడి తెలంగాణ వైపు కదలాలి. అలాంటి వ్యవస్థ ఏర్పడే వరకు నైరుతి రుతుపవనాలు బలపడే అవకాశాలు తక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ వారంలో అలాంటి పరిస్థితి కనిపించకపోవడంతో లోటు వర్షపాతం కొనసాగుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

ఎల్‌నినో ప్రభావంతో కరువు పరిస్థితులు నెలకొన్న నేపథ్యంలో మూడు నెలల రేషన్‌ బియ్యం ఒకేసారి పంపిణీ చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. వచ్చే ఆగస్టు, సెపె్టంబర్, అక్టోబర్‌ నెలలకు సంబంధించిన సన్న బియ్యం ఒకేసారి ఇవ్వనున్నారు. ఈనేపథ్యంలో జిల్లా పౌరసరఫరాల శాఖ ఏర్పాట్లలో నిమగ్నం అయింది. ఒక్కొక్కరికి 18 కిలోలు జిల్లాలో ఉన్న 520 రేషన్‌ దుకాణాల ద్వారా తెల్లకార్డుదారులకు మూడు నెలలకు సంబంధించి రేషన్‌ బియ్యం ఆగస్టులో ఇవ్వనున్నారు. వేసవికి ముందు ఏప్రిల్, మే, జూన్‌ మాసాలకు సంబంధించిన రేషన్‌ బియ్యం లబి్ధదారులకు ఒకేసారి పంపిణీ చేశారు. ఇక ఈ నెలకు సంబంధించి బియ్యం ఒకసారి ఇచ్చారు. మళ్లీ ఆగస్టులో మరో మారు మూడు నెలల కోటా ఇవ్వనున్నారు. ఈనెలకు సంబంధించిన రేషన్‌ కోటా పంపిణీ పూర్తి కావడంతో 20 నుంచి నెలాఖరులోగా జిల్లా పరిధిలో ఉన్న రేషన్‌ దుకాణాలకు బియ్యం స్టాక్‌ పంపిస్తామని అధికారులు వెల్లడించారు. ఒక్కొక్కరికి 6 కిలోల చొప్పున 18 కిలోల సన్నబియ్యం అందజేయనున్నారు. ఆందోళనలో రేషన్‌ డీలర్లు మూడు నెలల రేషన్‌ బియ్యం కోటా ఒకే సారి విడుదల చేస్తుండటంతో తమకు శ్రమ అధికమవుతుందని రేషన్‌ డీలర్లు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. చిన్న షట్టర్లలో ఉన్న రేషన్‌ దుకాణాల్లో నిల్వ సామర్థ్యం లేకపోవడం, మూడు నెలల కోటా పట్టకపోవడం వంటి సమస్యలు నెలకొన్నాయి. దీంతో పాటు తూకంలో తరుగు వస్తుందని వారు వాపోతున్నారు. గతంలో కూడా రెండుసార్లు ఇచి్చన రేషన్‌ కోటాలో తరుగు వచ్చి నష్టపోయామని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. నెట్‌వర్క్‌ సమస్యతో ఈ– పాస్‌ యంత్రాలు సక్రమంగా పనిచేయకపోవడంతో వినియోగదారులు మూ డుసార్లు వేలిముద్రలు పెట్టడం కష్టతరమవుతుంది. దీంతో ఒక్కో వినియోగదారుడికి కనీసం 15 నుంచి 20 నిమిషాల సమయం పడుతుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఏర్పాట్లు చేస్తున్నాం వినియోదారులకు జూలై నెలకు సంబంధించి రేషన్‌ బియ్యం పంపిణీ పూర్తయింది. ఆగస్టులో మూడు నెలల కోటా అందించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నాం. ఈనెల 20 నుంచి జిల్లా పరిధిలోని రేషన్‌ దుకాణాలకు బియ్యం స్టాక్‌ తరలిస్తాం. వినియోగదారులు సహకరించాలి. – జగదీశ్, జిల్లా పౌరసరఫరాల అధికారి

వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న దేశానికి ఊరటనిచ్చే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. జూలైలో కొంత మందగించిన నైరుతి రుతుపవనాలు మళ్లీ పుంజుకునే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇస్రో ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో దేశంలోని దాదాపు మూడింట రెండొంతుల ప్రాంతాన్ని మేఘాలు కమ్ముకున్న దృశ్యాలు కనిపించాయి. మరోవైపు బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడనున్న అల్పపీడనం రుతుపవనాలకు కొత్త ఊపునివ్వనుందని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. దీంతో గత కొద్దిరోజులుగా వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న ప్రాంతాల్లో మళ్లీ ఆశలు చిగురిస్తున్నాయి.జూలై 19న ఇస్రోకు చెందిన ఇన్‌శాట్‌-3డీఆర్‌ (INSAT-3DR) ఉపగ్రహం తీసిన చిత్రాల విశ్లేషణలో దేశ భూభాగంలో దాదాపు 60 నుంచి 70 శాతం ప్రాంతం మేఘాలతో కప్పుకున్నట్లు కనిపించింది. జమ్మూకశ్మీర్‌ నుంచి గంగా మైదానాల మీదుగా ఈశాన్య రాష్ట్రాల వరకు భారీ మేఘాలు విస్తరించాయి. ఉత్తరప్రదేశ్‌, బిహార్‌, జార్ఖండ్‌, పశ్చిమ బెంగాల్‌ ప్రాంతాల్లోనూ వర్షాలను మోసుకొచ్చే మేఘాలు కదులుతున్నాయి. మరోవైపు అరేబియా సముద్రం నుంచి తేమ గాలులు రావడంతో పశ్చిమ తీర ప్రాంతాల్లో కూడా మేఘాల ప్రభావం కనిపిస్తోంది.అయితే ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో మేఘాలు కనిపించడమే ప్రతిచోటా భారీ వర్షాలు పడతాయని అర్థం కాదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో మేఘాలు ఉన్నా అవి కేవలం వాతావరణాన్ని చల్లబరిచే స్థాయిలోనే ఉంటాయి. భారీ వర్షాలు కురవాలంటే మేఘాల ఎత్తు, వాటిలోని తేమ, గాలుల వేగం వంటి అంశాలు కీలకంగా మారతాయి. ప్రస్తుతం అత్యంత చల్లటి మేఘ శిఖరాలు కనిపిస్తున్న ప్రాంతాల్లోనే భారీ వర్షాలు, పిడుగులతో కూడిన వానలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది.జూలైలో రుతుపవనాలు బలహీనపడటానికి ప్రధాన కారణం బ్రేక్‌ మాన్సూన్‌ దశ. సాధారణంగా ఈ సమయంలో రుతుపవన ద్రోణి ఉత్తర దిశగా హిమాలయాల వైపు కదులుతుంది. దీంతో మధ్య భారతం, ఉత్తర మైదానాల్లో వర్షాలు తగ్గిపోతాయి. అదే సమయంలో హిమాలయాల పాద ప్రాంతాల్లో వర్షాలు పెరుగుతాయి. ఈసారి కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపించింది. గంగా మైదానాలు, మధ్య భారతంలోని అనేక ప్రాంతాలు వర్షాల కోసం ఎదురుచూడాల్సి వచ్చింది.ఇప్పుడు పరిస్థితి మారుతోంది. బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడనున్న తాజా అల్పపీడన వ్యవస్థ రుతుపవనాలను మళ్లీ చురుగ్గా మార్చనుంది. సముద్రం నుంచి తేమ గాలులను తనవైపు లాగుకునే ఈ వ్యవస్థ తూర్పు తీరం నుంచి మధ్య భారతం వైపు కదిలే అవకాశం ఉంది. దీంతో రుతుపవన ద్రోణి మళ్లీ సాధారణ స్థానానికి చేరుకుని విస్తృత వర్షాలకు అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడనున్నాయి.ఈ వారం ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో భారీ వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. అస్సాం, మేఘాలయ, అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ వంటి ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే చురుగ్గా ఉన్న రుతుపవనాలు మరింత బలపడే సూచనలు ఉన్నాయి. కొండ ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలతో పాటు ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.ఈ వర్షాల ప్రభావం ఒక్కరోజుకే పరిమితం కాకుండా దాదాపు 3 నుంచి 5 రోజుల పాటు కొనసాగే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అల్పపీడన వ్యవస్థ కదలిక, రుతుపవన ద్రోణి స్థితిని బట్టి కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు మరికొన్ని రోజులు కొనసాగవచ్చు. ముఖ్యంగా మధ్య, ఉత్తర, తూర్పు భారతంలో విస్తృత వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉండగా.. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, పశ్చిమ తీర ప్రాంతాల్లో మరింత ఎక్కువ కాలం వర్షాల ప్రభావం కనిపించే అవకాశం ఉంది. అయితే అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే స్థాయిలో వర్షాలు ఉండవు. కొన్ని చోట్ల భారీ వర్షాలు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చెదురుమదురు జల్లులతోనే సరిపోవచ్చు.ఉత్తర భారత మైదానాలకు కూడా ఈ వర్షాలు కొంత ఉపశమనం ఇవ్వనున్నాయి. ఉత్తరప్రదేశ్‌, బిహార్‌, జార్ఖండ్‌, పశ్చిమ బెంగాల్‌, ఒడిశా ప్రాంతాల్లో ఈ వారం విస్తృతంగా వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. కొద్దిరోజులుగా వేడి, ఉక్కపోతతో ఇబ్బంది పడుతున్న ప్రజలకు ఈ వర్షాలు ఊరటనివ్వనున్నాయి. మధ్య భారతంలోనూ వర్షాల జోరు పెరగనుంది. మధ్యప్రదేశ్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, విదర్భ, తూర్పు మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల్లో అల్పపీడనం ప్రభావంతో మంచి వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. ఖరీఫ్‌ సాగు వేగం పుంజుకోవడానికి ఈ వర్షాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.ఇటు దక్షిణ భారతంలోనూ కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. కేరళ, కర్ణాటక తీర ప్రాంతాలు, కొంకణ్‌ ప్రాంతాలతో పాటు తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మోస్తరు నుంచి భారీ వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశాలు ఉన్నాయి. అయితే దక్షిణ ద్వీపకల్పంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే స్థాయిలో వర్షాలు ఉండకపోవచ్చు.మరోవైపు పశ్చిమ రాజస్థాన్‌, తమిళనాడులోని కొన్ని అంతర్గత ప్రాంతాలు, గుజరాత్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రం వర్షాల ప్రభావం తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రాంతాల్లో మేఘాల కదలిక పరిమితంగా ఉండటంతో పొడి వాతావరణం కొనసాగవచ్చు.ఎల్‌ నినో పరిస్థితి ఏంటి?ఈ ఏడాది రుతుపవనాలపై ఎల్‌ నినో ప్రభావం కూడా చర్చనీయాంశంగా మారింది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగినప్పుడు ఏర్పడే ఎల్‌ నినో సాధారణంగా భారత రుతుపవనాలను బలహీనపరిచే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రస్తుతం ఎల్‌ నినో ప్రభావం తగ్గుముఖం పట్టింది. దీంతో వర్షాలకు అనుకూల పరిస్థితులు క్రమంగా మెరుగుపడుతున్నాయి. అయితే రుతుపవనాల తీరును ఎల్‌ నినో ఒక్కటే నిర్ణయించదు. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, గాలుల మార్పులు, అల్పపీడనాల సంఖ్య వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి.జూలైలో ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం లోటు కొనసాగుతోంది. సాధారణంగా ఈ కాలంలో 323.1 మిల్లీమీటర్ల వర్షం నమోదు కావాల్సి ఉండగా.. ఇప్పటివరకు 244.6 మిల్లీమీటర్ల వర్షమే నమోదైనట్లు అంచనాలు చెబుతున్నాయి. వర్షాలు తగ్గడంతో భూమి వేడెక్కి, గాలిలో తేమ పెరగడంతో అనేక ప్రాంతాల్లో ఉక్కపోత తీవ్రంగా మారింది. వర్షాలు లేకపోయినా తేమ తగ్గకపోవడంతో ప్రజలు ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యారు.ప్రస్తుతం కురిసే వర్షాలు రైతులకు ఎంతో కీలకంగా మారనున్నాయి. వరి, పత్తి, సోయాబీన్‌, పప్పుధాన్యాల సాగుకు ఈ వర్షాలు ఊతమివ్వనున్నాయి. అయితే జూలైలో ఏర్పడిన వర్ష లోటు పూర్తిగా భర్తీ కావాలంటే ఆగస్టులోనూ రుతుపవనాలు స్థిరంగా కొనసాగాల్సి ఉంటుంది.మొత్తంగా చూస్తే.. ఎల్‌ నినో ప్రభావం కాస్త తగ్గడం, బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం ఏర్పడటం, ఇస్రో ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో విస్తృతంగా మేఘాలు కనిపించడం.. ఇవన్నీ రుతుపవనాలు మళ్లీ బలపడుతున్న సంకేతాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ వారం దేశంలోని పలు ప్రాంతాలకు వానల ఊరట లభించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఆగస్టులో రుతుపవనాల ప్రదర్శనే ఈ ఏడాది వర్షపాత తీరును నిర్ణయించనుంది.

హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినోపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. రాష్ట్రస్థాయి నిపుణుల కమిటీ ఏర్పాటు చేసింది. కమిటీ ఛైర్మన్‌గా జి.చిన్నారెడ్డిని నియమించింది. కమిటీ కన్వీనర్‌గా వ్యవసాయ శాఖ డైరెక్టర్‌ ఉంటారు. ఎల్‌నినో ప్రభావంపై కమిటీ అంచనా వేయనుంది. కరవు నివారణ చర్యలపై కమిటీ సిఫార్సులు చేయనుంది.మరోవైపు, శనివారం విద్యుత్ శాఖపై డిప్యూటీ సీఎం భట్టి విక్రమార్క సమీక్ష నిర్వహించిన వేళ ఎల్‌నినో సవాళ్లపై ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని ఆదేశించారు. వర్షాభావంతో పెరిగే విద్యుత్ డిమాండ్‌కు సిద్ధంగా ఉండాలని చెప్పారు. నిరంతరాయ, నాణ్యమైన విద్యుత్ సరఫరా చేయాలని అధికారులకు ఆదేశించారు. తాగునీరు, సాగు నీటికి విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయం లేకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు. విద్యుత్ పంపిణీలో ఏఐ వినియోగాన్ని విస్తరించాలని ఆదేశించారు. డీటీఆర్ మ్యాపింగ్‌ను గడువులోగా పూర్తి చేయాలని చెప్పారు.

హైదరాబాద్: వాతావరణ మార్పుల కారణంగా నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్న "సూపర్ ఎల్ నినో" పరిస్థితులు దేశవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా తెలంగాణలో వర్షపాతం, జలవనరులపై ప్రభావం చూపే అవకాశముందని రాష్ట్ర నీటిపారుదల, పౌర సరఫరాల శాఖామంత్రి కెప్టెన్ ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు. అలాంటి పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందస్తు కార్యాచరణతో పూర్తిస్థాయిలో సిద్ధంగా ఉందని స్పష్టం చేశారు.హైదరాబాద్‌లోని హోటల్ అవాసాలో "సింపోజియం" సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన వాతావరణ మార్పులు (Climate Change) అంశంపై సదస్సులో ముఖ్య అతిథిగా హాజరయ్యారు. ఈ సందర్భంగా మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి మాట్లాడుతూ మాట్లాడుతూ, తెలంగాణలో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం ఇప్పటికే స్పష్టంగా కనిపిస్తోందన్నారు.గతంలో నమోదైన వర్షపాతం నమూనాల ఆధారంగా ఇకపై జలవనరుల ప్రణాళికలు రూపొందించడం సాధ్యం కాదని, మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా నీటి నిర్వహణలో కొత్త వ్యూహాలను అవలంబించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత గత రెండున్నర సంవత్సరాల పాటు రాష్ట్రానికి అనుకూలమైన వర్షపాతం నమోదై రిజర్వాయర్లు సమృద్ధిగా నిండాయని, సాగు, తాగునీటి అవసరాలు సాఫీగా నెరవేరాయని తెలిపారు.అయితే ప్రస్తుత వర్షాకాలంలో వర్షాభావ పరిస్థితులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయని, రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు ఆశించిన స్థాయిలో లేవని పేర్కొన్నారు. నిపుణులు సూచిస్తున్న "సూపర్ ఎల్ నినో" పరిస్థితులను ప్రభుత్వం అత్యంత గంభీరంగా పరిగణిస్తోందని మంత్రి తెలిపారు. వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎదురైనా ప్రజలకు, రైతులకు ఇబ్బందులు కలగకుండా ముందస్తు చర్యలు చేపడుతున్నామని చెప్పారు.ముందస్తు నీటి నిర్వహణపై దృష్టివర్షాభావం తీవ్రరూపం దాల్చిన తర్వాత స్పందించడం కాకుండా, ముందుగానే పరిస్థితులను అంచనా వేసి చర్యలు తీసుకునే విధానాన్ని ప్రభుత్వం అనుసరిస్తోందని మంత్రి తెలిపారు. నీటిపారుదల, వ్యవసాయం, తాగునీరు, పౌర సరఫరాల శాఖలు సమన్వయంతో ప్రత్యామ్నాయ కార్యాచరణ ప్రణాళికలను అమలు చేస్తున్నాయని చెప్పారు. రిజర్వాయర్ల నిర్వహణలో రియల్‌టైమ్ డేటా వినియోగం, శాస్త్రీయ నిర్ణయాలు, శాఖల మధ్య సమన్వయంతో ముందస్తు ప్రణాళికలను అమలు చేస్తున్నామని వెల్లడించారు.పాలనకు ఇదే అసలైన పరీక్షవాతావరణ మార్పుల వల్ల ఏర్పడుతున్న అనిశ్చిత పరిస్థితుల నుంచి రైతులను రక్షించగలగడమే ప్రభుత్వాల అసలైన పరీక్ష అని మంత్రి పేర్కొన్నారు. వాతావరణ మార్పులు జలవనరులపై ప్రభావం చూపుతాయా లేదా అన్నది ప్రశ్న కాదని, ఆ మార్పులకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు ఎంత వేగంగా మారుతున్నాయన్నదే అసలు సవాలని వ్యాఖ్యానించారు. తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు నీరే పునాదినీటిని కేవలం పంపిణీ చేసే వనరుగా కాకుండా, ఆహార భద్రత, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాష్ట్ర అభివృద్ధికి పునాదిగా చూడాలని మంత్రి ఉత్తమ్ అన్నారు. నీటి నిర్వహణలో లోపాలు ఏర్పడితే వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, పట్టణాభివృద్ధి, పెట్టుబడులు, దీర్ఘకాలిక ఆర్థికాభివృద్ధిపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుందని హెచ్చరించారు.హైదరాబాద్‌కు దీర్ఘకాలిక తాగునీటి భద్రతహైదరాబాద్ నగరానికి గోదావరి, కృష్ణా నదుల నుంచి తాగునీటిని అందించే దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలను గత ప్రభుత్వాలు అమలు చేయగా, ప్రస్తుత ప్రభుత్వం వాటిని మరింత బలోపేతం చేస్తోందన్నారు. అయితే భూగర్భ జలమట్టాలు గణనీయంగా పడిపోవడం ఆందోళనకరమని పేర్కొన్నారు. ఒకప్పుడు 50 నుంచి 100 అడుగుల లోతులో లభించిన భూగర్భ జలం, ప్రస్తుతం అనేక ప్రాంతాల్లో వెయ్యి అడుగుల లోతుకు చేరుకుందని చెప్పారు. వర్షపు నీటిని భూగర్భంలోకి చేరేలా భారీ స్థాయిలో రైన్‌వాటర్ హార్వెస్టింగ్‌ను ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తోందని మంత్రి తెలిపారు. పట్టణాల్లో పెరుగుతున్న కాంక్రీటీకరణ వల్ల భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ తగ్గిపోవడంతో వర్షపు నీటి సంరక్షణ అత్యవసరమైందన్నారు. హైదరాబాద్‌లో చెరువులు, నీటి వనరులు, సహజ కాలువలను పరిరక్షించేందుకు ప్రత్యేకంగా హైడ్రా (HYDRA) వ్యవస్థను ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిందన్నారు. గతంలో జరిగిన ఆక్రమణల వల్ల నగరంలో వరద ముప్పు పెరిగిందని, ప్రస్తుతం చెరువుల పునరుద్ధరణ, ఆక్రమణల తొలగింపు, సహజ డ్రైనేజీ వ్యవస్థల పరిరక్షణకు ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తోందని మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు.

వానాకాలంలోనూ ఎండల సెగ తగ్గడం లేదు. ఎల్‌ నినో ప్రభావంతో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ స్థాయికి పడిపోకపోవడంతో పాటు వర్షాభావ పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ ప్రభావంతో.. విద్యుత్‌ వినియోగం భారీగా పెరిగి మీటర్లు రయ్‌ రయ్‌ అంటూ పరుగులు పెడుతున్నాయి. దీంతో జీరో బిల్లు పొందుతున్న గృహజ్యోతి లబ్ధిదారులకు ఊహించని షాక్‌ తగులుతోంది.గృహజ్యోతి పథకం(Telangana Gruha Jyothi Scheme) కింద నెలకు 200 యూనిట్లలోపు విద్యుత్‌ వినియోగించే కుటుంబాలకు మాత్రమే జీరో బిల్లు వర్తిస్తుంది. అయితే పెరిగిన కరెంట్‌ వినియోగంతో పలువురు లబ్ధిదారులు ఈ పరిమితిని దాటుతున్నారు. ఫ్యాన్లు, కూలర్ల వినియోగం తగ్గడం లేదు. మరోవైపు భూగర్భ జలాలు అడుగంటడంతో బోర్లు, నీటి మోటార్లను ఎక్కువ సమయం నడపాల్సి వస్తోంది. ఫలితంగా ఇప్పటివరకు బిల్లు చెల్లించాల్సిన అవసరం లేని కుటుంబాలు.. ఒక్కసారిగా పూర్తి విద్యుత్‌ బిల్లులు చెల్లించాల్సిన పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్నాయి.ఉత్తర తెలంగాణ విద్యుత్‌ పంపిణీ సంస్థ (ఎన్‌పీడీసీఎల్‌) పరిధిలో ఈ ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. సంస్థ పరిధిలోని 18 జిల్లాల్లో జూన్‌ నెలలోనే సుమారు 4 లక్షల మంది గృహజ్యోతి లబ్ధిదారులు పథక ప్రయోజనానికి దూరమయ్యారు. ఎన్‌పీడీసీఎల్‌ పరిధిలో మొత్తం 26.54 లక్షల మంది గృహజ్యోతి లబ్ధిదారులు ఉండగా.. జూన్‌లో 22.59 లక్షల మందికి మాత్రమే జీరో బిల్లులు వచ్చాయి. వీరికి ప్రభుత్వం రూ.99.18 కోట్ల సబ్సిడీని భరించింది.మార్చి నుంచి జూన్‌ వరకు ఎన్‌పీడీసీఎల్‌ పరిధిలో 6.49 కోట్ల జీరో బిల్లులు జారీ అయ్యాయి. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం రూ.2,355 కోట్ల సబ్సిడీని అందించింది. అయితే వాతావరణ పరిస్థితులు ఇలాగే కొనసాగితే రానున్న రోజుల్లో జీరో బిల్లు పొందే వారి సంఖ్య మరింత తగ్గే అవకాశం ఉందని అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు.ఇక ఎన్‌పీడీసీఎల్‌ పరిధిలో విద్యుత్‌ వినియోగం కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. గత మూడు నెలల్లో 5,384 మిలియన్‌ యూనిట్ల విద్యుత్‌ వినియోగం నమోదైంది. ఇందులో ఒక్క జూన్‌ నెలలోనే 1,612.270 మిలియన్‌ యూనిట్ల కరెంట్‌ వినియోగించారు. ఉమ్మడి వరంగల్‌ జిల్లాల్లో గతేడాది జూన్‌తో పోలిస్తే ఈసారి విద్యుత్‌ వినియోగం దాదాపు 70 శాతం పెరగడం గమనార్హం.ఎల్‌ నినో ప్రభావంతో ఉష్ణోగ్రతలు, విద్యుత్‌ వినియోగం ఇదే స్థాయిలో కొనసాగితే.. జూలైలోనూ 200 యూనిట్ల పరిమితిని దాటే కుటుంబాల సంఖ్య పెరిగి, మరింత మంది గృహజ్యోతి ప్రయోజనానికి దూరమయ్యే అవకాశం ఉంది.

అర కిలోమీటర్‌ పైప్‌లైన్‌తో పత్తికి నీరుజనగామ జిల్లా లింగాల గణపురం మండలం కొత్తపల్లికి చెందిన ఈ రైతు పేరు బానోతు నరసింహ. 3 ఎకరాలు కౌలుకు తీసుకుని నెల క్రితం పత్తి విత్తనాలు నాటాడు. అప్పట్నుంచి సరైన వర్షాలు లేవు. దీంతో ఎండిపోయే దశకు చేరుకుంటున్న పత్తిని కాపాడుకునేందుకు.. నవాబుపేట రిజర్వాయర్‌ ప్రధాన కాలువ నుంచి సుమారు అర కిలోమీటర్‌పైగా పైప్‌లైన్‌ వేసి నీటిని అందిస్తున్నాడు. ఇప్పటికే పైప్‌ లైన్‌కు రూ.50 వేలు, ఇతరత్రా కలిపి రూ.60 వేలకు పైగా ఖర్చు చేశాడు. 3 ఎకరాలకు కౌలు రూ.15 వేలు, దున్నడానికి రూ.12 వేలు, విత్తనాలకు రూ.5 వేలు, కలుపుతీతకు రూ.12 వేలు, పురుగుల మందుకు రూ.1,500 పెట్టుబడి పెట్టి వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. వర్షాలు కురవక, కాలువకు నీరు రాకపోతే పెట్టిన పెట్టుబడి, పడుతున్న కష్టం మొత్తం వృ«థా అవుతుందని, ఆర్థికంగా నష్టపోతానని వాపోతున్నాడు. సాక్షి ప్రతినిధి, వరంగల్‌: ఎల్‌నినో బూచి భయపెడుతున్న వేళ..ఆకాశం కొద్దిరోజులుగా చుక్క రాల్చకపోవడం, కరువు మేఘాలు కమ్ముకోవడంతో రాష్ట్రంలో ఖరీఫ్‌ సాగు సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. తీవ్ర వర్షాభావంతో కృష్ణా, గోదావరి ప్రాజెక్టుల్లో నీళ్లు నిండుకుంటున్నాయి. రిజర్వాయర్లు, చెరువులు, కుంటలు సైతం ఖాళీగానే ఉన్నాయి. ఫలితంగా భూగర్భ జలాలు కూడా అడుగంటి పోతుండటంతో రైతులు దిక్కుతోచని పరిస్థితుల్లో ఉన్నారు. కొన్నిచోట్ల అసలు పంటలే వేయలేదు. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో తొలకరి వర్షాల ఆధారంగా వేసిన వరి, పత్తి తదితర పంటలు ప్రస్తుతం నీళ్లు లేక ఎండిపోయే స్థితికి చేరుకుంటున్నాయి. వాటిని కాపాడుకునేందుకు రైతులు నానా అగచాట్లూ పడుతున్నారు. సుదూర ప్రాంతాల్లోని వాగులు, కాలువల నుంచి పైప్‌లైన్లు వేసి నీటిని తరలిస్తున్నారు. వట్టిపోతున్న బోర్ల నుంచి అరకొరగా వచ్చే నీటితో పంటలు తడిపే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. రాని వర్షం కోసం ఆకాశం వైపు ఆశగా చూస్తున్నారు. లోటు వర్షం..సాగు దాదాపుగా సగం రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాల్లోని దాదాపు అన్ని మండలాలు సాధారణ వర్షపాతం కంటే 33 శాతానికి పైగా లోటులోకి వెళ్లిపోయాయి. హనుమకొండ జిల్లాలో అత్యధికంగా 67 శాతం లోటు నమోదు కాగా, మేడ్చల్‌ మల్కాజిగిరిలో 60, జోగుళాంబ గద్వాలలో 52, వనపర్తి, నిజామాబాద్‌లలో 51 శాతం మైనస్‌ వర్షపాతం ఉంది. ఈ జిల్లాల్లో సీజన్‌లో వర్షపు రోజులు కూడా ఐదు నుంచి తొమ్మిది మాత్రమే నమోదు కావడం గమనార్హం. కాగా రాష్ట్రంలో 621 మండలాలకు 548 మండలాల్లో వర్షమే నమోదు కాలేదు. దీంతో పొలాల్లో పగుళ్లు కన్పిస్తున్నాయి. వానాకాలం సాగు అంచనా 1,32,38,446 ఎకరాలు కాగా ఇప్పటివరకు 59,83,971 (45.20 శాతం)ఎకరాల్లో మాత్రమే వివిధ పంటలు సాగవడం కరువు పరిస్థితిని కళ్లకు కడుతోంది. కాగా జూన్‌ చివరి, జూలై ప్రారంభంలో కురిసిన వర్షాన్ని నమ్ముకుని రైతులు పత్తి, మక్కజొన్న, కంది, పెసర, సోయాబీన్, నువ్వులు తదితర ఆరుతడి పంటలు వేశారు. కానీ ఆ తర్వాత వానలు పూర్తిగా ఆగిపోవడంతో మొలకలు ఎండిపోగా, చాలాచోట్ల విత్తనాలు భూమిలోనే కుళ్లిపోయాయి. వర్షాలు లేక భూగర్భ జలాలు రీచార్జ్‌ కావడం లేదు. ఇప్పటికే ఉన్న బోర్లలో నీరు తగ్గిపోవడంతో రైతులు లక్షల రూపాయలు ఖర్చు చేసి కొత్త బోర్లు వేయిస్తున్నారు. చాలాచోట్ల అవి విఫలం కావడం, ఒకవేళ నీళ్లు పడినా అవి కూడా క్రమంగా తగ్గిపోతుండటంతో దిక్కుతోచని పరిస్థితుల్లో ఆందోళన చెందుతున్నారు. రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలాల లోతు 9.26 మీటర్లు కాగా, వికారాబాద్, మెదక్, సంగారెడ్డి, జయశంకర్‌ భూపాలపల్లి, కామారెడ్డి జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాలు 13–14.5 మీటర్ల లోతుకు పడిపోయాయి. అత్యధికంగా వికారాబాద్‌ జిల్లాలో 14.5 మీటర్ల లోతుకు పడిపోయాయి. నీరు లేక ఎండిపోతున్న ఈ వరి నారు నల్లగొండ జిల్లా నిడమనూరు మండలం నారమ్మగూడెం గ్రామానికి చెందిన రైతు రమణారెడ్డిది. తనకు బావి ఉన్నా నీరు లేకపోవడంతో నారు ఎండిపోతోంది. సాగర్‌ ఎడమకాలువ ద్వారా నీరు వస్తే ఈపాటికి వరి నాట్లు వేసే వారమని వాపోతున్నాడు. తనకున్న ఏడెకరాల్లో ఎకరాల్లో ఇప్పుడు ఒకటీ రెండెకరాల్లో కూడా సాగు చేసే పరిస్థితి లేదని చెప్పాడు. 30 శాతం పత్తి విత్తనాలే మొలకెత్తాయి నాకున్న ఏడున్నర ఎకరాల వ్యవసాయ భూమిలో పత్తి సాగు చేశా. అందులో కేవలం 30 శాతం విత్తనాలు మాత్రమే మొలకెత్తాయి. దున్నడం, విత్తనాలకు రూ.లక్ష పెట్టుబడి పెట్టా. మొత్తం డబ్బంతా నష్టపోయినట్లే. వర్షాలు కురిస్తే మళ్లీ దుక్కి దున్ని విత్తనాలు పెట్టాలి. మళ్లీ రూ. లక్ష పెట్టుబడి కావాలి. – బండారి శ్రీశైలం, కట్కూర్, బచ్చన్నపేట మండలం జనగామ జిల్లా ఖమ్మం జిల్లా తల్లాడ మండలం గాందీనగర్‌ తండాకు చెందిన ఈ రైతు పేరు మూడ్‌ లక్ష్మణ్‌. ఆయనకున్న ఎకరం భూమితోపాటు మరో 9 ఎకరాలు కౌలుకు తీసుకుని నారు పోశాడు. ఎకరానికి రూ.4 వేల చొప్పున 10 ఎకరాలకు రూ.40 వేల వరకు ఖర్చయింది. తర్వాత వర్షం పడలేదు. నాగార్జునసాగర్‌ కాలువ పరిధిలోని సిరిపురం మేజర్‌కు మరమ్మతుల కారణంగా సీతారామ ప్రాజెక్టు ద్వారా గోదావరి జలాలు విడుదల కాలేదు. దీంతో పోసిన వడ్లు అక్కడక్కడ మొలకొచ్చినా నీటితడి లేక వడబడి చనిపోతున్నాయి. చివరి ఆశగా నారును బతికించుకునేందుకు బావికి ఆయిల్‌ ఇంజన్‌ పెట్టి నీళ్లు పెడుతున్నాడు. ‘బోరు’మంటున్న వరి రైతులు మహబూబాబాద్‌ మున్సిపాలిటీ పరిధిలోని శనగపురం గ్రామ శివారు కుమ్మరికుంట్ల తండాకు చెందిన రైతు బానోతు హరికుమార్‌ గత ఏడాది తమకు ఉన్న వ్యవసాయ బావి ద్వారా వరి సాగు చేశాడు. ఈ ఏడాది కూడా అదే బావిని ఆధారంగా చేసుకుని పంట వేశాడు. కానీ వర్షాలు లేకపోవడంతో భూగర్భ జలాలు పూర్తిగా అడుగంటి పోవడంతో సాగు ఆందోళనకరంగా మారింది. దీంతో రూ.1.30 లక్షలు ఖర్చు చేసి 300 ఫీట్ల మేరకు బోరు వేయించాడు. దానికి 5 హెచ్‌పీ విద్యుత్‌ మోటారును ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ నెల 5వ తేదీన కొత్తగా బోరు వేయించగా ఇప్పుడు అందులో కూడా నీరు తక్కువగా వస్తుండటంతో లబోదిబోమంటున్నాడు. జనగామ జిల్లా బచ్చన్నపేట మండలానికి చెందిన రైతు కాసర్ల రాములుదీ ఇదే పరిస్థితి. 3ఎకరాల్లో వరినాట్లు వేస్తే నీటి కొరత కారణంగా 2 ఎకరాల పంట పూర్తిగా ఎండిపోయింది. మరో ఎకరాన్ని దున్ని సాగుకు సిద్ధం చేసినా నీళ్లు లేక వదిలేయాల్సి వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఉన్న రెండు బోర్ల నుంచి అప్పుడప్పుడు కొన్ని నీళ్లు మాత్రమే వస్తున్నాయని రాములు వాపోతున్నాడు. ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా ఇచ్చోడ మండలం సిరిచెల్మలో రైతు బత్తుల దినేష్‌ తన 5 ఎకరాల మొక్కజొన్న పంటను కాపాడుకునేందుకు పడరాని పాట్లు పడుతున్నాడు. చేను పక్కన ఉన్న వాగులో మోటార్‌ను దించి కొద్ది దూరంలో ఉన్న ట్రాన్స్‌పార్మర్‌నుంచి వైరు లాగి చేనులోకి స్ప్రింక్టర్ల ద్వారా నీటిని అందిస్తున్నాడు. భార్య రుక్మిణి, కుమారుడు చరణ్‌ ఇలా ఇంటిల్లిపాది పంటను కాపాడుకునేందుకు అష్టకష్టాలు పడుతున్నారు. మహబూబాబాద్‌ జిల్లా మరిపెడ మండలం లూనావాత్‌ తండా రైతు లూనావత్‌ స్వామి తనకున్న ఐదు ఎకరాల వ్యవసాయ క్షేత్రంలో రెండు ఎకరాల్లో 20 రోజుల క్రితం పత్తి సాగు చేశాడు. విత్తనాలు మొలకెత్తినా చినుకు జాడ లేకపోవడంతో మాడిపోయే దుస్థితి నెలకొంది. దీంతో పంటను కాపాడుకోవాలనే ఉద్దేశంతో రైతు బావినీటిని పత్తి చేనుకు పారిస్తున్నాడు. రోజుకు అర ఎకరం చొప్పున నీరు కడుతూ మొలకలకు ప్రాణం పోస్తున్నాడు.

హైదరాబాద్‌: తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఎల్-నినో ప్రభావం నేపథ్యంలో రైతులకు శాస్త్రీయ మార్గదర్శకాలు అందించి, వర్షాభావ పరిస్థితులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనే లక్ష్యంతో రూపొందించిన *"రాష్ట్రస్థాయి ఎల్-నినో కంటింజెన్సీ ప్లాన్–2026 (వానాకాలం)"*ను రాష్ట్ర వ్యవసాయ, మార్కెటింగ్, సహకార, చేనేత & జౌళి శాఖల మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు గురువారం సచివాలయంలో విడుదల చేశారు.ఈ సందర్భంగా మంత్రి మాట్లాడుతూ, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశాల మేరకు ఇక్రిశాట్ (ICRISAT), భారతీయ చిరుధాన్యాల పరిశోధనా సంస్థ (IIMR), ఐఐఓఆర్, సిఆర్ఐడిఎ (CRIDA), భారత వాతావరణ శాఖ (IMD), వ్యవసాయ శాఖ, ఉద్యాన శాఖల శాస్త్రవేత్తలు, నిపుణులు కలిసి అత్యంత సమగ్రంగా ఈ కంటింజెన్సీ ప్లాన్‌ను రూపొందించినట్లు తెలిపారు. రైతులకు ఉపయోగపడే ప్రతి అంశాన్ని శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి ఈ ప్రణాళికలో పొందుపరిచామని చెప్పారు.ఈ కంటింజెన్సీ ప్లాన్‌ను జిల్లా కలెక్టర్లు అత్యంత పకడ్బందీగా అమలు చేయాలని, అలాగే గ్రామస్థాయి వరకు విస్తృతంగా తీసుకెళ్లి ప్రతి రైతుకు సవివరంగా అవగాహన కల్పించాలని మంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో రైతులకు సరైన సమయంలో సరైన సలహాలు అందించడం అత్యంత కీలకమని పేర్కొన్నారు.రాష్ట్రాన్ని భౌగోళిక, వాతావరణ, నేలల స్వభావం ఆధారంగా మూడు వ్యవసాయ ప్రాంతాలుగా విభజించి, ఆయా ప్రాంతాల ప్రత్యేక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఈ కంటింజెన్సీ ప్రణాళిక రూపొందించామని మంత్రి వివరించారు. ప్రతి జిల్లా, ప్రతి మండలానికి సంబంధించిన వర్షపాతం పరిస్థితులు, రానున్న రెండు నుంచి మూడు వారాల వాతావరణ అంచనాలు, భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) వారపు సూచనలను ఇందులో పొందుపరిచినట్లు తెలిపారు.రైతులు ఏ పంటను ఏ సమయంలో విత్తడం అనుకూలమో తెలియజేసే విధంగా 18 ప్రధాన పంటలకు సంబంధించిన శాస్త్రీయ మార్గదర్శకాలు ఇందులో ఉన్నాయని చెప్పారు. భూమి స్వభావాన్ని బట్టి ప్రస్తుతం ఇంకా ఏ పంటలను సాగు చేయవచ్చో, ప్రత్యామ్నాయంగా ఏ పంటలు అనుకూలమో కూడా స్పష్టంగా సూచించినట్లు తెలిపారు.అదేవిధంగా ప్రతి జిల్లాలోని భూగర్భ జలాల లభ్యత, ప్రధాన, మధ్యతరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టుల్లో ఉన్న నీటి నిల్వలు, ఇంకా సాగుకు అందుబాటులో ఉన్న నీటి పరిస్థితులపై సమగ్ర సమాచారం కూడా ఈ ప్రణాళికలో పొందుపరిచినట్లు మంత్రి వెల్లడించారు. ప్రాజెక్టుల వారీగా నీటి లభ్యతకు సంబంధించిన వివరాలను రైతులకు రోజువారీగా అందుబాటులో ఉంచేలా చర్యలు తీసుకోవాలని సాగునీటి శాఖ అధికారులను ఆదేశించారు.ప్రాజెక్టుల్లో అందుబాటులో ఉన్న నీటి ఆధారంగా జిల్లా కలెక్టర్లు స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తక్షణ నిర్ణయాలు తీసుకునేలా సాగునీటి శాఖ కార్యదర్శితో చర్చించాలని వ్యవసాయ శాఖ కార్యదర్శికి ఆదేశాలు జారీ చేశారు.ప్రస్తుతం నెలకొన్న పొడి వాతావరణ పరిస్థితులు మరికొంత కాలం కొనసాగవచ్చని అంచనాలు ఉన్నందున ఇప్పటికే సాగులో ఉన్న పంటలను ఎలా సంరక్షించుకోవాలో రైతులకు విస్తృతంగా అవగాహన కల్పించాలని మంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. ఈ కంటింజెన్సీ ప్లాన్‌లో పంటల వారీగా నిర్వహణ చర్యలు, ఇప్పటికే సాగైన విస్తీర్ణం, ఇంకా సాగు చేసే అవకాశాలు, ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, ఆయా పంటలకు అవసరమైన విత్తనాల లభ్యత వంటి అన్ని అంశాలను సమగ్రంగా పొందుపరిచినట్లు తెలిపారు.అల్పపీడనాలు ఏర్పడుతున్నప్పటికీ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భారీ వర్షాలు కురుస్తాయని భావించే పరిస్థితి లేదని భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) అధికారులు మంత్రికి తెలిపారు. భూపాలపల్లి, నారాయణపేట జిల్లాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రమే 2 నుంచి 3 సెంటీమీటర్ల వరకు వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉండగా, రాష్ట్రంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల్లో 2 నుంచి 3 మిల్లీమీటర్ల స్వల్ప వర్షపాతం మాత్రమే నమోదయ్యే అవకాశముందని పేర్కొన్నారు.ఈ పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని రైతులు ఇప్పటికే సాగు చేసిన పంటలను కాపాడుకునే చర్యలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలని మంత్రి సూచించారు. ముఖ్యంగా బోర్ వేల్స్ పై ఆధారపడి వరి సాగు చేయడం ప్రస్తుతం అనుకూలం కాదని, అలాంటి పరిస్థితుల్లో తక్కువ నీటితో సాగయ్యే ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, ఉద్యాన పంటలు, కూరగాయల సాగుపై రైతులు దృష్టి సారించాలని సూచించారు.వర్షాభావ పరిస్థితులు రానున్న నెలల్లో కూడా కొనసాగితే ఇప్పటికే సాగుచేసిన పంటలు మరియు ఉద్యానపంటల పరిరక్షణకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై కార్యాచరణ ప్రణాళిక ప్రకారం అధికారులు ముందుకు సాగాలని మంత్రి సూచించారు. రైతులకు అవసరమైన ప్రతి సూచన, సలహా సమయానుకూలంగా అందేలా వ్యవసాయ యంత్రాంగం గ్రామస్థాయిలో మరింత చురుకుగా పనిచేయాలని చెప్పారు. ప్రస్తుతం రైతుల్లో కూడా వర్షాలపై ఆశలు తగ్గుతున్న నేపథ్యంలో, ప్రత్యామ్నాయ పంటలపై నిర్ణయం తీసుకునేందుకు ఇదే సరైన సమయమని మంత్రి పేర్కొన్నారు.ఈ సమావేశంలో వ్యవసాయ శాఖ కార్యదర్శి కె. సురేంద్ర మోహన్, వ్యవసాయ శాఖ డైరెక్టర్ బి. గోపి, సహకార శాఖ కమిషనర్ రాహుల్ రాజ్, ఉద్యాన శాఖ డైరెక్టర్ శ్రీమతి యాస్మిన్ బాషా, తెలంగాణ స్టేట్ వేర్‌హౌసింగ్ కార్పొరేషన్ ఎండీ లక్ష్మీ, హాకా ఎండీ చంద్రశేఖర్ రెడ్డి, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం వైస్ ఛాన్సలర్ డాక్టర్ జానయ్య, ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం వైస్ ఛాన్సలర్ డాక్టర్ రాజిరెడ్డి మరియు ICRISAT, IIMR, IIOR, CRIDA, IMD ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.

భూమి వాతావరణాన్ని తలకిందులు చేసే శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినోమరోసారి బలపడే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఈసారి కేవలం సముద్ర ఉపరితలంలోనే కాదు.. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం లోతుల్లోనే భారీగా వేడి నీటి నిల్వలు పేరుకుపోతున్నాయి. ఈ అసాధారణ మార్పులను నాసా ఉపగ్రహాలు గుర్తించడంతో ప్రపంచ వాతావరణ నిపుణులు అప్రమత్తమయ్యారు. సముద్రం అడుగున నుంచి తూర్పు పసిఫిక్‌ వైపు కదులుతున్న ఈ వేడి ప్రవాహాలు భవిష్యత్‌లో అత్యంత శక్తివంతమైన(గాడ్జిల్లా) ఎల్‌ నినోకు సంకేతాలా? అనే ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.సాధారణంగా కనిపించే ఎల్‌ నినో (El Niño) పరిస్థితులతో పోలిస్తే.. ఈసారి సముద్రం వేడెక్కుతున్న వేగం, తీవ్రత భిన్నంగా ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తిస్తున్నారు. అందుకే 2026లో ఏర్పడే అవకాశం ఉన్న ఈ ఎల్‌ నినోను కొందరు నిపుణులు ‘గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో’గా అభివర్ణిస్తున్నారు.150 ఏళ్ల రికార్డును బద్దలయ్యేనా?2026-27 కాలానికి సంబంధించి వెలువడుతున్న తాజా వాతావరణ నమూనాలు సంచలన అంచనాలను చూపిస్తున్నాయి. ఈసారి ఏర్పడే ఎల్‌ నినో ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యంత బలమైన ఘటనలను అధిగమించే అవకాశం ఉందని కొన్ని మోడల్స్‌ సూచిస్తున్నాయి. గతంలో 1997-98లో నమోదైన ఎల్‌ నినో ప్రపంచ వాతావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. ఆ తర్వాత 2015-16 ఎల్‌ నినో కూడా రికార్డు స్థాయి వేడితో చరిత్రలో నిలిచింది. అయితే ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న సముద్ర మార్పులు.. 2026 ఎల్‌ నినో వీటిని మించే స్థాయికి చేరవచ్చనే అంచనాలకు కారణమవుతున్నాయి.ప్రముఖ వాతావరణ శాస్త్రవేత్తల విశ్లేషణ ప్రకారం.. 14 ప్రధాన వాతావరణ నమూనాల నుంచి సేకరించిన వందలాది అంచనాల్లో ఎక్కువ భాగం ఈసారి ఎల్‌ నినో బలంగా మారే అవకాశాలను సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌లోని నినో-3.4 ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 3.6 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు పెరిగే అవకాశం ఉందని కొన్ని నమూనాలు అంచనా వేస్తున్నాయి.ఇది 2015-16లో నమోదైన దాదాపు 2.75 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ పెరుగుదల కంటే ఎక్కువ. ఈ అంచనాలు నిజమైతే.. గత 150 ఏళ్ల వాతావరణ రికార్డుల్లోనే ఇది అత్యంత అసాధారణమైన ఎల్‌ నినోగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.నాసా ఉపగ్రహాల్లో కనిపించిన వేడి అలలుపసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో జరుగుతున్న మార్పులను నాసా, యూరోపియన్‌ స్పేస్‌ ఏజెన్సీ సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న సెంటినెల్‌-6 మైఖేల్‌ ఫ్రైలిచ్‌ ఉపగ్రహం పరిశీలిస్తోంది. ఉపగ్రహ డేటాలో సముద్రం లోతుల్లో ప్రయాణించే కెల్విన్‌ తరంగాలు (Kelvin Waves) భారీ మొత్తంలో వేడి నీటిని తూర్పు పసిఫిక్‌ వైపు తరలిస్తున్నట్లు గుర్తించారు. ఎల్‌ నినో ఏర్పడటంలో ఈ తరంగాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.సాధారణ పరిస్థితుల్లో పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో గాలుల ప్రవాహం, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల మధ్య సమతుల్యత ఉంటుంది. అయితే ట్రేడ్‌ గాలులు బలహీనపడినప్పుడు.. సముద్రం లోతుల్లో దాగి ఉన్న వేడి నీరు తూర్పు వైపు కదులుతుంది. దీంతో సముద్ర ఉపరితలం వేడెక్కి ఎల్‌ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.వేగం కూడా శాస్త్రవేత్తలకు షాక్‌ఈసారి ఎల్‌ నినో తీవ్రత మాత్రమే కాదు.. అది అభివృద్ధి చెందుతున్న వేగం కూడా నిపుణుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. 1997-98 ఎల్‌ నినో అత్యంత వేగంగా బలపడిన ఘటనల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. అయితే ప్రస్తుత పరిణామాలు అంతకంటే వేగంగా మారుతున్నట్లు కొన్ని వాతావరణ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. మరో ఆసక్తికర అంశం ఏమిటంటే.. 2026 ప్రారంభంలో లా నినా తరహా పరిస్థితుల నుంచి ఈ ఎల్‌ నినో రూపుదిద్దుకుంటున్నట్లు తెలుస్తోంది. సాధారణంగా ఇలాంటి సముద్ర మార్పులకు ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. కానీ ఈసారి తక్కువ వ్యవధిలోనే పసిఫిక్‌ వేడెక్కడం నిపుణులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది.అసలు ఎల్‌ నినో అంటే..పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో సాధారణంగా తూర్పు నుంచి పడమరకు వీచే ట్రేడ్‌ గాలులు వేడి నీటిని పశ్చిమ ప్రాంతాలకు తరలిస్తాయి. అదే సమయంలో సముద్రం లోతుల్లోని చల్లని నీరు పైకి వస్తుంది. అయితే ఈ గాలులు బలహీనపడినప్పుడు పరిస్థితి మారుతుంది. సముద్రం అడుగున ఉన్న వేడి నీరు తూర్పు పసిఫిక్‌ వైపు చేరుతుంది. దీంతో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి. ఈ పరిణామాన్నే ఎల్‌ నినో అంటారు. ఇది కేవలం ఒక సముద్ర ప్రాంతానికి పరిమితమైన మార్పు కాదు. ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపించే శక్తివంతమైన ప్రకృతి ప్రక్రియ.ప్రపంచ వాతావరణంపై ప్రభావం ఎలా?శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినో ఏర్పడితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ నమూనాల్లో మార్పులు కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు, వరదలు సంభవించే అవకాశం ఉండగా.. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కరువు, వేడి గాలులు పెరగొచ్చు. దీని ప్రభావంతో ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడం, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు తగ్గడం, నీటి కొరత, అటవీ అగ్నిప్రమాదాలు, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకోవచ్చు.భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం?భారత్‌కు ఎల్‌ నినో ప్రభావం అత్యంత కీలకం. ముఖ్యంగా నైరుతి రుతుపవనాలపై దీని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. సాధారణంగా బలమైన ఎల్‌ నినో సంవత్సరాల్లో రుతుపవనాలు బలహీనపడే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో వ్యవసాయం, నీటి వనరులు, విద్యుత్‌ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం పడొచ్చు. వర్షాలు తగ్గితే పంట దిగుబడులు తగ్గడం, నీటి కొరత పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే భారత రుతుపవనాలపై ఎల్‌ నినోతో పాటు హిందూ మహాసముద్ర డైపోల్‌ (IOD), స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా ప్రభావం చూపుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.వాతావరణ మార్పులతో కలిస్తే మరింత ముప్పు?ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు ఇప్పటికే పెరుగుతున్న సమయంలో.. ఇలాంటి శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినో మరింత తీవ్రమైన ప్రభావాలను చూపే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తున్నారు. 2023, 2024లో ప్రపంచం రికార్డు స్థాయి వేడిని చూసింది. ఇప్పుడు మరో బలమైన ఎల్‌ నినో కూడా తోడైతే.. ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు మరోసారి కొత్త రికార్డులను తాకుతాయా? అనే అంశంపై నిపుణులు దృష్టి సారించారు.ప్రస్తుతం పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం లోతుల్లో నిశ్శబ్దంగా పేరుకుపోతున్న వేడి.. రాబోయే నెలల్లో ప్రపంచ వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేసే శక్తిగా మారుతుందా? అన్నదే కీలక ప్రశ్న. ‘గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో’ నిజంగా బలపడితే.. దాని ప్రభావం పసిఫిక్‌ తీరాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.

హైదరాబాద్: ఎల్‌నినో పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని రైతులు పంటల సాగు చేయాలని వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు స్పష్టం చేశారు. ఈ రోజు నిర్వహించిన 'రైతు నేస్తం' కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి తుమ్మల నాగేశ్వరరావు పాల్గొని ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై సూచనలు చేశారు. రైతులతో నేరుగా మాట్లాడి వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకున్నారు.మంత్రి మాట్లాడుతూ.. ఈ ఏడాది తెలంగాణతో పాటు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లో కూడా వర్షపాతం తక్కువగా నమోదవుతోందన్నారు. దీంతో కృష్ణా, గోదావరి ఆయకట్టు ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యత తగ్గే అవకాశం ఉందని, అందుకు అనుగుణంగా రైతులు పంటలను ఎంపిక చేసుకోవాలని సూచించారు.భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించి రైతులకు సరైన సమాచారం అందించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. వ్యవసాయ శాఖ, నీటిపారుదల శాఖ, భూగర్భ జలాల శాఖ, భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) అధికారులు సమన్వయంతో పనిచేసి రైతులకు ఎప్పటికప్పుడు సూచనలు ఇవ్వాలని చెప్పారు.వర్షపాతం తక్కువగా ఉన్నందున జొన్న, సజ్జ, కొర్ర, పెసర, మినుము, కంది వంటి తక్కువ నీటితో పండే పంటలను సాగు చేయాలని మంత్రి సూచించారు. అలాగే శాస్త్రవేత్తలు సూచించిన విధంగా తక్కువ కాలంలో పండే, తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే అధిక దిగుబడి పంట రకాలను ఎంచుకోవాలని రైతులకు సూచించారు. ఈ సందర్భంగా ఐఐఎంఆర్ డైరెక్టర్ మాట్లాడుతూ కొర్ర, సజ్జ, జొన్న వంటి చిరుధాన్యాల సాగును పెంచాలని రైతులకు సూచించారు.భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) హైదరాబాద్ సంచాలకురాలు స్టెల్లా మాట్లాడుతూ ఎల్‌నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో ఇప్పటివరకు సాధారణం కంటే 30 నుంచి 35 శాతం వరకు తక్కువ వర్షపాతం నమోదైందన్నారు. వచ్చే మూడు నెలల్లో కూడా తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉన్నందున తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలను సాగు చేయాలని రైతులకు సూచించారు.ఇరిగేషన్ శాఖ అధికారులు మాట్లాడుతూ ఎగువ రాష్ట్రాల్లో కూడా వర్షపాతం తక్కువగా ఉండటంతో కృష్ణా, గోదావరి నదుల్లో నీటి లభ్యత తగ్గే అవకాశం ఉందన్నారు. అందువల్ల నీటి లభ్యతను దృష్టిలో ఉంచుకుని పంటలు సాగు చేయాలని సూచించారు.భూగర్భ జలాల శాఖ డైరెక్టర్ జిల్లాల వారీగా భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని వివరించారు. రాబోయే రోజుల్లో నీటి మట్టం మరింత తగ్గే అవకాశం ఉన్నందున వరి, చెరకు వంటి ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలకు బదులుగా ప్రత్యామ్నాయ పంటలను సాగు చేయాలని రైతులకు సూచించారు.

జులైలో జల్లులు కురవాల్సిన వేళ.. ఏప్రిల్‌, మే నెలలను తలపించే ఎండలు దేశాన్ని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నాయి. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సాధారణం కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతుండగా.. వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న రైతులను ఆకాశం నిరాశపరుస్తోంది. ఇదే సమయంలో ప్రపంచ వాతావరణాన్ని శాసించే ఎల్‌ నినో వేగంగా బలపడుతోందన్న హెచ్చరికలు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే తగ్గుతున్న వర్షాలు, పెరుగుతున్న వేడి.. రాబోయే నెలల్లో దేశం మరో తీవ్ర వాతావరణ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోబోతుందా? అనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.1950 తర్వాత నమోదైన అత్యంత శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినో ఘటనల్లో ఒకటిగా ఇది నిలిచే అవకాశం ఉందని అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ సంస్థ (NOAA) హెచ్చరించింది. అక్టోబర్‌-డిసెంబర్‌ మధ్య 81 శాతం అవకాశంతో 'వెరీ స్ట్రాంగ్‌ ఎల్‌ నినో'గా మారవచ్చని తాజా బులెటిన్‌లో వెల్లడించింది. ఈ పరిణామం భారత్‌లో వర్షపాతం, వ్యవసాయం, ఉష్ణోగ్రతలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.ప్రస్తుతం పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని నినో Niño-3.4 ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 1.2 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఎక్కువగా నమోదయ్యాయి. ప్రస్తుతం ఇది మోడరేట్‌ ఎల్‌ నినో దశలో ఉన్నప్పటికీ, మరో రెండు మూడు నెలల్లో వేగంగా బలపడే అవకాశం ఉందని NOAA పేర్కొంది. సాధారణంగా 0.5 డిగ్రీలు దాటితే ఎల్‌ నినోగా, 1.5 డిగ్రీలు దాటితే స్ట్రాంగ్‌ ఎల్‌ నినోగా, 2 డిగ్రీలు దాటితే వెరీ స్ట్రాంగ్‌ ఎల్‌ నినోగా పరిగణిస్తారు. ప్రస్తుతం ఉన్న వేడి ధోరణి కొనసాగితే అక్టోబర్‌-డిసెంబర్‌ నాటికి ఇది 'వెరీ స్ట్రాంగ్‌ ఎల్‌ నినో' స్థాయికి చేరే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని NOAA అంచనా వేస్తోంది.ఈసారి ఎల్‌ నినో ఇంత వేగంగా బలపడటానికి పలు కారణాలు ఉన్నాయని పుణేలోని ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ట్రాపికల్‌ మెటీరాలజీ (IITM) శాస్త్రవేత్త డాక్టర్‌ రాక్సీ మాథ్యూ కోల్‌ వివరించారు. తూర్పు పసిఫిక్‌లో సముద్ర గర్భంలో వేడి పెరగడం, గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ కారణంగా సముద్రాల్లో ఉష్ణశక్తి అధికంగా నిల్వ కావడం, ట్రేడ్‌ విండ్‌లు బలహీనపడటం వంటి అంశాలు కలిసి ఈసారి ఎల్‌ నినోను అసాధారణంగా బలపరుస్తున్నాయని ఆయన వివరించారు. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే తొలి ప్రభావం భారత్‌లోని నైరుతి రుతుపవనాలపైనే పడే అవకాశం ఉందని.. 76 ఏళ్ల రికార్డు బద్ధలు కావొచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ డాక్టర్‌ మృత్యుంజయ్‌ మహాపాత్ర ప్రకారం.. గతంలో నమోదైన బలమైన ఎల్‌ నినో సంవత్సరాల్లో 60 శాతం సందర్భాల్లో సాధారణం కంటే తక్కువ లేదా లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఇప్పటికే ఈ ఏడాది జూన్‌లో దేశవ్యాప్తంగా 40 శాతం వర్షలోటు నమోదైంది. మొత్తం సీజన్‌లో కూడా దీర్ఘకాల సగటు కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశాలు ఉన్నాయని ఐఎండీ అంచనా వేస్తోంది.ఎల్‌ నినో ప్రభావం తెలుగు రాష్ట్రాల వాతావరణంలోనూ కనిపించడం ప్రారంభమైంది. తెలంగాణలో జులై రెండో వారంలోనూ సాధారణం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతున్నాయి. నల్లగొండ జిల్లాలో ఆదివారం 37 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఉష్ణోగ్రత నమోదుకాగా, ఇది సాధారణం కంటే 3.5 డిగ్రీలు ఎక్కువ. మరో రెండు రోజుల పాటు ఉష్ణోగ్రతలు మరింత పెరిగే అవకాశముందని వాతావరణ శాఖ తెలిపింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తిరుపతిలో 41 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఉష్ణోగ్రత నమోదవగా, కోస్తా జిల్లాల్లో వడగాలులు కొనసాగుతున్నాయి. రాష్ట్రంలో ఇప్పటివరకు 25 శాతం వర్షపాతం లోటు నమోదైంది.అయితే ఎల్‌ నినో అంటే కేవలం వర్షాభావమే కాదు. సముద్రాల వేడి పెరగడం వల్ల గాలిలో తేమ కూడా పెరుగుతుంది. దీంతో ఒకవైపు కొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కరువు నెలకొంటే, మరోవైపు మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో స్వల్ప వ్యవధిలోనే భారీ వర్షాలు, ఆకస్మిక వరదలు సంభవించే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అంటే వాతావరణం మరింత అస్థిరంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఇలాంటి పరిస్థితి గతంలోనూ ప్రపంచం చూసింది. 2015-16లో నమోదైన 'గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో' ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ రికార్డులను బద్దలు కొట్టింది. భారత్‌లో 2014, 2015 సంవత్సరాలు ఈ శతాబ్దంలో అత్యల్ప వర్షపాతం నమోదైన సంవత్సరాలుగా నిలిచాయి. ఈసారి కూడా అదే స్థాయిలో తీవ్రత పెరిగితే వ్యవసాయం, జలాశయాలు, తాగునీటి నిల్వలు, విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, ఆహారధరలపై ప్రభావం పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.NOAA అంచనా ప్రకారం ప్రస్తుత ఎల్‌ నినో 2027 వసంతకాలం వరకు కొనసాగే అవకాశం 97 శాతం ఉంది. దీంతో 2027 ప్రపంచ చరిత్రలోనే అత్యంత వేడిగా నమోదయ్యే సంవత్సరాల్లో ఒకటిగా నిలిచే అవకాశముందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. జులైలోనే వేసవిని తలపించే ఎండలు, తగ్గుతున్న వర్షాలు ఇప్పటికే ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎల్‌ నినో మరింత బలపడితే రాబోయే నెలలు వ్యవసాయం, నీటి వనరులు, ఆహార భద్రత, ప్రజల దైనందిన జీవితంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అందుకే ఇప్పుడు ప్రపంచం దృష్టంతా పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో మారుతున్న వాతావరణ పరిణామాలపైనే నిలిచింది.

సాక్షి, అమరావతి: దేశంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం ఈసారి వ్యవసాయంపైనే కాదు... విద్యుత్‌ రంగంపైనా తీవ్రంగా పడే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. సాధారణంగా జూన్‌ నుంచి సెపె్టంబర్‌ వరకు పవన విద్యుత్‌ అత్యధికంగా ఉత్పత్తి అయ్యే కాలం. కానీ ఈసారి ఎల్‌నినో ప్రభావంతో గాలులు బలహీనపడితే పవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి గణనీయంగా పడిపోతుందని ఇంధన రంగ నిపుణులు చెబుతున్నారు. దేశంలో ప్రస్తుతం 56.8 గిగావాట్ల పవన విద్యుత్‌ స్థాపిత సామర్థ్యం ఉంది. ఇది దేశంలోని మొత్తం ఉత్పత్తి సామర్థ్యం అయిన 520 గిగావాట్లలో 10.9 శాతం. పవన విద్యుత్‌ ప్లాంట్ల సామర్థ్య వినియోగం సాధారణంగా 38 శాతం వరకు ఉంటుంది. కానీ, ఈ ఏడాది అది 31 శాతానికి పడిపోవచ్చని అంచనా. అంటే దాదాపు 7 శాతం పాయింట్ల తగ్గుదల, లేదా ప్రస్తుతం లభించే విద్యుత్‌తో పోలిస్తే 18 నుంచి 20 శాతం తక్కువగా ఉత్పత్తి నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తు­న్నారు. మరోవైపు వి­ద్యుత్‌ డిమాండ్‌ మా­త్రం విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ఈ ఏడాది దేశంలో గరిష్ట విద్యుత్‌ డిమాండ్‌ 272 గిగావాట్లకు చేరుతుందని కేంద్ర విద్యుత్‌ ప్రాథికార సంస్థ (సీఈఏ) అంచనా వేసింది. ఇప్పటికే ఈ ఏడాది మే నెలలో 270.8 గిగావాట్ల గరిష్ట డిమాండ్‌ నమోదై కొత్త రికార్డు నెలకొంది. జల విద్యుత్‌పైనా ప్రభావం ఎల్‌నినో కారణంగా వర్షాలు కూడా తక్కువగా కురిసే అవకాశం ఉండటంతో జలవిద్యుత్‌ ఉత్పత్తిపైనా ప్రభావం పడుతుందని ఇంధన రంగ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. జూన్‌లో దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం సాధారణం కంటే 39.8 శాతం తక్కువగా నమోదైంది. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గితే జలవిద్యుత్‌ ఉత్పత్తి కూడా తగ్గుతుంది. దానికితోడు పవన విద్యుత్‌ కూడా తగ్గితే... విద్యుత్‌ అవసరాల కోసం బొగ్గు ఆధారిత థర్మల్‌ విద్యుత్‌ కేంద్రాలపై మరింతగా ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. 1997–98, 2015–16లో ఎల్‌నినో ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంది. ఆయా సంవత్సరాల్లో దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో పవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి తగ్గినట్లు విద్యుత్‌ రంగ నిపుణులు గుర్తు చేస్తున్నారు. ఈసారి కూడా అదే పరిస్థితి వస్తే విద్యుత్‌ కొనుగోలు ఖర్చులు పెరగడం, బొగ్గు వినియోగం అధికమవడం, డిస్కంలపై ఆర్థిక భారం పెరగడం ఖాయమని చెబుతున్నారు. పవన విద్యుత్‌ ఎలా ఉత్పత్తి అవుతుంది.. ఎలా తగ్గుతుందంటే.. » పవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి గాలి వేగంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సాధారణంగా గాలి వేగం 3–4 మీటర్లు/సెకన్‌ ఉంటే విండ్‌ టర్బైన్‌ తిరగడం ప్రారంభమవుతుంది. » గాలివేగం సెకనుకు 6–9 మీటర్లు ఉంటే విద్యుత్‌ బాగా ఉత్పత్తి అవుతుంది. » అదే గాలివేగం సెకనుకు 12–15 మీటర్లు ఉంటే చాలా టర్బైన్లు తమ గరిష్ట సామర్థ్యంతో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేస్తాయి. » సెకనుకు 25 మీటర్ల కంటే ఎక్కువగా గాలి వేగం ఉంటే భద్రత కోసం టర్బైన్‌లను నిలిపివేస్తారు. » భారత వాతావరణ పరిస్థితులపై చేసిన పలు అధ్యయనాల ప్రకారం ఎల్‌నినో ప్రభావం వల్ల పవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తికి అనుకూలమైన గాలి వేగం సగటున 5 నుంచి 15 శాతం వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. » గాలి వేగం తగ్గితే దానికి అనుగుణంగా పవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి మరింతగా తగ్గుతుంది. గాలి వేగం 10 శాతం తగ్గితే విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి సుమారు 25 శాతం నుంచి 30 శాతం వరకు తగ్గుతుంది. » గాలి వేగం 15 శాతం తగ్గితే విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి 35 శాతం నుంచి 40 శాతం వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఇది ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి ఈ గణాంకాలు మారుతుంటాయి. పవన విద్యుత్‌ స్థాపిత సామర్థ్యం 56.8 గిగావాట్లుపవన విద్యుత్‌ ప్లాంట్ల సామర్థ్య వినియోగం 38 శాతంపవన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి తగ్గుతుందని అంచనా 20 శాతం

వ్యవసాయానికి వాతావరణం అనుకూలించడం లేదు. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వరుణుడు కరుణించడం లేదు. దీంతో ఖరీఫ్‌ సాగు ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. అన్నదాతలకు దిక్కుతోచని దుస్థితి దాపురించింది. తీవ్రమైన కరువు తలెత్తే ప్రమాదం పొంచి ఉందని నిపుణుల హెచ్చరికల నేపథ్యంలో మరింత ఆందోళన చెందుతున్నారు. అరకొర జల్లులతో సేద్యం చేయలేమని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. భూగర్భ జలాలు సైతం అడుగంటి పోతున్నాయని వాపోతున్నారు. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే ఇప్పటికే సాగు చేసిన పంటలను సైతం నష్టపోతామని దిగాలుపడుతున్నారు.సాక్షి ప్రతినిధి, తిరుపతి : వ్యవసాయంలో ఆరుద్ర నక్షత్రం, మృగశిర కార్తె వర్షాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యం ఉంది, ఆరుద్ర కరుణిస్తే దారిద్య్రం ఉండదని అన్నదాతల నమ్మకం. ఆరుద్ర నక్షత్రంలో వర్షాలకు కురిస్తే.. వరుసగా ఆరు కార్తెలు వానలు ఉంటాయని పల్లెల్లో సామెతలు ఉన్నాయి. పంటలు సాగు చేసేందుకు అదే సమయంలో దుక్కులు సిద్ధం చేసే పనిలో రైతులు బిజీబిజీగా గడుపుతారు. కానీ, ఈ సారి ఎల్‌నినో కారణంగా వర్షాలు కురవక పోవడంతో ఖరీఫ్‌పై ఆశలు సన్నగిల్లాయి. అందులో భాగంగానే ఖరీఫ్‌ సాగు నెమ్మదించిందని రైతులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. గత ఏడాది జూలైతో పోలిస్తే ప్రస్తుతం వాతావరణంలో చాలా తేడా కనిపిస్తోంది. వరుణుడు ఊరించి ముఖం చాటేస్తున్నాడు. మబ్బులు కమ్ముకున్నప్పటికీ చిన్నపాటి జల్లులకే పరిమితం అవుతున్నాడు. నిత్యం భారీ వర్షాలు అని వాతావరణ శాఖ చేస్తున్న ప్రకటలను సైతం తలకిందులు చేస్తున్నాడు. ఉమ్మడి చిత్తూరు జిల్లాలో ఎక్కడా ఆశించిన స్థాయిలో వానలు పడడం లేదు. దీంతో పంటలపై భారీ ఆశలు పెట్టుకున్న రైతులు తీవ్రంగా ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పంటలు ఎండిపోతున్నాయి ఎల్‌నినో ప్రభావంతో అధిక ఉప్ణోగ్రతలు నేపథ్యంలో పంటకు వదిలిన నీరు వెంటనే ఆవిరైపోతున్నాయి. దీంతో పంటలు ఎండిపోతున్నాయి. శ్రీకాళహస్తి మండలంలోని ముచ్చివోలుతోపాటు పలు ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ మంది రైతులు వరిపంట సాగుచేశారు. అయితే పంటకు నీరు అందక ఎండిపోతున్న క్రమంలో ఆందోళన చెందుతున్నారు. చెరువులు సైతం నీరు లేక బావురుమంటున్నాయి.. సమీప ప్రాంతాల్లోని చిన్న చిన్న బావుల్లో ఉన్న నీటిని వరిపంటను తడుపుకోవడానికి ప్లాస్టిక్‌ పట్టల ద్వారా రైతులు నానా ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. అయినా నీరు అవిరైపోపోతోది. ఒక్క ముచ్చివోలు గ్రామంలోనే 500 ఎకరాలకు పైగా వరి పంట ఎండిపోయిందని రైతులు వాపోతున్నారు. ఈ క్లిష్ట పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వం ఆదుకోవాలని కోరుతున్నారు. సూపర్‌ ఎల్‌నినోతో కరువు? ఇప్పటికే ప్రభావం చూపుతున్న ఎల్‌నినో మరింత ప్రమాదకరంగా మారనుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది శీతాకాలం నాటికి సూపర్‌ ఎల్‌నినోగా మారే అవకాశముందని వాతావరణ శాఖ, వ్యవసాయశాఖ అధికారులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. రుతుపవనాలు బలహీనంగా ఉన్నా యని చెబుతున్నారు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 2 ప్లస్‌ డిగ్రీలకు చేరుకోవడాన్నే సూపర్‌ ఎల్‌నినో అంటారని వివరిస్తున్నారు. పడిపోతున్న నీటి నిల్వలు తీవ్రమైన వర్షాభావ పరిస్థితుల కారణంగా ఉమ్మడి చిత్తూరు జిల్లాలో భూగర్భ జలాలు వేగంగా పడిపోతున్నాయి. వర్షాలు లేక అడవుల నుంచి ఎలాంటి ఇన్‌ఫ్లో లేక పోవడంతో జలాశయాలు అడుగంటిపోతున్నాయి. కల్యాణీ, తెలుగుగంగ, కండలేరు, స్వర్ణముఖి, నీవా నది పరీవాహక ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు తగ్గిపోతున్నాయి. అదే విధంగా చెరువుల్లో నీరు ఖాళీ అవుతోంది. ఫలితంగా ఇప్పటి వరకు సాగైన పంటలు గట్టెక్కుతాయా?లేదా? అని అన్నదాతలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. అయోమయంలో అన్నదాతలుఓ వైపు వాతావరణం అనుకూలించక తీవ్రంగా ఇబ్బందులు పడుతుంటే.. మరో వైపు ప్రభుత్వం నిర్లక్ష్యం కారణంగా అన్నదా­త­లు మరిన్ని ఇక్కట్లు ఎదుర్కొంటున్నారు. చిత్తూరు జిల్లాలో ఖరీఫ్‌ సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 44,267 హెక్టార్లు ఉంటే.. ఇప్పటి వరకు కేవలం 7,374 హెక్టార్లలో మాత్రమే పంటలు సాగు చేశారు. ఇందులో వేరుశనగ 21వేల హెక్టార్లకుపైగా సాగవ్వాల్సి ఉంది. అందుకు తగ్గట్టే జిల్లాకు 27వేల క్వింటాళ్ల వేరుశనగ విత్తనాలు కేటాయించినట్లు ప్రభుత్వం ఏప్రిల్‌లో ప్రకటించింది.. అయితే ఇప్పటి వరకు పంపిణీ చేసింది కేవలం 6వేల క్వింటాళ్లు మాత్రమే. విత్తనాల గురించి అధికారులను అడిగితే.. రాలేదనే సమాధానం వస్తోంది. అధికారిక లెక్కల ప్రకారమే ఇంకా 21వేల క్వింటాళ్ల వేరుశనగ విత్తనాలు పంపిణీ చేయలేక చేతులెత్తేశారని చెప్పొచ్చు. తిరుపతి జిల్లాలో వేరుశనగ సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 3,456 హెక్టార్లు ఉంటే.. ఇప్పటి వరకు సాగైంది 1,106 హెక్టార్లు మాత్రమే. వరి సాధారణ విస్తీర్ణం కంటే.. అధికంగా సాగైనా రైతులకు యూరియా కష్టాలు తప్పలేదు. ప్రైవేటు ఎరువు దుకాణాల్లో యూరియా బస్తా కావాలంటే రెండు నానో డీఏపీ ప్యాకెట్లు లేదా నానో యూరియా కొనాలని ఒత్తిడి చేస్తున్నారని రైతులు ఆందోళ వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

న్యూఢిల్లీ: జూలై మొదటి వారంలో దేశవ్యాప్తంగా అంచనాలకు మించి భారీ వర్షాలు నమోదు కావడంతో ఈ ఏడాది నైరుతి రుతు పవనాలు కొత్త ఆశలు రేకెత్తిస్తున్నాయి. తాజా వర్షాలతో లోటు కాస్తా 12 శాతానికి తగ్గిపోయిందని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. రుతుపవనాల పురోగతి, ఎల్‌–నినో పరిస్థితులపై ప్రధానమంత్రి ప్రధాన సలహాదారు పి.కె.మిశ్రా మంగళవారం విస్తృత సమీక్ష నిర్వహించారు. వ్యవసాయ, తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం, వాణిజ్య వ్యవహారాలు, ఆరోగ్యం కుటుంబ సంక్షేమ, జలవనరుల శాఖల అధికారులు పాల్గొన్న ఈ సమీక్ష సమావేశంలో భారత వాతావరణ విభాగం (ఐఎండీ) జూన్, జూలై నెలల్లో దేశవ్యాప్తంగా రుతుపవనాల పరిస్థితి, ప్రభావాల గురించి వివరించింది. గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, చత్తీస్‌ఘడ్, మహారాష్ట్రల్లో రుతుపవనాల రాక సాధారణం కంటే పది రోజులు ఆలస్యమైనప్పటికీ జూలై ఏడవ తేదీ వరకూ 30 శాతం వర్షం అధికంగా పడిందని, భారత వాతావరణ విభాగం (ఐఎండీ) తెలిపింది. అయితే.. ఎల్‌–నినో పరిస్థితులు అన్నిసార్లూ వార్షభావానికి కారణం కాదని స్పష్టం చేసింది. పరిస్థితిని నిత్యం గమనిస్తూ ఉన్నామని తెలిపింది.ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో ఎల్‌ నినో పరిస్థితులను తట్టుకునేందుకు ఎలాంటి చర్యలు తీసు కున్నారో కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ కార్యదర్శి వివరించారు. రాష్ట్రాలతోపాటు పంటలు, వాతావరణ శాఖలతో వారం వారం సమావేశాలు నిర్వహిస్తున్నామని, వర్షపా తం, రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు, వ్యవ సాయ పనులు, మార్కెట్‌ ధోరణలు, పంటలను ఆశిస్తున్న చీడపీడల పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకుంటున్నట్లు తెలి పారు. సమస్యాత్మకం కాగల 262 జిల్లాల్లో ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను అందుబా టులో ఉంచామని చెప్పారు. ఎల్‌–నినో పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థ ప్రామాణిక పద్ధతులు కొన్నింటిని సిద్ధం చేసిందని వివరించారు. అనానుకూల వాతావరణాన్ని తట్టుకోగల విత్తన వెరైటీలు అందుబాటులో ఉన్నట్లు తెలిపారు. పాడిపశువులకు దాణ లభ్యతను పరిశీలిస్తున్నామని పశు సంవర్ధక శాఖ అధికారులు తెలపగా.. రిజర్వాయర్లు, భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని నిత్యం గమనిస్తున్నామని జల వనరుల శాఖ అధికారులు తెలిపారు. వడగాడ్పుల వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడితే ఏం చేయాలన్నదానిపై సూచనలను సిద్ధం చేశామని ఆరోగ్య శాఖ వివరించింది. బియ్యం, గోధుమలు, పప్పుధాన్యాలు, ఖరీఫ్, రబీ సీజన్లకు తగినన్ని ఎరువులు అందుబాటులో ఉన్నాయని వాణిజ్య వ్యవహారాలు, ఎరువుల శాఖ తెలిపింది. వికసిత్‌ భారత్‌ పథకం కింద జూలై ఒకటవ తేదీ కింద చేపట్టిన పనులను గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ వివరించింది.

సాక్షి, అమరావతి: పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో తీవ్రరూపం దాలుస్తున్న ఎల్‌నినో మన రాష్ట్రంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. కేంద్రం విడుదల చేసిన రెడ్‌లిస్ట్‌లో రాయలసీమ జిల్లాలున్నాయి. ఇప్పటికే మొదలైన ఎల్‌నినో పరిస్థితులు జూలై–సెప్టెంబర్‌ మధ్య మరింత బలపడతాయని ఐక్యరాజ్యసవిుతికి చెందిన ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (డబ్ల్యూఎంవో) తాజాగా హెచ్చరించింది. ప్రస్తుతం బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం పుణ్యమా అని రాష్ట్రంలో వర్షాలు కురుస్తున్నా ఇవి కంటితుడుపేనని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు.కృష్ణాడెల్టా, సాగర్‌ ఆయకట్టు, రాయలసీమ ప్రాజెక్టులన్నింటికీ ఎగువన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకల్లో కురిసే వర్షాలే ఆధారం. కానీ జూలై ఒకటో తేదీ నాటికి మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక సహా పశ్చిమ భారతంలో 71 శాతం ప్రాంతం కరువు కోరల్లో చిక్కుకుందని గాంధీనగర్‌ ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీలోని నేషనల్‌ డ్రాట్‌ మానిటర్‌ తాజాగా అంచనా వేసింది. దీన్నిబట్టి కృష్ణా పరీవాహకంలో ఎగువన వానల్లేకపోతే రాష్ట్రంలోని ప్రాజెక్టుల పరిస్థితి ప్రశ్నార్థకమేనని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా 41.2 శాతం భూభాగం కరువు ఛాయల్లో ఉంది. నెల కిందట ఇది 19.6 శాతమే. నెలలోనే పరిస్థితి ఇంత తీవ్రరూపం దాల్చిందంటే కరువు పరిస్థితులు ఎంత వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయో గమనించవచ్చు. కర్నూలు జిల్లాలో జూన్‌లో సాధారణ వర్షపాతం 77.7 మిల్లీవీుటర్లు కాగా 46.1 మిల్లీవీుటర్లు మాత్రమే నమోదైంది. నంద్యాల జిల్లాలో సాధారణ వర్షపాతం 77 మిల్లీవీుటర్లు కాగా 8.4 మిల్లీవీుటర్ల వర్షం మాత్రమే కురిసింది. కేంద్రం రెడ్‌లిస్ట్‌లో మన జిల్లాలుదేశంలోని 724 జిల్లాల్లో 315 జిల్లాలు వర్షాభావంతో ప్రభావితమవుతాయని కేంద్రం గుర్తించింది. అందులో సాగునీటి సదుపాయం 25 శాతం కంటే తక్కువ ఉన్న 111 జిల్లాలను అత్యంత అప్రమత్తతగా ఉండాల్సిన జిల్లాలుగా కేంద్ర వ్యవసాయశాఖ ప్రకటించింది. ఆ జాబితాలో మన రాష్ట్రంలోని రాయలసీమ జిల్లాలున్నాయి. ప్రస్తుతం బంగాళాఖాతం అల్పపీడనంతో కోస్తా జిల్లాల్లో వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. కానీ ఎల్‌నినో జూన్‌లో బలహీనంగా మొదలై సీజన్‌ రెండో సగంలో బలపడుతుందని వాతావరణశాఖ ముందే తెలిపింది. అంటే జూలై చివరి నుంచి ఆగస్టు, సెప్టెంబర్‌లలో వానలు తగ్గుముఖం పట్టే అవకాశం ఉంది. అందుకే భారత వాతావరణశాఖ సీజన్‌ మొత్తం వర్షపాతం అంచనాను తగ్గించింది. వచ్చే వేసవి చాలా హాట్‌ ఎల్‌నినో అంటే కేవలం వర్షాభావం ఒక్కటే కాదు. జూన్‌లోనే రాష్ట్రంలో సాధారణం కంటే ఎక్కువ వడగాడ్పులు ఉన్న రోజులు నమోదవుతాయని వాతావరణశాఖ హెచ్చరించింది. ఈ మేరకు జూన్‌ అంతా వేడిగాలులు ప్రజలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ ఎల్‌నినో 2026–27 శీతాకాలం వరకు కొనసాగే అవకాశం 96 శాతం ఉందని వాతావరణ సంస్థలు అంచనా వేస్తున్నాయి. 2027 వేసవిలో వడగాడ్పుల తీవ్రత ఎక్కువ ఉంటుందని చెబుతున్నాయి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గడం, వర్షాకాలంలో ఎక్కువ విరామాలు ఉండటం డెంగీ వ్యాప్తికి అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టిస్తోందని తాజా అధ్యయనం వెల్లడించింది. సరైన వర్షాలు కురవకపోతే డెంగీ జ్వరంకారక ఏడిస్‌ ఈజిప్టి దోమల గుడ్లు, లార్వాలు నాశనం కాకుండా ఎక్కువకాలం జీవించి, వర్షాలు మొదలయ్యాక భారీ స్థాయిలో దోమలుగా మారే అవకాశం ఉంటుందని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. ఈ నేపథ్యంలో డెంగీ ముప్పును రెండు నెలల ముందే గుర్తించే కృత్రిమ మేధ (ఏఐ), మెషీన్‌ లెర్నింగ్‌ (ఎంఎల్‌) ఆధారిత ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థను పుణేలోని ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ట్రాపికల్‌ మెటియరాలజీ (ఐఐటీఎం) శాస్త్రవేత్తలు అభివృద్ధి చేశారు. ఈ అధ్యయన ఫలితాలు అంతర్జాతీయ జర్నల్‌ ‘సైంటిఫిక్‌ రిపోర్ట్స్‌’లో ప్రచురితమయ్యాయి.12 ఏళ్ల డేటాతో అధ్యయనం ఈ పరిశోధనకు ఐఐటీఎం శాస్త్రవేత్త డాక్టర్‌ రోహిత్‌ మాథ్యూ కోల్‌ కరస్పాండింగ్‌ రచయితగా, సోఫియా యాకోబ్‌ తొలి రచయితగా వ్యవహరించారు. 2004 నుంచి 2015 వరకు పుణేలో నమోదైన డెంగీ మరణాల వివరాలను, అదే కాలానికి సంబంధించిన ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం, సాపేక్ష తేమ (రిలేటివ్‌ హ్యుమిడిటీ) వంటి వాతావరణ సమాచారాన్ని విశ్లేషించారు. సాధారణ గణాంక పద్ధతులతోపాటు ఏఐ, మెషీన్‌ లెర్నింగ్‌ సాంకేతికతలను ఉపయోగించి వాతావరణ పరిస్థితులు డెంగీపై చూపే ప్రభావాన్ని అంచనా వేశారు. అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడిన 2 నుంచి 5 నెలల తర్వాత డెంగీ మరణాలు పెరుగుతున్నట్లు అధ్యయనంలో గుర్తించారు.ఎల్‌నినోతో పెరిగే ముప్పువర్షాకాలమంతా మోస్తరు వర్షాలు కురిసిన సంవత్సరాల్లో డెంగీ కేసులు అధికంగా నమోదయ్యాయని ఈ అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. అయితే ఒక వారంలో 15 సెం.మీ.కుపైగా భారీ వర్షాలు కురిస్తే దోమల గుడ్లు, లార్వాలు కొట్టుకుపోవడంతో వ్యాప్తి తగ్గింది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షాలు తగ్గినప్పుడు ఈ గుడ్లు, లార్వాలు సురక్షితంగా ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని పరిశోధకులు తెలిపారు. అలాగే 27 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు పైగా ఉష్ణోగ్రత, 60–78 శాతం సాపేక్ష తేమ ఉన్నప్పుడు ఏడిస్‌ దోమలు వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతాయని గుర్తించారు. ఈ దోమల గుడ్లు పొడి వాతావరణంలో 8 నెలల వరకు జీవించగలవని కూడా అధ్యయనం పేర్కొంది.రెండు నెలల ముందే హెచ్చరిక సగటు ఉష్ణోగ్రత, మొత్తం వర్షపాతం, సాపేక్ష తేమ వంటి వాతావరణ సూచీల ఆధారంగా రూపొందించిన ఏఐ–మెషీన్‌ లెర్నింగ్‌ మోడల్‌ డెంగీ ముప్పును సుమారు 2 నెలల ముందే అంచనా వేయగలదని పరిశోధకులు వెల్లడించారు. దీంతో ఆరోగ్య శాఖలు ముందుగానే ఫాగింగ్, లార్వా నిర్మూలన, పారిశుద్ధ్య చర్యలు, ప్రజల్లో అవగాహన కార్యక్రమాలు చేపట్టడంతోపాటు ఆస్పత్రుల్లో అవసరమైన మందులు, పడకలు, వైద్య సిబ్బందిని సిద్ధం చేసుకునే అవకాశం ఉంటుందని తెలిపారు. వాతావరణ మార్పులు, ఎల్‌నినో ప్రభావం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇటువంటి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు డెంగీ నియంత్రణలో కీలకపాత్ర పోషిస్తాయని పరిశోధకులు అభిప్రాయపడ్డారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఖరీఫ్‌ సీజన్‌కు అత్యంత కీలకంగా భావించే ఆరుద్ర కార్తె ఆదివారంతో ముగుస్తున్నా.. రాష్ట్రంలో ఆశించిన స్థాయిలో వ్యవసాయ పనులు ఊపందుకోలేదు. వర్షాలు ఓ మోస్తరులో కూడా కురవకపోవడంతో రైతులు వరి నారుమళ్లను సాగు చేసేందుకు ముందుకు రావడం లేదు. కొన్ని జిల్లాల్లో వర్షాలు కురిసినా... అవి సాగుకు సరిపోక అన్నదాతలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. బావులు, బోర్ల కింద నీటి సౌకర్యం ఉన్న రైతులు మాత్రమే నార్లు పోస్తుండగా, వర్షాధార రైతులు ఇంకా ఎదురుచూపులకే పరిమితమయ్యారు. సాధారణంగా ఆరుద్ర కార్తెలోనే వరి నార్లు వేయడం, నాట్లు ప్రారంభించడం జరుగుతుంది. ఆరుద్ర దాటితే ‘కాలం ఎత్తిపోయింది’అనే మాట ఉత్తర తెలంగాణలో ఎక్కువగా వినబడుతుంది. గత సంవత్సరం కూడా వర్షాలు ఆలస్యంగా కురవడంతో జూలై మొదటి వారం తరువాతే వరి నార్లు పోసే ప్రక్రియ వేగం అందుకోగా, ఈసారి మాత్రం ఆ జాడ కనిపించడం లేదు. నార్లు పోయకపోయినా, దుక్కులు దున్ని పొలాల కోసం సిద్ధం చేసుకునే రైతులు ఈసారి ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వాతావరణ హెచ్చరికల నేపథ్యంలో రైతులు అప్రమత్తంగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ముందుగానే నార్లు పోసి వర్షాలు లేకపోతే మొత్తం పెట్టుబడి నష్టపోయే ప్రమాదం ఉండటంతో చాలామంది రైతులు రిస్క్‌ తీసుకోవడం లేదు. కాలం ఎత్తిపోతే ప్రత్యామ్నాయ పంటల వైపు దృష్టి పెట్టే యోచనతో ఉన్నారు. వరి 1.94 లక్షల ఎకరాల్లోనే.. రాష్ట్రంలో ఈ ఖరీఫ్‌లో 132 లక్షల ఎకరాల్లో వివిధ పంటలు సాగయ్యే అవకాశం ఉందని వ్యవసాయ శాఖ అంచనా వేసింది. అందులో వరి 62.47 లక్షల ఎకరాల్లో సాగు కావలసి ఉండగా, ఇప్పటివరకు 1.93 లక్షల ఎకరాల్లో మాత్రమే సాగు కాగా.. గత ఏడాది ఇదే సమయానికి 5 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైంది. వరి ఇప్పటివరకు ఉమ్మడి నిజామాబాద్, నల్లగొండ జిల్లాల్లోనే ఎక్కువగా సాగైనట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ఖరీఫ్‌లో పత్తి 49 లక్షల ఎకరాల్లో సాగవుతుందని అంచనా వేయగా, ఇప్పటివరకు 30 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైంది. గత ఏడాది ఇదే సమయానికి 36,30,988 ఎకరాల్లో సాగైంది. వర్షాధారమైన పత్తికి ఎల్‌నినో దెబ్బ తగిలితే పెట్టిన పెట్టుబడి కూడా రాదని రైతులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వరి, పత్తి పోగా మిగిలిన అక్కడక్కడా మొక్కజొన్న, సోయాబీన్, కంది తదితర పంటల సాగు కొనసాగుతోంది. గోదావరి, ప్రాణహితపై ఆశలు ఎగువన మహారాష్ట్రలో కురుస్తున్న వర్షాలు, వరదల కారణంగా ఇప్పటికే ప్రాణహిత నదిలోకి వరద వచ్చి చేరుతోంది. గోదావరికి కూడా ఇన్‌ఫ్లో పెరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో శ్రీరాంసాగర్, ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టుల కింద ఉన్న రైతుల్లో కొంత మేర ఆశలు మొలకెత్తుతున్నాయి. ప్రాణహితకు వరద పెరిగితే ఆ ప్రభావం ఉమ్మడి వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల్లోని ప్రాజెక్టులకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంత రైతులు ఈసారి వరిపై ఆశలు వదిలేసుకునే పరిస్థితిలో ఉన్నారు. వర్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న రైతాంగం దృష్టి ఇప్పుడు రాబోయే రెండు వారాలపైనే నిలిచింది. ఈ సమయంలో విస్తృతంగా వర్షాలు కురిస్తేనే వరి నాట్లు ఊపందుకునే అవకాశం ఉంది. లేకపోతే ఖరీఫ్‌ సాగు మరింత ఆలస్యమయ్యే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.

భూమిపై అతిపెద్ద మహాసముద్రం.. దాని లోతుల్లో వేల కిలోమీటర్ల మేర నిశ్శబ్దంగా ప్రయాణిస్తున్న ఒక భారీ వేడి నీటి ప్రవాహం.. అదే ఇప్పుడు ప్రపంచ వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలను అప్రమత్తం చేస్తోంది. ఏకంగా 14,500 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ‘కెల్విన్ వేవ్ (Kelvin Wave)’ ప్రస్తుతం పసిఫిక్ మహాసముద్రం మీదుగా తూర్పు దిశగా కదులుతోంది. ఈ ఒక్క పరిణామం ప్రపంచ వాతావరణాన్ని నెలల తరబడి ప్రభావితం చేసే ఎల్‌నినో (El Nino) తిరిగి బలపడుతున్న సంకేతంగా శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.అమెరికా వాతావరణ సంస్థ NOAA ఇప్పటికే ఎల్‌నినో పరిస్థితులు తిరిగి ప్రారంభమైనట్లు ప్రకటించింది. ఈ భారీ వేడి నీటి అలను నాసా–యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న Sentinel-6 Michael Freilich ఉపగ్రహం అత్యంత స్పష్టంగా నమోదు చేసింది. దీనికి సంబంధించిన వీడియోలు బయటకు వచ్చాయి.మాన్‌స్టర్ వేవ్.. కానీ సునామీ కాదు!సముద్రంలో 14,500 కిలోమీటర్ల అల అని వినగానే భయంకరమైన కెరటం కళ్ల ముందు మెదులుతుంది. కానీ ఇది అలాంటి అల కాదు. ఇది సముద్రం లోతుల్లో ప్రయాణించే వేడి నీటి ప్రవాహం. దీన్ని శాస్త్రవేత్తలు కెల్విన్ వేవ్ అంటారు. ఇది సముద్రం అడుగున వేల కిలోమీటర్ల మేర నిశ్శబ్దంగా కదులుతూ, ఉపరితలంలోని నీటిని కూడా వేడెక్కిస్తుంది. ఈ వేడి నీరు తూర్పు పసిఫిక్‌కు చేరుకున్నప్పుడు సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.🌊 A 14,500-km “monster wave” of warm water is moving across the Pacific.Tracked from space by NASA’s Sentinel-6 satellite, the massive Kelvin wave is pushing heat eastward — a major signal of a strengthening El Niño. pic.twitter.com/SkZ0ebXIs0— StarSnap 🌟 (@StarSnap_1) July 4, 2026ఎందకంత ప్రమాదకరం?సాధారణంగా పసిఫిక్‌లో తూర్పు నుంచి పడమర వైపు వీచే ట్రేడ్ గాలులు వేడి నీటిని ఇండోనేషియా, ఆస్ట్రేలియా వైపు నెట్టేస్తాయి. అయితే ఆ గాలులు బలహీనపడితే, ఆ వేడి నీరు తిరిగి తూర్పు వైపు ప్రయాణిస్తుంది. ఈ ప్రయాణంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సముద్ర మట్టం 15 సెంటీమీటర్ల వరకు ఎత్తు పెరిగినట్లు ఉపగ్రహాలు గుర్తించాయి. ఇది చిన్న మార్పుగా కనిపించినా, ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థకు ఇది ఒక పెద్ద సంకేతం.ప్రపంచానికి ఎందుకు టెన్షన్?ఎల్‌నినో అనేది ఒక దేశానికి లేదా ఒక సముద్రానికి మాత్రమే సంబంధించిన పరిణామం కాదు. ఇది భూమి మొత్తం వాతావరణ సమతుల్యాన్ని మార్చగల శక్తి. దీని కారణంగా ఒక దేశంలో రికార్డు స్థాయిలో వర్షాలు.. మరో దేశంలో తీవ్ర కరువు.. ఎక్కడో అడవి మంటలు.. మరెక్కడో శక్తివంతమైన తుఫాన్లు వస్తాయి. అలాగే, ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కొత్త రికార్డులు నమోదు అవతాయి. ఇవన్నీ ఎల్‌నినోతో ముడిపడి ఉండే అవకాశాలు. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు దీనిని అత్యంత నిశితంగా గమనిస్తుంటారు.భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం?భారత్‌కు ఎల్‌నినో పేరు వినగానే ముందుగా గుర్తొచ్చేది రుతుపవనాలు. ఎల్‌నినో బలంగా ఉంటే సాధారణంగా నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడే అవకాశం ఉంటుంది. దాంతో కొన్ని రాష్ట్రాల్లో వర్షపాతం తగ్గవచ్చు. వ్యవసాయ రంగంపై ప్రభావం పడొచ్చు. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గితే విద్యుత్ ఉత్పత్తి నుంచి తాగునీటి వరకు అనేక రంగాలపై ప్రభావం కనిపించవచ్చు. అయితే ఈసారి మరో అంశం కొత్త ఆశను కలిగిస్తోంది. అదే భారత మహాసముద్ర డైపోల్ (IOD). ఇది అనుకూలంగా ఉంటే ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని కొంత మేర తగ్గించే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు.‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ వస్తుందా?శాస్త్రవేత్తలను ఎక్కువగా ఆందోళనకు గురిచేస్తున్న అంశం ఇదే. సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 2 డిగ్రీల సెల్సియస్ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పెరిగితే దాన్ని సూపర్ ఎల్‌నినోగా పరిగణిస్తారు. NOAA అంచనాల ప్రకారం, ఈసారి అలాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం 63 శాతం వరకు ఉంది. అది జరిగితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర వాతావరణ ఘటనలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.🚨 A 14,500-km "monster wave" is crossing the Pacific as El Niño strengthensNASA's Sentinel-6 satellite detected a vast subsurface warm-water (Kelvin) wave stretching nearly 14,500 km across the tropical PacificThe heat pulse raised sea-surface height by up to 15 cm#SSTVI pic.twitter.com/2QKrSoVcEh— Geo Politics Desk (@GeoPoliticsDesk) July 4, 2026

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రైతులు పండించిన సన్న ధాన్యానికి క్వింటాలుకు రూ. 500 బోనస్‌ ఇచ్చే విషయంలో సర్కార్‌ ఆంక్షల పరంపర కొనసాగుతోంది. 2024–25 ఖరీఫ్‌లో ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించిన తరువాత రెండు ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లలో బోనస్‌ ఇచ్చిన ప్రభుత్వం రెండు రబీలలో ఇవ్వలేదు. తాజాగా ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ఏడు రకాల సన్నాలు పండించిన రైతులకు మాత్రమే బోనస్‌గా క్వింటాలుకు రూ. 500 చొప్పున చెల్లిస్తామని వ్యవసాయ, పౌరసరఫరా శాఖల మంత్రులు తుమ్మల నాగేశ్వర్‌ రావు, ఉత్తమ్‌ కుమార్‌ రెడ్డి స్వయంగా ప్రకటించారు. తాజాగా మరో నిబంధన ఏంటంటే వరి విత్తనాలు కొనుగోలు చేసినప్పుడే ఏ రకం విత్తనాలను రైతు కొనుగోలు చేశాడో ఆ రైతు వివరాలతో పాటు విత్తనాల వివరాలను కూడా ‘సీడ్స్‌ సేల్స్‌ పోర్టల్‌’లో విత్తనాలు అమ్మిన డీలర్‌ నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది. అలా చేయని పక్షంలో రైతు సన్నాలు పండించినప్పటికీ, కొనుగోలు చేసేటప్పుడు బోనస్‌ పొందేందుకు అనర్హుడు అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. దీంతో సన్నాలు సాగు చేసిన ప్రతి రైతుకు బోనస్‌ లభిస్తుందనే కచ్చితమైన పరిస్థితి లేకుండా పోయింది. డీలర్‌ నమోదు చేయకపోతే..? రాష్ట్రంలో ఎల్‌నినో ప్రభావం కారణంతో ఏర్పడిన వర్షాభావ పరిస్థితుల కారణంగా ఈసారి బావులు, బోర్ల కింద ఉన్న పొలాలనే రైతులు సాగుచేశారు. చెరువులు, కాలువలు, ప్రాజెక్టుల కింద పొలాలలో దుక్కులు కూడా దున్నలేదు. పత్తి వేసిన రైతులే వరణుడి రాక కోసం ఎదురు చూసే పరిస్థితి ఉంది. మరో రెండు రోజుల్లో ‘ఆరుద్ర కార్తె’వెళ్లిపోతుంది. ఆరుద్ర కార్తె దాటితే నార్లు పోయడం దాదాపుగా నిలిచిపోతుంది. కాగా ఇప్పటికే రాష్ట్రంలోని దాదాపు అన్ని జిల్లాల్లో మెజారిటీ రైతులు విత్తనాలు కొనుగోలు చేశారు. ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ఏడు రకాల సన్నాల గురించి చెప్పడంతో రైతులు తమ ప్రాంతాల్లో ఉన్న పరిస్థితులకు అనుగుణంగా జైశ్రీరాం, కేఎన్‌ఎం 1638, ఆర్‌ఎన్‌ఆర్‌ 15048 రకాలనే ఎక్కువగా కొనుగోలు చేశారు. అయితే తాజాగా డీలర్లు రైతులు కొనుగోలు చేసిన విత్తనాల వివరాలను ఆన్‌లైన్‌లో ఎంట్రీ చేయాలని వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు చెపుతుండడంతో ఏం చేయాలో అర్థం కాని పరిస్థితుల్లో డీలర్లు, కొనుగోలు చేసిన రైతులు ఉన్నారు. సీడ్‌ సేల్స్‌ పోర్టల్‌ https:// seedsgrowerp.com/ seedsales/ login.phpలో రైతుల వివరాలను నమోదు చేయాలని అధికారులు డీలర్లకు చెపుతున్నారు. రైతు పేరు, ఆధార్, మొబైల్‌ నంబర్, సాగు చేయనున్న పంట, విత్తన కంపెనీ, లాట్‌ నంబర్, జిల్లా వివరాలతో పాటు ఏ సన్న వరి రకాన్ని కొనుగోలు చేశారో కూడా నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ వివరాలను డీలర్‌ తనకు ఇచ్చిన లాగిన్‌తో పోర్టల్‌లో నమోదు చేసి సేవ్‌ చేయాలి. తదనుగుణంగా రైతులు ధాన్యం విక్రయించే సమయంలో ఈ వివరాలను సరిచూసుకొని , సంబంధిత రైతులకే బోనస్‌ కింద రూ. 500 చొప్పున చెల్లించే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్ని రకాల విత్తనాలకే డిమాండ్‌ ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం ఆర్‌ఎన్‌ఆర్‌–15048, బీపీటీ–5204, కేఎన్‌ఎం–1638, హెచ్‌ఎంటీ సోనా, జైశ్రీరామ్, డబ్ల్యూజీఎల్‌–44, కేఎన్‌ఎం–7715 రకాల సన్న విత్తనాలనే సాగు చేయాలని, ఈ విత్తనాలకే బోనస్‌ వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేసింది. ఈ మేరకు కొన్ని కంపెనీలు ఆయా వంగడాలను 10, 20 కిలోల బ్యాగుల్లో విక్రయిస్తున్నాయి. కేఎంఎం 1638 రకం విత్తనాల 20 కిలోల బస్తాకు రూ.1050 ఉంటే, జై శ్రీరాం విత్తనాల 10 కిలోల బ్యాగు ధర రూ. 1100 పైగా పలుకుతోంది. మిగతా విత్తనాల రకాలను రైతులు కొనుగోలు చేసేందుకు ఆసక్తి చూపడం లేదని కరీంనగర్‌కి చెందిన ఓ డీలర్‌ తెలిపారు. కొన్ని జిల్లాల్లో ఆర్‌ఎన్‌ఆర్‌ 15048 (తెలంగాణ సోనా), బీపీటీ 5204 కొనుగోలు చేస్తున్నట్లు డీలర్లు తెలిపారు. అయితే విత్తనాల కొనుగోళ్లు చాలా వరకు తగ్గాయని విక్రయదారులు చెపుతున్నారు. ఇప్పటికే విత్తనాలు విక్రయించాం – డీలర్, పెద్దపల్లి రైతులు విత్తనాల కోసం వచ్చినప్పుడు ఫోన్‌ కూడా తీసుకురారు. ఆధార్‌ నెంబర్, ఫోన్‌ నెంబర్‌ వంటి వివరాలను మేమెలా సీడ్స్‌ సేల్‌ పోర్టల్‌లో నమోదు చేస్తాం. మా దగ్గర కంప్యూటర్లు లేవు. చాలా మందికి చదువులు కూడా రావు. మమ్ములను రైతులకు అమ్మిన విత్తనాల వివరాలు ఫీడ్‌ చేయమంటే ఎలా? వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు చేయాల్సిన పనులను మాకు చెపితే మేం ఎట్లా చేస్తాం. అయినా విత్తనాలన్నీ ఇప్పటికే అమ్మేసినం. అమ్మినప్పుడు రైతుకు బిల్లు ఇస్తం. అది తప్ప మేం ఏమీ ఆన్‌లైన్‌లో ఎంటర్‌ చేయలేం.

సిడ్నీ: ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు జూన్‌ నెలలో రికార్డు సృష్టించాయి. 2023–24 ఎల్‌నినో పరిస్థితుల కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు కావడంపై శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఈ ఏడాది సూపర్‌ ఎల్‌నినో ప్రభావం నుంచి బయట పడినా వచ్చే ఏడాది కూడా రికార్డు స్థాయి దు్రష్పభావాలు ఉండవచ్చునని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.ప్రస్తుతం ఉష్ణ మండల, సమశీతోష్ణ మండల సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు 21 డిగ్రీ ల సెల్సియస్‌ వరకూ ఉండగా 1870లో ఇది 19.6 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ మాత్రమే. తేడా 1.4 డిగ్రీ సెల్సియస్‌ మాత్రమే అయినప్పటికీ విస్తృతమైన సముద్ర ప్రాంతాన్ని పరిగణలోకి తీసుకుంటే మాత్రం చాలా ఎక్కువ అవుతుంది. ఎంతో శక్తిని ఉపయోగిస్తే కానీ.... ఇంత విశాలమైన స్థాయిలో సముద్రం వేడెక్కదు. పెట్రోల్, డీజిళ్ల వంటి శిలాజ ఇంధనాలు మండించడం వల్ల పుట్టిన వేడిలో 90 శాతం కంటే ఎక్కువ సముద్రాలే గ్రహించాయన్నమాట. దీంతో సముద్రాలు వేగంగా వేడెక్కుతున్నాయి. ఒక్క 2025లో మాత్రమే సముద్రం శోషించుకున్న వేడి... సెకనుకు ఒకటి చొప్పున 12 అణుబాంబులు పేలిస్తే పుట్టేంత శక్తికి సమానమని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితులను గతంలో పోల్చాలంటే కనీసం 1,20,000 ఏళ్ల క్రితం నాటి కాలానికి వెళ్లాలి. భూమి కక్ష్యలో జరిగిన చిన్న మార్పుల కారణంగా కొన్ని వేల సంవత్సరాల్లో సముద్రాలు వేడెక్కాయి. శిలాజ ఇంధనాల వాడకం, ఇతర మానవ చర్యల పుణ్యమా అని ఇప్పుడు మాత్రం అంతేస్థాయి వేడి వందేళ్లలోనే చేరుకున్నాం. ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే... సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగిపోవడం ఏదో ఒక ఏడాదికి మాత్రమే పరిమితం కాకపోవడం. సముద్రనీటి ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే తుపానులు మరింత బలంగా వస్తాయి. వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువ అవుతుంది. ఫలితంగా భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు సాధారణమవుతాయి. ఈ పరిణామాలు కాస్తా సముద్రాలపై ఉండే గాలి మరింత వేడెక్కేందుకు కారణమవుతుంది.ఫలితంగా భూమ్మీద వడగాడ్పులు ఎక్కువవుతాయి. సముద్ర జలాల ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రస్తుతం పసిఫిక్‌ మహా సముద్ర ప్రాంతంలో ఏర్పడుతున్న ఎల్‌నినో మరింత తీవ్రతరమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇందుకు తగ్గట్టుగానే హిందూ మహా సముద్ర పశ్చిమ ప్రాంతం, ఉష్ణమండల అట్లాంటిక్‌ మహా సముద్ర ప్రాంతం పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం తూర్పు ప్రాంతాల్లో వడగాడ్పులు పెరుగుతాయని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.యూరోపియన్‌ దేశాల్లో ప్రస్తుతం అనూహ్య స్థాయిలో ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతున్న విషయం తెలిసిందే. ఈ ప్రాంతంలోని సముద్ర జలాలు కూడా బాగా వేడెక్కాయి. మధ్యధరా సముద్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇది దీర్ఘకాల సగటు కంటే 6 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు ఎక్కువగా ఉండటం గమనార్హం. నార్త్‌ సీలోని కొన్నిచోట్ల ఇది 3 డిగ్రీల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. సముద్ర జలాలు నిరంతరం వేడెక్కడం వల్ల పగడపు దీవుల వంటి సముద్ర జీవవ్యవస్థలకు ప్రమాదకరమన్నది తెలిసిందే. 2023–24 ఎల్‌నినో ఏడాదితోపాటు, 2024 నాటి రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు ఈ విషయాన్ని ధ్రువీకరించాయి.ప్రపంచవ్యాప్తంగా వడగాడ్పులు, కరువులు, వర్షాల ముప్పున్యూఢిల్లీ: రాబోయే నెలల్లో ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌ ప్రాంతంలో ‘ఎల్‌నినో’పరిస్థితులు వేగంగా బలపడే అవకాశం ఉందని ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ(డబ్ల్యూఎంఓ) శుక్రవారం వెల్లడించింది. దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాంతాల్లో వడగాడ్పులు, కరువులు, భారీ వర్షాలు, ఇతర తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడే ముప్పు పెరుగుతుందని హెచ్చరించింది. డబ్ల్యూఎంఓ గ్లోబల్‌ సీజనల్‌ క్లైమేట్‌ అప్‌డేట్‌ ప్రకారం.. ఈ సంవత్సరం జూలై–సెపె్టంబర్‌ మధ్యకాలంలో ఎల్‌నినో వేగంగా అభివృద్ధి చెంది బలమైన ఎల్‌నినోగా మారనుంది.ఎల్‌నినో అనేది మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం వెంబడి సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల్లో మార్పులు, దానిపై ఉన్న వాతావరణంలో హెచ్చుతగ్గుల ద్వారా వర్గీకరించే ఒక వాతావరణ దృగి్వషయం. ‘‘ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఇప్పటికే మొదలయ్యాయి. ఇవి వేగంగా బలపడి ఒక శక్తివంతమైన ఎల్‌నినోగా మారుతాయని అంచనా వేస్తున్నాం. ఇది అనేక ప్రాంతాల్లో కరువు, భారీ వర్షపాతం సంభవించే అవకాశాలను, అలాగే భూమిపై వడగాడ్పులు, సముద్రపు వేడిగాలుల ముప్పును తీవ్రతరం చేస్తుంది’’అని డబ్ల్యూఎంఓ సెక్రటరీ జనరల్‌ సెలెస్టే సౌలో చెప్పారు. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ప్రారంభమయ్యాయని జూన్‌ 12న భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) ప్రకటించిన సంగతి తెలిసిందే. నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో అవి మరింత బలపడతాయని ఐఎండీ పేర్కొంది.

ఎల్‌ నినోతో రుతుపవనాలు అస్తవ్యస్థంగా మారుతున్న పరిస్థితుల్లో బోర్‌వెల్స్‌ కింద వ్యవసాయం చేసే రైతులు వాన నీటిని ఒడిసిపట్టి భూమిలోకి ఇంకింపజేసుకునే పనులు చేపట్టాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకే దానికంటే ఎక్కువ నీటిని తోడటం వల్ల అనేక ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జల మట్టాలు అడుగంటాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో 200 నుంచి 400 మీటర్ల (650–1300 అడుగుల) లోతు వరకు కూడా బోర్‌వెల్‌లు, ట్యూబ్‌వెల్‌లు తవ్వడం సర్వసాధారణమైంది. భూగర్భ జలాల లభ్యత రుతుపవనాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. భూమిలోకి తగినంత వాన నీటిని ఇంకింపజేసే (రీఛార్జ్‌) ప్రయత్నాలు చెయ్యకుండా భూగర్భ జలాలను నిరంతరం ఎక్కువగా తోడుతుండటమే సమస్య. బోరుబావులు నిత్యం జలకళతో కళకళలాడాలంటే వాటి దగ్గర రీఛార్జ్‌ గుంతలు లేదా నీటి కుంటలు నిర్మించుకోవటం మేలు అంటున్నారు నిపుణులు.తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలోని భూగర్భంలో గట్టి రాతి జల పొరలు విస్తరించి ఉన్నాయి. మట్టి కింద 5 నుంచి 15 మీటర్ల లోతు వరకు రాతి పొరలు ఉంటాయి. నీటిని ఎక్కువగా నిల్వ చేయగల సామర్థ్యం ఈ పొరలకే ఉంటుంది. రాతి సమూహాల మధ్య ఉండే పగుళ్లు భూగర్భ జలాల నిల్వకు, కదలికలకు దోహదపడతాయి. ఒక బోర్‌వెల్‌ ద్వారా రీఛార్జ్‌ అయ్యే వర్షపు నీటి పరిమాణం, అక్కడి భూగర్భంలోని జల పొరల లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాళ్లలో పగుళ్లు, చీలికలు బాగా ఉంటే బోర్‌వెల్స్‌ ద్వారా ఎక్కువ వర్షపు నీరు భూగర్భంలోకి ఇంకుతాయి. కొన్నిసార్లు, ఈ పగుళ్ల అనుసంధానం చాలా పరిమితంగా ఉంటే వాన నీరు ఇంకే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండవచ్చు. సాధారణ వాన నీటి సంరక్షణ పద్ధతుల ద్వారా సుమారు 15% మాత్రమే భూగర్భంలోని పైపైన ఉండే నీటి పొరల్లోకి ఇంకుతోంది. సుమారు 20–40% ఆవిరైపోవచ్చు. లోతైన భూగర్భ జల పొరలు తిరిగి నిండటానికి కూడా ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. తక్కువ కాలం పాటు కురిసే భారీ వర్షాలను ఈ నిర్మాణాలు సమర్థవంతంగా సంగ్రహించలేకపోవచ్చు. ఇటీవలి కాలంలో లోతైన బోర్‌వెల్‌లను రీఛార్జ్‌ చేయడానికి, వాటి దిగుబడిని పెంచడానికి, సహేతుకంగా తక్కువ ఖర్చుతో ‘బోర్‌వెల్‌ రీఛార్జ్‌’ అనే పద్ధతి ఒక సమర్థవంతమైన విధానంగా ఆవిర్భవించింది.ఎండిన బోర్లకు తిరిగి జలకళఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నంద్యాల జిల్లా నందికొట్కూరు మండలం దమగట్ల గ్రామానికి చెందిన రైతు నాగిరెడ్డి తనకున్న రెండు ఎండిపోయిన బోరుబావులకు చుట్టూ వాన నీరు ఇంకేలా రీఛార్జ్‌ గుంతను నిర్మించారు. దీంతో ఆ బోరుబావులు వర్షపు నీటిని 70% వరకు భూమి లోపలికి ఇంకింపజేశాయి. ఆ బోర్లు తిరిగి జలకళను సంతరించుకున్నాయి. రోజంతా అపరిమితంగా నీటిని అందించడం ప్రారంభించాయి. ప్రకృతి వ్యవసాయ పద్ధతుల గురించి ఇప్పటికే ప్రచారం చేస్తున్న ఈ ప్రగతిశీల రైతు, బోర్‌ రీచార్జ్‌ గుంత ద్వారా నీటి భద్రత పొందటంపై కూడా రైతులకు అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. నందికొట్కూరు చుట్టుపక్కల ప్రాంతం అంతా ఈ పద్ధతి ద్వారా భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్‌ చేయడానికి అనువైన ప్రాంతమని తమ పరిశీలనలో తేలిందని వాటర్‌ అండ్‌ లైవ్‌లిహుడ్స్‌ ఫౌండేషన్‌ (డబ్ల్యూఎల్‌ఎఫ్‌) వ్యవస్థాపకులు డా. రామ్‌మోహన్‌ అన్నారు. నీటి కుంటలతో బోర్ల రీఛార్జ్‌నాగర్‌కర్నూల్‌ జిల్లా అచ్చంపేట మండలం, దాని పరిసర ప్రాంతాల్లో వేరుశనగ, మొక్కజొన్న, వరి పంటల సాగు పూర్తిగా భూగర్భ జలాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. బోరుబావులు విఫలమైనప్పుడు, వారు అధిక ఖర్చుతో రైతులు కొత్త బోరుబావులను వేయిస్తుంటారు. ప్రత్యక్ష రీఛార్జ్‌ ప్రయోజనం కోసం బోరుబావులకు దగ్గరగా వర్షపు నీటి నిల్వ కుంటలను నిర్మించుకుంటే భూమిలోకి నీరు బాగా ఇంకుతుందని డబ్ల్యూఎల్‌ఎఫ్‌ చెబుతూ రైతుల ఆలోచనా విధానంలో మార్పు తెస్తోంది. ఉన్న బోరుబావులను కాపాడుకోవడానికి బోర్లకు దగ్గర్లో నీటి కుంటలు నిర్మించుకోవటానికి గత 2–3 సంవత్సరాలుగా చిన్న రైతులకు తోడ్పాటునందిస్తోంది. రైతులు తమ వంతుగా కొంత మొత్తం చెల్లిస్తే పొలంలో బోరుకు దగ్గరగా నీటి కుంటను ఏర్పాటు చేయిస్తోంది. తమ ప్రయత్నాలు సానుకూల ఫలితాలు ఇస్తున్నాయని, ఇప్పటివరకు 74 మంది రైతులు వర్షపు నీటి కుంటల నిర్మాణంతో లబ్ది పొందారని డా. రామ్‌మోహన్‌ తెలిపారు. బోరుకు 5 అడుగుల దూరంలో నీటి కుంట తవ్వుకుంటే బోరు నిండుగా నీరు పోస్తోందని నాగర్‌కర్నూల్‌ జిల్లా లింగాల మండలం అ΄్పాయిపల్లి గ్రామానికి చెందిన రైతు మార్కం రాములు యాదవ్‌ తెలిపారు. ఈ కుంటలో భవిష్యత్తులో చేపలు కూడా పెంచుతానన్నారు. 70% వాననీటి సంరక్షణబోర్‌వెల్‌ చుట్టూ వాన నీటి రీఛార్జ్‌ గుంతల నిర్మాణం, బోర్లకు దగ్గర్లో వ్యవసాయ చెరువుల నిర్మాణం వంటి పద్ధతులు కొద్దిపాటి వర్షం కురిసినా భూగర్భ జలాల పెంపుదలకు ఉపయోగపడతాయి. ఎల్‌నినో గడ్డు కాలాన్ని తట్టుకోవటానికి ఇవి ప్రభావశీలంగా పనిచేస్తాయి. పొలంలో కురిసిన వర్షపు నీటిలో 30 నుంచి 70% వరకు రీఛార్జ్‌ చేయడానికి వీలుంది. సాంప్రదాయ పద్ధతులకు భిన్నంగా, బోరుబావిలో నీటి మట్టం తక్షణమే పెరుగుతుంది. స్థానికంగా లభించే వస్తువులతో బోర్‌ రీఛార్జ్‌ గుంతలను, బోర్లకు దగ్గర్లో నీటి కుంటలు నిర్మించవచ్చు. ఇవి సాపేక్షంగా చౌకైనవి. రైతులు సులభంగానే వీటిని నిర్వహించుకోవచ్చు. అనేక ప్రాంతాల్లో రైతుల అనుభవాలు ఈ విషయాన్ని నిర్థారిస్తున్నాయి.– డా. ఆర్‌. రామ్‌మోహన్‌ (94401 94866), భూగర్భ జల నిపుణులు, వాటర్‌ అండ్‌ లైవ్‌లిహుడ్స్‌ ఫౌండేషన్, సికింద్రాబాద్‌నిర్వహణ: పంతంగి రాంబాబుసాక్షి సాగుబడి డెస్క్‌

భారతదేశ వ్యాప్తంగా జూన్‌ నెలలో వర్షపాతం సాధారణం కంటే 42 శాతం తక్కువగా నమోదైంది. గత 146 ఏళ్లలో అత్యంత పొడి వాతావరణాన్ని జూన్‌ నెల ఎదుర్కోవడం గమనార్హం. గత దశాబ్దన్నర కాలంలో వేసవి రుతు పవనాలకు ఇది అత్యంత బలహీనమైన ఆరంభం. దీని ఫలితంగా దేశంలోని 76 శాతం ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం ‘లోటు’, లేదా ‘తీవ్ర లోటు’గా ఉంది. జూలై కూడా సాధారణం కంటే పొడిగా ఉంటుందని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. సాగునీరు, తాగునీటి కోసం పర్యవేక్షించే దేశంలోని 166 ప్రధాన జలాశయాలు జూన్‌ 25 నాటికి మొత్తం నిల్వ సామర్థ్యంలో 26 శాతాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. నీటి మట్టాలు ఇందిరా సాగర్‌లో 14 శాతానికి, నాగార్జున సాగర్‌లో 5 శాతానికి, తెహ్రీలో 2 శాతానికి పడిపోయాయి. పసిఫిక్‌లో పెరుగుతున్న సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల(ఎల్‌నినో అనే పరిస్థితి) కారణంగా ఆ నెలలో రుతుపవన వర్షపాతం మళ్లీ పుంజుకున్నప్పటికీ జూలై నెలలో చాలావరకు వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగానే ఉంటుందని వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.ఉత్తర ఆఫ్రికా నుండి వేడి గాలిని రప్పించే స్థిరమైన అధిక పీడన వ్యవస్థ కారణంగా ఏర్పడిన వడగాడ్పులు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల వల్ల మరింత తీవ్రమయ్యాయని వరల్డ్‌ వెదర్‌ అట్రిబ్యూషన్‌ అనే బహుళ దేశాల పరిశోధక బృందం శుక్రవారం తెలిపింది. ఐరోపా వేసవి వాతావరణంపై ఎల్‌ నినో ప్రభావం పరిమితంగానే ఉన్నప్పటికీ ఈ ఏడాది భారత రుతుపవనాలపై ఇది ప్రధాన ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌ మొదటి నెల నిరాశే మిగిల్చింది. ఎలినినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలోని చాలాప్రాంతాల్లో తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నమోదయ్యాయి. జూన్‌ 1 నుంచి సెపె్టంబర్‌ 30 వరకున్న కాలాన్ని నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌గా పరిగణిస్తారు. సీజన్‌లో తొలి మాసమైన జూన్‌లో ఎల్‌నినో పరిస్థితుల నేపథ్యంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సాధారణం కంటే 14 శాతం తక్కువగా వర్షాలు కురిశాయి. నైరుతి రుతుపవనాలు జూన్‌ 8న రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించాయి. తొలివారం కొంత చురుకుగా ముందుకు సాగినప్పటికీ... ఆ తర్వాత మందగించడంతో రుతుపవనాల వ్యాప్తి జూన్‌ మూడో వారం నాటికి రాష్ట్రమంతటికీ విస్తరించగా... ఆ తర్వాత వర్షాలు నమోదయ్యాయి. జూన్‌లో రాష్ట్రంలో 13.03 సెం.మీ. సగటు వర్షపాతం నమోదు కావాల్సి ఉండగా... ఇ ప్పటివరకు 11.3 సెం.మీ. వర్షపాతమే నమోదైంది. సాధారణ వర్షపాతం కంటే 14 శాతం తక్కువగా వానలు కురిశాయి. గతేడాది జూన్‌లో 9.37 సెం.మీ. వర్షపాతం నమోదు కాగా... 21 శాతం లోటు నమోదైంది. 16 జిల్లాల్లో లోటు వర్షపాతం ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్, కరీంనగర్, నిజామాబాద్, వరంగల్‌ జిల్లాల్లోని చాలా ప్రాంతాల్లో తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నమోదయ్యాయి. హనుమకొండ జిల్లాలో తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నమోదయ్యాయి. ఇక్కడ 75 శాతం లోటు నమోదైనట్లు రాష్ట్ర ప్రణాళిక శాఖ వెల్లడించింది. మరో 15 జిల్లాల్లో లోటు వర్షాలు కురిశాయి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 13 జిల్లాల్లో సాధారణ వర్షాలు నమోదు కాగా... మరో 5 జిల్లాల్లో అధిక వర్షాలు కురిశాయి. గతేడాదితో పోలిస్తే సగటు వర్షపాతం మెరుగ్గా కనిపిస్తున్నా... వర్షాలు ఆలస్యం కావడం... కీలకమైన జిల్లాల్లో తేలికపాటి వానలే కురవడంతో సాగు పనులు ఎక్కడికక్కడ నిలిచిపోయాయి. జూన్‌లో అరకొర వర్షాలు నమోదుకాగా.. వచ్చే నెల్లో సాధారణ వర్షపాతం నమోదవుతుందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేస్తోంది. ప్రధానంగా మధ్య, దక్షిణ తెలంగాణ జిల్లాల్లో వర్షాలు ఆశించినస్థాయిలో ఉంటాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.ఏ జిల్లాలో ఎలా ఉందంటే... తీవ్ర లోటు: హనుమకొండ లోటు: ఆదిలాబాద్, మంచిర్యాల, ని జామాబాద్, జగిత్యాల, వరంగల్, క రీంనగర్, రాజన్న సిరిసిల్ల, కామారెడ్డి, మెదక్, సిద్దిపేట, జనగామ, యాదాద్రి భువనగిరి, మేడ్చల్‌–మల్కాజిగిరి, జోగులాంబ గద్వాల, వనపర్తి సాధారణం: కుమ్రుంభీం ఆసిఫాబాద్, నిర్మల్, పెద్దపల్లి, జయశంకర్‌ భూపాలపల్లి, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, మహబుబాబాద్, సంగారెడ్డి, హైదరాబాద్, వికారాబాద్, మహబూబ్‌నగర్, ములుగు, నారాయణపేట్‌ అధికం: రంగారెడ్డి, నాగర్‌కర్నూల్, నల్లగొండ, సూర్యాపేట, ఖమ్మంజూన్‌.. అసాధారణందేశంలో వర్షపాతం కేవలం 85.2 మి.మీ. గత 125 ఏళ్లలో ఇలా జరగడం ఐదోసారి దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో 31 శాతం లోటు న్యూఢిల్లీ, సాక్షి ప్రతినిధి: అసాధారణ వాతావరణ పరిస్థితులతో ఈ ఏడాది జూన్‌ నెల ప్రజలను అల్లాడించింది. ఈ నెలలో వాతావరణం సాధారణానికి భిన్నంగా, ఆందోళనకరంగానే కనిపించింది. దేశవ్యాప్తంగా జూన్‌ 1 నుంచి 28 వరకు కురవాల్సిన సాధారణ వర్షపాతం 149.8 మి.మీ. కాగా, కేవలం 85.2 మి.మీ. మాత్రమే నమోదైంది. సుమారు 43 శాతం లోటు ఏర్పడింది. భార త వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) తాజా నివేదిక ప్రకారం, ఇలాంటి వాతావరణ పరిస్థితు లు ఏర్పడటం గత 125 ఏళ్లలో ఇది ఐదోసారి. జూన్‌లో 100 మి.మీ. కంటే తక్కువగా వర్షపాతం నమోదుకావడమనేది గతంలో 1905, 1926, 2009, 2014 సంవత్సరాలలో మాత్రమే జరిగింది. నైరుతి రు తుపవనాలు కేరళను కొంచెం ఆలస్యంగా జూన్‌ 4న తాకినప్పటికీ, ఆ తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా వాటి విస్తరణ పూర్తిగా మందగించింది. భారీ లోటు వర్షపాతం... ప్రాంతాల వారీగా చూస్తే, మధ్య భారతదేశంలో అత్యధికంగా 56 శాతం లోటు ఏర్పడింది. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో 43 శాతం, దక్షిణాదిలో 31 శాతం, వాయవ్య రాష్ట్రాల్లో 29 శాతం లోటు నమోదైంది. వాతావరణ శాఖ రికార్డుల ప్రకారం, 1901 సంవత్సరం తర్వాత ఈ జూన్‌ మూడవ అత్యంత పొడి నెలగా నిలిచింది. ఇంతటి తీవ్ర వర్షపాత లోటు ఏర్పడటం 2009 తర్వాత మళ్లీ ఇప్పుడే నమోదైంది. ఎల్‌నినో ప్రభావం కొంతమేర ఉన్నప్పటికీ... హిందూ మహాసముద్ర డైపోల్‌ తటస్థంగా ఉండటం, భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో వర్షాలను ఇచ్చే మేఘాల వ్యవస్థ భారత్‌కు అనుకూలమైన దిశలో లేకపోవడం, బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనాలు ఏర్పడకపోవడం, వాయవ్య భారతం నుంచి వీచిన వేడిగాలులు క్లౌడ్‌ ఫార్మేషన్‌ను అడ్డుకోవడం వంటి పరిస్థితుల వల్ల రుతుపవనాలు స్తంభించిపోయాయని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. 315 జిల్లాలు ప్రభావితం దేశంలో 724 జిల్లాలకుగాను 315 జిల్లాలు తక్కువ వర్షపాతం వల్ల ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉందని కేంద్రం గుర్తించింది. వాటిలో 25 శాతం కంటే తక్కువ నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉన్న 111 జిల్లాలను ‘అత్యంత అప్రమత్తత’జిల్లాలుగా ప్రకటించింది. ఆ జిల్లాల జాబితాలో తెలంగాణ సహా 12 రాష్ట్రాలకు చెందిన జిల్లాలు ఉన్నాయి. వాటి కోసం ‘డిస్ట్రిక్ట్‌ అగ్రికల్చర్‌ కాంటింజెన్సీ ప్లాన్స్‌’సిద్ధం చేశారు.

వాన కోసం..వర్షాలు కురవాలని హనుమకొండ జిల్లా భీమదేవరపల్లి మండల కేంద్రం, ఎల్కతుర్తి మండలం సూరారం, కోతులనడుమ, ఆరెపల్లి, కమలాపూర్‌ మండలంలోని దేశరాజుపల్లిలో శుక్రవారం మహిళలు, గ్రామస్తులు గ్రామదేవతలకు ప్రత్యేక పూజలు చేశారు. డప్పుచప్పుళ్లు, మంగళవాయిద్యాల నడుమ మహిళలు బోనాలు, నీటిబిందెలతో ఊరేగింపుగా తరలివెళ్లారు. గ్రామదేవతలు పోచమ్మ తల్లి, రేణుకాఎల్లమ్మ తల్లి ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు.– ఎల్కతుర్తి/భీమదేవరపల్లి/కమలాపూర్‌సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో నేపథ్యంలో రాష్ట్రాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం అప్రమత్తం చేసింది. ఈ ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో వరి దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. ఉత్తర తెలంగాణలో వరి సాగు అధికంగా ఉండే జిల్లాల్లో ముందస్తు కార్యాచరణ చేపట్టాలని సూచించింది. గతంలో ఎల్‌నినో తీవ్ర ప్రభావం చూపిన సంవత్సరాల్లో నమోదైన దిగుబడి నష్టాలను విశ్లేషించిన భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి (ఐసీఏఆర్‌) అన్ని రాష్ట్రాలకు జిల్లాల వారీ కంటింజెన్సీ ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసింది. మరోవైపు హైదరాబాద్‌లోని సెంట్రల్‌ రీసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ డ్రైల్యాండ్‌ అగ్రికల్చర్‌ (క్రిడా) కూడా ఇప్పటికే తెలంగాణ సహా వ్యవసాయ ప్రధాన రాష్ట్రాలతో సమీక్షలు నిర్వహిస్తూ రైతులు అనుసరించాల్సిన ప్రత్యామ్నాయ చర్యలపై మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తోంది. గత కరువుల ఆధారంగా విశ్లేషణ ఎల్‌నినో ప్రభావంతో గతంలో ఎక్కువ నష్టం చవిచూసిన జిల్లాలను గుర్తించేందుకు ఐసీఏఆర్‌ 2002, 2004, 2009 సంవత్సరాల వ్యవసాయ ఉత్పత్తి గణాంకాలను పరిశీలించింది. ఈ మూడేళ్లలో దేశంలో తీవ్రమైన వర్షాభావం నమోదైంది. తెలంగాణలోనూ కరువు ప్రభావం అధికంగా కనిపించింది. సాధారణంతో పోలిస్తే 2002లో 19%, 2004లో 13%, 2009లో 23% లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఈ ప్రభావంతో 2002లో ఖరీఫ్‌ ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి 22 శాతానికి పైగా తగ్గగా, 2004, 2009లో సుమారు 12 శాతం చొప్పున తగ్గింది. ఈ అధ్యయనం ఆధారంగానే కేంద్రం ముందస్తు కార్యాచరణ సూచనలు జారీ చేసింది. వరి అధికంగా ఉత్పత్తి చేసే జిల్లాల్లో.. దేశంలో ప్రధాన వరి ఉత్పత్తి రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటి. ముఖ్యంగా కాళేశ్వరం, శ్రీరాంసాగర్, నిజాంసాగర్‌ వంటి సాగునీటి వనరులు పెరిగినా, వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎదురైతే ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలు అడుగంటిపోతాయి. వర్షాలు ఆలస్యమవడం లేదా మధ్యలో దీర్ఘకాల విరామం ఏర్పడితే, అవసరమైన సమయంలో నీరందక వరి పొలాలు దెబ్బతింటాయి. ముఖ్యంగా ప్రాజెక్టుల కింద ఉండే చివరి ప్రాంతాల్లో సాధారణ వర్షపాతం రోజుల్లో సైతం నీరు అందక పొలాలు ఎండిపోయే పరిస్థితి ఉంటుంది. అలాంటిది ప్రస్తుత ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఉత్తర తెలంగాణలో వరి దిగుబడిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపించే అవకాశం ఉందని ఐసీఏఆర్‌ హెచ్చరించింది. కరీంనగర్, జగిత్యాల, పెద్దపల్లి, రాజన్న సిరిసిల్ల, నిజామాబాద్, కామారెడ్డి, ఆదిలాబాద్, నిర్మల్, వరంగల్, హనుమకొండ, మహబూబాబాద్, ములుగుతో పాటు పశ్చిమ తెలంగాణ పరిధిలోని ఖమ్మం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, నల్లగొండ, సూర్యాపేట వంటి ప్రధాన వరి జిల్లాలపై అధిక ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉన్నట్టు తేల్చింది. క్రిడా.. కీలక సూచనలు హైదరాబాద్‌లోని క్రిడా రూపొందించిన కంటింజెన్సీ ప్రణాళికల్లో రైతులు అనుసరించాల్సిన పలు కీలక సూచనలు ఉన్నాయి. వర్షాలు ఆలస్యమైతే స్వల్పకాలిక వరి రకాలను ఎంపిక చేయడం, అవసరమైతే మొక్కజొన్న స్థానంలో జొన్న, సజ్జలు, పెసర, మినుములు వంటి ప్రత్యామ్నాయ పంటలు సాగు చేయడం, పుషి్పంచే దశలో రక్షణ నీటి తడులు ఇవ్వడం, ఆకులపై పోషక ద్రావణాలు పిచికారీ చేయడం ఇందులో ఉన్నాయి. గ్రామస్థాయిలో విత్తన నిల్వలు, ఎరువులు ముందుగానే సిద్ధం చేసి ఉంచుకోవాలని, నీటి సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలని రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది. భారత వాతావరణ శాఖ గణాంకాల ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా జూన్‌ 1 నుంచి 24 వరకు సాధారణంతో పోలిస్తే సుమారు 42 శాతం వర్షలోటు నమోదైంది. దేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో కేవలం 21 శాతం ప్రాంతాల్లో మాత్రమే సాధారణ వర్షపాతం నమోదైంది. ఈ పరిస్థితి కొనసాగితే ఖరీఫ్‌ సాగుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని అధికారులు అంటున్నారు.

ప్రపంచ దేశాలను వణికిస్తున్న "సూపర్ ఎల్‌నినో" పేరు వినగానే కరువు, వరదలు, పంటనష్టం, ఆహార సంక్షోభమే గుర్తుకొస్తాయి. కానీ ఈ వాతావరణ దృగ్విషయం అందరికీ శాపమేనా? ఆశ్చర్యకరంగా, కొన్ని దేశాలకు మాత్రం సూపర్ ఎల్‌నినో బంగారు అవకాశాలను తెచ్చిపెడుతుంది. ఎక్కడో పంటలు ఎండిపోతుంటే.. మరెక్కడో రికార్డు దిగుబడులు నమోదవుతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి కొరత పెరుగుతుంటే.. మరికొన్ని దేశాల్లో ఆనకట్టలు నిండిపోతాయి. ప్రకృతి సృష్టించే ఈ అసమాన సమీకరణంలో విజేతలు ఎవరు? ఓటమిపాలయ్యే దేశాలు ఏవి?.ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన ఘటనల్లో ఎల్‌నినో ఒకటి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల సముద్ర జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కినప్పుడు ఎల్‌నినో ఏర్పడుతుంది. ఈ వేడిమి మరింత తీవ్రరూపం దాల్చినప్పుడు దానిని "సూపర్ ఎల్‌నినో"గా పిలుస్తారు. 1982-83, 1997-98, 2015-16లో నమోదైన సూపర్ ఎల్‌నినోలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వందల బిలియన్ల డాలర్ల ఆర్థిక నష్టాన్ని మిగిల్చాయి. సూపర్ ఎల్‌నినో ప్రభావం కేవలం వర్షాలకే పరిమితం కాదు. మనం ఉదయం తాగే కాఫీ నుంచి సాయంత్రం తినే చాక్లెట్ వరకు, రైతు పొలం నుంచి ప్రపంచ స్టాక్ మార్కెట్ల వరకు దీని ప్రభావం కనిపిస్తుంది. అందుకే వాతావరణ నిపుణులు సూపర్ ఎల్‌నినోను ‘ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కదిలించే అదృశ్య శక్తి’గా అభివర్ణిస్తుంటారు.అయితే ప్రకృతి ఇక్కడే తన విచిత్రాన్ని చూపిస్తుంది. ఒకే వాతావరణ పరిణామం కొన్ని దేశాలకు విపత్తుగా మారితే, మరికొన్ని దేశాలకు అది వరంలా మారుతుంది. ముఖ్యంగా అర్జెంటీనా, ఉరుగ్వే, పెరుగ్వే వంటి వ్యవసాయాధారిత దేశాలు ఎల్‌నినో సంవత్సరాల్లో అధిక వర్షపాతం కారణంగా భారీ పంట దిగుబడులను నమోదు చేసే అవకాశాలు ఉంటాయి. సోయాబీన్, మొక్కజొన్న, గోధుమల ఉత్పత్తి పెరగడంతో ఈ దేశాల ఎగుమతులు కూడా గణనీయంగా పెరుగుతాయి. ప్రపంచ మార్కెట్లలో ఆహార ధాన్యాల కొరత ఏర్పడినప్పుడు వీటికి మరింత డిమాండ్‌ పెరిగి అదనపు ఆదాయం సమకూరుతుంది.ఇక అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా, టెక్సాస్ వంటి ప్రాంతాలకు కూడా ఎల్‌నినో కొన్నిసార్లు ఊరటనిస్తుంది. సాధారణంగా కరువుతో ఇబ్బందులు పడే ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం పెరిగి జలాశయాలు నిండుతాయి. భూగర్భ జలాలు పునరుద్ధరించబడతాయి. వ్యవసాయ రంగానికి నీటి లభ్యత మెరుగుపడుతుంది. హైడ్రోపవర్ ఉత్పత్తి కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఆసక్తికర విషయం ఏమిటంటే, కొన్ని సందర్భాల్లో ఎల్‌నినో ప్రపంచ వాణిజ్య సమీకరణాలనే మార్చేస్తుంది. ఒక దేశంలో పంటలు విఫలమైతే, మరో దేశం ఆ కొరతను భర్తీ చేస్తూ భారీ ఎగుమతుల ద్వారా లాభపడుతుంది. 1997-98 సూపర్ ఎల్‌నినో సమయంలో కొన్ని దక్షిణ అమెరికా దేశాల వ్యవసాయ ఎగుమతులు గణనీయంగా పెరిగినట్లు ఆర్థిక అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.అయితే ఈ లాభాల వెనుక కూడా ప్రమాదాలున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒక దేశంలో పంటలు బాగా పండినా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి తగ్గిపోతే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ధరల అస్థిరత ఏర్పడుతుంది. సరఫరా గొలుసులు దెబ్బతినడం, ఆహార ధరలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు చివరికి లాభపడిన దేశాలపైనా ప్రభావం చూపుతాయి. మరోవైపు భారత్, ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియా, దక్షిణాఫ్రికా వంటి దేశాలు సూపర్ ఎల్‌నినో ప్రభావంతో కరువు, వర్షాభావం, పంట నష్టాలను ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా భారత్‌లో రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం పడితే వ్యవసాయ రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. భారత్‌లో ఆహార ఉత్పత్తి, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారీ ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.వాతావరణ మార్పుల కారణంగా ఎల్‌నినో ప్రభావాలు మరింత తీవ్రంగా మారుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు దశాబ్దాలకు ఒకసారి కనిపించే తీవ్ర ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఇప్పుడు మరింత తరచుగా సంభవించే అవకాశముందని తాజా పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. దీని అర్థం ప్రపంచం భవిష్యత్తులో మరిన్ని వాతావరణ షాక్‌లను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉందన్న మాట.చివరగా.. సూపర్ ఎల్‌నినో అనేది కేవలం సముద్రంలో ఉష్ణోగ్రత పెరగడం కాదు.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కదిలించే అదృశ్య శక్తి. ఎక్కడో రైతు వాన కోసం ఆకాశం వైపు ఎదురు చూస్తుంటే, మరో దేశంలో అదే వర్షాలు బంగారు పంటలుగా మారతాయి. ఎక్కడో ఆనకట్టలు ఎండిపోతుంటే, మరెక్కడో నీరు పొంగిపొర్లుతుంది. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు ఎల్‌నినోను ప్రకృతి నిర్వహించే ప్రపంచ స్థాయి లాటరీగా అభివర్ణిస్తారు. కానీ ఈ లాటరీలో కొందరు గెలిచినా, చివరికి చెల్లించాల్సిన మూల్యం మాత్రం మొత్తం ప్రపంచానిదే.

దేశవ్యాప్తంగా ఖరీఫ్ సీజన్ ఇప్పుడిప్పుడే ఊపందుకుంటున్న తరుణంలో భారత వ్యవసాయ రంగాన్ని ‘ఎల్ నినో’ భయం వణికిస్తోంది. సుమారు 9 నుంచి 10 రాష్ట్రాలపై ఈసారి ఎల్ నినో ప్రభావం తీవ్రంగా ఉండబోతోందన్న ముందస్తు అంచనాలతో కేంద్ర ప్రభుత్వం అలర్ట్ అయింది. వర్షభావ పరిస్థితులు ఎదురైతే రైతులకు ఎలాంటి నష్టం వాటిల్లకుండా ఉండేందుకు వీలుగా ముందే ‘ప్లాన్ బి’ (ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళిక)ను సిద్ధం చేస్తోంది. కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ నేతృత్వంలో ఇటీవల జరిగిన ఉన్నత స్థాయి సమీక్షా సమావేశంలో రాష్ట్రాలకు కీలక ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి.ఆ 10 రాష్ట్రాలపైనే నజర్రాబోయే ఖరీఫ్ సీజన్‌లో ఎల్ నినో కారణంగా తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉన్న 9 నుంచి 10 రాష్ట్రాలను కేంద్రం గుర్తించింది. ఆయా రాష్ట్రాల్లోని అత్యంత వర్షపాతం తక్కువగా నమోదయ్యే జిల్లాలను తక్షణమే గుర్తించాలని అధికారులను ఆదేశించింది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల వర్షాలు తగ్గుముఖం పట్టే జిల్లాలకు ప్రత్యేక వ్యూహాలను, పంటల వారీ ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను సిద్ధం చేయాలని కేంద్రం సూచించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్‌, గుజరాత్‌, రాజస్థాన్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, బీహార్ రాష్ట్రాల్లోని దాదాపు 326 జిల్లాల్లో వర్షపాతం తగ్గవచ్చని, పంట నష్టం జరగకుండా ముందస్తు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆయా రాష్ట్రాలకు హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.క్షేత్రస్థాయికి శాస్త్రీయ సలహాలురైతులను ఆందోళనకు గురిచేసేలా కాకుండా, వారికి ధైర్యాన్నిస్తూ, సమస్యలను పరిష్కరించేలా శాస్త్రీయ సలహాలను అందించాలని కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ పిలుపునిచ్చారు. ఇందుకోసం జిల్లా యంత్రాంగాలు, వ్యవసాయ శాఖలు, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, విస్తరణాధికారులు సమన్వయంతో పనిచేయాలన్నారు. వాతావరణం అనుకూలించని పక్షంలో రైతులకు సకాలంలో అందుబాటులో ఉంటూ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను చూపే బాధ్యతను వీరికి అప్పగించారు.నీటి పొదుపు.. తేమ నిర్వహణే కీలకంవర్షపాతం తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో నీటి పరిరక్షణ, భూమిలో తేమ నిర్వహణకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని కేంద్రం పేర్కొంది. మల్చింగ్ పద్ధతులు, అంతర పంటల సాగు, స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులకు తట్టుకునే ప్రత్యామ్నాయ పంటల రకాలను ప్రోత్సహించాలని సూచించింది. వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, ఐసీఏఆర్ సంస్థల పరిశోధనలు కేవలం ల్యాబ్‌లకే పరిమితం కాకుండా, సకాలంలో రైతులకు చేరినప్పుడే వాటికి సార్థకత లభిస్తుందని మంత్రి స్పష్టం చేశారు.పప్పుధాన్యాల స్వయంసమృద్ధిపై ఫోకస్భారతదేశం పప్పుధాన్యాల దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు ‘పప్పుధాన్యాల స్వయంసమృద్ధి మిషన్’ కింద కేంద్రం కసరత్తు ముమ్మరం చేసింది. ఎల్ నినో ముప్పు నేపథ్యంలో దేశీయంగా పత్తి, పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తిని పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇందులో భాగంగా కంది, మినుము, పెసర పంటల సాగును విస్తరింపజేయాలని, పంటల మార్పిడి పద్ధతులను పెంచడంతో పాటు రైతులకు నాణ్యమైన విత్తనాలు, సాంకేతిక సహాయం అందించాలని రాష్ట్రాలను కోరింది.ఎరువుల నిల్వలు సిద్ధంవర్షాలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ఎరువుల కొరత రాకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యలు చేపట్టింది. ప్రస్తుతం జాతీయ స్థాయిలో ఎరువుల నిల్వలు పుష్కలంగా ఉన్నాయని సమీక్షలో వెల్లడించారు. అయితే, రుతుపవనాల గమనాన్ని బట్టి స్థానికంగా ఎక్కడైనా కొరత ఏర్పడే అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాలను గుర్తించి, అక్కడికి ముందే ఎరువుల స్టాక్‌ను చేర్చాలని అధికారులను మంత్రి చౌహాన్ ఆదేశించారు. దేశంలోని జలాశయాల నీటి మట్టాలు, మార్కెట్ ధరలపై కూడా నిరంతర నిఘా ఉంచామన్నారు.నిరంతర సమీక్షలు.. ఫీడ్‌బ్యాక్ఈ సవాలుతో కూడిన ఖరీఫ్ సీజన్‌ను విజయవంతంగా అధిగమించేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య నిరంతర సమన్వయం అవసరమని కేంద్రం భావిస్తోంది. క్షేత్రస్థాయి నుంచి ప్రతి వారం నివేదికలను, రైతుల నుంచి ఫీడ్‌బ్యాక్‌ను సేకరించాలని నిర్ణయించింది. వాతావరణ ముప్పులను ముందే అంచనా వేస్తూ, ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షలు జరపడం ద్వారా ఖరీఫ్ పంటలను, రైతుల ఆదాయాన్ని కాపాడవచ్చని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ భరోసా ఇస్తోంది.

న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమాసియాలో భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు దేశీ కార్పొరేట్ల ఆర్థిక పనితీరుపై ప్రభావం చూపనున్నాయి. వీటికి ఎల్‌నినో ఎఫెక్ట్‌ కూడా తోడు కావడం వల్ల ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం తొలి త్రైమాసికంలో కంపెనీల నిర్వహణ లాభాల మార్జిన్లు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. సుమారు 100–150 బీపీఎస్‌ మేర తగ్గొచ్చని అంచనాలు నెలకొన్నాయి. రేటింగ్‌ ఏజెన్సీ ఇక్రా నివేదికలో ఈ అంశాలు వెల్లడయ్యాయి. దీని ప్రకారం ఎల్‌ నినో పరిస్థితుల వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో డిమాండ్‌ దెబ్బతినవచ్చు. అలాగే కార్పొరేట్‌ రంగంలో పలు సంస్థల ఆదాయాలపైనా ప్రభావం పడొచ్చు. ‘క్రూడాయిల్‌ రేట్లు భగ్గుమనడం, రూపాయి క్షీణత వల్ల దిగుమతుల వ్యయాలు పెరిగిపోవడం కారణంగా 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరం తొలి త్రైమాసికంలో (ఏప్రిల్‌–జూన్‌) నిర్వహణ లాభాల మార్జిన్‌ (ఓపీఎం) 100–150 బేసిస్‌ పాయింట్ల (ఒకటి–ఒకటిన్నర శాతం) మేర తగ్గే అవకాశం ఉంది‘ అని ఇక్రా వెల్లడించింది. సమీప భవిష్యత్తులో కూడా పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలు, ఎల్‌నినోపరంగా డిమాండ్‌కి రిసు్కలు పొంచి ఉన్నాయని పేర్కొంది. దీనితో పాటు ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు కూడా తోడై కార్పొరేట్ల ఆదాయాల మీద ప్రభావం పడొచ్చని వివరించింది. 2026–27లో కార్పొరేట్‌ ఇండియా ఆదాయ వృద్ధి సింగిల్‌ డిజిట్‌కి పరిమితం కావొచ్చని తెలిపింది. 2025–26 క్యూ4లో వార్షిక ప్రాతిపదికన ఆదాయ వృద్ధి 13.2 శాతంగా నమోదైంది.ధరల పెంపుతో కాస్త ఊరట..పశ్చిమాసియా సంక్షోభం వల్ల ఇంధనాలు, లాజిస్టిక్స్, ప్యాకేజింగ్‌ వ్యయాలు గణనీయంగా పెరిగిపోయాయి. అలాగే రూపాయి పతనంతో దిగుమతి చేసుకునే ముడి వస్తువుల ధరలూ పెరిగాయి. ఇవన్నీ వెరసి సమీప భవిష్యత్తులో లాభాల మార్జిన్లపై ప్రభావం చూపవచ్చు. అయితే, పాక్షికంగానే అయినప్పటికీ ధరలను పెంచడం వల్ల మార్జిన్లపై ఒత్తిడిని కంపెనీలు కొంత మేర అధిగమించవచ్చు. కాకపోతే, హఠాత్తుగా ధరలను పెంచేస్తే డిమాండ్‌ దెబ్బతిని, పోటీ సంస్థలతో పోలిస్తే వెనుకబడిపోయే అవకాశాలూ ఉన్నాయి. వేతన జీవుల ఆదాయాలు స్థిరంగా ఉండటం వల్ల పట్టణ ప్రాంతాల్లో వినియోగం కొంత సానుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ, ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా ఓవరాల్‌ డిమాండ్‌కి మాత్రం సవాళ్లు తప్పేలా లేవు. క్రూడాయిల్‌ ధరలు ఎగియడం, రూపాయి క్షీణించడంలాంటి అంశాల వల్ల వినియోగ ఆధారిత రంగాల్లో అమ్మకాల పరిమాణం.. ఆశించినంత స్థాయిలో పెరగకపోవచ్చు. ‘బ్యాలెన్స్‌ షీట్లు పటిష్టంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, పశ్చిమాసియా సంక్షోభం వల్ల నిర్వహణ పరిస్థితులనేవి పెట్టుబడులకు అనువైనవిగా ఉండటం లేదు. తయారీ (డిఫెన్స్, ఎల్రక్టానిక్స్, ఎలక్ట్రిక్‌ మొబిలిటీ, ఇతరత్రా ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకాలు వర్తించే సెగ్మెంట్లు), పవర్‌ పరికరాలు, రియల్‌ ఎస్టేట్, డేటా సెంటర్లలాంటి కొన్ని నిర్దిష్ట రంగాల్లో మాత్రమే ప్రైవేట్‌ రంగం పెట్టుబడులు పెట్టే అవకాశాలు ఉన్నాయి‘ అని ఇక్రా సీనియర్‌ వైస్‌ ప్రెసిడెంట్, కో–గ్రూప్‌ హెడ్‌ (కార్పొరేట్‌ రేటింగ్స్‌) కింజల్‌ షా తెలిపారు. మధ్యకాలికంగా చూస్తే, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, కమోడిటీల ధరలపరమైన హెచ్చుతగ్గులు, భౌగోళిక రాజకీయ రిసు్కలు మొదలైన అనిశ్చితులను ఎదుర్కొనేందుకు రంగాలవారీ పరిణామాలు, విధానపరమైన చర్యలు ఎంత సమర్ధవంతంగా పని చేస్తున్నాయనే దానిపై దేశీ కార్పొరేట్ల రుణ పరపతి ఆధారపడి ఉంటుందని షా చెప్పారు.

దేశవ్యాప్తంగా నైరుతి రుతుపవనాల కదలికలు అనూహ్యంగా నిలిచిపోవడంతో రైతులు, వాతావరణ నిపుణుల్లో ఆందోళన పెరుగుతోంది. వర్షాలు ముందుకు సాగాల్సిన సమయంలో అకస్మాత్తుగా ఆగిపోవడం వల్ల అనేక ప్రాంతాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. సాధారణంగా ఈ సమయానికే దేశమంతటా రుతుపవనాల విస్తరణ వేగంగా జరగాలి. కానీ ఈసారి ఆ సహజ గమనంలో అంతరాయం ఏర్పడినట్టు కనిపిస్తోంది. ఈ పరిస్థితికి ఎల్‌ నినోనే ప్రధాన కారణమని అంతా భావిస్తున్నారు. అయితే లోతైన అధ్యయనాలు కొనసాగుతున్న కొద్దీ, శాస్త్రవేత్తలు ఈ మార్పు వెనుక ఒకే కారణం కాకుండా.. ఇంకా చాలా ఉన్నాయని చెబుతున్నారు..పసిఫిక్ సముద్రంలో చోటుచేసుకుంటున్న వాతావరణ అస్థిరతలు, భారత మహాసముద్రంలో తేమ ప్రవాహాల్లో మార్పులు, అలాగే ఖండాల మధ్య గాలుల సమతుల్యతలో వచ్చిన వ్యత్యాసాలు కలిసి ఈ పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మార్చినట్టు శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. సాధారణంగా రుతుపవనాలు ముందుకు సాగడానికి అవసరమైన తక్కువ పీడన వ్యవస్థలు ఈసారి సమయానికి ఏర్పడకపోవడం ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా గుర్తిస్తున్నారు. బంగాళాఖాతంలో బలమైన తక్కువ పీడన కేంద్రాలు లేకపోవడం వల్ల వర్ష మేఘాలు లోపలికి చొచ్చుకుపోవడం తగ్గిపోయింది.ఇక ఉత్తర భారతంపై తరచూ ప్రభావం చూపే పశ్చిమ దిశ వాతావరణ వ్యవస్థలు ఈసారి అసాధారణంగా క్రియాశీలంగా మారాయి. ఇవి పొడి గాలులను దక్షిణ దిశకు తీసుకువచ్చి, తేమను తగ్గించడంతో మేఘాల ఏర్పాటుకు అనుకూలం కాని పరిస్థితిని సృష్టించాయి. ఫలితంగా రుతుపవనాలు ముందుకు సాగాల్సిన దారి మధ్యలోనే బలహీనపడినట్టు కనిపిస్తోంది. సాధారణంగా ఒక వ్యవస్థ బలహీనపడితే మరొక వ్యవస్థ దాన్ని పూరిస్తుంది. కానీ ఈసారి అన్ని సహజ చక్రాలు ఒకేసారి అనుకూలంగా లేకపోవడం వల్ల సమతుల్యత దెబ్బతింది.అలాగే భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో వర్షాలను ప్రభావితం చేసే సహజ చక్రం కూడా ఈ సమయంలో అనుకూలంగా లేకపోవడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేసింది. దీని వల్ల వర్ష మేఘాల సమూహాలు బలపడకుండా విడిపోయి, నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకృతం కావడం తగ్గింది. దీంతో విస్తృత స్థాయిలో వర్షాలు కురవాల్సిన అవకాశం తగ్గిపోయింది.కాబట్టి ఎల్ నినో ప్రభావం ప్రారంభ దశలో ఉన్నప్పటికీ.. అది ఒక్కటే ఈ స్థాయి విఘటనకు కారణం కాదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. అది కేవలం మొత్తం వాతావరణ సమీకరణంలో ఒక భాగం మాత్రమేనని, కానీ అసలు సమస్య అనేక వ్యవస్థల సమకాలీన అసమతుల్యతతో ముడిపడి ఉందని చెబుతున్నారు. అంటే రుతుపవనాల కదలికను ఎల్‌ నినో అనే ఒకే కారణంతో వివరించడం ఇప్పుడు సాధ్యం కాదని శాస్త్రవేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.అయితే ప్రస్తుతం వాతావరణ శాఖ అంచనాల ప్రకారం జూన్ చివరి వారంలో పరిస్థితులు కొంత మారే అవకాశం ఉంది. సముద్ర ఉపరితల గాలులు తిరిగి బలపడడం, భూమధ్యరేఖ నుంచి వచ్చే తేమ ప్రవాహం పెరగడం, పై స్థాయిలో గాలుల దిశ అనుకూలంగా మారడం వంటి అంశాలు కలిసి రుతుపవనాలకు మళ్లీ ఊపునివ్వవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే ఇది ఎంత వేగంగా జరుగుతుందన్నదే కీలకంగా మారింది.మొత్తానికి ఈసారి రుతుపవనాల నిలకడ వెనుక ఒకే కారణం కాకుండా అనేక వాతావరణ వ్యవస్థల సంక్లిష్ట పరస్పర ప్రభావం ఉందని స్పష్టమవుతోంది. సహజ వాతావరణ చక్రాల్లో చిన్న మార్పు కూడా దేశవ్యాప్తంగా వర్షాలపై ఎంత పెద్ద ప్రభావం చూపుతుందో ఈ పరిస్థితి మరోసారి గుర్తు చేస్తోంది. రైతుల ఆశలు వర్షాలపై ఆధారపడి ఉన్న నేపథ్యంలో, రాబోయే రోజుల్లో ఈ వాతావరణ సమతుల్యత ఎంత త్వరగా తిరిగి వస్తుందన్నదే ఇప్పుడు అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న అంశం.

న్యూఢిల్లీ: భారతదేశంలో బలహీనమైన రుతుపవనాలకు కారణమయ్యే ఎల్‌ నినో ప్రభావం ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ సహా 12 రాష్ట్రాలపై తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉందని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ ప్రకటించింది. ఉత్తరప్రదేశ్‌ తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఒడిశా, గుజరాత్, రాజస్తాన్, బిహార్, మధ్యప్రదేశ్, జార్ఖండ్, మహారాష్ట్రలపైనా తీవ్ర ప్రభావం ఉంటుందని పేర్కొంది. ఆయా రాష్ట్రాల్లో ఎల్‌ నినో ముప్పు తీవ్రతను తగ్గించడానికి సమన్వయంతో కూడిన చర్యలు చేపట్టాలని మంగళవారం ఆదేశించింది. ఎల్‌ నినో ప్రభావం సాపేక్షంగా ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉన్న రాష్ట్రాల్లోని సంబంధిత జిల్లాల కలెక్టర్లు, వ్యవసాయ శాఖలు, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, ఇతర విభాగాలతో సమన్వయ సమావేశాలను నిర్వహించాలని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్‌సింగ్‌ చౌహాన్‌ సూచించారు. ఖరీఫ్‌–2026 ఏర్పాట్లపై అధికారులతో ఆయన సమీక్ష నిర్వహించారు. వర్షపాతం తక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో ముందస్తు అత్యవసర ప్రణాళికలు రూపొందించి అమలు చేయాలన్నారు. వర్షపాతం లోటును దృష్టిలో పెట్టుకొని పత్తి, పప్పుధాన్యాల సాగు విస్తీర్ణాన్ని పెంచాలని చెప్పారు. ఈ ఏడాదికి సంబంధించి 12 ఎల్‌ నినో ప్రభావిత రాష్ట్రాల్లోని 326 జిల్లాలకు అత్యవసర ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నట్లు అధికార వర్గాలు తెలియజేశాయి.

ఈ ఏడాది ఎల్‌ నినో ప్రభావం భారతదేశంపై ఉండదని కొందరు వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తుండగా, మరోవైపు నైరుతి రుతుపవనాల వేగం గణనీయంగా తగ్గుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తుండడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దేశంలో వర్షాలు, పంటల సాగుకు నైరుతి రుతుపవనాలు అత్యంత కీలకం. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం అత్యంత తీవ్రంగా వేడెక్కే దశలోకి ప్రవేశిస్తోంది. పసిఫిక్‌లో వేగంగా బలపడుతున్న ఎల్‌ నినోను వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు నిశితంగా గమనిస్తున్నారు. అక్కడ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు గతంలో ఎన్నడూ లేనంత అధిక స్థాయికి చేరుకోవడంతో, ఇండియాలో చాలా ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం లోటు ఏర్పడుతుందని చెబుతున్నారు. మధ్య పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలో ఎల్‌ నినో పరిస్థితులను పర్యవేక్షించడానికి ‘నినో 3.4’అనే ప్రాంతాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. అక్కడ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు(ఎస్‌ఎస్‌టీ) వరుసగా 16వ రోజు కూడా కొత్త గరిష్ట స్థాయిని నమోదు చేసినట్లు తాజా గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. క్లైమేట్‌ రీఅనలైజర్‌ డేటా ప్రకారం.. నినో 3.4 జోన్‌లో సగటు సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 29.32 సెంటీగ్రేడ్‌కు చేరుకుంది. ఇది సాధారణం కంటే 1.6 సెంటీగ్రేడ్‌ నుంచి 1.8 సెంటీగ్రేడ్‌ అధికం. ఈ ఏడాది ఇప్పటిదాకా ఇదే అత్యధికం కావడం గమనార్హం. చరిత్రలోనే అత్యంత ప్రతికూల వాతావరణ ఘటనలలో ఒకటిగా నిలిచిన 2015–16 నాటి సూపర్‌ ఎల్‌ నినో’ప్రారంభ దశల్లో నమోదైన ఉష్ణోగ్రతలు ఇప్పుడు కూడా నమోదవుతున్నాయి. సాధారణంగా ఏడాదిలో తర్వాతి దశలో నియో 3.4 ఉష్ణోగ్రతలు గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటాయి, కానీ, ఈ ప్రాంతం అప్పటికే ఎల్‌ నినో పరిస్థితులకు సంబంధించిన స్థాయికి చేరుకుంది. పొడి వాతావరణమే పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో నెలకొన్న ఎల్‌ నినో పరిస్థితులు భారత్‌కు ప్రమాద ఘంటికలు మోగిస్తున్నాయి. మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలో ఉపరితల జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కడమే ఎల్‌ నినో ముఖ్య లక్షణం. ఈ వేడి జలాలు వాతావరణ ప్రసరణ సరళిని మార్చేస్తాయి. భారత ఉపఖండంలో రుతుపవన వర్షపాతానికి సహాయపడే వాకర్‌ సర్క్యులేషన్‌ను బలహీనపరుస్తాయి. దీని ప్రభావం ఇప్పటికే కనిపిస్తోంది. ప్రారంభంలో నైరుతి రుతుపవనాలు ఆశాజనకంగా మొదలైనప్పటికీ.. నేడు అనేక ప్రాంతాల్లో వాటి కదలిక నిలిచిపోయింది. వర్షపాతం తగ్గింది. మేఘాలు ఏర్పడే విధానం అస్తవ్యస్తంగా మారింది. దేశవ్యాప్తంగా చాలా ప్రాంతాలు సాధారణం కంటే చాలా పొడిగా ఉన్నాయి. వర్షాధార ఆధారిత వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లోని రైతులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. విత్తనాలు వేసే సమయంలో వర్షాలు ముఖం చాటేశాయి. వేగాన్ని కోల్పోతున్న రుతుపవనాలు ఎల్‌ నినో ఏర్పడినంత మాత్రాన కచ్చితంగా దేశంలో కరువు వస్తుందని చెప్పలేమని వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు. హిందూ మహాసముద్ర డైపోల్, ప్రాంతీయ వాతావరణ వ్యవస్థలతో సహా ఇతర వాతావరణ కారకాలు కొన్నిసార్లు ఎల్‌ నినో ప్రభావాలను తగ్గించగలవు. అయితే.. ఈ ఏడాది పసిఫిక్‌ వేడెక్కే వేగం, తీవ్రత అధికంగా ఉండడంతో జూలై, ఆగస్టు నెలల్లో వాతావరణం ఎల్‌ నినో ప్రభావానికి ఎక్కువగా లోనయ్యే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినో, సాధారణం కంటే తక్కువ స్థాయి రుతుపవనాల గమనంతో కూడిన సంవత్సరాల జాబితాలో 2026 కూడా చేరవచ్చు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం రికార్డు స్థాయిలో వేడెక్కుతుండగా.. దాని ప్రభావంతో భారతదేశానికి అత్యంత అవసరమైన సమయంలోనే రుతుపవనాలు తమ వేగాన్ని, ప్రభా వాన్ని కోల్పోతున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. మేఘాల జాడలేదు నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో ఆకాశంలో భారీ వర్షాన్ని మోసుకొచ్చే దట్టమైన మేఘాలు కనిపించడం పరిపాటి. ఈసారి అలాంటి మేఘాల జాడే లేదు. దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో మేఘాలు అసాధారణంగా పలుచగా కనిపిస్తున్నాయి. ఐరోపా, అమెరికా వాతావరణ సంస్థల తాజా ఉపగ్రహ చిత్రాలు ఈ విషయాన్ని స్పష్టంచేస్తున్నాయి. దీర్ఘకాలం పాటు వర్షపాతం లోటు కొనసాగుతుందనే అంచనాలు వెలువడుతున్నాయి. యూరోపియన్‌ వాతావరణ ఉపగ్రహం మెటియోశాట్‌ ఐఓడీసీ, అమెరికాకు చెందిన ఎన్‌ఓఏఏ వాతావరణ ఉపగ్రహం, భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రోకు చెందిన ఇన్సాట్‌–3డీఎస్‌ మంగళవారం తీసిన చిత్రాలను గమనిస్తే మధ్య, పశ్చిమ, ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో దట్టమైన మేఘాలు దాదాపుగా కనిపించడం లేదు. తేమతో కూడిన మేఘాలు విస్తృతంగా వ్యాపించడానికి బదులుగా చాలా ప్రాంతాలు పొడిగా దర్శనిమిస్తున్నాయి. బంగాళాఖాతం, తూర్పు భారతదేశంలో కొన్నిచోట్ల మాత్రమే అక్కడక్కడా పలుచటి మేఘాలు కనిపిస్తున్నాయి. రుతుపవనాల ప్రభావం గణనీయంగా బలహీనపడిందని చెప్పడానికి ఇదే సంకేతమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. సాధారణంగా రుతుపవనాలకు ఊపునిచ్చే కీలక వాతావరణ పరిస్థితులు బలహీనంగా ఉన్నాయి. శాటిలైట్‌ పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రంపై విస్తృతమైన పొడి గాలిని సూచిస్తున్నాయి. దేశ వ్యవసాయోత్పత్తిలో గణనీయమైన వాటా కలిగిన మధ్య, పశ్చిమ, ద్వీపకల్ప భారతదేశ ప్రాంతాలతో కూడిన ‘రుతుపవన ప్రధాన ప్రాంతం’లో దీర్ఘకాలం పాటు సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుందని భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) ఇప్పటికే వెల్లడించింది. – సాక్షి, నేషనల్‌ డెస్క్‌

ముందు నుంచే అనుకుంటున్నట్లు ఎల్‌నినో ప్రారంభమైందని భారతీయ వాతావరణ విభాగం కొద్ది రోజుల క్రితం అధికారికంగా ప్రకటించింది. దీని అర్థం ఏమిటి? ఈ ఏడాది వర్షాలు తక్కువ, వేడి ఎక్కువ. వర్షం ఎప్పుడు, ఎంత పడుతుందో తెలియదు.. వర్షాల మధ్య ఎంత గ్యాప్‌ ఉంటుందో తెలియదు.. ఉన్నట్టుండి ఎప్పుడు కుండపోత వర్షం పడుతుందో తెలియదు.. ఇటువంటి కరువు పరిస్థితులను రైతులు కొంతమేరకైనా తట్టుకునేందుకు ఉపయోగపడే వ్యవసాయ, నీటి సంరక్షణ పద్ధతులపై ‘సాక్షి సాగుబడి’ ప్రత్యేక కథనం.. విత్తన గుళికలుతక్కువ వర్షపాతం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు వంటి వాతావరణ ఒడిదుడుకులను తట్టుకోవడానికి విత్తనాలను గుళికలుగా మార్చడం ఎంతో లాభదాయకం. ఈ పద్ధతిని ఏపీ, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లోని, ముఖ్యంగా ప్రకృతి వ్యవసాయంలో, రైతులు ఇప్పటికే అనుసరిస్తున్నారు. బీజామృతంతో శుద్ధి చేసిన విత్తనాలపై బంకమట్టి, ఘనజీవామృతం పొడి, కట్టె బూడిదను పొరలు పొరలుగా (గోనె పట్టా సహాయంతో ఒక ప్రత్యేక పద్ధతిలో) లేపనం చేయడం ద్వారా సాధారణ విత్తనం కంటే 3–5 రెట్లు పెద్దవైన విత్తన గుళికలు సిద్ధమవుతాయి. ఇవి పక్షులు, కీటకాల నుంచి విత్తనానికి రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తాయి. మట్టిలో కేవలం 10–15 మి.మీ.ల వర్షపాతం కురిసినా సులభంగా మొలకెత్తుతాయి. తగిన తేమ లేకపోయినా ఆరు నెలల వరకు జీవంతో ఉండి, మొలకెత్తిన తర్వాత 25–40 రోజుల పాటు నీటి ఎద్దడిని తట్టుకోగలవు. పప్పుధాన్యాలు, జొన్న, సజ్జ, రాగి, పొద్దుతిరుగుడు, జనుము, జీలుగ, మొక్కజొన్న, కొన్ని రకాల నూనె గింజలు, కొన్ని రకాల కూరగాయ విత్తనాలు విత్తన గుళికల తయారీకి అనువైనవి. కచ్చితంగా 5 సెం.మీ. (2 అంగుళాల) లోతులో మాత్రమే విత్తుకోవాలి.కందకాలుకురిసిన వర్షపు నీరు బయటకు పోకుండా భూమిలోకి ఇంకింపజేసుకుంటే పంటలకు నీటి భద్రత దొరుకుతుంది. అందుకు కందకాలు ఉపయోగపడతాయి. పొలంలో వాలుకు అడ్డంగా.. ప్రతి 50 మీటర్లకు ఒక చోట.. 1 మీటరు లోతు, 1 మీటరు వెడల్పు, 25 మీటర్ల పొడవున కందకం తవ్వాలి. రెండు కందకాల మధ్య 5 మీటర్లు ఖాళీ వదలాలి. తవ్విన మట్టిని కందకం లోతట్టు వైపు కట్టగా పోయాలి. ఇసుక కలిసిన ఎర్ర నేలలు, చల్కా నేలలు ఏటవాలుగా ఉంటే పొలం మధ్యలో 50 మీటర్లకు ఒక్కటి చొప్పున కందకాలు తవ్వుకోవాలి. ఎర్ర చల్కా చేను సమతలంగా ఉంటే.. అర ఎకరం లేదా ఎకరానికి ఒక మడి చొప్పున ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. మడుల కట్టలు కనీసం అర మీటరు ఎత్తుగా వేసి.. పక్కనే కందకం తవ్వాలి. నల్ల రేగడి నేలలు ఏటవాలుగా ఉన్నా, సమతలంగా ఉన్నా, పొలం మధ్యలో కందకాలు తవ్వకూడదు. పొలం చివరన బావి లేదా బోరు కింద వాలులో.. ఒకే ఒక పెద్ద కందకం 2,3 మీటర్ల లోతున తవ్వుకుంటే చాలు. ఇతర వివరాలకు.. తెలంగాణ విశ్రాంత ఇంజినీర్ల వేదిక సీనియర్‌ నేతలను సంప్రదించవచ్చు: సంగెం చంద్రమౌళి (ఇరిగేషన్‌ చీఫ్‌ ఇంజనీర్‌ – రిటైర్డ్‌): 98495 66009, మేరెడ్డి శ్యాంప్రసాద్‌రెడ్డి (ఇరిగేషన్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌ ఇంజనీర్‌ – రిటైర్డ్‌) 99638 19074.ఎత్తు మడులుసాగు చేసే పంట ఏదైనా సరే ఎత్తుమడులు లేదా బోదెల (రెయిజ్‌డ్‌ బెడ్స్‌)పైనే పంటలు విత్తుకోవటమే రైతుకు అన్ని విధాలా మేలని నిపుణులు చెబుతున్నారు. వర్షాలు తక్కువైనా, ఎక్కువైనా.. వర్షానికి వర్షానికి మధ్య ఎక్కువ రోజుల వ్యవధి వచ్చినా.. నల్ల రేగడైనా, ఎర్ర నేలైనా, బంక మట్టి అయినా సరే.. ఎత్తు మడులు చేసి లేదా బోదెలు తోలి పంటలు విత్తుకుంటే రైతుకు ఆదాయ భద్రత చేకూరుతుందని ఆదిలాబాద్‌ వ్యవసాయ కళాశాల అసోసియేట్‌ డీన్‌ డా. ప్రవీణ్‌కుమార్‌ రైతులకు సూచిస్తున్నారు. పత్తి + కంది, మిర్చి, పసుపు, సోయా, వేరుశనగ, కూరగాయలతో పాటు ఇంకా ఏ ఇతర ఆరుతడి పంటలైనా సరే ఎత్తుమడులపై విత్తుకుంటే అనావృష్టి / అతివృష్టి వంటి వైపరీత్యాల నుంచి పంటలను రక్షించుకోవచ్చని ఆయన తెలిపారు. ఎత్తుమడులపై పంటల సాగుపై అనేక ఏళ్లుగా ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు. అనుసరిస్తున్న రైతులు సైతం చక్కటి ఫలితాలు సాధిస్తున్నారు. పత్తిలో అంతరపంటగా కందిని విత్తు కుంటే ఒక పంట దెబ్బతింటే, మరో పంటైనా రైతును ఆదుకుంటుందన్నారు. ఇతర వివరాలకు డా. ప్రవీణ్‌ కుమార్‌ను 91822 67666 నంబరులో సంప్రదించవచ్చు.లాం ఫారంలో అమ్మకానికి మేలు రకం మిరప విత్తనాలు గుంటూరు సమీపంలోని లాం ఫారంలో ఈ నెల 16వ తేదీ నుంచి ఎల్‌.సి.ఎ–625, ఎల్‌.సి.ఎ–643 మిరప రకాల ఫౌండేషన్‌ విత్తనం అమ్ముతున్నట్లు లాం ఫారం ప్రాంతీయ ఉద్యాన పరిశోధనా స్థానం అసోసియేట్‌ డైరెక్టర్‌ డాక్టర్‌ టి. సుశీల తెలిపారు. ఎల్‌.సి.ఎ–643 రకం పచ్చిమిర్చికి, ఎండు మిర్చికి అనువైనది. కాయలు ఎండిన తరువాత కొంచెం ముడత కలిగి ఆకర్షణీయమైన ఎరుపు రంగు కలిగి, బ్యాడగి రకంలా ఉంటాయి. బెట్టను బాగా తట్టుకొంటుంది. కొంతవరకు జెమిని వైరస్‌ను కూడా తట్టుకొంటుంది. నల్లతామర పురుగు ఉధృతి ఉన్నా కొద్దిపాటి పురుగు మందుల పిచికారీతో అధిక దిగుబడినివ్వగలిగిన రకం. ఎల్‌.సి.ఎ–625 రకం ఎండు మిరపకు అనువైనది. సూటి రకాల్లో కెల్లా అధిక ఘాటు (45,000–50,000 ఎస్‌.హెచ్‌.యు), మంచి ఆకర్షణీయమైన ఎరుపు రంగు (60–65 ఎ.ఎస్‌.టి.ఏ) కలిగిన రకం. కాయ తోలు పలచగా ఉండి, అధిక ఘాటు వలన కాయకుళ్ళు తెగులును కొంతవరకు తట్టుకుంటుంది. తాలు కాయలు చాలా తక్కువగా వస్తాయి.లాం ఫారంలో ఈ నెల 16వ తేదీ నుంచి ప్రతి రోజు ఉ. 9 గం.–సా. 4 గం. లోపు రైతులు నేరుగా వచ్చి కొనుక్కోవచ్చు. ఒక్క రైతుకు 250 గ్రాముల విత్తనం మాత్రమే రూ. 300లకు అమ్ముతారు. ఇవే పేర్లతో బయట ఎవరైనా ఈ విత్తనాలు అమ్మజూపితే రైతులు వాటిని ఖరీదు చేసి మోసపోవద్దని డా. సుశీల విజ్ఞప్తి చేశారు. సంప్రదించవలసిన ఫోన్‌ నంబర్లు: 99898 09554 / 94405 92982సేంద్రియ సేద్యంపై ‘అక్షయకల్ప’ ఫెలోషిప్‌వ్యవసాయ భూమి గల లేదా వ్యవసాయ నేపథ్యం ఉన్న యువతను సేంద్రియ రైతు పారిశ్రామికవేత్తలుగా లేదా రైతు విస్తరణ నిపు ణులుగా తీర్చిదిద్దటమే లక్ష్యంగా ’అక్షయకల్ప –రెయిన్‌ మ్యాటర్‌ ఫెలోషిప్‌’ కార్యక్రమం త్వరలో ప్రారంభం కానుంది. పాడి పశువుల పెంపకం, నాటు కోళ్ల పెంపకం,బయోగ్యాస్‌ ఉత్పత్తి, బయోడైజెస్టర్‌ ద్వారా తయారుచేసుకునే సేంద్రియ ఎరువులతో లాభదాయక సమీకృత సేంద్రియ వ్యవసాయ పద్ధతిపై 19–27 మధ్య వయస్కులైన యువతకు 9 నెలల పాటు ఉచిత శిక్షణ ఇస్తారు. రంగారెడ్డి జిల్లా షాద్‌నగర్‌ సమీపంలోని ఈదులాపల్లిలోని అక్షయకల్ప సేంద్రియ వ్యవసాయ ప్రాంతీయ పరిశోధన–శిక్షణా కేంద్రంలో ఎంపికైన 30 మందికి మొదటి 3 నెలలు రెసిడెన్షియల్‌ శిక్షణ, తరు వాత 6 నెలలు ప్రాక్టికల్‌ శిక్షణ ఉంటుంది. ఉచిత భోజనం, వసతితో పాటు ఉపకార వేతనం ఇస్తారు. ఉమ్మడి మహబూబ్‌నగర్, రంగారెడ్డి జిల్లాల అభ్యర్థులకు ప్రాధాన్యం. వివరాలకు.. 89043 96761 / 91132 03476 / 70222 77155 / 89043 96761 నిర్వహణ: పంతంగి రాంబాబు,సాక్షి సాగుబడి డెస్క్‌

సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్ : పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో తీవ్రమైన ‘సూపర్‌ ఎల్‌ నినో’పరిస్థితులు ఏర్పడినట్లు శాస్త్రవేత్తలు ధ్రువీకరించారు. దీనివల్ల సాధారణంగా భారతదేశంలో నైరుతి రుతుపవనా లు బలహీనపడి, వర్షాలు తగ్గిపోయి తీవ్రమైన కరువు పరిస్థితులు నెలకొనే ప్రమాదం ఉంది. కానీ ప్రస్తుతం ఆ ముప్పు తప్పే అవకాశం ఏర్పడింది. హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడుతున్న ఒక అరుదైన వాతావరణ పరిస్థితి మనల్ని కాపాడనున్నట్టు శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. ఆ పరిస్థితినే శాస్త్రవేత్తలు ‘పాజిటివ్‌ ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డైపోల్‌’ (పాజిటివ్‌ ఐఓడీ) లేదా ‘ఇండియన్‌ నినో’అని పిలుస్తున్నారు. ఏమిటీ పాజిటివ్‌ ఐఓడీ?: హిందూ మహాసముద్రం తూర్పు, పశ్చిమ భాగాల మధ్య ఉష్ణోగ్రతల్లో వచ్చే మార్పునే ‘ఐఓడీ’అంటారు. ఈ పరిస్థితులో పశ్చిమ భాగం (భారత్‌/ఆఫ్రికా వైపు) సముద్రపు నీరు సాధారణం కంటే బాగా వేడెక్కుతుంది. దీనివల్ల భారీగా తేమతో కూడిన మేఘాలు ఏర్పడతాయి. తూర్పు భాగం (ఇండోనేసియా వైపు)లో నీరు సాధారణం కంటే చల్లబడుతుంది. పసిఫిక్‌లోని ఎల్‌ నినో మన దేశానికి వచ్చే రుతుపవన గాలులను వెనక్కి లాగేస్తుంటే.. హిందూ మహాసముద్రంలోని ‘ఇండియన్‌ నినో’ఆ గాలులను అంతే బలంగా మన దేశం వైపు నెడుతుంది. ఫలితంగా ఎల్‌ నినో తెచ్చే పొడి గాలులు తటస్థంగా మారి, దేశంలో సాధారణ వర్షాలు కురుస్తాయని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. 1997 నాటి వాతావరణ అద్భుతం!: ఇలాంటి పరిస్థితి 1997లోనూ చోటు చేసుకుంది. ఆ ఏడాది.. శతాబ్దంలోనే అత్యంత బలమైన ఎల్‌ నినో రావడంతో భారత్‌లో తీవ్ర కరువు ఖాయమనే అంచనాలు వెలువడ్డాయి. కానీ సరిగ్గా అదే సమయంలో హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడిన బలమైన ‘పాజిటివ్‌ ఐఓడీ’... ఎల్‌ నినో ప్రభావాన్ని పూర్తిగా తిప్పికొట్టింది. ఆ ఏడాది కరువు రాకపోగా.. దేశంలో సాధారణం కంటే 2 శాతం ఎక్కువే వర్షాలు కురిశాయి. వాస్తవానికి ఎల్‌ నినో వచ్చిన ప్రతిసారీ దేశంలో కరువు రావాలనేమీ లేదు. అయితే ఈ ఏడాది మనకు ‘ఇండియన్‌ నినో’రక్షణగా నిలవబోతున్నదన్న అంచనాలు, భారతీయ రైతాంగానికి, సాధారణ ప్రజలకు ఇది పెద్ద ఊరట అనే చెప్పాలి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: కృష్ణమ్మ తడారిపోయింది. పరీవాహక ప్రాంతాల్లో ఆశించిన వర్షాలు లేకపోవడంతో నీళ్లు లేని ఎడారిని తలపిస్తోంది. గతేడాది సరిగ్గా ఇదే సమయానికి ఆల్మట్టి ప్రాజెక్టు నుంచి నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయం వరకు ప్రాజెక్టులన్నింటికీ సగటున 10 వేల క్యూసెక్కుల వరద ప్రారంభం కాగా, ఎల్‌నినో ప్రభావంతో.. ఈ ఏడాది అక్కడి నుంచి ఇక్కడి వరకు అలాంటి పరిస్థితే లేకుండా పోయింది. ఎగువన కర్ణాటకలోని ఆల్మట్టి జలాశయానికి గతేడాది సరిగ్గా ఇదే సమయానికి 12,134 క్యూసెక్కుల వరద నమోదు కాగా.. ఈ ఏడాది జూన్‌ 13 ఉదయం 9 గంటల సమయానికి కూడా చుక్క నీరు రాకపోవడం పరిస్థితి తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తోంది. ఆల్మట్టి వెలవెల: ఆల్మట్టి గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 129.72 టీఎంసీలు. గతేడాది ఈ సమయానికే నిల్వలు 64.12 టీఎంసీలకు చేరాయి. అయితే ప్రస్తుతం 22.8 టీఎంసీలే ఉండటం గమనార్హం. కృష్ణమ్మ జన్మస్థానమైన మహారాష్ట్రలోని మహాబళేశ్వర్‌లో ఉన్న పశ్చిమ కనుమల నుంచి ఆల్మట్టి ప్రాజెక్టు వరకు ఉన్న 518 కి.మీ.ల నిడివిలోని పరీవాహక ప్రాంతం నుంచి ప్రస్తుత నీటి సంవత్సరంలో ఇప్పటివరకు జలాశయానికి చుక్క నీరు రాకపోవడం ఎగువ పరీవాహక ప్రాంతంలో నెలకొన్న వర్షాభావ పరిస్థితులకు అద్దం పడుతోంది. ఆల్మట్టికి దిగువన ఉన్న నారాయణపూర్‌ ప్రాజెక్టుకు గతేడాది 10,661 క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ప్రస్తుతం కేవలం 1,287 క్యూసెక్కులే వస్తున్నాయి. కృష్ణా ఉప నది భీమాపై మహారాష్ట్రలో నిర్మించిన ఉజ్జయినీ జలాశయానికి గతేడాది ఇదే సమయానికి 5,884 క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు చుక్క రాలేదు. కృష్ణా మరో ఉప నది తుంగభద్రపై కర్ణాటకలో ఉన్న తుంగభద్ర జలాశయానికి గతేడాది ఈ సమయానికి 8,269 క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ప్రస్తుతం కేవలం 365 క్యూసెక్కులే వచ్చిచేరుతున్నాయి. ఇక తెలంగాణలోని జూరాల ప్రాజెక్టుకు గతేడాది 13,967 క్యూసెక్కుల ప్రవాహం రాగా, ప్రస్తుతం 2,596 క్యూసెక్కులే వస్తుండటం గమనార్హం. జూరాల గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 9.66 టీఎంసీలు కాగా గతేడాది 8.77 టీఎంసీల నిల్వలుండగా, ప్రస్తుతం 7.48 టీఎంసీల నిల్వలున్నాయి. ప్రస్తుత సీజన్‌లో ఈ ప్రాజెక్టుకు ఇప్పటివరకు 3.1 టీఎంసీల వరద వచ్చి చేరగా, 1,500 క్యూసెక్కులు కాల్వకు విడుదల చేస్తున్నారు. శ్రీశైలం, సాగర్‌లో కరువు ఛాయలు తెలుగు రాష్ట్రాల తాగు, సాగునీటి అవసరాలు తీర్చే ఉమ్మడి జలాశయాలైన శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌లను కరువు ఛాయలు కమ్మేస్తున్నాయి. పశ్చిమ కనుమలకు 985 కి.మీ.ల దిగువన ఉన్న శ్రీశైలం జలాశయానికి గతేడాది ఇదే సమయానికి 12,104 క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ప్రస్తుతం 2,352 క్యూసెక్కులే వస్తున్నాయి. జలాశయం గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 215.81 టీఎంసీలు కాగా, గతేడాది ఈ సమయానికి 56.59 టీఎంసీలకు నిల్వలు చేరితే ప్రస్తుతం 40.87 టీఎంసీలకే పరిమితమయ్యాయి. ప్రస్తుత సీజన్‌లో శ్రీశైలం జలాశయంలోకి వచ్చి చేరిన వరద కేవలం 2.29 టీఎంసీలే కావడం గమనార్హం. ఇక నాగార్జునసాగర్‌కు గతేడాది ఈ సమయానికి 10,890 క్యూసెక్కుల వరద రాగా, ప్రస్తుతం 2,987 క్యూసెక్కులే వస్తున్నాయి. జలాశయం గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 312.05 టీఎంసీలు కాగా గతేడాది ఈ సమయానికి 136.47 టీఎంసీల నిల్వలుండగా, ప్రస్తుతం 144.58 టీఎంసీలున్నాయి. ఇందులో ప్రస్తుత సీజన్‌లో వచ్చి చేరింది 6.04 టీఎంసీలే కాగా మిగతా నిల్వలు గతేడాది వాడుకోగా మిగిలిన జలాలే కావడం గమనార్హం. దిగువన ఉన్న పులిచింతల ప్రాజెక్టు గరిష్ట నిల్వ సామర్థ్యం 45.77 టీఎంసీలుగా కాగా ప్రస్తుతం 4,734 క్యూసెక్కుల వరద వస్తుండడంతో 32.8 టీఎంసీలకు చేరాయి. పశ్చిమ కనుమల నుంచి 1,107 కి.మీ.ల దిగువన ఉన్న సాగర్‌ వరకు నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో తీవ్ర వర్షాభావం నెలకొని ఉందని ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఎగువ రాష్ట్రాల్లోని ఆల్మట్టి, నారాయణపూర్, తుంగభద్ర, ఉజ్జయినీ జలాశయాలు నిండిన తర్వాతే దిగువన రాష్ట్రంలో ఉన్న జూరాల, శ్రీశైలం, సాగర్‌కు వరదలు ప్రారంభం కానుండగా, తాజా పరిస్థితులు నిరాశాజనకంగా ఉన్నాయి. నీళ్లు లేకున్నా విద్యుదుత్పత్తి! ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వానాకాలం అంతటా వర్షాలు కురవకపోవచ్చని, కొన్ని విడతల వారీగా వర్షాలు కురిసినా ఆ తర్వాత వర్షాభావం నెలకొనే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ ప్రకటించింది. ఈ పరిస్థితుల్లో నాగార్జునసాగర్‌లో మిగిలి ఉన్న కొద్ది నిల్వలను విద్యుదుత్పత్తి అవసరాలకు తోడిపారేస్తుండడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. సాగర్‌ ఎడమగట్టు జల విద్యుత్‌ కేంద్రంలో విద్యుదుత్పత్తి ద్వారా శనివారం తెలంగాణ జెన్‌కో 3,601 క్యూసెక్కులు దిగువకు విడుదల చేసింది. సాగర్‌ కుడి కాల్వ ద్వారా ఏపీ 3,378 క్యూసెక్కులు తరలించుకుంటోంది. రోజూ సగటున 2 ఎంయూల చొప్పున.. జూన్‌ 1 నుంచి 12 మధ్యకాలంలో 25.99 ఎంయూల విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేసి కిందికు నీళ్లను విడుదల చేసింది. ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితుల్లో జలాశయాల్లో మిగిలి ఉన్న నిల్వలను తాగునీటి అవసరాలకు సంరక్షించుకోవాల్సిన అవసరముందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో ఉన్న జలాశయాల్లోని నిల్వలు ఆగస్టు వరకు సరిపోతాయని, ఆ తర్వాతా తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొని ఉంటే మాత్రం తాగునీటికీ ఇబ్బందిపడక తప్పదని అధికారులు అంటున్నారు.

న్యూఢిల్లీ: ఎల్‌నినో ముప్పు ప్రపంచ దేశాలను బెంబేలెత్తిస్తోంది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంపై ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ప్రారంభమైనట్లు భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) అధికారికంగా ధ్రువీకరించింది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న నైరుతి రుతుపవన కాలంలో ఈ ఎల్‌నినో ప్రభావం మరింత బలపడే అవకాశం ఉన్నట్లు హెచ్చరించింది. ఈ మేరకు 2026 జూన్‌కు సంబంధించిన నివేదికను తాజాగా విడుదల చేసింది. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు విపరీతంగా పెరిగిపోవడాన్ని ఎల్‌నినోగా పరిగణిస్తారు. మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ప్రస్తుతం ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఎల్‌నినో పరిస్థితులకు అవసరమైన పరిమితిని దాటిపోయినట్లు ఐఎండీ పేర్కొంది. సముద్రం వేడెక్కడంతో వాతావరణ పరిస్థితుల్లో మార్పులు వస్తున్నాయి. సముద్ర–వాతావరణ అనుసంధాన వ్యవస్థ ఇప్పుడు ఎల్‌నినో స్థితిలో ఉన్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. మాన్సూన్‌ మిషన్‌ కపుల్డ్‌ ఫోర్‌కాస్ట్‌ సిస్టమ్‌(ఎంఎంసీఎఫ్‌ఎఫ్‌) అంచనాల ప్రకారం.. రుతుపవన కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ ఎల్‌నినో తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉంది. మధ్య ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌ ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఎల్‌నినో పరిమితిని దాటాయి. ఉపరితలం కింద బలమైన ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలు ఎల్‌నినో పరిస్థితిని గణించడానికి ఉపయోగించే ‘నియో 3.4’సూచీకి సంబంధించిన తాజా మూడు నెలల సగటు విలువ +0.5 సెంటీగ్రేడ్‌ స్థాయిని దాటింది. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ప్రారంభమయ్యాయని దీన్నిబట్టి చెప్పొచ్చు. పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని చాలా భాగాల్లో ఉపరితలం కింద కూడా బలమైన ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయని ఐఎండీ పేర్కొంది. రాబోయే రోజుల్లో కిందిభాగంలోని వేడి నీరు ఉపరితలానికి చేరుకోవడం కొనసాగుతుందని, దాంతో ఎల్‌నినో ఉధృతి మరింత పెరుగుతుందని స్పష్టంచేసింది. వాతావరణ నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం.. జూన్‌–ఆగస్టు నెలల్లో మధ్య పసిఫిక్‌ అంతటా సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలు కొనసాగుతాయి. జూలై నుంచి మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌ ఎల్‌నినో పరిస్థితులు విస్తరించి, మరింత బలపడతాయి. నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో ఎక్కువ భాగం మితమైన, బలమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఉంటాయని తాజా అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. సానుకూల ఐఓడీతో.. ఎల్‌నినో కారణంగా భారతదేశంలో బలహీనమైన రుతుపవన వర్షపాతం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, సుదీర్ఘ పొడి వాతావరణ పరిస్థితులు, కరువు ముప్పు పెరగడం వంటివి తలెత్తే అవకాశం ఉంది. అయితే, దేశంలో రుతుపవనాలను ప్రభావితం చేసే అంశం కేవలం ఎల్‌నినో మాత్రమే కాదని ఐఎండీ స్పష్టంచేసింది. ప్రస్తుతం హిందూ మహాసముద్రంపై తటస్థ ఇండియన్‌ ఓషియన్‌ డైపోల్‌(ఐఓడీ) పరిస్థితులు నెలకొని ఉన్నాయని, రుతుపవన కాలమంతటా ఇవి కొనసాగే అవకాశం ఉందని తెలియజేసింది. తటస్థ ఐఓడీ అంటే, ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావాలను ఇది గణనీయంగా తీవ్రతరం చేయడం లేదా సమతుల్యం చేయడానికి జరిగే అవకాశం తక్కువ అని అర్థం. జూన్‌ 11న ఎల్‌నినో ఆరంభమైనట్లు జపాన్‌ వాతావరణ సంస్థ ప్రకటించింది. ఇండియా విషయంలో ఒక సానుకూల అంశాన్ని కూడా ప్రస్తావించింది. జూలైలో సానుకూల ఐఓడీ ఏర్పడే అవకాశం ఉందని, ఇది దేశంలోని రుతుపవన వర్షపాతంపై ‘సూపర్‌ ఎల్‌నినో’చూపే ప్రతికూల ప్రభావాలను కొంతవరకు తగ్గించడంలో సహాయపడవచ్చని పేర్కొంది. రుతుపవన కాలం కొనసాగుతున్న కొద్దీ, పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో మారుతున్న పరిస్థితులను నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తూ, నెలవారీ తాజా సమాచారాన్ని జారీ చేస్తామని ఐఎండీ తెలిపింది.

న్యూఢిల్లీ: నీతి ఆయోగ్‌ 11వ పాలకవర్గ సమాశంలో రాష్ట్రాలకు దేశం ఎదుర్కొంటున్న పలు సవాళ్లు, రాబోయే సువర్ణావకాశాలపై ప్రధాని మోదీ దిశానిర్దేశంచేశారు. 28 రాష్ట్రాలు, ఐదు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల ముఖ్యమంత్రులతో గంటల తరబడి సుదీర్ఘంగా మోదీ సమావేశమై పలు అంశాలపై విస్తృతస్థాయిలో చర్చించి ఫిర్యాదులు, అభిప్రాయాలను స్వీకరించి తగు సూచనలు, సలహాలు ఇచ్చారు. వార్షిక సమావేశంలో 28 రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులంతా పాల్గొనడం ఇదే తొలిసారి. ఈ సందర్భంగా సీఎంలనుద్దేశించి ఆయా రాష్ట్రాల్లో చేపట్టాల్సిన చర్యలు, అనుసరించాల్సిన విధానాలపై మోదీ ప్రసంగించారు. ‘‘గోప్యత, పారదర్శకత, సామాజిక విలువలను పాటిస్తూనే కృత్రిమ మేధను విరివిగా ఉపయోగించండి. ఏఐతో అందివచ్చే అవకాశాలను ఒడిసిపట్టండి. అత్యంత తీవ్రమైన ఎల్‌ నినో వాతావరణ ఉపద్రవాన్ని తట్టుకునేలా విధానపర నిర్ణయాలు తీసుకోండి. నీటి సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టండి. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను పాటిస్తూనే పలు రంగాల్లో దేశం ఆత్మనిర్భరత సాధించేందుకు కృషిచేయండి. ముఖ్యంగా పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో స్వావలంబనకు బాటలువేయండి. పలు దేశాలతో భారత్‌ కొత్త వాణిజ్య ఒడంబడికలు చేసుకుంది. ఈ మేరకు యువతకు ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించేలా సూక్ష్మ,చిన్న,మధ్యతరహా పరిశ్రమల పునరుజ్జీవనానికి పాటుపడండి. తద్వారా ఆయా రంగాల భాగస్వామ్యంతో విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించండి. సమాఖ్య స్ఫూర్తిని మరోసారి చాటండి. కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయానికి పాటుపడండి. అప్పుడే రాష్ట్రాలన్నీ అభివృద్ధి చెంది అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా సాకారమవుతుంది. ‘వికసిత్‌ భారత్‌’ఆవిర్భావం కోసం అన్ని రాష్ట్రాలు, జిల్లాలు, బ్లాక్‌లు, గ్రామాల సంకల్పం తీసుకోవాలి. పౌర అవగాహన, సుపరిపాలన ద్వారా మాదకద్రవ్యాల వినియోగం, సైబర్‌ నేరాలు వంటి వాటిని కట్టడిచేయండి. చక్కటి పరిపాలన, పారదర్శకత, మౌలిక వసతుల కల్పనతో పెట్టుబడులను ఆకర్షించవచ్చు. స్థానిక వస్తూత్పత్తుల బ్రాండింగ్‌పై దృష్టిపెట్టండి. సులభతర వాణిజ్యానికి తగ్గట్లు విధానపర నిర్ణయాలు తీసుకోండి. డేటా సెంటర్లు, కృత్రిమ మేధ వంటి రంగాల్లో కొత్త అవకాశాలను ఒడిసిపట్టండి. నవతరం ఉత్పత్తుల తయారీకి ప్రాధాన్యతనివ్వండి. భవిష్యత్‌ ఆర్థికవ్యవస్థకు నిపుణ మానవవనరుల అవసరం అత్యావశ్యకం. ఏఐను ఆ కోణంలో అవకాశాల గనిగా భావించండి. మన 70 కోట్ల యువత మనకు అతిపెద్ద ఆస్తి. ఇంతపెద్ద ఆస్తిని దేశాభివృద్ధి ఫలాలిచ్చే ఆదాయ వృక్షాలుగా మార్చండి. దేశంలో రక్షణరంగ ఉపకరణాల తయారీ రంగం వేగంగా విస్తరిస్తోంది. తగు మౌలికవసతుల్ని కల్పించి ఈ రంగంలో ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచండి. జిల్లాకో విభిన్న ఉత్పత్తి తరహాలో ఎగుమతులే లక్ష్యంగా వ్యూహాలు రచించండి’’అని రాష్ట్రాలకు మోదీ సూచించారు. సమ్మిళిత మానవాభివృద్ధి ఇతివృత్తంతో సమావేశం జరిగిందని తర్వాత నీతి ఆయోగ్‌ ఉపాధ్యక్షుడు అశోక్‌ లాహిరి తెలిపారు. ‘‘ప్రాథమిక మానవ వనరులు, నవ్యనూతన నైపుణ్యాలు, ఫలవంతమైన ఉపాధి, పరిశ్రమలను స్థాపించే సత్తా, వికేంద్రీకరణ అభివృద్ధి, ఆరోగ్యం, పోషణ, సమానత్వం, అందరికీ గౌరవమర్యాదలు లక్ష్యసాధనగా ఈ సమావేశం జరిగిందని లాహిరి తెలిపారు. ఉత్తర ప్రదేశ్, తమిళనాడు, కర్ణాటక, తెలంగాణ, జమ్మూకశీ్మర్‌ ముఖ్యమంత్రులతో మోదీ విడివిడిగా భేటీ అయ్యారు. ఆయా రాష్ట్రాల సమస్యలపై ఆయా రాష్ట్రాల సీఎంలు చెప్పిన విషయాలను మోదీ విన్నారు.

ఎల్‌ నినో నేపథ్యంలో వర్షాకాలం మొద లైంది. వర్షపాతం సాధారణ స్థాయికన్నా తక్కువగా ఉండగలదని భారత వాతావరణ పరిశోధనా శాఖ (ఐఎండీ) అంచనా. పసిఫిక్‌ సముద్రంలో రూపుదిద్దుకుంటున్న ఎల్‌ నినో పరిస్థితుల దృష్ట్యా, భారత్‌లో వర్షపాతం ఈసారి దీర్ఘకాలిక సగటు (ఎల్‌.పి.ఏ.)లో 90% మేరకు మాత్రమే ఉండగలదని భావిస్తున్నారు. ఎల్‌ నినో ఉష్ణ ధోరణులు తేమతో నిండిన పవనాలను బలహీనపరుస్తాయి. ఫలితంగా వర్షపాతం కొన్నిచోట్ల మరీ ఎక్కువ, కొన్నిచోట్ల మరీ తక్కువగా ఉంటుంది. దక్షిణాసియాలో సగటుకన్నా తక్కువ వర్ష పాతం ఎల్‌ నినో ప్రపంచ ప్రభావాలలో ఒకటిగా ప్రపంచ వాతా వరణ సంస్థ (డబ్లు్య.ఎం.ఓ.) పేర్కొంది. మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితి అనివార్యంగా కొన్ని సమస్యలను సృష్టిస్తుంది. దోమలు, ఈగల వంటి ద్వారా సోకే బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌ల జబ్బులు మొదలవుతాయి. ఆహారం, నీటి లభ్యతపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. విద్యుదుత్పాదన దెబ్బతింటుంది. ఇప్పటికే దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల నుంచి వడగాడ్పులు, రాత్రిపూట కూడా ఉష్ణో గ్రతలు ఎక్కువగానే ఉండటానికి సంబంధించిన వార్తలు చూస్తు న్నాం. ఇవన్నీ కలిసి శీతలీకరణ సాధనాలు, పద్ధతుల వైపు ప్రజలు మొగ్గేటట్లు చేస్తాయి. ఫ్యాన్లు, డిజర్ట్‌ కూలర్లు, సంచార ఎయిర్‌ కండిషనర్లు (కార్లు, బస్సులు, రైళ్ళలో), చిల్లర్లు, శీతల గిడ్డంగులు వంటివాటికి గిరాకీ పెంచుతాయి. గృహాలు, ఆఫీసులు, ఫ్యాక్టరీలకు వాటి డిమాండ్లకు అనుగుణంగా కూలింగ్‌ సిస్టంలు అవసరమవు తాయి. దీనికి విండో, స్లి్పట్, సెంట్రలైజ్డ్‌ ఏసీలను పెంచుకుంటూ పోవడం స్థిరమైన పరిష్కారం అనిపించుకోదు. కొత్త రూమ్‌ ఏసీలకు 2025–2035 కాలానికి మరో 13–15 కోట్ల యూనిట్లు జోడు కాగలవని అంచనా. ఇవి విద్యుత్‌ పంపిణీ వ్యవస్థపై భారాన్ని పెంచుతాయి. 2035లో ఉండగలదని భావిస్తున్న లోడులో వీటి వాటాయే దాదాపు 180 గిగావాట్లు! ప్రస్తుతం, వేసవిలో వినియోగం పతాక స్థాయిలో ఉన్న దశలో ఏసీ యూనిట్లు స్వాహా చేస్తున్న విద్యుత్తు సుమారు 60–70 గిగావాట్లని తేలింది. అంతటా వేడి వాడలే!పట్టణాలు, నగరాల్లో కొన్ని ప్రాంతాలు ‘వేడి వాడలు’గా పేరు మోస్తున్నాయి. జనాభా తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలకన్నా జనసాంద్రత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రత కొన్ని డిగ్రీలు ఎక్కువగా ఉంటోంది. నగరాల్లో ఏసీలు పరిసరాల్లోకి మరింత వేడిని విడుదల చేస్తున్నాయి. ఫలితంగా, శీతలీకరణ యంత్రాలకు డిమాండ్‌ మరింత పెరుగుతోంది. అదొక విష వలయం. వీలైనంత తక్కువ విద్యుత్తును గ్రహించి వాతావరణాన్ని చల్లబరచే సిస్టంలను గుర్తించేందుకు మన దేశంలో స్టార్‌ రేటింగ్‌ కొలమానం ఉంది. ఏసీలకు ఈ రేటింగ్‌ సిస్టంను 2009లో ప్రవేశ పెట్టారు. మొదట్లో ఇది స్వచ్ఛంద లేబుల్‌గా ఉండేది. తర్వాత, తప్పనిసరిగా పేర్కొనాలని నిబంధన తెచ్చారు. తదనంతరం, కనిష్ఠ శక్తి వినియోగ ప్రమాణాల (ఎం.ఇ.పి. ఎస్‌.)ను ప్రవేశపెట్టారు. తర్వాత, ఇండియన్‌ సీజనల్‌ ఎనర్జీ ఎఫిషి యన్సీ నిష్పత్తి (సీర్‌)ని 2015లో అమలులోకి తెచ్చారు. ఈ ప్రమా ణాలు ఏసీ మార్కెట్‌పై కొంత ప్రభావాన్ని చూపాయి. సదరు సాధ నానికి లభించిన స్టార్లను బట్టి వినియోగదారులు రకరకాల ఏసీలు కొనడానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. వస్తూత్పత్తి సంస్థలు కూడా ఇన్‌ వెర్టర్‌ టెక్నాలజీ వంటి మెరుగుదలలతో కొత్త వస్తువులను మార్కెట్లోకి తెస్తున్నాయి. వాతావరణం పట్టని ఏసీలుఅంతవరకు బాగానే ఉందిగానీ, సాంకేతికపరంగానూ, అమలు లోనూ కొన్ని లోపాలు కొనసాగుతున్నాయి. బర్కిలీలోని యూనివ ర్సిటీ ఆఫ్‌ కాలిఫోర్నియాలో ఇండియా ఎనర్జీ అండ్‌ క్లైమేట్‌ సెంటర్‌ పరిశోధకులు 2025లో ఒక అధ్యయనం నిర్వహించారు. పరీక్షా విధానాలు ప్రాథమికంగా పొడి వాతావరణంలో శీతలీకరణను మదింపు చేస్తున్నాయనీ, భారతదేశంలోని హాట్‌–హ్యూమిడ్‌ వాతా వరణంలో కీలకమైన అంశంగా మారే గాలిలో వేడితేమను తగ్గించే లేదా తొలగించే అంశాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడం లేదనీ వారు పేర్కొన్నారు. దానివల్ల ఏమవుతుందంటే, ల్యాబొరేటరీ పరీక్షల్లో ఏసీలు బాగా పనిచేస్తాయి. వాస్తవిక పరిస్థితుల్లో పనితీరు పేలవంగా ఉంటుంది. లేదా విద్యుత్తును ఎక్కువ స్వాహా చేసి ప్రదేశా లను అతి శీతలంగా మారుస్తాయి. జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలతో పోలిస్తే అమలుచేస్తున్న ఎం.ఇ.పి.ఎస్‌.ల విషయంలో కూడా ఇండియా వెనుకబడే ఉందని ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది. భారత్‌లోని సగటు యూనిట్‌తో పోలిస్తే ఆ దేశాల్లోని ఏసీలు దాదాపు రెండింతల ఇంధన వినియోగ సామర్థ్యాన్ని కనబరుస్తున్నా యని అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. కేంద్రీకృత కూలింగ్‌ మెరుగుఇండియా కూలింగ్‌ కార్యాచరణ ప్రణాళిక అనేది మరో ప్రయత్నం. దీనికి 2019లో శ్రీకారం చుట్టారు. ఈ ప్రణాళిక కింద వివిధ ఐడియాలను పరీక్షించి చూస్తున్నారు. డిస్ట్రిక్ట్‌ కూలింగ్‌ సిస్టం (డీసీఎస్‌) వాటిలో ఒకటి. కొన్ని ఐరోపా నగరాల్లో వాడుకలో ఉన్న సెంట్రలైజ్డ్‌ హీటింగ్‌ సిస్టంల తరహాలో దానికి రూపకల్పన చేశారు. డీసీఎస్‌ కింద కొన్ని భవనాల సముదాయానికి సెంట్రలైజ్డ్‌ కూలింగ్‌ సిస్టం పెడతారు. నీరు, విద్యుత్, గ్యాస్‌ సరఫరా చేసే పైపుల మాదిరి గానే కూలింగ్‌ కూడా గొట్టాల ద్వారా పంపిణీ అవుతుంది. అది సమర్థమైన సిస్టంగా పేరు తెచ్చుకుంది. వ్యర్థ జలాలను శుద్ధి చేసి ఆ నీటిని సెంట్రల్‌ ప్లాంట్‌ వినియోగించుకుంటుంది. వ్యర్థంగా బయట కొచ్చే వేడిని చిల్లర్లు గ్రహించుకుంటాయి. అదే ఇంట్లోని ఏసీలకైతే రిఫ్రిజిరెంట్‌ గ్యాసులు అవసరమవుతాయి. కేంద్రీకృత వ్యవస్థ కావడం వల్ల, కూలింగ్‌ డిమాండ్‌ను మరింత సమర్థంగా నిర్వహించవచ్చు. విమానాశ్రయాలు, ఐటీ సంస్థల సముదాయాలు, పారిశ్రామికవాడలు, విశ్వవిద్యాలయాల ప్రాంగణాలు వంటిచోట్ల డీసీఎస్‌ అనువైనది. సింగపూర్, దుబాయ్, ఖతార్, యూఏఈలలో ఇది ప్రయోజనకరమైనదిగా తేలింది. మన దేశంలో ‘శీతలీకరణను కూడా ఒక సేవ’ కింద మార్చడానికి రెగ్యులేటరీ, లీగల్, ఫినాన్షియల్‌ పరంగా, ఇతరత్రా కొన్ని ప్రతిబంధకాలున్నాయి. కొన్నేళ్ళ క్రితం ఢిల్లీలోని కనాట్‌ ప్లేస్‌లో డీసీఎస్‌ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నాలు సాగాయిగానీ, వివిధ క్షేత్ర స్థాయి సమస్యల వల్ల అవి ఫలించలేదు. సాపేక్షంగా చూస్తే, గుజరాత్‌లోని గిఫ్ట్‌ సిటీలో మాదిరిగా కొత్త ప్రాజెక్టులలో వాటిని అమలులోకి తేవడం తేలిక. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నూతన రాజధాని అమరావతిలో కూడా డీసీఎస్‌ను పొందుపరచనున్నారు. వివిధ నగరాల్లో ఆకాశ హార్మ్యా లతో కొత్త జనావాస ప్రాంతాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి. వాటిలో డీసీఎస్‌ను ప్రోత్సహించేందుకు ఇది సరైన సమయం. దేశానికి ఒక సమగ్ర శీతలీకరణ విధానం అవసరం. అది తక్కువ విద్యుత్తుతో ఎక్కువ శీతలీకరణను అందించేందిగా ఉండాలి. వివిధ ప్రాంతాల్లోని పరిస్థితులకు తగ్గట్లుగా శీతలీకరణ సాధనాలకు కొత్త డిజైన్లు అవసరం. నూతన శీతలీకరణ టెక్నాల జీలపై పరిశోధన సాగాలి. అదే సమయంలో, వడగాడ్పులకు ఎక్కువ అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాల్లో చల్లదనాన్ని ఇచ్చే పైకప్పుల వంటి కొత్త ప్రయత్నాలకు సామూహిక స్థాయిలో ప్రయత్నాలు చేయాలి.దినేశ్‌ సి. శర్మవ్యాసకర్త సైన్స్‌ అంశాల వ్యాఖ్యాత

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: రాష్ట్ర భూభాగంలోకి నైరుతి రుతుపవనాలు ప్రవేశించాయి. జోగుళాంబ గద్వాల జిల్లా భూభాగంలోకి సోమవా రం ఉదయం రుతుపవనాలు చేరుకున్నాయి. ప్రస్తుతం రుతుపవనాల కదలికలు అత్యంత చురుకుగా ఉన్నట్లు వాతావరణ శాఖ చెబుతోంది. సాధారణంగా నైరుతి రుతుపవనాలు జూన్‌ రెండో వారంలో ప్రవేశిస్తాయి. గతేడాది రెండు వారాల ముందే రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించగా... ఈసారి సాధారణ సగటు సమయానికి రెండ్రోజుల ముందు చేరుకున్నట్లు నిపుణులు చెబుతున్నారు. రుతుపవనాల ఆగమనంతో రాష్ట్రంలో వాతావరణం ఒక్కసారిగా మారింది.గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు క్రమంగా తగ్గుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో ఉక్కపోత కూడా కాస్త తగ్గింది. రానున్న నాలుగు రోజుల్లో నైరుతి రుతుపవనాలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించేందుకు అనుకూల పరిస్థితులున్నాయి. అదేవిధంగా రానున్న 3 రోజులు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం, అంతకంటే తక్కువగా నమోదు కావొచ్చని అధికారులు చెబుతున్నారు.పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ప్రస్తుతం తటస్థంగా ఎల్‌నినో పరిస్థితులు ఉన్నాయని, ఇవి క్రమంగా బలపడి నైరుతి సీజన్‌ సమీపించిన తర్వాత ఎల్‌నినో పరిస్థితులు పూర్తిగా కేంద్రీకృతమవుతాయని వాతావరణ శాఖ ఇప్పటికే అంచనా వేసింది. దీని ప్రభావం వల్ల దేశంలో ఎక్కువ ప్రాంతాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులుంటాయని చెప్పింది. ఈ క్రమంలో రాష్ట్రంలో కూడా లోటు వర్షపాతం ఉంటుందని శాఖ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. పలుచోట్ల తేలికపాటి వానలు సోమవారం రాష్ట్రంలోని చాలాప్రాంతాల్లో తేలికపాటి వర్షాలు కురిశాయి. తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్‌ నుంచి తెలంగాణ వరకు కొనసాగిన ద్రోణి ప్రస్తుతం సముద్ర మట్టానికి 1.5 కి.మీ. ఎత్తులో తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్, ఈశాన్య మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా మీదుగా ఏపీలోని ఉత్తర కోస్తా, యానాం వరకు విస్తరించి ఉంది. ఈ వాతావరణ వ్యవస్థ ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో వర్షాలకు అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి.మంగళ, బుధవారాల్లో రాష్ట్రంలోని పలు జిల్లాల్లో తేలికపాటి నుంచి మోస్తరు వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ తెలిపింది. ముఖ్యంగా దక్షిణ తెలంగాణ, తూర్పు తెలంగాణ జిల్లాల్లో అక్కడక్కడ భారీ వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉరుములు, మెరుపులతో పాటు గంటకు 40 నుంచి 50 కి.మీ. వేగంతో ఈదురుగాలులతో కూడిన తేలికపాటి నుంచి మోస్తరు వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది.

గాడ్జిల్లా సముద్రం నుంచి బయటకు వస్తే నగరాలు వణికిపోతాయి. ఎందుకంటే అది సృష్టించే విధ్వంసం కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో ఉంటుంది. అది సినిమా కథ. కానీ ఇప్పుడు పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో రూపుదిద్దుకుంటున్న ‘గాడ్జిల్లా’ మాత్రం సైంటిస్టులను సైతం ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ప్రపంచం మొత్తం దానివైపు చూస్తుంటే.. భారత్‌కు మాత్రం మరో భయం వెంటాడుతోంది. ఎందుకంటే ఈ దాని నీడ గనుక పడితే జరిగిన నష్టం.. పెను సంక్షోభానికి దారి తీస్తుంది కాబట్టి!. వాతావరణ ప్రపంచంలో ప్రస్తుతం ఒక్కటే చర్చ నడుస్తోంది. అదే "గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో". సాధారణంగా రెండు నుంచి ఏడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి కనిపించే ఎల్‌ నినో ఈసారి.. అసాధారణంగా బలపడే సంకేతాలు ఇస్తోంది. ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO), యూరప్‌కు చెందిన ప్రముఖ వాతావరణ అంచనా కేంద్రాలు విడుదల చేసిన తాజా నివేదికలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన రేకెత్తిస్తున్నాయి.ఎల్‌ నినో అనేది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని నీటి ఉష్ణోగ్రతల్లో సంభవించే మార్పు. సాధారణంగా పసిఫిక్‌లో వీచే ట్రేడ్‌ విండ్స్‌ వేడి నీటిని ఆసియా వైపు నెట్టేస్తుంటాయి. కానీ ఎల్‌ నినో సమయంలో ఆ గాలులు బలహీనపడతాయి. ఫలితంగా వేడి నీరు మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్‌ వైపు వ్యాపిస్తుంది. ఈ ఒక్క మార్పు ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థ మొత్తాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.శాస్త్రవేత్తలు ప్రత్యేకంగా గమనించే "నినో-3.4" ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఇప్పటికే సాధారణం కంటే 0.9 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఎక్కువగా నమోదయ్యాయి. ఎల్‌ నినో ప్రకటించేందుకు అవసరమైన 0.5 డిగ్రీల పరిమితిని ఇది దాటేసింది. డిసెంబర్‌ నాటికి ఈ వ్యత్యాసం 3 నుంచి 4 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు చేరే అవకాశం ఉందని యూరోపియన్‌ ఫోర్‌కాస్ట్‌ మోడళ్లు సూచిస్తున్నాయి.అదే జరిగితే 1997-98, 2015-16 సూపర్‌ ఎల్‌ నినో రికార్డులు బద్దలయ్యే అవకాశం ఉంది. అందుకే దీనికి "గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో" అనే పేరు పెట్టారు. గాడ్జిల్లాలా.. ఈ ఎల్‌ నినో కూడా ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థపై భారీ ప్రభావం చూపవచ్చని భావించి ఆ పేరు పెట్టారు. భారత్‌పైనే ఎక్కువ ఎందుకు?గాడ్జిల్లా ఎల్‌నినో గురించి భారత్‌ ఎక్కువగా ఆందోళన చెందడానికి బలమైన కారణాలే ఉన్నాయి. దేశంలో ఏడాది మొత్తం కురిసే వర్షాల్లో దాదాపు 70 శాతం నైరుతి రుతుపవనాల ద్వారానే వస్తుంది. వ్యవసాయ భూముల్లో సగానికి పైగా ఇప్పటికీ వర్షాధారంగానే సాగవుతున్నాయి. అందుకే వర్షాకాలంలో చిన్న మార్పు వచ్చినా దాని ప్రభావం కోట్లాది మంది రైతులు, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై నేరుగా పడుతుంది.సాధారణంగా ఎల్‌నినో సమయంలో పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడంతో వర్షాలను తీసుకొచ్చే గాలి ప్రవాహాలు తూర్పు వైపుకు మళ్లుతాయి. దీంతో భారత ఉపఖండానికి చేరాల్సిన తేమ తగ్గిపోతుంది. ఫలితంగా రుతుపవనాలు బలహీనపడటం, సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షాలు నమోదవడం జరుగుతుంది.ఇప్పటికే భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ఈ ఏడాది వర్షపాతం సాధారణ స్థాయి కంటే తక్కువగా ఉండొచ్చని అంచనా వేసింది. 1971-2020 మధ్యకాల సగటుతో పోలిస్తే ఈసారి కేవలం 90 శాతం వర్షపాతం మాత్రమే నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. అంతేకాదు, లోటు వర్షాలు నమోదయ్యే అవకాశం 60 శాతం వరకు ఉందని హెచ్చరించింది.అయితే సమస్య కేవలం వర్షాలు తగ్గడమే కాదు. వర్షాలు తగ్గితే ముందుగా దెబ్బతినేది వ్యవసాయ రంగం. వరి, పత్తి, మొక్కజొన్న, పప్పుధాన్యాల వంటి పంటల దిగుబడులు తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. రైతుల ఆదాయం పడిపోవచ్చు. భూగర్భ జలాల నిల్వలు తగ్గవచ్చు. జలాశయాలు పూర్తిస్థాయిలో నిండకపోతే తాగునీటి, సాగునీటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంటుంది.దీని ప్రభావం చివరికి సాధారణ ప్రజలపై కూడా పడుతుంది. పంటల ఉత్పత్తి తగ్గితే కూరగాయలు, ధాన్యాలు, పప్పులు వంటి నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపైనా ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు గాడ్జిల్లా ఎల్‌నినోను కేవలం వాతావరణ ఘటనగా కాకుండా.. వ్యవసాయం, ఆహార భద్రత, ఆర్థిక వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేసే కీలక పరిణామంగా చూస్తున్నారు.గతం ఏం చెబుతోందంటే..1997-98లో ప్రపంచం అత్యంత శక్తివంతమైన ఎల్‌ నినోను చూసింది. 2015-16లో మరోసారి సూపర్‌ ఎల్‌ నినో నమోదైంది. ఆ సమయంలో భారత్‌లో సాధారణం కంటే కేవలం 86 శాతం వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. పలు రాష్ట్రాలు కరువు బారిన పడ్డాయి. వ్యవసాయ దిగుబడులు తగ్గాయి. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరిగింది. అయితే అప్పట్లో భారత్‌కు ఒక రక్షణ కవచం లభించింది. అదే ఇండియన్‌ ఓషన్‌ డైపోల్‌ (IOD). 1997లో బలమైన పాజిటివ్‌ IOD ప్రభావంతో ఎల్‌ నినో దెబ్బ కొంతవరకు తగ్గింది. కానీ ఈసారి పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. ప్రస్తుతం ఐవోడీ తటస్థ స్థితిలోనే ఉండే అవకాశం ఉందని అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అంటే ఎల్‌ నినో ప్రభావాన్ని తగ్గించే సహజ మిత్రుడు ఈసారి భారత్‌కు అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు.ఎల్‌ నినోను భారత్‌ వర్షాకాలానికి విలన్‌గా భావిస్తే.. ఐవోడీని హీరోగా చెప్పొచ్చు. ఎల్‌ నినో వల్ల తగ్గే వర్షాలను కొంతవరకు భర్తీ చేసి, దేశాన్ని కరువు ముప్పు నుంచి కాపాడే శక్తి దీనికి ఉంటుంది. అదెలాగంటే.. ఎల్‌ నినో వల్ల భారత్‌లో వర్షాలు తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. అలాంటి సమయంలో భారత మహాసముద్రంలో ఏర్పడే ఐవోడీ వాతావరణ పరిస్థితి కొన్నిసార్లు రక్షకుడిలా పనిచేస్తుంది. ఇది అనుకూలంగా ఉంటే ఎల్‌ నినో ప్రభావాన్ని తగ్గించి, భారత్‌కు అదనపు వర్షాలు కురిసేలా సహాయపడుతుంది.ప్రపంచంపై ప్రభావం..అలాగని గాడ్జిల్లా ఎల్‌ నినో ప్రభావం భారత్‌కే పరిమితం కాదు. ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియా, ఫిలిప్పీన్స్‌లలో తీవ్ర కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అడవి మంటలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు అమెరికా, పెరూ, ఈక్వెడార్‌ వంటి దేశాల్లో భారీ వర్షాలు, వరదలు సంభవించవచ్చు. ప్రపంచ ఆహార ఉత్పత్తి వ్యవస్థ కూడా దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. పంట దిగుబడులు తగ్గితే ఆహార ధరలు పెరగవచ్చు. ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్న సరఫరా సమస్యలు మరింత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.కరువు ఖాయమేనా?కచ్చితంగా కాదు. ఎల్‌ నినో ఒక ప్రమాద సంకేతం మాత్రమే. అది తుది ఫలితం కాదు. వర్షాకాలాన్ని ప్రభావితం చేసే ఇతర అంశాలు కూడా ఉన్నాయి. స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, గాలి ప్రవాహాల తీరు వంటి అంశాలు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయినా సరే.. ప్రపంచ వాతావరణ నిపుణులు ఇప్పుడు పసిఫిక్‌పై ప్రత్యేక నిఘా పెట్టడానికి కారణం ఉంది. ఎందుకంటే ఇది సాధారణ ఎల్‌ నినో కాదనే సంకేతాలు కనిపిస్తుండడమే. నోట్‌: ఇది వివిధ వాతావరణ సంస్థలు, శాస్త్రవేత్తల అంచనాల ఆధారంగా రూపొందించిన విశ్లేషణాత్మక కథనం మాత్రమే. వాతావరణ పరిస్థితులు మారే కొద్దీ అంచనాలు, ప్రభావాలు కూడా మారే అవకాశం ఉంటుంది.

ఇక అనుమానాలు అక్కరలేదు. ఈ ఏడాది ప్రపంచదేశాలకు మాత్రమే కాదు.. భారతదేశానికీ గడ్డుకాలమే. చుట్టపుచూపుగా కరవు కాటకాలను పరిచయం చేసి వెళ్లిపోయే ఎల్‌–నినో ఈ సారి తన విశ్వరూపాన్ని చూపనుంది. ఫలితంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రకృతి వైపరీత్యాలు పెచ్చరిల్లుతాయని, సూర్యుడి ప్రతాపం కూడా ఎక్కువ కానుందని తాజాగా ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ సైతం హెచ్చరించింది. ఎక్కడో దక్షిణ అమెరికా ఖండంలోని పసఫిక్‌ మహా సముద్రం ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు కొన్ని డిగ్రీలు పెరిగితే వచ్చే వాతావరణ మార్పులను ఎల్‌–నినో అని, చల్లబడితే లా–నినా అంటారని మనకు తెలుసు. భారత్‌ లాంటి దేశాల్లో లా–నినా అధిక వృష్టికి కారణమవుతూంటుంది. ఈ రెండూ సాధారణంగా 3 నుంచి ఏడేళ్లకు ఒకసారి వచ్చి పోతూంటాయి. అయితే గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఈ పరిస్థితిలో తేడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. తరచూ రావడం ఒక సమస్య అయితే... ఒక్కోసారి ఒక్కోలా ప్రభావం చూపడం రెండో సమస్య. భూతాపోన్నతి (గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌) కారణంగా ఈ రెండు వాతావరణ అంశాల తీవ్రత పెరిగిపోయింది. వర్షపాతంలో విపరీతమైన తేడాలు నమోదవడాన్ని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. ఎల్‌–నినో ఏర్పడినప్పుడు కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరవు కాటకాలు.. కొన్ని చోట్ల వరదలు ముంచెత్తుతున్నాయి. లా–నినా సందర్భంలోనూ అధిక వర్షపాతాల స్థానంలో నగరాలను ముంచెత్తే క్లౌడ్‌బరస్ట్‌లు తరచూ నమోదు అవుతూండటం గమనార్హం. ఈ నేపథ్యంలోనే ఈ ఏడాది సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ఏర్పడుతుందన్న ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ అంచనాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. సెప్టెంబరు లోగా... ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల ప్రభావం సాధారణ స్థాయిలో ఉంటుందని భారత వాతావరణ సంస్థ ఇప్పటికే తెలిపిన విషయాన్ని ఒక్కసారి ఇక్కడ ప్రస్తావించాలి. ఎందుకంటే ఈ అంచనాల్లో సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ప్రస్తావన లేదు. జూన్‌ నెలలో ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ వెలువరించిన అంచనాల ప్రకారం ఈ ఏడాది సెప్టెంబరు నుంచి నవంబరు వరకూ సూపర్‌ ఎల్‌–నినో పరిస్థితులు ఏర్పడేందుకు 80 – 90% అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే అగ్ని గుండాన్ని తలపిస్తున్న వాతావరణానికి ఈ సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ఆజ్యం పోయనుందని, దీన్ని అత్యవసర వాతావరణ హెచ్చరికగా పరిగణించాలని ఐక్యరాజ్య సమితి సెక్రటరీ జనరల్‌ ఆంటోనియో గుటెరెస్‌ స్వయంగా ప్రకటించడం సమస్య తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తోంది. రెండేళ్ల క్రితం 2023–24 లోనూ సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ఏర్పడినా ఆ ఏడాది అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైన సంవత్సరాల్లో ఐదవదిగా రికార్డు సృష్టించిన విషయం తెలిసిందే. సెప్టెంబరు – నవంబరుల మధ్య సూపర్‌ ఎల్‌–నినో పరిస్థితులు ఏర్పడితే దాని ప్రభావం తొమ్మిది నుంచి పన్నెండు నెలల వరకూ ఉంటుందని అంచనా. అంటే వచ్చే ఏడాది కూడా మాడు పగిలే ఎండలు, వడగాడ్పులు తప్పవన్నమాట. ఎండలు పెరిగితే దాని ప్రభావం పంట దిగుబడులపై కూడా ఉంటుందన్నది నిర్వివాద అంశం.మనపై ప్రభావం ఇలా... సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ప్రభా వం 2026 నైరుతి రుతుపవనాలపై జూలై నెల నుంచి కనిపించడం ప్రారంభమవుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. జూన్‌ ఒకటవ తేదీన కేరళను తాకిన రుతుపవనాలు ముందుకు కదలడంలో ఇబ్బందులు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. జూలైలో ఉత్తర, మధ్య, పశ్చిమ భారత దేశ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతంలో లోటు వచ్చే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. పంజాబ్, హర్యానా, ఢిల్లీలలో కరవు పరిస్థితులు రావొచ్చు. మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్‌లలో వర్షపాతం తక్కువగా ఉంటుంది. ఆసక్తికరంగా జూలై – ఆగస్టు నెలల్లో దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో విపరీతమైన వర్షాలు కురిసి వరదలు రావచ్చునని అంచనాలు చెబుతున్నాయి. సెప్టెంబరులో ముఖ్యంగా చెన్నై, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో ఈ సమస్య ఎదురు కావచ్చునని నిపుణులు చెబుతున్నారు. పరిస్థితులు ఇలాగే కొనసాగితే సూపర్‌ ఎల్‌–నినో ప్రభావం కారణంగా 2026– 27 రబీ సీజన్‌ పంటలపై తీవ్రమైన వ్యతిరేక ప్రభావం పడుతుంది.

పిల్లలూ... ఇటీవల పేపర్లలో, టీవీల్లో ‘ఎల్‌నినో’ అనే మాట వినిపిస్తూ ఉంది. ‘ఎల్‌నినో’ ఉందని, జాగ్రత్తగా ఉండాలని శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు. ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటి? అది ఎందుకు రాబోతూ ఉంది... ఆ సంగతులు మనకు తెలియాలి కదా.ఎల్‌నినో అంటే?ఎల్‌నినో అనేది స్పానిష్‌ మాట. అర్థం ‘చిన్న పిల్లవాడు’ అని. కాని ఈ చిన్న పిల్లవాడు తెచ్చేది రాక్షస కరువు. అందుకే ఎల్‌నినో అంటే కరువు రాక్షసుడు. 400 ఏళ్ల క్రితం పెరూ, ఈక్వడార్‌ దేశాల్లో సముద్రం ఒడ్డున ఉండే జాలర్లు ఒక విషయం గమనించారు. ఒక్కో సంవత్సరం డిసెంబర్‌ నెలలో, అంటే క్రిస్మస్‌ టైంకి, సముద్రం నీళ్లు ఒక్కసారిగా వేడెక్కిపోయేవి.అలా వేడెక్కితే చేపలు దొరకవు. సముద్రం ఒక చిన్నపిల్లవాడిలా చేసే ఈ అల్లరిని ముద్దుగా ‘ఎల్‌నినో’ అన్నారు. డిసెంబర్‌కు ముందు ఇలా జరుగుతుంది కాబట్టి డిసెంబర్‌లో జీసెస్‌ పుట్టినరోజు కాబట్టి ‘బేబీ జీసస్‌’ అని కూడా ముద్దుగా పిలిచారు. ప్రకృతి అల్లరి చేస్తే గట్టి తిట్లు తిట్టుకోలేము కదా. అందుకే ఇలా.కారణం ఏమిటి?పసిఫిక్‌ మహాసముద్రం ఉంది కదా. సౌత్‌ అమెరికా దగ్గర ఆ సముద్రం నీళ్లు కొన్నిసార్లు బాగా వేడెక్కిపోతాయి. ఒక డిగ్రీ, రెండు డిగ్రీలు ఎక్కువ వేడిగా అయిపోతాయి. సముద్రం వేడెక్కితే దాని పైన ఉన్న గాలి, మేఘాలు, వానలు అన్నీ గందరగోళం అవుతాయి. అది మన దేశం వరకు వచ్చి వాతావరణాన్ని మార్చేస్తుంది. సాధారణంగా పసిఫిక్‌ సముద్రం మీద తూర్పు నుంచి పడమరకి గాలులు వీస్తాయి. ఆ గాలులు వేడి నీటిని ఇండోనేషియా, ఆస్ట్రేలియా వైపు తోసేస్తాయి. దాంతో మన ఇండియా వైపు వాన మేఘాలు వస్తాయి. కానీ 2 నుంచి 7 ఏళ్లకి ఒకసారి ఆ గాలులు బలహీనం అయిపోతాయి. లేదా రివర్స్‌లో వీస్తాయి. అప్పుడు వేడి నీళ్లు తిరిగి సౌత్‌ అమెరికా వైపు, అంటే పెరూ, ఈక్వడార్‌ దగ్గర చేరిపోతాయి. వేడి నీళ్లు ఒకచోట కుప్పగా చేరితే సముద్రం వేడెక్కుతుంది. అదే ఎల్‌నినో మొదలు. ఎల్‌నినో వస్తే ఏమవుతుంది?మన ఇండియాలో వానలు తగ్గిపోతాయి. మనకి వానలు తెచ్చే రుతుపవనాలు బలహీనం అవుతాయి. కరువు వస్తుంది. బోర్లు ఎండిపోతాయి. చలికాలంలో కూడా ఫ్యాన్‌ వేసుకోవాల్సి వస్తుంది. 2026లో హీట్‌వేవ్స్‌ ఎక్కువయ్యి పంటలు దెబ్బతింటాయి: వరి, గోధుమ, కూరగాయలు పండవు. కూరల రేట్లు పెరిగిపోతాయి. సౌత్‌ అమెరికాలో మాత్రం వరదలు వస్తాయి. ఆస్ట్రేలియాలో అడవులు తగలబడతాయి. 2015–16లో చాలా పెద్ద ఎల్‌నినోలు వచ్చాయి. ఇప్పుడు 2024–2026 ఎల్‌నినో వచ్చింది. అందుకే ఈ రెండేళ్లు ఎండలు ఎక్కువ, వానలు తక్కువ.

ముంబై: దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ అధిక ఇంధన ధరలు, సరఫరా సమస్యలను ఎదుర్కొంటోందని.. దీనికితోడు ఎల్‌నినో పరిస్థితులు వ్యవసాయరంగం ఉత్పాదకతను దెబ్బతీయొచ్చని ఆర్‌బీఐ తెలిపింది. అయినప్పటికీ కార్పొరేట్‌ సంస్థలు, బ్యాంకుల బ్యాలన్స్‌ షీట్లు పటిష్టంగా ఉండడం, ప్రభుత్వం నుంచి మూలధన వ్యయాలు మెరుగ్గా ఉండడం, పలు దేశాలతో కుదుర్చుకున్న స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు.. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో పెట్టుబడులు, వృద్ధికి మద్దతుగా నిలుస్తాయని 2025–26 సంవత్సరం ఆర్‌బీఐ వార్షిక నివేదిక పేర్కొంది. ఆర్థిక వృద్ధి.. 2025–26లో విదేశీ వాణిజ్యానికి సంబంధించి ఎన్నో సవాళ్లు నెలకొన్నప్పటికీ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలమైన పనితీరు నమోదు చేసింది. బలమైన ప్రైవేటు వినియోగం, స్థిరమైన పెట్టుబడులు, పటిష్టమైన స్థూల ఆర్థిక పరిస్థితులు అనుకూలించాయి. 2026–27 సంవత్సరానికి సైతం బలమైన స్థూల ఆర్థిక పరిస్థితుల నేపథ్యంలో వృద్ధిపై అంచనాలు సానుకూలంగానే ఉన్నాయి. అయితే పశ్చిమాసియా ఘర్షణ ఎక్కువ కాలం పాటు కొనసాగితే వృద్ధి తగ్గిపోయే రిస్క్‌ ఉంది. అధిక ఇంధన ధరలు, సరఫరా సమస్యలు, ఆర్థిక మార్కెట్లలో అస్థిరతలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విధానాల్లో అనిశ్చితులు, వాతావరణ సంబంధిత ప్రతికూలతలు స్వల్పకాలంలో వృద్ధి తగ్గేందుకు, ద్రవ్యోల్బణం పెరిగేందుకు దారితీయొచ్చు. వ్యవసాయ ఉత్పాదకత తగ్గే రిస్క్‌ నైరుతి రుతుపవనాల పురోగతి, విస్తరణపైనే 2026–27లో వ్యవసాయ రంగం వృద్ధి ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను ప్రభావితం చేయొచ్చు. జూన్‌–సెప్టెంబర్‌ నైరుతి కాలంలో దేశవ్యాప్తంగా సగటు వర్షపాతం 90 శాతంగా ఉండొచ్చంటూ వాతావరణ శాఖ శుక్రవారం ప్రకటించడం గమనార్హం. అదుపులోనే ధరలు.. ద్రవ్యోల్బణం లకి‡్ష్యత శ్రేణిలోనే (4ప్లస్‌2) ఉండొచ్చు. సరిపడినన్ని ఆహార నిల్వలు, రిజర్వాయర్లలో తగినంత నీటి వనరులు ఉన్నందున ఎల్‌నినో తదితర అసాధారణ పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ ధరలు అదుపులోనే ఉండొచ్చు. అయితే, అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు, కమోడిటీ ధరలు పెరిగిపోవడం, తయారీ, వేతన వ్యయాలు అధికం కావడం, కరెన్సీ మారకం విలువపై ప్రభావం పడడం వంటివి ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచే రిస్క్‌ కూడా ఉంది. వీటిని పరిగణనలోకి తీసుకుని చూస్తే 2026–27లో రిటైల్‌ ద్రవ్యోల్బణం 4.6 శాతం స్థాయిలో ఉండొచ్చు. ఇంతకంటే కొంత అధికమయ్యే అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి. రూ.48,021 కోట్ల మోసాలు 2025–26లో బ్యాంక్‌లు, ఆర్థిక సంస్థల్లో రూ.48,021 కోట్ల విలువకు సంబంధించి 10,114 మోసం కేసులు నమోదయ్యాయి. 2024–25లో 23,722 కేసులకు సంబంధించి మోసపోయిన మొత్తం రూ.32,803 కోట్లుగా ఉంది. గత మూడు సంవత్సరాలుగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగ బ్యాంకుల్లో ఆర్థిక మోసాల కేసులు తగ్గుతూ వస్తున్నప్పటికీ.. మోసపోయిన మొత్తం పెరుగుతూ పోతోంది. కార్డు/ఇంటర్‌నెట్‌/డిజిటల్‌ చెల్లింపులకు సంబంధించి మోసాలు ఎక్కువగా ఉంటున్నాయి. రూపాయి వర్తకం రూపాయి అంతర్జాతీయ కరెన్సీగా మార్చేందుకు ఆర్‌బీఐ గత కొన్నేళ్లుగా తీసుకుంటున్న చర్యలు ఫలితాన్నిస్తున్నాయి. ఎగుమతులు, దిగుమతులకు సంబంధించి రూపాయి వర్తకం పెరుగుతోంది. 2022 ఆగస్ట్‌ నుంచి 2025 జూలై మధ్యకాలంలో దిగుమతులకు సంబంధించి ఏటా 20.9 శాతం, ఎగుమతులకు సంబంధించి రూపాయి ఇన్‌వాయిసింగ్‌ ఏటా 12.7 శాతం చొప్పున పెరిగింది. 2025–26లో రూపాయి ఇన్‌వాయిసింగ్‌ విలువ రూ.2.85 లక్షల కోట్లుగా ఉంది. 2023–24లో ఇది రూ.1.94 లక్షల కోట్లు కావడం గమనార్హం. రూ.20, రూ.500 నకిలీ నోట్లు ఎక్కువ గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో 2,29,746 నకిలీ నోట్లను బ్యాంకులు గుర్తించాయి. అంతకుముందు ఆర్థిక సంవత్సరం కంటే 5.7 శాతం పెరిగాయి. వీటిల్లో రూ.20, రూ.500 నోట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఇతర డినామినేషన్‌ నోట్లలో నకిలీలు తగ్గాయి. వ్యవస్థలో అన్ని నోట్లలోకి రూ.500 నోట్ల చలామణి ఎక్కువగా ఉంది. 2025–26లో 11.2 శాతం పెరిగింది.

ముంబై: దేశవ్యాప్తంగా ఈ ఏడాది 11 ఏళ్ల కనిష్ట స్థాయిలో వర్షపాతం నమోదు అవుతుందంటూ భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) నివేదిక వెల్లడితో ట్రేడింగ్‌ చివర్లో ఫైనాన్స్, చమురు షేర్లలో లాభాల స్వీకరణ చోటు చేసుకుంది. అమెరికా, ఇరాన్‌ల మధ్య శాంతి ఒప్పందం ఇంకా పూర్తిగా ఖరారు కాకపోవడం, ఎంఎస్‌సీఐ సూచీ మార్పులు అమలులోకి రావడం, విదేశీ ఇన్వెస్టర్ల వరుస విక్రయాలు సెంటిమెంట్‌ను మరింత దెబ్బతీశాయి. ఫలితంగా శుక్రవారం సెన్సెక్స్‌ 1,092 పాయింట్లు క్షీణించి 74,775 వద్ద ముగిసింది. నిఫ్టీ 359 పాయింట్లు పతనమై 23,548 వద్ద స్థిరపడింది. స్టాక్‌ మార్కెట్‌ ఒకటిన్నర శాతానికిపైగా పతనంతో, ఇన్వెస్టర్ల సంపదగా భావించే బీఎస్‌ఈ లిస్టెడ్‌ కంపెనీల మొత్తం మార్కెట్‌ క్యాపిటలైజేషన్‌ రూ.5.77 లక్షల కోట్లు తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. దీంతో మొత్తం మార్కెట్‌ క్యాప్‌ రూ.465 లక్షల కోట్లకు దిగివచి్చంది. లాభాల్లోంచి భారీ నష్టాల్లోకిఅమెరికా–ఇరాన్‌ కాల్పుల విరమణ పొడిగింపు వార్తలతో క్రూడాయిల్‌ ధరలు తగ్గడం, అంతర్జాతీయ సానుకూల సంకేతాల ప్రభావంతో దేశీయ సూచీలు లాభాలతో ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రథమార్థంలో 352 పాయింట్లు పెరిగి 76,220 వద్ద, నిఫ్టీ 96 పాయింట్లు బలపడి 24,003 వద్ద ఇంట్రాడే గరిష్టాలను నమోదు చేశాయి. మిడ్‌ సెషన్‌ నుంచి అమ్మకాలతో తలెత్తడంతో పాటు ట్రేడింగ్‌ చివర్లో అనూహ్య లాభాల స్వీకరణతో సూచీలు లాభాల్లోంచి భారీ నష్టాల్లోకి జారుకున్నాయి. ఒక దశలో సెన్సెక్స్‌ 1,279 పాయింట్లు క్షీణించి 74,589 వద్ద, నిఫ్టీ 422 పాయింట్లు పతనమై 23,4845 వద్ద ఇంట్రాడే కనిష్టానికి దిగివచ్చాయి. రంగాల వారీ ఇండెక్సుల్లో బీఎస్‌ఈలో ఆయిల్‌ అండ్‌ గ్యాస్‌ 2.75%, మెటల్‌ 2.30%, వినిమయ 2.23%, హాస్పిటల్స్‌ 2.16%, ఇంధన 2.08%, కమోడిటీస్‌ 1.94%, ఆటో 1.90%, సరీ్వసెస్‌ 1.58 శాతం పతనమయ్యాయి. స్మాల్‌ క్యాప్‌ సూచీ 1.26%, మిడ్‌ క్యాప్‌ ఇండెక్సు 0.73 శాతం నష్టపోయాయి. నాలుగు షేర్లకు మాత్రమే లాభాలు: సెన్సెక్స్‌ సూచీలోని 30 షేర్లలో టెక్‌ మహీంద్రా (2%), హెచ్‌సీఎల్‌టెక్‌ (1.65%), ఎల్‌అండ్‌టీ (0.76%), ఇన్ఫోసిస్‌ (0.05%) మాత్రమే లాభపడ్డాయి. మరోవైపు, అధిక వెయిటేజీ రిలయన్స్‌ ఇండస్ట్రీస్‌( –2.18%), హెచ్‌డీఎఫ్‌సీ బ్యాంక్‌ (–1.81%), ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్‌ (–1.32%), ఎంఅండ్‌ఎం(–2.72%), బజాజ్‌ ఫైనాన్స్‌ (–2.82%) షేర్లు నష్టపోయి సూచీల పతనానికి ప్రధాన కారణమయ్యాయి. సెన్సెక్స్‌ కోల్పోయిన పాయింట్లలో ఈ షేర్ల వాటాయే 600 పాయింట్లు కావడం విశేషం.నష్టాలు ఎందుకంటేఈ ఏడాది దేశంలో సాధారణం కంటే తక్కువగా, గత 11 ఏళ్ల కనిష్ట స్థాయిలో వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశముందని భారత వాతావరణ శాఖ(ఐఎండీ) నివేదికలో వెల్లడి కావడం మార్కెట్‌ను నిరాశపరిచింది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గి ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరగొచ్చన్న ఆందోళనలు అమ్మకాల ఒత్తిడిని పెంచాయి. అమెరికా–ఇరాన్‌ మధ్య కాల్పుల విరమణ 60 రోజులు పొడిగింపు ఒప్పందం కుదిరినా, ట్రంప్‌ ఆమోదం లభించలేదు. ఇరాన్‌ యురేనియం నిల్వల అంశంపై స్పష్టత కొరవడడంతో ప్రపంచ మార్కెట్లలో అనిశ్చితి కొనసాగుతోంది. విదేశీ ఇన్వెస్టర్లు విక్రయాలకే మొగ్గుచూపుతున్నారు. ఈ మేలో 19 సెషన్లలో 14 రోజులు నికర అమ్మకందారులుగా నిలిచి, శుక్రవారం రూ.21,106 కోట్ల విలువైన షేర్లను విక్రయించారు. ఎంఎస్‌సీఐ సూచీల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రభావం కనిపించింది. ఎంసీఎక్స్, ఇండియన్‌ బ్యాంక్‌ ప్రధాన సూచీలో చేరగా, ఆర్‌వీఎన్‌ఎల్, కల్యాణ్‌ జ్యువెలర్స్‌తో పాటు 12 స్మాల్‌క్యాప్‌ స్టాక్‌లు వైదొలిగాయి.