Dussehra Celebrations

అమలాపురం టౌన్‌: డాక్టర్‌ బీఆర్‌ అంబేడ్కర్‌ కోనసీమ జిల్లా అమలాపురం పట్టణంలో బుధవారం రాత్రి జరిగిన దసరా ఉత్సవాల ఊరేగింపుల్లో స్థానిక ముమ్మిడివరం గేటు సెంటరులో విధుల్లో ఉన్న ఐ.పోలవరం ఎస్సై ఎంవీవీ రవీంద్రబాబుపై కొంకాపల్లి ఉత్సవాలకు చెందిన ఓ వ్యక్తి కత్తితో దాడిచేసి గాయపరిచాడు. ఎస్సై ఫిర్యాదు మేరకు పట్టణ పోలీసులు కొంకాపల్లి ఉత్సవ కమిటీకి చెందిన ఐదుగురితోపాటు మరికొందరిపై కేసు నమోదు చేసినట్లు పట్టణ ఎస్సై ఎన్‌ఆర్‌ కిశోర్‌బాబు తెలిపారు.ఆయన చెప్పిన వివరాల ప్రకారం.. ఎస్సైపై బుధవారం అర్ధరాత్రి దాటాక 2.35 గంటలకు ఈ దాడి జరిగింది. కొంకాపల్లి వాహనానికి, మహిపాల వీధి వాహనానికి మధ్య పోలీస్‌ జీపును పెట్టి ఆ వీధుల మధ్య వివాదం తలెత్తకుండా పోలీసులు చర్యలు చేపట్టారు. ఈ క్రమంలో కొంకాపల్లి సంబరాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లాలని పోలీసు అధికారులు పదేపదే ఆ వీధి ఉత్సవ కమిటీ నిర్వాహకులకు చెబుతున్నా వారు లెక్కచేయలేదు. పైగా.. మహిపాల వీధి వారిని రెచ్చగొట్టేలా కొంకాపల్లి వీధి వారు కత్తులు, కర్రలు తిప్పుతూ ఉద్రేకపూర్వకంగా మాట్లాడారు. ఈ క్రమంలో ఐ.పోలవరం ఎస్సై పోలీస్‌ సెక్షన్‌–30 అమలులో ఉందని వారికి నచ్చజెప్పే ప్రయత్నం చేశారు. అయినా కొంకాపల్లి వీధికి చెందిన కొంతమంది వ్యక్తులు పోలీసులపై దాడి చేసేందుకు కాలుదువ్వారు. ఇంతలో ఎస్సై రవీంద్రబాబును వెనుక నుంచి ఓ వ్యక్తి కత్తితో పొడిచి పరారయ్యాడు. దీంతో ఎస్‌ఐకి తీవ్ర రక్తస్రావమవడంతో ఆయన్ను తోటి పోలీసులు ఆస్పత్రికి తరలించారు. తనపై ఉద్దేశపూర్వకంగానే కత్తితో దాడిచేశారని ఎస్సై తన ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు. కొంకాపల్లి ఉత్సవ కమిటీ నిర్వాహకులు చిక్కాల రాంబాబు, పనసా ఈశ్వరరావు (బుజ్జి), దూలం అబ్బాయి తాత, పనసా అబ్బు, గుమ్మళ్ల శ్రీనుతో పాటు మరికొందరిపై కేసు నమోదు చేసినట్లు ఎస్సై కిశోర్‌బాబు తెలిపారు.

ఒరెగాన్ స్టేట్ పోర్ట్‌లాండ్ నగరంలో ఒరెగాన్ తెలంగాణ అసోసియేషన్ (OTA) ఆధ్వ‌ర్యంలో బతుకమ్మ, దసరా వేడుకలు అత్యంత వైభవంగా జరిగాయి. R.A Brown Middle Schoolలో జరిగిన ఈ వేడుకలను OTA ప్రెసిడెంట్ శ్రీని అనుమాండ్ల జ్యోతి ప్రజ్వలన చేసి ప్రారంభించారు. ఈ వేడుకలకి పోర్ట్‌లాండ్‌ మెట్రో సిటీస్ నుంచి పెద్ద ఎత్తున పాల్గొని విజయవంతం చేశారు. ఈ వేడుకకి మహిళలు, చిన్నారులు తెలుగుదనం ఉట్టి పడేలా ముస్తాబై రంగు రంగుల బతుకమ్మలతో వచ్చి, ఆట పాటలతో సందడి చేశారు. ఆ తర్వాత బతుకమ్మ నిమజ్జనం అనతంరం ప్రసాద వితరణ చేశారు. అలాగే విజయదశమి పర్వదినం పురస్కరించుకుని జమ్మి చెట్టుకి పూజ చేసి జమ్మి (బంగారం) ఇచ్చి పుచ్చికొని అలయ్ బలాయ్ చేసుకున్నారు. కాగా, బతుకమ్మ రాఫెల్ డ్రా విజేతలకు టీడీఫ్ టీం బహుమతులని అందచేసింది.ఈ వేడుకలలో పాల్గొన్న వారందరికీ శ్రీని అనుమాండ్ల ఓటీఏ టీం తరుపున బతుకమ్మ దసరా పండుగల శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. అలాగే ఈ పండుగని వైభవోపేతంగా జరగడానికి సహకరించిన మహిళలకు, సహకారం అందించిన స్పాన్సర్‌కి శ్రీని ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. వేడుకల్లో పాల్గొన్న పోర్ట్‌లాండ్ ఇండియన్ కమ్యూనిటికి, స‌హ‌క‌రించిన‌ మిత్రులకి, శ్రేయోభిలాషులకి ఓటీఏ టీమ్ తరుఫున అభినందనలు తెలిపారు.ఇదీ చదవండి: హాంకాంగ్‌లో ఘనంగా బతుకమ్మ సంబరాలు

న్యూఢిల్లీ: మన దేశాన్ని విచ్చిన్నం చేయడానికి దుష్టశక్తులు కుట్రలు సాగిస్తున్నాయని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ మండిపడ్డారు. దేశ ప్రజలందరూ ఏకం కావాలని, మన శత్రువులపై ఉమ్మడిగా పోరాటం సాగించాలని పిలుపునిచ్చారు. దేశ గౌరవం, ప్రతిష్ట, సామాజిక సామరస్యం, సాంస్కృతిక వారసత్వాలను దెబ్బతీసే శక్తులకు వ్యతిరేకంగా దేశం ఐక్యంగా నిలవాలని కోరారు. మంగళవారం సాయంత్రం ఢిల్లీలోని డీడీఏ ఉత్సవ్‌ మైదానంలో శ్రీరామ్‌లీల కమిటీ నిర్వహించిన దసరా వేడుకల్లో ప్రధానమంత్రి పాల్గొన్నారు. రావణ దహన కార్యక్రమాన్ని వీక్షించారు. ఈ సందర్భంగా ప్రజలను ఉద్దేశించి మాట్లాడారు. విజయదశమి పర్వదినం చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుందని చెప్పారు. దేశ గౌరవానికి హాని కలిగించే శక్తులు, సమాజాన్ని విభజించే వ్యక్తులు, మన సంస్కృతిని ద్వేషించే మనస్తత్వం కలిగిన మనుషులే నేడు మనకు శత్రువులు అని తేల్చిచెప్పారు. పవిత్ర విజయదశమి సందర్భంగా మన సంకల్పాన్ని పునరుద్ఘాటించుకోవాలని సూచించారు. భరతమాతకు శత్రువులైనవారిని కచ్చితంగా ఓడించాలని తేల్చిచెప్పారు. అధికారం అంటే ప్రజలకు సేవ చేయడమే ప్రజలంతా ఎల్లవేళలా ఐక్యంగా ఉండాలని పిలుపునిస్తూ ప్రాచీన బోధనలను ప్రధాని మోదీ ప్రస్తావించారు. మనమంతా కలిసికట్టుగా ఉండాలని మన ప్రాచీన రుషులు బోధించినట్లు గుర్తుచేశారు. నేడు దేశంలోని ప్రతి మూల శ్రీరామ నామస్మరణతో పులకిస్తోందని అన్నారు. దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న రామ్‌లీల కార్యక్రమాలు ఉత్సాహంగా జరుగుతున్నాయని తెలిపారు. ఈ పండుగలు శ్రీరాముడి ఆదర్శాలను సజీవంగా ఉంచుతున్నాయని, అసత్యంపై సత్యం విజయం సాధిస్తుందన్న సందేశాన్ని ఇస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఇవన్నీ కేవలం పండుగలు మాత్రమే కాదని.. భారతదేశ జీవశక్తులు అని వ్యాఖ్యానించారు. ఒక దేశాన్ని ఎలా ముందుకు నడిపించాలనే విషయంలో శ్రీరాముడి ఆదర్శాలు ఇప్పటికీ సందర్భోచితంగానే ఉన్నాయని వివరించారు. పౌరుల సంక్షేమానికే ప్రథమ ప్రాధాన్యతనిచ్చే ‘రామరాజ్యం’అనే భావన ఇప్పటికీ ఒక కొలమానంగా నిలుస్తోందని కొనియాడారు. నేటికీ దీనినే సుపరిపాలనకు ప్రమాణంగా పరిగణిస్తున్నట్లు వెల్లడించారు. రామరాజ్యం అంటే.. ఎవరి పట్లా వివక్ష లేని పాలన, అందరికీ న్యాయం చేకూర్చే వ్యవస్థ, సమాన అవకాశాలు లభించే సమాజం అని తెలియజేశారు. అధికారం అంటే పాలించడం కాదని, ప్రజలకు సేవ చేయడమేనని తేల్చిచెప్పారు. కష్టాలు మనల్ని ఆపలేవు ప్రజలను దైవస్వరూపులుగా భావించి, ‘పౌరుడే దైవం’అనే మంత్రాన్ని స్ఫూర్తిగా తీసుకుని మనం నిరంతరం ముందుకు సాగాలని ప్రధానమంత్రి పేర్కొన్నారు. పేదలు, అణగారిన వర్గాల సేవకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలన్నారు. శ్రీరాముడు లంకకు సాగించిన ప్రయాణాన్ని స్వావలంబనకు, దృఢ సంకల్పానికి, సామూహిక కృషికి ప్రతీకగా మోదీ అభివర్ణించారు. మన లక్ష్యాలను సాధించే క్రమంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లకు వెనకడుగు వేయకూడదని స్పష్టంచేశారు. ‘వికసిత్‌ భారత్‌’సాధనే మన ధ్యేయమని మరోసారి ఉద్ఘాటించారు. కఠిన శ్రమతో, మన సామర్థ్యాలపై నమ్మకంతో సవాళ్లకు పరిష్కారాలను కనుగొనాలని అన్నారు. సంక్షోభం ఎంత పెద్దదైనా, సవాలు ఎంత కఠినమైనా మనం ఇతరులపై ఆధారపడి, చేతులు కట్టుకుని కూర్చోకూడదని వెల్లడించారు. మన సొంత శక్తిని గుర్తించాలని, మన వనరులపై నమ్మకం ఉండాలని తెలిపారు. మన దృఢ సంకల్పాన్ని శక్తిగా మార్చుకుని, కఠిన శ్రమ ద్వారా అనుకున్నది సాధించాలని చెప్పారు. లక్ష్య సాధన కోసం చేసే ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు మనల్ని ఆపలేవని శ్రీరామచంద్రుడు మనకు నేర్పించారని పేర్కొన్నారు. ముందు సముద్రం ఉంది, లంక చాలా దూరంలో ఉంది, అయినప్పటికీ శ్రీరాముడు ప్రజల సామూహిక శక్తిని మేల్కొలిపి, వారి భాగస్వామ్యాన్ని తనకు అండగా చేసుకుని, అసాధ్యమనిపించిన లక్ష్యాన్ని సుసాధ్యం చేశారని మోదీ వివరించారు. విజయానికి ఇదే మూల మంత్రమని పేర్కొన్నారు. ఎంతటి కఠిన సవాళ్లు ఎదురైనా చివరికి సత్యమే, మానవత్వమే గెలుస్తాయనే నమ్మకాన్ని విజయదశమి కలిగిస్తుందని తెలిపారు.

సాక్షి,హైదరాబాద్: దసరా పండుగ వేళ తెలంగాణలో మద్యం విక్రయాలు జోరందుకున్నాయి. పండుగ సీజన్‌ నేపథ్యంలో మందుబాబులు మందు కొనుగోళ్లతో ఎక్సైజ్ శాఖకు కాసుల వర్షం కురిపించారు. అక్టోబర్ 1 నుంచి 19 వరకు కేవలం 19 రోజుల్లోనే రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా రికార్డు స్థాయిలో రూ.2,054.51 కోట్ల మద్యం విక్రయాలు జరిగినట్లు ఎక్సైజ్ శాఖ వెల్లడించింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఈసారి మద్యం అమ్మకాల్లో ఏకంగా 37.02 శాతం వృద్ధి నమోదైనట్లు అధికారులు తెలిపారు. ఈ లెక్కలు రాష్ట్రంలో మద్యం వినియోగం పెరుగుదలను, తద్వారా ప్రభుత్వానికి గణనీయమైన ఆదాయాన్ని సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా దసరా పండుగకు ముందురోజు, అక్టోబర్ 19న, మద్యం అమ్మకాలు అత్యధిక స్థాయికి చేరుకున్నాయి. ఆ ఒక్క రోజులోనే ఏకంగా రూ.303 కోట్ల 40 లక్షల విలువైన మద్యం అమ్ముడుపోయింది. పండుగకు ముందు ఈ అమ్మకాలు పెరగడం సాధారణంగా జరిగే పరిణామమే అయినప్పటికీ, ఈసారి నమోదైన సంఖ్యలు గత రికార్డులను అధిగమించాయి. అమ్మకాల వివరాలను పరిశీలిస్తే, అక్టోబర్ 14న రూ.102 కోట్ల 17 లక్షల విలువైన మద్యం విక్రయాలు జరిగాయి. అక్టోబర్ 15న మద్యం డిపోలకు సెలవు కావడంతో అమ్మకాలు నమోదు కాలేదు. తిరిగి అక్టోబర్ 16న రూ.126 కోట్ల 32 లక్షలు, అక్టోబర్ 17న రూ.223 కోట్ల 25 లక్షల విలువైన మద్యం అమ్ముడైంది. అక్టోబర్ 18న ఆదివారం సెలవు కావడంతో అమ్మకాలు తగ్గగా, అక్టోబర్ 19న అత్యధికంగా రూ.303 కోట్ల 40 లక్షల విక్రయాలు జరిగాయి. ఈ నాలుగు పనిదినాల్లో మొత్తం రూ.755 కోట్ల 14 లక్షల అమ్మకాలు నమోదయ్యాయి.విక్రయించిన మద్యం రకాలలోవిక్రయించిన మద్యం రకాలలో, ఈ నాలుగు రోజుల్లో 6,83,000 కేసుల హార్డ్ లిక్కర్ అమ్ముడైంది. బీరు విక్రయాలు మరింత ఎక్కువగా, 10,44,000 కేసులకు చేరుకున్నాయి. తెలంగాణ రాష్ట్రంలో సాధారణంగానే బీరు వినియోగం అధికంగా ఉంటుందని ఈ గణాంకాలు మరోసారి ధృవీకరించాయి. అక్టోబర్ 19 వరకు మొత్తం అక్టోబర్ నెలలో రూ.2,055 కోట్ల విలువైన మద్యం అమ్ముడైంది. గత నెలలతో పోలిస్తే, సెప్టెంబర్ నెలలో రూ.3,209 కోట్లు, ఆగస్టు నెలలో రూ.3,482 కోట్ల విలువైన మద్యం విక్రయాలు జరిగాయి. దసరా పండుగ కారణంగా అక్టోబర్ నెలలో కూడా అమ్మకాలు భారీగానే నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని ఎక్సైజ్ శాఖ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. గత దసరా పండుగతో పోలిస్తే ఈసారి అమ్మకాలు పెరిగాయి. గత దసరా సమయంలో నాలుగు రోజుల్లో రూ.698 కోట్ల విలువైన మద్యం అమ్ముడవగా, ఈసారి రూ.755 కోట్ల 14 లక్షలకు చేరుకోవడం గణనీయమైన వృద్ధిని సూచిస్తుంది.రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా మొత్తం 2,620 వైన్ షాపులు, సుమారు 1,200 బార్ అండ్ రెస్టారెంట్లు, పబ్బులు, క్లబ్బుల ద్వారా ఈ మద్యం విక్రయాలు జరుగుతాయి. ఈ మద్యం మొత్తం తెలంగాణలో ఉన్న 17 మద్యం డిపోల నుంచి సరఫరా అవుతుంది. ఎక్సైజ్ శాఖ ద్వారా లభించే ఆదాయం రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అత్యంత ముఖ్యమైన వనరులలో ఒకటి. సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు, ఇతర ప్రభుత్వ ప్రయోజిత పథకాలకు నిధులు సమకూర్చడంలో మద్యం అమ్మకాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రిజిస్ట్రేషన్ స్టాంప్స్ శాఖ తర్వాత అత్యధిక ఆదాయాన్ని సమకూర్చే శాఖగా ఎక్సైజ్ డిపార్ట్‌మెంట్ నిలుస్తుంది. ఈ కారణంగానే ప్రభుత్వాలు మద్యం అమ్మకాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తుంటాయి. ఈ పండుగ సీజన్ అమ్మకాలు ప్రభుత్వానికి ఆశించిన స్థాయిలో ఆదాయాన్ని సమకూర్చినట్లు తెలుస్తోంది.ఒక్కరోజే రూ.303 కోట్ల మద్యం సేల్‌!.. కారణం ఇదే..తెలంగాణలో దసరా పండుగ వేళ మద్యం విక్రయాలు సరికొత్త రికార్డులు సృష్టించాయి. అక్టోబర్ 19న ఒక్కరోజే రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అసాధారణ రీతిలో రూ.303.40 కోట్ల విలువైన మద్యం అమ్ముడుపోయింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఆ ఒక్కరోజే అమ్మకాల్లో ఏకంగా 801.90 శాతం భారీ వృద్ధి నమోదు కావడం గమనార్హం. అక్టోబర్ 19న మద్యం అమ్మకాలు ఈ స్థాయిలో అసాధారణంగా పెరగడానికి పలు కారణాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.అక్టోబర్ 19వ తేదీన దుర్గాష్టమి (మహా అష్టమి), మరుసటి రోజు (అక్టోబర్ 20) విజయదశమి (దసరా) పండుగలు వచ్చాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దసరాను మాంసాహార విందులతో అత్యంత వైభవంగా జరుపుకోవడం ఆనవాయితీ. పండుగ విందులు, ఆత్మీయుల కలయికలు, పార్టీల కోసం మందుబాబులు ముందుగానే పెద్ద ఎత్తున మద్యం నిల్వలను కొనుగోలు చేశారు.పండుగ సెలవులు ప్రారంభం కావడంతో నగరాలు, పట్టణాల నుంచి లక్షలాది మంది ప్రజలు తమ సొంతూళ్లకు పయనమయ్యారు. గ్రామాల్లో పండుగ వాతావరణం నెలకొనడం, స్నేహితులు, బంధువుల కలయికలతో వైన్‌షాపులు, బార్లుల వద్ద విపరీతమైన రద్దీ ఏర్పడింది. పండుగ రోజుల్లో ఎలాంటి ఇబ్బందులు రాకుండా, విపరీతమైన డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా వైన్‌షాపుల యజమానులు, స్థానిక వ్యాపారులు డిపోల నుంచి భారీగా మద్యాన్ని ముందుగానే కొనుగోలు చేసి స్టాక్ పెట్టుకున్నారు. ఈ కారణాలన్నింటి వల్లే దసరా పండుగ ముందు రోజు ఎక్సైజ్ శాఖకు కాసుల వర్షం కురిసింది.

గుజరాత్‌లో నవరాత్రి వేడకలు గర్బా నృత్యాలతో కోలాహలంగా ఉంటాయి. కానీ అహ్మదాబాద్‌లోని షాహ్‌పూర్‌ మాత్రం ఇందుకు అత్యంత విభిన్నం. పురుషులు, స్త్రీలు అనే తారతమ్యం లేకుండా అందరు గర్బా నృత్యంలో పాల్గొంటారు. కానీ ఇక్కడ మాత్రం మగవాళ్లు స్త్రీల వేషధారణలో గర్బా నృత్యం ఆడటం విశేషం. ఇలా ఎందుకు చేస్తున్నారు?, ఈ ఆచారం వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏంటి అంటే..దేవినవరాత్రులు ఒక్కోచోట ఒక్కో ఆచార వ్యవహారాలను పాటిస్తారు. కానీ అహ్మదాబాద్‌ మాత్రం ప్రాయశ్చిత్తం, క్షమాపణలsy అమ్మవారి వేడుకలు నిర్వహించడం విశేషం. ఇక్కడ మగవాళ్లు నవారాత్రుల్లోని ఎనిమిదవ రోజు మగవాళ్లు స్త్రీల వేషధారణలో గర్బా నృత్యం చేస్తారు. చిన్న పిల్లవాడి నుంచి అందరు చీరలు ధరించి ఈ గర్బా నృత్యంలో పాల్గొంటారు. ఈ ఆచారాన్ని 200 ఏళ్ల నాటి నుంచి పాటిస్తుండటం విశేషం. ఇంతకీ ఎందుకిలా అంటే..ఆచారం వెనుకున్న కథ..సుమారు 200 ఏళ్ల క్రితం 1872లో బరోట్‌ వంశానికి చెందిన సాధుమాత అత్యంత అందమైన మహిళ ఉండేది. ఆమె అందానికి మోహవశుడే అప్పటి పాలకుడు ఆమెను బలవంతంగా తీసుకురమ్మని సైనికులకు ఆదేశాలు పంపాడు. బరోట్‌ సమాజ సభ్యులు ఆమె ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా ఆమెను పంపించేందుకు ఇష్టపడకపోవడంతో. పెద్ద ఘర్షణ వాతావరణం ఏర్పడింది. చూస్తుండగానే అది కాస్తా తీవ్ర రూపం దాల్చింది. అది చూసి అందాల బొమ్మ తల్లిదండ్రలు కోపోద్రేకులై..ఇంత వినాశం కంటే తమ కూతురే చనిపోతే మంచిదని భావించారు. దాంతో ఆమె తల్లి మనసు రాయి చేసుకుని తన భర్తను పిలిచి ఒక్కవేటుతో కూతురుని హతమార్చమని చెబుతోంది. అలా సాధుమాత కన్నతల్లిదండ్రుల చేతుల్లోనే చనిపోతుంది. ఆనాటి నుంచి తమ కళ్లముందే పెరిగిన ఆమెను కాపాడుకోలేకపోయమనే బాధ బరోట్‌ వాసులను వెంటాడింది. అదీగాక ఆ అందాలరాశీ మరణానంతరం అక్కడ మగవాళ్లు, మగపిల్లలు చిన్న వయసులనే అకాలంగా మరణించడం ఎక్కువై వంశం క్షీణించిపోవడం ప్రారంభమైంది. ఆ సౌందర్యవతి శాపమే వెన్నాడుతుందని భావించారు అక్కడి ప్రజలు. దాంతో సాధుమాత గౌరవార్థం స్థాపించిన ‘సాదు మాత ని పోల్’ ఆలయ ప్రాంగణం వద్ద పురుషులంతా మగవాళ్ల అలంకరణలో గర్భా నృత్యం చేయడం ప్రారంభించారు. అప్పటి నుంచి మగవాళ్ల అకాల మరణాలు తగ్గిపోయాయి. దాంతో ప్రతి ఏడాది నవరాత్రి వేడుకల్లో ఎనిమిదో రోజున ఇలా సాదు మాత ని పోల్ స్త్రీల వేషధారణలో మగవాళ్లు గర్బా నృత్యం చేయడం ప్రారంభించారు. ఇది ఒకరకంగా ప్రాయశ్చిత్తం, క్షమాపణలు కోరుతూ చేసే ఆచారం. ఈ ఆచారం వెనుక స్త్రీల రక్షణను గుర్తు చేయడమే గాక, త్యాగం, క్షమాపణల విలువలను తెలియజేసే సంప్రదాయంగా చెప్పొచ్చు. విచిత్రం ఏంటంటే తరతరాలుగా అక్కడ బరోట్ వాసులు పాటించడం విశేషం. చదువుకుని వేరేప్రాంతాల్లో స్థిరపడినా..ఈ వేడుకు జరిగే సమయానికి తమ ప్రాంతానికి చేరుకుని ఈ సంప్రదాయన్ని పాటిస్తుంటారట. View this post on Instagram A post shared by Awesome Amdavad || Ahmedabad Previously || (@awesome.amdavad)ఇదీ చదవండి: నవరాత్రుల సమయంలోనే తెరుచుకునే అమ్మవారి ఆలయం..! రక్షగా నాగుపాము..

దసరా వచ్చిందంటే జమ్మిచెట్టు పూజలు.. పెద్దల ఆశీర్వాదాలు.. పాలపిట్ట దర్శనం అనేది తెలంగాణలో తరతరాలుగా వస్తున్న సంప్రదాయం. పాలపిట్టను చూసేందుకు ఒకప్పుడు పొలాల గట్లు, చెట్ల కొమ్మలు, విద్యుత్‌ తీగలపై దృష్టి సారించేవారు.అయితే వేగంగా విస్తరిస్తున్న మన నగరంలో ఆ నీలిరంగు రెక్కల అందం అదృశ్యమవుతోంది. దసరా వేళ పాలపిట్ట కోసం నగర శివారు ప్రాంతాల వైపు వెళ్లాల్సి వస్తోంది. ఇది కేవలం ఓ పక్షి జాడ కోసం అన్వేషణ మాత్రమే కాదు.. నగరంలో మారుతున్న జీవ వైవిధ్యానికి అద్దం పట్టే అంశం కూడా!సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం.. పాలపిట్టగా పిలిచే ఇండియన్‌ రోలర్‌ పక్షిని విజయదశమి రోజున జమ్మిచెట్టు పూజ అనంతరం చూడటం శుభప్రదమనే విశ్వాసం ప్రజల్లో ఉంది. ఒకప్పుడు పల్లెల్లో సహజంగా కనిపించే ఈ పక్షిని ఇప్పుడు ప్రత్యేకంగా వెతుక్కుంటూ వెళ్లాల్సి వస్తోందని పక్షి ప్రేమికులు చెబుతున్నారు. తెలంగాణ, హైదరాబాద్‌లోని శామీర్‌పేట సరస్సు, గండిపేట, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, ఖాజాగూడ లేక్‌ వంటి పచ్చదనం ఉన్న ప్రాంతాల్లోనే దీని ఉనికి కనబడుతోంది. హైదరాబాద్‌ బర్డ్‌ అట్లాస్‌ తొలి సీజన్‌ సర్వేలో మొత్తం 26 పక్షులను గుర్తించగా, శామీర్‌పేట, పీర్జాదిగూడ, శంషాబాద్‌ పరిసరాల్లో వీటి ఉనికి నమోదైంది. పావురాల వల్ల..హైదరాబాద్‌ చుట్టూ నిర్మాణాలు పెరగడం, ఖాళీ స్థలాలు తగ్గడం, పాత చెట్ల తొలగింపు, పురుగుమందుల వినియోగం వంటి అంశాలు పక్షుల జీవన పరిస్థితులపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. సిటీలో అతిగా పెరిగిన పావురాల వల్ల కూడా ఇతర పక్షుల మనుగడ కొంత వరకు కష్టతరమైతుందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. స్టేట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాస్‌ బర్డ్స్‌ నివేదికలోనూ ఇండియన్‌ రోలర్‌ జాతీయ స్థాయి దీర్ఘకాలిక ధోరణి తగ్గుదలగా నమోదైంది. పాలపిట్ట దర్శనమే కాకుండా దాని పరిరక్షణనూ మనం బాధ్యతగా తీసుకోవాలని పక్షి ప్రేమికులు అంటున్నారు.ఇదీ చదవండి: రేషన్‌ కార్డుదారులకు గుడ్‌న్యూస్‌.. త్వరలో షాపుల్లో కొత్త సరుకులు!

పావలా బేడిస్తే పట్టేది లేదు అర్ధ రూపాయిస్తే అంటేది లేదు ముప్పావలైతేను ముట్టేది లేదు.. ఒకప్పుడు దసరా రాగానే మా నోటి వెంట వచ్చిన రాగాలివి. ‘జయ విజయీభవా దిగ్విజయీ భవా!!..’ అంటూ దసరాను సరదాగా గడుపుకున్న రోజులవి. పాఠాలు చెప్పిన మాస్టార్లను వెంట బెట్టుకుని దండుగా కదిలిన జ్ఞాపకాలు మా బతుకంతా పచ్చగా ఉంటాయి. నేను ఎవరు అనుకుంటున్నారా.. నిన్నటి తరానికి ప్రతినిధిని. చేజారిపోయిన జ్ఞాపకాలను పోగు చేసుకుంటూ బతుకుతున్న మనిíÙని. ఇలాంటి పండగలు వచ్చినప్పుడు బాల్యాన్ని గుర్తు చేసుకుని ఆనందపడే సామాన్యుడిని. 2000 అంతకంటే ముందు దసరా వస్తోందంటే చాలు ఊరు విశ్వరూప విన్యాసం చేసేది. బడి ప్రాంగణాలు కళకళలాడేవి. బడిలో సరస్వతీ పూజ, చిన్నారుల అక్షరాభ్యాసం ఎంతో వేడుకగా జరిగేవి. అక్షరాలు నేరి్పన గురువును సాక్షాత్తు దేవుడిగా భావించి గౌరవించేవాళ్లం. నాటి నవరాత్రుల్లో పిల్లల సందడి మామూలుగా ఉండేది కాదు. చేతుల్లో సంచులు పట్టుకుని కొండలు, గుట్టలు తిరిగి తంగేడు పూలను ఏరుకున్న జ్ఞాపకాలు ఇప్పటికీ మా గుండె గదులను దాటి పోలేదు. ఈ సాహసం ఎందుకో నేటి తరం పిల్లలు చేయలేకపోతున్నారు. దసరా అంటే సెలవు మాత్రమే అనుకుంటున్నారు. ఇంటికొచ్చి రూపాయి, రెండు రూపాయల వెదురు ధనస్సుల కోసం అమ్మనాన్నల దగ్గర మారాం చేసేవాళ్లం. ఆ చిన్న ధనుస్సు చేతికి రాగానే లోకాన్నే జయించినంత సంబరపడిపోయేవాళ్లం. అవన్నీ నెమరువేసుకుంటుంటే.. మళ్లీ చిన్నపిల్లాడినై ఆ రోజుల్లోకి వెళ్లిపోతే బావుణ్ణనిపిస్తోంది. ఇట్లు, నిన్నటి తరం అభిమాని.(కాశీబుగ్గ)

దేవి నవరాత్రులు అప్పుడే తొమ్మిదో రోజుకు చేరుకున్నాయి. మహర్నవమి రోజు అమ్మవారిని మహిషాసుర మర్ధినిగా కొలుచుకుంటారు భక్తులు. ఈవేళ దుష్ట శిక్షణ శిష్ట రక్షణ గావించిన అమ్మవారిని తమను చుట్టుముట్టే భయాలు, బాధలను దురంచేసే తల్లిగా ప్రార్థిస్తారు. అలాంటి ఈ పర్వదినం రోజున దుర్గతులకు దూరం చేసి ఆ తల్లికి సంబంధించిన ఒక విశిష్ట ఆలయం గురించి తెలుసుకుందామా. ఆ అమ్మ ఆలయం కేవలం దేవి నరాత్రుల్లో తప్ప మిగతా అన్ని రోజుల మూసివేసి ఉంటుంది. ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న ఆ ఆచారం వెనుకున్న రహస్యం ఏంటో తెలుసుకుందామా.!.ఒడిశాలోని పారలాఖేముండిలో వెలిసిన పురాత దండు మారమ్మ ఆలయం అత్యంత మహిమాన్వితమైన గుడి. ఈ అమ్మవారు అత్యంత పవిత్రమైన శక్తిపీఠాల్లో ఒకటిగా అలరారుతోంది. పారలాఖేముండి రాజవంశ పాలనా కాలంలోనే ఈ ఆలయం నిర్మించబడినట్లు భక్తులు విశస్తిస్తుంటారు. ఆ అమ్మ అన్ని వైపుల నుంచి పట్టణాన్ని రక్షించేందుకే అలా ఈశాన్య మూలలో కొలువై ఉందని చెబుతుంటారు స్థానికులు. ఈ ఆలయం కేవలం నవరాత్రుల ప్రారంభంలోనే తెరుస్తారు. తొమ్మిది రోజుల పాటు ప్రత్యేక పూజల అనంతరం దసరా రోజు రాత్రి ఈ ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు. మిగిలిన ఏడాదికాలం పాటు భక్తులకు ఈ ఆలయం అందుబాటులో ఉండదట. ఈ ఆలయంలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశాలలో ఒకటి అమ్మవారి విగ్రహం వెనుక ఉన్న పెద్దపాముపుట్ట. స్థానికుల నమ్మకం ప్రకారం..పురాతన కాలం నుంచి ఒక నాగుపాటు పుట్టలో నివశిస్తోందని స్థానికులు నమ్మకం. ప్రతి ఏటా అష్టమి పూజల సమయంలో ఈ పాము విగ్రహం దగ్గరకు వస్తుందని చెబుతున్నారు స్థానికులు. దీన్ని చూసేందుకే చుట్టపక్కల ప్రజలు తండోపతండాలుగా తరలివస్తుంటారని చెబుతున్నారు. అలాగే ఈ నవరాత్రుల పూర్తి అయిన తదనంతరం నుంచి ఆ నాగుపామే ఈ అమ్మవారికి రక్షగా ఉంటుందట. చాలా దశాబ్దాల క్రితం..దసరా సమయంలో అమ్మవారిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి దున్నపోతును బలి ఇచ్చేవారని, ఆ తర్వాత ప్రత్యేక ప్రార్థనలు, పూజలు నిర్వహించేవారట. అయితే కాలక్రమేణ ఆ పూజల్లో మార్పుల్లో వచ్చి అమ్మవారికి కేవలం శాకాహార నైవేద్యాన్నే సమర్పిస్తున్నారట. ప్రస్తుతం దండుమాలసాహి ప్రాంత నివాసితులు ఈ ఆలయ నిర్వహణను చూసుకుంటున్నారట. ఏటా నవరాత్రుల సమయంలో ఇక్కడ ఉత్సవాలు కన్నుల పండుగగా జరుగుతాయట. స్వలం కాలం వరకు తెరుచుకునే ఈ అమ్మవారిని దర్శించుకుంటే..తమకు సౌభాగ్యం, క్షేమం కలుగుతుందనేది భక్తులు ప్రగాఢ నమ్మకం. ఇదీ చదవండి: నవరాత్రుల స్పెషల్‌ వంటకాలు..చేసేయండిలా!

దసరా అంటే కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు, అది ఒక ఎమోషన్‌. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీక. వాడవాడలా వెలసిన అమ్మవారి మూర్తులు, బతుకమ్మల సంబురాలు, దాండియా ఆటలు.. ఒక్కసారిగా అంతటా సందడి వాతావరణం, ఆధ్యాత్మిక శోభతో విరాజిల్లుతుంది. భారత దేశంలో ఒక్కోచోట ఒక్కో విధంగా జరుపుకునే విజయదశమి వేడుకలకు కొన్ని ప్రదేశాలు పెట్టింది పేరుగా నిలుస్తాయి. వాటి గురించి తెలుసుకుంటూ.. ప్రయాణిద్దాం...పశ్చిమ బెంగాల్‌విజయదశమి అంటే ముందుగా పశ్చిమ బెంగాల్‌ గుర్తొస్తుంది. కోల్‌కతాలో దసరా అంటే దుర్గా పూజ. ఈ సమయంలో బెంగాల్‌ లోని ప్రతి వీధి జాతరను తలపిస్తుంది. మట్టితో చేసిన దుర్గా విగ్రహాలను దర్శించుకుని భక్తులు తరిస్తారు.డోలు శబ్దం వింటుంటే, తెలియకుండానే భక్తులు ఉద్వేగానికి గురవుతారు. కుమార్టులీ అనే వీధిలో ఏడాది పొడవునా అమ్మవారి విగ్రహాలే తయారు చేస్తారు. అయితే పండగకు రెండు రోజుల ముందు వెళ్తే అమ్మవారి ముఖానికి కళ్లు అతికించే చక్షుదానం అనే కార్యక్రమాన్ని వీక్షించవచ్చు. అలాగే ఇదే సమయంలో జరిగే సింధూర్‌ ఖేలాలో ఆడవాళ్లు ఒకరికొకరు బొట్టు పెట్టుకుని అమ్మవారిని నిమజ్జనం చేసే ఆచారాన్ని వీక్షించవచ్చు.వారణాసి, ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌ఉత్తర్‌ ప్రదేశ్‌లోని ప్రాచీన నగరమైన వారణాసిలో రామ్‌ లీలా నెలరోజుల పాటు జరుగుతుంది. గంగా తీరాన రామాయణం ప్రతి రోజూ ప్రత్యక్షమవుతుంది. రావణ దహనం చేసే రోజు మణికర్ణిక ఘాట్‌ దగ్గర జనాలు కిక్కిరిసిపోతారు.మైసూరు, కర్నాటకదసరా సందర్భంగా చాలా మంది మైసూరు వెళ్లాలని ప్లాన్‌ చేస్తుంటారు. కర్ణాటకలోని ఈ నగరం ఈ సమయంలో కొత్త పెళ్లి కూతురిలా ముస్తాబవుతుంది. మైసూరు ప్యాలెస్‌ రాత్రి సమయంలో దీపాలంకరణలో వైభవంగా వెలిగిపోతుంది. లక్ష బల్బులు ఒకేసారి వెలిగితే.. ఆ వెలుగును చూడటానికి రెండు కళ్లు చాలవు అనిపిస్తుంది.కులూ, హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ కు గుండెకాయ లాంటి కులూలో జరిగే దసరా వేడుకలు చాలా ప్రత్యేకం. చల్లని గాలిలో దేవతామూర్తుల ఊరేగింపు అక్కడి ఆచారాల్లో ప్రధానమైంది. కులూలో మొత్తం 365 దేవతలు కొలువుండగా ఆ మూర్తులను కులూ మైదానానికి తీసుకొస్తారు. డోలు, నగారా మోగుతుంటే, పహాడాల మధ్య డ్యాన్స్‌ చేస్తూ ఈ దేవతలను రఘునాథ్‌ జీ ని (శ్రీరాముడు) రథంపై కూర్చోబెట్టి భక్తులు లాగుతారు. ఇలా రథం లాగిన తర్వాత ఏడు రోజుల పాటు కులూ మొత్తం ఫెస్టివల్‌ మోడ్‌ లోకి వెళ్లిపోతుంది.బస్తర్, ఛత్తీస్‌ గఢ్‌బస్తర్‌లో దసరా వేడుకలు కాస్త భిన్నంగా జరుగుతాయి. ఛత్తీస్‌ గఢ్‌ అడవుల్లో గిరిజన సంస్కృతి పరిమళిస్తుంది. స్థానికుల జీవన విధానం, ఆచారాల ప్రకారం దసరా ఇక్కడ 75 రోజుల పాటు జరుపుతారు. అందుకే దీనిని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద దసరా వేడుకగా పిలుస్తారు.ఎలా వెళ్లాలి?హైదరాబాద్‌ నుంచి ఈ యాత్ర మొదలు పెట్టడం మంచిది. ఉదయం ఎయిర్‌ పోర్ట్‌ తేనీటిని సేవిస్తూ ఫ్లైట్‌ ఎక్కొచ్చు. మైసూరుకి డైరెక్ట్‌ ఫ్లైట్‌ లేకపోయినా, బెంగళూరు మీదుగా వెళ్లి, అక్కడి నుంచి రోడ్డు మార్గంలో వెళ్లే ప్రయాణం చాలా బాగుంటుంది. పచ్చని పొలాల మధ్య కారులో షికారు చేస్తుంటే దసరా సంబరాల వైబ్‌ ను ముందే ఫీల్‌ అవ్వొచ్చు.విజయవాడ నుంచి ప్లాన్‌ చేసే వారు కూడా హైదరాబాద్‌ మీదుగా ప్లాన్‌ చేసుకోవాలి. . విజయవాడలో కృష్ణా నదిని చూసి, మళ్లీ హైదరాబాద్‌ వచ్చి అక్కడి నుంచి కోల్‌కతాకి వెళ్తే ఒక చిన్న ట్రాన్సిషన్‌ లా ఉంటుంది. కోల్‌ కతాకి డైరెక్ట్‌ ఫ్లైట్స్‌ ఉంటాయి.వారణాసికి హైదరాబాద్‌ నుంచి డైరెక్ట్‌ ఫ్లైట్‌ ఉంది. కులూ కోసం చండీగఢ్‌ వరకు వెళ్లి, అక్కడి నుంచి పర్వతాల మధ్య జర్నీ చేయడం అద్భుతమైన అనుభవం.బస్తర్‌ వెళ్లడానికి ఛత్తీస్‌ గఢ్‌ రాజధాని రాయ్‌పూర్‌ వరకు ఫ్లైట్‌ లో వెళ్లి తర్వాత రోడ్డు మార్గంలో అడవిలో ప్రయాణించవచ్చు.ఎక్కడ ఉండాలి?మైసూరులో ప్యాలెస్‌ దగ్గర ఉన్న హెరిటేజ్‌ బంగ్లాలో ఉంటే, మార్నింగ్‌ వాక్‌ సమయంలో ప్యాలెస్‌ గేట్‌ కనిపిస్తుంది. చెట్టు కింద టేబుల్‌ వేసి ఇచ్చే ఫిల్టర్‌ కాఫీలో కూడా పండుగ ఫ్లేవర్‌ ఉంటుంది. కోల్‌ కతాలో కుమార్టులీ దగ్గర ఉన్న బోటిక్‌ హోమ్‌ స్టేలో ఉంటే, రాత్రంతా డోలు శబ్దాన్నివింటూ నిద్రపోవచ్చు.వారణాసిలో గంగా తీరంలో ఉన్న ఘాట్‌ సైడ్‌ హోటల్లో ఉంటే, సుబహ్‌ ఎ బనారస్‌ హారతి చూడొచ్చు. కులూలో వుడెన్‌ కాటేజీలో ఉంటే, బయట చలిలో హీటర్‌ ముందు కూర్చుని చాయ్‌ తాగడం ఒక డిఫరెంట్‌ ఎక్స్‌ పీరియన్స్‌ గా మిగిలిపోతుంది.బస్తర్‌ లో చిత్రకోట్‌ వాటర్‌ ఫాల్స్‌ దగ్గర ఉన్న ఎకో రిసార్ట్‌ లో ఉంటే జలపాతాల సౌండ్‌ తో నిద్ర నుంచి మెలకువ వస్తుంది.ఏం చూడాలి?మైసూరులో సాయంత్రం సమయంలో లైటింగ్‌ చూడటం మాత్రమే కాదు, చాముండి హిల్స్‌ పై నుంచి సిటీని చూడడం అస్సలు మిస్‌ అవ్వకూడదు. కోల్‌ కతాలో పూజా పండాల్స్‌ లో లైట్‌ ఆర్ట్, థీమ్‌ ఆర్ట్‌ చూడాలి.వారణాసిలో రామ్‌ లీలా జరిగే సమయంలో శ్రీరాముడు ధనస్సు ఎత్తి బాణం వదిలే సమయంలో భక్తుల హడావిడి మామూలుగా ఉండదు. కులూలో దేవతామూర్తుల ఊరేగింపు అంతా ఒకేచోటికి చేరుకోవడం, తర్వాత జరిగే కార్యక్రమాలు వినూత్నంగా అనిపిస్తాయి. బస్తర్‌ లో రథాన్ని లాగే సమయంలో గిరిజన యువతుల ఆట పాటలు ఆకట్టుకునేలా ఉంటాయి.ఏం తినాలి?మైసూరులో మైసూర్‌ పాక్, మసాలా దోసె, అక్కి రొట్టి ఎంజాయ్‌ చేయవచ్చు. కోల్‌ కతాలో భోగ్‌ ప్రసాదం, ఖిచురి, లాబ్రా, మిష్టి దోయ్‌ ట్రై చేయవచ్చు. వారణాసిలో కచోరీ సబ్జీ, మలైయ్యో, లస్సీ, సమోసా ట్రై చేయవచ్చు. కులూలో సిద్దు, ట్రౌట్‌ ఫిష్, యాపిల్‌ తో చేసే స్వీట్స్‌ ట్రై చేయవచ్చు. బస్తర్‌ లో చ΄్డా చట్నీ, బాంబూ చికెన్, మహువాతో చేసిన లోకల్‌ స్నాక్స్‌ ట్రై చేయవచ్చు.యాత్ర, బడ్జెట్‌ వివరాలుహైదరాబాద్‌ నుంచి ఐదు రోజుల ట్రిప్‌ ప్లాన్‌ చేస్తే సరిపోతుంది. అన్ని ప్రదేశాలు వరుసగా కవర్‌ చేయడం కాస్త కష్టమే. కానీ అన్నీ కవర్‌ చేయాలనుకోకుండా ఒక ప్రదేశం సెలెక్ట్‌ చేసుకుని అక్కడే ఎక్కువ సమయం గడిపేందుకు ప్రయత్నించండి.ఏ ప్రదేశానికి వెళ్లినా బడ్జెట్‌ ట్రావెల్‌ కోసం మీరు రూ.35 వేల నుంచి రూ.45 వేల వరకు ఖర్చు చేయాల్సి ఉంటుంది. స్టాండర్డ్‌ ట్రిప్‌ ప్లాన్‌ చేస్తే ఈ బడ్జెట్‌ రూ.60 వేల నుంచి 75 వేలకు పెరుగుతుంది. ప్రీమియం ట్రిప్‌ ప్లాన్‌ చేస్తే మీ బడ్జెట్‌ లక్ష కూడా దాటుతుంది.విజయదశమి సమయంలో ఎక్కడికి వెళ్లాలనుకున్నా ట్రైన్, ఫ్లైట్‌ టికెట్లు దొరకడం కష్టం. రైలు టికెట్లు బుక్‌ అవ్వవు, ఫ్లైట్‌ టికెట్‌ ధరలు ఆకాశాన్ని అంటుతాయి.స్టే విషయానికి వస్తే బడ్జెట్‌ రూమ్స్‌ రూ.900 నుంచి రూ.2500 వరకు, స్టాండర్డ్‌ రూమ్స్‌ రూ.4 వేల నుంచి రూ.6 వేల వరకు, ప్రీమియం రూమ్స్‌ రూ.8 వేల నుంచి 25 వేల మధ్యలో ఉంటాయి.ఫుడ్‌ విషయానికి వస్తే ఒక్క వ్యక్తికి రోజూ రూ.500 నుంచి 3000 వరకు లేదా అంతకు మించి ఖర్చు అయ్యే అవకాశం ఉంది.ఇవి మిస్‌ అవ్వకండి..ఎక్కడికి వెళ్లినా మనం చెక్‌ లిస్ట్‌ ప్రకారం ఒక్కో టాస్క్‌ ఫినిష్‌ చేస్తూ ముందుకు వెళ్లిపోతాం. కానీ లిస్ట్‌ లో లేని చిన్న చిన్న ఆనందాలను మిస్‌ అవ్వకూడదు. మైసూరులో అంబారీ వెనుక నడవడం ఒక డిఫరెంట్‌ ఫీలింగ్‌ కలిగిస్తుంది.కోల్‌ కతాలో పూజా పండాల్స్‌ లో కాసేపు కూర్చుని అమ్మవారి వైభవాన్ని కీర్తించడం మిస్‌ అవ్వకూడదు. వారణాసిలో గంగా హారతిలో ఒక చిన్న దీపం వదిలి మనసులో ఉన్న కోరిక చెప్పడం మర్చిపోకండి.కులూలో కొండల మధ్య సాగే ఊరేగింపులో డోలు వాయిద్యాల చప్పుళ్లకు అనుగుణంగా నడవడం మిస్‌ అవ్వకూడదు. బస్తర్‌ లో దంతేశ్వరీ మాత రథాన్ని టచ్‌ చేసే ఛాన్స్‌ వస్తే అస్సలు మిస్‌ అవ్వకూడదు. ఇవి చెక్‌ లిస్ట్‌ కావు, ఇవే ప్రయాణాన్ని గుర్తుండిపోయేలా చేసే క్షణాలు.ఆసక్తికరమైన విషయాలుమైసూరు దసరాకి 400 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది, వడియార్‌ రాజుల కాలం నుంచి కొనసాగుతోంది.కోల్‌కతా దుర్గా పూజ యునెస్కో కల్చరల్‌ హెరిటేజ్‌గా గుర్తింపు పొందింది.వారణాసి రామ్‌ లీలా సుమారు నెలపాటు జరిగే పెద్ద నాటకం.కులూ దసరా విజయదశమి రోజు మొదలవుతుంది, అంటే మిగిలిన చోట్ల అయిపోయాక.బస్తర్‌ దసరా దేశంలో 75 రోజులు జరుగుతుంది, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దది.– ఎం.జి. కిశోర్, ప్రయాణికుడుఇదీ చదవండి: గుమ్మడితో పండగ ముస్తాబు! దిష్టికే కాదు..అలంకరణకుకూడా..

సృష్టి స్థితి లయలకు మూలం ఆదిపరాశక్తి. ఆమె జగజ్జనని. ఆమె సమస్త భువనాలకు అధినాయిక; సమస్త ప్రాణికోటికి అభయప్రదాత. జగన్మాత ఆరాధన అనాదిగా ఉంది. రాతియుగం నాటి ఆధారాలు ఇందుకు సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి. సింధులోయ నాగరికత కాలంలో ‘లోకమాత’ ఆరాధన ఉండేది. వేదకాలంలో ఈ ఆరాధన మరికొంత వ్యాపించింది. ఋగ్వేదంలోని ‘దేవీసూక్తం’ జగన్మాత స్తోత్రమే! శరదృతు ప్రారంభంలో వచ్చే ఆశ్వయుజ శుక్లపక్ష పాడ్యమి నుంచి దశమి వరకు జగన్మాతను ఆరాధిస్తూ శరన్నవరాత్రులను జరుపుకొంటారు. చివరిరోజైన దశమినాడు దసరా పండుగ జరుపుకొంటారు. అందుకే వీటిని దసరా నవరాత్రులని కూడా అంటారు. భారత ఉపఖండంలో పలు శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యంగా పద్దెనిమిది శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. ఇవి అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవి. ‘తంత్ర చూడామణి’, ‘పీఠనిర్ణయ’ వంటి శాక్తేయ తంత్రశాస్త్ర గ్రంథాల ప్రకారం యాభైఒక్క శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. ‘దేవీ భాగవతం’ ప్రకారం నూట ఎనిమిది శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. నవరాత్రుల సందర్భంగా కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాల గురించి, అరుదైన ఆచారాల గురించి తెలుసుకుందాం...శక్తిపీఠాల ఆవిర్భావంశక్తిపీఠాల ఆవిర్భావానికి మూలం పురాణాల్లోని ‘దక్షయజ్ఞం’ కథనంలో ఉంది. దక్షప్రజాపతి గొప్ప యజ్ఞాన్ని తలపెట్టాడు. ఆ యజ్ఞానికి ముక్కోటి దేవతలను, ఋషులను ఆహ్వానించాడు కాని, తన అల్లుడైన శివుడిని, కూతురైన సతీదేవిని ఆహ్వానించలేదు. పుట్టింటి మీద మమకారంతో పిలవకపోయినా యజ్ఞానికి వెళతానని సతీదేవి పట్టుబట్టింది. శివుడు వారిస్తున్నా, వినకుండా ఆమె ఒంటరిగా తండ్రి తలపెట్టిన యజ్ఞానికి వెళ్లింది. యజ్ఞానికి వచ్చిన కన్నకూతురిని దక్షుడు కనీసం పలకరించలేదు. దక్షుడికి భయపడి తల్లి కూడా ఆమెను దగ్గరకు తీసుకోలేదు. యజ్ఞంలో దక్షుడు దేవతలందరికీ హవిర్భాగాలు ఇచ్చి, శివుడికి మాత్రం ఇవ్వలేదు. శివుడికి హవిర్భాగం ఎందుకు ఇవ్వలేదని సతీదేవి నిలదీసింది. కూతురు తనను ప్రశ్నించడంతో దక్షుడు ఆగ్రహోదగ్రుడయ్యాడు. శివుడు శ్మశానవాసి, దిగంబరుడు, మెడలో కపాలమాల ధరిస్తాడు. భూతప్రేత పిశాచాలకు నాయకుడు. అలాంటివాడికి కూతురును ఇచ్చి తప్పు చేశానని, అమంగళుడైన శివుడికి యజ్ఞంలో హవిర్భాగం ఇచ్చి, మరో తప్పు చేయనని నిందించాడు. దక్షుడు శివుడిని దూషిస్తున్నా, దేవతలు, ఋషులు ఎవరూ అతడిని వారించలేదు. ఈ అవమానాన్ని తట్టుకోలేక సతీదేవి యాగాగ్నిలో ప్రాణత్యాగం చేసింది. సతీదేవి మరణవార్త విని శివుడు దుఃఖావేశాలతో ఊగిపోయాడు. తన జటాజూటం నుంచి ఒక జటను తీసి నేలకేసి కొట్టాడు. దాని నుంచి వీరభద్రుడు, భద్రకాళి ఉద్భవించారు. శివుడి ఆజ్ఞతో వీరభద్రుడు ప్రమధగణాలను వెంటబెట్టుకుని వెళ్లి, దక్షయజ్ఞంపై ఉప్పెనలా విరుచుకు పడ్డాడు. యజ్ఞవాటికలో పెను బీభత్సం సృష్టించి, దక్షుడి తలనరికేశాడు. దక్షుడి తల ఎగిరివెళ్లి యజ్ఞకుండంలో పడి దగ్ధమైపోయింది. ఈ బీభత్సానికి దేవతలు, ఋషులు హాహాకారాలు చేశారు. బ్రహ్మాది దేవతలు శివుడి వద్దకు వెళ్లి, ప్రార్థించారు. శివుడు శాంతించాడు. దేవతల కోరికపై దక్షుడిని పునర్జీవితుణ్ణి చేశాడు. అప్పటికే అతడి తల కాలిపోవడంతో దేవతలు అతడికి మేకతలను అమర్చారు. సతీవియోగ దుఃఖాన్ని భరించలేని శివుడు, ఆమె మృతదేహాన్ని తన భుజాలపై వేసుకుని, విశ్వమంతటా సంచరిస్తూ రుద్రతాండవం చేయడం ప్రారంభించాడు. శివుడి రౌద్రానికి సృష్టి అంతమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది. దేవతలు ఆందోళన చెందారు. వారంతా వెంటనే విష్ణువు వద్దకు వెళ్లి మొరపెట్టుకున్నారు. సతీదేవి శరీరం ఉన్నంత వరకు శివుడు సాధారణ స్థితిలోకి రాడని భావించిన విష్ణువు తన సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించి, సతీదేవి శరీరాన్ని ఖండించాడు. సతీదేవి శరీర భాగాలు చెల్లాచెదురుగా నేల మీద పడ్డాయి. అవి పడిన ప్రదేశాల్లో శక్తిపీఠాలు వెలిశాయి.అరుదైన శక్తిపీఠాలువేదకాలంలో వ్యాప్తి మొదలైన శాక్తేయం పురాణయుగం నాటికి పూర్తిస్థాయి తాత్త్విక మార్గంగా రూపాంతరం చెందింది. ఆదిశంకరుల కాలానికి శాక్తేయం దక్షిణాచార, వామాచార మార్గాలుగా విభజన పొందింది. ఆదిశంకరాచార్యులు కొన్ని శక్తిపీఠాలలో శ్రీచక్ర స్థాపన చేయడం ద్వారా తాంత్రిక రూపంగా ఉన్న శాక్తేయానికి సాత్విక రూపాన్ని కల్పించారు. ఆదిశంకర విరచిత స్తోత్రం ప్రకారం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలను అత్యంత ప్రధానమైనవిగా పరిగణిస్తారు. ఇవి మాత్రమే కాకుండా, కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో విలక్షణమైన ఆచార సంప్రదాయాలు నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి. అలాంటి కొన్ని అరుదైన శక్తిపీఠాల విశేషాలు...విమలా పీఠంవిమలాదేవి శక్తిపీఠం ఒడిశాలోని పూరీ క్షేత్రంలో ఉంది. పూరీలోని జగన్నాథ ఆలయ ప్రాంగణంలోనే నైరుతి దిశలో రోహిణీ కుండానికి సమీపంలో విమలాదేవి ఆలయం ఉంది. సతీదేవి నాభి భాగం ఇక్కడ పడిందని దేవీభాగవత కథనం. పూరీ జగన్నాథుడిని దర్శించుకోవడానికి వచ్చిన భక్తులు ముందుగా విమాలాదేవిని దర్శించుకోవడం ఇక్కడి ఆచారం. అంతేకాదు, ప్రతిరోజూ జగన్నాథుడికి సమర్పించే ఛప్పన్న నైవేద్యాలను ముందుగా విమలాదేవికి నివేదిస్తారు. విమలాదేవికి నివేదించిన తర్వాతే ఈ నైవేద్యం ‘మహాప్రసాదం’గా మారుతుందని నమ్ముతారు. పూరీలోని జగన్నాథ ఆలయంలో వైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం శాకాహార నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. దసరా నవరాత్రులలోని సప్తమి, అష్టమి, నవమి రోజుల్లో మాత్రం వేకువ జామున విమలాదేవికి మత్స్య మాంస నైవేద్యాలను రహస్యంగా సమర్పిస్తారు. జగన్నాథ ఆలయం తెరిచి, ప్రాతః హారతి ఇచ్చేలోపునే ఈ తతంగాన్ని ముగిస్తారు. దసరా నవరాత్రుల సమయంలో విమలాదేవి ఉగ్రరూపంలో ఉంటుందని చెబుతారు. అందువల్ల ఈ రోజుల్లో అమ్మవారి దర్శనానికి మహిళలను అనుమతించరు.తారా పీఠంతారాదేవి శక్తిపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌లోని బీర్‌భూమ్‌ జిల్లా రాంపుర్‌హాట్‌ సమీపంలో ద్వారకానది ఒడ్డున ఉంది. తారాదేవి ఆలయంలో అత్యంత అరుదైన తాంత్రిక ఆచారాలు ఉన్నాయి. మహాశ్మశాన తంత్ర సాధనకు ఈ శక్తిపీఠం ప్రసిద్ధి పొందింది. సతీదేవి మూడో కన్ను ఇక్కడ పడిందని పురాణాల కథనం. ఆధునిక కాలంలో బామఖ్యాపగా పేరుపొందిన బామచరణ ఛటోపాధ్యాయ అనే సాధువు ఇక్కడ తారాదేవి సాధన చేసి, సిద్ధి పొందినట్లు ప్రతీతి. తారాపీఠం గర్భగుడిలో రెండు విగ్రహాలు ఉంటాయి. ఒకటి భక్తులకు నేరుగా కనిపించే శిలా విగ్రహం. ఇది శివుడికి పాలిస్తున్న తల్లిగా కనిస్తుంది. దీని వెనుకనే మూడడుగుల లోహ విగ్రహం తారాదేవి ఉగ్రరూపంలో ఉంటుంది. లోహవిగ్రహంపై నిత్యం ఎర్రని సిందూరాన్ని పూసి ఉంచుతారు. ఈ శక్తిపీఠంలో కొబ్బరికాయలు, పండ్లు వంటి వాటితో పాటు మద్య, మాంస నైవేద్యాలను నిత్యం సమర్పిస్తారు. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో యాభైఒక్క శక్తిపీఠాల ప్రతిరూపాలు కూడా ఉన్నాయి.దక్షిణకాళీ పీఠందక్షిణకాళీ శక్తిపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌ రాజధాని కోల్‌కతాలోని కాళీఘాట్‌ ప్రాంతంలో ఉంది. హుగ్లీ నదీతీరంలో వెలసిన ఈ శక్తిపీఠంలో దక్షిణకాళిని భక్తులు ‘భవతారిణి’గా– అంటే, భవసాగరాన్ని దాటించే దేవతగా కొలుస్తారు. సతీదేవి కుడికాలి వేళ్లు ఈ ప్రదేశంలో పడ్డాయని పురాణ కథనం. ఈ ఆలయంలో కాళికాదేవి నల్లరాతి విగ్రహం ఉగ్రరూపంలో పెద్ద కళ్లతో, బయటకు చాపిన బంగారు నాలుకతో దర్శనమిస్తుంది.ఈ ఆలయంలో అరుదైన ఆచారాలు అమలులో ఉన్నాయి. ప్రతినెలా అమావాస్య రోజున ఈ ఆలయంలో ప్రత్యేక హోమాలు, రహస్య పూజలు చేస్తారు. అమ్మవారికి ఎరుపురంగు వస్త్రాలు, గాజులు సమర్పిస్తారు. ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్న వేళ మాంస నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఈ నైవేద్యం కోసం ప్రత్యేకంగా ఉల్లి, వెల్లుల్లి ఉపయోగించకుండా, అల్లం దట్టించి నేతితో వండిన మేకమాంసం వంటకాలను అమ్మవారికి నివేదిస్తారు. దసరా నవరాత్రి వేడుకలు, కాళికాపూజ పర్వదినం సందర్భంగా ఈ శక్తిపీఠంలో ప్రత్యేక పూజలు, హోమాలు జరుపుతారు.త్రిపురసుందరీ పీఠంత్రిపురసుందరీ శక్తిపీఠం త్రిపురలోని ఉదయపూర్‌లో ఉంది. ఈ శక్తిపీఠంలో అమ్మవారి విగ్రహం కూర్మపీఠంపై కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయం వెనుక ‘కల్యాణసాగర్‌’ అనే పెద్దచెరువు ఉంటుంది. అందులో వందలాది ఏళ్లనాటి తాబేళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో ఉంటాయి. సతీదేవి ఎడమకాలి చిటికెన వేలు ఇక్కడ పడిందని పురాణ కథనం. త్రిపురసుందరీ దేవిని ఇక్కడి స్థానికులు త్రిపురేశ్వరిగా, మాతాబరిగా కొలుస్తారు. ఇక్కడ అమ్మవారికి దూద్‌పెడా వంటి సాత్విక నైవేద్యాలతో పాటు నిత్యం మాంస నైవేద్యాలను కూడా సమర్పిస్తారు. ఇక్కడ గర్భగుడిలో రెండు విగ్రహాలు ఉంటాయి. ఒకటి త్రిపురసుందరీ దేవి పెద్ద రాత్రి విగ్రహం, మరొకటి చిన్నరాతి విగ్రహం. చిన్నరాతి విగ్రహాన్ని భక్తులు ‘ఛొటొ మా’– అంటే, చిన్నతల్లిగా పూజిస్తారు. ఇక్కడ అమ్మవారిని షోడశి రూపంలో ఆరాధిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్న నైవేద్యం కోసం జంతుబలులు జరుగుతాయి. భక్తులు ఈ ఆలయంలో పూజలు జరిపాక ఆలయం వెనుకనే ఉన్న కల్యాణసాగర్‌ చెరువులోని తాబేళ్లకు పేలాలు తినిపించడం ఆచారంగా వస్తోంది. స్థానిక జమాతియా తెగకు చెందిన గిరిజనులు ఏటా తమ గరియా పూజ వేడుకకు ముందుగా ఇక్కడి అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ఆచారంగా కొనసాగుతోంది. దసరా నవరాత్రులతో పాటు దీపావళి రోజున ఇక్కడ కాళీపూజ సందర్భంగా ప్రత్యేక హోమాలు, పూజలు జరుపుతారు.జ్వాలాముఖి పీఠంజ్వాలముఖి శక్తిపీఠం హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ కాంగ్రా జిల్లాలోని శివాలిక్‌ పర్వతశ్రేణులపై ఉంది. జ్వాలాముఖి ఆలయంలో అమ్మవారి విగ్రహం ఉండదు. ఆలయం లోపలి రాతిపగుళ్ల నుంచి నిత్యం ఆరని తొమ్మిది జ్వాలలు మండుతూ ఉంటాయి. వీటినే అమ్మవారి ప్రతిరూపంగా భావించి పూజిస్తుంటారు. ఈ ప్రదేశంలో సతీదేవి నాలుక పడినట్లు పురాణాల కథనం. భక్తులు ఇక్కడి అమ్మవారికి రబ్డీ, ఇతర మిఠాయిలు, పటికబెల్లం, ఒకరకం ధాన్యపు పొడితో తయారుచేసే ‘సతోజా’ అనే నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఎర్రని వస్త్రాలు, గాజులు కానుకలుగా సమర్పిస్తారు. మొక్కుకున్నవారు కొబ్బరికాయలు కొడతారు. చైత్రమాసంలో వచ్చే వసంత నవరాత్రుల్లోను, ఆశ్వయుజమాసంలో వచ్చే దసరా నవరాత్రుల్లోను ఈ శక్తిపీఠంలో ప్రత్యేక తాంత్రిక పూజలు, బలులు జరుపుతారు.బగళాముఖి పీఠంబగళాముఖి శక్తిపీఠం మధ్యప్రదేశ్‌లోని మాల్వా జిల్లా నల్ఖేడాలో లఖుందర్‌ నది ఒడ్డున శ్మశాన వాటిక నడిబొడ్డున ఉంది. పురాణాల్లో ఈ నదిని లక్ష్మణా నదిగా పేర్కొన్నారు. ఇక్కడి అమ్మవారు స్వయంభువుగా వెలసినట్లు భక్తులు విశ్వసిస్తారు. శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశంపై ధర్మరాజు ఇక్కడ అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ శక్తిపీఠంలో అమ్మవారు త్రిశక్తి రూపంలో వెలసింది. ఇక్కడ బగళాముఖి విగ్రహానికి కుడివైపున మహాలక్ష్మి, ఎడమవైపున సరస్వతి విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి. బగళాముఖిని పీతాంబరీదేవిగా కొలుస్తారు. ఈ ఆలయంలో అమ్మవారికి పసుపురంగు వస్త్రాలను, గాజులను, పువ్వులను, నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. బగళాముఖిని స్తంభనశక్తికి అధిదేవతగా ఆరాధిస్తారు. కోర్టు వివాదాల్లో ఉన్నవారు, రాజకీయ నాయకులు ప్రత్యర్థులపై గెలుపు కోసం బగళాముఖికి ప్రత్యేక పూజలు జరుపుతారు. శత్రు నివారణ కోసం ఎండు మిరపకాయలతో హోమం జరుపుతారు. ఈ ఆలయం శ్మశాన వాటిక నడిబొడ్డున ఉండటం వల్ల ఇక్కడ తాంత్రిక పూజలు జరుపుతారు. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో శతాబ్దాలుగా వెలుగుతున్న అఖండజ్యోతి ఉంది. ఈ అఖండజ్యోతిని దర్శించుకుంటే కష్టాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల నమ్మకం. దసరా నవరాత్రులు, బగళాముఖి జయంతి రోజుల్లో ఇక్కడ విశేషంగా తాంత్రిక పూజలు జరుపుతారు.అష్టాదశ శక్తిపీఠాలులంకాయాం శాంకరీ దేవీ కామాక్షీ కంచికాపురేప్రద్యుమ్నే శృంఖలాదేవీ, చాముండీ క్రౌంచపట్టణేఅలంపురే జోగులాంబా శ్రీశైలే భ్రమరాంబికాకొల్హాపురే మహాలక్ష్మీ, మాధుర్యే ఏకవీరికాఉజ్జయిన్యాం మహంకాళీ పీఠికాయాం పురుహూతికా ఓఢ్యాయాం గిరిజాదేవీ మాణిక్యా దక్షవాటికే.హరిక్షేత్రే కామరూపా ప్రయాగే మాధవేశ్వరీ జ్వాలాయాం వైష్ణవీ దేవీ, గయా మాంగల్యగౌరికావారాణస్యాం విశాలాక్షీ కాశ్మీరేషు సరస్వతీఅష్టాదశ సుపీఠాని యోగినా మపి దుర్లభమ్‌.ఆదిశంకర విరచితమైన ఈ స్తోత్రం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలను ప్రస్తావిస్తోంది. వీటిలో శాంకరీ పీఠం శ్రీలంకలోని త్రింకోమలిలో ఉంది. కామాక్షీ పీఠం తమిళనాడులోని కాంచీపురంలో ఉంది. శృంఖలాపీఠం పశ్చిమబెంగాల్‌లోని హుగ్లీలో ఉంది. చాముండీ పీఠం కర్ణాటకలోని మైసూరులో ఉంది. జోగులాంబ తెలంగాణలోని ఆలంపురంలో ఉంది. భ్రమరాంబికా పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీశైలంలో ఉంది. మహాలక్ష్మీ పీఠం మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్‌లో ఉంది. ఏకవీరికా పీఠం మహారాష్ట్రలోని మాహూర్‌లో ఉంది. మహాకాళీ పీఠం మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయినిలో ఉంది. పురుహూతికా పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పిఠాపురంలో ఉంది. గిరిజా పీఠం ఒడిశాలోని జాజ్‌పూర్‌లో ఉంది. మాణిక్యాంబ పీఠం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ద్రాక్షారామంలో ఉంది. మాధవేశ్వరీ పీఠం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో ఉంది. వైష్ణవీపీఠం హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ కాంగ్రాలో ఉంది. మంగళగౌరీ పీఠం బిహార్‌లోని గయలో ఉంది. సరస్వతీ పీఠం పాక్‌ ఆక్రమిత కశ్మీర్‌ ప్రాంతంలో ఉంది.అరుదైన దసరా ఆచారాలుకొన్ని శక్తిపీఠాల్లో దసరా నవరాత్రుల సందర్భంగా అరుదైన ఆచారాలను పాటిస్తారు. దసరా సందర్భంగా వివిధ ప్రాంతాల్లో కొన్ని విలక్షణమైన ఆచారాలను పాటిస్తారు. అలాంటి కొన్ని అరుదైన దసరా ఆచారాలు...అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ దసరా వేడుకలను పదిరోజులు జరుపుకొంటారు. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్‌లో మాత్రం దసరా వేడుకలను ఏకంగా డెబ్బయి ఐదు రోజుల పాటు జరుపుకొంటారు. ‘బస్తర్‌ దసరా’ అత్యంత సుదీర్ఘ దసరా వేడుకగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఈ ఆచారం పదిహేనో శతాబ్ది తొలినాళ్ల నుంచి ఇక్కడ కొనసాగుతోంది. కాకతీయ వంశానికి చెందిన పురుషోత్తమ దేవుడి కాలంలో 1408 నుంచి ఇక్కడ డెబ్బయి ఐదు రోజుల దసరా వేడుకలు మొదలయ్యాయని చెబుతారు. ఈ రోజుల్లో ఇక్కడ ఉన్న దంతేశ్వరీ ఆలయం వద్దకు చుట్టుపక్కల ఉన్న గ్రామదేవతలను ఊరేగింపుగా తీసుకువస్తారు. ఈ సందర్భంగా స్థానిక రాజవంశీకులతో గిరిజన నాయకులు, స్థానిక ప్రజలు సమావేశమవుతారు. ఈ సమావేశాన్ని ‘మురియా దర్బార్‌’ అంటారు. నవరాత్రుల చివరి రోజుల్లో భారీ కలపతో తయారుచేసిన రథాన్ని అడవిలో ఊరేగించడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. తమిళనాడు కులశేఖరపట్నంలో ఉన్న ముత్తారమ్మ ఆలయంలో దసరా నవరాత్రులలో ప్రత్యేక పూజలు జరపడమే కాకుండా, భక్తులు రకరకాల వేషాలు ధరిస్తారు. వేషాలతో వీథుల్లో సంచరిస్తూ భిక్షాటన చేసి, వచ్చిన డబ్బును అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. ఒడిశాలోని పూరీలో దసరా నవరాత్రుల సందర్భంగా ‘గొసాని’ జాతర జరుపుతారు. ఈ జాతరలో భాగంగా వీథుల్లో మహిషాసురమర్దని రూపంలో అమ్మవారి భారీ విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. ముగింపు రోజున ఈ విగ్రహాలను జగన్నాథ ఆలయ సింహద్వారం వద్దకు తీసుకువచ్చి, పూజలు జరిపిన తర్వాత సముద్రంలో నిమజ్జనం చేస్తారు. కోల్‌కతాలో నవరాత్రి వేడుకలు ముగిశాక అమ్మవారి విగ్రహాలను నిమజ్జనానికి తరలించే ఊరేగింపులో మహిళలు ‘సిందూర్‌ ఖెళా’ ఆడతారు. ఈ వేడుక హోలీ పండుగను తలపిస్తుంది. ఊరేగింపులో పాల్గొనే మహిళలు ఒకరికొకరు ముఖాలకు సిందూరం పూసుకుంటారు. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులులో దసరా వేడుకలు విభిన్నంగా జరుగుతాయి. మిగిలిన ప్రాంతాల్లో దసరా వేడుకలు విజయదశమితో ముగుస్తాయి. ఇక్కడ మాత్రం విజయదశమి రోజు నుంచే అసలు వేడుకలు మొదలవుతాయి. ఈ వేడుకలు ‘కులు దసరా’గా పేరు పొందాయి. కులు ప్రజలు ‘రఘునాథ్‌ జీ’గా శ్రీరాముడిని ప్రధానదైవంగా ఆరాధిస్తారు. దసరా రోజు నుంచి వారం రోజుల పాటు స్థానిక దేవతలను కులుమైదానంలో కొలువుదీర్చిన రఘునాథ్‌జీ వద్దకు ఊరేగింపుగా తీసుకువచ్చి జాతర జరుపుతారు. భారత ఉపఖండ ప్రాంతంలోనే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా దసరా వేడుకలను హిందువులు ఘనంగా జరుపుకొంటారు. ఒక్కో ప్రాంతంలో వేడుకలు ఒక్కో తీరులో జరుగుతాయి. ఒక్కో ఆలయంలో ఒక్కోరకమైన వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. ఒక్కో శక్తిపీఠంలో ఒక్కో రకమైన విలక్షణ ఆచారాలను పాటిస్తారు. ఆచార భేదాలు ఎన్ని ఉన్నా, అందరూ జగన్మాతను శక్తి స్వరూపంగానే ఆరాధిస్తారు. దసరావేడుకల్లో సర్వం శక్తిమయంగా కనిపిస్తుంది.

ఒడిశా రాష్ట్రం బాలసోర్‌ జిల్లాలోని బారాబతిలో నివసిస్తున్న కార్‌ కుటుంబం ‘ఘట పూజ’ అనే 227 ఏళ్ల పురాతన సంప్రదాయాన్ని నేటికీ పాటిస్తోంది. అత్యంత పురాతనమైన ఈ దుర్గ పూజను ‘కార్ఘరా దుర్గా పూజ’ అని పిలుస్తారు. కార్‌ కుటుంబ పూర్వీకులు పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని మాయాపూర్, మార్ద్వాన్‌ నుంచి బారాబతికి వలస వచ్చారు.కార్‌ వంశానికి చెందిన పంచాన్‌ కార్‌ సముద్ర వాణిజ్యంలోకి అడుగు పెట్టాడు. ఆ వ్యాపారం దినదినాభివృద్ధి చెందింది. ఇండోనేసియా, మయన్మార్‌లకు విస్తరించింది. తమకు అపారమైన సంపదను ఇచ్చిన అమ్మవారికి కృతజ్ఞతగా, దేవిబది బంగ్లాలో అమ్మవారికి ప్రతీకగా కలశాలను ఉపయోగించి ‘ఘట పూజ’ మొదలుపెట్టారు కార్‌ వంశానికి చెందిన వారు. కాలక్రమంలో చుట్టు పక్కల వాళ్లు కూడా ఈ ఆచారాన్ని పాటించడం మొదలుపెట్టారు.‘మేము అమ్మను మా కుమార్తెగా, మహాదేవుడిని అల్లుడిగా భావించి పూజిస్తాం’ అని చెబుతుంటారు కార్‌ వంశీయులు. దశమినాడు దుర్గాదేవికి వీడ్కోలు పలికేటప్పుడు కార్‌ కుటుంబం ఆమెకు కుంకుమ పెట్టి, మిఠాయిలు సమర్పించి, వచ్చే ఏడాది తిరిగి రమ్మని ఆహ్వానిస్తారు. ‘ఘట పూజ’ను ఏడుతరాలను ఏకం చేసిన విశిష్ట సంప్రదాయంగా భావిస్తారు.

వన్‌టౌన్‌ (విజయవాడ పశ్చిమ): దసరా ఉత్సవాల తొలి రోజు బెజవాడ కనకదుర్గమ్మ దర్శనానికి ఇంతమంది భక్తులు వస్తారని ఊహించలేకపోయామని, అందువల్ల తాగునీటి పంపిణీలో ఇబ్బందులు తలెత్తాయని దేవదాయ ధర్మదాయ శాఖ కమిషనర్‌ రామచంద్రమోహన్‌ అన్నారు. దసరా ఉత్సవాల్లో తొలి రోజు భక్తులు ఎదుర్కొన్న ఇబ్బందులను వివరిస్తూ ‘సాక్షి’ దినపత్రిక కథనం ప్రచురించిన విషయం తెలిసిందే. దీంతో కమిషనర్‌ రామచంద్రమోహన్‌ సోమవారం దుర్గగుడికి చేరుకొని ఏర్పాట్లను పరిశీలించారు. అనంతరం ఆయన మీడియాతో మాట్లాడుతూ.. ఉత్సవాలకు అన్ని ఏర్పాట్లు చేశామన్నారు. ప్లాస్టిక్‌ వాడకం ఉండరాదనే ఉద్దేశంతో బబుల్స్‌ ద్వారా తాగు నీరు పంపిణీ చేశామని చెప్పారు. తాము ఊహించిన దానికన్నా అధికంగా భక్తులు తరలిరావటంతో ఆ ఏర్పాట్లు సరిపోలేదన్నారు. సోమవారం నుంచి మంచినీటి బాటిల్స్‌ను అందిస్తున్నట్లు చెప్పారు. సామాన్య భక్తులకే త్వరతగతిన దర్శనం చేయటానికి ప్రత్యేక చర్యలు చేపడుతున్నామన్నారు. ప్రసాదాల కొరత లేకుండా, అన్నదానంలో ఇబ్బందులు లేకుండా చర్యలు తీసు­కు­న్నామన్నారు. క్యూలైన్లలో భక్తులకు ఇబ్బందులు కలగకుండా అధికారులు ఎప్పటికప్పుడు చర్యలు చేపడుతున్నట్లు వివరించారు.

సాక్షి ప్రతినిధి, విజయవాడ: విజయవాడలోని దుర్గ గుడిలో దసరా ఉత్సవాల నిర్వహణలో తొలి రోజే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఘోరంగా విఫలమైంది. మైసూర్‌ తర్వాత ఇక్కడే అత్యంత అద్భుతంగా చేస్తున్నామంటూ నెల రోజుల నుంచి ప్రభుత్వ పెద్దలు ఊదరగొట్టారు. రాష్ట్రపతి, 11 మంది ముఖ్యమంత్రులు, పెద్ద ఎత్తున కేంద్ర మంత్రులను ఆహ్వానించారు. ఎంత మంది వీఐపీలు వచ్చినా, భక్తుల దర్శనానికి ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురవ్వకుండా చూస్తామని చెప్పారు. అయితే తీరా.. పదే పదే విజనరీగా చెప్పుకునే ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు తన ఇంటికి కూతవేటు దూరంలో జరుగుతున్న ఈ ఉత్సవాలను నిర్వహించడంలో తొలి రోజే విఫలమయ్యారు.భక్తులకు అవససరమైన ఏర్పాట్లు చేయడంలో దుర్గగుడి అధికారులతో పాటు పోలీసు, రెవెన్యూ శాఖల అధికారులు చేతులెత్తేశారు. ఉత్సవాలు ప్రారంభమైన కొద్ది గంటల్లోనే భక్తులకు క్యూలైన్‌లోనే అధికారులు చుక్కలు చూపించారు. గంటల తరబడి క్యూలైన్లలో నిలబడి, ఎండకు తట్టుకోలేక భక్తులు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. తొలి రోజు ఆదివారం కావడం, ఈ ఉత్సవాల నిర్వహణపై ప్రభుత్వం, అధికార యంత్రాంగం ఊదరగొట్టడంతో భక్తులు పోటెత్తారు. దుర్గమ్మ దర్శనానికి తెల్లవారుజామున 2 గంటల నుంచే భక్తులు క్యూలో వేచి ఉన్నారు. వారికి దర్శనం అయ్యే సరికి మధ్యాహ్నం 12 గంటలు దాటింది. అంతే ఏకంగా 10 గంటలు పట్టింది. తర్వాత కూడా సరైన నిర్వహణ లేకపోవడంతో అమ్మవారి దర్శనానికి నాలుగు నుంచి ఐదు గంటలు పట్టిందంటే నిర్వహణ ఎలా ఉందో ఇట్టే అర్థమవుతోంది. ‘ఉదయం ఐదు గంటల నుంచి క్యూలో ఉన్నాం. ఇప్పుడు 10 గంటలైంది. ఇంకా కొండ దగ్గరకు రాలేదు. మంచి నీళ్లు లేవు.. బయటకు వెళ్లటానికి వీలు లేదు.. టాబ్లెట్‌ వేసుకోవాలన్నా అవకాశం లేదు.. ఇలాగైతే ఎలా.. మా లాంటి ముసలోళ్ల పరిస్థితి ఏమిటి?’ అంటూ దుర్గమ్మ దర్శనానికి వచ్చిన ఒక భక్తురాలు మీడియా ముందు ఆవేదన వ్యక్తం చేసింది. దసరా ఉత్సవాలకు 25 లక్షల మంది వస్తారని పదేపదే ప్రకటనలు గుప్పించిన అధికారులు.. తొలి రోజే అనేక విమర్శలు ఎదుర్కొనే పరిస్థితి వచ్చింది. తొలి రోజు ఎంత మంది భక్తులు వస్తారు.. సెలవు రోజైతే పరిస్థితి ఏమిటి.. అనే అంశాలపై ఆలోచించి సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోక పోవటంతో మొదటి రోజు భక్తులకు తీవ్ర ఇబ్బంది ఎదురైంది.టీడీపీ ఎంపీని నిలదీసిన భక్తులుదసరా ఉత్సవ ఏర్పాట్లు పరిశీలించడానికి వచ్చిన విజయవాడ టీడీపీ ఎంపీ కేశినేని చిన్నిని భక్తులు నిలదీశారు. ఇవేం ఏర్పాట్లయ్యా.. అని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఉత్సవాల సమయంలో భక్తులకు ఏవైనా సమస్యలు ఎదురైతే తక్షణమే స్పందించేందుకు అధికార యంత్రాంగం 24 గంటల పాటు అందుబాటులో ఉంటుందని చెప్పినా ఎవరూ క్యూలైన్లలో ఉన్న భక్తుల విషయం పట్టించుకోలేదు. కేవలం వీఐపీల సేవలో తరించడానికే తమ శక్తియుక్తులను ధారపోశారు. క్యూఆర్‌ కోడ్‌ ద్వారా కూడా భక్తుల నుంచి అభిప్రాయాలు సేకరిస్తామని, ఎక్కడైనా సమస్య ఉందని సమాచారం అందిస్తే యుద్ధ ప్రాతిపదికన పరిష్కారానికి చర్యలు తీసుకుంటామని చెప్పారు. ఉదయం నుంచి క్యూఆర్‌ కోడ్, ఐవీఆర్‌ఎస్‌కు భక్తుల నుంచి సదుపాయాల కల్పనలో వైఫల్యం చెందారంటూ పెద్ద సంఖ్యలో ఫిర్యాదులు వచ్చాయి. అయినా తూతూ మంత్రంగా తాత్కాలిక చర్యలు తీసుకున్నారే తప్ప చిత్తశుద్ధి కనిపించ లేదని భక్తులు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. జోరుగా వీఐపీ దర్శనాలుఈ ఏడాది ఉత్సవాల్లో ఎటువంటి వీఐపీ దర్శనాలు ఉండవని పోలీసు, రెవెన్యూ శాఖ అధికారులు చెప్పినా, అమలు మాత్రం మరిచారు. ఉదయం దర్శనం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచే ప్రముఖులు, రాజకీయ నాయకులకు తోడు పోలీసు, రెవెన్యూ శాఖకు చెందిన వారు క్యూ కట్టారు. కొండపైకి పరిమిత సంఖ్యలోనే వాహనాలను అనుమతించేలా పాసులను జారీ చేశామని చెబుతున్న దేవస్థానం.. అందుకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించింది. ఇందుకు ఆదివారం కొండపై ఉన్న వాహనాలే నిదర్శనం. మొత్తంగా ప్రభుత్వ ప్రకటనలకు, క్షేత్ర స్థాయిలో పరిస్థితికి పొంతన లేకుండా పోయింది.మీడియా ప్రతినిధుల ధర్నావన్‌టౌన్‌/ఇంద్రకీలాద్రి (విజయవాడ పశ్చిమ): దసరా ఉత్సవాలకు చంద్రబాబు కూటమి ప్రభుత్వం పాత్రికేయులను దూరంగా ఉంచి ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్లకే ఎక్కువ పాస్‌లు ఇవ్వడాన్ని నిరసిస్తూ పత్రికల ప్రతినిధులు ఆదివారం ధర్నా చేశారు. పెద్ద మీడియా సంస్థలకు అరకొరగా పాస్‌లు జారీచేసిన అధికారులు చిన్నపత్రికలు, లోకల్‌ చానళ్లు, సీనియర్‌ జర్నలిస్టులు తదితరులకు పాస్‌లు నిరాకరించారు. దీంతో మీడియా ప్రతినిధులు పెద్ద ఎత్తున ఆందోళనకు దిగారు. విషయం తెలుసుకున్న విజయవాడ ఎంపీ కేశినేని చిన్ని, కలెక్టర్‌ లక్ష్మీశ, పోలీస్‌ కమిషనర్‌ రాజశేఖరబాబు వారి వద్దకు వచ్చి పరిశీలించి చర్యలు తీసుకుంటామని హామీ ఇచ్చారు. ఈ ఏడాది దసరా ఉత్సవాలను ప్రచారం చేసే బాధ్యతను వందమందికిపైగా సోషల్‌ మీడియా ఇన్‌ఫ్లుయెన్సర్లకు అప్పగించినట్లు తెలిసింది.సర్కారు తప్పిదానికి సీఎఫ్‌ఓ మూల్యంవన్‌టౌన్‌ (విజయవాడపశ్చిమ): శ్రీ దుర్గామల్లేశ్వరస్వామి వార్ల దేవస్థా­నం ఆధ్వర్యంలో జరుగుతున్న శరన్నవరాత్రి మహోత్సవాలను నిర్వహించడంలో చంద్రబాబు ప్రభుత్వం తొలి రోజే విఫలమవ్వడం రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఈ నేపథ్యంలో సర్కారు.. తన తప్పిదాన్ని చీఫ్‌ ఫెస్టివల్‌ ఆఫీసర్‌గా వ్యవహరిస్తున్న చంద్రశేఖర్‌ ఆజాద్‌పైకి నెట్టేసింది. ఈ క్రమంలో ఆ బాధ్యతల నుంచి ఆయన్ను తప్పించింది. ఆయన స్థానంలో ద్వారకా తిరుమల వేంకటేశ్వరస్వామి దేవస్థానం కార్యనిర్వహణాధికారి త్రినాథ్‌ను నియమించింది. ఇబ్బందులు ఇలా» హోల్డింగ్‌ పాయింట్లలో, క్యూలైన్‌లో మంచి నీటి సదుపాయం కల్పించలేదు. ఫలితంగా మహిళలు, చిన్న పిల్లలు అల్లాడిపోయారు. » భక్తులకు ఏ సమయానికి అమ్మవారి దర్శనం అవుతుందనే విషయాన్ని డిస్‌ ప్లే చేస్తామని చెప్పి.. చేయలేదు.» వాటర్‌ బబుల్స్‌ విధానం పూర్తిగా విఫలమైంది. » క్యూలైన్‌లో గంటల తరబడి వేచి ఉన్న భక్తులు ఉక్కపోతతో అల్లాడారు. కనీసం ఫ్యాన్లు కూడా ఏర్పాటు చేయలేదు. » క్యూలైన్లలో పలువురు భక్తులు స్పృహ తప్పి పడిపోయారు.» భక్తులు తాము ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను సెల్‌ఫోన్ల ద్వారా సోషల్‌ మీడియాలో పోస్ట్‌ చేయడంతో ప్రభుత్వం సాయంత్రం గానీ స్పందించ లేదు. » గంటల తరబడి లైన్లలో ఉన్న వారికి కనీసం అన్న ప్రసాదాలు కూడా అందజేయలేకపోయారు.» భక్తుల నుంచి తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం కావడంతో సాయంత్రం తర్వాత ఓం టర్నింగ్‌ వద్ద పాలు, బిస్కెట్లు అందించారు. » పోలీసు, రెవెన్యూ, ఆలయ అధికారుల మధ్య సమన్వయ లోపం వల్ల ఎక్కడ ఏం జరుగుతుందో వెంటనే తెలియలేదు.కొందామన్నా మంచి నీళ్లు లేవుక్యూలైన్‌లో ఎక్కడా మంచి నీళ్లు లేవు. గంటల కొద్దీ సమయం పట్టినప్పుడు అధి­కా­రులు కనీసం మంచి నీళ్ల­యినా అందించాలి. కనీ­సం డబ్బులు పెట్టి కొనుగోలు చేద్దామన్నా క్యూలైన్ల దగ్గరలో అమ్మడం లేదు. నీళ్లు లేక దాహంతో అందరం చాలా ఇబ్బంది పడ్డాం. ఉత్స­వాలను ఘనంగా చేస్తున్నామంటూనే ఇన్ని ఇబ్బందులా? – సుబ్బారావు, భక్తుడు, విజయవాడమాలాంటి ముసలోళ్ల పరిస్థితి ఏమిటి?క్యూలైన్‌లో ఎవ­రూ పట్టించుకోవడం లేదు. ఇంతసేపు ఇలా వదిలేస్తే మాలాంటి ముసలోళ్ల పరిస్థితి ఏమిటి? ఐదు గంటలకు పైగా క్యూలైన్‌లో ఉన్నాం. ఇంకా దర్శనం కాలేదు. ఇలా అయితే ఎలా? ప్రభుత్వం నిర్ణయాలను పునఃసమీక్షించుకోవాలి. – 70 ఏళ్ల వృద్ధురాలు, విజయవాడ

కర్ణాటక: ప్రపంచ ప్రఖ్యాత మైసూరు దసరా ఉత్సవాలపై రాష్ట్ర కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వానికి, మైసూరు రాజ కుటుంబానికి మధ్య యుద్ధం మొదలైంది. దసరా సంబరాల గురించి ప్రభుత్వం తమకేమీ చెప్పడం లేదని రాజ వంశీకురాలు ప్రమోదాదేవి ఒడెయార్‌ ఆరోపించారు. ఆమె సోమవారం మైసూరు ప్యాలెస్‌ రాజభవనంలో మీడియా సమావేశం నిర్వహించారు. కరువు పరిస్థితుల్లో కూడా మైసూరు దసరాను ఘనంగా నిర్వహించాలని, మంచి వర్షాలు కురుస్తాయని, దేశానికి మేలు జరుగుతుందని ఆశిస్తూ దసరాను జరుపుకుందామని అన్నారు. మంగళూరుకు చెందిన కంబళ పోటీలను మైసూరు ఉత్సవాలలో ప్రత్యేకంగా నిర్వహించాల్సిన అవసరం ఉందా? అని ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించారు. ప్రభుత్వం సంప్రదించి ఉంటే, నేను నా అభిప్రాయాన్ని తెలియజేసేదాన్ని అని ఆమె అన్నారు. బంగారు గిడ్డంగి చోరీ కాలేదు రాజ కుటుంబం బంగారు గిడ్డంగిలో చోరీ జరిగిందన్నది అబద్ధం, బంగారు గిడ్డంగి సురక్షితంగా ఉంది అని ప్రమోదాదేవి తెలిపారు. బంగారు గిడ్డంగిని నేనే స్వయంగా మూసివేశానని, కొందరు వదంతులను వ్యాప్తి చేయడంతో తానే ఇలా చేశానని చెప్పారు. మైసూరు ప్యాలెస్‌లో ఘనంగా దసరా వేడుకలు జరుగుతాయన్నారు. అక్టోబర్‌ 5న రత్నఖచిత సింహాసన ప్రతిష్ఠాపన జరుగుతుందని వివరాలను తెలిపారు. చాముండి కొండపై భవనాలు పెరిగి ఆ కొండ ఒక పట్టణంలా మారుతోందని ఆమె తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తంచేశారు.

మంచిర్యాల జిల్లా: దసరా వేడుకల వేళ మంచిర్యాల జిల్లా బెల్లంపల్లిలో గురువారం రాత్రి ఆసక్తికర, ఆశ్చర్యకరమైన సన్నివేశం చోటు చేసుకుంది. విజయదశమి వేడుకల్లో భాగంగా సింగరేణి తిలక్‌ స్టేడియంలో హిందు ఉత్సవ సమితి ఆధ్వర్యంలో రావణాసుర వధ కార్యక్రమం నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమానికి రాష్ట్ర కార్మిక, గనుల శాఖ మంత్రి గడ్డం వివేక్‌తో పాటు ఆయన సోదరుడు స్థానిక ఎమ్మెల్యే గడ్డం వినోద్‌ ముఖ్య అతిథులుగా హాజరు కానున్నట్లు నిర్వాహకులు ప్రకటించారు. రాత్రి 7.15గంటల ప్రాంతంలో మంత్రి వివేక్‌ స్టేడియంకు రాగా.. ఎమ్మెల్యే వినోద్‌ పాల్గొనకపోవడం సభికులను ఆశ్చర్యానికి గురి చేసింది. కొంతసేపటి తర్వాత మంత్రి వివేక్‌ తన ప్రసంగం ముగించి 7.35గంటలకు మందమర్రిలో నిర్వహించే రాంలీల కార్యక్రమానికి హాజరు కావాలంటూ సభికులకు దసరా శుభాకాంక్షలు తెలియజేసి వేదిక దిగి వెళ్లిపోయారు. మంత్రి వెళ్లిపోయిన విషయాన్ని కొందరు సమాచారం ఇవ్వడంతో అరగంట తేడాతో ఆయన సోదరుడు వినోద్‌ మైదానానికి చేరుకున్నారు. అప్పటివరకు బాలికల సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో సభికులు కదలకుండా చూశారు. తమ్ముడు హాజరైన కార్య క్రమానికి అందుబాటులో ఉండి కూడా ఎమ్మెల్యే హాజరు కాకపోగా.. క్యాంపు కార్యాలయానికి వెళ్లి అన్నను తమ్ముడు కలువకపోవడం సభికులు, పుర ప్రజలను విస్మయానికి గురి చేసింది. ఈ సంఘటన తోబుట్టువుల మధ్య నెలకొన్న అసమ్మతికి నిదర్శనమని పలువురు పేర్కొనడం గమనార్హం. ఇద్దరి మధ్య ఎందుకు పొరపొచ్చాలు వచ్చాయో తెలియ దు కానీ ముఖ్య అతిథులుగా హాజరు కావాలి్సన వినోద్, వివేక్‌ దూరం దూరంగా ఉండడం సర్వత్రా చర్చనీయాంశమైంది. వీరి తీరుపై పురప్రజలు పలు రకాలుగా చర్చించుకోవడం వినిపించింది. ఈ ఘటన కాంగ్రెస్‌ శ్రేణులను కూడా గందరగోళానికి గురి చేసి చర్చనీయాంశంగా మారింది.

సాక్షి, సంగారెడ్డి: వచ్చే అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం లేదంటూ దసరా ఉత్సవాల్లో టీపీసీసీ వర్కింగ్‌ ‍ప్రెసిడెంట్‌, మాజీ ఎమ్మెల్యే జగ్గారెడ్డి సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. సంగారెడ్డిలో తన భార్య నిర్మల బరిలో ఉంటారని తెలిపారు. తాను మరో పదేళ్ల తర్వాతే పోటీ చేస్తానంటూ చెప్పుకొచ్చారు.గత ఏడాది దసరా వేడుకల్లో కూడా జగ్గారెడ్డి ఇదే విషయాన్ని బహిరంగంగా వెల్లడించిన సంగతి తెలిసిందే. గత జూన్‌లో కూడా తెలంగాణలో ముఖ్యమంత్రి స్థానంపై ఆయన సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఈ మూడేళ్లు సీఎంగా రేవంత్‌ రెడ్డి ఉంటారు.. ఆయన దిగిపోయాక నేను సీఎం కావడానికి ప్రయత్నం చేస్తాను అంటూ కామెంట్స్‌ చేశారు.బీజేపీ నుంచి సంగారెడ్డి మున్సిపాలిటీకి కౌన్సిలర్‌గా తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన జగ్గారెడ్డి.. 2004లో టీఆర్ఎస్‌(బీఆర్‌ఎస్‌)లో చేరి ఎమ్మెల్యేగా విజయం సాధించారు. అనంతరం కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి 2009లో ఎమ్మెల్యేగా గెలిచారు. 2014లో లోక్‌సభ ఉప ఎన్నికల కోసం మళ్లీ బీజేపీలో చేరి ఓడిపోయారు. 2015లో తిరిగి కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు. ప్రస్తుతం టీపీసీసీ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్‌గా కొనసాగుతున్నారు.కాగా, సంగారెడ్డి జిల్లా కేంద్రం దసరా ఉత్సవాలు ఘనంగా జరిగాయి. జగ్గారెడి దాదాపు రెండున్నర దశాబ్దాలుగా ప్రతి ఏటా ఈ వేడుకలను తన సొంత ఖర్చులతో నిర్వహిస్తున్నారు. తాను మున్సిపల్‌ చైర్మన్‌గా పనిచేసినప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు ప్రతి ఏటా ఈ వేడుకలను స్వయంగా పర్యవేక్షిస్తారు. పండగను పురస్కరించుకుని పాత బస్టాండ్‌ రాంమందిర్‌ నుంచి శోభాయత్ర జరిగింది. అంబేద్కర్‌ స్టేడియంలో రావణ దహణ కార్యక్రమం నిర్వహించారు.

సాక్షి, తాడేపల్లి: వైఎస్సార్‌సీపీ కేంద్ర కార్యాలయంలో ఘనంగా దసరా వేడుకలు నిర్వహించారు. అమ్మవారికి వైఎస్సార్‌సీపీ నేతలు ప్రత్యేక పూజలు చేశారు. ఎమ్మెల్సీ లేళ్ల అప్పిరెడ్డి, మాజీ మంత్రి వెల్లంపల్లి శ్రీనివాస్, మాజీ ఎమ్మెల్యే మల్లాది విష్ణు, పార్టీ నేతలు హాజరయ్యారు.తెలుగు ప్రజలకు వైఎస్సార్‌సీపీ అధ్యక్షుడు, మాజీ ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి దసరా శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ‘‘చెడు ఎంత బలంగా ఉన్నా చివ‌రికి మంచి గెలుస్తుందన్న‌దే విజ‌య‌ద‌శ‌మి పండుగ సారాంశం. అమ్మ‌వారి ఆశీస్సుల‌తో ఈ విజ‌య‌ ద‌శ‌మి ప్ర‌తి ఒక్క‌రి జీవితాల్లో ఆనందం, ఐశ్వ‌ర్యం, విజ‌యాలు తీసుకురావాల‌ని ఆకాంక్షిస్తూ అంద‌రికీ ద‌స‌రా శుభాకాంక్ష‌లు’’ అని వైఎస్‌ జగన్‌ ట్వీట్‌ చేశారు.

శక్తిరూపిణి అయిన ఆదిపరాశక్తి దానవ సంహారానికి కాళికామాత అవతారం దాల్చి భక్తుల కోరిక మేరకు తన ప్రతిరూపంగా ఇచ్చినట్లు భావించే కళారాలు దుర్గాష్టమి, మహార్నవమి రోజుల్లో ఒంగోలు పురవీధుల్లో దర్శనమిస్తాయి. దసరా ఉత్సవాల్లో ప్రకాశం జిల్లాకు ప్రత్యేకమైన ఈ కళారాల ఊరేగింపు.. వాటి విశిష్టత తెలుసుకుందాంఒంగోలు మెట్రో: దసరా శరన్నవరాత్రి మహోత్సవాల్లో రోజుకొక అలంకారంలో అమ్మవారిని దర్శించుకునేందుకు భక్తులు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు నగరంలో అర్ధరాత్రి పూట జరిగే కళారాల వేడుకలకు జిల్లా నలు వైపుల నుంచి ప్రజలు తరలివచ్చి భక్తిశ్రద్ధలతో వారి మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. దసరా నవరాత్రుల్లో ముఖ్యమైన దుర్గాష్టమి, మహర్నవమి, విజయదశమి రోజున కళారాల ఊరేగింపు, నగరంలోని వివిధ దేవాలయాల్లో ఉత్సవమూర్తుల ఊరేగింపునకు పారువేట వేడుకలకు ఒంగోలు నగరం ముస్తాబైంది. మంగళవారం మూడు కళారాలు ఊరేగించనుండగా, బుధవారం మరో మూడు కళారాలకు నగరోత్సవం నిర్వహించనున్నారు. మైసూర్‌ తర్వాత ఒంగోలుకే ఈ కళారాల ఉత్సవం ప్రత్యేకం. వందలేళ్ల నాటి చరిత్ర ఒంగోలులో జరిగే కళారాల ఉత్సవానికి వందల సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. అప్పట్లో చిన్న గూడు బండ్లు కట్టుకొని అమ్మవారి కళారాన్ని ఊరేగిస్తూ తప్పెట్లు వాయిస్తూ కాగడాలు పట్టుకొని అర్ధరాత్రి నుంచి నగరం మొత్తం తిరిగేవారు. తెల్లవారే వరకు ఈ సందడి కొనసాగేది. ఎంత రాత్రి అయినా సరే తమ వీధిలోకి వస్తున్న కళారాన్ని చూసి అమ్మవారికి హారతులు సమరి్పంచి ఆశీస్సులు అందుకునేవారు. ఇప్పటి కాలంతోపాటు ఉత్సవ తీరులోనూ ఆధునికత చోటు చేసుకుంది. అదిరిపోయే డీజే, బాణసంచా శబ్దాలతో దేవాలయాల నుంచి వీధుల్లోకి ఊరేగింపుగా వచ్చే అమ్మవారి కళారాన్ని దర్శిస్తే మళ్లీ ఏడాది వరకు ఎలాంటి దుష్ట శక్తుల పీడ, ఈతి బాధలు ఉండవని భక్తుల నమ్మకం.భక్తుల కొంగుబంగారం ఆరు కళారాలు... ఒంగోలు మొత్తం ఆరు కళారాలు ఉన్నాయి. స్థానిక బాలాజీరావుపేటలో కనకదుర్గాదేవి, గంటపాలెంలో పార్వతీదేవి, కొత్తపట్నం బస్టాండ్‌ నల్లూరి నర్సింగ్‌ హోమ్‌ దగ్గర బాలా త్రిపుర సుందరీ దేవి, నరసింహస్వామి, ఏనుగు చెట్టు దగ్గర ఉన్న అంకమ్మపాలెం కాళికాదేవి, కేశవ స్వామిపేటలోని మహిషాసుర మర్దిని కళారాలు ఉన్నా యి. నాలుగు కళారాలు పసుపు వర్ణంతో, కాళికాదేవి ఎర్రగా, నరసింహ స్వామి తెల్లగా ఉంటారు. ఈసారి బాలాజీరావు పేటలోని కనకదుర్గమ్మ కళారం నూతనంగా తయారు చేశారు. సుమారు 50 కేజీల పంచలోహాలతో అమ్మవారి కళారాన్ని తయారుచేసి నగరోత్సవం నిర్వహిస్తున్నామని దేవస్థానం నిర్వాహకులు తెలిపారు.దుర్గాష్టమి సందర్భంగా మంగళవారం రాత్రి బాలాజీరావు పేటలోని కనకదుర్గమ్మ అంకమ్మపాలెంలోని కాళికా దేవి. కొత్తపట్నం బస్టాండ్‌ నల్లూరి నర్సింగ్‌ హోమ్‌ దగ్గర బాలా త్రిపుర సుందరీ దేవి, నగర ఉత్సవానికి బయలుదేరుతాయి. నగరంలోని వేరువేరు మార్గాల్లో పయనించి బుధవారం ఉదయం మస్తాన్‌ దర్గా సెంటర్‌ దగ్గరకు చేరుకుంటాయి. బుధవారం అర్ధరాత్రి కేశవస్వామి పేటలోని మహిషాసుర మరి్ధని, గంటాపాలెంలోని పార్వతీదేవి కొత్తపట్నం బస్టాండ్‌ నల్లూరి నర్సింగ్‌ హోమ్‌ దగ్గర నరసింహ స్వామి కళారాల ఉత్సవం అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతాయి.కళారం అంటే... ఒకసారి రక్త బీజుడు అనే రాక్షసుడుతో అమ్మవారు యుద్ధం చేయాల్సి వచ్చింది. అతని శిరస్సును ఖడ్గంతో ఖండిస్తుంది. రక్తం ధారలుగా నేల మీద పడుతుంది. ప్రతి రక్తపు చుక్క నుంచి మళ్లీ ఒక రక్త బీజుడు పుట్టుకొస్తాడు. బ్రహ్మదేవుడు ఆ రాక్షసుడికి ఇచ్చిన వరంతో అమ్మవారితో యుద్ధం చేస్తూ పోటీగా నిలబడతాడు. అమ్మవారు తన శక్తి నుంచి నల్లని కాళీ రూపాన్ని సృష్టించి కాళికాదేవిగా దేవిగా మారి పెద్ద నాలుకతో రక్తబీజుడి నుంచి కారే రక్తపు బొట్టును భూమి మీద పడకుండా తాగేస్తూ ఆ రాక్షసుడి శక్తిని హరించి అంతం చేస్తుంది.అప్పుడు ప్రజలంతా కాళికామాతకు జయ జయ ధ్వానాలు పలికి అమ్మవారిని తమ మధ్య ఉండి పోవాలని కోరగా దానికి అమ్మవారు ‘‘అలా కుదరదు, ముల్లోకాలు రక్షణ బాధ్యత నాదే కదా. మీ కోరిక ప్రకారం ప్రజలందరికీ దుష్టశక్తుల భయం లేకుండా నా అంశంతో నిబిడీకృతమైన కళారాన్ని నోరు తెరిచి ఉన్న శిరస్సు భాగం ప్రసాదిస్తున్నాను. ఆ రూపాన్ని పూజించి ఆరాధించండి. దసరా నవరాత్రులలో దుర్గాష్టమి, మహార్నవమి రోజుల్లో అర్ధరాత్రి కళారాన్ని నగరసంచారం చేయించండి. నగరంలోని దుష్టశక్తులన్నీ పారిపోతాయని’’ అమ్మవారు అభయమిస్తుంది. విష్ణుమూర్తి తత్వమైన నరసింహ స్వామి కళారంగా వచ్చి మిమ్మల్ని తరింప చేస్తానని అమ్మవారు వరమిస్తుంది. అని పెద్దలు చెబుతారు. ఈ విధంగా ప్రారంభమైనదే మన కళారాల చరిత్ర.

దేశవ్యాప్తంగా దసరా వేడుకలు ఘనంగా సాగుతున్నాయి. వివిధ రాష్ట్రాల్లో సంప్రదాయ నృత్యాలు, అమ్మవారి అవతారాలకు ప్రత్యేక పూజలు, రావణ దహనం.. ఇలా ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటున్నారు. ఈ ఉత్సవాలను చూడటానికి విదేశీ పర్యాటకులు కూడా భారీ సంఖ్యలో వస్తున్నారు. ఈ తరుణంలో ఓ ఎన్నారై జంట చేసిన పాడు పనిపై తీవ్ర విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. గర్భా అనేది గుజరాతీ సంప్రదాయ నృత్యం. ప్రధానంగా నవరాత్రి ఉత్సవాల సమయంలో హైలైట్‌ అవుతుంటుంది. ఇది దేవీ దుర్గాను ఆరాధిస్తూ.. వృత్తాకారంగా(సర్కిల్‌) నృత్యం చేస్తుంటారు. గర్భా నృత్యం భక్తి, ఉత్సాహం, సామూహిక ఆనందాన్ని ప్రతిబింబించే కళారూపం. అలాంటి నృత్యంలో పాల్గొన్న ఓ జంట ముద్దులతో నలుగురిలో హద్దులు దాటేసింది.గుజరాత్‌ వడోదరలో జరిగిన గర్బా వేడుకలో ఓ ఎన్నారై జంట చేసిన పని సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యింది. యునైటెడ్‌ వే గర్భా పేరిట నిర్వహించిన వేడుకల్లో.. ప్రతీక్ పటేల్ అనే వ్యక్తి, తన భార్యతో కలిసి గర్భా చేస్తూ అత్యుత్సాహంలో ముద్దులు పెట్టుకున్న వీడియో ఆన్‌లైన్‌లో చక్కర్లు కొట్టింది. అది కాస్త వైరల్‌​ కావడంతో సనాతన్ సంత్ సమితి తీవ్రంగా స్పందించింది. ధార్మిక భావాలను దెబ్బతీశారంటూ ఆ జంటపై అటలదారా పోలీస్ స్టేషన్లో ఫిర్యాదు చేసింది. దీంతో కేసు నమోదు అయ్యింది. అయితే విమర్శల నేపథ్యంలో ఆ జంట స్పందించింది. చేసిన పనికి లిఖితపూర్వక క్షమాపణ ఇచ్చింది. ఇది మా తప్పే. ఇంతలా విమర్శలు వస్తాయని అనుకోలేదు అంటూ ఓ ప్రకటన విడుదల చేసింది. గత 16 సంవత్సరాలు ప్రతీక్‌ ఆస్ట్రేలియాలో ఉంటున్నాడు. ఆయనకు భార్యా, ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నట్లు సమాచారం. తాజా వీడియోపై విమర్శల నేపథ్యంలో ఆ జంట దేశం విడిచి వెళ్లిపోయినట్లు తెలుస్తోంది.The NRI couple has issued a formal apology after their kissing video at a Garba event in Vadodara went viral.The couple were called to the police station, they are Australian nationals of Indian origin. They issued a written apology.#GarbaControversypic.twitter.com/GiaLSsLY6V— ShingChana😯 (@BaanwraDil) September 28, 2025

ప్రతీ ఏడాది ముంబైలో జరిగి దసరా ఉత్సవాలు, దుర్గా పూజలో బాలీవుడ్‌ హీరోయిన్లు ఉత్సాహంగా పాల్గొనడం ఆనవాయితీ. ముఖ్యంగా కాజోల్ , రాణి ముఖర్జీ ఈ కార్యక్రమాల్లో ముందంజలో ఉంటూ బంధుజనంతో కలివిడిగా తిరుగుతూ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచేవారు. అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో పూజలు నిర్వహించారు. కానీ ఏడాది ఉత్సవాల్లో వారిద్దరూ తీవ్ర భావోద్వాగానికి లోనయ్యారు. అటు తన తండ్రి తరువాత అయాన్ ముఖర్జీ దుర్గా పూజ ఉత్సవాల్లో తొలిసారి పాల్గొన్నారు. తమ సమీప బంధువు, అత్యంత ఆప్తుడైన నటుడు దేబ్‌ ముఖర్జీ ఈ ఏడాదితమ మధ్య లేకపోవడమే ఇందుకు కారణం. ఆయనను గుర్తు చేసుకుని ఆయన మేనకోడళ్ళు నటీమణులు కాజోల్ , తనీషా రాణీ ముఖర్జీ భావోద్వాగానికి లోనయ్యారు. ఈ దృశ్యలు ఆన్‌లైన్‌లో దర్శనిమిచ్చాయి. ప్రతి సంవత్సరం దుర్గా పూజ పండల్ ఘనంగా దేబ్‌ ముఖర్చీ ఈ ఏడాది లేరు. ప్రముఖ బాలీవుడ్‌ నటుడు చిత్రనిర్మాత,బ్రహ్మాస్త్ర ఫేమ్ అయాన్ ముఖర్జీ తండ్రి దేబ్ ముఖర్జీ. ఫ్యామిలీ అంతా ప్రేమగా 'దేబు కాకా' అని పిల్చుకునే దేబ్ ముఖర్జీ మార్చి 14, 2025న కన్నుమూసిన సంగతి తెలిసిందే.ఈ నేపథ్యంలో ఈ ఏడాది తమ కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లి, ఉత్సవాలను కలిసి ప్రారంభించారు కాజోల్‌, రాణీ ముఖర్జీ తనీషా ముఖర్జీ తదితర కుటుంబ సభ్యులు నార్త్ బాంబే సర్బోజానిన్ దుర్గా పూజ పండల్‌ను ఆవిష్కరించారు.రాణి ముఖర్జీ కుటుంబం యొక్క దుర్గా పూజ 2025 కి సహ-నిర్వాహకురాలిగా ఉన్నారు.‘‘అయిగిరి నందిని’’అనే స్తోత్రం మధ్య కాజోల్, రాణి దుర్గా మాత విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు. అమ్మవారిని చూడగానే ఇద్దరూ భక్తితో చేతులో జోడించి నమస్కరించారు. అనంతర అటు అమ్మవారి రూపాన్ని చూసి, ఇటు దివంగత దేబ్‌ ముఖర్జీని స్మరించుకుంటూ భావోద్వేగానికి గురయ్యారు. దీనికి సంబంధించిన వీడియో నెట్టింట వైరల్‌గా మారింది. VIDEO | Mumbai, Maharashtra: Actors Kajol and Rani Mukherjee witness the unveiling of the Goddess' idol at the North Bombay Sarbojanin Durga Puja Samiti. (Full video available on PTI Videos - https://t.co/n147TvrpG7) pic.twitter.com/EgP2o1xVOH— Press Trust of India (@PTI_News) September 27, 2025ఈ సందర్భంగా తనీషా మాట్లాడుతూ"మా కుటుంబానికి ఇది కొంచెం విచారకరమైన సమయం, కొంచెం ఉత్సాహంతో పాటు, ఈ సంవత్సరం మా కుటుంబంలో ముగ్గురు ఆప్తులను కోల్పోయాం. ప్రతి సంవత్సరం దుర్గా పూజను నిర్వహించే మా దేబు కాకా (దేబ్ ముఖర్జీ) ఇక లేరు, ఈసారి పూజకు హాజరు కావడం కొంచెం కష్టంగానే అనిపించింది. అయినా గానీ ఆయన కలను ముందుకు తీసుకెళ్తున్నందున చాలా ఆనందంగా కూడా ఉంది." అన్నారు. View this post on Instagram A post shared by Rohit Saraiya (@rohitsaraiya.official)

డెబ్బై అయిదు రోజుల పాటు జరిగే దసరా పండగ (Dussehra) ప్రాచీన సంప్రదాయం ఇప్పటికీ బస్తర్‌లో కొనసాగుతోంది. ‘జోగీ బిథాయి’ సంప్రదాయంలో భాగంగా హల్బా తెగకు చెందిన ఒక యువకుడు సాధువు వేషధారణతో దంతేశ్వరీ ఆలయంలో భూమికి ఆరు అడుగుల దిగువన, జ్యోతి ఎదురుగా తొమ్మిది రోజుల పాటు పీఠంపై కూర్చుంటాడు. ఈ యువకుడు ఎనిమిది రోజులు ఉపవాసం ఉంటాడు.‘జోగి బిథాయి’ సంప్రదాయానికి 600 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. ఇందులో పాత్‌ జత్ర, దేరి గడాయి, కాంచన గడాయి సంప్రదాయాలు ఉంటాయి. మవల్లి ఆలయంలో పూజారి దీపం వెలిగించడంతో దసరా ఉత్సవాలు మొదలవుతాయి. ఒక ఖడ్గాన్ని ఆలయంలో పెట్టి పూజలు చేస్తారు. ఈ పురాతన సంప్రదాయాన్ని ఇటలీకి చెందిన ఇద్దరు యువకులు డాక్యుమెంట్‌ చేశారు.‘ఇక్కడి ప్రజలు నిరాడంబరం గా, స్నేహంగా ఉంటారు. ఇక్కడ దసరా పండగ రకరకాల సంప్రదాయలతో కన్నుల పండుగగా జరుగుతుంది’ అంటున్నాడు ‘జోగి బిథాయి’ సంద్రాయాన్ని వీడియో డాక్యుమెంట్‌ చేసిన యువకులలో ఒకరైన డేనియల్‌. ప్రపంచంలో జరిగే అతి పెద్ద దసరా వేడుకలలో ‘జోగి బిథాయి’కి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.చదవండి: Weight Loss వెయిట్‌ లాస్‌లో ఇవే మెయిన్‌ సీక్రెట్స్‌

ఇంద్రకీలాద్రి(విజయవాడపశ్చిమ): శ్రీదుర్గా మల్లేశ్వర స్వామి వార్ల దేవస్థానంలో ఈనెల 22 నుంచి 11 రోజుల పాటు నిర్వహించే దసరా ఉత్సవాల్లో ఆర్జిత సేవా టికెట్ల రుసుంను దేవస్థాన అధికారులు ఖరారు చేశారు. ఉత్సవాల్లో ప్రత్యేక ఖడ్గమాలార్చనకు రూ.5,116, ప్రత్యేక కుంకుమార్చనకు రూ.3­వేలు, మూలా నక్షత్రం రోజున రూ.5వేలుగా నిర్ణయించారు. ప్రత్యేక శ్రీచక్రనవావరణార్చనకు రూ. 3 వేలు, ప్రత్యేక చండీహోమంకు రూ.4 వేలు ఖరారు చేశారు. ప్రత్యేక శ్రీచక్రనవావరణార్చన ఆలయ ప్రాంగణంలోని లక్ష కుంకుమార్చన వేదిక వద్ద నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. చండీహోమం యాగశాలలో నిర్వహిస్తారు. ఉత్సవాలు ప్రారంభమయ్యే తొలి రోజున మాత్రం ప్రత్యేక కుంకుమార్చన ఉదయం 10 గంటల నుంచి 12 గంటల వరకు ఒక షిప్టు మాత్రమే నిర్వహిస్తారు. ఇక ఆర్జిత సేవా టికెట్లను ఆన్‌లైన్‌లో పొందే అవకాశం ఉందని అధికారులు తెలిపారు. పరోక్ష సేవకు రూ.1,500: ఉత్సవాలలో నిర్వహించే ప్రత్యేక కుంకుమార్చన, శ్రీచక్రన­వావరణార్చన, చండీహోమాలను పరోక్షంగా జరిపించుకునే అవకాశాన్ని కూడా దేవస్థానం భక్తులకు కల్పిస్తోంది. ఒకరోజు పరోక్ష సేవకు రూ.1,500గా, ఇక 11 రోజుల పాటు సేవకు రూ. 11,116గా నిర్ణయించినట్లు సమాచారం. పరోక్ష సేవలో పాల్గొన్న ఉభయదాతలు, భక్తులకు ఉత్సవాల అనంతరం అమ్మవారి ప్రసాదాలను పోస్టు ద్వారా భక్తులు తెలిపిన అడ్రస్సుకు పంపుతామని ఆలయ సిబ్బంది తెలిపారు.

హైదరాబాద్ తర్వాత ప్రపంచంలోనే తొలిసారిగా పరాయి గడ్డపై అలాయి బలాయి సాంస్కృతికి నాంది పలికారు. ప్రతి దేశంలో ఇప్పుడు ఎన్నో కుల సంఘాలు మత సంఘాలు రాష్ట్ర సంఘాలు, జిల్లా సంఘాలు ఇలా తెలుగు వారందరూ ఏదో ఒక సంస్థ ద్వారా సంఘాల ద్వారా విడిపోయి ఉన్నారు అందరిని కులాలకు మతాలకు అతీతంగా అందరిని ఒక వేదికపై తీసుకువచ్చి తెలుగు మాట్లాడే ప్రతి ఒక్కరూ అన్నదమ్ముల వలే కలిసి ఉండాలని చెప్పడమే ఈ కార్యక్రమం ముఖ్య ఉద్దేశం అని సీక్క చంద్ర శేకర్ అన్నారు.ఈ కార్యక్రమానికి యూకే నలుముల నుండి వచ్చిన మిత్రులు వివిధ రాజకీయ పార్టీలకు, సంస్థలకు చెందిన ప్రముఖులు, డాక్టర్స్ ,ఇంజనీర్స్ వివిధ వ్యాపారాలకు సంబంధించిన వ్యాపారవేత్తలు అందరూ ఈ కార్యక్రమం ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకమని అన్నారు. ఇలానే ప్రతి ఏడాది ఇంకా అంగరంగ వైభవంగా చేసుకోవాలని కొనియాడారు. వివిధ తెలంగాణ రుచికరమైన వంటలు ఈ కార్యక్రమం లో ప్రత్యేక ఆకర్షణ గా నిలిచాయి. సౌత్‌ఆల్‌ మాజీ ఎంపీ వీరేంద్ర శర్మ,గారికి మొదటిగా అలయ్ బలై కండువా కప్పి ప్రారంభించడం జరిగింది. ఒక మంచి న్యూట్రల్ వేదిక (తటస్థ వేదిక)కు నాంది పలకడం కూడా ఎంతో ఆనంద దాయకం అన్ని అలై బలై సభ్యులు కొనియాడారు..ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఉంటూ కూడా ఎంతో మంది మిత్రులను కలిసిన సందర్బాలు తక్కువ. దశాబ్దాల కిందటి మిత్రులను కూడా ఈ వేదిక ద్వారా కలుసుకోవడం అలాగే ఎటువంటి జెండా, అజెండా ఈ కార్యక్రమానికి లేదని ఇది కేవలం స్నేహపూర్వక కలయికే. జమ్మి ఆకు ఇచ్చి పుచ్చుకొని అందరూ అలైబలే చెప్పుకొని తారతమ్యాలను మరచి ఎంతో ఆనందంగా ఈ కార్యక్రమం చేసుకున్నారని ఈ సందర్భంగా సభ్యులు అతిధులు కొనియాడారు.(చదవండి: TCUK ఆధ్వర్యంలో తొలిసారి యూకేలో బతుకమ్మ వేడుకలు)

తెలంగాణ డెవలప్మెంట్ ఫోరమ్ పోర్ట్లాండ్ సిటీ చాప్టర్ ఆధ్వర్యంలో బతుకమ్మ , దసరా ఉత్సవాలు కన్నుల పండువగా జరిగాయి. క్వాటామా ఎలిమెంటరీ స్కూల్ లో జరిగిన ఈ వేడుకలని చాప్టర్ ప్రెసిడెంట్ శ్రీని అనుమాండ్ల జ్యోతి ప్రజ్వలన చేసి ప్రారంభించారు. పోర్ట్‌లాండ్‌ మెట్రో సిటీస్ నుండి పెద్ద ఎత్తున ప్రవాసులు పాల్గొని విజయవంతం చేసారు.తెలుగుదనం ఉట్టి పడేలా.. మహిళలు తెలుగు సాంప్రదాయ దుస్తుల్లో ముస్తాబై రంగుల బతుకమ్మలతో వచ్చి బతుకమ్మ ఆట పాటలతో సందడి చేసారు. ఈ సంబరాల్లో భాగంగా దుర్గా పూజ నిర్వహించారు. అనంతరం జమ్మి ఇచ్చి పుచ్చుకొని అలయ్ భలాయ్ చేసుకున్నారు. బతుకమ్మ, రాఫెల్ డ్రా విజేతలకు టీడీఫ్ టీం బహుమతులని అందచేశారు.ఈ వేడుకలలో పాల్గొన్న వారందరికీ శ్రీని అనుమాండ్ల బతుకమ్మ, దసరా శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ఈ వేడుకలను వైభవోపేతంగా జరగడానికి సహకరించిన మహిళలకు అభినందనలు తెలిపారు. ఈ వేడుకలు విజయవంతం అవటానికి కృషి చేసిన స్పానర్స్, పోర్ట్లాండ్ చాప్టర్ టీం, వాలంటీర్స్, ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు తెలిపారు. ఇక ఈ వేడుకల్లో పాల్గొన్న పోర్ట్లాండ్ మెట్రో ఇండియన్ కమ్యూనిటికి, సహాయ సహాకారాలు అందించిన ప్రతి ఒక్కరికీ కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. TDFసంస్థ స్థాపించి 25 ఏళ్లు పూర్తిచేసుకున్న సందర్భంగా, శుభాకాంక్షలు తెలిపారు.

సాక్షి, నాగర్‌కర్నూల్‌/కొడంగల్‌: సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి దసరా పండుగ సందర్భంగా శనివారం సొంత గ్రామమైన కొండారెడ్డిపల్లిలో పర్యటించారు. ముఖ్యమంత్రి హోదాలో తొలిసారి స్వగ్రామానికి వచ్చిన రేవంత్‌రెడ్డికి అడుగడుగునా పూలు, డప్పు వాయిద్యాలు, బతుకమ్మలు, కోలాటాలతో గ్రామస్తులు ఘన స్వాగతం పలికారు. కుటుంబ సభ్యులు, గ్రామస్తుల నడుమ దసరా వేడుకలు జరుపుకొన్న సీఎం రేవత్‌రెడ్డి అందరినీ పలకరిస్తూ గ్రామస్తుల్లో పండుగ సంబురాన్ని రెట్టింపు చేశారు. నాగర్‌కర్నూల్‌ జిల్లా వంగూరు మండలం కొండారెడ్డిపల్లికి శనివారం మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి హెలీకాప్టర్‌లో చేరుకున్నారు. కొండారెడ్డిపల్లి పంచాయతీ కార్యాలయం పలు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు సీఎం శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో ఎంపీ మల్లు రవి, కలెక్టర్‌ సంతో‹Ù, ఎమ్మెల్యేలు చిక్కుడు వంశీకృష్ణ, కసిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, కూచుకుళ్ల రాజేశ్‌రెడ్డి, జి.మధుసూదన్‌రెడ్డి తదితరులు పాల్గొన్నారు. కాలినడకన శమీ పూజకు.. కొండారెడ్డిపల్లిలో సీఎం రేవంత్‌రెడ్డి తన ఇంటి నుంచి గ్రామంలోని మైసమ్మ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న జమ్మి చెట్టు వద్దకు గ్రామస్తులతో కలిసి కాలినడకన బయలుదేరారు. మార్గమధ్యలో గ్రామస్తులను పేరుపేరునా పలకరిస్తూ.. ఆప్యాయంగా ముచ్చటిస్తూ జమ్మిచెట్టు వద్దకు చేరుకొని శమీ పూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం ఆంజనేయస్వామి ఆలయంలో ప్రత్యేక పూజలు చేశారు. గ్రామస్తులు, అభిమానులు సీఎంతో సెలీ్ఫలు, ఫొటోల కోసం పోటీ పడటంతో సుమారు 40 నిమిషాలపాటు వారితో ఫొటోలు దిగుతూ గ్రామస్తులను ఆనందంలో ముంచెత్తారు.పాలమూరు బిడ్డగా ఉమ్మడి జిల్లాను అభివృద్ధి పథంలో నడిపే బాధ్యత తనదని, ప్రణాళికాబద్ధంగా ముందుకు సాగుతానని చెప్పారు. విద్య, వైద్యం, సాగునీరు, ఉపాధి కల్పనకు అవసరమైన ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేయాలని, వేగంగా నిర్ణయం తీసుకునేందుకు తాను సిద్ధంగా ఉన్నట్టు ఎమ్మెల్యేలు, అధికారులకు చెప్పారు. మరోసారి గ్రామానికి వచ్చి అభివృద్ధి పనులను క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలిస్తానన్నారు. రాత్రి 8.30 గంటలకు రోడ్డు మార్గంలో కొడంగల్‌కు బయలుదేరారు. కొడంగల్‌లో సీఎం రేవంత్‌రెడ్డికి కలెక్టర్‌ ప్రతీక్‌ జైన్, ఎస్పీ నారాయణరెడ్డి, అడిషనల్‌ కలెక్టర్లు లింగ్యానాయక్, సు«దీర్, సబ్‌ కలెక్టర్‌ ఉమా శంకర్‌ ప్రసాద్, అసిస్టెంట్‌ కలెక్టర్‌ ఉమా హారతి స్వాగతం పలికారు.పూల మొక్కలు ఇచ్చి దసరా శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ఆదివారం ఉదయం నియోజకవర్గంలోని ముఖ్య నాయకులు, కార్యకర్తలు సీఎంను కలిసి దసరా శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. రాష్ట్ర పోలీస్‌ హౌసింగ్‌ కార్పొరేషన్‌ చైర్మన్‌ గురునాథ్‌రెడ్డి, మాజీ ఎంపీపీ ముద్దప్ప దేశ్‌ముఖ్, మున్సిపల్‌ చైర్మన్‌ జగదీశ్వర్‌రెడ్డి, పీసీసీ సభ్యుడు మహ్మద్‌ యూసూఫ్, కాంగ్రెస్‌ పార్టీ మండల అధ్యక్షుడు నందారం ప్రశాంత్, యువజన కాంగ్రెస్‌ జాతీయ కోఆర్డినేటర్‌ కృష్ణంరాజు తదితరులు సీఎంను కలిశారు. పరిగి, తాండూరు ఎమ్మెల్యేలు రామ్మోహన్‌రెడ్డి, మనోహర్‌రెడ్డి కొడంగల్‌కు వచ్చి ముఖ్యమంత్రిని కలిసి శుభాకాంక్షలు తెలిపారు.

ఢిల్లీ: దేశవ్యాప్తంగా దసరా సంబరాలు ఘనంగా జరుగుతున్నాయి. రావణ దహనం కార్యక్రమాలు నిర్వసున్నారు. దసరా సంబరాల్లో ప్రముఖుల సందడి చేశారు. ఢిల్లీలోని మాధవ్‌ దాస్‌ పార్కులో నిర్వహించన దసరా వేడుకల్లో రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, తదితరులు హాజరయ్యారు.#WATCH | Delhi: President Droupadi Murmu and Prime Minister Narendra Modi leave after attending the Dussehra programme organised by Shri Dharmik Leela Committee at Madhav Das Park, Red Fort (Source: DD News) pic.twitter.com/wjIwCIinuu— ANI (@ANI) October 12, 2024 అదేవిధంగా ఢిల్లీలోని నవ్‌శ్రీ ధార్మిక్‌ లీలా కమిటీ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన వేడుకల్లో కాంగ్రెస్‌ అగ్రనేతలు సోనియా గాంధీ, రాహుల్‌ గాంధీ పాల్గొన్నారు.#WATCH | Congress Parliamentary party chairperson Sonia Gandhi and Lok Sabha LoP Rahul Gandhi attend the #Dussehra2024 celebrations at Nav Shri Dharmik Leela Committee Red Fort, Delhi pic.twitter.com/Wszph85yeQ— ANI (@ANI) October 12, 2024 జార్ఖండ్‌ రాజధాని రాంచీలో నిర్వహించిన రావణ దహనంలో ఆ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి హేమంత్‌ సోరెన్‌ పాల్గొన్నారు.#WATCH | Jharkhand: 'Ravan Dahan' being performed in Ranchi as part of #DussehraCelebrations, in the presence of Jharkhand CM Hemant Soren pic.twitter.com/YH02qKkjtB— ANI (@ANI) October 12, 2024 బిహార్‌లోని పట్నాలో దసరా సంబరాల్లో ముఖ్యమంత్రి నితీశ్‌ కుమార్‌, డిప్యూటీ సీఎం సామ్రాట్‌ చౌదరీ పాల్గొన్నారు.#WATCH | Bihar CM Nitish Kumar and Dy CM Samrat Choudhary attend #DussehraCelebration at Gandhi Maidan in Patna pic.twitter.com/nqk833V4Wt— ANI (@ANI) October 12, 2024 అదేవిధంగా ముంబైలోని ఆజాద్‌ మైదానంలో శివసేన, శివాజీ పార్క్‌లో శివసేన (యూబీటీ) ఆధ్వర్యంలో దసరా వేడుకలు ఘనంగా జరుగుతున్నాయి.#WATCH | Maharashtra CM Eknath Shinde addresses Shiv Sena's Dussehra rally at Azad Maidan in Mumbai. pic.twitter.com/5UkP8C7iYs— ANI (@ANI) October 12, 2024అమృత్‌సర్: దుర్గియానా టెంపుల్ గ్రౌండ్‌లో నిర్వహించిన దసరా వేడుకలకు పంజాబ్ సీఎం భగవంత్ మాన్ హాజరయ్యారు.#WATCH | Amritsar: Punjab CM Bhagwant Mann attended Dussehra celebrations at Durgiana Temple Ground pic.twitter.com/gPhZOwnBrL— ANI (@ANI) October 12, 2024ఛత్తీస్‌గఢ్: దసరా వేడుకల్లో భాగంగా రాయ్‌పూర్‌లో సీఎం విష్ణు దేవ్ సాయి పాల్గొన్నారు. ఈ సందర్భంగా రావణ్ దహన్ ప్రదర్శించారు.#WATCH | 'Ravan Dahan' being performed in Raipur, as part of #DussehraCelebrations in the presence of Chhattisgarh CM Vishnu Deo Sai pic.twitter.com/pMSCJ645m8— ANI (@ANI) October 12, 2024జమ్ము కశ్మీర్‌: శ్రీనగర్‌లోని ఎస్‌కే స్టేడియంలో నిర్వహించిన దసరా వేడుకలకు నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ అధ్యక్షుడు ఫరూక్ అబ్దుల్లా, ఇతర నేతలు హాజరయ్యారు.#WATCH | Srinagar, J&K: National Conference President Farooq Abdullah attends #Dussehracelebrations at Srinagar's SK Stadium pic.twitter.com/tlDDni0dIW— ANI (@ANI) October 12, 2024 చదవండి: బంగ్లాలో మోదీ గిఫ్ట్ చోరీ.. భారత్‌ తీవ్ర స్పందన

శమీ వృక్షానికీ, విజయదశమి పండుగకూ సన్నిహిత సంబంధం. శమీ వృక్షం అంటే జమ్మి చెట్టు. ‘శమీ’ అంటే అగ్ని అని కూడా అర్థం. అగ్ని అదృశ్యంగా శమీవృక్షంలో నిక్షిప్తమై ఉంటుందని శాస్త్రాలు చెప్తాయి. యజ్ఞాల లాంటి పవిత్ర కార్యాలలో జమ్మి కర్రలు మథించి, అగ్ని పుట్టించి, హోమాలు చేస్తారు. శమీవృక్షం ప్రస్తావన రుగ్వేదంలో, అధర్వ వేదంలో కనిపిస్తుంది. ఇక పురాణ ఇతిహాసాలలో సరేసరి. అంటే, అతి ప్రాచీన కాలం నుంచి భారతీయులు శమీవృక్షాన్ని పవిత్రమైన వృక్షాలలో ఒకటిగా భావిస్తూ వస్తున్నారు.ఇక, ‘విజయ’ అంటే శ్రవణా నక్షత్రంలో కలిసివచ్చే దశమి తిథి. ఇలా కలవటం ఆశ్వయుజ మాసం, శుక్ల పక్షంలో జరుగుతుంది. ఆ ‘విజయ’ దశమి రోజు సర్వదా శుభదినం. అంటే, మీనమేషాలూ, గోచార, గ్రహచారాలతో నిమిత్తం లేకుండా, ఎలాంటి శుభకార్యాలకైనా విజయదశమి మంచి రోజే!విజయదశమి దసరా నవరాత్రులలో ఆఖరి రోజు. చండముండులూ, మహిషాసురుడూ వంటి రాక్షసులందరినీ 9 రోజుల భీషణ యుద్ధంలో సంహరించిన దుర్గాదేవి, విజయదశమి నాడు విజయిగా, అపరాజితగా నిలిచింది. ఈ అపరాజిత రాజాధి రాజులను కూడా శాసించే శ్రీమహారాజ్ఞి కనుక, విజయదశమినాడు దుర్గాదేవిని రాజరాజేశ్వరిగా అలంకరించడం ఆనవాయితీ. విజయ దశమినాడు అపరాజితా పూజ చేయడం ఇక్ష్వాకుల కాలం నుంచి వస్తున్న సంప్రదాయం. శ్రీరాముడు జమ్మి చెట్టును అపరాజితా దేవి ప్రత్యక్ష స్వరూపంగా భావించి, శమీపూజ ద్వారా దేవి అనుగ్రహం పొంది రావణ సంహారం చేశాడని దేవీ భాగవతం చెబుతోంది. రాజులకు యుద్ధ జయమూ, ఇతరులకు కార్య విజయమూ ఇవ్వగలదు గనక జమ్మి చెట్టు ‘విజయద–శమీ’ వృక్షం. అందుకే ఆబాలగోపాలం విజయదశమి నాడు శమీ పూజ చేసే ఆచారం కొనసాగుతూ వస్తున్నది.చ‌ద‌వండి: దసరా పండుగ‌కు ఆ పేరు ఎలా వ‌చ్చింది?పూజ తరవాత అపరాజితా ప్రసాదంగా జమ్మి ఆకులను కోసి తెచ్చుకొని, వాటిని ‘బంగారం’లా దాచుకోవటం, కొన్ని ఆకులను పెద్దల చేతిలో ఉంచి, నమస్కరించి, వాళ్ళ ఆశీర్వాదాలు తీసుకోవటం, దసరా పూజల సందడిలో భాగం. పనిలో పనిగా, ఆ పరిసరాలలోనే ఎగురుతుండే పాలపిట్టను చూసి, దాని నిసర్గ సౌందర్యాన్ని మెచ్చుకోవటం కూడా శుభకరం అని ఆస్తికుల నమ్మకం. విజయదశమి సందర్భంగా అపరాజితా దేవి ఆశీస్సులు అందరికీ అంది, ఆనందం కలిగించాలని ఆకాంక్షలు!!– ఎం. మారుతి శాస్త్రి

Live durga utsav: దసరా ఉత్సవాల్లో మండపాలలో దుర్గామాత విగ్రహాలు కనిపించడం సాధారణ దృశ్యమే. అయితే కోల్‌క‌తాలో బ్రహ్మ కుమారీస్‌ నిర్వహించే ‘లైవ్‌ దుర్గా ఉత్సవ్‌’లో 30 ఏళ్లు దాటిన మహిళలు కొన్ని గంటల పాటు కదలకుండా విగ్రహాల్లా కూర్చుంటారు!‘జీవకళ ఉట్టిపడుతుంది’ అనుకునే వాళ్లకు దగ్గరకు వచ్చి చూస్తేగానీ అసలు విషయం తెలియదు.‘ఇది సహనానికి పరీక్ష. కదలకుండా కూర్చోవడం అనేది అంత తేలికైన విషయం కాదు. పెద్ద సవాలు. ఈ సవాలు కోసం ప్రతి సంవత్సరం ఇష్టంగా ఎదురు చూస్తుంటాను’ అంటుంది 32 ఏళ్ల సులేఖ.గత పదిహేను సంవత్సరాలుగా లక్ష్మి, సరస్వతితో సహా వివిధ దేవతల రూపంలో మండపంలో కూర్చుంటూ ఉంది సులేఖ. సందర్శకులు నాణేలు, పువ్వులు వేదికపై విసురుతుంటారు.‘ఒక్కో దేవతకు ఒక్కో రకమైన ముఖకవళికలు ఉండాలి. దుర్గ ముఖంలో కోపం, శక్తి, ప్రశాంతత మిళితమై ఉంటాయి. నేను వేదికపై ధ్యానముద్రలో ఉంటాను కాబట్టి ఏ విషయంపైనా నా దృష్టి మళ్లదు’ అంటుంది ‘లైవ్‌ దుర్గా’గా పేరుగాంచిన సులేఖ. చ‌ద‌వండి: దురితాలను పోగొట్టి.. మన చుట్టూ రక్షణకవచంలా నిలబడే దుర్గ‌మ్మ‌

శరన్నవరాత్రి మహౌత్సవాలలో అమ్మవారి అలంకారాలలో చివరి రూపం శ్రీ రాజరాజేశ్వరీదేవి. సకల భువన బ్రహ్మండాలకు రాజరాజేశ్వరీదేవి ఆరాధ్య దేవత. మహాత్రిపుర సుందరిగా ఈ దేవత త్రిపురాత్రయంలో పూజలందుకుంటుంది. పలు చోట్ల ఈ దేవిని "అపరాజితాదేవి"గా కూడా భక్తులు పూజించే ఆచారం ఉంది. రాజరాజేశ్వరి స్వప్రకాశ జ్యోతి స్వరూపిణి. పరమేశ్వరుడి అంకం అమ్మకు ఆసనం. ఇచ్ఛా, జ్ఞాన, క్రియా శక్తులను ఈ మూర్తి తన భకుల్తకు వరాలూగా అనుగ్రహిస్తుంది. ఈమె యోగమూర్తి. మాయా మోహిత మానవ మనోచ్తెతన్యాన్నిఈ రాజరాజేశ్వరి దేవి ఉద్దీపితం చేస్తుంది. అనంత శక్తి స్వరూపమైన శ్రీ చక్రానికి ఈమె అధిష్టాన దేవత.ఆ పేరు ఎలా వచ్చిందంటే..దేవదానవులు పాలసముద్రమును మధించినప్పుడు అమృతం వచ్చింది ఈ విజయదశమి రోజే అని పురాణ కథనం. 'శ్రవణా' నక్షత్రంతో కలసిన ఆశ్వీయుజ దశమికి 'విజయా' అనే సంకేతమున్నది. అందుకనే దీనికి 'విజయదశమి' అనుపేరు వచ్చినది .ఈ విజయదశమి నాడు తిధి, వారము, తారాబలము, గ్రహబలము, ముహూర్తము మొదలైన వాటితో నిమిత్తం లేకుండా కార్యం చేపట్టొచ్చు. పైగా తప్పక విజయం వరిస్తుంది. ఈ పర్వదినాన చేసే 'శమీపూజ' చాలా విశేషమైనది. శమీవృక్షమంటే 'జమ్మిచెట్టు'. అజ్ఞాతవాసమందున్న పాండవులు వారివారి ఆయుధములను, వస్త్రములను శమీవృక్షముపై దాచి వుంచారు. అజ్ఞాతవాసము పూర్తి అవగానే ఆ వృక్ష రూపమును పూజించి ప్రార్థించి.. తిరిగి ఆయుధాలను వస్త్రములను పొందారు. శమీవృక్ష రూపంలో ఉన్న 'అపరాజితా' దేవి ఆశీస్సులు పొంది, కురుక్షేత్రంలో కౌరవులపై విజయము సాధించినారు. శ్రీరాముడు కూడా ఈ విజయదశమి రోజున ఈ 'అపరాజితా' దేవిని పూజించి, రావణుని సహరించి, విజయాన్ని పొందాడు. ఇక తెలంగాణా ప్రాంతమందు శమీపూజ అనంతరం 'పాలపిట్ట'ను చూచే ఆచారం కూడా ఉన్నది. ఇలా అందరూ నవరాత్రులు జరుపుకుని, విజయదశమిరోజు సాయంత్రం నక్షత్ర దర్శన విజయ సమయాన శమీవృక్షం (జమ్మిచెట్టు) వద్దగల అపరాజితాదేవిని పూజించి, ఈ క్రింద ఇచ్చిన శ్లోకం స్మరిస్తూ చెట్టుకు ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.“శమీ శమయతే పాపం శమీశతృ నివారిణీఅర్జునస్య ధనుర్ధారీ రామస్య ప్రియదర్శినీ ||"ఈ అపరాజితాదేవిని పసుపు పచ్చని పూలతో పూజించాలి. ఆ తర్వాత శక్త్యానుసారం సువాసినీ పూజ చేయాలి. ఈ రోజు జపించాల్సిన మంత్రం..."ఐం క ఏ ఈల హ్రీం, క్లీం హసకహల హ్రీం సౌ: సకల హ్రీం" అనే మంత్రం జపించాలి. వీలైతే లలిత సహస్రనామం పారాయణ చేసి కుంకుమార్చన చేయాలి. నైవేద్యం: లడ్దూలు, బూర్లు, భక్ష్య భోజ్యాలు నివేదించాలి.(చదవండి: ఆ 'ఆదిపరాశక్తి' పేరు మీదుగా వెలిసిన మహానగరాలివే..!)

తెలుగింటి సంప్రదాయం డ్రెస్సింగ్‌లో కనిపించాలి. స్టైల్‌ లో ఏ మాత్రం తగ్గకూడదు వెస్ట్రన్‌ వేర్‌ అనిపించకూడదు సౌకర్యం లో బెస్ట్‌ చాయిస్‌ అవ్వాలి... పండగ హంగులు ఔరా అనిపించాలి. ఇండియన్‌ వేర్‌ నే డిఫరెంట్‌గా ధరించాలి. దసరా వేడుకలో మరింత స్టైలిష్‌గా కనువిందు చేసే మోడ్రన్‌ హంగులివి. శారీ గౌన్‌కుట్టిన చీరలు, ధోతీ చీరలు, ప్యాంట్‌ తరహా చీరలు, కేప్‌ స్టైల్‌ డ్రేప్స్‌... వంటి వినూత్న పద్ధతులు ప్రాచుర్యం పొందుతున్నాయి. ఎన్నో విభిన్న డిజైన్లలో ఆకట్టుకుంటున్న శారీ గౌన్, షరారా శారీ ధరిస్తే చాలా స్టైలిష్‌గా, తేలికగా, రోజంతా సౌకర్యవంతంగా హుషారుగా ఉంచుతుంది. ఎంబ్రాయిడరీ బ్లేజర్‌బ్లేజర్లు కార్పొరేట్‌ రంగానికి మాత్రమే పరిమితం అనుకుంటారు చాలామంది. కానీ, ఎంబ్రాయిడరీ బ్లేజర్‌ను డ్రేప్డ్‌ స్కర్ట్‌ లేదా ధోతీ ప్యాంట్‌తో స్టైల్‌ చేయచ్చు. నడుము భాగాన్ని బెల్ట్‌తో అలంకరిస్తే ఈ డ్రెస్‌ బెస్ట్‌ మార్కులు కొట్టేస్తుంది. గవ్వల కుర్తీధోతీ ప్యాంట్‌ డ్రేప్డ్‌ స్కర్ట్‌లకు గవ్వలు, అద్దాలతో ఎంబ్రాయిడరీ చేసిన కేప్‌ లేదా షార్ట్‌ కుర్తీతో స్టైల్‌ చేయచ్చు. ఫ్లోరల్‌ ఎంబ్రాయిడరీ ΄్యాటర్న్‌ ఉన్న లెహెంగా లేదా పలాజో సెట్‌ కూడా పండగ కళను తెప్పిస్తుంది.సౌకర్యంగా! సల్వార్‌ కమీజ్‌ అయితే ప్రకాశవంతమైన రంగులు ఉన్నవి ఎంచుకోవాలి. పిల్లలతో సరి΄ోలే దుస్తులను ధరించడం వల్ల ఒకే కుటుంబ రూ΄ాన్ని సృష్టించవచ్చు. పండగ కళ రావాలనే ఆలోచనతో పిల్లలకు గాడీ ఎంబ్రాయిడరీ దుస్తులు వేయకూడదు. వారి డ్రెస్సులు సౌకర్యంగా ఉండాలి. ఆభరణాలు మేనికి గుచ్చుకోకుండా ఉండేవి ఎంచుకోవాలి. భారీ ఆభరణాలను ఉపయోగించే బదులు బ్యాంగిల్స్, జూకాలు తక్కువ బరువున్న యాక్ససరీస్‌ను ఉపయోగించాలి. (చదవండి: ఏజ్‌ ఈజ్‌ జస్ట్‌ నెంబర్‌..!)

కోనసీమ.. మైమరపించే ప్రకృతి అందాలకే కాదు.. ఆధ్యాత్మిక సౌరభాలకు.. సంస్థానాల పాలనకు.. స్వాతంత్య్ర సంగ్రామ చరిత్రలకు ఆలవాలంగా నిలుస్తోంది. ఇక్కడ జరిగే సంక్రాంతి.. దసరా పండగలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. సంక్రాంతి సందర్భంగా నిర్వహించే ప్రభల తీర్థాలతోపాటు దసరా ఉత్సవాల సందర్భంగా నిర్వహించే చెడీ తాలింఖానా ప్రదర్శన సైతం జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు సంతరించుకుంది. బ్రిటిష్‌ కాలంలో ఉమ్మడి ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లోని సంస్థానాల్లో యువకులకు యుద్ధ విద్యలు నేర్పించేందుకు చెడీ తాలింఖానా మొదలైంది. తరువాత కాలంలో స్వాతంత్య్ర ఉద్య‌మ‌ స్ఫూర్తికి.. సమరయోధుల మధ్య ఐక్యతకు ప్రతీకగా మారింది. నాటినుంచి నేటి వరకు దశాబ్దాల కాలంగా ఈ వీరుల విద్య కోనసీమ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలలో భాగమైంది. ఏటా దసరా ఉత్సవాలలో కత్తులు, బళ్లేలు, బాణా కర్రలతో సాగే ప్రదర్శన వీక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తోంది. ఈ నెల 12న దసరా రోజున రాత్రి చెడీ తాలింఖానా ప్రదర్శనలు అమలాపురంలో వీధుల్లో రోమాంచితం కానున్నాయి. – సాక్షి, అమలాపురంబర్మాలో శిక్షణ పొంది.. చెడీ తాలింఖానా బర్మా (మయన్మార్‌)కు చెందిన విద్య. ఉమ్మడి గోదావరి జిల్లాలోని సంస్థానాల్లో పనిచేసే సైనికులకు, యువతకు యుద్ధ నైపుణ్య శిక్షణ ఇచ్చేందుకు అమలాపురం పట్టణానికి చెందిన అబ్బిరెడ్డి రామదాసు (తొలి తరం వ్యక్తి) బర్మా వెళ్లి శిక్షణ పొంది వచ్చారు. పిఠాపురం, పెద్దాపురం, మొగల్తూరు తదితర సంస్థానాల నుంచి, స్థానిక యువకులు ఆయన దగ్గర ఈ విద్య నేర్చుకునేవారు. స్వాతం్రత్యానికి పూర్వం బ్రిటిష్‌ సేనలతో పోరాడే భారతీయులలో ఐక్యత కోసం బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌ దసరా, వినాయక చవితి ఉత్సవాలను ప్రోత్సహించారు. ఊరేగింపులలో జాతీయ సమైక్యత చాటాలని ఆయన ఇచ్చిన పిలుపుతో దసరా ఉత్సవాలలో చెడీ తాలింఖానా ప్రదర్శన ఒక భాగమైంది. దసరా ఉత్సవాల్లో ఇది ప్రారంభమై 168 ఏళ్లు అయ్యింది. అమలాపురం పట్టణంలో దసరా రోజు సాయంత్రం నుంచి ఏడు వీధులకు చెందినవారు దసరా వాహనాలను ఊరేగిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనలో చెడీ తాలింఖానా, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి. నాలుగు తరాలుగా.. అమలాపురానికి చెందిన అబ్బిరెడ్డి రామదాసు చెడీ తాలింఖానాకు అంకురార్పణ చేశారు. తరువాత ఆయన కుమారుడు అబ్బిరెడ్డి నరసింహరావు (రెండవ తరం వ్యక్తి) ఈ వీర విద్యను ప్రోత్సహించారు. అబ్బిరెడ్డి రామదాసు (మూడవ తరం) తాత బాటలో ఈ విద్యకు రాష్ట్రస్థాయి గుర్తింపును తీసుకువచ్చారు. అబ్బిరెడ్డి మల్లేశ్వరస్వామి (మల్లేష్‌–నాల్గవ తరం) తాత, తండ్రుల వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. మల్లేష్‌ సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఇంజనీర్‌గా యూఎస్‌లోని టెక్సాస్‌లో పనిచేస్తున్నారు. దసరా సమయంలో ముందుగానే ఇక్కడకు వచ్చి స్థానికులకు శిక్షణ ఇస్తుంటారు. కత్తులు దూస్తూ.. బళ్లేలు తిప్పుతూ.. దసరా వస్తుందంటే చాలు అమలాపురంలో సంప్రదాయ చెడీ తాలింఖానా ప్రదర్శనకు సిద్ధమయ్యే యువతీ యువకులు ఎందరో. దసరా సందర్భంగా వీధుల్లో అమ్మవారు వివిధ రకాల రథాలపై కొలువై ఊరేగింపుగా వెళతారు. దీనికి ముందే ఏడు వీధులకు చెందిన యువకులు పట్టా కత్తులకు పదును పెడతారు. బళ్లేలు, బాణా కర్రలు, కత్తులతో విన్యాసాలు చేస్తారు. రాచరిక యుద్ధాన్ని తలపించే ఈ సాహసోపేత విన్యాసాలను తిలకించేందుకు దసరా రోజు రాత్రి రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి పెద్దఎత్తున జనం తరలివస్తారు. కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని మనిషి శరీరంపైన, కంఠం, నుదురు, పొత్తికడుపుపై కొబ్బరికాయలు, కాయగూరలు పెట్టి నరకడం వంటి విన్యాసాలు తాలింఖానాలో ముఖ్య ఘట్టాలు. అగ్గి బరాటాలు, లేడి కొమ్ములు, పట్టా కత్తులను చురుగ్గా కదిలిస్తూ యువకులు చేసే విన్యాసాలు యుద్ధ సన్నివేశాలను తలపిస్తాయి. ప్రదర్శన ఆసాంతం ఒళ్లు గగుర్పాటుకు గురి చేస్తుంది. పట్టణానికి చెందిన ఏడు వీధులలో కొలువు తీరిన వాహనాలను సాయంత్రం ఆరు గంటల నుంచి తెల్లవారు జాము వరకు ఊరేగిస్తారు. త్వరలో వెబ్‌సైట్‌ చెడీ తాలింఖానాకు జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు తీసుకురావాలన్నదే నా ధ్యేయం. ఇప్పటికే సోషల్‌ మీడియా వేదికగా దీనికి విస్తృత స్థాయిలో ప్రచారం తీసుకువస్తున్నాం. త్వరలోనే తాలింఖానాకు ప్రత్యేక వెబ్‌సైట్‌ డిజైన్‌ చేస్తాం. – అబ్బిరెడ్డి మల్లేష్, అమలాపురం

కొందరూ యువకులు వయసు ఎంతో కాకపోయినా వృద్ధులు మాదిరిగా ప్రవర్తిస్తుంటారు. అదీగాక చురుకుగా ఏ కార్యక్రమంలో పాల్గొనరు. కానీ కొందరు వృద్ధులను చూస్తే చూడముచ్చటేస్తుంది. అబ్బా ఏం ఎనర్జీ అనిపిస్తుంది. వాళ్లను ఏజ్‌ అనేది జస్ట్‌ నెంబర్‌ మాత్రమే అనే ఫీల్‌ వస్తుంది. గర్వంగా కూడా అనిపిస్తుంది. అలాంటి వృద్ధ జంట దాండియా డ్యాన్స్‌ చేస్తూ అలరించి అందర్నీ ఆశ్చర్యపరిచింది. అందుకు సంబంధించిన వీడియో నెట్టింట తెగ హల్‌చల్‌ చేస్తుంది. ఆ వీడియోలో ఇద్దరు వృద్దులు చలాకీగా దాండియా డ్యాన్స్‌ చేస్తూ కనిపించారు. అందులో వారితో ఓ యువకుడి కూడా కలిసి డ్యాన్స్‌ చేస్తున్నాడు. ఏదో నీరసంగా అడుగులు కదపలేదు. యువకులకు ఏ మాత్రం తీసిపోని విధంగా ఉషారుగా ఇరువురు దాండియా ఆడారు. ఇద్దరు ఎంత లయబ్ధంగా స్టెప్పులు కదిపారంటే..కనురెప్ప వాల్చ బుద్ధి కాదు. అంత అద్భుతంగా చేశారు ఇద్దరు. నవరాత్రి ఉత్సవాలతో దేశంలోని నలుమూలలు గార్బా, దాండియా వంటి నృత్యాలతో సందడిగా ఉంది. మరొకొన్ని చోట్ల మహిళలు ఇంధోని జ్వాలని మోస్తూ గార్బాని ప్రదర్శించారు. ఈ నృత్యం చేస్తున్న దృశ్యం ఎవ్వరినైనా మంత్రముగ్దుల్ని చేసి కట్టిపడేస్తుంది. View this post on Instagram A post shared by Tanish Shah (@theghotalaguy) (చదవండి: బలి తంతు లేకుండా జరిగే 'పూల తల్లి ఆరాధన'..! ఇక్కడ దసరా..)

సాక్షి ప్రతినిధి, విజయవాడ: ఇంద్రకీలాద్రిపై దసరా వేడుకలు అంగరంగ వైభవంగా జరుగు­తున్నాయి. ఆరో రోజు మంగళవారం మహాలక్ష్మిదేవిగా దుర్గమ్మ దర్శనమిచ్చారు. సాయంత్రం నగరోత్సవం కనులపండువగా సాగింది. కనకదుర్గానగర్‌లో కళావేదికపై ప్రదర్శించిన సంప్రదాయ నృత్యాలు ఆకట్టుకున్నాయి. బుధవారం మూలా నక్షత్రం కావడంతో సరస్వతీ దేవి రూపంలో ఉన్న అమ్మవారిని దర్శించుకునేందుకు మంగళవారం రాత్రి 11 గంటల నుంచే ఇంద్రకీలాద్రిపైకి భక్తులు పెద్ద ఎత్తున తరలిరానున్నారు. మూలా నక్షత్రం నాడు 2 లక్షల మందికిపైగా భక్తులు రానున్న నేపథ్యంలో అందుకు తగినట్లు అధికార యంత్రాంగం ఏర్పాట్లు చేపట్టింది. క్యూలైన్లలో మార్పులు చేసింది. వీఐపీ దర్శనాలనూ రద్దు చేసింది. బుధవారం తెల్లవారుజామున 2.00 గంటల నంచి రాత్రి 11 గంటల వరకు భక్తులందరికీ ఉచితంగా అమ్మవారి దర్శనాన్ని కల్పిస్తోంది. ఫ్లైవోవర్‌ కింద వాహనాలకు అనుమతి రద్దు చేసింది. సీఎం చంద్రబాబు బుధవారం అమ్మవారికి పట్టు వస్త్రాలను సమర్పించనున్నారు.నేడు శ్రీ సరస్వతిదేవిగా... ఇంద్రకీలాద్రిపై నిర్వహిస్తున్న దసరా ఉత్సవా­ల్లో భా­గంగా అమ్మవారు బుధవారం శ్రీ సరస్వతిదేవి­గా భక్తులకు దర్శనమివ్వనున్నారు. మూలా నక్షత్రం అమ్మవారి జన్మనక్షత్రం. ఈ రోజున వాగ్దేవతామూర్తి అయిన సరస్వతీ అవతారంలో భక్తులను అమ్మవారు అనుగ్రహిస్తారు.

తెలంగాణ ఆడపడుచుల పండుగ బతుకమ్మ. ఈ పండుగ సందడి తెలంగాణలోని ప్రతి వీధిలోనూ కనిపిస్తూ ఉంటుంది. తొలిరోజు ఎంగిలిపూల బతుకమ్మతో మొదలై..అప్పుడే ఎనిమిదో రోజుకి చేరుకున్నాయి. ఇక ఈ రోజున తెలంగాణ ఆడబిడ్లలంతా బతుకమ్మను వెన్నముద్దల బతుకమ్మగా ఆరాధిస్తారు.ప్రత్యేకత..ఇక బతుకమ్మ పండుగలో 8వ రోజును 'వెన్నముద్దల బతుకమ్మ'గా బతుకమ్మను ఆరాధిస్తారు. ఈరోజు తంగేడు, గునుగు, చామంతి, గులాబీ, గడ్డి పువ్వు, మొదలైన పువ్వులతో ఎనిమిది అంతరాలను బతుకమ్మగా పేర్చి ఆంజనేయస్వామి ఆలయం వద్ద ఆట, పాటలతో బతుకమ్మ ఆడి చెరువులో బతుకమ్మను నిమజ్జనం చేస్తారు.ఈరోజు వాయనంగా నువ్వులు, బెల్లం కలిపి ప్రసాదంగా పెడుతారు. కొందరు వెన్న ముద్దలు అంటే..బియ్యపిండి, వెన్నతో చేసిన ముద్దలను డీప్‌ ఫ్రేచేసి చివరగా పానకంలో వేసి..నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.(చదవండి: చరిత్రలో తొలిసారి..న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ స్క్వేర్‌లో దుర్గా పూజ..!)

కోల్‌కతాలో దుర్గాపూజ వేడుకలు ఎంత ఆర్భాటంగా ఘనంగా జరుగుతాయో తెలిసిందే. అంతేగాదు అక్కడ చేసే దుర్గా వేడుకలు యునెస్కో గుర్తింపును కూడా అందుకున్నాయి. అంతలా చరిత్రలో పేరుగాంచడానికి కారణం స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు నేతాజీ చంద్రబోస్‌. ఆయన విశాల దృక్పథం సరొకొత్త పూజా ఆవిష్కరణకు నాంది పలికింది. దేశభక్తిని పెంపొందించే వేదికలా.. బహింరంగంగా అంతా కలిసి చేసుకునే వేడుకగా మలిచారు. అలా కోల్‌కతాలో ఈ వేడుకలు బహిరంగంగా పెద్ద కోలాహలంగా జరగడం ప్రారంభమయ్యింది. సామాన్యుడు కూడా ఈ పండుగలో పాలుపంచుకోవాలనే సంకల్పం నెరవేరేలా మార్పులు తీసుకొచ్చారు. నవరాత్రుల సందర్భంగా స్వాతంత్ర సమరయోధుడు నేతాజీ సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ కోల్‌కతాలో జరిగే దుర్గాపూజ వేడుకను ఎలా మార్చారు..? అంతలా గుర్తింపు వచ్చేందుకు కారణమైనవి ఏంటి?..తదితరాల గురించి సవివరంగా చూద్దామా..!.పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఈ వేడుకలు మొదట్లో జమిందార్లు నిర్వహించేవారు. ఆ తర్వాత 1610లో బరిషాకు చెందిన సవర్ణ చౌదరి కుటుంబం చేసే వేడుకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. ఈ వేడుకలన్నీ ఘనంగా నిర్వహించినప్పటికీ ప్రజల్లోకి బలంగా వెళ్లేలా ప్రభావితం చేయలేకపోయాయి. అయితే నేతాజీ స్వాతం‍త్ర్యం కోసం రకరకాల ప్రణాళికతో ముందుకు పోతున్న ఆయనకు ఈ వేడుక ఎంతాగానో ఆకర్షించింది. ఈ వేడుకును అందర్ని కలుపుకునే నిర్వహించి దీంతో స్వాతంత్ర సమరయోధులను సంఘాన్ని ఏర్పరుచుకుంటే ఎలా ఉంటుందనే ఆలోచన పుట్టింది. ఆ క్రమంలో నేతాజి 'సర్బోజోనిస్‌' అనే పేరుతో 10 రోజుల వేడుకలు నిర్వహించారు. ఆయనే ఆ కమిటీ ఆధ్యక్షుడిగా ఉండి ఈ పండుగ జయప్రదమయ్యేలా ముందుండి నడిపించారు. ఇక్కడ సర్బోజోనిన్‌ అంటే సమాజంలోని అందరి పండుగ అని అర్థం. బెంగాల్‌ వారసత్వానికి నిలువెత్తు నిదర్శనంలా అంగరంగ వైభవంగా ఈ వేడుకలు ఇప్పటికి కొనసాగడం విశేషం. ఖైదీలు పూజించే హక్కు..1920లో బోస్‌ మాండలే జైలులో ఉన్నప్పుడు తన రాజకీయ గురువు బసంతీ దేవికి దుర్గాపూజ గురించి వివరిస్తూ లేఖ రాశారు. ప్రతి ఏడాది ఒకసారి వచ్చే ఈ నవరాత్రుల పండుగలో జైలులో ఉన్న తన బిడ్డల సందర్శించి వారి బాధలను తొలగిస్తుంది. అందువల్ల తాము కూడా పూజించుకునే హక్కు ఉందంటూ ఓ నినాదం లేవనెత్తారు నేతాజీ. ఆ కాలంలో క్రిస్మస్‌ వంటి పండుగలకు ప్రభుత్వం తరుపున రూ. 1200 గ్రాంట్‌ వచ్చేది. అలానే మాకు కూడా కావలని బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్‌ చేశారు. తమ వంతుగా రూ. 140లు, ప్రభుత్వం తరుఫు నుంచి రూ. 660లు ఇవ్వాలంటూ డిమాండ్‌ చేశారు. అయితే దీన్ని ఖైదీల జీతం నుంచే మినహించమని బ్రిటిష్‌ అధికారులు ఆదేశించడం నచ్చక నేతాజీ బర్మాలోని ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శికి మెమోరాండం పంపారు. అయితే అది కూడా తిరస్కరింపబడింది. దీంతో ఆయన ఖైదీలకూ కూడా తమ మతపరమైన ఆచారాలను నిర్వహించుకునే హక్కు ఉందంటూ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు. అలాగే సరస్వతి పూజకు అదనంగా రూ. 60 ఇవ్వాలిన డిమాండ్‌ చేశారు. ఈ ఘటన దావనంలా వ్యాప్తి చెందడంతో బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం దిగి వచ్చి ఖైదీలు ఒక్కొక్కరికి పూజ నిమిత్తం రూ. 30 మంజూరు చేసింది. ఇది తక్కువ మొత్తమే అయినా ఖైదీల హక్కులను హైలెట్‌ చేసింది. పూజా సంప్రదాయంలో మార్పులు..ఎచ్చల విగ్రహ సంప్రదాయంలో దుర్గా దేవత ఆరాధన తీసుకొచ్చారు. అంటే ఒకే పైకప్పుకింద పూజించటం అని చెప్పొచ్చు. దుర్గమ్మ ఆమె పిల్లలు అంతా ఒకే వేదికపై పూజలు చేసుకునేలా చేయడం. అలాగే విగ్రహా తయారీ సంప్రదాయ పద్ధతిలో కూడా మార్పులు తీసుకొచ్చారు. దుర్గమ్మ ఆమె పిల్లిలిద్దర్ని వేర్వేరు ఫ్రేమ్‌లలో తయారు చేయమని కళాకారులను కోరారు. దీని వల్ల సమయం ఆదా కావడమే గాక, ఏకకాలంలో వివిధ విగ్రహాలు రూపుదిద్దుకునే వెసులబాటు ఏర్పడింది. ఈ పండుగతో చిన్నా చితక పనులు చేసుకునే వారందర్నీ ఒకతాటిపైకి తీసుకొచ్చి మనమంతా ఒక్కటే అని చాటిచెప్పేలా ఈ పూజలో అందరూ భాగమయ్యేలా చేశారు. అట్టడుగు, ధనిక వర్గం అనేది దేవుడి సమక్షంలో ఉండదనే గొప్ప విషయాన్ని నేతాజీ ఆనాడే ప్రజల్లోకి బలంగా వెళ్లేలా చేసి, ఆ సంప్రదాయం నేటికీ కొనసాగేలా చేశారు. యావత్తు ప్రపంచం కోల్‌కతా దుర్గా పూజ సంపద్రాయానికి ఫిదా అయ్యి నమస్కరించేలా చేశారు. (చదవండి: కరణ్‌ జోహార్‌ 'టై' అంత ఖరీదా..? దేనితో డిజైన్‌ చేశారంటే..)

శరన్నవరాత్రుల్లో ఊరు, వాడ, అమ్మవారి ఆరాధనలతో ఒక్కసారిగా ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలు మారిపోతాయి. అప్పుడే నవరాత్రుల వేడుకులు ఆరో రోజుకి చేరుకున్నాయి. ఈ ఆరో రోజు అమ్మవారు 'శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి'గా దర్శనమిస్తారు. శరన్నవరాత్రుల్లో అమ్మవారు శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి స్వరూపంలో ఇరువైపులా గజ రాజులు ఉండగా, చతుర్భుజాలతో, ఒక హస్తం అభయ ముద్రతో, రెండు హస్తాలలో కమలాలతో, మరొక హస్తంతో కనకధార కురిపిస్తూ.. తన చల్లని చూపులతో త్రిలోకాలను కాపాడుతూ ఉంటుంది. మహాకాళి, మహాలక్ష్మీ, మహా సరస్వతులలో ఈమె మధ్య శక్తి.మంగళ ప్రదాయినిఆదిపరాశక్తి మూడు శక్తులలో ఒక శక్తి అయిన మహాలక్ష్మీ అమిత పరాక్రమంతో మహిషుడనే రాక్షసుడిని సునాయాసంగా సంహరించి మహిషాసురమర్దినిగా పూజలందుకుంది. శరన్నవరాత్రుల సందర్భంగా అష్టలక్ష్ముల సమిష్టి రూపమైన దుర్గమ్మను మహాలక్ష్మీగా భక్తులు పూజిస్తారు.శ్లోకం: "యాదేవి సర్వ భూతేషు లక్ష్మీ రూపేణ సంస్థితా"! అని స్తుతిస్తూ అమ్మవారిని ఆరాధిస్తే దారిద్య్ర బాధలు తొలగిపోతాయి. అలాగే.."నమస్తేస్తు మహామాయే శ్రీ పీఠే సురపూజితే శంఖ చక్ర గదా హస్తే! మహాలక్ష్మి నమోస్తుతే" అంటూ ఆ లక్ష్మీదేవిని కీర్తిస్తే అష్టైశ్వర్యాలు సొంతమవుతాయి. అలాగే ఈ రోజు అష్టలక్ష్మీ స్తోత్రం, కనకధారా స్తోత్రం పారాయణ చేసుకుంటే ఇంట్లో కనక వర్షం కురుస్తుంది.మరోవైపు ఆరోరోజు పలుచోట్ల దుర్గమ్మని కాత్యాయనీ దేవిగా ఆరాధిస్తారు. ఈమెను హృదయపూర్వకంగా ఆరాధిస్తే అన్ని రోగాలు, దోషాలు తొలగిపోయి సుఖ సంతోషాలను ప్రసాదిస్తుందని భక్తుల ప్రగాఢ నమ్మకం. అంతేకాదు కాత్యాయని దేవి ఆరాధన చేయడం వలన వివాహం కానీ యువతులు కోరుకున్న వరుడిని పొందుతారని పురాణ వచనం.దుర్గామాత ఆరో రూపమే కాత్యాయని. కాత్యాయన మహర్షి పార్వతీమాత తన కుమర్తెగా జన్మించాలనే కోరికతో తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకి మెచ్చి కూతురుగా జన్మించింది. అందువల్లే దుర్గామాతకు కాత్యాయని అనే పేరు వచ్చింది. మహిషాసురుణ్ని వధించడానికి బ్రహ్మవిష్ణు మహేశ్వరులు తమ తేజస్సుల అశంతో ఒక దేవిని సృష్టిస్తారు. ఆమెనే ఈ కాత్యాయని దేవి. ఈమెను మొట్టమొదటగా కాత్యాయన మహర్షి పూజిస్తారు. ఈమె ఆశ్వయుజ శుక్లసప్తమి, అష్టమి, నవమి తిథుల్లో పూజలందుకుని విజయదశమినాడు మహిషాసురుణ్ని వధిస్తుంది.నైవేద్యం: పరమాన్నం, అప్పాలు, బూరెలు(చదవండి: దసరాలో తప్పక చూడాల్సిన ప్యాలెస్‌ ఇది..!)

తెలంగాణ ప్రకృతి పండుగ అయిన బతుకమ్మ సంబరాలు ఆరో రోజుకి చేరుకున్నాయి. ఆరో రోజు బతుకమ్మ అత్యంత స్పెషల్‌. ఎందుకంటే పేరుకి తగిన విధంగా ఆరోజు ఆరాధన విలక్షణంగా ఉంటుంది. మరీ ఇంతకీ ఈ రోజు ఏం చేస్తారంటే..ఆ రోజు ఎవరూ బతుకమ్మను ఆడరు. అంటే.. దీనికి సంబంధించి ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. దేవి భాగవతంలో అమ్మవారి మహాకాళి, మహాలక్ష్మి, మహా సరస్వతి రూపాలలో రాక్షస సంహారం చేశారు. బండాసురుడు ని, చండ ముండల్ని సంహరించిన తర్వాత రాక్షస సంహారం చేసిన అమ్మవారు బాగా అలసిపోయారు. ఆరోజు ఆమెకు విశ్రాంతి ఇవ్వాలని భావించి మహిళలు ఆరో రోజు బతుకమ్మను పేర్చరు. ఎవరు బతుకమ్మను ఆడరు. దీనినే అర్రెం అని, అలసిన బతుకమ్మ అని పిలుస్తారు. ఆరోజు అలిగిన బతుకమ్మ వల్ల ఎవరు వేడుకలు జరపరు.మళ్లీ ఏడవ రోజు బతుకమ్మ పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు.మరొక కథనం ప్రకారం..దేవీభాగవతంలో మహాకాళి, మహాసరస్వతితో పాటు మహాలక్ష్మి రూపాలలో అమ్మవారు రాక్షసుల్ని సంహరించడంతో అమ్మవార్లు బాగా అలసిపోయారట. అందుకే అమ్మకి విశ్రాంతి కల్పించాలన్న ఉద్దేశంతోనే భక్తులు బతుకమ్మను ఒకరోజు వాయిదా వేసినట్టు చెబుతున్నారు. మరుసటి రోజు నుంచి యథావిధిగా బతుకమ్మలు పేర్చి వేడుకలు జరుపుకుంటూ ఉంటారు. అలానే ఎప్పటిలానే అమ్మవారికి పలు నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.నైవేద్యం: స్త్రీలంతా ఉపవాసం ఉండి ఆమె అలక తీరాలని ప్రార్థిస్తారు. పైగా ఈ రోజు అమ్మవారు అలకతో ఉండటం వల్ల బతుకమ్మకు ఎలాంటి నైవేద్యం సమర్పించరు.(చదవండి: శరన్నవరాత్రులు..ఐదోరోజు మహాచండీ అలంకారం..!)

చండీ అలంకారంలో ఉన్న దుర్గమ్మను దర్శించుకుంటే కోరికన కోర్కెలు నెరవేరుతాయని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. మాతృదేవత అనుగ్రహంతో లక్ష్మీదేవి, పార్వతీ దేవి, సరస్వతి దేవి కలిసి చండీ రూపాన్ని ధరించి రాక్షసులను సంహరించారు. త్రిశక్తి స్వరూపిణి అయిన మహాచండీని ప్రార్థిస్తే సర్వదేవతలనూ కొలిచినట్లేనని భక్తుల విశ్వాసం. సింహ వాహనంపై కొలువుదీరిన మహాచండీ రూపంలో అమ్మవారు భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. శ్రీ మహాచండీ రూపంలో ఉన్న అమ్మవారిని ప్రార్ధిస్తే విద్య, కీర్తి, సంపదలు లభించి శత్రువులు మిత్రులుగా మారతారన్న ప్రతీతి ఉంది.మరోవైపు పలు పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఈ రోజు అమ్మవారిని స్కందమాతగా ఆరాధిస్తారు. ఈ అవతారంలో బాల కుమారస్వామిని ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకుని అమ్మవారు దర్శనమిస్తుంది. శివగణాలకు స్కందుడు సైన్యాధిపతి. పైగా జ్ఞానానికి కూడా అధిపతి. ఇక అమ్మవారేమో తన చల్లని చూపుతో సకల ఐశ్వర్యాలనూ అనుగ్రహించే తల్లి. అందుకే ఈ స్కందమాతని పూజిస్తే అమ్మవారితో పాటూ కుమార స్వామి ఆశీస్సులూ లభిస్తాయని పండితులు చెబుతారు.‘స్కందయతీతి శత్రూన్‌ శోషయతీతి స్కందః’శత్రువులను శోషింపచేయువాడు కనుక పార్వతీ తనయుడికి స్కందుడు అని పేరు. ఈయనకే కార్తికేయుడు, కుమారస్వామి, సుబ్రహ్మణ్యుడు అని పలు పేర్లు కలవు. స్కందుని తల్లికావడం వల్లే అమ్మవారికి ‘స్కంద మాత’ అని పేరు. నవదుర్గలలో ఇది ఐదో రూపం.సింహాసనగతా నిత్యం పద్మాశ్రిత కరద్వయాశుభదాస్తు సదాదేవీ స్కందమాతా యశస్వినీ॥స్కందమాత వాహనం సింహం. తెల్లని రంగుతో ప్రకాశిస్తూ నాలుగు చేతులు, మూడు నేత్రాలు కలిగి ఉంటుంది. తన కుమారుడైన బాలస్కందుడిని ఒక చేతితో ఎత్తుకుని, రెండు చేతుల్లో పద్మాలు ధరించి, మరో చేతితో అభయమిస్తూ కనిపిస్తుంది. స్కందమాత సకల శుభాలనూ అనుగ్రహిస్తుంది. జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇంద్రియ నిగ్రహంతో, మానసిక ఏకాగ్రతతో, నిస్వార్థంగా ఆరాధించే భక్తులకు ఇహపర సుఖాలను, ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. నైవేద్యం: పులిహోర, రవ్వకేసరి, గారెలు(చదవండి: శరదృతువులో అక్కడ పడవులతో పండుగ సందడి..ఏకంగా..!)

తెలంగాణ పెద్ద పండుగగా పేరుగాంచిన పూల సంబురం సందడే వేరు. జీవితాన్ని ఎలా అద్బుతంగా మలుచుకోవాలో నేర్పించే కలర్‌ఫుల్‌ పండుగా ఈ బతుకమ్మ పండుగా. తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే పండుగను రోజుకో ప్రత్యేక పేరుతో అందంగా పూలను పేర్చుకుని ఆనందంగా ఆడిపాడి చేసుకునే పండుగా. బతుకమ్మ సంబరాలు ఐదో రోజుకు చేరుకున్నాయి. ఈ రోజు ఆశ్వయుజ శుద్ధ చవితి (ఆదివారం) రోజున తెలంగాణ ఆడబిడ్డలంతా అట్ల బతుకమ్మగా ఆరాధిస్తారు. ఈ బతుకమ్మ ప్రత్యేకతలేంటి, ఏం నైవేద్యం సమర్పిస్తారు వంటివి తెలుసుకుందామా..!. బతుకమ్మ వేడుకల్లో అయిదో రోజైన ఆశ్వయుజ శుద్ధ చవితి (ఆదివారం) నాడు బియ్యాన్ని నానబెట్టి, దంచి చేసిన అట్లను గౌరమ్మకు నివేదిస్తారు. కాబట్టి ‘అట్ల బతుకమ్మ’ అని పిలుస్తారు. ఈ రోజున గునుగు, చామంతి, మందార, బీర, తంగెడు, గునుగు, గుమ్మడి తదితర పూలతో అయిదు ఎత్తుల్లో లేదా ఐదు అంతరాల్లో బతుకమ్మను పేరుస్తారు. నానబెట్టిన బియ్యం దంచి లేదా మర పట్టించి పిండిగా చేసి అట్లు పోస్తారు. అట్లను ముందుగా గౌరమ్మకు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. బతుకమ్మ ఆట పూర్తయిన తర్వాత ముతైదువులు తాము దేవతకు సమర్పించిన అట్లను ఒకరికొకరు వాయినంగా ఇచ్చి పుచ్చుకుంటారు.(చదవండి: నవరాత్రులు..ఇవాళ లలితా త్రిపుర సుందరిగా అలంకారం..!)

త్రిపురాత్రయంలో రెండవ శక్తి లలితా అమ్మవారు. దేవీ ఉపాసకులకు ఈమె ముఖ్య ఉపాస్యదేవత. త్రిగుణాతీతమైన కామేశ్వర స్వరూపం ఈమె. పంచదశాక్షరీ మహామంత్రం అధిష్ఠాన దేవతగా లలితా త్రిపురసుందరిని ఆరాధిస్తారు. ఈ అమ్మవారినే త్రిపుర సుందరీ దేవి అని అంటారు. బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరులై త్రిమూర్తల కన్నా పూర్వం నుంచి జగన్మాత ఉంది కాబట్టి త్రిపుర సుందరీ అనే నామంతో పూజలందుకుంటోందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.సకల లోకాతీతమైన కోమలత్వం కలిగిన మాతృమూర్తి ఈమె. చెరకుగడ, విల్లు, పాశాంకుశాలను ధరించిన రూపంలో, కుడివైపున లక్ష్మీదేవి, ఎడమవైపున సరస్వతీదేవి సేవలు చేస్తుండగా లలితాదేవి భక్తులను అనుగ్రహిస్తుంది. దారిద్ర్య దుఃఖాలను తొలగించి, సకల ఐశ్వర్య అభీష్టాలను సిద్ధింపచేస్తుంది. లలితా త్రిపురసుందరీ దేవి విద్యా స్వరూపిణి. సృష్టి, స్థితి, సంహార రూపిణి. కుంకుమతో నిత్య పూజలు చేసే సువాసినులకు ఈ తల్లి మాంగల్య సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. శ్రీ చక్రానికి కుంకుమార్చన చేయాలి. లలితా అష్టోత్తరంతో పూజించాలి. "ఓం ఐం హ్రీం శ్రీం శ్రీమాత్రే నమ:" అనే మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపించాలి. మాంగల్యభాగ్యం కోరుతూ సువాసినులకు పూజ చేయాలి.మరోవైపు శ్రీశైలం, అల్లంపురం వంటి పుణ్యక్షేత్రాల్లో నాలుగో రోజున కూష్మాండ అవతారంలో అమ్మవారిని పూజిస్తారు. ఈమె సూర్యుడిలో దాగి ప్రపంచాన్ని వెలుగునిస్తుందని పురాణాలు చెప్తున్నాయి. అందుచేత ఈ నవరాత్రుల్లో కూష్మాండ అవతారంలో అమ్మని ఆరాధిస్తే అపూర్వ శక్తి లభిస్తుంది. ధైర్యం సిద్ధిస్తుంది. ఈతి బాధలు తొలగిపోతాయి. దేవీ సింహంపై ఆశీనురాలై వుంటుంది. ఎనిమిది చేతులను కలిగివుంటుంది కనుకనే ఈ మాతను అష్టభుజదేవి అని పిలుస్తారు. ఆమె చేతిలోని జపమాల ద్వారా ప్రపంచంలోని ప్రజలకు సిద్ధి, నిధిని ప్రసాదిస్తుంది. అమ్మవారిని ఎరుపు రంగు పుష్పాలతో పూజించాలి. కూష్మాండ అవతారాన్ని పూజిస్తారు. ఈ శక్తి అవతారమే విశ్వాన్ని సృష్టించిందని నమ్మకం. భౌమ చతుర్థిని ఆచరించి కూష్మాండ శక్తి రూపాన్ని ఎర్ర రంగు చీరతో అలంకరిస్తారు. ఈరోజు భక్తులు నారింజ రంగు దుస్తులు ధరించాలి. లలితా దేవి వ్రతాన్ని ఈ రోజున ఆచరించాలి. ఉపవాసముండి, పండ్లు పాలు తీసుకుని, ఒంటి పూట ఆహారం తీసుకుని.. లలితాదేవి పూజించినట్లైతే అష్టైశ్వర్యాలు చేకూరుతాయి. నైవేద్యం: అప్పాలు, పులిహోర నైవేద్యం పెట్టాలి. (చదవండి: దుర్గార్తిశమనీ దశదిశలా దసరా)