ఎల్‌ నినో: మనకు ముప్పు తట్టుకోలేని విధంగా ఏ స్థాయిలో అంటే?

ఈ ఏడాది ఎల్ నినో ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో అత్యంత శక్తిమంతమైనదిగా మారే దిశగా సాగుతోంది. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితులు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. 2027లో ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో ఎన్నడూ లేనంతగా అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది.

ఇది శతాబ్దానికి పైగా కాలంలో అత్యంత “తీవ్రమైన” ఎల్ నినోగా ఉండవచ్చని బ్రిటన్‌ వాతావరణ కార్యాలయంలో దీర్ఘకాలిక అంచనాల విభాగం అధిపతి శుక్రవారం హెచ్చరించారు. దీర్ఘకాలంగా మానవ కార్యకలాపాల కారణంగా పెరుగుతున్న వాతావరణ వేడిమికి తోడుగా ఈ తాత్కాలిక ఉష్ణ ప్రభావం ఏర్పడనుంది. 2030 దశకం చివరి నాటికి ప్రపంచం ఎదుర్కొనే వేడిమి ఎలా ఉంటుందో దీనివల్ల ఒక ముందస్తు దృశ్యం కనిపిస్తుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ఎల్ నినో అంటే ఏమిటి?
ఎల్ నినో అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్ ప్రాంతంలో సహజంగా జరిగే చక్రంలో వేడెక్కే దశ. దీనిని ఎల్ నినో-సదరన్ ఆసిలేషన్, అంటే ఈఎన్‌ఎస్‌ఓ అని పిలుస్తారు. తూర్పు నుంచి పడమర దిశగా వీచే వాణిజ్య పవనాలు తాత్కాలికంగా బలహీనపడినప్పుడు ఎల్ నినో ఏర్పడుతుంది. సాధారణంగా పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో పేరుకుపోయే వెచ్చని నీరు తూర్పు వైపు తిరిగి ప్రవహించి సముద్ర ఉపరితలానికి చేరుతుంది.

సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉన్న ఈ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు కొన్ని నెలల పాటు కొనసాగినప్పుడు, ఆ ప్రాంతంలో ఎక్కువ తుపానులు, మేఘాలు ఏర్పడతాయి. ఇవి “ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థ మొత్తం మీద ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి” అని మియామి విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన వాతావరణ శాస్త్రవేత్త ఎమిలీ బెకర్ వివరించారు.

దీని ఫలితంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో మరింత వేడి, పొడి వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చల్లటి, తేమతో కూడిన వాతావరణం ఉంటుంది. కొన్ని ప్రభావాలు ఇప్పటికే కనిపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఇండొనేషియాలో సుదీర్ఘంగా కొనసాగుతున్న తీవ్రమైన ఎండాకాలం కారణంగా భారీ అగ్నిప్రమాదాలు చెలరేగి లక్షల హెక్టార్ల భూమిని దహనం చేశాయి.

“బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులు ఏర్పడితే, సాధారణంగా ఎల్ నినోతో కనిపించే ప్రభావాలు మరింత ఎక్కువగా కనిపిస్తాయని ఆశించవచ్చు” అని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన వాతావరణ అంచనా కేంద్రంలోని ఎల్ నినో-సదరన్ ఆసిలేషన్ బృందం అధిపతి మిషెల్ ఎల్‌హ్యూర్ తెలిపారు. అయితే, ఇవన్నీ తప్పనిసరిగా జరుగుతాయని చెప్పలేమని ఆమె హెచ్చరించారు.

ఈ ఏడాది ఏం జరుగుతోంది?
పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఊహాత్మక ప్రాంతమైన నినో 3.4 ప్రాంతంలో రోజువారీ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ప్రస్తుతం 30 ఏళ్ల సగటు ఉష్ణోగ్రత కంటే దాదాపు 2.6 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన క్లైమేట్ బ్రింక్ డ్యాష్‌బోర్డ్ ఈ వివరాలను వెల్లడించింది. ఈ డ్యాష్‌బోర్డ్ జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన ఉపగ్రహాలు, సముద్రంలో ఏర్పాటు చేసిన తేలియాడే కొలత పరికరాల ద్వారా నమోదైన సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల సమాచారాన్ని ఉపయోగిస్తుంది.

ఈ డ్యాష్‌బోర్డ్ వివిధ అంచనాలను కూడా సమీకరిస్తుంది. వాటి ప్రకారం ఈ ఏడాది నవంబర్‌లో ఎల్ నినో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరే సమయానికి ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.9 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరవచ్చు. 2015లో నమోదైన ఎల్ నినోలో 3 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం నమోదైంది. ఎల్‌ నినోకు కచ్చితమైన తేదీ ఉండదు. ఇది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే సహజ వాతావరణ చక్రం. 2 నుంచి 7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎల్‌ నినో ఏర్పడుతుంది. సాధారణంగా వసంతకాలంలో ప్రారంభమై, ఏడాది చివర్లో లేదా శీతాకాలంలో తీవ్రత పెరుగుతుంది.

దీంతో ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు నమోదైన వాటిలో అత్యంత వేడి సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ రికార్డు 2024 పేరుతో ఉంది. వచ్చే ఏడాది 2027 అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైన సంవత్సరంగా నిలిచే అవకాశం దాదాపు ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. దీనికి కారణం ఎల్ నినో ప్రభావంతో ఏర్పడే వేడిమిలో ఎక్కువ భాగం తరువాతి ఏడాదిలో కనిపించడమే.

వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు జీక్ హౌస్‌ఫాదర్, ఆండ్రూ డెస్లర్ చేసిన లెక్కల ప్రకారం, దీర్ఘకాలిక ప్రపంచ వేడిమి ధోరణికి ఎల్ నినో తాత్కాలికంగా మరో 0.3 డిగ్రీల సెల్సియస్ వేడిని జోడిస్తుంది. దీంతో 2027లో పారిశ్రామికీకరణకు ముందు కాలంతో పోలిస్తే ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత 1.76 డిగ్రీల సెల్సియస్ అధికంగా ఉండవచ్చు. అంటే సాధారణ పరిస్థితుల్లో 2037 నాటికి ఏర్పడుతుందని అంచనా వేసేంత వేడిమి ఒక్క ఏడాదిలోనే నమోదవుతుంది.

“ఇది భవిష్యత్తుకు ఒక ముందస్తు దృశ్యం లాంటిది” అని టెక్సాస్ ఏ అండ్ ఎం విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్ డెస్లర్ ఏఎఫ్‌పీకి తెలిపారు. అయితే, ఈ వేడిమిలో ఎక్కువ భాగం భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని పసిఫిక్ ప్రాంతంలోనే కేంద్రీకృతమవుతుంది.

జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన పసిఫిక్ సముద్ర పర్యావరణ ప్రయోగశాల సీనియర్ శాస్త్రవేత్త మైక్ మెక్‌ఫాడెన్ కూడా ఇదే తరహా అంచనా వేశారు. నమూనాల అంచనాలు నిజమైతే “2027లో పారిశ్రామికీకరణకు ముందు స్థాయులతో పోలిస్తే ఉష్ణోగ్రత 1.7 డిగ్రీల సెల్సియస్ అధిక స్థాయికి చేరడం అసాధ్యమేమీ కాదు” అని ఆయన తెలిపారు. ఎల్ నినోను కొలిచేందుకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాస్త్రవేత‍్తలు అందరూ ఒప్పుకున్న ఒకే ఒక్క విధానం లేదు.

ఫిబ్రవరిలో జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ సాపేక్ష సముద్ర నినో సూచికను స్వీకరించింది. దీనిని ఆర్‌ఓఎన్‌ఐ అని పిలుస్తారు. ఈ సూచిక నినో 3.4 ప్రాంతంలోని వేడిమిని మొత్తం ఉష్ణమండల ప్రాంతంలోని వేడిమితో పోలుస్తుంది. దీని ఉద్దేశం ఎల్ నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ ప్రభావాలకు కారణమయ్యే సముద్రం–వాతావరణ వ్యవస్థను మరింత మెరుగ్గా ప్రతిబింబించడం.

ఈ కొలత విధానంలో సంఖ్యలు తక్కువగా ఉంటాయి. అయితే, ఎల్ నినో తీవ్రతకు సంబంధించిన అంచనా స్థానం మాత్రం మారదు. 1950 నుంచి సేకరించిన తమ సమాచారంలో ఈ ఎల్ నినోనే అత్యంత బలమైనదిగా నిలిచే అవకాశం 69 శాతం ఉందని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ అంచనా వేసింది.

ఎల్ నినో ప్రభావం ఎందుకు పెరుగుతోంది?
వాతావరణ మార్పులు ఎల్ నినో ప్రభావాలను పెంచుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు అంగీకరిస్తున్నారు. హరితగృహ వాయువుల కారణంగా వేడెక్కిన వాతావరణంలో ఎక్కువ తేమ ఉంటుంది. దీంతో ఎల్ నినోకు సంబంధించిన వర్షాలు మరింత తీవ్రమవుతాయి. ఎల్ నినో కారణంగా వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రాంతాల్లో నేలలు మరింత ఎండిపోవడంతో కరువు తీవ్రత కూడా పెరుగుతుంది.

వాతావరణ మార్పులే మరింత బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులకు నేరుగా కారణమవుతున్నాయా అనే అంశంపై మాత్రం శాస్త్రవేత్తల్లో పూర్తి ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయితే, దీనికి మద్దతు ఇచ్చే ఆధారాలు క్రమంగా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి.

“వాతావరణ మార్పులు ఎల్ నినో చక్రాన్నే మరింత తీవ్రం చేస్తుండవచ్చు” అని జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థకు చెందిన మెక్‌ఫాడెన్ తెలిపారు. ఉష్ణమండల సముద్రాలు వేడెక్కడం వల్ల ఎల్ నినోకు కారణమయ్యే పవనాలు సముద్ర పరిస్థితులకు మరింత వేగంగా స్పందిస్తాయి. దీంతో సముద్రం, పవనాల మధ్య పరస్పర ప్రభావం మరింత బలపడుతుంది. ఫలితంగా ఎల్ నినో పరిస్థితులు మరింత వేగంగా తీవ్ర రూపం దాల్చుతాయని ఆయన వివరించారు.

గత వాతావరణ పరిస్థితులపై నమోదైన ఆధారాలు, ఉదాహరణకు పగడపు దిబ్బల అస్థిపంజరాలు, 19వ శతాబ్దం నుంచి నమోదవుతున్న పరికరాల కొలతలు, వాతావరణ నమూనాల అధ్యయనాలను మెక్‌ఫాడెన్ ప్రస్తావించారు. గత శతాబ్దంలో ఎల్ నినో తీవ్రత దాదాపు 10 శాతం పెరిగి ఉండవచ్చని ఇవి సూచిస్తున్నాయని ఆయన తెలిపారు.

ఇదీ చదవండి: మీలాంటి మిలీనియల్స్‌ ఇల్లు ఎందుకు కొనలేకపోతున్నారో తెలుసా?