TV
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ఎర్రకోట నుంచి జాతిని ఉద్దేశించి ప్రసంగించిన వేళ.. ఆయన ధరించిన మరూన్ రంగు బంధనీ సఫా ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. పసుపు, తెలుపు రంగుల చిన్నచిన్న చుక్కలతో కనిపించిన ఆ సఫా కేవలం అలంకరణ కాదు.. శతాబ్దాల నాటి భారతీయ వస్త్ర సంప్రదాయానికి ప్రతీక.
బంధనీ లేదా బంధేజ్ అనేది వస్త్రాన్ని కట్టి, రంగు అద్దే ప్రత్యేకమైన టై-డై కళ. ఇందులో కనిపించే చిన్నచిన్న చుక్కలు వస్త్రంపై ముద్రించేవి కావు. కళాకారులు వస్త్రంలోని అతి చిన్న భాగాలను చేతితో తీసుకుని, దారంతో గట్టిగా కట్టి, ఆ తర్వాత రంగులో ముంచుతారు. కట్టిన భాగాలకు రంగు అంటకపోవడంతో ఆ ప్రాంతాల్లో తెల్లటి లేదా ఇతర రంగుల చుక్కలు, ఆకృతులు ఏర్పడతాయి. ‘బంధనీ’ అనే పేరు సంస్కృతంలోని ‘బంధ్’ అంటే కట్టడం అనే పదం నుంచి వచ్చిందని చెబుతారు. గుజరాత్లో దీనిని బంధేజ్గా, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లో బంధనీ లేదా బంధ్నీగా పిలుస్తారు.
చుక్కల వెనుక శతాబ్దాల చరిత్ర
భారతదేశంలో టై-డై వస్త్ర సంప్రదాయాలకు ఎంతో పురాతన చరిత్ర ఉంది. అజంతా చిత్రాల్లో కనిపించే చుక్కలతో కూడిన వస్త్రాలను ఈ సంప్రదాయానికి సంబంధించిన ఆధారాలుగా కొందరు పరిశోధకులు పేర్కొంటారు. అయితే నేటి బంధనీ కళను నేరుగా వేల సంవత్సరాల క్రితం నాటి సంప్రదాయంతో అనుసంధానించడం మాత్రం అంత సులభం కాదు. తరువాతి కాలంలో గుజరాత్, రాజస్థాన్ బంధనీ కళకు ప్రధాన కేంద్రాలుగా ఎదిగాయి. ముఖ్యంగా గుజరాత్లోని ఖత్రి కళాకారులు ఈ కళను అభివృద్ధి చేసి తరతరాలకు అందించారు. జామ్నగర్, కచ్ ప్రాంతాలు నేటికీ బంధనీకి ప్రసిద్ధి చెందాయి. చిన్న చుక్కల నుంచి పూలు, రేఖాగణిత ఆకృతులు, సంక్లిష్టమైన డిజైన్ల వరకు బంధనీలో ఎన్నో రకాల నమూనాలు కనిపిస్తాయి. చీరలకే పరిమితం కాకుండా ఓఢ్నీలు, ఘాగ్రాలు, తలపాగాలు, సఫాలు వంటి వాటిలోనూ ఈ వస్త్రాన్ని ఉపయోగించారు.
రాజవంశాల నుంచి ఎర్రకోట వరకు..
బంధనీ వస్త్రానికి రాజకుటుంబాల వస్త్రధారణలోనూ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. రాజస్థాన్ రాజకుటుంబాలకు చెందిన మహిళలు, పురుషుల సంప్రదాయ వస్త్రాల్లోనూ ఇది కనిపించేది. అందుకే ఎర్రకోటపై మోదీ ధరించిన బంధనీ సఫా కేవలం రంగురంగుల తలపాగా కాదు. భారతీయ చేనేత, ప్రాంతీయ సంస్కృతి, కళాకారుల నైపుణ్యం, సంప్రదాయ వస్త్ర వైభవాన్ని జాతీయ వేదికపై ప్రదర్శించిన ఒక ప్రతీకగా నిలిచింది. చిన్నచిన్న చుక్కలతో కనిపించే ఆ సఫా వెనుక.. భారతీయ వస్త్రకళకు చెందిన పెద్ద చరిత్ర దాగి ఉంది.
(చదవండి: తొలి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం రోజున వందేమాతరం ఆలపించింది ఎవరో తెలుసా..!)
