ఎన్నికల్లో నెతన్యాహు ఓడితే యుద్ధం ఆగుతుందా?

ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఎన్నికల్లో ఓడిపోతే ఇరాన్‌తో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు తగ్గేందుకు, దౌత్య చర్చలకు అవకాశాలు పెరిగేందుకు మార్గం ఏర్పడవచ్చని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఆయన ఓటమి వల్ల ఇరాన్‌పై ఇజ్రాయెల్ వైఖరి పూర్తిగా మారిపోతుందని చెప్పలేం. ప్రతిపక్ష నేత గాది ఐసెన్‌కోట్ అధికారంలోకి వచ్చినా, ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాలను అడ్డుకోవడం, దాని అణు కార్యక్రమంపై ఒత్తిడి కొనసాగించడం వంటి లక్ష్యాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ నిర్ణయాలు, కొత్త ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వ కూర్పు ఈ పరిణామాల్లో కీలకంగా మారనున్నాయి.

హమాస్ నేతృత్వంలో 2023 అక్టోబర్ 7న జరిగిన దాడి, ఆ తర్వాత గాజా, లెబనాన్, ఇరాన్‌లలో చోటుచేసుకున్న యుద్ధాల అనంతరం ఇజ్రాయెల్‌లో జరుగుతున్న తొలి జాతీయ ఎన్నికలు ఇవి. ఇరాన్‌పై తదుపరి సైనిక చర్యలకు తన నాయకత్వమే అమెరికా మద్దతును సాధించగలదని నెతన్యాహు ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభించిన చర్యలను పూర్తి చేయాల్సి ఉందని ట్రంప్ కూడా ఇజ్రాయెల్ ఓటర్లకు పిలుపునిచ్చారు.

అయితే, అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఆంక్షలు, చమురు ఎగుమతులు, హార్ముజ్ జలసంధి అంశాలపై ప్రతిష్టంభన కొనసాగుతున్నప్పటికీ, పెద్దస్థాయి పోరాటం కొన్ని నెలలుగా నిలిచిపోయింది. ఎన్నికల్లో నెతన్యాహు ఓడితే తక్షణ సైనిక దాడులకు ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం చేసే ప్రయత్నాలు తగ్గవచ్చని అంచనా. అయితే, అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య మరో యుద్ధం జరిగే ప్రమాదం పూర్తిగా తొలగిపోదు.

ఐసెన్‌కోట్ అధికారంలోకి వస్తే ఏం మారవచ్చు?
నెతన్యాహుకు ప్రధాన ప్రత్యర్థిగా ఉన్న గాది ఐసెన్‌కోట్ గతంలో ఇజ్రాయెల్ సైన్యాధిపతిగా పనిచేశారు. జాతీయ భద్రత విషయంలో మరింత బాధ్యతాయుతమైన ప్రత్యామ్నాయంగా తనను తాను ఆయన పరిచయం చేసుకున్నారు. ట్రంప్‌ను ఇజ్రాయెల్‌కు మిత్రుడిగా అభివర్ణిస్తూ, తాను ఎన్నికైతే ఆయనతో కలిసి పనిచేస్తానని చెప్పారు.

నెతన్యాహు విధానాలపై ఐసెన్‌కోట్ విమర్శలు ప్రధానంగా ఆయన వ్యవహారశైలి, ఎన్నికల ప్రయోజనాల కోసం ఇరాన్ ముప్పును ఉపయోగించుకున్నారనే ఆరోపణలపై కేంద్రీకృతమయ్యాయి. ఇరాన్ విషయంలో ఇజ్రాయెల్ భద్రతా లక్ష్యాలను వదులుకుంటానని ఆయన హామీ ఇవ్వలేదు. అందువల్ల, ఐసెన్‌కోట్ ప్రభుత్వం ఏర్పడినా ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాలపై ఒత్తిడి, అణు కార్యక్రమానికి వ్యతిరేకత కొనసాగవచ్చు. మార్పు ప్రధానంగా సైనిక చర్యలను ఎప్పుడు, ఎలా చేపట్టాలనే అంశాల్లో ఉండవచ్చు.

ట్రంప్ నిర్ణయాలే కీలకం
ఇరాన్‌పై పూర్తిస్థాయి యుద్ధాన్ని మళ్లీ ప్రారంభించాలా? లేక సైనిక ఒత్తిడిని ఉపయోగించి ఆ దేశం నుంచి రాయితీలు పొందాలా? అన్నది ట్రంప్ ముందున్న ప్రధాన ప్రశ్న. అమెరికా సైన్యం ఆదేశాలు అందిన 96 గంటల్లో ఇరాన్‌పై భారీ సైనిక చర్యలు చేపట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉందని వార్తలు వెలువడ్డాయి. ఆ చర్యలు రాడార్ వ్యవస్థలు, క్షిపణి ప్రయోగ కేంద్రాలపై పరిమిత దాడులకే కాకుండా విస్తృత స్థాయి దాడులకు కూడా దారితీయవచ్చని సమాచారం.

అయితే, అమెరికాలో ఇరాన్ యుద్ధానికి ప్రజాదరణ తగ్గడం, ఇంధన ధరలు పెరగడం ట్రంప్‌కు రాజకీయపరమైన సవాళ్లుగా మారాయి. నవంబర్ 3న జరిగే అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు ఇరాన్‌పై దాడి చేయబోమని ఆయన ప్రకటించారు. ఇజ్రాయెల్‌లో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడితే దౌత్య చర్చలకు ఆయనకు మరింత అవకాశం లభించవచ్చు. అయినప్పటికీ, యుద్ధం ద్వారా స్పష్టమైన ఫలితాలు సాధించాలనే ఒత్తిడి కొనసాగుతుంది.

దౌత్య చర్చలకు అవకాశాలు
ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్థాన్‌కు చెందిన సీనియర్ అధికారులు టెహ్రాన్‌లో ఇరాన్ ప్రతినిధులతో చర్చలు జరుపుతున్నారు. ఈ దేశాలు మక్కా ఒప్పందంలో భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. ఖతార్ కూడా మధ్యవర్తిత్వంలో పాల్గొంటోంది.

అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలు, హార్ముజ్ జలసంధి, ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధం ప్రధాన చర్చాంశాలుగా ఉన్నాయి. దిగ్బంధం కొనసాగుతూ, చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు అమల్లో ఉన్నంతకాలం అమెరికా షరతుల ప్రకారం చర్చలకు తిరిగి రాబోమని ఇరాన్ తెలిపింది. అయితే, మధ్యవర్తుల సహకారంతో తాత్కాలిక ఒప్పందం కుదిరితే చర్చలను పునఃప్రారంభించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్లు సంకేతాలిచ్చింది. అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేస్తే హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరిచేందుకు కూడా ప్రతిపాదించింది. చర్చలు తిరిగి ప్రారంభించే షరతులపై ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం మాత్రం కీలక అడ్డంకిగానే ఉంది.

ప్రభుత్వ కూటమి, చమురు మార్కెట్లపై ప్రభావం
ఇజ్రాయెల్ పార్లమెంటు నెస్సెట్‌లో మొత్తం 120 స్థానాలున్నాయి. ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు 61 స్థానాలు అవసరం. నెతన్యాహు కూటమికి గానీ, ప్రతిపక్షానికి గానీ మెజారిటీ ఖాయంగా లేదు. ఆయన పార్టీ లికుడ్ ఓడిపోయినా, భాగస్వామ్య పార్టీలతో చర్చలు జరిపి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసేందుకు వారాలు లేదా నెలలు పట్టవచ్చు. కొత్త ప్రభుత్వ వైఖరి కూడా కూటమిలో చేరే పార్టీలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఇదిలా ఉండగా, గత కొన్ని వారాల్లో సౌదీ లక్ష్యాలపై హౌతీ దాడులు పెరగడంతో చమురు మౌలిక సదుపాయాలు, నౌకాయాన మార్గాల భద్రతపై ఆందోళనలు పెరిగాయి. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధితో పాటు, బాబ్ అల్-మందెబ్ జలసంధి కూడా ప్రాంతీయ వాణిజ్యానికి ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. ఇజ్రాయెల్ దాడుల ముప్పు తగ్గితే మార్కెట్లలో సానుకూలత పెరిగి, దౌత్య ప్రయత్నాలకు ఊతం లభించవచ్చు.

మొత్తంగా, నెతన్యాహు ఓటమి యుద్ధం తీవ్రత పెరిగే ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చే తప్ప, శాశ్వత శాంతికి హామీ ఇవ్వదు. ట్రంప్ రాజీకి సిద్ధపడతారా, ఇరాన్ ఎలా స్పందిస్తుంది, ఇజ్రాయెల్‌లో కొత్త ప్రభుత్వం ఎంత స్థిరంగా ఉంటుంది అనే అంశాలే ప్రాంతీయ భద్రత, చమురు మార్కెట్ల భవిష్యత్తును నిర్ణయించనున్నాయి.

ఇదీ చదవండి: కాల్పుల్లో గాయపడ‍్డ హఫీజ్‌కు ఫోన్‌ చేసి మాట్లాడిన వైఎస్‌ జగన్‌