రాజకీయంగా వెలివేతకు గురైన ఆ పార్టీలే ఇప్పుడు కింగ్‌మేకర్లుగా ఎలా?

ఇజ్రాయెల్‌లో జరిగిన ఎన్నికల అనంతరం ప్రధాన రాజకీయ కూటములేవీ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన మెజారిటీ సాధించే పరిస్థితి లేకపోవడంతో, ఇప్పటివరకు రాజకీయంగా దూరంగా ఉంచిన అరబ్ పార్టీల ప్రాధాన్యం పెరిగింది. ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ప్రతిపక్ష నేత గాది ఐసెన్‌కోట్ నేతృత్వంలోని కూటములకు 120 స్థానాలున్న పార్లమెంటులో ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన 61 స్థానాలు దక్కడం గగనంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో రామ్ పార్టీ, జాయింట్ లిస్ట్ కలిసి 17-19 స్థానాలు గెలుచుకోవచ్చన్న అంచనాలు వెలువడ్డాయి. 

ఇజ్రాయెల్ జనాభాలో సుమారు 21 శాతం ఉన్న అరబ్ పౌరులకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఈ రాజకీయ పక్షాలు ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉంది. గతంలో అరబ్ పార్టీలతో పొత్తును వ్యతిరేకించిన ప్రధాన నేతలు ఇప్పుడు వాటి మద్దతుపై నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. అయితే, సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు, పొత్తులపై విధిస్తున్న షరతులు ఈ చర్చలకు అడ్డంకిగా మారవచ్చు. అరబ్ పార్టీల మద్దతును ప్రధాన కూటములు ఎలా వినియోగించుకుంటాయన్నదే ఇజ్రాయెల్‌లో తదుపరి ప్రభుత్వ ఏర్పాటును నిర్ణయించనుంది. 

ఇజ్రాయెల్‌లో అక్టోబర్ 27న జరిగిన ఎన్నికల అనంతరం ప్రభుత్వ ఏర్పాటుపై రాజకీయ ప్రతిష్టంభన నెలకొంది. ప్రస్తుత ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ఆయన ప్రధాన ప్రత్యర్థి గాది ఐసెన్‌కోట్ నేతృత్వంలోని రెండు ప్రధాన రాజకీయ కూటములూ పార్లమెంటులో మెజారిటీకి అవసరమైన స్థానాలను సాధించే పరిస్థితి కనిపించడం లేదు. దీంతో ఇప్పటివరకు రాజకీయంగా పక్కన పెట్టిన అరబ్ పార్టీల మద్దతు ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో కీలకంగా మారింది.

ఇజ్రాయెల్ పార్లమెంటు నెస్సెట్‌లో మొత్తం 120 స్థానాలు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి కనీసం 61 స్థానాలు అవసరం. ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం, యూదు నేతృత్వంలోని రెండు ప్రధాన కూటములూ చెరో 51-55 స్థానాలు సాధించే అవకాశముంది. మరోవైపు, జాయింట్ లిస్ట్, రామ్ అనే రెండు ప్రధాన అరబ్ రాజకీయ కూటములు కలిపి 17–19 స్థానాలు గెలుచుకోవచ్చని అంచనా. దీంతో ఏ కూటమికి మద్దతు ఇవ్వాలనే అరబ్ పార్టీల నిర్ణయం కీలకం కానుంది.

అరబ్ ఓటర్లలో పెరిగిన ఉత్సాహం
ఈ ఎన్నికల్లో 1999 తర్వాత అత్యధికంగా 77.7 శాతం పోలింగ్ నమోదైంది. సాధారణంగా యూదు ఓటర్లతో పోలిస్తే తక్కువగా ఓటు వేసే అరబ్ ప్రజల్లోనూ ఈసారి భారీగా పోలింగ్ నమోదైంది. తమ వర్గాల్లో ఓటింగ్ 75 శాతాన్ని మించిందని అరబ్ పార్టీలు వెల్లడించాయి.

ఇజ్రాయెల్ జనాభాలో అరబ్ పౌరులు సుమారు 21 శాతం ఉన్నారు. వీరిలో చాలామంది తమను ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన పాలస్తీనా పౌరులుగా గుర్తించుకుంటారు. సమాన పౌర హక్కులు, సంస్థాగత వివక్షను ఎదుర్కోవడం, సామాజిక అసమానతలను తగ్గించడం వంటి అంశాలపై అరబ్ పార్టీలు ప్రధానంగా దృష్టి సారిస్తున్నాయి. 2018లో అమల్లోకి వచ్చిన జాతీయ రాజ్య చట్టం ఇజ్రాయెల్‌ను యూదు ప్రజల జాతీయ రాజ్యంగా నిర్వచించింది. ఈ చట్టం అరబ్ పౌరుల అసమాన స్థితిని మరింత బలపరుస్తోందని విమర్శకులు, మానవ హక్కుల సంఘాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి.

అరబ్ పార్టీలతో పొత్తుకు నేతల షరతులు
నెతన్యాహు తన ప్రచారంలో అరబ్ పార్టీలతో ప్రత్యర్థులు చేతులు కలిపితే ప్రమాదకర ప్రభుత్వం ఏర్పడుతుందని ఆరోపించారు. ‘రైట్ ఆర్ పాలస్తీన్’ (మితవాదం లేదా పాలస్తీనా) అనే నినాదంతో ప్రచారం నిర్వహించారు. అరబ్ నాయకులతో ప్రత్యర్థి నేతలు కలిసి ఉన్నట్లు చూపించే కృత్రిమ మేధ ఆధారిత వీడియోలనూ ఆయన పార్టీ ఉపయోగించింది.

మరోవైపు, ఐసెన్‌కోట్ అరబ్ పార్టీలతో ఒప్పందానికి కొన్ని షరతులు విధించారు. ఇజ్రాయెల్‌ను యూదు, ప్రజాస్వామ్య దేశంగా గుర్తించడం, స్వాతంత్య్ర ప్రకటనలోని విలువలను అంగీకరించడం, పాలస్తీనా పౌరులకు సైనిక సేవను వర్తింపజేయడాన్ని సమర్థించడం, హమాస్‌ను ఉగ్రవాద సంస్థగా స్పష్టంగా ఖండించడం వాటిలో ఉన్నాయి. సాధారణంగా పాలస్తీనా పౌరులకు తప్పనిసరి సైనిక సేవ నుంచి మినహాయింపు ఉంటుంది. ఈ షరతులను అరబ్ పార్టీలు అంగీకరించడం కష్టమయ్యే అవకాశముంది.

అధికారంలో భాగస్వామ్యం కోరుతున్న మన్‌సూర్ 
రామ్ పార్టీ నేత మన్‌సూర్ అబ్బాస్.. నెతన్యాహు, ఆయనకు మద్దతు తెలిపే కఠిన వైఖరి కలిగిన మంత్రులు బెజలెల్ స్మోట్రిచ్, ఇతమార్ బెన్ గ్విర్‌ను అధికారానికి దూరం చేయాలని కోరుకుంటున్నారు. ఐసెన్‌కోట్‌తో కలిసి పనిచేసే అవకాశాలపై ఆయన ఆశాభావంతో ఉన్నారు. గతంలో 2021-22లో నఫ్తాలి బెన్నెట్ నేతృత్వంలోని మితవాద ప్రభుత్వంలో అబ్బాస్ పార్టీ భాగస్వామిగా ఉంది.

“అరబ్ సమాజానికి సేవ చేయడానికి పార్లమెంటులో ప్రాతినిధ్యం మాత్రమే సరిపోదని మేము ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాం. మా సమస్యలకు పరిష్కారంలో భాగస్వాములం కావాలని, అరబ్బులు, యూదులు ఇద్దరికీ ఆశ కల్పించాలని నిర్ణయించుకున్నాం” అని ఆయన అన్నారు. “కేవలం ప్రాతినిధ్యానికే పరిమితం కాకుండా, నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయగల స్థాయికి చేరుకోవాలనే లక్ష్యంతో మా విధానం రూపుదిద్దుకుంది” అని తెలిపారు.

జాయింట్ లిస్ట్‌కు 11 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్థానాలు రావచ్చని అంచనా. ఆ కూటమితో చర్చలు మరింత క్లిష్టంగా మారే అవకాశముంది. అందులో అతిపెద్ద భాగస్వామ్య పక్షమైన హదాష్‌కు చెందిన అమ్జద్ షిబితా మాట్లాడుతూ.. ఐసెన్‌కోట్ తమపై షరతులు విధించలేరని స్పష్టం చేశారు. “జాయింట్ లిస్ట్‌తో చర్చల్లో షరతులు విధించడం పనిచేయదు. మనకు ఒకరి అవసరం మరొకరికి ఉంది కాబట్టి సమాన స్థాయిలో చర్చలు జరుపుతాం” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. 

ఇదీ చదవండి: సైకిల్‌ను తుక్కు తుక్కుగా ఓడించాలి: ఆర్కే రోజా

ప్రభుత్వ ఏర్పాటుపై చర్చలు వారాల పాటు, అవసరమైతే నెలల పాటు కొనసాగే అవకాశముంది. అరబ్ పార్టీల మద్దతు లేకుండా మెజారిటీ సాధించడం ప్రధాన కూటములకు కష్టంగా మారితే, తమ రాజకీయ వైఖరిని మార్చుకోవాల్సిన ఒత్తిడి నెతన్యాహు, ఐసెన్‌కోట్‌లపై పెరగవచ్చు. అయితే సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు, తమ ఓటర్లను దూరం చేసుకుంటామనే భయాలు తుది పొత్తులపై ప్రభావం చూపనున్నాయి.