పుస్తకాల వెన్ను విరుస్తున్న ఏఐ!

వేగవంతమైన అభివృద్ధి, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ, శాస్త్రీయ పరిశోధనలలో కృత్రిమ మేధ అద్భుతమైన అవకాశాలను సృష్టించింది. అయితే కొన్ని కృత్రిమ మేధ కంపెనీలు  డేటాను సేకరించడానికి ఉపయోగించే పద్ధతులు తీవ్రమైన నైతిక, చట్టపరమైన ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తున్నాయి.

ముఖ్యంగా ‘పుస్తకాలను నాశనం చేసే స్కానింగ్‌’ పద్ధతి. దీనిలో ప్రతి పేజీని త్వరగా స్కాన్‌ చేయడానికి వీలుగా ముద్రిత పుస్తకాలను ముక్కలుగా కత్తిరించడం లేదా విడదీయటం చేస్తారు. ఈ ప్రక్రియ పుస్తకాల భౌతిక ప్రతులను నాశనం చేసేస్తోంది. మేధా సంపత్తి పట్ల గౌరవం, సాంస్కృతిక పరిరక్షణ, నైతిక బాధ్యతల గురించి ముఖ్యమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.

పుస్తకాలు కేవలం ముద్రిత పేజీలు కాదు. అవి రచయితలు, సంపాదకులు, ప్రచురణకర్తలు, ప్రింటర్ల కృషి, సృజనాత్మకత, అంకితభావాలకు ప్రతీకలు. డిజిటల్‌ డేటా సెట్‌లను సృష్టించే ఉద్దేశ్యంతో పుస్తకాలను నాశనం చేయడం ఈ రచనల విలువను అగౌరవపరచడమే. అరుదైన, పరిమిత–ముద్రణ, లేదా చారిత్రాత్మకంగా ముఖ్యమైన పుస్తకాలు ఒకసారి నాశనమైతే వాటిని తిరిగి పొందడం అసాధ్యం అవుతుంది.

రచయితలు, ప్రచురణకర్తలపై దాని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. చాలా మంది రచయితలు తమ జీవనోపాధి కోసం పుస్తకాల అమ్మకాలు, లైసెన్సింగ్‌ ఒప్పందాలపై ఆధారపడతారు. ఈ కంపెనీలు సరైన అనుమతి పొందడం లేదా పరిహారం ఇవ్వకుండా కాపీరైట్‌ ఉన్న పుస్తకాలను స్కాన్‌ చేస్తే, తమ పనిని అన్యాయంగా వాడుకుంటున్నారని సృష్టికర్తలు భావించవచ్చు.

విధ్వంసక స్కానింగ్‌కు ఆచరణాత్మక ప్రత్యామ్నాయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆధునిక ‘నాశనం చేయని స్కానింగ్‌ టెక్నాలజీ’లు పుస్తకాల భౌతిక స్థితిని కాపాడుతూ వాటిని డిజిటలైజ్‌ చేయగలవు. ఈ పద్ధతులలో ముద్రిత పుస్తకాలను విడదీయడానికి బదులుగా, చట్టపరమైన ఒప్పందాల ద్వారా డిజిటల్‌ కాపీలను పొందడానికి, ప్రచురణకర్తలు, గ్రంథాలయాలు, రచయితల అనుమతి తీసుకోవడానికి అవకాశం ఉంటుంది.

డిజిటల్‌ ఆర్కైవ్‌లు నిజానికి జ్ఞానాన్ని భౌతిక క్షీణత నుండి కాపాడగలవు. పరిశోధకులు, పాఠకులకు అందుబాటును విస్తరించగలవు. అయితే ఈ ప్రయోజనాలు నైతిక పద్ధతులు, కాపీరైట్‌ బాధ్యతలు, భౌతిక పుస్తకాల పరిరక్షణ వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవడం విచారకరం.
– డా. పి. సి. సాయిబాబు, భావపురి పుస్తకోద్యమ సమితి

ఇదీ చదవండి: ఆవేదన విందాం ఆదరణ అవుదాం