మైసూర్ దసరాకు ఏనుగులే రాజసం..

మైసూర్ దసరా అనగానే ముందుగా గుర్తొచ్చేది వైభవంగా జరిగే ఊరేగింపులు, రాజసం ఉట్టిపడే అలంకరణలు, వేలాది మంది భక్తులు, సందర్శకులు. అయితే ఈ మహా వేడుకకు అసలైన ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చేవి ఏనుగులే. శతాబ్దాలుగా మైసూర్ దసరా సంప్రదాయంలో ఏనుగులు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

1610లో మొదలైన దసరా..
మైసూర్ దసరా సంప్రదాయం 1610లో వడయార్ రాజుల కాలంలో ప్రారంభమైంది. అప్పట్లో రాజరిక వైభవాన్ని చాటేలా భారీ ఊరేగింపులు, మతపరమైన కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు. కాలక్రమంలో రాజరిక వ్యవస్థ కనుమరుగైనా.. దసరా వేడుకల్లో ఏనుగుల ప్రాధాన్యత మాత్రం కొనసాగుతూనే ఉంది.

జంబూ సవారీకి అసలైన హీరోలు
విజయదశమి రోజున జరిగే జంబూ సవారీ మైసూర్ దసరాలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం. ఈ ఊరేగింపులో అలంకరించిన ఏనుగులు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. ప్రధాన ఏనుగు బంగారు అంబారీలో దేవతామూర్తిని మోసుకెళ్తుంది. వేలాది మంది ప్రజలు ఈ అపూర్వ దృశ్యాన్ని చూసేందుకు తరలివస్తారు.

బిలిగిరిరంగ నుంచి అర్జున వరకు.. 
మైసూర్ దసరాలో పాల్గొన్న కొన్ని ఏనుగులు ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచాయి. బిలిగిరిరంగ, రాజేంద్ర, ద్రోణ, బలరామ, అర్జున వంటి ఏనుగులు తమ  నైపుణ్యంతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందాయి. ఇవి కేవలం ఊరేగింపులో పాల్గొనే ఏనుగులు మాత్రమే కాదు.. మైసూర్ దసరా సంప్రదాయానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.

ఒకప్పుడు అడవుల నుంచి..
వడయార్ రాజుల కాలంలో దసరా కోసం ఏనుగులను ఎంపిక చేసేందుకు ‘ఖెడ్డా’ విధానాన్ని ఉపయోగించేవారు. అడవి ఏనుగులను పట్టుకుని వాటి బలం, స్వభావం, సామర్థ్యాలను పరిశీలించి వేడుకలకు తగిన వాటిని ఎంపిక చేసేవారు. వాటికి ప్రత్యేక శిక్షణ ఇచ్చేవారు. అయితే కాలక్రమంలో ఈ విధానం పూర్తిగా నిలిచిపోయింది.

గజపయనంతో దసరా సందడి మొదలు
మైసూర్ దసరా ప్రారంభానికి ముందే ఏనుగుల ప్రయాణం మొదలవుతుంది. ‘గజపయనం’ పేరుతో అటవీ శిబిరాల నుంచి ఏనుగులను మైసూర్‌కు తీసుకువస్తారు. ఏనుగులు నగరానికి చేరుకోవడం కూడా ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంగా మారింది. ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చి ఈ గజయాత్రను వీక్షిస్తారు.

జంబూ సవారీ కోసం ప్రత్యేక శిక్షణ
మైసూర్‌కు చేరుకున్న తర్వాత ఏనుగులకు ప్రత్యేక శిక్షణ ఇస్తారు. నగరంలోని వాతావరణం, శబ్దాలు, భారీ జనసందోహానికి అవి అలవాటు పడేలా చేస్తారు. జంబూ సవారీ రోజున ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా ఊరేగింపులో పాల్గొనేలా వాటిని సిద్ధం చేస్తారు. వాటి సంరక్షణ, శిక్షణ, అలంకరణకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుంటారు.

బంగారు అంబారీ మోసే గజరాజు.. 
జంబూ సవారీలో ప్రధాన ఏనుగు పాత్ర అత్యంత కీలకం. బంగారు అంబారీలో దేవతామూర్తిని మోస్తూ ఈ ఏనుగు ఊరేగింపుకు నాయకత్వం వహిస్తుంది. రాజసం ఉట్టిపడే అలంకరణలతో ముందుకు సాగే గజరాజును చూసేందుకు ప్రజలు ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తారు.

ఏనుగులు లేకుండా ఊహించగలమా?
మైసూర్ దసరా కేవలం ఒక పండుగ కాదు.. అది చరిత్ర, సంస్కృతి, రాజవంశ సంప్రదాయాల సమ్మేళనం. ఈ వారసత్వాన్ని గతం నుంచి వర్తమానానికి తీసుకువస్తున్న ప్రధాన ప్రతీకల్లో ఏనుగులు ముందుంటాయి. వడయార్ రాజుల కాలం నాటి రాజసం నుంచి నేటి ఆధునిక మైసూర్ వరకు.. దసరా వేడుకల్లో ఏనుగుల పాత్ర ప్రత్యేకంగానే కొనసాగుతోంది.

గజరాజుల ఘనత అలానే..
మైసూర్ దసరా తీరుతెన్నులు కాలంతో పాటు మారుతున్నా.. జంబూ సవారీలో ఏనుగుల స్థానం మాత్రం మారలేదు. గాంభీర్యం, సంప్రదాయం, రాజసం కలగలిపిన ఈ గజరాజులు మైసూర్ దసరాకు ప్రత్యేక గుర్తింపుగా నిలుస్తున్నాయి. అందుకే మైసూర్ దసరా కథ చెప్పాలంటే.. ముందుగా అక్కడి ఏనుగుల కథ చెప్పాల్సిందే. ఈ ఏడాది మైసూర్‌ దసరా ఉత్సవాలు ఆక్టోబర్‌ 11న మొదలై, అక్టోబర్‌ 21 వరకు కొనసాగనున్నాయి. 21న అత్యంత వైభవంగా జంబూ సవారీ నిర్వహించనున్నారు.

ఇదీ చదవండి: సల్ఫర్ ధర డబుల్.. భారత్‌కు సరికొత్త సంక్షోభం!