భూమిపై ఒక అరుదైన వృక్ష జాతి శాశ్వతంగా అంతరించిపోయేందుకు కేవలం ఒకే ఒక్క అడుగు దూరంలో ఉంది. దక్షిణ అమెరికా దేశమైన చిలీ తీరానికి వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒక నిర్జన ద్వీపంలో, ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన ‘డెండ్రోసెరిస్ నెరిఫోలియా’ జాతికి చెందిన చివరి వృక్షం ప్రాణాలతో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. మానవ తప్పిదాలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాల కారణంగా ఈ జాతిలోని మిగిలిన చెట్లన్నీ ఇప్పటికే తుడిచిపెట్టుకుపోగా, ప్రకృతిలో మిగిలిన ఈ ఏకైక వృక్షాన్ని కాపాడేందుకు శాస్త్రవేత్తలు అత్యంత ప్రమాదకరమైన, ఉత్కంఠభరితమైన రెస్క్యూ ఆపరేషన్ను చేపట్టారు. ఈ ఆఖరి వృక్షం నుండి విత్తనాలను సేకరించి, ఆ జాతికి పునర్జన్మ ప్రసాదించేందుకు అంతర్జాతీయ పరిశోధకులు నడుం బిగించారు.
అంతరిస్తున్న అద్భుతం
చిలీ దేశ ప్రధాన భూభాగానికి సుమారు 673 కిలోమీటర్ల (420 మైళ్లు) దూరంలో, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న జువాన్ ఫెర్నాండెజ్ అగ్నిపర్వత దీవుల్లో ఈ విచిత్ర వృక్ష జాతి పెరుగుతుంది. ఒకప్పుడు రాబిన్సన్ క్రూసో ద్వీపమంతటా దట్టంగా విస్తరించిన డెండ్రోసెరిస్ నెరిఫోలియా మొక్కలు, కాలక్రమేణా తీవ్ర సంక్షోభంలో పడ్డాయి. అడవుల నరికివేత, కార్చిచ్చులు, భూసార క్షీణత, విదేశీ జంతువుల మేత కారణంగా ఈ జాతి వినాశనానికి గురైంది. ప్రస్తుతం ఈ భూగోళంపై అడవిలో సహజసిద్ధంగా పెరుగుతున్న వృక్షం కేవలం ఒక్కటంటే ఒక్కటి మాత్రమే మిగిలి ఉండటం పర్యావరణవేత్తలను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది.
ప్రాణాలకు తెగించి సాగిన వేట
ఈ చివరి చెట్టు నుండి విత్తనాలను సేకరించడం శాస్త్రవేత్తలకు అంత సులువైన పనేమీ కాలేదు. రాబిన్సన్ క్రూసో ద్వీపంలోని అత్యంత నిటారుగా, ప్రమాదకరంగా ఉన్న ఒక కొండ అంచున ఈ వృక్షం శతాబ్దాలుగా తలదాచుకుంది. ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవడానికి పరిశోధక బృందం మొదట నాలుగు గంటలపాటు కఠినమైన ప్రయాణం చేయాల్సి వచ్చింది. ఆ తర్వాత ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా, నిటారైన కొండలపై రెండు గంటలపాటు ట్రెಕ್ಕింగ్ చేయాల్సి వచ్చింది. చిలీ దేశానికి చెందిన ప్రత్యేక పార్క్ రేంజర్లు కొండలపై తాళ్ల సహాయంతో వేలాడుతూ, అత్యంత జాగ్రత్తగా ఆ చెట్టు కొమ్మల నుండి విత్తనాలను సేకరించారు.
లండన్ చేరిన అమూల్య నిధి
తీవ్ర శ్రమకోర్చి సేకరించిన ఈ విత్తనాలను శాస్త్రవేత్తలు వెంటనే ఇంగ్లాండ్లోని వేక్హర్స్ట్లో ఉన్న ప్రతిష్టాత్మక ‘మిలీనియం సీడ్ బ్యాంక్’కు తరలించారు. అంతరించిపోతున్న వృక్ష జాతులను భవిష్యత్ తరాల కోసం భద్రపరిచే ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద కేంద్రం ఇది. క్యూ గార్డెన్స్ పర్యవేక్షణలో ఉన్న ఈ ల్యాబ్లో, సేకరించిన విత్తనాలపై శాస్త్రవేత్తలు అత్యాధునిక ఎక్స్-రే పరీక్షలు నిర్వహించారు. ఈ పరీక్షల్లో శాస్త్రవేత్తలకు ఒక భారీ ఊరట లభించింది. సేకరించిన మొత్తం 29 విత్తనాలలో 25 విత్తనాలు అత్యంత ఆరోగ్యకరమైనవని, మొలకెత్తే సామర్థ్యం కలిగినవిగా నిర్ధారణ అయ్యింది.
చిగురించిన కొత్త ఆశలు
విత్తనాల నాణ్యతను పరీక్షించిన అనంతరం శాస్త్రవేత్తలు ల్యాబ్లో జెర్మినేషన్ (మొలకెత్తే) ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రయోగం అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. రాయల్ బొటానిక్ గార్డెన్స్ శాస్త్రవేత్తల సంరక్షణలో ఇప్పటికే ఏడు చిన్న మొక్కలు విజయవంతంగా చిగురించాయి. భూమిపై నశించిపోతుందనుకున్న ఒక అరుదైన వృక్ష జాతి, ల్యాబ్ రూముల్లో మళ్లీ ప్రాణం పోసుకోవడం పర్యావరణ చరిత్రలోనే ఒక మైలురాయిగా భావిస్తున్నారు. ఈ చిన్న చిగుళ్లు పర్యావరణ ప్రేమికుల్లో సరికొత్త ఆశలను రేకెత్తించాయి.
జన్యు లోపాల సవాలు
మిగిలిన విత్తనాలను భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం శాస్త్రవేత్తలు లాంగ్ టర్మ్ స్టోరేజ్ (దీర్ఘకాలిక భద్రత)లో ఉంచారు. అయితే ఈ జాతి మనుగడపై ఇంకా కొన్ని సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయి. అడవిలో కేవలం ఒకే ఒక్క చెట్టు మిగిలి ఉండటం వల్ల, దాని నుండి వచ్చిన విత్తనాలలో ‘జెనెటిక్ డైవర్సిటీ’ (జన్యు వైవిధ్యం) చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. దీనివల్ల ఇన్-బ్రీడింగ్ (సంతానోత్పత్తి లోపాలు) జరిగే ప్రమాదం ఉందని, తద్వారా మొక్కల రోగనిరోధక శక్తి తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, ఈ సీడ్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ ఆ జాతికి ఒక బలమైన రక్షణ కవచంలా నిలిచింది.
పునరుజ్జీవం వైపు అడుగులు
ప్రస్తుతం ఇంగ్లాండ్లో పెరుగుతున్న ఈ మొక్కలు పెద్దవై, పూలు పూసే దశకు చేరుకున్నప్పుడు వాటి నుండి మరిన్ని విత్తనాలను సేకరించవచ్చని మిలీనియం సీడ్ బ్యాంక్ భాగస్వామ్య అధికారి ఆలిస్ హడ్సన్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. భవిష్యత్తులో ఈ మొక్కలను తిరిగి వాటి స్వస్థలమైన చిలీ అడవుల్లో నాటడం ద్వారా, ఈ అరుదైన జాతిని పూర్వ వైభవానికి తీసుకురావచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఈ విజయవంతమైన ఆపరేషన్ ద్వారా ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన ఒక వృక్షం భూమి నుండి శాశ్వతంగా తుడిచిపెట్టుకుపోకుండా కాపాడగలిగారు.
ఇది కూడా చదవండి: భారత్లో మళ్లీ ‘కుష్టు’ బీభత్సం.. 91 వేలు దాటిన కొత్త కేసులు!


