ప్రముఖ గుజరాత్ వజ్రాల వ్యాపారి, పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్ భారీ కుంభకోణం కేసు నిందితుడు నీరవ్ మోదీ వ్యవహారం మరోసారి భారత్–బ్రిటన్ సంబంధాల్లో చర్చకు వచ్చింది. నీరవ్ మోదీని భారత్కు అప్పగించడంలో జరుగుతున్న జాప్యంపై బ్రిటన్ మాజీ హోంమంత్రి ప్రీతి పటేల్ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. ఆయన ఇప్పటికీ బ్రిటన్లో ఉండటంపై తాను ‘‘ఆశ్చర్యానికి, ఆగ్రహానికి గురయ్యాను’’ అంటూ ఆమె చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు దుమారం రేపాయి.
బ్రిటన్కు చెందిన ‘ది డైలీ టెలిగ్రాఫ్’ నిర్వహించిన ‘ది డైమండ్ కింగ్’ పాడ్కాస్ట్లో మాట్లాడిన ప్రీతి పటేల్.. నీరవ్ మోదీ అప్పగింత ఆలస్యంపై స్పందించారు. బ్రిటన్ న్యాయ వ్యవస్థలో ఉన్న ప్రక్రియలు పూర్తయిన తర్వాత కూడా అతను ఇంకా అక్కడే ఉండటం సరికాదని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు. ‘‘అతను భారత్లో చట్టపరమైన ప్రక్రియను ఎదుర్కొని, అక్కడే జైలు శిక్ష అనుభవించాలి. అప్పగింత ఒప్పందాల ఉద్దేశం కూడా అదే’’ అని ప్రీతి పటేల్ పేర్కొన్నారు. నీరవ్ మోదీ కేసులో జరుగుతున్న జాప్యం బ్రిటన్ వ్యవస్థను దుర్వినియోగం చేస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తోందని.. ఈ వ్యవహారం కారణంగా భారత్ ప్రభుత్వం బ్రిటన్తో సహకరించే విషయంలో నిరుత్సాహానికి గురై ఉండొచ్చని ఆమె పేర్కొన్నారు.
2021లోనే ఆమోదం.. అయినా ఆలస్యం
నీరవ్ మోదీ అప్పగింత వ్యవహారం ఎన్నో ఏళ్లుగా న్యాయపరమైన చిక్కుల్లో కొనసాగుతోంది. భారత్ అభ్యర్థన మేరకు బ్రిటన్ కోర్టులు ఈ కేసును విచారించాయి. బ్రిటన్ కోర్టు నీరవ్ మోదీపై విచారణ కొనసాగించేందుకు తగిన ఆధారాలు ఉన్నాయని (prima facie case) గుర్తించిన తర్వాత.. అప్పటి హోంమంత్రి ప్రీతి పటేల్ 2021లో అతడి అప్పగింత ఉత్తర్వులపై సంతకం చేశారు. అయితే మానవ హక్కుల అంశాలు, న్యాయపరమైన అప్పీళ్లు, ఇతర చట్టపరమైన ప్రయత్నాల కారణంగా ప్రక్రియ ఆలస్యమైంది.
భారత్–బ్రిటన్ వలస చర్చలపైనా ప్రభావం
నీరవ్ మోదీ వ్యవహారం కేవలం ఒక న్యాయపరమైన కేసుగా మాత్రమే మిగలలేదని ప్రీతి పటేల్ వ్యాఖ్యానించారు. ఇది భారత్–బ్రిటన్ మధ్య వలసల అంశంపై జరుగుతున్న చర్చలపైనా ప్రభావం చూపిందని తెలిపారు. 2019 నుంచి 2022 వరకు బ్రిటన్ హోంమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో.. బ్రిటన్లో అక్రమంగా ఉంటున్న భారతీయులు, తిరిగి పంపించాల్సిన శరణార్థుల విషయంలో భారత్ నుంచి సహకారం పొందడం కష్టంగా మారిందని ఆమె చెప్పారు. నీరవ్ మోదీ వంటి కీలక కేసుల్లో పురోగతి కనిపించకపోవడం భారత్కు అసంతృప్తిని కలిగించిందని, ఆ అంశం చర్చల్లో ప్రభావం చూపిందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
అసలు నీరవ్ మోదీ కేసు ఏమిటి?
నీరవ్ మోదీ పేరు 2018లో వెలుగులోకి వచ్చిన పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్ కుంభకోణంతో దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు వచ్చింది. పీఎన్బీలో సుమారు రూ.13 వేల కోట్లకు పైగా విలువైన అక్రమ లావాదేవీలు జరిగినట్లు దర్యాప్తు సంస్థలు ఆరోపించాయి. ఈ వ్యవహారంలో నీరవ్ మోదీపై ప్రధానంగా మూడు కేసులు ఉన్నాయి.
సీబీఐ కేసు: పీఎన్బీకి జరిగిన మోసానికి సంబంధించి.
ఈడీ కేసు: మనీలాండరింగ్ ఆరోపణలకు సంబంధించి.
మూడో కేసు: సాక్ష్యాలు, సాక్షులను ప్రభావితం చేశారన్న ఆరోపణలపై. కుంభకోణం బయటపడిన తర్వాత నీరవ్ మోదీ భారత్ విడిచి వెళ్లిపోయారు.
2019లో లండన్లో స్కాట్లాండ్ యార్డ్ పోలీసులు అతడిని అరెస్ట్ చేశారు.
అప్పగింతకు చివరి అడ్డంకులు తొలగినట్టేనా?
నీరవ్ మోదీ ప్రస్తుతం లండన్లోని జైలులో ఉన్నారు. భారత్కు అప్పగించకుండా ఉండేందుకు ఆయన పలు న్యాయపరమైన మార్గాలను ప్రయత్నించారు. మానవ హక్కుల అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ చేసిన అప్పీళ్లను బ్రిటన్ కోర్టులు పరిశీలించాయి. చివరకు ఆయనకు అనుకూలంగా నిర్ణయం రాలేదు. దీంతో అప్పగింత ప్రక్రియ చివరి దశకు చేరుకుందని భావిస్తున్నారు. అయితే నీరవ్ మోదీ భారత్కు ఎప్పుడు తీసుకురాబడతారన్నది ఇంకా స్పష్టతకు రాలేదు. ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న ఈ వ్యవహారం ఇప్పుడు కేవలం ఓ బ్యాంకింగ్ కుంభకోణం కేసుగా కాకుండా.. భారత్–బ్రిటన్ సంబంధాల్లోనూ ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్న అంశంగా మారింది. ప్రీతి పటేల్ తాజా వ్యాఖ్యలతో మరోసారి ఈ కేసు అంతర్జాతీయ చర్చల్లోకి వచ్చింది.


