ఢిల్లీ శీతాకాలపు గాలి నాణ్యతపై ఈ ఏడాది బలమైన ఎల్నినో ప్రభావం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో కొనసాగుతున్న ఈ ఎల్నినో శీతాకాలంలో మరింత బలపడే అవకాశం ఉండటంతో, దిల్లీ-ఎన్సీఆర్లో వాయు కాలుష్యం మరింత తీవ్రంగా మారే పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో కాలుష్యాన్ని కొంతవరకు తగ్గించే వర్షాలు తగ్గితే, గాలిలో కాలుష్య కారకాలు ఎక్కువ కాలం నిలిచిపోయే అవకాశం ఉంది.
ఎల్నినో అనేది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉండే వాతావరణ దృగ్విషయం. దీని ప్రభావం పసిఫిక్ ప్రాంతానికే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాల వాతావరణ నమూనాలపై కూడా పడుతుంది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఎల్నినో ఈ ఏడాది చివరి వరకు బలపడే అవకాశం ఉందని అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ సంస్థ అంచనా వేసింది.
మరో కీలక అంశం పంట వ్యర్థాల దహనం
ఢిల్లీ కాలుష్యంపై ప్రభావం చూపే మరో కీలక అంశం పంట వ్యర్థాల దహనం. పంజాబ్, హరియాణా, రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లో పంట అవశేషాలను కాల్చే ఘటనలు ఇప్పటికే నమోదవుతున్నాయి. వీటి నుంచి వెలువడే పొగ గాలి ప్రవాహాలతో ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్ వైపు చేరుతుంది. ఈ ఏడాది ఎల్నినో కారణంగా శీతాకాల వర్షపాతం, వర్షాలు కురిసే వ్యవధులు తగ్గితే కాలుష్యాన్ని సహజంగా తొలగించే అవకాశాలు మరింత తగ్గవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
శీతాకాలంలో చల్లని గాలి, తక్కువ గాలి వేగం, ఉష్ణోగ్రతల పొరల్లో మార్పులు వంటి పరిస్థితులు కాలుష్యాన్ని నేలకు సమీపంలోనే నిలిపివేస్తాయి. దీంతో వాహనాలు, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ కార్యకలాపాలు, పంట వ్యర్థాల దహనం వంటి వివిధ వనరుల నుంచి వెలువడే కాలుష్య కారకాలు కలసి గాలి నాణ్యతను మరింత దిగజార్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇప్పటికే అక్టోబర్ 6న ఢిల్లీ గాలి నాణ్యత సూచీ 187కి చేరి దాదాపు మూడు నెలల్లో అత్యధిక స్థాయికి చేరింది. పొరుగున ఉన్న నోయిడా, ఘాజియాబాద్ కూడా ‘పూర్’ వర్గంలోకి జారాయి. అందువల్ల రాబోయే వారాల్లో ఎల్నినో ప్రభావంతో వర్షాలు, గాలి వేగం, ఉష్ణోగ్రతల్లో చోటుచేసుకునే మార్పులతో పాటు పంట వ్యర్థాల దహనం, స్థానిక కాలుష్య ఉద్గారాలు ఢిల్లీ శీతాకాలపు గాలి నాణ్యతను ఎంతమేర ప్రభావితం చేస్తాయన్నది కీలకంగా మారనుంది.
నోట్: ‘గాడ్జిల్లా ఎల్నినో’ అనేది అధికారిక వాతావరణ శాస్త్ర పదం కాదు. ఇది సాధారణంగా చాలా బలమైన ఎల్నినో పరిస్థితిని సూచించడానికి విశ్లేషకులు ఉపయోగించే రూపక పదం. ‘గాడ్జిల్లా’ అనే పదాన్ని జోడించడం ద్వారా ఎల్నినో ప్రభావం ఎంత పెద్దదిగా లేదా అసాధారణంగా ఉండవచ్చో చెప్పే ప్రయత్నం.


