పాక్‌ డబుల్‌ గేమ్‌.. దాయాది పిల్లిమొగ్గలు!

పొరుగు దేశంతో స్నేహం.. మరో దేశంతో వ్యూహాత్మక సంబంధం.. ఆర్థిక అవసరాలు.. స్వదేశంలో రాజకీయ ఒత్తిళ్లు. ఈ నాలుగు అంశాల మధ్య పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ విధానం చిక్కుముడిగా మారిందా?. ‘రెండు పడవల మీద కాళ్లు పెడితే ప్రయాణం సాఫీగా సాగదు’ అన్న చందంగా సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్‌లతో సంబంధాల విషయంలో ఇస్లామాబాద్‌ ఇరకాటంలో పడిందా? సౌదీ అరేబియాపై యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడుల నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్‌ వైఖరిపై చర్చ మొదలైంది. సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, తుర్కియే కలిసి మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే.. మిగతా దేశాల భద్రతకు కూడా ముప్పుగా పరిగణించాలి. అయితే, సౌదీపై దాడులు కొనసాగుతున్నప్పటికీ పాకిస్థాన్‌ ప్రత్యక్ష సైనిక ప్రతిస్పందనపై స్పష్టత ఇవ్వకపోవడం ఆసక్తికరంగా మారింది. ‘మాటలు కోటలు దాటుతాయి.. చేతలు గడప దాటవు’ అన్నట్లుగా పాక్‌ వైఖరి ఉందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

కాగా, 2026 ఆగస్టు 7న మక్కాలో సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, తుర్కియే మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఏదైనా సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే అది మిగతా సభ్య దేశాలపై జరిగిన దాడిగానూ పరిగణించేలా ఈ ఒప్పందాన్ని రూపొందించారు. అయితే, దీనికి సంబంధించిన కార్యాచరణ, సైనిక సహకారం ఎలా ఉండాలన్నది పరిస్థితులు, కూటమి నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

మరోవైపు, సౌదీ అరేబియాపై హౌతీల దాడులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్‌ ప్రభుత్వం వాటిని ఖండించింది. సౌదీ సార్వభౌమత్వం, భద్రతకు మద్దతుగా నిలుస్తామని ప్రకటించింది. కానీ ప్రత్యక్షంగా ఎలాంటి సైనిక చర్య చేపడుతుందన్న విషయంలో మాత్రం ఆచితూచి వ్యవహరిస్తోంది. సెప్టెంబర్‌లోనూ ఒప్పందం కింద తక్షణ సైనిక ప్రతిస్పందనపై చర్చ జరగలేదని పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ శాఖ వెల్లడించింది. దీంతో ‘అడకత్తెరలో పోకచెక్క’ అన్నట్లుగా సౌదీకి ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకోవాలా? లేక మరోవైపు సంబంధాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని వెనకడుగు వేయాలా? అన్న సందిగ్ధంలో పాక్‌ ఉందనే చర్చ జరుగుతోంది.

సౌదీ సాయం.. పాకిస్థాన్‌కు సవాల్‌!
ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న పాకిస్థాన్‌కు సౌదీ అరేబియా కీలక భాగస్వామి. ఆర్థిక సహాయం, పెట్టుబడులు, ఇంధన రంగ సహకారం వంటి అంశాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య దీర్ఘకాల సంబంధాలున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ భద్రతకు మద్దతు ఇవ్వాల్సిన దౌత్యపరమైన అవసరం పాకిస్థాన్‌పై ఉంది. ‘ఉప్పు తిన్నవాడు నీళ్లు తాగక తప్పదు’ అన్నట్లుగా తనకు ఆర్థికంగా అండగా నిలిచిన సౌదీకి మద్దతు ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత పాక్‌పై ఉందనే వాదన వినిపిస్తోంది.

అదే సమయంలో సౌదీకి మద్దతుగా యెమెన్‌ యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొంటే.. ఇరాన్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. హౌతీలకు ఇరాన్‌ మద్దతు ఇస్తోందన్నది అంతర్జాతీయంగా విస్తృతంగా నమోదైన అంశం. ఇరాన్‌తో దౌత్య సంబంధాలను కొనసాగించాల్సిన అవసరం కూడా పాకిస్థాన్‌కు ఉంది. దీంతో సౌదీకి ఇచ్చిన రక్షణ హామీని అమలు చేయడం, మరోవైపు ప్రాంతీయ యుద్ధంలోకి పూర్తిగా దిగకుండా ఉండటం మధ్య ఇస్లామాబాద్‌ సమతుల్యం పాటించాల్సి వస్తోంది. ‘అటు చూస్తే నుయ్యి.. ఇటు చూస్తే గొయ్యి’ అన్న పరిస్థితి పాక్‌ ముందున్న సవాళ్లను ప్రతిబింబిస్తోంది.

స్వదేశంలో షియా వర్గాల నిరసనల భయమా?
పాకిస్థాన్‌ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే మరో అంశం దేశీయ రాజకీయ, మతపరమైన పరిస్థితులు. అక్కడ గణనీయమైన షియా ముస్లిం జనాభా ఉంది. సౌదీకి మద్దతుగా ఇరాన్‌ మద్దతు ఉన్న హౌతీలపై ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగితే.. దేశంలో నిరసనలు చెలరేగే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు విశ్లేషణల్లో వ్యక్తమవుతున్నాయి.

గతంలోనూ యెమెన్‌ యుద్ధంలో పాల్గొనాలన్న సౌదీ అభ్యర్థనపై పాకిస్థాన్‌ పార్లమెంటు తటస్థ వైఖరిని సమర్థించింది. అందువల్ల ఈసారి కూడా దేశీయ రాజకీయ పరిణామాలు, ప్రజాభిప్రాయం ఇస్లామాబాద్‌ నిర్ణయాలపై ప్రభావం చూపవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే, షియా వర్గాల నిరసనల భయమే పాకిస్థాన్‌ సైనిక చర్యకు వెనుకాడటానికి ప్రధాన కారణమని నిర్ధారించే అధికారిక ఆధారాలు లేవు. ‘ఇల్లు చక్కదిద్దుకోలేనివాడు.. ఊరిని ఉద్ధరించలేడు’ అన్నట్లుగా స్వదేశంలో తలెత్తే పరిణామాలను కూడా పాక్‌ పాలకులు పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి వస్తోంది.

మాటల్లో మద్దతు.. చేతల్లో నిల్‌!
సౌదీపై హౌతీల దాడులను పాకిస్థాన్‌ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్‌ షరీఫ్‌ ఖండించారు. సౌదీ ప్రజలు, ప్రభుత్వానికి అండగా ఉంటామని ప్రకటించారు. మక్కా రక్షణ ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉన్నామని పాకిస్థాన్‌ విదేశాంగ శాఖ కూడా స్పష్టం చేసింది. సౌదీలో ఇప్పటికే పాకిస్థాన్‌ సైనిక సిబ్బంది, వనరులు ఉన్నాయని అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే, హౌతీలపై దాడుల్లో పాకిస్థాన్‌ యుద్ధ విమానాలు పాల్గొంటున్నాయన్న వార్తలను ఆ దేశ ప్రభుత్వం ఖండించింది. ఇదే సమయంలో సౌదీపై దాడులు కొనసాగుతుండటంతో రక్షణ ఒప్పందం వాస్తవంగా ఎలా అమలవుతుందన్న ప్రశ్న ముందుకొస్తోంది. పాకిస్థాన్‌ ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యకు దిగుతుందా? లేక రక్షణ, నిఘా, సాంకేతిక సహకారం వంటి మార్గాలకే పరిమితమవుతుందా? అన్నది స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ‘చెప్పేది శ్రీరంగ నీతులు.. చేసేది మరోటి’ అన్న విమర్శలకు తావివ్వకుండా పాక్‌ తన వైఖరిని కార్యాచరణలో చూపిస్తుందా? అన్నదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్న.

మొత్తంగా.. సౌదీతో ఆర్థిక, రక్షణ బంధాలు.. ఇరాన్‌తో దౌత్య సంబంధాలు.. స్వదేశంలో రాజకీయ, మతపరమైన సమీకరణాలు.. ఈ మూడు అంశాల మధ్య పాకిస్థాన్‌ క్లిష్టమైన నిర్ణయాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ‘ఒక చేత్తో చప్పట్లు రావు’ అన్నట్లుగా రక్షణ ఒప్పందం అమలుకు సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం అవసరం. మక్కా ఒప్పందం కేవలం ప్రకటనలకే పరిమితమవుతుందా? లేక సౌదీపై దాడుల నేపథ్యంలో ఆచరణలోనూ ఉమ్మడి రక్షణ చర్యలు కనిపిస్తాయా? అనేది రానున్న పరిణామాలే తేల్చనున్నాయి.

ఇదీ చదవండి: గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు.. కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్న పాకిస్తాన్, ఒమన్!