నోబెల్ శాంతి బహుమతి విజేతను ఎలా నిర్ణయిస్తారు? పూర్తి ప్రక్రియ ఇదే..

నోబెల్ శాంతి బహుమతిని ఈ ఏడాది అక్టోబర్ 9న ప్రకటించనున్నారు. ఈసారి మొత్తం 287 మంది అభ్యర్థులు నామినేట్ కాగా, వారిలో 208 మంది వ్యక్తులు, 79 సంస్థలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ నామినేషన్ల జాబితా 50 ఏళ్ల పాటు రహస్యంగా ఉంచుతారు. నార్వేలోని ఓస్లోలో ఉన్న నార్వేజియన్ నోబెల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ భవనం నేలమాళిగలోని భద్రపరిచిన ప్రదేశంలో ఈ వివరాలు ఉంటాయి. నామినేట్ చేసిన వారు తమ ఆప్షన్లను స్వయంగా వెల్లడించవచ్చు. మీడియాల్లో కనిపించే నామినేషన్ పేర్లు అధికారికంగా నోబెల్ కమిటీ ధ్రువీకరించిన జాబితా కాదు. 50 ఏళ్ల తర్వాత సంబంధిత నామినేషన్ రికార్డులు ఆర్కైవ్ ద్వారా అందుబాటులోకి రావచ్చు.

ఎవరిని నామినేట్ చేయవచ్చు?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది మంది నోబెల్ శాంతి బహుమతికి పేర్లను ప్రతిపాదించవచ్చు. ప్రభుత్వాలు, పార్లమెంటుల సభ్యులు, ప్రస్తుత దేశాధినేతలు, విశ్వవిద్యాలయాల ఉపకులపతులు, చరిత్ర, సామాజిక శాస్త్రాలు, న్యాయశాస్త్రం, తత్వశాస్త్రం రంగాల అధ్యాపకులు, గతంలో నోబెల్ శాంతి బహుమతి అందుకున్న వారు ఇందులో ఉన్నారు. నామినేషన్ల గడువు జనవరి 31తో ముగుస్తుంది. కమిటీ సభ్యులు కూడా ఫిబ్రవరిలో జరిగే తొలి సమావేశం వరకు పేర్లను ప్రతిపాదించవచ్చు.

తుది నిర్ణయం ఎవరిది?
నార్వే పార్లమెంట్ నియమించే ఐదుగురు సభ్యులతో నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ ఏర్పడుతుంది. వీరిలో సాధారణంగా, అయితే తప్పనిసరిగా కాదు, మాజీ రాజకీయ నాయకులు ఉంటారు. ప్రస్తుత కమిటీకి నార్వే విభాగానికి చెందిన పెన్ ఇంటర్నేషనల్ అధిపతి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. మరో సభ్యుడు విద్యావేత్త. కమిటీ నిర్మాణం నార్వే పార్లమెంటులోని రాజకీయ శక్తుల సమతుల్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

కమిటీ తొలుత అన్ని నామినేషన్లను పరిశీలించి, కొందరిని తుది జాబితాకు ఎంపిక చేస్తుంది. అనంతరం శాశ్వత సలహాదారులు, ఇతర నిపుణులు అభ్యర్థులపై విశ్లేషణ చేస్తారు. కమిటీ సాధారణంగా నెలకు ఒకసారి సమావేశమై చర్చిస్తుంది. తుది నిర్ణయం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబర్‌లో తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. సాధ్యమైనంత వరకు ఏకాభిప్రాయంతో విజేతను ఎంపిక చేస్తారు. అది సాధ్యం కాకపోతే మెజారిటీ ఓటుతో నిర్ణయం తీసుకుంటారు.

ఎవరు గెలవడానికి అర్హులు?
ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ 1895లో రాసిన వీలునామాలో పేర్కొన్న ప్రమాణాలే ప్రాథమిక ఆధారం. దేశాల మధ్య సోదరభావాన్ని పెంపొందించడం, శాశ్వత సైన్యాలను రద్దు చేయడం లేదా తగ్గించడం, శాంతి సమావేశాలను ఏర్పాటు చేసి ప్రోత్సహించడంలో అత్యధికంగా లేదా అత్యుత్తమంగా కృషి చేసిన వ్యక్తికి ఈ బహుమతి ఇవ్వాలని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితులు, అంతర్జాతీయ పరిణామాలను కూడా కమిటీ పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది.

విజేతకు బంగారు పతకం, ప్రశంసాపత్రంతో పాటు 12 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనాలు లభిస్తాయి. బహుమతి ప్రకటన అక్టోబర్ 9న ఓస్లోలోని నార్వేజియన్ నోబెల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో జరుగుతుంది. అవార్డు ప్రదానోత్సవం ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ మరణించిన రోజైన డిసెంబర్ 10న ఓస్లో సిటీ హాల్‌లో నిర్వహిస్తారు.