రైలు రంగుల్లో ‘ప్రాణ రక్షణ’.. ఇది తెలిస్తే జ్ఞానం రెండింతలు!

భారతీయ రైల్వే నడిపే రైళ్లు కేవలం పట్టాలపై పరిగెత్తే ఇనుప బోగీలు మాత్రమే కాదు.. అదొక అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్ మాయాజాలం. మనం స్టేషన్‌లో నిలుచున్నప్పుడు రకరకాల రంగుల రైళ్లను చూస్తుంటాం. చాలామంది ఇవి కేవలం అందం కోసం వేసిన రంగులని అనుకుంటారు. కానీ ఆ రంగుల వెనుక రైల్వే శాఖ దాచిన రహస్యాలు, ప్రయాణికుల భద్రతకు సంబంధించిన కీలక సమాచారం తెలిస్తే  ఎవరైనా సరే ఆశ్చర్యపోవడం ఖాయం. ప్రతి రంగు ఒక ప్రత్యేక సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

నీలి రంగు: సామాన్యుడి సవారీ
దశాబ్దాలుగా మన కళ్లముందు కదలాడుతున్న నీలి రంగు భోగీలను 'ఐసీఎఫ్‌’ (ఇంటెగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ) కోచ్‌లు అంటారు. ఇవి పూర్తిగా ఇనుముతో తయారవుతాయి. అందుకే ఇవి బరువు ఎక్కువ, వేగం తక్కువ (గంటకు గరిష్టంగా 110 కి.మీ). ఈ కోచ్‌లలో పాత తరం ‘ఎయిర్ బ్రేక్’ వ్యవస్థ ఉంటుంది. భద్రత పరంగా ఇవి పర్వాలేదనిపించినా, ప్రమాదం జరిగినప్పుడు ఈ భోగీలు ఒకదానిపైకి మరొకటి ఎక్కిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే రైల్వే శాఖ వీటిని మెల్లగా పక్కన పెట్టే ప్రయత్నం చేస్తోంది.

ఎరుపు రంగు: వేగానికి మారుపేరు 
రాజధాని, శతాబ్ది తదితర హై-స్పీడ్ రైళ్లలో కనిపించే ఎరుపు లేదా మెరూన్ రంగు భోగీలు ‘ఎల్‌హెచ్‌బీ’ (లింకే హాఫ్మన్ బుష్) రకానికి చెందినవి. ఇవి స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌తో తయారవుతాయి. అందుకే బరువు తక్కువగా ఉండి గంటకు 160 కి.మీ వేగంతో దూసుకెళ్లగలవు. వీటిలో ‘యాంటీ టెలిస్కోపిక్’ సాంకేతికత ఉంటుంది. అంటే ప్రమాదం జరిగినా భోగీలు ఒకదానిపై ఒకటి ఎక్కవు, దీనివల్ల ప్రాణనష్టం చాలా వరకు తగ్గుతుంది. అందుకే ఎరుపు రంగు రైలు అంటే అది అత్యంత సురక్షితమైనదని అర్థం.

తెలుపు రంగు: విమాన స్థాయి సౌకర్యాలు
వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్ లాంటి రైళ్లలో మెరిసిపోయే తెలుపు రంగు కోచ్‌లు భారతీయ రైల్వే వేగవంతమైన ప్రగతికి చిహ్నాలు. వీటిని ‘ట్రైన్ సెట్స్’ అని పిలుస్తారు. వీటికి విడిగా ఇంజిన్ ఉండదు. ప్రతి ప్రత్యామ్నాయ కోచ్‌లోనూ మోటార్లు ఉంటాయి. ఇవి అత్యంత ఆధునికమైనవి, స్వయంచాలక తలుపులు, జీపీఎస్ ఆధారిత సమాచార వ్యవస్థతో విమాన ప్రయాణ అనుభూతిని కలిగిస్తాయి.

రంగును అనుసరించి వేగం?
ఇక్కడే అసలు ట్విస్ట్ ఉంది! రంగు అనేది ఆ కోచ్ ఏ మెటీరియల్‌తో తయారైందో, అందులో ఎలాంటి బ్రేకింగ్ సిస్టమ్ ఉందో మాత్రమే చెబుతుంది. కానీ రైలు వేగం అనేది ఆ మార్గంలోని పట్టాల సామర్థ్యం (Track Capacity),సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, ఎరుపు, తెలుపు రంగు భోగీలు ఉన్న రైళ్లు సాంకేతికంగా ఎక్కువ వేగంతో వెళ్లడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయని మనం గుర్తించవచ్చు.

ప్రయాణికులు ఏం గమనించాలి?
మనం ప్రయాణించే రైలు రంగును బట్టి అది ఎంత సౌకర్యవంతంగా ఉంటుందో ముందే ఊహించవచ్చు. నీలి రంగు కంటే ఎరుపు రంగు కోచ్‌లలో కుదుపులు తక్కువగా ఉంటాయి. తెలుపు రంగు రైళ్లు అత్యంత వేగంగా గమ్యాన్ని చేరుస్తాయి. గమ్యస్థానానికి చేరుకోవడమే కాదు, మనం ప్రయాణించే రైలు వెనుక ఉన్న ఈ ఆసక్తికరమైన విషయాలను తెలుసుకోవడం కూడా ముఖ్యమే.

ఇది కూడా చదవండి: ప్రపంచం షాక్‌..‘అరిరంగ్’తో బీటీఎస్‌ విశ్వరూపం