Booster rocket

టెక్సస్‌: అంతరిక్ష ప్రయాణాన్ని, ప్రయోగాలను మరింత చౌక చేసేందుకు స్పేస్‌ ఎక్స్‌ చేసిన తాజా ప్రయత్నం పాక్షిక విజయం సాధించింది. రాకెట్‌ తొలిదశతోపాటు కక్ష్యలోకి ప్రవేశించే అంతరిక్ష నౌకను కూడా యంత్రాల సాయంతో ఒడిసిపట్టుకోవాలని అనుకున్నా భారీ సైజున్న రాకెట్‌ బూస్టర్‌ శుక్రవారం గల్ఫ్‌ ఆఫ్‌ మెక్సికోలో పేలిపోయింది. అదే సమయంలో అంతరిక్ష నౌక మాత్రం సజావుగా పైకి ఎగసింది. శనివారం దీన్ని పట్టుకునేందుకు ప్రయతి్నస్తున్నారు. అంతరిక్ష నౌకతో కూడిన రాకెట్‌ నింగిలోకి ఎగసిన కొంత సమయానికి తొలిదశ రాకెట్‌ బూస్టర్‌ వేరుపడింది. వాస్తవానికి ఇది తిరిగి ప్రయోగ వేదిక వద్ద అమర్చిన ప్రత్యేక యంత్రంలోకి చేరాలి. కానీ మార్గమధ్యంలోనే సముద్రంవైపు ప్రయాణించడం మొదలుపెట్టింది. అక్కడే పేలిపోయింది. అయితే ఈ ఘటన ప్రభావం అంతరిక్ష నౌకపై ఏమాత్రం పడలేదు. అది అంతరిక్షంవైపు దూసుకెళ్లింది. ఇరవై రెండు గంటల ప్రయాణం తరువాత మళ్లీ ప్రయోగ వేదిక వద్దకు రానుంది. అప్పుడు దాన్ని పట్టుకునేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు రాకెట్‌లోని అన్ని భాగాలను మళ్లీ మళ్లీ వాడుకునేలా పట్టుకోగలిగితే అంతరిక్ష ప్రయోగాలు చాలా వేగంగా సాగించవచ్చునని, జాబిల్లిపై శాశ్వత కేంద్రాల ఏర్పాటుతోపాటు ఇతర గ్రహాలపై మానవ ఆవాసాలకు సంబంధించిన ప్రయత్నాలను ముమ్మరం చేయవచ్చునని స్పేస్‌ ఎక్స్‌ వ్యవస్థాపకుడు ఎలాన్‌ మస్క్‌ భావిçస్తున్న విషయం తెలిసిందే. అయితే ఇప్పటివరకూ ఈ సంస్థ మూడుసార్లు బూస్టర్‌ను విజయవంతంగా పట్టుకోగలిగింది. శనివారం అంతరిక్ష నౌకను కూడా విజయవంతంగా ఒడిసిపట్టుకోగలిగితే అదో కొత్త రికార్డు కానుంది. తాజా ప్ర యోగంలో సముద్రంలో కూలిపోయిన బూస్టర్‌ పొడవు 236 అడుగులు కాగా, అంతరిక్ష నౌక సైజు 171 అడుగులు. ఇప్పటివరకూ జరిగిన 14 ప్రయోగాల్లో అంతరిక్ష నౌక భాగం ప్రతిసారీ సముద్రాల్లో కూలిపోయింది.

బీజింగ్‌: అంతరిక్ష ప్రయోగాల్లో చైనా అరుదైన ఘనత సాధించింది. ఎలాన్‌ మస్క్‌ కంపెనీ స్పేస్‌–ఎక్స్‌ తరువాత మళ్లీమళ్లీ వాడగల రాకెట్‌ బూస్టర్లను అభివృద్ధి చేయగలిగింది. చైనా హైనాన్‌ ప్రావిన్స్‌ నుంచి శుక్రవారం ఆకాశానికి ఎగిరిన లాంగ్‌ మార్చ్‌–10బి నిర్దేశిత కక్ష్యలో పేలోడ్‌ను చేర్చినట్లు చైనా వార్తా పత్రిక జిన్‌హువా తెలిపింది. అయితే ఇదే ప్రయోగంలో రాకెట్‌ మొదటి దశ బూస్టర్‌ను నియంత్రిత పద్ధతిలో పొందడంలోనూ విజయం సాధించింది. రాకెట్‌ నుంచి మొదటి, రెండవ దశలు విడిపోయిన తరువాత మొదటి దశ బూస్టర్‌ సముద్రంపై ఏర్పాటు చేసిన ఒక ప్లాట్‌ఫామ్‌పై ఏర్పాటు చేసిన ప్రత్యేక వ్యవస్థలో సురక్షితంగా వాలింది. మళ్లీ మళ్లీ వాడగల రాకెట్‌ బూస్టర్ల అభివృద్ధిలో ఇదో కీలక ఘట్టం. చైనా గత డిసెంబర్‌లోనూ రెండు పునర్వినియోగ రాకెట్‌ బూస్టర్లను ప్రయోగించినప్పటికీ అవి స్పేస్‌ ఎక్స్‌ రాకెట్ల మాదిరిగా నిట్టనిలువుగా నేలను చేరడంలో విఫలమైనట్లు హాంకాంగ్‌లోని సౌత్‌ చైనా మార్నీంగ్‌ పోస్ట్‌ తెలిపింది. ఈసారి మాత్రం ప్రయోగం, బూస్టర్‌ రికవరీ రెండూ విజయవంతంగా పూర్తయ్యాయి. లాంగ్‌ మార్చ్‌–10బి రాకెట్‌ సుమారు 63 మీటర్లు ఎత్తు, ఐదు మీటర్ల వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది. మోసుకెళ్లగల పేలోడ్‌ సామర్థ్యం16 టన్నులు. మొదటి దశ బూస్టర్‌ సముద్ర ప్లాట్‌ఫామ్‌పై దిగుతున్న దృశ్యాలు సోషల్‌ మీడియాలో వైరల్‌గా మారాయి.

బోకా చినా(అమెరికా): అగ్రరాజ్యం అమెరికాలో అంతరిక్ష ప్రయోగాల్లో మరో ఇంజనీరింగ్‌ అద్భుతం చోటుచేసుకుంది. రాకెట్‌ను నింగిలోకి పంపించాక బూస్టర్‌ను మళ్లీ వినియోగించుకునేందుకు సాయపడే కొత్తరకం సాంకేతికతను అంతరిక్షరంగ సంస్థ స్పేస్‌ఎక్స్‌ విజయవంతంగా పరీక్షించింది. ప్రయోగవేదిక నుంచి రాకెట్‌తోపాటు నింగిలోకి దూసుకెళ్లిన బూస్టర్‌ తిరిగి యథాస్థానానికి ఎగిరొచ్చిన ఘటనకు దక్షిణ టెక్సాస్‌లోని స్టార్‌బేస్‌ ప్రయోగవేదిక సాక్షిగా నిలిచింది. అమెరికా స్థానికకాలమానం ప్రకారం ఆదివారం ఉదయం 8.25 గంటలకు ఈ స్టార్‌షిప్‌ రాకెట్‌ను ప్రయోగించారు. రాకెట్‌లోని 232 అడుగుల(71 మీటర్ల) ఎత్తయిన బూస్టర్‌.. లాంఛ్‌ప్యాడ్‌ నుంచి స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌ను నింగిలోకి పంపించిన ఏడు నిమిషాల తర్వాత మళ్లీ లాంఛ్‌ప్యాడ్‌కు వచ్చి చేరింది. నిప్పులు కక్కుతూ తిరిగొచి్చన బూస్టర్‌ను లాంఛ్‌ప్యాడ్‌లోని మెకానికల్‌ ‘చాప్‌స్టిక్‌’ చేతులు ఒడిసిపట్టిన వీడియోను స్పేస్‌ఎక్స్‌ వ్యవస్థాపకుడు, సీఈఓ ఎలాన్‌మస్క్‌ తన ‘ఎక్స్‌’ ఖాతాలో పోస్ట్‌చేశారు. ‘‘రాకెట్‌ను లాంచ్‌టవర్‌ ఒడుపుగా పట్టేసుకుంది. ఇదొక సైన్స్‌ ఫిక్షన్‌. అయితే ఇందులో ఎలాంటి ఫిక్షన్‌ లేదు’’ అని మస్క్‌ టీŠవ్‌ట్‌చేశారు. ప్రయోగం విజయవంతమవడంతో ప్రయోగకేంద్రంలోని స్పేస్‌ఎక్స్‌ శాస్తవేత్తలు, సంస్థ ఉద్యోగులు ఆనందంతో కేరింతలు కొట్టారు. నాసా అడ్మినిస్టేటర్‌ సైతం వీళ్లకు ప్రత్యేకంగా అభినందించారు. ఏకంగా 400 అడుగుల(111 మీటర్ల)ఎత్తయిన అత్యంత భారీ రాకెట్‌కు సంబంధించిన బూస్టర్‌ ఇలా లాంఛ్‌ప్యాడ్‌ మీదకే తిరిగిచేరడం ఇదే తొలిసారి. బూస్టర్‌ వల్ల నింగిలోకి వెళ్లిన స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌ను శాస్త్రవేత్తలు హిందూమహాసముద్రంలో నిర్దేశిత సముద్రప్రాంతంలో దించారు. ఇంజనీరింగ్‌ చరిత్ర పుస్తకాల్లో లిఖించదగ్గ రోజు ఇది అని స్పేస్‌ఎక్స్‌ ప్రధానకార్యాలయంలో ఇంజనీరింగ్‌ మేనేజర్‌ కేట్‌ టైస్‌ ఆనందం వ్యక్తంచేశారు.లాంచ్‌ప్యాడ్‌పై తొలిసారిగా.. చిన్నపాటి ‘ఫాల్కన్‌–9’ రాకెట్లకు వినియోగించిన ఫస్ట్‌–స్టేజీ బూస్టర్లను గత తొమ్మిదేళ్లుగా స్పేస్‌ఎక్స్‌ వినియోగిస్తోంది. అయితే అందులో ఏవీ కూడా మళ్లీ లాంచ్‌ప్యాడ్‌కు చేరుకోలేదు. క్యాప్సూల్, స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌ను నింగిలోకి తీసుకెళ్లాక ఫస్ట్‌–స్టేజీ బూస్టర్లు సముద్రంలోని నిర్దేశిత తేలియాటే తలాలపై క్షేమంగా ల్యాండ్‌ అయ్యేవి. లేదంటే లాంచ్‌ప్యాడ్‌కు ఏడు మైళ్ల దూరంలోని కాంక్రీట్‌ శ్లాబులపై ల్యాండ్‌ అయ్యేవి. కానీ ఇలా భారీ ఫస్ట్‌–స్టేజీ బూస్టర్‌ తిరిగి లాంచ్‌ప్యాడ్‌కు తిరిగిరావడం ఇదే తొలిసారి. జూన్‌లో మినహా గతంలో భారీ ఫస్ట్‌–స్టేజీ బూస్టర్‌ల పునరాగమనంపై ప్రయోగాలు విఫలమయ్యాయి. ఫాల్కన్‌ విషయంలో సక్సెస్‌ అయిన ఫార్ములాను భారీ స్టార్‌షిప్‌కు వాడాలని మస్క్‌ నిర్దేశించుకుని ఎట్టకేలకు విజయం సాధించారు. ఒక్కోటి 33 మిథేన్‌ ఇంధన ఇంజన్ల సామర్థ్యముండే బూస్టర్లతో తయారైన స్టార్‌షిప్‌ ప్రపంచంలోనే అతి ఎత్తయిన పెద్ద రాకెట్‌గా పేరొందింది. ఇలాంటి రెండు స్టార్‌షిప్‌లను సరఫరాచేయాలని స్పేస్‌ఎక్స్‌కు నాసా ఆర్డర్‌ ఇచి్చంది. ఈ దశాబ్ది చివరికల్లా చంద్రుడి మీదకు వ్యోమగాములను తరలించేందుకు వీటిని వాడనున్నారు.


 కేప్ కనావరెల్(యూఎస్): అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం(ఐఎస్‌ఎస్)కు సరుకులను మోసుకెళ్లే రాకెట్‌ను నింగిలోకి పంపాక బూస్టర్ రాకెట్‌ను ప్రైవేటు అంతరిక్ష సంస్థ ‘స్పేస్‌ఎక్స్’ తిరిగి విజయవంతంగా తొలిసారిగా సముద్ర జలాలపై తేలియాడే ప్లాట్‌ఫామ్‌పై ల్యాండ్ చేసింది. ప్రయోగించిన వెంటనే ప్రధాన రాకెట్ మరింత వేగంగా దూసుకుపోయేందుకు ఈ బూస్టర్ రాకెట్‌లు సాయపడతాయి.
 
 తర్వాతి దశలో ప్రధాన రాకెట్ నుంచి విడిపోయి సముద్రంలో పడేలా సాధారణంగా వీటిని డిజైన్‌చేస్తారు. ఐసిస్‌కు సరుకులను తీసుకెళ్లే ఫాల్కన్9 రాకెట్ శుక్రవారం కేప్ కనావరెల్ ప్రయోగ కేంద్రం నుంచి నింగిలోకి దూసుకుపోయాక ఈ బూస్టర్ రాకెట్ సముద్రంలోని ప్లాట్‌ఫామ్‌పై ల్యాండ్‌అయ్యింది. గతంలో ఇలా చేసిన పలు ప్రయోగాలు విఫలమయ్యాయి.