ECG

ప్రశాంతంగా కూర్చున్నప్పుడూ ఒక్కసారిగా గుండె దడ దడా కొట్టుకుంటుంది. మరికొందరికి గుండె ఒక బీట్‌ మానేసి, ఆ తర్వాత బలంగా కొట్టుకున్నట్టు అనిపిస్తుంది. ఆ క్షణంలో మొదట వచ్చే ఆలోచన ఒక్కటే. ఇది ‘‘గుండెకు ఏదైనా ప్రమాదమా?’’ అని. గుండెదడ అనుభవించినవారికి ఆ భయం సహజం. అయితే దడ వచ్చిన ప్రతిసారీ తీవ్రమైన గుంyð జబ్బు ఉన్నట్టు కాదు.అదే సమయంలో, పదేపదే వచ్చే గుండెదడను ‘టెన్షన్‌ వల్లే’ అని మనకు మనమే నిర్ధారించుకోవడమూ సరికాదు. దడ ఎలా వస్తోందీ, దానితోపాటు మరేవైనా లక్షణాలున్నాయా, గుండె ఆరోగ్యం ఎలా ఉంది అన్నవి తెలుసుకుని అవగాహన కలిగి ఉండటం ముఖ్యం. గుండె వేగం పెరిగినా, తగ్గినా, లయ తప్పినా తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలను ఈరోజు సెప్టెంబరు 29న వరల్డ్‌ హార్ట్‌ డే సందర్భంగా తెలుసుకుందాం.దడ అనేది గుండె తాలూకు ఒక లక్షణం. మన గుండె నిరంతరం కొట్టుకుంటున్నా సాధారణంగా ప్రతి స్పందననూ మనం గమనించం. అదే స్పందన వేగంగా, బలంగా, తడబడుతున్నట్టు లేదా మధ్యలో ఒక బీట్‌ తప్పినట్టు స్పష్టంగా అనిపించడాన్ని ‘పాల్పిటేషన్స్‌’ అంటారు. దీనినే మనం గుండె దడ అంటుంటాం. కొందరికి ఛాతీలో, మరికొందరికి మెడ దగ్గదా లేదా గొంతులో ఈ అనుభూతి కలుగుతుంది. అది కొన్ని క్షణాలు ఉండవచ్చు. నిమిషాలపాటు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసేపూ కొనసాగవచ్చు.నిజానికి ఇదో జబ్బు కాదు గానీ... దడ అనేది ఒక జబ్బు పేరు కాదు. ఒక లక్షణం మాత్రమే. అలా గుండెదడ రావడానికి వెనక కారణాలు వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. ఒత్తిడి, నిద్రలేమి వంటి కారణాలతోనూ రావచ్చు. గుండె లయలో సమస్య వల్లనూ రావచ్చు. అందుకే ‘నాకు దడ వస్తోంది’ అనే ఒక్క విషయంతో కారణాన్ని నిర్ణయించలేం.గుండె నిజంగానే ఒక బీట్‌ మానేస్తుందా?ఈ అనుభూతికి ఒక సాధారణ కారణం ‘ఎక్టోపిక్‌ బీట్‌’. గుండెలో విద్యుత్‌ సంకేతాలు ఒక క్రమంలో ప్రయాణించి, గుండె కండరాన్ని సంకోచింపజేస్తాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో రావాల్సిన సమయానికంటే ముందే ఒక స్పందన వస్తుంది. దాని తర్వాత చిన్న విరామం ఉండి, తదుపరి సాధారణ స్పందన మరింత బలంగా అనిపించవచ్చు. అప్పుడు ‘‘గుండె కాసేపు ఆగి మళ్లీ కొట్టుకుంది’’ అనిపిస్తుంది. ఆ అనుభూతి వచ్చినంత మాత్రాన గుండె ఆగిపోయిందని అర్థం కాదు.ఇలాంటి ముందస్తు స్పందన గుండె పై గదుల నుంచి వస్తే దాన్ని ‘ప్రీమెచ్యూర్‌ ఏట్రియల్‌ కాంట్రాక్షన్‌’ లేదా ‘పీఏవీ’ అంటారు. కింది గదుల నుంచి వస్తే దాన్ని ‘ప్రీమెచ్యూర్‌ వెంట్రిక్యులర్‌ కాంట్రాక్షన్‌’ లేదా ‘పీవీసీ’ అంటారు. ఇవి ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారిలోనూ కనిపించవచ్చు. కొందరికి స్పష్టంగా తెలుస్తాయి. మరికొందరికి ఎలాంటి అనుభూతీ ఉండదు. అయితే ప్రతి గుండె దడా ఎక్టోపిక్‌ బీట్‌ వల్ల వచ్చేది కాదు.కొన్ని మందుల వల్ల కూడా... మందుల విషయాన్నీ మర్చిపోకూడదు. కొన్ని జలుబు మందులు, కొన్ని ఆస్తమా మందులు, ఉత్తేజపరిచే పదార్థాలు ఉన్న ఉత్పత్తులతోనూ దడ రావచ్చు. వైద్యుడిని కలిసేటప్పుడు వాడుతున్న మందులు, సప్లిమెంట్ల వివరాలు చె΄్పాలి. అనుమానం వచ్చిందని అవసరమైన మందులను సొంతంగా ఆపేయకూడదు.కాఫీ తాగిన ప్రతివారికీ దడ వస్తుందని చెప్పలేం. కానీ కాఫీ లేదా ఇతర కెఫీన్‌ పానీయాలు తీసుకున్న తర్వాత దడ పెరుగుతున్నట్టు గమనిస్తే వాటిని తగ్గించడం ఉపయోగపడవచ్చు. ఎనర్జీ డ్రింక్స్‌ కూడా దడను ప్రేరేపించవచ్చు. మనకు ఏ సందర్భంలో దడ వస్తోందో గమనించడం ముఖ్యం.భయం వల్ల కూడా దడ రావచ్చు.... కానీ ప్రతిసారీ భయం వల్లనే కాకపోవచ్చు...ఆందోళన గుండె దడను ప్రేరేపించగలదు. దడ అనిపించడం వల్ల భయమూ కలగవచ్చు. అయితే వ్యక్తి ఆందోళనగా కనిపిస్తున్నారనే కారణంతోనే సమస్యను కొట్టిపారేయకూడదు. లక్షణాల తీరును, వైద్య చరిత్రను పరిశీలించి అవసరమైన పరీక్షలు చేసిన తర్వాతే కారణంపై నిర్ణయానికి రావాలి.వేగం పెరిగినా... తగ్గినా... లయ తప్పినా... గుండె విషయంలో ‘వేగం’, ‘లయ’ రెండూ ఒకటి కావు. నిమిషానికి ఎన్నిసార్లు కొట్టుకుంటోందన్నది వేగం. స్పందనలు ఏ క్రమంలో వస్తున్నాయన్నది లయ. పెద్దవారిలో (అడల్ట్స్‌లో) విశ్రాంతి సమయంలో గుండె సాధారణంగా నిమిషానికి 60 నుంచి 100 సార్లు కొట్టుకుంటుంది. అయితే ఈ పరిధికి బయట ఉన్న ప్రతి సంఖ్యా జబ్బుకు సంకేతం కాదు. అప్పుడు మనం ఏం చేస్తున్నాం, వయసెంత, శారీరక దారుఢ్యం ఎలా ఉంది, మందులేమైనా వాడుతున్నామా అనే విషయాలూ చూడాలి.ఇలా పొరబడటం సరికాదు... వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు, జ్వరంతో ఉన్నప్పుడు, భయపడినప్పుడు గుండె వేగం పెరగవచ్చు. గుండెలోని సహజ పేస్‌మేకర్‌ నుంచే సంకేతాలు వేగంగా వస్తున్న ఈ ప్రతిస్పందనలను... అసాధారణ విద్యుత్‌ సంకేతాల వల్ల వచ్చే వేగమైన లయ సమస్యతో కలిపి చూసి పొరబడకూడదు. ముఖ్యంగా జ్వరం, రక్తహీనత వంటి కారణాలతో వేగం పెరిగితే అసలు కారణానికి చికిత్స చేయాలి. కేవలం గుండె వేగాన్ని తగ్గించే మందు వేసుకోవడం పరిష్కారం కాదు.నెమ్మదిగా కొట్టుకుంటే పేస్‌మేకర్‌ అవసరమా?నిమిషానికి 60 కంటే తక్కువ గా గుండె కొట్టుకోవడాన్ని సాధారణంగా ‘బ్రాడీకార్డియా’ అంటారు. కానీ నిద్రలో, మంచి శారీరక దారుఢ్యం ఉన్నవారిలో ఇది సహజంగానూ ఉండవచ్చు. గుండె వేగం 60 కంటే తక్కువగా ఉందనే ఒక్క కారణంతో పేస్‌మేకర్‌ అవసరం అనుకోకూడదు.అయితే గుండె విద్యుత్‌ సంకేతాల సమస్య వల్ల వేగం తగ్గితే కొందరిలో అలసట, తలతిరుగుడు, ఆయాసం, స్పహ తప్పడం (సింకోప్‌) వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అయితే మరికొందరిలో మాత్రం స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. మందులు లేదా సరిచేయగల ఇతర కారణాలున్నాయా, ఈసీజీలో ఎలాంటి సమస్య కనిపిస్తోంది అన్న అంశాలు పరిశీలించాలి. కొన్ని తీవ్రమైన గుండె విద్యుత్‌ సమస్యల్లో లక్షణాలు లేకున్నా పేస్‌మేకర్‌ అవసరమవుతుంది. అందుకే నిర్ణయం అన్నది ఒక సంఖ్య మీద కాకుండా, సమస్య స్వభావం మీద ఆధారపడ ఉంటుంది.ఇదీ చదవండి: న్యూనత కాదు... న్యూ ట్రెండ్‌!ఈ లక్షణాలు ఉంటే ఆలస్యం వద్దు... దడతోపాటు ఛాతీలో నొప్పి లేదా మంట, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తీవ్రమైన తలతిరుగుడు, స్పహ తప్పడం లేదా తప్పుతున్నట్టు అనిపించడం ఉంటే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి. స్వయంగా వాహనం నడుపుకుంటూ వెళ్లకూడదు. ఈ లక్షణాలు కొద్దిసేపటి తర్వాత తగ్గిపోయినప్పటికీ అత్యవసరంగా వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.దడ పదేపదే వస్తున్నా, మునుపటికంటే ఎక్కువవుతున్నా, ఎక్కువసేపు కొనసాగుతున్నా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇప్పటికే గుండె జబ్బు ఉన్నవారు మరింత శ్రద్ధ చూపాలి. వ్యాయామ సమయంలో అసాధారణంగా దడ రావడం, కుటుంబంలో చిన్న వయసులో కారణం తెలియకుండా ఆకస్మిక మరణాలు సంభవించడం వంటి వివరాలను కూడా వైద్యుడికి తప్పనిసరిగా చె΄్పాలి.ఇలా దడ రావడానికి గుండె అంశాలు మాత్రమే కారణం కాదు...నిద్ర సరిగా లేకపోవడం, మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన, మద్యం, పొగాకు, కెఫీన్‌ వంటి పలు అంశాలు కొందరిలో దడను ప్రేరేపించవచ్చు. జ్వరం ఉన్నప్పుడు, రక్తహీనత ఉన్నప్పుడు, థైరాయిడ్‌ గ్రంథి అతిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు కూడా దడ రావచ్చు. మహిళల్లో గర్భధారణ, మెనోపాజ్‌ సమయంలో వచ్చే హార్మోన్ల మార్పులూ ఒక కారణం కావచ్చు.క్రమం తప్పితే ఏట్రియల్‌ ఫిబ్రిలేషన్‌ కూడా కావచ్చు...‘ఏట్రియల్‌ ఫిబ్రిలేషన్‌’ (ఏఎఫ్‌)లో గుండె పై గదుల స్పందనలు అస్తవ్యస్తమవుతాయి. నాడి క్రమం తప్పి కొట్టుకుంటుంది; వేగంగానూ ఉండవచ్చు. కొందరికి దడ, అలసట, ఆయాసం ఉంటాయి. మరికొందరిలో ఎలాంటి లక్షణాలూ ఉండకపోవచ్చు.దీనిని గుర్తించడం ఎందుకంత అవసరమో తెలుసుకునేందుకు ఓ ముఖ్యమైన కారణం ఉంది. ‘ఏట్రియల్‌ ఫిబ్రిలేషన్‌’ (ఏఎఫ్‌) వల్ల కొందరిలో గుండెలో రక్తం గడ్డకట్టి, ఆ గడ్డ మెదడుకు చేరితే పక్షవాతం వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే చికిత్స దడను తగ్గించడానికే పరిమితం కాదు. ఆ వ్యక్తిలో పక్షవాతం వచ్చే ముప్పును కూడా అంచనా వేసి, అవసరమైనవారికి డాక్టర్లు రక్తం గడ్డకట్టకుండా చేసే ‘యాంటీకోయాగ్యులెంట్‌’ మందులు సూచిస్తారు. ప్రతి ఎక్టోపిక్‌ బీట్‌నూ ఏట్రియల్‌ ఫిబ్రిలేషన్‌ (ఏఎఫ్‌)గా భావించకూడదు. అలాగే ఏఎఫ్‌ నిర్ధారణ అయినవారు దడ తగ్గిందికదా అని ఈ మందులను సొంతంగా ఆపకూడదు.దడ వచ్చినప్పుడు ఏం చేయాలి?చేస్తున్న పనిని ఆపి విశ్రాంతిగా, సురక్షితంగా కూర్చోవాలి. దడ మొదలైన సమయం, ఎంతసేపు కొనసాగిందో గుర్తుపెట్టుకోవాలి. ఒక్కసారిగా మొదలైందా, క్రమంగా పెరిగిందా, ఏవైనా మందు(లు) లేదా పానీయం తీసుకున్న తర్వాత వచ్చిందా వంటి వివరాలను నమోదు చేసుకుని చెబితే అవి డాక్టర్లకు ఉపయోగపడతాయి. అయితే ఛాతీనొప్పి, శ్వాస ఇబ్బంది, çస్పృహ తప్పుతున్న భావన వంటి హెచ్చరికలు ఉంటే వివరాలు రాసుకోవడంలోనో, వాచ్‌లో రికార్డు చేయడంలోనో సమయం గడపకుండా వెంటనే వైద్య సహాయం పొందాలి. ఇంటి చిట్కాలతో తగ్గుతుందేమోనని వేచి ఉండకూడదు.సుప్రావెంట్రిక్యులర్‌ టాకీకార్డియా (ఎస్‌వీటీ) అంటే...కొందరికి తాము ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడే గుండె ఒక్కసారిగా చాలా వేగంగా కొట్టుకోవడం మొదలవుతుంది. కొంతసేపటికి అంతే హఠాత్తుగా తగ్గిపోవచ్చు. ఇలాంటి అనుభూతికి ‘సుప్రావెంట్రిక్యులర్‌ టాకీకార్డియా’ లేదా ‘ఎస్‌వీటీ’ అనే అంశం ఒక కారణం కావచ్చు. గుండెలో విద్యుత్‌ సంకేతాలు ప్రయాణించే విధానంలో సమస్య దీనికి కారణమవుతుంది. దడ వస్తున్న సమయంలో తీసిన ఈసీజీ... దీని నిర్ధారణకు ఉపయోగపడుతుంది. అయితే లక్షణాలను బట్టి మాత్రమే ‘సుప్రావెంట్రిక్యులర్‌ టాకీకార్డియా’ లేదా ‘ఎస్‌వీటీ’ అని నిర్ణయించలేం.స్మార్ట్‌వాచ్‌ హెచ్చరికను ఎలా చూడాలి?కొందరు తమ గుండె లయను స్మార్ట్‌వాచ్‌లో చూసుకుంటూ ఉంటారు. ఇలా స్మార్ట్‌వాచ్‌లో ‘ఇర్రెగ్యులర్‌ రిథమ్‌’ అని కనిపించగానే తీవ్రమైన జబ్బు ఉందని నిర్ణయించుకోవద్దు. అదే సమయంలో ఆ సమాచారాన్ని పూర్తిగా పక్కన పెట్టకూడదు. కొన్ని పరికరాలు ఉపయోగకరమైన ఈసీజీ రికార్డింగులను అందించగలవు. కానీ ఆ పరికరం ఇచ్చే ఆటోమేటిక్‌ హెచ్చరిక ఒక్కటే పూర్తి వైద్య నిర్ధారణ కానేరదు. ఆ రికార్డింగ్‌ను భద్రపరచి వైద్యుడికి చూపాలి.వాచ్‌ సాధారణంగా చూపిస్తోందని కదా అని... ఛాతీనొప్పి, ఆయాసం, స్పృహ తప్పడం వంటి లక్షణాలుంటే వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అలాగే పదేపదే అంకెలను చూసుకుంటూ ఆందోళన పెంచుకోవడమూ మంచిది కాదు. పరికరం ఇచ్చే సమాచారం వైద్య అంచనాకు తోడ్పడాలి.గుండె దడ వచ్చినప్పుడు చేయాల్సింది దాని కారణాన్ని తెలుసుకోవడం. అవసరమైన పరీక్షలతో ముప్పును అంచనా వేసి, చికిత్స అవసరమైతే తీసుకోవాలి. ప్రమాదకరమైన సమస్య లేదని నిర్ధారణ అయితే ఆ భరోసాతో హాయిగా రోజువారీ జీవితాన్ని కొనసాగించాలి. ప్రపంచ హృదయ దినోత్సవం సందర్భంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఇదే: గుండె ఇచ్చే హెచ్చరికలను గుర్తించాలి. అంతేతప్ప... సాధారణ స్పందనల గురించి అనవసరమైన భయాలతో జీవించకూడదు.ఒకసారి ఈసీజీ బాగుంటే సరిపోతుందా?గుండె దడను పరిశీలించడంలో ఈసీజీ ముఖ్యమైన పరీక్ష. అయితే అది తీసిన సమయంలోని గుండె వివరాలను మాత్రమే నమోదు చేస్తుంది. మధ్యమధ్యలో వచ్చే లయ సమస్యా, పరీక్ష చేస్తున్నప్పుడు లేకపోతే ఆ ఈసీజీలో అవి కనిపించకపోవచ్చు. అందుకే ఒకసారి ఈసీజీ నార్మల్‌గా వచ్చిందని, మళ్లీ మళ్లీ వస్తున్న లక్షణాలను పట్టించుకోకుండా ఉండకూడదు.హోల్టర్‌ మానిటర్‌ ఎందుకంటే...?అవసరాన్ని బట్టి డాక్టర్లు హోల్టర్‌ మానిటర్‌ అనే పరీక్షను సూచించవచ్చు. ఇది సాధారణ రోజువారీ పనులు చేసుకుంటున్నప్పుడు కూడా గుండె లయను ఒక రోజు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసేపు నమోదు చేస్తుంది. దడ అరుదుగా వస్తుంటే మరింత ఎక్కువకాలం నమోదు చేసే పరికరం అవసరమవచ్చు. లక్షణాలు ఎంత తరచుగా వస్తున్నాయన్న అంశాన్ని బట్టి పరీక్ష కోసం ఏ పరికరాన్ని వాడాలననది డాక్టర్లు నిర్ణయిస్తారు.గుండె నిర్మాణం, కవాటాలు, పంపింగ్‌ పనితీరు తెలుసుకోవడానికి ఎకో పరీక్ష ఉపయోగపడుతుంది. పరిస్థితిని బట్టి థైరాయిడ్, పొటాషియం వంటి అంశాలను తెలుసుకోడానికి కొన్ని రక్తపరీక్షలు చేయాల్సి రావచ్చు. అందరికీ అన్ని పరీక్షలూ అవసరం ఉండవు. దడ వచ్చిన సమయం, అది ఎంతసేపు కొనసాగింది, అప్పుడు వారు ఏం చేస్తున్నారు, ఇతర లక్షణాలేమైనా ఉన్నాయా అనే వివరాలు... ఏయే పరీక్షలను ఎంచుకోవాలనే విషయంలో డాక్టర్లకు ఉపయోగపడే అంశాలవుతాయి.బలంగా అనిపిస్తే ఎక్కువ ప్రమాదమా?ఎక్టోపిక్‌ బీట్స్‌ విషయంలో చాలామందికి తెలియని విషయం ఇది. దడ ఎంత బలంగా అనిపిస్తోందన్నది ఒక్కటే ప్రమాదానికి కొలమానం కాదు. అప్పుడప్పుడు వచ్చే కొన్ని ‘ప్రీమెచ్యూర్‌ వెంట్రిక్యులర్‌ కాంట్రాక్షన్‌’ (పీవీసీ)లు కొందరికి చాలా ఇబ్బందిగా అనిపించవచ్చు. మరొకరికి ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నా పెద్దగా తెలియకపోవచ్చు.వైద్యులు వాటి సంఖ్యను మాత్రమే కాకుండా, అవి వచ్చే తీరును, గుండె నిర్మాణాన్ని, పంపింగ్‌ పనితీరును, ఇతర లక్షణాలను కలిపి పరిశీలిస్తారు. గుండె ఆరోగ్యంగా ఉండి, అప్పుడప్పుడు మాత్రమే వచ్చే ఎక్టోపిక్‌ బీట్స్‌ ఉన్న చాలామందికి ప్రత్యేక చికిత్స అవసరం ఉండదు. అయితే తరచుగా, ఎక్కువ సంఖ్యలో వచ్చే ‘ప్రీమెచ్యూర్‌ వెంట్రిక్యులర్‌ కాంట్రాక్షన్‌’ (పీఏసీ)లు కొందరిలో గుండె కండరాన్ని బలహీనపరచవచ్చు. అందువల్ల ‘ఎక్టోపిక్‌ బీట్స్‌ అన్నీ ప్రమాదమే’ అనడమూ సరికాదు; ‘‘వాటిని ఎప్పుడూ పట్టించుకోనక్కర్లేదు’’ అనడమూ సరికాదు.ప్రతి దడకూ మందులు అవసరమా?కారణాన్ని బట్టి చికిత్స ఉంటుంది. దడకు థైరాయిడ్‌ సమస్య లేదా రక్తహీనత వంటి కారణం ఉంటే దానికి తగిన చికిత్స అందించడం అవసరం. గుండెలో ప్రమాదకరమైన సమస్య లేదని నిర్ధారణ అయిన తర్వాత, కొందరికి కారణాన్ని వివరించడం, నిద్రను మెరుగుపరచడం, దడను ప్రేరేపించే అలవాట్లను తగ్గించడం వంటి జాగ్రత్తలు / సూచనలు సరిపోవచ్చు.లక్షణాలు ఎక్కువగా ఇబ్బంది పెడుతున్నప్పుడు లేదా లయ సమస్య స్వభావాన్ని బట్టి వైద్యులు మందులు సూచిస్తారు. ఎంపిక చేసిన రోగుల్లో ‘క్యాథెటర్‌ అబ్లేషన్‌’ అనే చికిత్స ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో సన్నని క్యాథెటర్‌ ద్వారా గుండెలో సమస్యకు కారణమవుతున్న విద్యుత్‌ సంకేతాల ్రపాంతాన్ని గుర్తించి చికిత్స చేస్తారు. ఎవరికి మందులు, ఎవరికి అబ్లేషన్, ఎవరికి పర్యవేక్షణ చాలు అన్న అంశాలు వాళ్ల వాళ్ల వ్యక్తిగత పరిస్థితిని బట్టి డాక్టర్లు నిర్ణయిస్తారు. దడ వచ్చిందని ఇతరులు వాడే గుండె మందులను సొంతంగా తీసుకోవడం ఎంతమాత్రమూ సరికాదు.డా. ఎంఎస్‌ఎస్‌ ముఖర్జీ, సీనియర్‌ కార్డియాలజిస్ట్‌- నిర్వహణ : యాసీన్‌

హార్ట్‌ ఫెయిల్యూర్‌ను ముందుగానే కచ్చితంగా గుర్తించేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఓ వినూత్నమైన పరికరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. కృత్రిమ మేధ సాయంతో పనిచేసే ఈ యంత్రం ఒకే ఒక్క లబ్‌డబ్‌తోనే సమస్యను గుర్తించగలగడం విశేషం. అరవై ఐదేళ్ల పైబడ్డ వారిలో కనీసం 10 శాతం మంది కంజెస్టివ్‌ హార్ట్‌ ఫెయిల్యూర్‌తో మరణిస్తుంటారు. శరీరం మొత్తానికి రక్తాన్ని సరఫరా చేయడంలో గుండె విఫలం కావడం వల్ల ఇలా జరుగుతుంటుంది. కారణాలేవైనా.. ఈ పరిస్థితిని గుర్తించడం మాత్రం కష్టం. కొన్ని రోజులపాటు ఈసీజీ తీసి పరిశీలించడం ద్వారా డాక్టర్లు హార్ట్‌ ఫెయిల్యూర్‌కు ఉన్న అవశాలను అంచనా వేస్తారు. అయితే సర్రే యూనివర్సిటీ శాస్త్రవేత్తలు తాజాగా ఈసీజీ సమాచారాన్ని వేగంగా విశ్లేషించే కృత్రిమ మేధ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఉపయోగించడం ద్వారా గుండె ఒక్కసారి కొట్టుకోగానే సమస్యను గుర్తించగలిగారు. దీనిపై మరిన్ని విస్తృత పరిశోధనలు చేపడతామని చెబుతున్నారు. భవిష్యత్తులో ఈ కృత్రిమ మేధ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను స్మార్ట్‌వాచీలు, హెల్త్‌ బ్యాండ్స్‌లోకి చేర్చేందుకు ప్రయత్నిస్తామని పేర్కొంటున్నారు.  చిన్ని గుండె సిద్ధమైంది  త్రీడీ ప్రింటింగ్‌ టెక్నాలజీ సాయంతో భారతీయ సంతతి శాస్త్రవేత్త డాక్టర్‌ రవి బిర్లా ఓ వినూత్న ఆవిష్కరణ చేశారు. ఒక వ్యక్తి నుంచి సేకరించిన కణాలతో చిన్న సైజు గుండెను అభివృద్ధి చేశారు. తెల్ల రక్త కణాలను మూలకణాలుగా మార్చడం ద్వారా ఈ ప్రక్రియ మొదలవుతుంది. దీంతో ఈ మూలకణాలు కార్డియో మయోసైట్స్‌గా రూపాంతరం చెందుతాయి. పోషకాలు కొన్నింటిని కలిపి.. ప్రత్యేకంగా తయారు చేసిన బయో ఇంక్‌ సాయంతో తాము పొరలు పొరలుగా గుండెను తయారు చేశామని, బయోలైఫ్‌ 4డీ చీఫ్‌ సైంటిఫిక్‌ ఆఫీసర్‌ అయిన రవి బిర్లా తెలిపారు.   ఒక రోగి తాలూకూ నిజమైన గుండె వివరాల ఆధారంగానే ఈ కృత్రిమ గుండె తయారైందని తెలిపారు. నిర్మాణం మొత్తం పూర్తయిన తర్వాత దాన్ని శరీరం లోపలి పరిస్థితులను తలపించే బయో రియాక్టర్‌లో ఉంచినప్పుడు కణాలన్నీ కండరాల మాదిరిగా దృఢంగా మారాయని, ఫలితంగా అనుకన్న పరిమాణం కంటే తక్కువ సైజు గుండె ఏర్పడిందని తెలిపారు. ఇదే టెక్నాలజీని మరింత అభివృద్ధి చేస్తే గుండెలను కృత్రిమంగా తయారు చేసి అమర్చుకునే రోజులు దగ్గరకొచ్చినట్లే అని అంచనా వేస్తున్నారు.   

ఈసీజీ గురించి మీరు వినే ఉంటారు. గుండె పనితీరును అంచనా వేసేందుకు అందుబాటులో ఉన్న ఈ పురాతన పద్ధతిని పూర్తిగా మార్చేశారు మేయో క్లినిక్‌ శాస్త్రవేత్తలు. గుండె విద్యుత్‌ సంకేతాలను గుర్తించడానికి పరిమితం కాకుండా గుండెజబ్బులను చాలా తొందరగా గుర్తించడం ఈ కొత్త పద్ధతి ప్రత్యేకత. ఖరీదైన పరీక్షల ద్వారా మాత్రమే నిర్ధారించే వీలున్న లెఫ్ట్‌ వెంట్రిక్యులర్‌ డిస్‌ఫంక్షన్‌ను ఈ కొత్త పద్ధతి ద్వారా గుర్తించవచ్చు. ఎటువంటి సంకేతాలు కూడా చూపకపోవడం ఈ లెఫ్ట్‌ వెంట్రిక్యులర్‌ డిస్‌ఫంక్షన్‌.. రక్త పరీక్షల ద్వారా గుర్తించేందుకు అవకాశమున్నా ఫలితాలు ఎప్పుడూ ఒకేలా లేకపోవడం నేపథ్యంలో ఈ కొత్త ఈసీజీ పద్ధతి అందుబాటులోకి వచ్చింది. కృత్రిమ మేధ పద్ధతులను ఉపయోగించడం ద్వారా ఈ కొత్త ఈసీజీ పద్ధతి గుండెజబ్బు అవకాశాలను అంచనా వేస్తుందని చవకగా కేవలం పది సెకన్లలో అయిపోవడం మరో లాభమని ఈ పరిశోధనల్లో పాల్గొన్న శాస్త్రవేత్త పాల్‌ ఫ్రైడ్‌మ్యాన్‌ తెలిపారు. దాదాపు ఆరు లక్షల మంది ఈసీజీ వివరాల ఆధారంగా పనిచేసే ఈ కృత్రిమ మేధ వ్యవస్థను ఇప్పటికే 50 వేల మందిపై విజయవంతంగా పరీక్షించి చూశారు కూడా. అతిసున్నితమైన అంశాలను పసిగట్టడం ద్వారా గుండెజబ్బులను చాలాముందుగా గుర్తించడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉంటాయని చెప్పార 

హైదరాబాద్, బిజినెస్‌ బ్యూరో: స్కానింగ్, ఈసీజీ వంటి వైద్య ఉత్పత్తులను సమీకరించుకోవటం కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రులకు పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. కానీ, గ్రామాల్లోని ఆసుపత్రులకు కాస్త ఇబ్బందే. దీన్నే వ్యాపార వేదికగా ఎంచుకుంది ఆర్కే ఎంటర్‌ప్రైజెస్‌. బహుళ జాతి కంపెనీలతో ఒప్పందం   చేసుకొని ద్వితీయ శ్రేణి పట్టణాల్లో మెడికల్‌ ఉత్పత్తులను విక్రయించడమే దీని ప్రత్యేకత. మరిన్ని వివరాలు సంస్థ ఫౌండర్‌ రవి కిరణ్‌ ‘స్టార్టప్‌ డైరీ’తో పంచుకున్నారు. ‘‘మాది నెల్లూరు. బీ–ఫార్మసీ పూర్తయ్యాక.. విప్రో జీఈలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ బిజినెస్‌ మేనేజర్‌గా చేరా. తర్వాత శామ్‌సంగ్‌ మెడికల్‌ ఎక్విప్‌మెంట్‌లో సేల్స్‌ మేనేజర్‌గా పనిచేశా. అప్పుడు గమనించింది ఏంటంటే? గ్రామాల్లోని ఆసుపత్రుల్లో మెడికల్, డయాగ్నస్టిక్‌ ఉత్పత్తులు అందుబాటులో లేకపోవటంతో దగ్గర్లోని నగరాలకు వెళ్లాల్సి వస్తోంది. దీంతో వైద్య సేవలు ఆలస్యమవుతున్నాయని! దీనికి పరిష్కారం చూపించేందుకు 2017 డిసెంబర్‌లో నెల్లూరు కేంద్రంగా ఆర్కే ఎంటర్‌ప్రైజెస్‌ను ప్రారంభించాం. అందుబాటు ధరల్లో మెడికల్‌ ఉత్పత్తులు, మెడి కన్జ్యూమబుల్స్‌ని విక్రయించడం మా ప్రత్యేకత.  40కి పైగా వైద్య ఉత్పత్తులు..  స్కానింగ్‌ మిషన్స్, ఈసీజీ, ఫెటల్‌ మానిటర్స్, కార్డియో కేర్‌ వంటి 40 రకాలకు పైగా వైద్య ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తున్నాం. కేబుల్స్, ప్రింటర్స్, పేపర్స్‌    వంటి మెడి కన్జ్యూమబుల్స్‌ కూడా ఉంటాయి. ఉత్పత్తుల కోసం బయోనెట్, ఫెటల్, వాటెక్‌ ఇండియా,    డాల్ఫిన్, ఫిలిప్స్, క్రౌన్‌డెంట్, ఆట్రియం వంటి 12 కంపెనీలతో ఒప్పందం చేసుకున్నాం. త్వరలోనే సోనీ, సియామ్స్, సీమెన్స్‌తోనూ ఒప్పందం చేసుకోనున్నాం.  నెలకు రూ.50 లక్షలు.. వైద్య ఉత్పత్తుల విక్రయంతో పాటూ ఇన్‌స్టలేషన్, సర్వీసింగ్‌ కూడా కంపెనీయే చూసుకుంటుంది. ప్రస్తుతం నెలకు రూ.50 లక్షల వ్యాపారం చేస్తున్నాం. ఇప్పటివరకు వందకు పైగా ఇన్‌స్టలేషన్‌ చేశాం. కర్నూల్, నెల్లూరులోని 6 సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులతో ఒప్పందం చేసుకున్నాం. ప్రస్తుతం మా సంస్థలో 14 మంది ఉద్యోగులున్నారు. మార్చి నాటికి ఆర్కేమెడిసాల్స్‌.కామ్‌ వెబ్‌సైట్‌ను అందుబాటులోకి తెస్తాం. ఈ ఏడాదిలో రూ.20 కోట్ల ఆదాయాన్ని లకి‡్ష్యంచాం. మెడికల్‌ ఉత్పత్తుల నిల్వ కోసం నెల్లూరులో గిడ్డంగి ఏర్పాటు చేశాం. రూ.5 లక్షల లోపు ధర ఉంటే వైద్య ఉత్పత్తులను నిల్వ చేస్తాం’’ అని రవి కిరణ్‌ తెలిపారు. 

నిజాంసాగర్‌(జుక్కల్‌) : కార్పొరేట్‌ ఆస్పత్రులతో పాటు జిల్లా కేంద్ర ఆస్పత్రులకే పరిమితమైన అధునాతన వైద్య సదుపాయాలు ప్రస్తుతం పల్లెలకు విస్తరిస్తున్నాయి. అమ్మఒడి, కేసీఆర్‌ కిట్లు, ఆరోగ్యలక్ష్మి తదితర ప్రతిష్టాత్మక పథకాలు తీసుకొచ్చిన .. ప్రా«థమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో అధునాతన సదుపాయాలను కల్పిస్తోంది. జిల్లాలోని ప్రభుత్వ ఆస్పత్రులు, కమ్యూనిటీ హెల్త్‌ సెంటర్లతో పాటు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ సేవలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది. ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ సేవలు అందుబాటులోకి రావడంతో గ్రామీణ ప్రాంత ప్రజలు హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.   ఛాతినొప్పి, గుండెనొప్పితో బాధ పడుతున్న రోగులు ఈసీజీ కోసం పట్టణ ప్రాంతాల్లోని ప్రైవేట్‌ ఆస్పత్రులకు వెళ్లాల్సి వచ్చేది. ఈసీజీ పరీక్షల కోసం వందల రూపాయలు వెచ్చించాల్సి వచ్చేది. నొప్పి వచ్చినప్పుడల్లా పట్టణాలకు పరుగులు తీస్తూ జేబులు గుల్ల చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది.  అయితే, సర్కారు ఆరోగ్య కేంద్రాలను బలోపేతం చేసే క్రమంలో భాగంగా వైద్య సేవలను విస్తృతం చేస్తోంది. పీహెచ్‌సీలలో వసతులను మెరుగు పరిచిన ప్రభుత్వం.. మండల కేంద్రాల్లో ఉన్న ఆరోగ్య కేంద్రాలకు రూ.50 వేల విలువ గల ఈసీజీ యంత్రాన్ని, ఇతర పరికరాలను సరఫరా చేసింది. దాంతో ఆయా మండల కేంద్రాల్లో ఉన్న ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ పరీక్షలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. గుండెనొప్పి వ్యాధిగ్రస్తులతో పాటు 45 సంవత్సరాల వయస్సు పై బడిన వారు ఈసీజీ పరీక్షలను చేయించుకుంటున్నారు. ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ యంత్రాల ద్వారా రోగులకు స్థానిక వైద్యులు పరీక్షలు చేస్తున్నారు. పల్లెల్లో ఈసీజీ సేవలు అందుబాటులోకి రావడంతో ప్రజలు హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఆరోగ్య కేంద్రాల్లోనే పరీక్షలు  మండల కేంద్రాల్లోని ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ పరీక్షలను ఉచితంగా చేస్తున్నాం. గుండెనొప్పి సంబంధిత వ్యాధుల నిర్దారణకు ఈసీజీ సేవలు దొహదపడుతున్నాయి. ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో ఈసీజీ పరీక్షల ద్వారా రోగుల సంఖ్య పెరుగుతుంది. ప్రభుత్వ వైద్యంపై ప్రజల్లో నమ్మకమూ పెరుగుతుంది.  – స్పందన, ఆరోగ్య కేంద్రం వైద్యురాలు, నిజాంసాగర్‌   


 మనలోని ప్రతి అవయవానికి నిరంతరం రక్తం సరఫరా అయి తీరాలి. గుండెకు కూడా. గుండెకు రక్తం అందించే రక్తనాళాల్లో ఏదైనా అకస్మాత్తుగా మూసుకుపోతే గుండె కండరానికి రక్తసరఫరా నిలిచిపోయి రక్తం ద్వారా అందాల్సిన ఆక్సిజన్, పోషకాలు అందవు. దాంతో గుండె కండరం దెబ్బతినడం మొదలవుతుంది. అలాంటప్పుడు ఆరు నుంచి పన్నెండు గంటల్లో దానికి అందాల్సిన పాళ్లలో రక్తసరఫరాను పునరుద్ధరించలేకపోతే... ఇకపై మళ్లీ ఎప్పటికీ కోలుకోలేనంతగా శాశ్వతంగా గుండె కండరం చచ్చుబడిపోతుంది.
 
 ఒకసారి గుండెకండరం శాశ్వతంగా చచ్చుబడితే... దాని వల్ల శరీరంలోని మిగతా అన్ని అవయవాలకూ రక్తం అందకుండాపోయిన మనిషి చనిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే ఎంత త్వరగా గుండెకు రక్తసరఫరాను పునరుద్ధరించగలిగితే అంత మంచిది. ఎంత త్వరగా గుండె కండరాన్ని చచ్చుబడకుండా చూస్తే అంత సమర్థంగా రోగికి  మరణాన్ని తప్పించినట్లవుతుంది. అందుకే గుండెపోటును నిర్ధారణ చేసే పరీక్షలు వెంటనే చేయించాలి.
 
 హార్ట్ ఎటాక్ నిర్ధారణకు పరీక్షలు...
 ఈసీజీ: ఛాతీ నొప్పి వచ్చిన ప్రతి వ్యక్తి తప్పనిసరిగా చేయించుకోవాల్సిన పరీక్ష ఇది. గుండెపోటు అయితే 80, 90 శాతం కేసుల్లో ఆ విషయం నిర్ధారణ అవుతుంది. అంతేకాదు... గతంలో వారికి గుండెపోటు వచ్చి ఉండి, ఆ విషయం రోగికి తెలియకున్నా ఈ పరీక్షతో గతంలో వచ్చిన గుండెపోటునూ గుర్తించవచ్చు.అయితే కొన్నిసార్లు చాలా చిన్న గుండెపోటును ఈసీజీ గుర్తించలేకపోవచ్చు. అయితే ఈసీజీ గతంలోని గుండెజబ్బుల విషయంలో కొన్ని క్లూస్ ఇస్తుంది.
 
 ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. అది ఇచ్చే క్లూస్ అన్నీ నూరు శాతం కచ్చితం కాకపోవచ్చు. అయినప్పటికీ వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా, వాటికి తగిన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. అయితే గుండెపోటు వచ్చిన వెంటనే ఈసీజీ తీయించినా గుండెపోటు వల్ల కలిగే మార్పులను ఈ పరీక్ష వెంటనే నమోదు చేయలేకపోవచ్చు. అందుకే గుండెనొప్పి / ఛాతీనొప్పి వచ్చాక 45 నిమిషాల తర్వాత కనీసం 2 లేదా 3 ఈసీజీలను తీశాక కూడా అందులో మార్పులు లేవంటే అప్పుడు గుండెపోటు రాలేదని 99 శాతం కచ్చితత్వంతో చెప్పవచ్చు.
 
 ఎకో పరీక్ష : గుండెస్పందనల్లోని మార్పులు, గుండె కండరంలో వచ్చిన మార్పులను ఎకో పరీక్ష తెలుపుతుంది. ఇక గుండెపోటు వచ్చినప్పుడు గుండెస్పందనల్లో మార్పులు రావచ్చు కాబట్టి గుండెపోటు నిర్ధారణ కోసం ఎకో పరీక్షపైనా ఆధారపడవచ్చు. పైగా గుండెజబ్బు వల్ల ఛాతీ నొప్పి వచ్చినప్పుడు ఆ విషయం తెలుసుకునేందుకు ఎకో పరీక్షలో అవకాశాలు 95 శాతం కంటే ఎక్కువ. కాకపోతే ఈ పరీక్ష ఈసీజీ కంటే కాస్తంత ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నది. కాకపోతే దీన్ని తప్పనిసరిగా ఎకో పరీక్ష నిర్వహించడంలో తర్ఫీదు పొందిన నైపుణ్యం కలిగిన కార్డియాలజిస్టులే నిర్వహించాలి.
 
 హైసెన్సిటివిటీ ట్రోపోనిన్‌లు : గుండెపోటు వచ్చిన 4 గంటల లోపే రక్తంలో హైసెన్సిటివిటీ ట్రోపోనిన్‌ల పాళ్లు పెరుగుతాయి. ఈ పరీక్ష ద్వారా ఆ విషయం నిర్ధారణ అయితే, ఎంత చిన్న గుండెపోటు అయినప్పటికీ అది తప్పనిసరిగా గుండెపోటే అన్న విషయం కచ్చితంగా నిర్ధారణవుతుంది.
 
 యాంజియోగ్రామ్:  గుండెపోటు అని సందేహం కలిగినప్పుడు వ్యాధి నిర్ధారణ కచ్చితంగా చేయగలిగే మరో పరీక్ష యాంజియోగ్రామ్. కొన్నిసార్లు ఈసీజీ మార్పులు స్పష్టంగా లేకపోయినా, ఎకో పరీక్ష మనకు సరైన క్లూస్ ఇవ్వలేకపోయినా ఈ పరీక్ష వాటిని సమకూరుస్తుంది. దాంతోపాటు గుండె రక్తనాళాల స్థితి, అందులోని అడ్డంకుల వంటివి కచ్చితంగా తెలుస్తాయి. అయితే ఈసీజీ, ఎకోలతో పోలిస్తే ఈ పరీక్షకు అయ్యే ఖర్చు ఎక్కువ. యాంజియోగ్రామ్‌లో వచ్చే ఫలితాలు 99 శాతం కంటే ఎక్కువగా నమ్మదగినవి.
  
 -డాక్టర్ అనుజ్ కపాడియా
  సీనియర్ కార్డియాలజిస్ట్, కేర్ హాస్పిటల్స్
 ,బంజారాహిల్స్
  హైదరాబాద్.