AS Rao

భారతదేశం గర్వించదగిన శాస్త్రవేత్త డా.ఎ.ఎస్‌. రావు. హోమీ జె. భాభా నాయకత్వంలో రూపొందించబడ్డ భారతదేశ తొలి అణు పరిశోధక రియాక్టర్‌ ‘అప్సర’ రూపకల్పనలో ఆయన పనిచేశారు. అలాగే రాజా రామన్న లాంటి శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి పనిచేసిన మేధావి. హైదరాబాద్‌ లోని ఇ.సి.ఐ.ఎల్‌. రూపకర్త కూడా. ఆయన పూర్తి పేరు అయ్యగారి సాంబశివ రావు. 1914 సెప్టెంబర్‌ 20న మోగల్లులో ఒక పేద రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. బెనారస్‌ హిందూ విశ్వవిద్యా లయం నుండి ఎమ్మెస్సీ పట్టా సాధించిన తరువాత ఆ యూనివర్సిటీ వైస్‌ ఛాన్సలర్‌ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌ ప్రోత్సాహంతో అమెరికాలోని స్టాన్‌ఫోర్డ్‌ యునివర్సిటీలో ఎలెక్ట్రికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో మాస్టర్స్‌ సాధించారు.అమెరికాలో ఎన్ని అవకాశాలున్నా వదులు కొని, మాతృదేశ పురోగతియే ఏక లక్ష్యంగా భారతదేశం తిరిగి వచ్చారు. ఆయన నిరంతర కృషి వల్లనే ఈసీఐఎల్, ఎన్‌ఎఫ్‌సీ వంటి సంస్థలు హైదరా బాద్‌కు దక్కాయి.ఎ.ఎస్‌.రావు నిరాడంబరత్వానికి ఆయన మిత్రులు ఒక సంఘటనను ఉదాహరణగా చెప్పు కునేవారు: ఒకరోజు సికింద్రాబాద్‌ నుండి ఎ.ఎస్‌. రావు నగర్‌ వెళ్ళే బస్సులో, చేతిలో చిన్న సంచితో రావుగారు ఎక్కారు. బస్సు క్రిక్కిరిసి ఉండటంతో బయట ఏమీ కనిపించని స్థితిలో ఆయన ‘ఎ.ఎస్‌. రావు నగర్‌ స్టాప్‌ వచ్చినప్పుడు చెప్ప’మని కండక్టర్‌ను కోరారు. ‘ఈ మాత్రం తెలియదా నీకు, అసలెవరివి’ అంటూ మాట్లాడిన కండక్టర్‌కు ‘నా పేరు ఎ.ఎస్‌ రావు, సైంటిస్ట్‌ని’ అని సౌమ్యంగా జవాబిచ్చారు. అది విని కండక్టర్‌ ఆశ్చర్య పోయి ‘క్షమించండి సార్‌’ అని వేడుకున్నాడు. బస్‌ డిపో చేరుకున్న కండక్టర్‌ ఆ సంఘటనను తోటి ఉద్యోగులకు చెప్పడంతో ఆ వార్త ఆనాటి పత్రికల్లో సంచలన వార్తగా మారింది. ఇదీ చదవండి: పాఠ్యపుస్తకాల కోసం కోర్టుకెక్కిన విద్యావేత్తఉద్యోగ విరమణ తరువాత హైదరాబాద్‌లోని నాచారంలో ఉండే వారాయన. తన 89వ ఏట 2003 అక్టోబర్‌ 31న ఆయన తుది శ్వాస విడిచారు. హైదరాబాద్‌లో ఆయన పేరుతో 120 ఎకరాల్లో రూపుదిద్దుకున్న ఎ.ఎస్‌. రావు నగర్‌ ఒక చక్కని కాలనీగా మారింది. భారత ప్రభుత్వం ఆయన శత జయంతి ఉత్సవాల సందర్భంగా ఒక పోస్టల్‌ స్టాంప్‌ను విడుదల చేసింది. పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్, శాంతి స్వరూప్‌ భట్నాగర్‌ వంటి అవార్డులు ఆయన్ని వరించి తమను తాము గౌరవించుకున్నాయెప్పుడో!– బసవరాజు నరేందర్‌ రావు అడ్వకేట్‌


 
 ఆయన ఘనత వల్లే ఈసీఐఎల్‌కు పేరు
 
   కొనియాడిన సాంకేతిక సలహా మండలి చైర్మన్ చిదంబరం
 
   ఈసీఐఎల్ ఆవరణలో అట్టహాసంగా సాగిన రావు శతజయంతి వేడుకలు
 
 ఉప్పల్ : ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో నాయకుడిగా ముందుండి దేశాన్ని, యువ శాస్త్రవేత్తలను నడిపించిన డాక్టర్ ఏఎస్ రావు మానవతా వాది అని కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన సాంకేతిక సలహాదారుడు, సాంకేతిక సలహా మండలి చైర్మన్, అణు ఇంధన శాఖ మాజీ చైర్మన్ డాక్టర్ ఆర్.చిదంబరం పేర్కొన్నారు. జగద్విఖ్యాత డాక్టర్ ఏఎస్ రావు శత జయంతి వేడుకల్లో భాగంగా ఈసీఐఎల్ కంపెనీ ఆవరణలో శనివారం సాయంత్రం ఏర్పాటు చేసిన ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ఆయన ముఖ్యఅతిథిగా పాల్గొన్నారు.
 
 డాక్టర్ అయ్యగారి సాంబశివరావు జీవిత విశేషాలతో రూపొందించిన ‘ఈసీఐఎల్-న్యూస్’ మాసపత్రికను ఆయన ఆవిష్కరించారు. అనంతరం చిదంబరం మాట్లాడుతూ డాక్టర్ రావు మానస పుత్రిక ఈసీఐఎల్ సంస్థ పురోభివృద్ధికి ప్రతి ఉద్యోగి ముందుండాలని సూచించారు. రక్షణ, అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో ఈసీఐఎల్ తనవంతు పాత్రను సమర్థవంతంగా పోషిస్తోందని చెప్పారు.
 
 ఈవీఎం అంటేనే ఈసీఐఎల్ అనేవిధంగా ప్రసిద్ధిగాంచిందని అభినందించారు. డాక్టర్ రావు అప్పట్లోనే ఆధార్ కార్డు తరహాలో ‘మల్టీపర్పస్ పర్సనల్ కార్డు’ రూపకల్పనకు చేసిన కృషి ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం కారణంగా మరుగున పడిందని గుర్తు చేశారు. అణు ఇంధన కమిషన్ సభ్యుడు ప్రొఫెసర్ పి.రామారావు మాట్లాడుతూ ‘అప్సర’ నుంచి మొదలుకొని ‘టెస్ట్’ రియాక్టర్ వరకు అణు రియాక్టర్ల తయారీలో నేటికీ ఈసీఐఎల్‌దే పైచేయి కావడం గర్వకారణమన్నారు.
  
 ఈసీఐఎల్ చైర్మన్, మేనేజింగ్ డెరైక్టర్ పి.సుధాకర్ మాట్లాడుతూ 60వ దశకంలోనే అణు రియాక్టర్‌కు కంట్రోల్ సిస్టమ్ రూపొందించి ప్రపంచ దేశాలకు దీటుగా భారత్‌ను నిలిపిన డాక్టర్ రావు చూపిన బాటలో ఈసీఐఎల్ ముందుకు సాగుతుందన్నారు. మాజీ సీఎండీలు ఎస్‌ఆర్ విజయకర్, వీఎస్ రాన్, జీపీ శ్రీవాస్తవ, వైఎస్ మయ్యా, ఎన్‌ఎఫ్‌సీ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డాక్టర్ ఎన్.సాయిబాబా, అటామిక్ మినరల్స్ డెరైక్టర్ పీఎస్ పరిహార్, అమెరికా నుంచి వచ్చిన ఏఎస్ రావు కుటుంబ సభ్యులు వెంకటాచలం, డాక్టర్ రాంచందర్ రావు, ఉద్యోగ, కార్మిక సంఘాల నాయకులు జి.యాదగిరి రావు, మురళీధర్ తదితరులు పాల్గొన్నారు.