stroke threat

ఒక వ్యక్తికి పక్షవాతం (బ్రెయిన్‌ స్ట్రోక్‌) వచ్చింది. చికిత్స తర్వాత ప్రాణాపాయం తప్పింది. కుటుంబ సభ్యులనూ గుర్తుపడుతున్నాడు. వారు చెప్పేది అర్థం చేసుకుంటున్నట్టూ కనిపిస్తున్నాడు. కానీ కొన్ని మాటలను పలకలేకపోతున్నాడు. ఒక్కోసారి మాట్లాడాలనుకున్నా మాట బయటకు రావడం లేదు. కొన్నిసార్లు భార్యాపిల్లలను పిలవాలనుకుంటున్నా... నోరు కదపలేకపోతున్నాడు. ఏదైనా చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తే సంబంధం లేని పదాలు వస్తున్నాయి. ఇలా భాషలోని పలుకులను పలకలేని కండిషన్‌ను ‘అఫేసియా’ అంటారు. నేడు స్ట్రోక్‌ డే సందర్భంగా ఇలా మాట సరిగా రాని ‘అఫేసియా’ కండిషన్‌పై అవగాహన కోసం ఇస్తున్న కథనం.కొందరిలో పక్షవాతం తర్వాత మాట గొంతుకలోనే ఆగిపోయి ఎంతకీ బయటకు రాకపోతే... ఆ నరకాన్ని వర్ణించడం కష్టమే. అందునా నిన్నామొన్నటివరకూ హాయిగా మాట్లాడిన వ్యక్తికి అకస్మాత్తుగా మాట రాకపోతే చాలా ఇబ్బందిగానే కాదు... నిరాశ, నిస్పృహలు కూడా ఉండవచ్చు. మరికొందరు డిప్రెషన్‌లోకీ వెళ్లిపోవచ్చు. ఇలాంటి పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవాలంటే ముందుగా అఫేషియా అంటే ఏమిటో తెలుసుకోవాలి. అఫేసియా అంటే ఏమిటి?మన మెదడులో భాషను అర్థం చేసుకోవడానికి, మాటల రూపంలో వ్యక్తీకరించడానికి... సాధారణంగా మెదడులోని ఎడమ అర్ధగోళంలో భాషా కేంద్రాలు (లాంగ్వేజ్‌ సెంటర్స్‌) ఉంటాయి. కుడిచేతి వాటం ఉన్నవారిలో ఈ భాషాకేంద్రం ఎడమవైపు ఉన్నప్పటికీ 4–6 శాతం వ్యక్తుల్లో ఈ సెంటర్‌ కుడివైపే ఉండవచ్చు. ఇక ఎడమచేతి వాటం ఉన్న 27 శాతం మంది వ్యక్తుల్లో ఈ సెంటర్‌ మెదడు కుడి భాగంలో ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతాలకు స్ట్రోక్‌వల్ల రక్తప్రసరణ దెబ్బతిని భాషా సామర్థ్యాలు ప్రభావితమైతే ‘అఫేసియా’ రావచ్చు. ‘అఫేసియా’ ఉన్న వ్యక్తిలో కనిపించే సమస్యల్లో ఇవి కొన్ని.. → మాట్లాడాలనుకున్న పదం గుర్తుకు రాకపోవడం. → ఎదుటివారు చెప్పే మాటలను అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది. → వాక్యాలను సరిగ్గా నిర్మించలేకపోవడం. → చదవడం లేదా రాయడంలో ఇబ్బంది. → చెప్పాలనుకున్నది ఒకటైతే, నోటి నుంచి మరో పదం రావడం. అఫేసియా, మాట ముద్దగా రావడం ఒకటేనా?కాదు. అవి రెండూ వేర్వేరు. స్ట్రోక్‌ వచ్చిన కొందరిలో మాట ముద్దముద్దగా రావచ్చు. ఆ తేడాలేమిటో చూద్దాం. అఫేసియా: భాషను అర్థం చేసుకోవడం లేదా పదాల ద్వారా భావాలను వ్యక్తీకరించడంలో ఇబ్బంది.డిసార్థ్రియా: మాట్లాడటానికి అవసరమైన కండరాల నియంత్రణ దెబ్బతినడం వల్ల మాట స్పష్టంగా పలకలేకపోవడం.అ్రపాక్సియా ఆఫ్‌ స్పీచ్‌ : మాట్లాడటానికి అవసరమైన కండరాల కదలికలను మెదడు సరిగ్గా నియంత్రించలేకపోవడం. ఈ మూడూ వేర్వేరు సమస్యలు. ఒకే వ్యక్తికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ సమస్యలూ ఉండవచ్చు. ఎదురయ్యే సమస్యలివి.. ఒక వ్యక్తికి స్ట్రోక్‌ వచ్చిన తర్వాత మాటలు సరిగ్గా రాకపోతే, ఆయన జీవితం ఒక్కసారిగా మారిపోవచ్చు.→ తన అవసరాలను ఇతరులకు చెప్పలేకపోవడం. → కుటుంబ సభ్యులతో సంభాషణ తగ్గిపోవడం. → స్నేహితులను కలవడానికి ఇష్టపడకపోవడం. → ఇతరులు తనను అర్థం చేసుకోవడం లేదనే బాధ. → ఆత్మవిశ్వాసం తగ్గిపోవడం. → ఒంటరితనం, ఆందోళన, డిప్రెషన్ వంటి సమస్యలు.ఇలా చూసినప్పుడు ‘అఫేసియా’ వల్ల పేషెంట్‌ తాలూకు సామాజిక సంబంధాలు, స్వతంత్రంగా జీవించే సామర్థ్యం, మానసిక ఆరోగ్యం ప్రభావితమవుతాయి. కొన్ని రకాల మందులతోనూ చికిత్స: అఫేసియా బాధితులకు న్యూరోఫిజీషియన్లు కొన్ని రకాల మందులతోనూ చికిత్స అందిస్తారు. ఉదాహరణకు వారికి డోనోపెజిల్, మెమాంటిన్, పైరాసెటామ్‌ వంటి మందులతో చికిత్స అందించి, మాట మెరుగయ్యేందుకు స్పీచ్‌ థెరపీని సూచిస్తారు. స్పీచ్‌ థెరపీ తర్వాత మాటలు మళ్లీ వస్తాయా? అఫేసియా వచ్చిన వ్యక్తికి మళ్లీ మాట్లాడే సామర్థ్యం మెరుగుపడే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఎంతవరకు మెరుగుదల వస్తుందనేది మెదడుకు జరిగిన నష్టం, అఫేషియా తీవ్రత, చికిత్స మొదలుపెట్టిన సమయం, పేషెంట్‌ వ్యక్తిగత ఆరోగ్యం, థెరపీలో పాల్గొనే తీరు వంటి అనేక అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.కొంతమందికి మొదటి కొద్దివారాల్లోనే మెరుగుదల కనిపించవచ్చు. మరికొందరికి నెలల తరబడి సాధన అవసరమవుతుంది. కొందరిలో కొన్ని భాషా సమస్యలు చాలాకాలం పాటు కొనసాగవచ్చు. స్ట్రోక్‌ వచ్చి నెలలు గడిచిపోయాయని ఇక మాటలు రావనే నిర్ణయానికి రావడం సరికాదు. ఆలస్యమైన దశలో కూడా తగిన చికిత్సతో కొందరిలో మెరుగుదల సాధ్యమే. అందుకే ఏ దశలోనూ నిరాశ పడకూడదు. స్పీచ్‌ థెరపిస్టు ఏం చేస్తారంటే... స్పీచ్‌ థెరపిస్టును కేవలం మాటలు పలికించేందుకు అవసరమైన వ్యాయామాలు చేయించే వ్యక్తిగా చూడకూడదు. స్ట్రోక్‌ తర్వాత భాషను అర్థం చేసుకోవడం, మాట్లాడటం,చదవడం, రాయడం, రోజువారీ అవసరాలను ఇతరులకు తెలియజేయడానికి అవసరమైన సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచడానికి ఒక ప్రణాళిక రూపొందిస్తారు.కుటుంబ సభ్యులెలా మాట్లాడాలి?స్ట్రోక్‌ వల్ల మాటలు రాని బాధితుడికి థెరపిస్టు అందించే సహాయం నిజానికి చాలా పరిమితం అని చెప్పవచ్చు. అయితే థెరపిస్టు రూపొందించిన ప్రణాళికకు అనుగుణంగా ఇంట్లో మిగతా సమయమంతా కుటుంబ సభ్యులు బాధితులతో సంభాషణ కొనసాగించడం, అభ్యాసం చేయించడం చాలా ముఖ్యం.2026లో ప్రచురితమైన అమెరికన్ హార్ట్‌ అసోసియేషన్ , అమెరికన్ స్ట్రోక్‌ అసోసియేషన్ మార్గదర్శకాలు కూడా భాషా సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు బాధితుడి భాషా నేపథ్యం, గతంలో ఉపయోగించిన భాషలు, రోజువారీ భాషా వినియోగాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలనిసూచిస్తున్నాయి. డాక్టర్‌ బి. చంద్రశేఖర్‌ రెడ్డిసీనియర్‌ న్యూరో ఫిజీషియన్‌ – యాసీన్‌

లండన్‌ : కుంగుబాటుకు గురైన వారిలో హృదయ స్పందనలు అస్తవ్యస్తంగా తయారై స్ర్టోక్‌, అకాల మరణానికి దారితీసే ముప్పు అధికమని తాజా అథ్యయనం హెచ్చరించింది. కుంగుబాటును నివారించే మాత్రలతో ఈ రిస్క్‌కు సంబంధం లేదని స్పష్టం చేసింది. కుంగుబాటును నివారించే మందులు వాడే ముందు వీరి అకాల మరణం ముప్పు ఏడు రెట్లు ఉండగా, చికిత్స తీసుకున్న నెలలోనే ముప్పు మూడు రెట్లకు తగ్గిందని అథ్యయనంలో వెల్లడైంది. డెన్మార్క్‌కు చెందిన అర్హస్‌ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు 2000 నుంచి 2013 వరకూ కుంగుబాటు మందులు తీసుకుంటున్న 7.8 లక్షల మందిని పరీక్షించిన అనంతరం ఈ వివరాలు వెల్లడించింది. మనసుకు, గుండెకు మధ్య ఉన్న సంబంధం ఈ అథ్యయనంలో ప్రస్ఫుటంగా స్పష్టమైందని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. కుంగుబాటుకు లోనైన వ్యక్తులు అస్తవ్యస్త హార్ట్‌బీట్‌తో పాటు గుండెకొట్టుకునే వేగం అసాధారణంగా పెరిగే సమస్యను ఎదుర్కొంటారని, మందులతో దాన్ని నియంత్రించవచ్చని అథ్యయనం వెల్లడించింది. మానసిక సమస్యలు గుండెపై ప్రభావం చూపవచ్చనేందుకు తమ అథ్యయనంలో ఆధారాలు లభించాయని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. అథ్యయన వివరాలు యూరోపియన్‌ జర్నల్‌ ఆఫ్‌ ప్రివెంటివ్‌ కార్డియాలజీలో ప్రచురితమయ్యాయి.

లండన్‌ : ఒక ఎనర్జీ డ్రింక్‌తో కేవలం 90 నిమిషాల్లోనే గుండె పోటు, స్ర్టోక్‌ ముప్పు పెరిగే అవకాశం ఉందని తాజా అథ్యయనం హెచ్చరించింది. ఎనర్జీ డ్రింక్‌లు రక్త నాళాలను పెళుసుబారేలా చేయడంతో కీలక అవయవాలకు రక్త సరఫరాలో ఆటంకాలు ఏర్పడతాయని హోస్టన్‌కు చెందిన యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ టెక్సాస్‌ పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. గతంలో రెడ్‌ బుల్‌, మాన్‌స్టర్‌ వంటి ఎనర్జీ డ్రింక్‌లకు కడుపు, నరాలు, గుండె సమస్యలకు మధ్య సంబంధాన్ని పలు అథ్యయనాలు పేర్కొన్నా వీటిని అతిగా సేవించడం వల్ల దుష్పరిణామాలు ఉంటాయని వెల్లడించాయి. అయితే ఎనర్జీ డ్రింక్‌ తీసుకున్న 90 నిమిషాల్లోనే రక్తనాళాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నట్టు తాజా అథ్యయనం పేర్కొంది. ఎనర్జీ డ్రింక్‌ల్లో కలిపే కేఫిన్‌, టారిన్‌, చక్కెర ఇతర హెర్చల్స్‌ రక్తనాళాలపై ప్రభావం చూపుతున్నట్టు పరిశోధకులు అంచనా వేశారు. ఎనర్జీ డ్రింక్‌ల్లో చక్కెర శాతం అధికంగా ఉండటం గమనార్హం. కెఫిన్‌ సైతం రక్త నాళాలు కుచించకుపోయేలా చేస్తుందని, తాత్కాలికంగా బీపీని పెంచే అడ్రినలైన్‌ హోర్మోన్‌ను విడుదల చేస్తుందని పేర్కొన్నారు. ఎనర్జీ డ్రింక్‌ల వాడకం పెరుగుతున్నందున వీటి అనర్ధాలపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించాలని మెక్‌ గవర్న్‌ స్కూల్‌ ప్రొఫెసర్‌ డాక్టర్‌ జాన్‌ హిగ్గిన్స్‌ సూచించారు.

లండన్‌ : తరచూ నొప్పి నివారణ (పెయిన్‌కిల్లర్‌) మాత్రలు వాడితే గుండె పోటు, స్ర్టోక్‌ ముప్పు 50 శాతం అధికమని తాజా అథ్యయనం హెచ్చరించింది. పెయిన్‌కిల్లర్స్‌తో జీర్ణాశయ వ్యాధుల రిస్క్‌ కూడా పొంచిఉందని వెల్లడైంది. పెయిన్‌కిల్లర్స్‌ నుంచి రోగులను కాపాడేందుకు అంతర్జాతీయంగా తక్షణ చర్యలు అవసరమని బ్రిటిష్‌ మెడికల్‌ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన తాజా అథ్యయనం స్పష్టం చేసింది. పెయిన్‌కిల్లర్స్‌తో ప్రమాదాన్ని పసిగట్టి తక్షణమే వీటి వాడకాన్ని గణనీయంగా తగ్గించాల్సిన అవసరం ఉందని అథ్యయనం చేపట్టిన డెన్మార్క్‌కు చెందిన అరస్‌ యూనివర్సిటీ ఆస్పత్రి పరిశోధక బృందం కోరింది. పెయిన్‌కిల్లర్స్‌లో తరచూ వాడే డకోఫెనాక్‌తో ఈ తరహా ముప్పు అధికమని, వీటిని మందుల షాపుల్లో విరివిగా అందుబాటులో ఉంచకుండా నియంత్రించాలని సూచించింది. 63 లక్షల మంది ఆరోగ్య రికార్డులను పరిశీలించిన మీదట పరిశోధకులు ఈ వివరాలు వెల్లడించారు. ఇబూప్రోఫెన్‌, నాప్రోక్సెన్‌, పారాసెటమాల్‌ వాడిన రోగులతో పోలిస్తే డకోఫెనాక్‌ మాత్రలే గుండె జబ్బులు, స్ర్టోక్‌ ముప్పును అధికంగా పెంచాయని పరిశోధనలో గుర్తిం‍చారు. అసలు ఏ మందులూ తీసుకోని వారి ఆరోగ్యం మెరుగ్గా ఉందని వెల్లడైంది. పెయిన్‌కిల్లర్స్‌తో ముప్పును గుర్తించి అందుకు అనుగుణంగా చర్యలు చేపట్టాలని పరిశోధకులు సూచించారు.


 మీకు అంకితభావం మరీ ఎక్కువైపోతోందా? రోజుకు 8 గంటల కంటే కూడా ఎక్కువగా పనిచేస్తున్నారా? అలా చేస్తే.. స్ట్రోక్ వచ్చే ప్రమాదం 33 శాతం ఎక్కువగా ఉంటుందట. ఎన్ని గంటలు పనిచేస్తే ఏం జరుగుతుందనే విషయాన్ని ఇప్పుడు శాస్త్రీయంగా తేల్చారు. వారానికి 55 గంటల కంటే కూడా ఎక్కువగా పనిచేస్తే.. కరొనరీ హార్ట్ డిసీజ్ వచ్చే ప్రమాదం 33 శాతం ఎక్కువగా ఉంటుందట. అలా కాకుండా సాధారణంగా 8.. లేదా అంతకంటే తక్కువగా పనిచేస్తుంటే మాత్రం కాస్త తక్కువగా.. అంటే 13 శాతం మాత్రమే స్ట్రోక్ ముప్పు ఉంటుందట.  
 
 అంటే, వారానికి 35 నుంచి 40 గంటలు మాత్రమే పనిచేయాలని చెబుతున్నారు. ఈ విషయాన్ని నిర్ధారించేందుకు మొత్తం 6 లక్షల మంది మీద పరిశోధనలు చేశారు. యూరప్,  అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా ఖండాల్లో ఒక్కొక్కరి మీద దాదాపు తొమ్మిదేళ్ల పాటు ఈ పరిశోధనలు జరిగాయి. ఎన్ని గంటలు ఎక్కువ పనిచేస్తే గుండెపోటు వచ్చే ముప్పు అంత ఎక్కువగా ఉంటుందని చివరకు తేల్చారు. లండన్ యూనివర్సిటీ కాలేజీకి చెందిన ఎపిడెమియాలజీ ప్రొఫెసర్ మికా కివిమాకి నేతృత్వంలో పరిశోధన మొత్తం సాగింది. దీని వివరాలను లాన్సెట్ పత్రికలో ప్రచురించారు.