Radial roads

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ప్రజలకు మెరుగైన రవాణా వ్యవస్థను కల్పించడమే లక్ష్యంగా హైదరాబాద్‌ మెట్రోపాలిటన్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అథారిటీ (హెచ్‌ఎండీఏ)లో భాగమైన హైదరాబాద్‌ గ్రోత్‌ కారిడార్‌ లిమిటెడ్‌ (హెచ్‌జీసీఎల్‌) తాజాగా పిలిచిన రూ. 3,296 కోట్ల విలువైన, మూడు ప్యాకేజీలతో కూడిన రేడియల్‌ రోడ్‌–2 నిర్మాణ టెండర్లలో భారీ స్కామ్‌ చోటుచేసుకున్నట్లు సమాచారం. అర్హత ఉన్న కంపెనీకి అవకాశం ఇవ్వకుండా ఉన్నతస్థాయిలో వచ్చిన ఒత్తిళ్లతోనే అధికారులు హడావుడిగా మూడు సంస్థలకు కాంట్రాక్టు కట్టబెట్టారని తెలుస్తోంది.కేవలం ఆరు పనిదినాల్లోనే టెండర్ల సాంకేతిక మదింపు పూర్తి చేసి ఆ వెంటనే ఆర్థిక బిడ్లను తెరవడం మూడు సంస్థలకు టెండర్లను కట్టబెడుతూ ఉత్తర్వులు ఇచ్చేయడం చకచకా జరిగిపోయాయి. అతితక్కువ ధర కోట్‌ చేసిన సంస్థను సాంకేతిక కారణాలతో పక్కనపెట్టడమే కాకుండా కనీసం ఆ సంస్థ వివరణ కూడా తీసుకోకుండానే మూడు సంస్థలకు కాంట్రాక్టు అప్పగించారు.అయితే ఈ మూడు సంస్థల్లో ఒక సంస్థ ఎంత ఎక్కువ కోట్‌ చేసిందో వెల్లడించిన హెచ్‌జీసీఎల్‌ అధికారులు.. మిగిలిన రెండు సంస్థలు అంచనా వ్యయం కంటే ఎంత ఎక్కువకు కోట్‌ చేశాయన్న వివరాలను బయటపెట్టకుండా జాగ్రత్తపడటం గమనార్హం. దీంతో అన్యాయం జరిగిందంటూ అనర్హతకు గురైన సంస్థ కోర్టుకెక్కగా అధికారుల హడావుడి నిర్ణయం వల్ల దాదాపు రూ. 600 కోట్ల మేరకు ప్రభుత్వ ఖజానాకు నష్టం కలగనుందనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఆరు రోజుల్లోనే..: ఈ టెండర్ల దాఖలుకు చివరి తేదీ ఈ ఏడాది సెపె్టంబర్‌ 30 కాగా ఈ నెల 8 కల్లా సాంకేతిక మదింపు, అనర్హులపై వేటు, ఆర్థిక బిడ్లను తెరవడం, చివరకు కాంట్రాక్టు కట్టబెట్టడం కూడా జారీ అయిపోయింది. మొత్తం ఎనిమిది రోజుల్లో గాంధీ జయంతి సెలవు, ఆదివారాన్ని తీసేస్తే మిగిలింది కేవలం 6 పనిదినాలే. ఈ 6 రోజుల్లో 13 సంస్థలు దాఖలు చేసిన అనుభవ పత్రాలు, ఆడిట్‌ నివేదికలు, బిడ్‌ సామర్థ్యాన్ని పరిశీలించారా అంటే అనుమానమేనన్న వాదన వినిపిస్తోంది.కమిటీ సిఫార్సులు రికార్డు చేయడం, ఆమోదాలు పొందడం, ఫైనాన్షియల్‌ బిడ్లు తెరవడం, కాంట్రాక్టులు అప్పగించడం ఇచ్చేయడం ఇంత వేగంగా ఎలా సాధ్యమనే అనుమానాలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి. సాంకేతిక తనిఖీల్లో ఏ ఒక్క కాంట్రాక్టర్‌నూ వివరణ కూడా అడగకపోవడం, అనర్హతకు గురైన సంస్థ వివరణ ఇవ్వడానికి కనీస సమయం ఇవ్వకుండా.. మరుక్షణమే ఫైనాన్షియల్‌ బిడ్లు తెరవడం ఏమిటన్న అనుమానాలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి. ఒక్కో ప్యాకేజీకి ఒక్కో న్యాయమా? 13 బిడ్‌లలో ఐదు బిడ్లను అనర్హమైనవిగా ప్రకటించారు. అయితే ఈ నిబంధనలను ఒకేలా వర్తింపజేయలేదన్న ఆరోపణలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి. జీకేసీ ప్యాకేజీ–1లో అనర్హతకు గురైంది.. కానీ ప్యాకేజీ–2, 3లలో అర్హత సాధించింది. ప్యాకేజీ–1, 2లలో అర్హత సాధించిన బీవీఎస్‌ఆర్‌ సంస్థకు ప్యాకేజీ–3లో అర్హత లేదంటూ అధికారులు ప్రకటించారు.అయితే ఒకే రకమైన ప్రమాణాలు ఉన్నప్పుడు ఒక ప్యాకేజీలో అర్హత పొందిన సంస్థ.. మరో ప్యాకేజీలో ఎలా అనర్హతకు గురవుతుందనే విషయాన్ని మాత్రం అధికారులు స్పష్టం చేయట్లేదు. ప్యాకేజీ–3కి చివరికి ఇద్దరే బిడ్డర్లు మిగలడంతో పోటీ లేకుండానే పనులు అప్పగించారనే విమర్శలు వస్తున్నాయి. ఈ మూడు సంస్థల్లో ఒక్కటి కూడా అంచనా వ్యయం కంటే తక్కువకు బిడ్‌ దాఖలు చేయకపోవడం గమనార్హం. 252 కి.మీ. రహదారి వేసిన సంస్థకు.... అత్యంత క్లిష్టమైన అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌లో 252 కి.మీ. మేర నెచిపు–హోజ్‌ కొండల్లో రహదారి (ఎన్‌హెచ్‌–229)ని నిర్మించిన సుశీ ఇన్‌ఫ్రా అండ్‌ మైనింగ్‌ లిమిటెడ్‌పై అధికారులు మూడు ప్యాకేజీల్లోనూ అనర్హత వేటు వేశారు. ప్రస్తుతం టెండర్లు దక్కించుకున్న మూడు సంస్థల కంటే సుశీ ఇన్‌ఫ్రా ఈ మూడు ప్యాకేజీలకు దాదాపు రూ. 500 కోట్లు తక్కువకే టెండర్లు దాఖలు చేసినట్లు సమాచారం. ఇదే అంశాన్ని హైకోర్టులో వేసిన పిటిషన్‌లో ఆ సంస్థ పేర్కొన్నట్లు తెలిసింది. ప్రస్తుతం రేడియల్‌ రోడ్లకు సంబంధించిన సాంకేతిక మదింపు ప్రక్రియ మొతాన్ని బహిర్గతం చేయాలని, అనర్హతకు గల స్పష్టమైన కారణాలను బహిర్గతం చేయాలన్న డిమాండ్‌ వస్తోంది. సాంకేతిక, ఆర్థిక బిడ్ల మధ్య కనీస గడువు ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఏమిటీ రేడియల్‌ రోడ్‌–2 ప్రాజెక్ట్‌? బుద్వేల్‌ వద్ద ఉన్న ఔటర్‌ రింగ్‌ రోడ్డు (ఓఆర్‌ఆర్‌) నుంచి కొడంగల్‌ సమీపంలోని ఎన్‌హెచ్‌–167ఎన్‌ వరకు 81.15 కి.మీ. మేర గ్రీన్‌ఫీల్డ్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ వే నిర్మించేందుకు హెచ్‌జీసీఎల్‌ టెండర్లు పిలిచింది. ప్యాకేజీ–1ను ఎన్‌సీసీ లిమిటెడ్‌ అంచనా వ్యయం కంటే 3.95 శాతం అధికంగా కోట్‌ చేయడంతో రూ. 1,286.03 కోట్లకు కట్టబెట్టారు. ప్యాకేజీ–2 కింద బీవీఎస్‌ఆర్‌ సంస్థ, ప్యాకేజీ–3ని జీకేసీ సంస్థకు కేటాయించారు. ఈ రెండు సంస్థలు అంచనా వ్యయం కంటే ఎంత అధికంగా కోట్‌ చేశాయన్న వివరాలను మాత్రం అధికారులు వెల్లడించలేదు.


 రేడియల్ రోడ్లు... ట్రాఫిక్ సమస్యకు హెచ్‌ఎండీఏ ఎంచుకున్న పరిష్కార ‘మార్గం’. ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్డుకు...ఔటర్ రింగ్ రోడ్డుకు ‘లింక్’ పెట్టడం  ద్వారా రాజధాని నగరంలో ప్రయాణాన్ని ఆహ్లాదంగా మార్చాలనే ప్రయత్నం. నిత్యం పెరుగుతున్న వాహనాలు... అంతే స్థాయిలో చోటుచేసుకుంటున్న ప్రమాదాలు... పొరపాటున ఒక్క మోటార్ సైకిల్ ఆగినా రోడ్లపై వాహనాల బారులు... ఇవి నగర జీవికి నిత్యానుభవాలు.  ‘లింక్’ రహదారులతో ఈ కష్టాలు తప్పించాలనేది హెచ్‌ఎండీఏ యత్నం.కాస్తంత దృష్టి పెడితే సిటీ జనానికి ఎంతో మేలు చేసే ఈ రహదారులపై ప్రభుత్వం శీతకన్ను వేస్తోంది. నిధులు విదల్చనంటోంది.
  
 సాక్షి, సిటీబ్యూరో: నగరంలోని ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్డు నుంచి ఔటర్ రింగ్ రోడ్డుకు అనుసంధానం చేస్తూ తలపెట్టిన రేడియల్ రోడ్ల నిర్మాణానికి రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో చుక్కెదురైంది. రేడియల్ రోడ్ల కోసం హెచ్‌ఎండీఏ ప్రత్యేకంగా రూ.300 కోట్లు కావాలని ప్రతిపాదించగా... బడ్జెట్‌లో ప్రభుత్వం ఒక్క రూపాయి కూడా కేటాయించలేదు. దీంతో వీటి నిర్మాణంపై నీలినీడలు కమ్ముకున్నాయి. వాస్తవానికి  ఔటర్ రింగ్ రోడ్డు పూర్తయ్యే నాటికి నగరంలో మొత్తం 33 రేడియల్ రోడ్లు నిర్మించాలన్నది లక్ష్యం.
 
 వీటిలో ఇప్పటికే ఏడింటిని (53.72 కి.మీ. మేర) హెచ్‌ఎండీఏ, ఆర్‌అండ్‌బీలు సంయుక్తంగా నిర్మించగా...జాతీయ రహదారుల మీదుగా ఉన్న మరో ఐదింటిని (83.35 కి.మీ.) నేషనల్ హైవే అథార్టీ నిర్మించింది. జీడిమెట్ల, ఈసీఐఎల్ ఎక్స్‌రోడ్, నాగోల్, షేక్‌పేట్, కుషాయిగూడ ప్రాంతాల్లో మరో 5 రేడియల్ రోడ్ల నిర్మాణాన్ని జైకా నిధులతో గత ఏడాది హెచ్‌ఎండీఏ చేపట్టింది. మిగిలిన 16 రేడియల్ రోడ్లనూ పూర్తి చేసి  ... నగరంలో ట్రాఫిక్ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపాలని హెచ్‌ఎండీఏ భావించింది. గత ప్రభుత్వం నిధులు కేటాయించని కారణంగా అవి ఫైళ్లకే పరిమితమయ్యాయి.
 
 కొత్త ప్రభుత్వమూ అదే దారిలో వెళ్లడం అధికారులను విస్మయపరిచింది. పెండింగ్‌లో ఉన్న 16 రేడియల్ రోడ్లకు సంబంధించి ఇంతవరకు భూ సేకరణ జరుగలేదు. వీటిలో 6 రహదారులకు అసలు సర్వే కాలేదంటే పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవచ్చు. తొలి దశలో కీలకమైన 10 రేడియల్ రోడ్లకుసర్వే చేయాలని నిర్ణయించినా... కేవలం నాలిగింటితో సరిపెట్టేశారు. సర్వే పూర్తి కాకపోవడంతో భూసేకరణ దిశగా ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు పడలేదు. రాష్ట్రంలో రవాణా గ్రిడ్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించిన ప్రభుత్వం రాజధాని నగరంలో రేడియల్ రోడ్ల నిర్మాణంపై దృషి ్టపెట్టకపోవడం సర్వత్రా చర్చనీయాంశమైంది.
 
 ట్రాఫిక్ నరకం తప్పదా..?
 రాజధాని చుట్టూ 158 కి.మీ. దూరం నిర్మించిన ఔటర్ రింగ్ రోడ్డుకు నగరం నుంచి అనుసంధానం లేకపోతే ట్రాఫిక్ ఒత్తిడిని తగ్గించడం అసాధ్యమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఎంఎంటీఎస్, మెట్రోరైల్ వంటివి ప్రవేశపెట్టినా ప్రయోజనం ఉండదంటున్నారు. కోర్ ఏరియాలో రోడ్ల విస్తరణకు అవకాశం లేకపోవడంతో నగరంలో ట్రాఫిక్ సమస్య నిత్యం నరకం చూపిస్తోంది.
 
 ప్రధాన ప్రాంతాలను ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్డు నుంచి ఔటర్ రింగ్ రోడ్డుకు కలిపితే...50 శాతం ట్రాఫిక్ సమస్యలు తగ్గే అవకాశం ఉందని గతంలో హెచ్‌ఎండీఏ సర్వేలో వెల్లడైంది. ఇప్పుడు సంస్థ ఆర్థిక పరిస్థితి తల్లకిందులవడంతో రేడియల్ రోడ్లపై చేతులెత్తేసింది. ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా నిధులు కేటాయించడమో... లేదా జీహెచ్‌ఎంసీ, ఆర్ అండ్ బి శాఖల నుంచి నిధులు మళ్లించడమో చేస్తే తప్ప అవి సాకార మయ్యే పరిస్థితి కనిపించడం లేదు.
 
 గతంలో పాత భూసేకరణ చట్టం ప్రకారం కీలకమైన 16 రేడియల్ రోడ్ల నిర్మాణానికి రూ.1470 కోట్లు వరకు ఖర్చవుతుందని అప్పటి ఉమ్మడి ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది.   ఇప్పుడు కొత్త చట్టం అమల్లోకి రావడంతో ఈ వ్యయం మరింత పెరగనుంది. మిగిలిపోయిన 16 రేడియల్ రోడ్ల అభివృద్ధికి ఎంత ఖర్చవుతుందనేది ఆసక్తికరంగా మారింది.


 అఫ్జల్‌గంజ్,న్యూస్‌లైన్: గుర్తించిన రేడియల్ రోడ్ల పరిసర ప్రాంతాల్లో బస్‌టెర్మినళ్ల ఏర్పాటుకు ఆర్టీసీ అధికారులు ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేశారు. ఇప్పటికే గ్రేటర్ హైదరాబాద్ పరిధిలో హెచ్‌ఎండీఏ గుర్తించిన 33 రేడియల్ రోడ్లలో 22 రేడియల్ రోడ్లను ఆర్టీసీ అధికారులు బస్‌టెర్మినల్ నిర్మాణాలకు అనువైన ప్రాంతాలుగా గుర్తించినట్లు ఈడీ కోటేశ్వరరావు తెలిపారు. నేషనల్ హైవే, ఔటర్ రింగ్‌రోడ్డు కలిసే కూడళ్ల పరిసర ప్రాంతాల్లో స్థలం అవసరముందన్నారు. ప్రభుత్వం మూడు లేదా నాలుగు ఎకరాల స్థలాన్ని కేటాయిస్తే ఆయా ప్రాంతాల్లో నూతన బస్‌టెర్మినళ్ల ఏర్పాటుకు వీలవుతుందన్నారు.
 
 ఈ మేరకు ఇప్పటికే ప్రతిపాదనలు పంపినట్లు తెలిపారు. ఘట్‌కేసర్, శామీర్‌పేట్, శంషాబాద్, కీసర, మొయినాబాద్, రామచంద్రాపురం, గండిమైసమ్మ, మేడ్చల్ పరిసరాలు బస్‌టెర్మినల్ నిర్మాణానికి అనువైన ప్రాంతాలుగా గుర్తించినట్లు వివరించారు. గ్రేటర్ హైదరాబాద్ పరిధిలో పర్యావరణాన్ని కాపాడాలన్న సదుద్దేశంతో ఆర్టీసీ మూడేళ్ల క్రితం 130 సీఎన్‌జీ గ్యాస్ బస్సుల్ని ప్రయాణికులకు అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చిందన్నారు. ఈ బస్సులు మేడ్చల్, హకీంపేట్, కంటోన్మెంట్ డిపోల పరిధిలో నడుస్తున్నాయన్నారు.
 
 ప్రతి రోజు ఒక్కో బస్సుకు 80  కేజీల చొప్పున  సీఎన్‌జీ గ్యాస్‌ను వినియోగిస్తున్నట్లు తెలిపారు. డీజిల్ బస్సులు లీటరుకు నాలుగున్నర కిలో మీటర్లు, సీఎన్‌జీ గ్యాస్ బస్సులు కేజీకి మూడున్నర కిలో మీటర్ల చొప్పున మైలేజీ ఇస్తున్నట్లు  వెల్లడించారు. ఈ రెండు బస్సులకు పెద్దగా వ్యతాసం లేదని పేర్కొన్నారు. సీఎన్‌జీ గ్యాస్ కంపెనీలు ప్రస్తుతం సరఫరా చేస్తున్న గ్యాస్ కంటే అదనంగా సరఫరా చేసేందుకు సుముఖంగా లేకపోవడంతో అదనపు సీఎన్‌జీ బస్సుల్ని నడపలేకపోతున్నామని చెప్పారు. గతంలో మరిన్ని సీఎన్‌జీ గ్యాస్ బస్సులను కొనుగోలు చేయాలని తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని విరమించుకున్నట్లు తెలిపారు.