Gyanesh Kumar

న్యూఢిల్లీ: ఓటరు జాబితా, సర్‌ ప్రక్రియలో అవకతవకలకు పాల్పడినట్లు ఆరోపణలున్న ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను వెంటనే అరెస్ట్‌ చేయాలంటూ శుక్రవారం జంతర్‌మంతర్‌ వద్ద నిరసన జరిగింది. ఆల్‌ ఇండియా స్టూడెంట్స్‌ అసోసియేషన్‌(ఏఐఎస్‌ఏ)ఢిల్లీ విభాగం, పౌర సమాజాల సభ్యులు ఈ ధర్నా కార్యక్రమం చేపట్టారు. ఎన్నికల కమిషన్‌కు వ్యతిరేకంగా, సీఈసీ రాజీనామా చేయాలంటూ వీరు నినాదాలు చేశారు. అయితే, నిరసన కోసం వీరు ఎటువంటి అనుమతులు కోరలేదని పోలీసులు తెలిపారు. అందుకే నిర్వాహకులను అరెస్ట్‌ చేశామన్నారు. పోలీసులు నిర్బంధంలోకి తీసుకున్న వారిలో సీపీఐ(ఎంఎల్‌) లిబరేషన్‌ ప్రధాన కార్యదర్శి దీపాంకర్‌ భట్టాచార్య, ఉద్యమకారుడు యోగేంద్ర యాదవ్, ఏఐఎస్‌ఏ అధ్యక్షురాలు నేహా బోరా తదితరులున్నారు. అయితే, శనివారం, ఆ తర్వాతా తాము నిరసనలను కొనసాగిస్తామని ఏఐఎస్‌ఏ నేతలు తెలిపారు. కంఝావాలా పోలీస్‌స్టేషన్‌ నుంచి నేహా ఒక వీడియో విడుదల చేశారు. అందులో ఆమె..ఎన్నికల సంఘం నుంచి జవాబుదారీతనాన్ని డిమాండ్‌ చేసినందుకే పోలీసులు విద్యార్థులను అదుపులోకి తీసుకున్నారని ఆరోపించారు. ‘రాజ్యాంగం అందరికీ ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా నిరసన తెలిపే హక్కును ప్రసాదించింది, అందుకే మేం జంతర్‌ మంతర్‌ వద్ద నిరసన తెలపడానికి వెళ్లాం’అని పేర్కొన్నారు. ఈ రోజు తమను అదుపులోకి తీసుకున్నప్పటికీ, రేపు మళ్లీ వస్తాం, ఎల్లుండీ వస్తాం. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ జైలుకు వెళ్లే వరకు.. సర్‌ నిలిపివేసే వరకు.. రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా ఓటు హక్కు కోల్పోయిన ఓటర్లందరికీ తిరిగి ఓటు హక్కు పునరుద్ధరించే వరకు నిరసనలతో హోరెత్తిస్తాం’అని నేహా ఆ వీడియోలోపేర్కొన్నారు. అరెస్ట్‌ సమయంలో పోలీసులు నిరసనకారులపై విచక్షణారహితంగా వ్యవహరించారని భట్టాచార్య ఆరోపించారు. ఈ మేరకు ఆయన ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు. నిరసన స్థలంలో మోహరించిన కొందరు పోలీసు సిబ్బంది నేమ్‌ ట్యాగ్‌లు (పేరు బిళ్ళలు) ధరించకపోవడంపై ఆయన అనుమానం వ్యక్తం చేశారు. ‘ఓట్ల దొంగతనానికి పాల్పడుతూ జ్ఞానేశ్‌ పట్టుబడ్డారు. ఆయన రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్‌ చేస్తుంటే, సీఈసీగా ఆయన్ను నియమించిన మోదీ, షాలు నిరసనలను అణచివేయడానికి ఢిల్లీ పోలీసులను ప్రయోగిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం సీఈసీని కాపాడుతోంది’అని విమర్శించారు.

న్యూఢిల్లీ: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ పదవి నుంచి తప్పుకోవాలని డిమాండ్‌ చేస్తూ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ శుక్రవారం వివిధ రాష్ట్రాల ఎన్నికల కమిషన్‌ కార్యాలయాల ఎదుట నిరసనలను చేపట్టింది. సీఈసీ బాధ్యతల నుంచి జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తక్షణమే తప్పించాలని కోరింది. సర్‌ సహా జ్ఞానేశ్‌ సారథ్యంలో ఈసీ తీసుకున్న అన్ని నిర్ణయాలపై సమీక్ష చేపట్టాలని కోరింది. ఓటరు సమానత్వంపై అసాధారణమైన రీతిలో ఈసీ దాడి చేస్తోందని పేర్కొంది. అప్రూవర్‌గా మారాలి లేదా విచారణను ఎదుర్కొనాల్సి ఉంటుందని జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను హెచ్చరించింది. గౌహతిలో ఎన్నికల కమిషన్‌ కార్యాలయంలోకి చొచ్చుకుపోయేందుకు ప్రయత్నించిన లోక్‌సభలో పార్టీ ఉప నేత గౌరవ్‌ గొగోయ్‌ సహా పలువురు నేతలను పోలీసులు నిర్బంధంలోకి తీసుకున్నారు. ఎన్నికల కమిషన్‌లోని ముగ్గురు సభ్యుల మధ్య సర్‌పై విభేదాలు పొడచూపాయంటూ మీడియాలో వచ్చిన కథనాల నేపథ్యంలో కాంగ్రెస్‌ ఈ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలు ఢిల్లీలో రౌజ్‌ అవెన్యూలోని కాంగ్రెస్‌ ఆఫీసు నుంచి బీజేపీ ప్రధాన కార్యాలయం మీదుగా నినాదాలు చేస్తూ, పోస్టర్లు, బ్యానర్లను ప్రదర్శిస్తూ ఎన్నికల కమిషన్‌ కార్యాలయానికి ర్యాలీగా వెళ్లారు. వీరిలో కొందరు జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను పోలిన మాస్క్‌ ధరించి, చేతులు సంకెళ్లను ప్రదర్శించారు. లక్నోలో కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలు అసెంబ్లీపై వైపు ర్యాలీగా వెళ్తూ అడ్డుకున్న పోలీసులతో తలపడ్డారు. పంజాబ్‌ కాంగ్రెస్‌ అధ్యక్షుడు అమరీందర్‌ సింగ్‌ రాజా వారియర్‌ సారథ్యంలో చండీగఢ్‌లో ధర్నా చేపట్టారు. ‘మా నేత రాహుల్‌ గాంధీ మాటవిని ఇకనైనా రాజీనామా చేసి, అప్రూవర్‌గా మారు బ్రో..’అంటూ కాంగ్రెస్‌ నేత పవన్‌ ఖేరా సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు మీడియా సమావేశం సందర్భంగా సలహా ఇచ్చారు. లేకుంటే న్యాయవిచారణ ఎదుర్కోక తప్పదన్నారు. ‘జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ సమయం దగ్గరపడింది. ఇకనైనా దిగిపోవాలి. లేదంటే కాంగ్రెస్‌ దిగిపోయేలా చేయిస్తుంది’అని కేసీ వేణుగోపాల్‌ అన్నారు.

సాక్షి, తాడేపల్లి: కేంద్ర ఎన్నికల సంఘంలో విభేదాలపై వైఎస్సార్‌సీపీ అధ్యక్షుడు,మాజీ ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. కమిషనర్ల మధ్య అభిప్రాయ బేధాలు తలెత్తటంపై ఎక్స్‌లో వైఎస్‌ జగన్‌ పోస్టు చేశారు. ‘‘ఎన్నికల సంఘం వంటి రాజ్యాంగ సంస్థలపై ప్రజలకు సంపూర్ణ విశ్వాసం ఉండాలి.. అప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం బలంగా నిలబడుతుంది. ఎన్నికల సంఘంలోనే ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్ల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు అనే వార్తలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి’’ అని వైఎస్‌ జగన్‌ ట్వీట్‌ చేశారు.‘‘ముఖ్యంగా ఓటర్ల జాబితాల నిర్వహణ సహా అనేక అంశాల్లో బేధాభిప్రాయాలు వచ్చినట్టు జాతీయ మీడియాలో కథనాలు వచ్చాయి. ఇవి ప్రజల్లో అనేక ప్రశ్నలకు దారితీశాయి. ఆ మీడియా కథనాల ప్రకారం గత పది నెలల్లోనే 14 సందర్భాల్లో అభ్యంతరాలు వ్యక్తం అయ్యాయి. అయితే ఎన్నికల సంఘం మాత్రం ఇవన్నీ సహజమే అంటోంది. బేధాభిప్రాయాలు ఉన్నా తుది నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే తీసుకున్నామని చెప్తోంది. కానీ ప్రజల్లో నెలకొన్న సందేహాలను ఎన్నికల సంఘం నివృత్తి చేయాలి..ఆరోపణలు–ప్రత్యారోపణలకు పరిమితం కాకుండా ఏయే అంశాలపై అభ్యంతరాలు నమోదయ్యాయి?. వాటిపై ఏ చర్యలు తీసుకున్నారో ప్రజలకు తెలియాలి. ఓటర్ల జాబితాలో పేర్ల చేర్పులు, తొలగింపులు, పునరుద్ధరణ ప్రక్రియ ఎంత పారదర్శకంగా జరిగింది?. ఓటర్ల జాబితాల నిర్వహణలో క్షేత్రస్థాయి అధికారులకు ఎంత స్వతంత్రత ఉంది?. అనే అంశాలపై స్పష్టత అవసరం. ప్రతి పౌరుడి ఓటు హక్కును పరిరక్షించడం, ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజలకు నమ్మకాన్ని కలిగించటం అత్యంత ముఖ్యం. ప్రజాస్వామ్యంలో పారదర్శకత ఉండటమే కాదు. పారదర్శకత ఉందనే నమ్మకం కూడా ప్రజలకు కలగాలి. 2023లో తీసుకొచ్చిన నూతన చట్టానికి మేము మద్దతు ఇచ్చాం. కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఆ చట్టాన్ని మరోసారి సమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది..ఎన్నికల సంఘంపై ఎలాంటి అనుమానాలకు తావులేకుండా చూడాలి. ప్రజల్లో విశ్వాసాన్ని పెంచే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకానికి ప్రధానమంత్రి, సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత సభ్యులుగా ఉండే ముగ్గురు సభ్యుల కమిటీ విధానాన్ని తిరిగి తీసుకు రావాలి. ఆ మేరకు చట్ట సవరణపై ఆలోచించాలి. విద్యార్థే పరీక్ష పెట్టే వారిని నియమించే పరిస్థితి ఉంటే.. ఆ వ్యక్తి ఎంత నిజాయితీపరుడైనా అనుమానాలకు తావిస్తుంది. అందుకే నియామకాలు పారదర్శకంగా ఉండేలా వ్యవస్థ ఉండాలిఇదీ చదవండి: సాయం అంటే ఇది.. థాంక్యూ జగన్‌ మామయ్య..అలాంటి మార్పు ఎన్నికల సంఘం ప్రతిష్ఠను, దానిపై ప్రజలకు ఉన్న విశ్వాసాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో SIR ప్రక్రియ సందర్భంగా ప్రతిపక్షంగా మేము అనేక అభ్యంతరాలను చెప్పాం. కానీ వాటికి సరైన స్పందన ఎన్నికల సంఘం నుండి రాలేదు. స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలకు సంబంధించిన డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియలోనూ.. వార్డులు, డివిజన్ల పునర్విభజనపై ప్రతిపక్షంగా మేము అనేక అభ్యంతరాలను తెలిపాం. కానీ వేటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవటం ఆందోళనకరం. ఇలాంటి పరిస్థితులే ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల్లో సందేహాలకు కారణమవుతాయి..అందుకే పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం ఎన్నికల వ్యవస్థకు ప్రాథమిక ప్రమాణాలుగా ఉండాలి. ప్రతి అర్హుడైన పౌరుడి ఓటు హక్కును కాపాడటం.. ఎలాంటి భయం లేదా అనుమానం లేకుండా ఆ హక్కును వినియోగించుకునేలాబుండాలి. ఆ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ఎన్నికల వ్యవస్థ ముందున్న అత్యంత ముఖ్యమైన బాధ్యత’’ అని వైఎస్‌ జగన్‌ పేర్కొన్నారు.Democracy can stand only when people have complete confidence in constitutional institutions such as the Election Commission. National media reports that two Election Commissioners raised objections on several occasions to decisions, electoral rolls and the management of ECINet…— YS Jagan Mohan Reddy (@ysjagan) September 25, 2026

ఢిల్లీ: సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై విచారణ జరపాలని సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది. ఎస్‌ఐఆర్‌లో అవకతవకలు, ఓటర్ల జాబితాలో అక్రమాలకు పాల్పడ్డారని పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారు. ఏకపక్షంగా ఫారం 6లో మార్పులను ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు వ్యతిరేకించిన నేపథ్యంలో విచారణ జరపాలని పిటిషన్‌లో అభ్యర్థించారు. జ్ఞానేష్ కుమార్ ఏకపక్ష నిర్ణయాల వల్ల అర్హులైన ఓటర్లు తమ ఓటు హక్కు కోల్పోయారని పిటిషనర్‌ పేర్కొన్నారు.మరోవైపు, జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను బాధ్యతల నుంచి తొలగించేందుకు లోక్‌సభ, రాజ్యసభలో తీర్మానం చేయాలని కోరుతూ త్వరలోనే ప్రతిపక్షాలు మరోసారి నోటీసు ఇవ్వనున్నట్లు సమాచారం. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తొలగించాలంటూ ప్రతిపక్షాలు చేస్తున్న మూడో ప్రయత్నమిది కావడం గమనార్హం. న్యాయ నిపుణుల అభిప్రాయం తీసుకుని రూపొందించే ఈ నోటీసును వచ్చే వారం పార్లమెంట్‌ ఉభ య సభల్లో అందజేసే అవకాశాలున్నాయని విశ్వసనీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలను పట్టించుకోకుండానే ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నారని ‘ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ దుమారం రేపిన సంగతి తెలిసిందే. గత పది నెలల కాలంలో ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌జోషీలు మొత్తం 14 సార్లు వివిధ నిర్ణయాలపై తమ అభ్యంతరాలను లిఖితపూర్వకంగా వ్యక్తం చేశారని, అనధికారిక, అక్రమ ఉత్తర్వులంటూ తెలిపినప్పటికీ ఆ నిర్ణయాలు అమలయ్యాయని ఈ కథనం ఆరోపించింది.ఇదీ చదవండి: ఇంకా 24 గంటలే.. సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌కు కాక్రోచ్‌ల డెడ్‌లైన్‌

ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారంపై వివాదం మరింత ముదిరింది. తాజాగా కాక్రోచ్‌ జనతా పార్టీ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు విధించిన గడువులో ఒక్కరోజు పూర్తైంది. శనివారం నాటికి ఆయన గనుక రాజీనామా చేయకపోతే తమ ఉద్యమం మొదలవుతుందని హెచ్చరించింది. అందుకు ముహూర్తం కూడా ప్రకటించింది. సీజేపీ వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్‌ దీప్కే ఇవాళ ఎక్స్‌లో ఓ పోస్ట్‌ చేశారు. గాంధీ జయంతి రోజు ముంబై నుంచి దేశవ్యాప్త ఆందోళనలు ప్రారంభిస్తామని ప్రకటించారు. ‘‘జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ రేపటిలోగా రాజీనామా చేయకపోతే.. అక్టోబర్‌ 2 నుంచి ముంబైలో నిరసన ప్రారంభించి దేశంలోని ఇతర నగరాలకు విస్తరిస్తాం” అని దీప్కే ఎక్స్‌లో పోస్టు చేశారు. గాంధీ జయంతి సందర్భంగా ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడేందుకు ప్రతిజ్ఞ చేద్దామని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. అంతకు ముందు సీఈసీ రాజీనామాకు 48 గంటల గడువు ఇచ్చి, అవసరమైతే ‘జంతర్‌ మంతర్‌ 2.0’ పేరుతో ఢిల్లీలో మరో ఆందోళన చేపడతామని హెచ్చరించింది. అయితే ఇప్పుడు ముంబైని అందుకు వేదికగా మార్చుకోబోతోంది.సర్‌పై తీవ్ర అభ్యంతరాలు..ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)లో కోట్లాది పేర్లు డ్రాఫ్ట్‌ జాబితాల నుంచి మినహాయించబడ్డాయని సీజేపీ ఆరోపిస్తోంది. 30 రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో 13 కోట్లకు పైగా పేర్లు డ్రాఫ్ట్‌ ఓటర్ల జాబితాల్లో లేకుండా పోయాయని ఓ జాతీయ మీడియా కథనం ఇచ్చిన నివేదికను ఆధారంగా చేసుకుని ఆ సంస్థ విమర్శలు గుప్పిస్తోంది. మహారాష్ట్ర, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో రెండు కోట్లకు పైగా చొప్పున, కర్ణాటకలో సుమారు కోటి, తమిళనాడులో 97 లక్షలు, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 90 లక్షలు, తెలంగాణలో 73 లక్షలు, ఢిల్లీలో 47 లక్షలు, కేరళలో 24 లక్షల మేర పేర్లు తొలగించబడ్డాయని సీజేపీ అంటోందిఇద్దరు కమిషనర్ల అభ్యంతరాలు..‘ది ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ దర్యాప్తు కథనం ప్రకారం.. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘంలో సీఈసీకి ఇద్దరు కమిషనర్ల మధ్య గ్యాప్‌ నడుస్తోంది. ఎలక్షన్‌ కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధు, వివేక్‌ జోషి గత పది నెలల్లో కనీసం 14సార్లు ఈసీ నిర్ణయాలపై లిఖితపూర్వక అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. ఓటర్ల పేర్ల చేర్పులు, తొలగింపులు, పునరుద్ధరణ, ఫామ్‌–6 మార్పులు, ఓటర్ల డేటాబేస్‌ కేంద్రీకరణ వంటి అంశాల్లో తమకు సమాచారం లేదంటే అనుమతి లేకుండానే నిర్ణయాలు జరిగాయని వారు ప్రశ్నించినట్లు ఆ కథనం పేర్కొంది.మరోవైపు ఈసీ మాత్రం దీనిపై భిన్నమైన వివరణ ఇచ్చింది. బహుళ సభ్యుల రాజ్యాంగ సంస్థలో భిన్నాభిప్రాయాలు, రాతపూర్వక నోట్లు, అంతర్గత చర్చలు సహజమేనని.. గత ఏడాది తీసుకున్న తుది నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది.‘ఎన్నికల్లో పోటీ చేయొద్దు’..ఇదే సమయంలో సీజేపీ వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్‌ దీప్కే.. ఎన్నికల ప్రక్రియపై అనుమానాలు ఉన్నాయని చెబుతున్న ప్రతిపక్ష పార్టీలపైనా విమర్శలు చేశారు. ఎన్నికలు ‘రిగ్డ్‌’ అవుతున్నాయని భావిస్తే.. అలాంటి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం ద్వారా వాటికి చట్టబద్ధత కల్పిస్తున్నట్లవుతుందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఎన్నికల్లో పాల్గొనకుండా ఉండటం వల్ల తమ రాజకీయ ఉనికి దెబ్బతింటుందనే భయంతోనే ప్రతిపక్షాలు పోటీ చేస్తున్నాయా? అని ప్రశ్నించారు.

న్యూఢిల్లీ: భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌కు సంబంధించిన కీలక కార్యక్రమాలు రద్దు కావడం రాజకీయ వర్గాల్లో హాట్ టాపిక్‌గా మారింది. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం తీరుపై విమర్శలు వస్తున్న తరుణంలో ఈ పరిణామాలు చోటుచేసుకోవడం గమనార్హం. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం అధికారి జ్ఞానేష్‌కుమార్‌ తన పదవికి రెండు రోజుల్లో రాజీనామా చేయాలని ‘కాక్రోచ్‌ జనతా పార్టీ’ ఫౌండర్‌ అభిజిత్‌ ఖేర్కే అల్టిమేటం జారీ చేశారు. ఈ క్రమంలోనే జెన్‌జీ యువతతో కలిసి జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ నిర్వహించాల్సిన రెండు ముఖ్యమైన ఓటరు అవగాహన కార్యక్రమాలను రద్దు చేసుకున్నారనే చర్చ నడుస్తోంది.వాస్తవానికి ఇందులో మొదటి ఈవెంట్ మీరట్‌లో ఈరోజు జరగాల్సి ఉండగా, సెప్టెంబర్ 29న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసిలో రెండో ఈవెంట్ జరగాల్సి ఉంది. కానీ, ఈలోపే ఎన్నికల సంఘం ఈ కార్యక్రమాలను వాయిదా వేసింది.ఎన్నికల సంఘం స్పష్టత:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ పాల్గొనాల్సిన ఈ యువజన ఓటరు అవగాహన కార్యక్రమాల వాయిదాపై వస్తున్న ఊహాగానాలను ఎన్నికల సంఘం తోసిపుచ్చింది. ప్రస్తుతం జరుగుతున్న వివిధ వివాదాలు లేదా చర్చల కారణంగానే ఈ కార్యక్రమాలు రద్దు అయ్యాయన్న ప్రచారంలో ఎలాంటి నిజం లేదని ఈసీ స్పష్టం చేసింది. కేవలం వేదికలు, షెడ్యూలింగ్ సమస్యల వల్లనే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఎన్నికల సంఘం వెల్లడించింది. త్వరలోనే వీటికి సంబంధించిన కొత్త తేదీలను అధికారికంగా ప్రకటించే అవకాశం ఉంది.

ఎన్నికల సంఘం.. దేశ ఎన్నికల ప్రక్రియకు కాపలాదారు. ఆ సంస్థలో ముగ్గురు సభ్యులు ఉంటే.. నిర్ణయం ఎవరిది? చీఫ్‌ ఎలక్షన్‌ కమిషనర్‌ (సీఈసీ) మాటే తుది మాటా? లేదంటే ముగ్గురూ కలిసి నిర్ణయం తీసుకోవాలా? ఇప్పుడు ఈ ప్రశ్న మరోసారి చర్చకు వచ్చింది. కారణం.. ఈసీలోనే ఇద్దరు కమిషనర్లు వరుసగా తమ అభ్యంతరాలను నమోదు చేసినట్లు వచ్చిన తాజా కథనాలు. సరిగ్గా ఇలాంటి ప్రశ్నే మూడు దశాబ్దాల క్రితం దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం ముందుకెళ్లింది. ఆ సమయంలో చీఫ్‌ కమిషనర్‌గా ఉన్న టీఎన్‌ శేషన్‌ ఈసీలో తనకే అధికారం ఉండాలంటూ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.టీఎన్‌ శేషన్‌.. భారత ఎన్నికల చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిన పేరు. ఎన్నికల నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేస్తూ.. రాజకీయ నేతలు, మంత్రులు, అధికారులపై కూడా చర్యలకు వెనుకాడని అధికారిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు. దీంతో ఈసీకి గతంలో లేని స్థాయిలో ప్రాధాన్యం వచ్చింది. అయితే ఆ 1993లో పరిస్థితి మారింది. అప్పటి పీవీ నరసింహారావు ప్రభుత్వం ఎంఎస్‌ గిల్‌, జీవీజీ కృష్ణమూర్తిలను ఎలక్షన్‌ కమిషనర్లుగా నియమించింది. అప్పటివరకు సీఈసీ ఒక్కరితోనే నడిచిన ఈసీ మళ్లీ ముగ్గురు సభ్యుల సంస్థగా మారింది.ఇక్కడే అసలు వివాదం మొదలైంది. కొత్తగా వచ్చిన ఇద్దరు కమిషనర్లకు సీఈసీతో సమాన నిర్ణయాధికారం ఉండటాన్ని ఈసీ బాస్‌ వ్యతిరేకించారు. వారి నియామకాల రాజ్యాంగబద్ధతను సవాలు చేస్తూ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.సుప్రీంకోర్టులో కీలక ప్రశ్నశేషన్‌ వాదనలో ప్రధాన అంశం ఒక్కటే.. సీఈసీకి రాజ్యాంగం ప్రత్యేక హోదా ఇచ్చినప్పుడు, మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లతో సమానంగా ఎలా పరిగణించగలరన్నది. ముఖ్యంగా బహుళ సభ్యుల కమిషన్‌లో నిర్ణయాలు మెజారిటీతో తీసుకోవడాన్ని కూడా ఆయన సవాలు చేశారు. ఈ కేసును ఐదుగురు సభ్యుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం విచారించింది. 1995లో సంచలన తీర్పు వెలువడింది. బహుళ సభ్యుల ఎన్నికల కమిషన్‌ ఏర్పాటు రాజ్యాంగబద్ధమేనని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.అంతేకాదు.. సీఈసీ కమిషన్‌కు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పటికీ, మిగిలిన కమిషనర్లపై ఆయనకు తుది నిర్ణయాధికారం లేదని కోర్టు తేల్చింది. కమిషన్‌లో అభిప్రాయ భేదాలు వస్తే మెజారిటీ నిర్ణయమే అమలవుతుందని స్పష్టం చేసింది. అంటే.. సీఈసీ ‘ఫస్ట్‌ అమాంగ్‌ ఈక్వల్స్‌’ మాత్రమే. మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లు కూడా నిర్ణయ ప్రక్రియలో సమాన భాగస్వాములే అన్నది ఆ తీర్పు సారాంశం.ఆయన అక్కడితో ఆగలేదుసుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో శేషన్‌ పూర్తిగా వెనక్కి తగ్గలేదు. తీర్పును సమీక్షించాలంటూ మరోసారి కోర్టును ఆశ్రయించారు. కమిషన్‌ సమావేశం ఎప్పుడు జరగాలి, ఎజెండాలో ఏ అంశాలు ఉండాలి వంటి విషయాల్లో సీఈసీకే ప్రధాన అధికారం ఉండేలా నిబంధనలు రూపొందించే ప్రయత్నం కూడా చేశారు. అయితే సుప్రీంకోర్టు సమీక్ష పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.ఇప్పుడు మళ్లీ అదే చర్చ ఎందుకు?మూడు దశాబ్దాల తర్వాత.. ఈసీలో అంతర్గత నిర్ణయాలపై మరోసారి ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ నేతృత్వంలోని కమిషన్‌లో ఎలక్షన్‌ కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధు, వివేక్‌ జోషి గత 10 నెలల్లో కనీసం 14సార్లు కొన్ని నిర్ణయాలపై లిఖితపూర్వకంగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు ‘ది ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ నివేదించింది. ఓటర్ల జాబితా, ఫామ్‌–6 మార్పులు, ఈసీ ఐటీ వ్యవస్థ వంటి కీలక అంశాలపై తమకు సమాచారం లేకుండానే నిర్ణయాలు తీసుకున్నారని వారు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసినట్లు కథనం పేర్కొంది.జ్ఞానేశ్‌కు రాజీనామా సెగ!ఇదిలా ఉండగా.. సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ వ్యవహారశైలిపై ప్రతిపక్షాల ఆగ్రహం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. ఈసీలోని ఇద్దరు కమిషనర్లు కీలక నిర్ణయాలపై పలుమార్లు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారన్న నివేదికల నేపథ్యంలో.. కాంగ్రెస్‌ సెప్టెంబర్‌ 25న దేశవ్యాప్తంగా ఈసీ కార్యాలయాల వద్ద నిరసనలకు పిలుపునిచ్చింది. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ రాజీనామా చేయాలని, ఆయనపై చర్యలు తీసుకోవాలని విపక్షాలు డిమాండ్‌ చేస్తున్నాయి. మరోవైపు కాక్రోచ్‌ జనతా పార్టీ (CJP) కూడా ఇదే అంశంపై ఉద్యమానికి సిద్ధమైంది. 48 గంటల్లో సీఈసీ రాజీనామా చేయకపోతే ‘జంతర్‌ మంతర్‌ 2.0’ పేరుతో మరో భారీ ఆందోళన చేపడతామని ప్రకటించింది. అయితే ఈ ఆరోపణలను ఈసీ ఖండిస్తూ.. కమిషనర్ల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు సంస్థాగత చర్చల్లో సహజమేనని, గత ఏడాది తీసుకున్న తుది నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది.భారత ఎన్నికల లెజెండ్‌గా టీఎన్‌ శేషన్‌ 1932 డిసెంబర్‌ 15న కేరళలోని పాలక్కాడ్‌ జిల్లాలో జన్మించారు. పాలక్కాడ్‌లోని గవర్నమెంట్‌ విక్టోరియా కాలేజీలో, ఆ తర్వాత చెన్నైలోని మద్రాస్‌ క్రిస్టియన్‌ కాలేజీలో చదువుకున్నారు. కొంతకాలం అక్కడే లెక్చరర్‌గా పనిచేసిన ఆయన.. అనంతరం సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ వైపు అడుగులు వేశారు. 1955లో ఐఏఎస్‌లో చేరిన శేషన్‌.. కేరళ, కేంద్ర ప్రభుత్వాల్లో పలు కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించారు. ప్లానింగ్‌ కమిషన్‌ సభ్య కార్యదర్శిగా, కేంద్ర కేబినెట్‌ కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశారు. 1990 డిసెంబర్‌ 12న భారత 10వ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. అప్పటివరకు పెద్దగా ప్రజల దృష్టిలో లేని ఎన్నికల సంఘానికి తన కఠినమైన శైలితో దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు తెచ్చారు. ఎన్నికల సమయంలో డబ్బు, మద్యం పంపిణీ, బూత్‌ క్యాప్చరింగ్‌, అధికార దుర్వినియోగం, ఎన్నికల నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై కఠినంగా వ్యవహరించారు. మోడల్‌ కోడ్‌ ఆఫ్‌ కండక్ట్‌ను గట్టిగా అమలు చేయడంతో పాటు.. ఓటర్లకు ఫొటో గుర్తింపు కార్డులు (EPIC) అందించే ప్రక్రియను దేశవ్యాప్తంగా ముందుకు తీసుకెళ్లారు. ఎన్నికల నిర్వహణలో అధికార యంత్రాంగం జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన సేవలకు గుర్తింపుగా 1996లో రామన్‌ మెగసెసే అవార్డు లభించింది. 1996లో సీఈసీ పదవి నుంచి వైదొలిగిన తర్వాత రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించి 1999 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా పోటీ చేశారు. అయితే ఓటమి పాలయ్యారు. అనంతరం ప్రజాజీవితం నుంచి క్రమంగా దూరమైన శేషన్‌.. 2019 నవంబర్‌ 10న చెన్నైలో 86 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. ఎన్నికల సంఘం అధికారాలను సమర్థంగా ఉపయోగించి.. ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల్లో కొత్త నమ్మకం కలిగించిన సీఈసీగా ఆయన పేరు మాత్రం ఇప్పటికీ భారత ఎన్నికల చరిత్రలో ప్రత్యేకంగానే నిలిచిపోయింది.ఇదీ చదవండి: లడాఖ్‌ పాపాల భైరవుడు అమిత్‌ షానే!

న్యూఢిల్లీ: ప్రజల ఓటు హక్కును కాలరాసినందుకు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, కేంద్ర హోంశాఖ మంత్రి అమిత్‌ షా, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ ముమ్మాటికీ దేశద్రోహులేనని కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అగ్రనేత రాహుల్‌ గాంధీ తీవ్రస్థాయిలో మండిపడ్డారు. ఓటు హక్కుపై దాడి చేస్తూ, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలను మూలాల నుంచే ధ్వంసం చేసేవారు దేశద్రోహులే అవుతారని పేర్కొన్నారు. సీఈసీ పదవికి జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌వెంటనే రాజీనామా చేయాలని, అప్రూవర్‌గా మారాలని డిమాండ్‌ చేశారు. ఓట్ల చోరీ జరుగుతోందన్న విషయాన్ని అంగీకరించడం ద్వారా ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌ జోషీ మంచి పని చేశారని ప్రశంసించారు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో రిగ్గింగ్‌ జరిగిందని ఆరోపించారు. ఎన్నికలు పూర్తిగా బూటకం అంటూ ధ్వజమెత్తారు. అంతకు ముందు జరిగిన ఎన్నికలు కూడా బూటకమేనని, అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కూడా రిగ్గింగ్‌ జరిగిందని అన్నారు. దీనికి ఆధారాలు కూడా ఉన్నాయని చెప్పారు. మోదీ, అమిత్‌ షాలు విచారణ ఎదుర్కోక తప్పదని తేల్చిచెప్పారు. సీఈసీ చేసిన పని కచ్చితంగా దేశ వ్యతిరేక చర్య అని స్పష్టంచేశారు. రాహుల్‌ గాంధీ గురువారం మీడియా సమావేశంలో మాట్లాడారు. ప్రజల ఓట్లను తొలగించడం రాజ్యాంగంపై, చట్టపరమైన వ్యవస్థపై జరిగిన దాడిగా అభివరి్ణంచారు. వారు కుట్రదారులు.. వీరు పావులు ‘కుట్రదారులు’అనే శీర్షికతో మోదీ, అమిత్‌ షా, పారిశ్రామికవేత్త గౌతమ్‌ అదానీ, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ చీఫ్‌ మోహన్‌ భాగవత్, జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్‌ దోవల్, ప్రధానమంత్రి ముఖ్య కార్యదర్శి పి.కె.మిశ్రా, జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ చిత్రాలను తెరపై రాహుల్‌ గాంధీ ప్రదర్శించారు. ‘పావులు’అనే శీర్షిక కింద ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, విద్యాశాఖ మాజీ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్, పీయూష్‌ గోయల్‌ చిత్రాలను ప్రదర్శించారు. అలాగే, కొన్ని వీడియోలను కూడా ప్రదర్శించారు. మోదీ, అమిత్‌ షాల మాటల ధోరణిని గమనించాలని ప్రజలను కోరారు. బీజేపీ 30 ఏళ్లపాటు అధికారంలో ఉంటుందని అమిత్‌ షా చెప్పడం, ‘అబ్‌ కీ బార్‌ 400 పార్‌’అనే నినాదాన్ని ప్రధానమంత్రి వినిపించడం ఈ వీడియోల్లో కనిపిస్తోంది. ప్రజాస్వామ్య వాతావరణంలో పనిచేసే ఏ రాజకీయ నాయకుడూ ఇటువంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేరని రాహుల్‌ గాంధీ అన్నారు. ఓట్ల చోరీ నుంచి కానూన్‌ చోరీఎన్నికల ప్రక్రియలో జరిగిన అవకతవకలు పార్లమెంట్‌లో చేసిన చట్టాల చట్టబద్ధతను ప్రశ్నార్థకంగా మారుస్తున్నాయని రాహుల్‌ ఆందోళన వ్యక్తంచేశారు. ఓట్ల చోరీ నుంచి కానూన్‌(చట్టం) చోరీ, ఆ తర్వాత సంస్థల చోరీ పుట్టుకొస్తాయని అన్నారు. ఈ రోజు ఓటు పోయిందంటే చట్టాలు చేసే వ్యవస్థ కూడా పోయినట్లేనని తెలిపారు. ‘‘కుట్రదారులు ఓట్లను దొంగిలించారు, ఆ ఓట్ల దొంగతనం ద్వారా చట్టాలను దొంగిలించారు, దేశంలోని వ్యవస్థలను దొంగిలించారు. అంతేకాదు, ఓట్ల దొంగతనం తర్వాత చేసిన చట్టాలు చట్టవిరుద్ధమైనవి’’అని స్పష్టంచేశారు. ఓట్ల చోరీ ద్వారా పార్లమెంట్‌కు ఎన్నికైన చట్టసభ సభ్యులు చేసిన ఏ చట్టమైనా, ఏ సంస్థాగత మార్పు అయినా చట్టవిరుద్ధమే అవుతుందన్నారు. ఓటు అనేది మన దేశానికి పునాది అని తెలిపారు. ఎన్నికల సంఘంలో అంతర్గత విభేదాల గురించి ప్రస్తావించారు. ఓటు వ్యవస్థ దెబ్బతింటోందని అన్నారు. ఇది కేవలం ఓటుపై దాడి మాత్రమే కాదని, ప్రతి భారతీయుడి భావ వ్యక్తీకరణపై జరిగిన దాడి అని స్పష్టంచేశారు.

ఇల్లిల్లూ తిరిగి, అర్హతగలవారికి ఓటు హక్కు కల్పించే దశాబ్దాల ఒరవడికి గండికొట్టి, వారిని అనుమాన దృక్కులతో చూస్తూ ఓటుకు ఎసరుపెట్టే దిక్కుమాలిన నిబంధనలు తెచ్చినవారి బండారం భళ్లున బద్దలైంది. ఎన్నికల సంఘం (ఈసీ)లో సాగుతున్న ఏకపక్ష పోకడలపైనా, అమలవుతున్న నిర్ణయ ప్రక్రియపైనా ఆంగ్ల దినపత్రిక ‘ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ వెలువరిస్తున్న కథనాలు దేశ ప్రజలను దిగ్భ్రాంతిలో ముంచాయి. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌... త్రిసభ్య సంఘంలోని మిగతా ఇద్దరు కమిషనర్‌లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌ జోషిల అభ్యంతరాలను బేఖాతరు చేయటం, కొన్నిసార్లు వారికి తెలియకుండా కూడా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వంటి అప్రజాస్వామిక ధోరణులకు పాల్పడుతున్నారని సాక్ష్యాధారాలతో ఆ పత్రిక బట్టబయలు చేసింది. ‘ఏ సంస్థలోనైనా భిన్నాభిప్రాయాలుంటాయ’ంటూ దీన్నంతటినీ సమర్థించుకోజూస్తున్న ఈసీ బరితెగింపు సిగ్గుచేటు. ఇవి కేవలం భిన్నాభిప్రాయాలా? దీనివల్ల ఒక నిరుపేద కూలీ, వృద్ధాప్య సమస్యలతో ఇబ్బందిపడే బడుగుజీవి, పెళ్లయ్యాక ఉన్న ఊరూ, ఇంటిపేరూ మార్చు కోవాల్సి వచ్చిన ఒక సగటు మహిళ, అంతంతమాత్రం అక్షరాస్యతతో అవస్థలుపడే మరొక సాధారణ వ్యక్తి ఎన్ని ఇబ్బందులు పడ్డారో, పడతారో... వారి జీవితాలు ఎంతగా తలకిందులయ్యాయో జ్ఞానేశ్‌కు తెలుసా? ఎన్ని లోటుపాట్లున్నా స్వతంత్ర సంస్థగా వ్యవహరిస్తూ 1952 నుంచి సమర్థవంతంగా ఎన్నికల నిర్వహణ చేస్తూ వచ్చి ప్రపంచ దేశాల్లో ప్రశంసలు పొందిన చరిత్ర మన ఈసీకుంది. కానీ జ్ఞానేశ్‌ రాకతో అదంతా గంగలో కలిసింది. బిహార్‌లో స్పెషల్‌ ఇంటెన్సివ్‌ రివిజన్‌ (సర్‌) పేరిట ‘స్వచ్ఛ ఓటర్ల జాబితా’ రూపకల్పన కోసమంటూ తెచ్చిన నిబంధనలూ, వాటి పర్యవసానాలూ అందరి ఎరుకలోకీ వచ్చినప్పటినుంచి దాని ప్రాభవం కొడిగట్టడం మొదలైంది. అయినా దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలన్నిటా సర్‌ కొనసాగుతూనే ఉంది. అమల్లోవున్న నిబంధనలు హఠాత్తుగా మార్చిన వైనంగానీ, ఆన్‌లైన్, ఆఫ్‌లైన్‌లకు అనుసరించిన భిన్న విధానాలుగానీ గమనిస్తే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. కొత్తగా ఓటుహక్కు పొందదల్చుకునేవారు ఆన్‌లైన్‌లో పంపాల్సిన ఫామ్‌–6 ఇందుకొక ఉదాహరణ. వారి తల్లిదండ్రుల పేర్లు 2002 నాటి సర్‌ జాబితాలో ఉంటే పేర్కొనాలన్నది కొత్తగా తీసుకొచ్చిన నిబంధన సారాంశం. ఆన్‌లైన్‌లో కాక, నేరుగా అందించే ఫామ్‌లో ఇది లేదు. అయినా చెల్లుతుందట! దీన్ని మిగతా ఇద్దరు కమిషనర్లూ వ్యతిరేకించి 1950 నాటి ఓటింగ్‌ నిబంధనల్లో సవరణ తీసుకొస్తే తప్ప ఇలా చేయటం కుదరదని చెప్పినా ప్రయోజనం లేకపోయింది. ఇక తాము అనుసరించిన పనికిమాలిన సాఫ్ట్‌వేర్, అక్షర క్రమంలో వచ్చే తేడాలు బెంగాల్‌లో 27 లక్షలమంది ఓటర్ల హక్కును హరించా యంటే... పరిష్కరించాల్సిన ట్రిబ్యునళ్లకు వ్యవధిలేక వారంతా ఈ ఎన్నికల్లో ఓటేయలేకపోయారంటే జ్ఞానేశ్‌ నిర్వాకం ఎలాంటిదో అర్థమవుతుంది. అక్కడే కాదు... తెలంగాణలో దాదాపు 93 లక్షల మందిని, ఏపీలో 44 లక్షల మందిని జాబితాల్లో మాయం చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా ఇలా 13 కోట్లమందిని అయోమయంలోకి నెట్టారు. దీనర్థం ఏమంటే... వారి కుటుంబాల్లో తదనంతర తరాలు సైతం ఓటుహక్కుకు దూరమవుతాయి. పదినెలల వ్యవధిలో సర్‌ నిబంధనలకింద ఓటర్ల రిజిస్ట్రేషన్, పేర్ల తొలగింపు, ఓటర్ల జాబితా భద్రత వ్యవహారాలపై సంధూ, వివేక్‌ జోషిలిద్దరూ 14 అభ్యంతరాలు వ్యక్తంచేసినా దిక్కులేని స్థితి ఏర్పడిందంటే ఏమనాలి? జ్ఞానేశ్‌ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరే కావొచ్చు. కానీ మిగతా ఇద్దరి అభ్యంతరాలను బేఖాతరు చేసేంత అదనపు అధికారం ఆయనకేమీ లేదు. ఆ పదవి ఆయనకు వరస క్రమంలో తొలిస్థానాన్నిస్తుంది తప్ప నిర్వహణకు సంబంధించి ముగ్గురూ సమానులు. టీఎన్‌ శేషన్‌ కేసులో చాన్నాళ్ల క్రితం సుప్రీంకోర్టే ఈ సంగతి స్పష్టం చేసింది. కానీ ఈ జ్ఞానం ఆయనకున్నట్టులేదు. జనం మనోభీష్టాన్ని ప్రతిబింబించే ఎన్నికలు అతి కీలకమైనవి. వాటి నిర్వహణ ఒక అసిధారా వ్రతం. దాన్ని భ్రష్టుపట్టించటం ఖండనార్హం. ప్రజాస్వామ్యమంటే భయమూ లేక, భక్తీ లేక ఇష్టారాజ్యం చలాయించే, నియంతృత్వ పోకడలు అనుసరించే బాపతు వ్యక్తులు ఇంతటి కీలక బాధ్యతల్లో కొనసాగటం అవాంఛ నీయం, అభ్యంతరకరం.

న్యూఢిల్లీ: కేంద్ర ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ వెంటనే తన పదవికి రాజీనామా చేయాలని కాంగ్రెస్‌ అగ్రనేత రాహుల్‌ గాంధీ డిమాండ్ చేశాయి. దేశంలో మోదీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత జరిగిన ఎన్నికల్లో భారీగా రిగ్గింగ్ జరిగిందని, ఓట్ల చోరి జరిగిందనడానికి ఇంతకంటే ఆధారాలు ఏం కావాలని నేతలు ప్రశ్నించారు.ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా వెనకేసుకొస్తున్నారని ఆరోపించారు. దేశంలో వరుసగా ఎన్నికల్లో విజయాలు సాధించడం వెనుక ఎన్నికల సంఘం అండదండలు ఉన్నాయని, ఓట్ల చోరి కోసమే జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను సీఈసీగా తెచ్చుకున్నారని విమర్శలు గుప్పించారు. ఓట్ల చోరి అంశంపై ప్రధాని మోదీ, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షాలపై తీవ్ర అనుమానాలు ఉన్నాయని, వీరిపై సమగ్ర విచారణ జరపాలని డిమాండ్ చేశారు.దేశంలో మోదీ, అమిత్ షాలు కలిసి ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఖూనీ చేస్తున్నారని, రాజ్యాంగ విలువులను మంటగలుపుతున్నారని మండిపడ్డారు. ప్రజాస్వామ్యాన్ని అపహాస్యం చేసేవారిని కఠినంగా శిక్షించాలని కోరారు.దేశంలో చాలా మంది ప్రధానిలు ప్రజల తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, మోదీ మాత్రం ప్రతి ఎన్నికల్లో ఎలా గెలుస్తున్నారంటూ పలువురు నేతలు అనుమానాలు వ్యక్తం చేశారు. ఈ విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం,ఎన్నికల సంఘం తీరుపై ధ్వజమెత్తాయి.

ఢిల్లీ: కేంద్ర ఎన్నికల ప్రధాన కమిషనర్ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌పై అభిశంసన తీర్మానం ప్రవేశపెట్టేందుకు విపక్షాలు సిద్ధమవుతున్నాయి. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తొలగించాలని విపక్షాలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయాల్లో సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్ ఏకపక్షంగా వ్యవహరిస్తున్నారని ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్ల అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసిన సంగతి తెలిసిందే.ఇటీవల కాలంలో మొత్తం 14 సార్లు అభ్యంతరాలను ఎన్నికల కమిషనర్లు సందు, వివేక్ జోషి నమోదు చేశారు. ఫామ్-6లో జరిగిన మార్పులను వారు వ్యతిరేకించారు. మెజారిటీ లేని నిర్ణయాలు చట్ట విరుద్ధమని విపక్ష పార్టీ నేతలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను వెంటనే అరెస్టు చేయాలంట విపక్షా నేతలు డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు.ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలను పట్టించుకోకుండానే ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నారని ‘ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ దుమారం రేపుతోంది. గత పది నెలల కాలంలో ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌జోషీలు మొత్తం 14 సార్లు వివిధ నిర్ణయాలపై తమ అభ్యంతరాలను లిఖితపూర్వకంగా వ్యక్తం చేశారని, అనధికారిక, అక్రమ ఉత్తర్వులంటూ తెలిపినప్పటికీ ఆ నిర్ణయాలు అమలయ్యాయని ఈ కథనం ఆరోపించింది.దీంతో సర్‌తోపాటు ఎన్నికల కమిషన్‌ తీరుతెన్నులపై ఇప్పటికే పలుమార్లు విమర్శలు, ఆరోపణలు గుప్పించిన ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఇప్పుడు మరోసారి సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌కుమార్‌పై తీవ్రస్థాయిలో విరుచుకుపడుతున్నాయి. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా ఉండే అర్హత ఆయనకు లేదని, వెంటనే రాజీనామా చేయాలని కాంగ్రెస్‌ పార్టీ డిమాండ్‌ చేస్తుండగా.. శివసేన (ఉద్ధవ్‌ ఠాక్రే), నేషనల్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ, ఆమ్‌ ఆద్మీపార్టీ, సీపీఐ(ఎం), టీఎంసీ, సమాజ్‌వాదీ పార్టీ, పీడీపీలు కూడా గొంతుకలిపాయి.ఇదీ చదవండి: 48 గంటల్లో రాజీనామా చేయకపోతే..

సాక్షి, న్యూఢిల్లీ: న్యూఢిల్లీ: భారత ఎన్నికల కమిషన్‌ పెను వివాదంలో చిక్కుకుంది. ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలను పట్టించుకోకుండానే ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నారని ‘ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ దుమారం రేపుతోంది. గత పది నెలల కాలంలో ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధూ, వివేక్‌జోషీలు మొత్తం 14 సార్లు వివిధ నిర్ణయాలపై తమ అభ్యంతరాలను లిఖితపూర్వకంగా వ్యక్తం చేశారని, అనధికారిక, అక్రమ ఉత్తర్వులంటూ తెలిపినప్పటికీ ఆ నిర్ణయాలు అమలయ్యాయని ఈ కథనం ఆరోపించింది. దీంతో సర్‌తోపాటు ఎన్నికల కమిషన్‌ తీరుతెన్నులపై ఇప్పటికే పలుమార్లు విమర్శలు, ఆరోపణలు గుప్పించిన ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఇప్పుడు మరోసారి సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌కుమార్‌పై తీవ్రస్థాయిలో విరుచుకుపడుతున్నాయి. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా ఉండే అర్హత ఆయనకు లేదని, వెంటనే రాజీనామా చేయాలని కాంగ్రెస్‌ పార్టీ డిమాండ్‌ చేయడగా, శివసేన (ఉద్ధవ్‌ ఠాక్రే), నేషనల్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ, ఆమ్‌ ఆద్మీపార్టీ, సీపీఐ(ఎం), టీఎంసీ, సమాజ్‌వాదీ పార్టీ, పీడీపీలు కూడా గొంతుకలిపాయి. అయితే ఎన్నికల కమిషన్‌ మాత్రం ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ కథనంపై ఒక ప్రకటన జారీ చేస్తూ అన్ని నిర్ణయాలు రాజ్యాంగబద్ధంగా తీసుకున్నవేనని, భిన్నాభిప్రాయాలు సహజమని స్పష్టం చేసింది. ఎన్నికల సంఘంపై, జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌పై తాము ఎప్పటి నుంచో అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తూనే ఉన్నా కేంద్రం పట్టించుకోలేదని కాంగ్రెస్‌ పార్టీ నేత, లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్‌ గాంధీ బుధవారం ఎక్స్‌ వేదికగా ధ్వజమెత్తారు. కలిసికట్టుగా ఓట్‌ చోరీ చేసిన బీజేపీ, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్, ఎన్నికల కమిషన్‌లు దేశద్రోహానికి పాల్పడ్డాయని ఆరోపించారు. ఎన్నికల కమిషన్‌ నిర్ణయాలపై ఇద్దరు కమిషనర్లు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయడంపై కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే ఎక్స్‌పై వ్యాఖ్యానిస్తూ.. ఏళ్లుగా తాము లేవనెత్తిన అనుమానం ఇప్పుడు నిజమైందని అన్నారు. సీఈసీ తొలగింపు కోరుతూ ఏప్రిల్‌ 26న 73 మంది రాజ్యసభ సభ్యులు సెక్రటరీ జనరల్‌కు నోటీసు ఇచ్చారని, వర్షాకాల సమావేశాలింకా ప్రోరోగ్‌ కాలేదు కాబట్టి.. రాజ్యసభ ఛైర్మన్‌ ఈ నోటీసుపై ఇప్పుడైనా చర్య తీసుకుంటారా? అని ప్రశ్నించారు. పాత జాబితాతో మళ్లీ ఎన్నికలు: మమత ఎన్నికల కమిషన్‌లో అక్రమ నిర్ణయాలు అమలవుతున్నాయన్న కథనాలపై ప.బెంగాల్‌ మాజీ ముఖ్యమంత్రి మమత బెనర్జీ బుధవారం విమర్శలు చేశారు. ఈ ఏడాది మొదట్లో జరిగిన ఎన్నికలను బీజేపీ, ఈసీలు కలిసికట్టుగా చోరీ చేశాయని, వాటిని రద్దు చేసి సర్‌కు ముందునాటి ఓటర్ల జాబితాతో మళ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించాలని ఆమె ఫేస్‌బుక్‌ లైవ్‌లో డిమాండ్‌ చేశారు. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను అరెస్టు చేయాలి: కేజ్రీవాల్‌ చీఫ్‌ ఎలక్షన్‌ కమిషనర్‌ (సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను అరెస్టు చేసి, విచారణ జరిపించాలని ఢిల్లీ మాజీ ముఖ్యమంత్రి, ఆమ్‌ ఆద్మీ పార్టీ నేత అరవింద్‌ కేజ్రీవాల్‌ బుధవారం డిమాండ్‌ చేశారు. ఎన్నికల కమిషన్‌లో అక్రమాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయన్న విషయం ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ కథనం ద్వారా స్పష్టమైందని, మూడేళ్ల నాటి ఓటర్ల జాబితాలను పునరుద్ధరించాలని, ఢిల్లీ, మహారాష్ట్ర, పశ్చిమ బెంగాల్, మధ్యప్రదేశ్‌ తదితర రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికలను రద్దు చేసి తిరిగి నిర్వహించాలని డిమాండ్‌ చేశారు. భిన్నాభిప్రాయాలు సాధారణమే: ఈసీఐ ఎన్నికల సంఘంలో (ఈసీఐ) కమిషనర్ల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు, అంతర్గత నోట్స్, సూచనలు ఉండటం సాధారణ పరిపాలనా ప్రక్రియలో భాగమేనని ఎన్నికల సంఘం స్పష్టం చేసింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 324, చట్టబద్ధ నిబంధనలు, సంస్థాగత సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా ఎన్నికల సంఘం పని చేస్తుందని బుధవారం ఓ ప్రకటనలో తెలిపింది. పారదర్శకత, చట్టపరమైన నిబంధనల అమలు, పరిపాలనా క్రమశిక్షణను నిర్ధారించేందుకు లిఖితపూర్వక నోట్స్, అభిప్రాయాలు, సాంకేతిక సూచనలు, అంతర్గత తనిఖీలు నిరంతరం కొనసాగుతుంటాయని వెల్లడించింది. ఎన్నికల సంఘం తీసుకున్న అన్ని చర్యలు చట్టాలు, కమిషన్‌ ఆదేశాలకు అనుగుణంగానే ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది. గత పది నెలల్లో నమోదైన కొన్ని అంతర్గత నోట్స్, అభిప్రాయాల ఆధారంగా మొత్తం పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడం సాధ్యం కాదని ఎన్నికల సంఘం తెలిపింది. ఓటర్ల జాబితా సవరణ, ఎస్‌ఐఆర్‌ సహా గత ఏడాది కాలంలో తీసుకున్న నిర్ణయాలన్నీ ఏకగ్రీవ నిర్ణయాలేనని స్పష్టం చేసింది. ఈసీఐనెట్‌లో అనధికారిక మార్పులు, డేటా తారుమారు, ఇతర జోక్యాలను నిరోధించేందుకు భద్రతా చర్యలు అమలు చేస్తున్నట్లు పేర్కొంది. ఎలక్టోరల్‌ రిజి్రస్టేషన్‌ ఆఫీసర్లు (ఈఆర్‌ఓలు), జిల్లా ఎన్నికల అధికారులు (డీఈఓలు) తమకు చట్టం కల్పించిన అధికారాల మేరకు ఓటర్ల నమోదు, పేర్ల తొలగింపు వంటి ప్రక్రియలను నిర్వహిస్తున్నారని స్పష్టం చేసింది. ఇద్దరు కమిషనర్లు చేసిన ఆరోపణలు 1. అక్టోబర్‌ 28, 2025: తగిన అనుమతుల్లేకుండానే ఎన్నికల కమిషన్‌ పేరుతో లేఖలు, ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయని సంధూ అభ్యంతరం. 2. ఏప్రిల్‌ 16, 2026: ఎన్నికల కమిషన్‌ ప్రవేశపెట్టిన కొత్త ఐటీ మాడ్యూళ్లు/పోర్టల్స్‌ వివరాలు మీడియా ద్వారా తెలుసుకున్నానన్న సంధు. 3. ఏప్రిల్‌ 16, 2026: కమిషన్‌ అనుమతి లేకుండానే అధికారిక సమాచాం జారీ4. ఏప్రిల్‌ 16, 2026: కమిషన్‌ సమావేశాలకు సంబంధించిన అజెండా ఏడాదిగా ఇవ్వడం లేదని, మినిట్స్‌ నమోదు చేయడం లేదన్న జోషీ 5. ఏప్రిల్‌ 16, 2026: కమిషన్‌ అధికారులు అనుమతుల్లేకుండానే విదేశీ పర్యటలు 6. ఏప్రిల్‌ 24, 2026: అనుమతి లేకుండా సమాచారాన్ని జారీ చేయవద్దన్న జోషీ7. మే 16, 2026: ఫారం–6లో మార్పులు చేయరాదని జోషీ. తర్వాత ఏకీభవించిన సంధూ 8. మే 29, 2026: ఓటర్ల జాబితా సమాచారాన్ని కేంద్రీకృతం చేస్తున్నారన్న జోషీ 9. జూలై 29, 2026: విధుల విభజనలో మార్పులు చేశారని కేబినెట్‌ కార్యదర్శికి ఫిర్యాదు 10. జూలై 29, 2026: విధుల కేటాయింపుపై ఉన్న అభ్యంతరాలను మరోసారి ప్రస్తావిస్తూ, సంబంధిత అధికారిపై చర్యలు తీసుకోవాలని సంధు కూడా కేబినెట్‌ కార్యదర్శికి లేఖ రాశారు. 11. జూలై 30, 2026: కొత్త విధుల కేటాయింపు ఉత్తర్వును జోషి, సంధులు ఇద్దరూ రద్దు చేశారు. 12. ఆగస్టు 12, 2026: బెంగాల్‌లో ఓట్లపై ఏర్పాటైన ట్రిబ్యునళ్లలో ఎన్నికల కమిషన్‌ తరఫున అప్పీళ్లు దాఖలు చేయడానికి ఎవరు అనుమతి ఇచ్చారని సంధూ ప్రశ్నించారు. 13. ఆగస్టు 13, 2026: ఫారం–6లో చేసిన మార్పు చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించిన సంధూ 14. ఆగస్టు 14, 2026: ఈఆర్‌ఓలకు ఈసీఐ నెట్‌ను యాక్సెస్‌ చేసే అవకాశం లేకపోవడంపై అభ్యంతరం

అహ్మదాబాద్‌: భారతదేశ ఎన్నికల ప్రక్రియ ప్రపంచంలోనే అత్యంత పారదర్శకమైందని ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ స్పష్టం చేశారు. ఓటర్ల జాబితాతో మొదలుపెట్టి ఓట్ల లెక్కింపు వరకూ ప్రతిదశలోనూ ధ్రువీకరణ జరుగుతూండటం ఇందుకు కారణమని ఆయన చెప్పారు. అహ్మదాబాద్‌లోని గుజరాత్‌ యూనివర్శిటీ అటల్‌ కలామ్‌ హాల్‌లో శుక్రవారం బూత్‌ లెవల్‌ ఆఫీసర్లతో సీఈసీ సమావేశమయ్యారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ ఎన్నికల ప్రక్రియ ప్రతిదశలోనూ రాజకీయ పార్టీలు, పోటీలో ఉన్న అభ్యర్థులు లేదా వారి ఏజెంట్లు నిరంతరం ధ్రువీకరణ చేస్తూంటారు కాబట్టి ఇది అత్యంత పారదర్శక ఎన్నికల విధానమని స్పష్టం చేశారు.

సర్‌లో చట్టబద్ధమైన నోటీసు మెకానిజమ్‌ లేదు. వలస వెళ్లిన కేటగిరీ కింద ఓట్లను తొలగించే ముందు ఓటర్లకు ఎలాంటి ముందస్తు నోటీసులు ఇవ్వడం లేదు. వ్యత్యాసాలు కలిగిన, లింక్‌ కాని ఓటర్లకు మాత్రమే నోటీసులు ఇస్తున్నారు. మళ్లీ ఎన్నికలు జరిగినప్పుడు ఓటేయడానికి పోతేనే తమ ఓటు పోయిందనే నిజం ఓటరుకు తెలుస్తుంది. సాక్షి, హైదరాబాద్‌: ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (సర్‌)– 2026 ప్రక్రియ లోపభూయిష్టంగా తయారైందని ముఖ్యమంత్రి ఎ.రేవంత్‌ రెడ్డి ఆరోపించారు. గత జూన్‌ 10 నాటికి రాష్ట్రంలో 3.38 కోట్ల మంది ఓటర్లుండగా, 73.39 లక్షల (21.7%) మంది ఓటర్లను ఆచూకీ లేని/గైర్హాజరీలో ఉన్న/మరణించిన/డూప్లికేట్‌ (ఏఎస్‌డీడీ) ఓటర్లుగా గుర్తించడం పట్ల తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. వీరిలో 45.19 లక్షల (62%) మంది ఓటర్లను ఏ ప్రాతిపదికన శాశ్వతంగా గైర్హాజరీ(వలస)లో ఉన్న ఓటర్లుగా వర్గీకరించారని ప్రశ్నించారు. 2.65 కోట్ల ఎన్యూమరేషన్‌ ఫారాలను డిజిటలైజ్‌ చేయగా, 60.50లక్షల మంది ఓటర్ల వివరాల్లో వ్యత్యాసాలు, 32.36లక్షల మంది అన్‌మ్యాప్డ్‌ ఓటర్లున్నట్టు నిర్ధారించినట్టు గుర్తు చేశారు. ఈ రెండు కేటగిరీలు కలిపి మొత్తం 92.86లక్షల మంది ఓటర్లకు నోటీసులు ఇస్తున్నారన్నారు. రాష్ట్రంలోని దాదాపు మూడో వంతు ఓటర్లు తమ ఓటు హక్కును నిలబెట్టుకోవడానికి మళ్లీ ఆధారాలు చూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి లేదా ఓటు హక్కును కోల్పోయే ప్రమాదం ఏర్పడిందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ మేరకు కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ప్రధాన కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు శనివారం ఆయన లేఖ రాశారు. సీఎం ఎత్తిచూపిన లోపాలు.. ⇒ తాత్కాలిక, శాశ్వత వలసల మధ్య తేడా చూపలేదు. బీఎల్‌ఓ వచ్చిన సమయంలో తాత్కాలికంగా ఇంట్లో లేని ఓటర్లనూ శాశ్వతంగా వల స వెళ్లిన వారిగానే పరిగణించారు. ⇒ ఇల్లు మారిన ఓటర్లకు కొత్త చిరునామాలో ఓటు నమోదు చేసుకోవడానికి (ఫారం–6) ఎలాంటి సహాయం అందించడం లేదు, కానీ పాత ప్రదేశంలో వారి ఓటును తొలగిస్తున్నారు. ⇒ చట్టబద్ధమైన నోటీసు మెకానిజమ్‌ లేదు. వలస వెళ్లిన కేటగిరీ కింద ఓట్లను తొలగించే ముందు ఓటర్లకు ఎలాంటి ముందస్తు నోటీసులు ఇవ్వడం లేదు. వ్యత్యాసాలు కలిగిన, లింక్‌ కాని ఓటర్లకు మాత్రమే నోటీసులు ఇస్తున్నారు. మళ్లీ ఎన్నికలు జరిగినప్పుడు ఓటేయడానికి పోతేనే తమ ఓటు పోయిందనే నిజం ఓటరుకు తెలుస్తుంది. ⇒ రాష్ట్రంలోని మూడో వంతు ఓటర్లు హైదరాబాద్, మేడ్చల్‌–మల్కాజ్‌గిరి, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లోనే ఉండగా, 58.6% ఏఎస్డీడీ ఓటర్లు, 41.9% నోటీసులు అందుకునే ఓటర్లు ఈ మూడు జిల్లాల్లోనే ఉన్నారు. కొద్ది వందల మీటర్ల దూరంలో ఇల్లు మారినా పోలింగ్‌ స్టేషన్‌ మారుతుందని, వివాహం లేదా ఉద్యోగం కారణంగా ఇల్లు మారడం సాధారణమని, దానిని ఓటు హక్కు రద్దుకు కారణం చేయకూడదు. పూర్తిగా సహకరిస్తాం... అర్హత ఉన్న ఏ ఒక్క ఓటరూ ఓటు హక్కు కోల్పోకూడదు, అర్హత లేని ఏ ఒక్కరూ జాబితాలో ఉండకూడదు అనేదే సర్‌ ప్రక్రియ లక్ష్యమని సీఎం రేవంత్‌ రెడ్డి పేర్కొన్నారు. హెల్ప్‌డెస్‌్కల నిర్వహణ, గ్రామసభలు, వార్డు సమావేశాల ఏర్పాటు, ప్రచారం, అవగాహన కార్యక్రమాలు, లాజిస్టికల్‌ మద్దతుతో సహా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున ఎన్నికల సంఘానికి పూర్తి సహకారం అందిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. సీఈసీకి రేవంత్‌ చేసిన ప్రతిపాదనలివీ.. 1. అభ్యంతరాలు, దరఖాస్తుల గడువు పొడిగించాలి. ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితాపై అభ్యంతరాలతోపాటు కొత్త ఓటర్ల నమోదు, వివరాల దిద్దుబాటుకు దరఖాస్తుల గడువు సెపె్టంబర్‌ 16 వరకు నెల రోజులు మాత్రమే ఇచ్చారు. సగం గడువు ముగిసింది. తుది జాబితా అక్టోబర్‌ 19న విడుదల కానుంది. ఓటర్లు తమ పేర్లు చెక్‌ చేసుకుని ఫారం–6 సమర్పించడానికి మరో 4 వారాల పాటు గడువును పొడిగించాలి. సమీప భవిష్యత్తులో తెలంగాణలో ఎలాంటి ఎన్నికలు లేవు కాబట్టి ఈ సవరణ సులభమే. 2. ఈసీఐ మాన్యువల్‌ ప్రకారం ఓటర్ల ముసాయిదా జాబితాను గ్రామసభల్లో, నగరాల్లో వార్డు కమిటీ సమావేశాల్లో కనీసం రెండుసార్లు బిగ్గరగా చదివి వినిపించేలా జిల్లా ఎన్నికల అధికారులను ఆదేశించాలి. 3. నోటీసులకు జవాబు ఇవ్వడానికి ఇస్తున్న వారం వ్యవధి సరిపోదు. ముఖ్యంగా కూలీలు, వలస కార్మికులు, వృద్ధులకు వేరే ప్రాంతాల నుంచి ధ్రువపత్రాలు తెచ్చుకోవడానికి 3 నుంచి 4 వారాల వ్యవధి ఇవ్వాలి. 4. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, బూత్‌ స్థాయిలో హెల్ప్‌డెస్‌్కలను ఏర్పాటు చేసి ఓటర్లకు అవసరమైన సర్టిఫికెట్లు పొందడంలో, అధికారుల నుంచి డాక్యుమెంట్లు సమర్పించడంలో నేరుగా సహాయం అందించాలి. 5. 2026 జూలై 25న జారీ చేసిన జీవో 172 కింద ఇచ్చిన ఫ్యామిలీ రిజిస్టర్‌ సర్టిఫికెట్‌ను ఈసీ తిరస్కరించడంతో పట్టణ ఓటర్లు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. కాబట్టి మండల స్థాయిలో త్వరగా లభించే పత్రాలను అనుమతిస్తూ స్పష్టమైన జాబితాను ప్రకటించాలి. 6. హైదరాబాద్‌లోని ఒక్కో నియోజకవర్గంలో 78వేలకు పైగా ఓటర్లకు నోటీసులు ఇస్తున్నారు. అధికారుల ముందు ప్రతి ఒక్కరూ వ్యక్తిగతంగా హాజరుకావడం అసాధ్యం. కాబట్టి అదనపు ఈఆర్‌వోలను నియమించి, ఈఆర్‌వో స్థాయి కంటే కిందనే వికేంద్రీకృత పద్ధతిలో సమయం కేటాయించి విచారణ జరపాలి.

సాక్షి, హైదరాబాద్‌: దేశవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితా సవరణ(ఎస్‌ఐఆర్‌) ప్రక్రియను సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి పూర్తి చేస్తామని ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ (సీఈసీ) జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ తెలిపారు. శుక్రవారం ఢిల్లీలోని కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ఆధ్వర్యంలో కొనసాగుతున్న ఇండియా ఇంటర్నేషనల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ డెమోక్రసీ అండ్‌ ఎలక్షన్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ (ఐఐఐడీఈఎం)లో దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల మీడియా ప్రతినిధులతో ముఖాముఖిలో పాల్గొన్నారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియపై అవగాహన కల్పిస్తూ మీడియా ప్రతినిధులు లేవనెత్తిన అంశాలపై వివరించారు.ఎన్నికల ప్రక్రియను మరింత పారదర్శకంగా, విశ్వసనీయంగా నిర్వహించడమే ఎస్‌ఐఆర్‌ లక్ష్యమని, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశమైన భారతదేశంలో 95 కోట్ల మంది ఓటర్లకు సేవలందించడం గర్వకారణమని పేర్కొన్నారు. దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 12 లక్షల మంది బూత్‌ స్థాయి అధికారులు (బీఎల్‌వోలు) ఓటర్ల జాబితాల సవరణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారని చెప్పారు. ఏటా దేశంలో దాదాపు 8 కోట్ల మంది ఓటర్ల వివరాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయని, అందువల్ల నిరంతర సవరణ ప్రక్రియ అవసరమన్నారు. ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు పొందేందుకు ఓటరు గుర్తింపు కార్డు తప్పనిసరి అన్న ప్రచారంలో ఎలాంటి వాస్తవం లేదని స్పష్టం చేశారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర కాంగ్రెస్‌ పార్టీ ఇన్‌చార్జి మీనాక్షి నటరాజన్‌ రాజ్యసభ ఎన్నికల నామినేషన్‌ తిరస్కరణపై స్పందిస్తూ, నామినేషన్‌ పత్రంలోని ప్రతి కాలమ్‌ను తప్పనిసరిగా పూర్తి చేయాలని ఎన్నికల నిబంధనలు స్పష్టంగా చెబుతున్నాయన్నారు. కోర్టు కేసుల వివరాలు నమోదు చేసుకునేందుకు అవకాశం ఇచ్చినా ఆమె వినియోగించుకోలేదని తెలిపారు. సీఎం రేవంత్‌రెడ్డికి సంబంధించిన రెండు ఓట్ల అంశం కూడా ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియ పూర్తయ్యాక నిబంధనల మేరకు పరిష్కారమవుతుందని జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ పేర్కొన్నారు.

న్యూఢిల్లీ: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) పదవి నుంచి జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను తప్పించాలంటూ విపక్ష పార్టీలు శుక్రవారం తాజాగా మరో నోటీస్‌ను రాజ్యసభకు అందజేశాయి. సీఈసీ ఉద్వాసనకు సంబంధించి తీర్మానం కోసం నోటీస్‌ ఇస్తున్నట్లు కాంగ్రెస్‌ నేత జైరాం రమేశ్, తృణమూల్‌ కాంగ్రెస్‌ నాయకురాలు సాగరికా ఘోష్‌ రాజ్యసభ ప్రధాన కార్యదర్శికి అందజేసిన లేఖలో పేర్కొన్నారు. వీలైనంత త్వరగా సీఈసీ ఉద్వాసనకు సంబంధించిన తీర్మానాన్ని సభలో ప్రవేశపెట్టాలంటూ రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్మునుద్దేశిస్తూ నేతలు నోటీస్‌ను అందజేశారు. తమిళనాడు, పశ్చిమబెంగాల్‌ ఎన్నికలను ప్రభావితంచేసేలా ప్రధాని మోదీ ఏప్రిల్‌ 18వ తేదీన సందర్భంలేకపోయినా ఉద్దేశపూర్వకంగా జాతినుద్దేశించి ప్రసంగించారని, ఈ విషయమై ఫిర్యాదుచేసినా సీఈసీ పట్టించుకోలేదని నోటీస్‌లో ప్రస్తావించారు. వృత్తిధర్మం నిర్వర్తించడంలో ఘోరంగా విఫలమవడంతోపాటు అధికార పక్షం పట్ల పక్షపాత ధోరణితో ఆయన వ్యవహరిస్తున్నారని ఆ నోటీస్‌లో నేతలు పేర్కొన్నారు. నోటీస్‌పై 73 మంది విపక్షసభ్యులు సంతకాలుచేశారు. 2026 మార్చి 15వ తేదీన, ఆ తర్వాత సైతం సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ చర్యలు ఆయనలోని పక్షపాత ధోరణిని పలుమార్లు బయటపెట్టాయి. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 324(5), ఆర్టికల్‌124(4), సీఈసీ, ఇతర ఈసీల (నియామక, సర్వీస్‌ నిబంధనల)చట్టం,2023లోని 11(2)వ సెక్షన్, జడ్జీల(విచారణ)చట్టం–168లోని నిబంధనలకు పూర్తివిరుద్ధంగా ఆయన వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇప్పుడు ఆయనపై మొత్తంగా 9 ప్రధాన ఆరోపణలున్నాయి.

కోల్‌కతా/చెన్నై: ఓటర్లలో వెల్లువెత్తిన చైతన్యానికి సంకేతంగా పశ్చిమ బెంగాల్‌ తొలి విడత అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో, ఒకే విడతలో జరిగిన తమిళనాడు ఎన్నికల్లో రికార్డు స్థాయిలో ఓటింగ్‌ నమోదైంది. గురువారం 152 స్థానాలకు జరిగిన బెంగాల్‌ ఎన్నికల్లో 92.72 శాతం, మొత్తం 234 స్థానాలకు జరిగిన తమిళనాడు ఎన్నికల్లో 85.14 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదు కావడం విశేషం. రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ(ఎస్‌ఐఆర్‌) సర్వే ద్వారా అర్హత లేని లక్షలాది ఓట్లను తొలగించిన తర్వాత జరిగిన ఈ ఎన్నికల్లో రికార్డుస్థాయిలో ఓటింగ్‌ నమోదవడం గమనార్హం. శుక్రవారం ఉదయం కల్లా తుది గణాంకాలు రావొచ్చు. బెంగాల్‌లో అక్కడక్కడా హింసాకాండ చోటుచేసుకోవడం మినహా తొలి విడత పోలింగ్‌ ప్రశాంతంగా ముగిసింది. కనిష్ట స్థాయిలో హింస జరగడం బెంగాల్‌ ఎన్నిక చరిత్రలో ఇదే మొదటిసారి అని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. తమిళనాడులోనూ ఎలాంటి అవాంఛనీయ ఘటనలు జరగకపోవడంతో ఎన్నికల సంఘం ఊపిరి పీల్చుకుంది. ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో పాలుపంచుకోవడానికి, దేశ పౌరులుగా తమ విధిని నిర్వర్తించడానికి ఓటర్లు ఉదయం నుంచే పోలింగ్‌ కేంద్రాల వద్ద బారులుతీరి ఉత్సాహంగా ఓటువేశారు. ఉదయం 7 గంటలకు ప్రారంభమైన ఓటింగ్‌ సాయంత్రం 6 గంటలకు ముగిసింది. సమయం ముగిసినా పోలింగ్‌ కేంద్రాల ఎదుట రద్దీ తగ్గలేదు. వరుసలో నిల్చున్నవారందరికీ ఓటు వేసే అవకాశం కల్పించారు. రాజకీయ నాయకులు, సినీ ప్రముఖులు, వ్యాపారవేత్తలు ఓటు హక్కు వినియోగించుకున్నారు. స్వాతంత్య్రం తర్వాత అత్యధిక ఓటింగ్‌ దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో అత్యధిక ఓటింగ్‌ నమోదు కావడం ఇదే మొదటిసారి. ఈ నెల 9న జరిగిన అస్సాం, పుదుచ్చేరి ఎన్నికల్లోనూ మునుపెన్నడూ లేని రీతిలో అత్యధిక ఓటింగ్‌ నమోదైంది. అస్సాంలో 85.38 శాతం, పుదుచ్చేరిలో 89.83 శాతం నమోదయ్యింది. బెంగాల్, తమిళనాడులో ఇప్పటిదాకా 2011 నాటి ఎన్నికల ఓటింగే అత్యధికం. అప్పట్లో బెంగాల్‌లో 84.72 శాతం, తమిళనాడులో 78.29 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదైనట్లు ఎన్నికల సంఘం వెల్లడించింది. ఆ రికార్డును ఈసారి ఓటర్లు తిరగరాశారు. రెండు రాష్ట్రాల్లో పురుషుల కంటే మహిళలే అత్యధికంగా ఓటింగ్‌లో పాల్గొన్నారు. తమిళనాడులో పురుషులు 83.57 శాతం మంది ఓటువేయగా, మహిళలు 85.76 శాతం మంది ఓటువేశారు. బెంగాల్‌లో పురుషులు 90.92 శాతం, మహిళలు 92.69 మంది ఓటు హక్కు వినియోగించుకున్నారు. ఓటింగ్‌లో సరికొత్త రికార్డు సృష్టించిన రెండు రాష్ట్రాల ఓటర్లకు సెల్యూట్‌ చేస్తున్నామని ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ అన్నారు. బెంగాల్‌లో ఎస్‌ఐఆర్‌ ద్వారా 91 లక్షల ఓట్లను తొలగించారు. ఈ నేపథ్యంలో అర్హులైన ఓటర్లలో 91.78 శాతం మంది ఓటు వేశారు.పశ్చిమ బెంగాల్‌లో స్వల్ప హింస బెంగాల్‌లో తొలి విడత ఎన్నికల సందర్భంగా హింసాకాండ చోటుచేసుకుంది. అధికార టీఎంసీ, విపక్ష బీజేపీ కార్యకర్తలు ఘర్షణకు దిగారు. ఉద్రిక్తత పరిస్థితులను సైతం లెక్కచేయకుండా జనం భారీగా పోలింగ్‌ కేంద్రాలకు తరలివచ్చారు. హింసాత్మక ఘటనలు ఓటర్ల ఉత్సాహాన్ని తగ్గించలేకపోయాయి. 2021లో 82.30 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదు కాగా, గురువారం 92 శాతం దాటేసింది. బెంగాల్‌ ప్రజలు తమ హక్కులను కోల్పోకుండా ఉండేందుకే అధిక సంఖ్యలో ఓటు వేశారని టీఎంసీ పేర్కొంది. ఈ ఎన్నికల్లో ఓటు వేయకపోతే పౌరులుగా తమ హక్కులను, పౌరసత్వాన్ని కోల్పోతామని ప్రజలు ఆందోళనకు గురయ్యారని, అందుకే ఆ ప్రమాదం తలెత్తకుండా అధిక సంఖ్యలో పాల్గొన్నారని ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ అన్నారు. బీర్భూమ్‌లోని ఖరిసోల్‌లో ఈవీఎంలలో టీఎంసీకి వేసిన ఓట్లను బీజేపీకి అనుకూలంగా నమోదు చేస్తున్నారని అధికార పార్టీ నాయకులు ఆందోళనకు దిగారు. దాంతో అధికారులు పోలింగ్‌ను తాత్కాలిక నిలిపివేశారు. స్థానికులకు, భద్రతా సిబ్బందికి మధ్య ఘర్షణ చోటుచేసుకుంది. పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగా మారింది. కొందరు రాళ్లతో దాడికి దిగారు. పారామిలిటరీ బలగాలు రంగ ప్రవేశం చేయడంతో పరిస్థితి సద్దుమణిగింది. దక్షిణ దినాజ్‌పూర్‌లోని కుమార్‌గంజ్‌లో బీజేపీ అభ్యర్థి సువేందు సర్కార్‌పై దాడి జరిగిందని, అసన్‌సోల్‌ దక్షిణ నియోజకవర్గంలోని రహమత్‌ నగర్‌ సమీపంలో బీజేపీ ఎమ్మెల్యే అగి్నమిత్ర పాల్‌ కారుపై రాళ్లతో దాడి చేసి వెనుక కిటికీని పగలగొట్టారని ఆరోపణలు వచ్చాయి. నవోడాలో ఏజేయూపీ నాయకుడు హుమాయున్‌ కబీర్‌ కాన్వాయ్‌పై కొందరు రాళ్లు విసిరారు. దీంతో అతడి మద్దతుదారులకు, ప్రత్యర్థులకు మధ్య ఘర్షణచోటుచేసుకుంది. లాభ్‌పూర్, చంచల్‌. మురారైలలో హింసాత్మక, బెదిరింపు ఘటనలు జరిగాయి. వేర్వేరు పారీ్టల కార్యకర్తల మధ్య జరిగిన ఘర్షణల్లో పలువురు గాయపడ్డారు. డోమ్‌కల్‌లో ఓటర్లు పోలింగ్‌ బూత్‌ల వద్దకు చేరుకోకుండా కొందరు అడ్డుకొనే ప్రయత్నం చేశారు. మొత్తం పోలింగ్‌ ప్రక్రియ చాలావరకు ప్రశాంతంగా ముగిసినట్లు ఎన్నికల సంఘం ప్రకటించింది. ఎన్నికల్లో అక్రమాలకు సంబంధించి వందలాది ఫిర్యాదులు అందినట్లు తెలియజేసింది. జిల్లాల వారీగా చూస్తే ముర్షిదాబాద్, బంకూర, కూచ్‌ బెహార్‌లో 90 శాతానికి పైగా ఓటింగ్‌ నమోదయ్యింది. అత్యల్పంగా కలింపాంగ్‌లో 81 శాతం నమోదయ్యింది. బెంగాల్‌ ఎన్నికలు అంటేనే హింసాకాండకు మారుపేరుగా చెబుతుంటారు. ఈసారి అలాంటి పరిస్థితి లేకపోవడం విశ్లేషకులను ఆశ్చర్యపర్చింది. రాష్ట్రంలో మిగిలిన 142 స్థానాలకు ఈ నెల 29న రెండో విడతలో ఎన్నికలు జరుగనున్నాయి. తమిళనాడులో అంతా ప్రశాంతం అధికార డీఎంకే, విపక్ష అన్నాడీఎంకే, కొత్తగా రంగప్రవేశం దళపతి విజయ్‌ నేతృత్వంలోని టీవీకే మధ్య జరిగిన త్రిముఖ ఎన్నికల పోరులో 85.14 శాతం మంది ఓటర్లు పోలింగ్‌లో పాల్గొన్నారు. అన్నాడీఎంకే–బీజేపీ కూటమిని లక్ష్యంగా చేసుకుని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన విషయంలో తీవ్రంగా పోరాడిన డీఎంకే అధికారాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి హోరాహోరీగా పోరాడింది. విజయ్‌ పార్టీ తమిళగ వేట్రి కళగం(టీవీకే), తమిళ జాతీయవాది సీమాన్‌కు చెందిన నాన్‌ తమిళర్‌ కట్చి(ఎన్‌టీకే) ఎన్నికల రంగంలో గట్టి పోటీదారులుగా నిలిచాయి. డీఎంకే–కాంగ్రెస్, అన్నాడీఎంకే–బీజేపీ కూటములు తమ విజయం పట్ల ధీమాగా ఉన్నాయి. అత్యధికంగా కరూర్‌ స్థానంలో 91.86 శాతం, అత్యల్పంగా కన్యాకుమారిలో 75.50 శాతం ఓటింగ్‌ రికార్డయ్యింది. చెదురు ముదురు ఘటనల మినహా రాష్ట్రంలో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ప్రశాంతంగా ముగిశాయి. కొన్నిచోట్ల ఈవీఎంలు మొరాయించినా, తక్షణం మరమ్మతులు చేసి ఓటింగ్‌ను కొనసాగించారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రజలు ఓటింగ్‌ను బహిష్కరించారు. చెన్నైలోని మైలాపూర్‌లో ఓటర్లకు డీఎంకే డబ్బులు పంపిణీ చేస్తోందని బీజేపీ ముఖ్యనేతలు అన్నామలై, వనతి శ్రీనివాసన్‌ ఆరోపించారు. అధికార డీఎంకే పార్టీ ఉదయించే సూర్యుడి చిహ్నాన్ని బహిరంగంగా ప్రదర్శించడం ద్వారా ఓటర్లను ప్రభావితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోందని బీజేపీ నేత డాక్టర్‌ తమిళిసై సౌందరరాజన్‌ ఆగ్రహం వ్యక్తంచేశారు. ముఖ్యమంత్రి స్టాలిన్, డిప్యూటీ సీఎం ఉదయ నిధి స్టాలిన్‌ తమ కుటుంబంతో సహా చెన్నైలో ఓటు వేశారు. అన్నాడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి పళనిస్వామి సేలం సిలువం పాళయం నెడుంకుళం పంచాయతీ పరిధిలోని యూనియన్‌ ప్రైమరీ స్కూల్‌ పోలింగ్‌ బూత్‌లో కుటుంబంతో సహా వచ్చి ఓటు వేశారు. టీవీకే అధినేత విజయ్‌ చెన్నై నీలాంకరై పోలింగ్‌ బూత్‌లో గట్టి భద్రత నడుమ ఓటు హక్కు వినియోగించుకున్నారు. సంగీత దర్శకుడు ఇళయరాజా, తమిళ సినీ నటులు రజనీకాంత్, కమలహాసన్, అజిత్‌, సూర్య, జ్యోతిక దంపతులు, కార్తీ, అర్జున్, విక్రమ్, ధనుష్, విజయ్‌ సేతుపతి, శివకార్తికేయన్, విశాల్, మణిరత్నం, సంగీత దర్శకుడు అనిరుద్, నటీమణులు త్రిష, కీర్తి సురేష్, రాధిక, తదితరులు ఓటు హక్కును వినియోగించుకున్నారు. భారీ ఓటింగ్‌ మాకే అనుకూలం: అన్నాడీఎంకే తమిళనాడులో 2021లో 73.63 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదు కాగా, స్టాలిన్‌ సారథ్యంలోని డీఎంకే విజయం సాధించింది. 2011లో 78.29 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదైంది. ఆ ఎన్నికల్లో జయలలిత నేతృత్వంలోని అన్నాడీఎంకే జయకేతనం ఎగురవేసింది. వరుసగా రెండుసార్లు గెలిచింది. ఈసారి 85 శాతానికిపైగా ఓటింగ్‌ నమోదు కావడాన్ని తమకు సానుకూలాంశంగా అన్నాడీఎంకే–బీజేపీ కూటమి నాయకులు భావిస్తున్నారు. తమిళనాట ఎస్‌ఆఐర్‌ ద్వారా ఓట్లను తొలగించారు. 2025 అక్టోబర్‌లో 6.41 కోట్ల మంది ఓటర్లు ఉండగా, ప్రస్తుతం వారి సంఖ్య 5.73 కోట్లకు తగ్గింది. 2021 ఎన్నికల సమయంలో 6.29 కోట్ల మంది ఓటర్లు ఉన్నారు. అంటే గత ఎన్నికలతో పోలిస్తే ఈ ఎన్నికల్లో ఓటర్ల సంఖ్య 56 లక్షల మేర తగ్గినట్లు స్పష్టమవుతోంది. తమిళనాట ఓటింగ్‌ సరళి తమిళనాడులో 1957లో అత్యల్పంగా 47 శాతం ఓటింగ్‌ నమోదైంది. ఆ తర్వాత 1960వ దశకం నుంచి నేటి వరకు సగటు ఓటింగ్‌ శాతం 70కి దరిదాపుల్లోనే ఉంది. ప్రస్తుత అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మాత్రం పాత రికార్డులు చెదిరిపోయాయి.👉 :​​​​​​​ (ఫోటో గ్యాలరీ కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి)

న్యూఢిల్లీ: ఎన్నికల ప్రక్రియపై దృష్టిసారించాల్సిన ఎలక్షన్‌ కమిషన్‌ రాష్ట్ర అధికారులు బీజేపీ నేతలతో అంటకాగుతున్నారంటూ తృణమూల్‌కాంగ్రెస్‌ చేసిన ఆరోపణలతో ఆ పార్టీ నేతలు, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషన్‌ సభ్యుల మధ్య జరిగిన సమావేశం కొన్ని నిమిషాల్లోనే రసాభాసగా మారి అర్ధంతరంగా ముగిసింది. తర్వాత అటు ఈసీ, ఇటు టీఎంసీ నేతలు పరస్పర ఆరోపణలు గుప్పించుకున్నారు. సమావేశంలో వాగ్వాదం జరగడానికి మీరే కారణమని రెండు వర్గాలూ వాదించుకున్నాయి. ఢిల్లీలో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ప్రధాన కార్యాలయం ఈ వాగ్వాదానికి వేదికగా మారింది. బీజేపీ ముఖ్యులతో ఎన్నికల అధికారులకు సత్సంబంధాలు, ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ(ఎస్‌ఐఆర్‌)లో లోపాలను ఎత్తిచూపుతూ తృణమూల్‌ చీఫ్, పశ్చిమబెంగాల్‌ సీఎం మమతా బెనర్జీ రాసిన పలు లేఖలను టీఎంసీ ప్రతినిధి బృందం ఈసీకి అందజేసింది. భేటీ సందర్భంగా రాజ్యసభ సభ్యుడు డెరెక్‌ ఒబ్రియాన్, సాగరికా ఘోష్, ఎంపీలు సాకేత్‌ గోఖలే, మేనకా గురుస్వామిల ప్రతినిధి బృందం ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌కుమార్‌ సారథ్యంలోని ఎన్నికల సంఘానికి ఈ లేఖలను ఇచ్చారు. ఈ సందర్భంగా బెంగాల్‌లోని నందిగ్రామ్‌లో స్థానిక బీజేపీ నేతతో చీఫ్‌ ఎలక్టోరల్‌ ఆఫీసర్‌కు ఉన్న అనుబంధం సహా ఆరు ఘటనల సాక్ష్యాధారాలతో టీఎంసీ నేతలు అందించారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ పేరిట లక్షలాది నిజమైన ఓటర్ల పేర్లను జాబితాను నుంచి తొలగించారని టీఎంసీ నేతలు వాదించారు. మమత రాసిన 9 లేఖలను సీఈసీకి ఇచ్చారు. ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఎన్నికల అధికారులను రాష్ట్రం నుంచి బదిలీచేయాలని డిమాండ్‌చేశారు. భేటీ అర్ధంతరంగా ముగిశాక మీడియాతో ఓబ్రియాన్‌ మాట్లాడారు. ‘‘ఆరోపణలున్న అధికారుల సమక్షంలో పారదర్శకంగా ఎన్నికలు ఎలా జరుపుతారు? అని ప్రశ్నించాం. అందుకు సీఈసీ సమాధానం చెప్పాల్సిందిపోయి మీరంతా బయటకు వెళ్లండి అని గెంటేశారు. గతంలో 8–9 సార్లు ఎలక్షన్‌ కమిషన్‌తో భేటీ అయ్యాం. ప్రతిసారీ సీఈసీనే మాట్లాడారు. ఎవరినీ మాట్లాడనివ్వట్లేరు. అందుకే ఈసారి తిరిగొచ్చేటప్పుడు ఆయనను అభినందించా. పదవి నుంచి తొలగించాలని ఏకంగా పార్లమెంట్‌లో మీకు వ్యతిరేకంగా నోటీసులు జారీఅయ్యాయి అని చెప్పి బయటికొచ్చేశా’’అని ఓబ్రియాన్‌ వెల్లడించారు. ఇష్టారీతిన మాట్లాడారు: ఈసీ వాగ్వాదంపై ఈసీ తన వాదనను తర్వాత ‘ఎక్స్‌’ఖాతాలో పోస్ట్‌చేసింది. ‘‘టీఎంసీ ప్రతినిధి బృందంతో ఈసీ ఉన్నతాధికారులు నిక్కచ్చిగా మాట్లాడారు. టీఎంసీ ఎంపీ ఓబ్రియాన్‌ గట్టిగా అరుస్తూ ఎలక్షన్‌ కమిషనర్లలో ఎవరినీ మాట్లాడనివ్వలేదు. హోదా మరచి అనుచితంగా ప్రవర్తించారు. ఆరోపణల అంశంపై సీఈసీ మాట్లాడబోతే ఆయననూ ఓబ్రియాన్‌ అడ్డుకున్నారు. దాంతో సీఈసీ ఆగ్రహంతో బయటకు వెళ్లండి అని చెప్పాల్సి వచ్చింది. పోలింగ్‌కేంద్రాల్లో రిగ్గింగ్, బూత్‌ జామింగ్, సోర్స్‌ జామింగ్‌ వంటి చట్టవ్యతిరేక చర్యలకు పాల్పడవద్దని ఈసీ హెచ్చరించింది. ప్రతినిధి బృందంలో ముందుగా అనుమతి పొందిన వ్యక్తులు ఎందుకు రాలేదని నిలదీశాం. వాళ్లలో అసహనం పెరిగింది’’అని ఈసీ పేర్కొంది. ఈసీ వివరణపై టీఎంసీ ఆగ్రహం వ్యక్తంచేసింది. ‘‘ముక్కుసూటిగా మాట్లాడటంతోనే మాకు కోపం వచ్చిందని ఈసీ చెబుతోంది. మరి ఇంతే ముక్కుసూటిగా బీజేపీ నేతలకు ఆదేశాలిచ్చే దమ్ము ఈసీకి ఉందా?’’అని టీఎంసీ నాయకురాలు సాగరికా ఘోష్‌ ప్రశ్నించారు.

ఢిల్లీ: కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ప్రధాన కమిషనర్ జ్ఞానేశ్వర్‌పై అభిశంసన తీర్మానానికి నోటీసు ఇవ్వాలని విపక్ష ఇండియా కూటమిలోని కాంగ్రెస్‌తో పాటు ఇతర భాగస్వామ్య పార్టీలు నిర్ణయించినట్లు తెలుస్తోంది. ఎస్‌ఐఆర్‌ (ఓటరు ప్రత్యేక సవరణ)కు నిరసనగా కాంగ్రెస్, టీఎంసీతో పాటు ఇండియా కూటమి విపక్షాలు ఈ తీర్మానాన్ని ముందుకు వచ్చినట్లు సమాచారం. ఈ అభిశంసన తీర్మానంపై మొత్తం 193 మంది విపక్ష ఎంపీలు సంతకాలు చేశారు. వీరిలో 130 మంది లోక్‌సభ సభ్యులు, 63 మంది రాజ్యసభ సభ్యులు ఉన్నారు. ఓటరు ప్రత్యేక సవరణ (సర్‌) పేరుతో ఎన్నికల సంఘం ఏకపక్షంగా విపక్ష పార్టీల ఓటర్లను తొలగిస్తోందని. ఈ చర్య ప్రజాస్వామ్యానికి విరుద్ధమని, ఎన్నికల ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తోందని ఇండియా కూటమి నేతలు తీవ్రంగా విమర్శలు చేస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా ఎస్‌ఐఆర్‌ అమలుపై నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్న నేపథ్యంలో, ఎన్నికల సంఘం ప్రధాన కమిషనర్‌పై అభిశంసన తీర్మానం విపక్షాల ఆగ్రహానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. ఈ తీర్మానం ద్వారా విపక్షాలు ఎన్నికల సంఘం తీరుపై తమ అసంతృప్తిని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. ఇకపై ఈ అభిశంసన తీర్మానం పార్లమెంట్‌లో ఎలా ముందుకు సాగుతుందో, ప్రభుత్వం దీనిపై ఏ విధంగా స్పందిస్తుందో అన్నది రాజకీయ వర్గాల్లో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.

న్యూఢిల్లీ: లోక్‌సభ స్పీకర్‌ ఓం బిర్లా తొలగింపునకు ఇటీవల తీర్మానం ప్రవేశపెట్టిన విపక్షాలు.. తాజాగా ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) తొలగింపునకు సైతం నోటీసు ఇచ్చేందుకు సిద్ధమవుతున్నాయి. వివిధ రాష్ట్రాల్లో చేపట్టిన ఓటరు జాబితా సవరణ ప్రక్రియలో అధికార పక్షానికి అనుకూలంగా వ్యవహరిస్తున్నారంటూ సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ విపక్షాలు మండిపడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో జ్ఞానేశ్‌కుమార్‌ను పదవి నుంచి తొలగించాలంటూ ప్రతిపక్షాలు సిద్ధం చేసిన నోటీసుపై మొత్తం 193 మంది ఎంపీలు సంతకాలు చేశారు. ఇందులో 130 మంది లోక్‌సభ సభ్యులు కాగా, 63 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలని విశ్వసనీయ వర్గాలు తెలిపాయి. శుక్రవారం ఈ నోటీసును లోక్‌సభకు లేదా రాజ్యసభ చైర్మన్‌కు అందజేసే అవకాశాలున్నాయంటున్నారు.ముందుగా ఎవరికి ఇచ్చేదీ స్పష్టం కావాల్సి ఉంది. సీఈసీ తొలగింపు కోరుతూ ఇవ్వనున్న నోటీసుపై సంతకాలు చేసేందుకు పెద్ద సంఖ్యలో ఎంపీలు ముందుకు వచ్చారని ప్రతిపక్ష నేత ఒకరు తెలిపారు. నోటీసుకు అవసరమైన సంఖ్యలో సంతకాలను ఇప్పటికే సేకరించినప్పటికీ, గురువారం కూడా ఎంపీలు కొందరు ఆసక్తి కనబరిచారన్నారు. సీఈసీ తొలగింపును కోరాలంటే లోక్‌సభలో కనీసం 100 మంది, అదే రాజ్యసభలో అయితే 50 మంది ఎంపీలు సంతకాలు చేస్తే సరిపోతుందని నిపుణులు అంటున్నారు.ప్రతిపక్ష ఇండియా కూటమి సభ్య పారీ్టలతోపాటు, అధికారికంగా ఆ కూటమిలో చేరని ఆప్‌కు చెందిన ఎంపీలు కూడా నోటీసుపై సంతకాలు చేశారని ఆ నేత వివరించారు. ఓటరు జాబితా సర్‌ (స్పెషల్‌ ఇంటెన్సివ్‌ రివిజన్‌) విషయంలో సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ అధికార పక్షానికి అనుకూలంగా, వివక్షా పూరితంగా వ్యవహరిస్తున్నారని విపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. భారీ సంఖ్యలో ఓట్ల తొలగింపుపై జరిగే విచారణను ఆయన అడ్డుకుంటున్నారంటున్నాయి. కాగా, సీఈసీని తొలగించాలంటూ పార్లమెంట్‌లో నోటీసు జారీ చేయనుండటం ఇదే మొదటిసారి కానుంది. తొలగింపు తీర్మానాన్ని పార్లమెంటులోని ఏ సభలోనైనా ప్రవేశపెట్టవచ్చు. తీర్మానం ఆమోదం పొందాలంటే, సభలోని మొత్తం సభ్యులలో మెజారిటీ (50% కంటే ఎక్కువ) ఉండటంతో పాటు, ఆ సమయంలో సభకు హాజరై ఓటేసిన వారిలో రెండింట మూడొంతుల మెజారిటీ తప్పనిసరి.

కోల్‌కతా: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో అర్హత కలిగిన ఏ ఒక్క ఓటరు పేరు కూడా ఓటరు జాబితా నుంచి తొలగించబోమని ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ (సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ స్పష్టం చేశారు. స్వేచ్ఛాయుతంగా, నిష్పాక్షికంగా, శాంతియుతంగా ఎన్నికలను నిర్వహించడమే ఎన్నికల కమిషన్‌(ఈసీ) ప్రధాన ప్రాధాన్యతని ఆయన పేర్కొన్నారు. బెంగాల్‌లో ఎన్నికల సన్నద్ధతపై రాజకీయ పార్టీలు, ఉన్నతాధికా రులతో ఈసీ వరుస సమీక్షా సమావేశాలు నిర్వ హించిన అనంతరం మంగళవారం కోల్‌కతాలో ఈసీలోని ఇతర సభ్యులతో కలిసి జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ మీడియాతో మాట్లాడారు.ఢిల్లీ వెళ్లాక రాష్ట్ర ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను విడుదల చేస్తామ న్నారు. బెంగాల్‌లో సర్‌ అమలు పలు వివాదాలకు, ఉద్రిక్తతలకు దారితీయడంపై ఆయన స్పందిస్తూ.. అనర్హులైన వారిని జాబితా నుంచి తొలగించడమే కాదు, అర్హులైన ప్రతి ఒక్కరి ఓటు హక్కును కాపాడేందుకు తాము కట్టుబడి ఉన్నామని పేర్కొన్నారు. రాబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 6 వేల మందికి పైగా శతాధిక వృద్ధులతోపాటు కొత్తగా నమోదైన 18–19 ఏళ్ల గ్రూపులోని 5.23 లక్షల మంది యువజనులు ఓటు హక్కు వినియోగించుకోనున్నారని సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ వివరించారు.

న్యూఢిల్లీ: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ గురువారం కొత్త యాప్‌ ‘ఈసీఐనెట్‌’ను ప్రారంభించారు. ఓటర్లు, అధికారులు, రాజకీయ పార్టీలకు సరైన సమాచారం అందించడానికే ఈ యాప్‌ను తీసుకొచ్చినట్లు ఆయన తెలిపారు. దీంతో తప్పుడు సమాచారాన్ని తిప్పికొట్టడానికి వీలవుతుందన్నారు. ఎన్నికల వ్యవస్థపై ఢిల్లీలో జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో ఆయన మాట్లా డారు. ఇలాంటి యాప్‌ను తయారు చేసుకోవడానికి ఇతర దేశాల ఎన్నికల సంఘాలకు సహకరిస్తామని చెప్పారు. వారి చట్టాల ప్రకారం, వారి భాషల్లోనే యాప్‌ను రూపొందించుకోవచ్చని సూచించారు. ఎన్నికల సంఘానికి సంబంధించి ప్రస్తుతం 40కిపై గా మొబైల్, వెబ్‌ అప్లికేషన్లు ఉన్నాయి. వీటన్నింటికీ ఒకే గొడుగు కిందకు తీసుకొస్తూ ‘ఈసీ ఐనెట్‌’ యాప్‌ను అభివృద్ధి చేశారు. ఎన్నికలకు సంబంధించిన అన్ని రకాల కార్యకలా పాల సమా చారం ఇందులో ఉంటుంది. వేర్వేరు యాప్‌లను డౌన్‌లోడ్‌ చేసుకొనే అవసరం ఇకపై ఉండదు. కొత్త యాప్‌తో ఓటర్ల డేటాను సులువుగా తెలుసు కోవచ్చు. ఓటర్‌ హెల్ప్‌లైన్‌ యాప్, ఓటర్‌ టర్నౌట్‌ యాప్, సీవిజిల్, సువిధ, సాక్ష్యం, కేవైసీ వంటి యాప్‌లను ఎన్నికల సంఘం ఉపసంహరించుకుంది.

కోల్‌కతా: పశ్చిమబెంగాల్‌లో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ)ఎస్‌ఐఆర్‌) సర్వే సమయంలో తొలగించిన 1.31 కోట్ల ఓటర్లకు సంబంధించిన జాబితా ఇవ్వాలని ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌(సీఈసీ) జ్ఞానేశ్‌ను కోరుతామని టీఎంసీ సీనియర్‌ నేత అభిషేక్‌ బెనర్జీ చెప్పారు. ఈ నెల 31వ తేదీన జ్ఞానేశ్‌ను కలుస్తామని తెలిపారు. నిర్ణీత సమయంలోగా ఆ జాబితా ఇవ్వాలని అడుగుతామని, తమ డిమాండ్‌ నెరవేరని పక్షంలో ఢిల్లీలోని ఈసీ కార్యాలయం ఎదుట ఘెరావ్‌ చేపడతామని హెచ్చరించారు. అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లను తొలగించినట్లు తేలితే ఢిల్లీలోనే నిరసనలను కొనసాగిస్తామన్నారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియలో తొలగించిన ఓటర్ల జాబితాను ఈసీ వెల్లడించక పోవడానికి కారణాలేమిటని ఆయన ప్రశ్నించారు. రాష్ట్రంలో ఎస్‌ఐఆర్‌ సమయంలో కోటిన్నర మంది ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు బీజేపీ టార్గెట్‌ అని దీనర్థమా అని బెనర్జీ వ్యాఖ్యానించారు. ముసాయిదా జాబితా నుంచి తొలగింపునకు గురైన 58.20 లక్షల ఓటర్లలో రోహింగ్యాలు, బంగ్లాదేశీ వలసదారులు ఎందరున్నారో చెప్పాలని ఆయన డిమాండ్‌ చేశారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ అనంతరం రాష్ట్రంలోని మొత్తం 10.05 కోట్ల జనాభాలో 5.79 శాతం జనాభా పేర్లను మాత్రమే తొలగించడంపై అనుమానం వ్యక్తం చేశారు. ఇప్పటి వరకు ఎస్‌ఐఆర్‌ చేపట్టిన రాష్ట్రాల్లో ఇదే అత్యంత తక్కువని ఎత్తి చూపారు. పశ్చిమబెంగాల్‌లో 50 శాతం వరకు ఓటర్లను గుర్తించలేకపోయినట్లు ప్రకటించిన ఈసీ..89 శాతం మేర ఓటర్ల వివరాలను ఎలా ప్రచురించిందని నిలదీశారు. దీనిపై ఈసీ రాష్ట్ర ప్రజలకు క్షమాపణ చెప్పాలన్నారు. ముఖ్యమైన వ్యక్తులను సైతం చనిపోయిన జాబితాలో ఈసీ చేర్చిందన్నారు. ఇటువంటి ఉదాహరణలెన్నో ఉన్నాయని, వీటిపై ఈసీపై కేసు ఎందుకు నమోదు చేయకూడదు? అంటూ బెనర్జీ నిలదీశారు. మీరు ఎస్‌ఐఆర్‌తో గెలవాలనుకుంటే, ప్రజలు ఎఫ్‌ఐఆర్‌తో బదులిస్తారని ఆయన ఈసీనుద్దేశించి వ్యాఖ్యానించారు. బంగ్లాదేశ్‌తో సరిహద్దులు కలిగిన త్రిపుర, మేఘాలయ వంటి ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోనూ ఎస్‌ఐఆర్‌ ఎందుకు చేపట్టడం లేదని ఈసీని అడిగారు.

శ్రీశైలం టెంపుల్‌ : జ్యోతిర్లింగ స్వరూపుడైన మల్లికార్జున స్వామివారిని, శక్తి స్వరూపిణి అయిన భ్రమరాంబ అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం తమ అదృష్టం, గొప్ప అనుభూతి అని భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ అన్నారు. శుక్రవారం భ్రమరాంబ సమేత మల్లికార్జున స్వామివారి దర్శనార్థం కుటుంబంతో కలిసి శ్రీశైలం చేరుకున్న ఆయనకు భ్రమరాంబ అతిథి గృహం వద్ద రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి వివేక్‌ యాదవ్, జిల్లా కలెక్టర్‌ రాజకుమారి గనియా, జిల్లా ఎస్పీ సునీల్‌ షెరాన్, జాయింట్‌ కలెక్టర్‌ కొల్లాబత్తుల కార్తీక్, ఆలయ కార్యనిర్వహణ అధికారి శ్రీనివాసరావు తదితరులు పుష్పగుచ్ఛాలు అందించి ఘనస్వాగతం పలికారు.అనంతరం కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి స్వామి వారికి అభిషేకం, భ్రమరాంబదేవికి కుంకుమార్చన తదితర ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించుకున్నారు. అంతకముందు ఆయన మీడియాతో మాట్లాడుతూ ’ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పౌరులకు నమస్కారం.. అందరూ బాగున్నారా’ అని తెలుగులో సంబోధించారు. శనివారం ఉదయం కూడా మరో సారి స్వామి అమ్మవార్లను భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ దంపతులు దర్శించుకుంటారని దేవస్థాన అధికారులు తెలిపారు.