వయసు పెరుగుతున్న కొద్దీ జ్ఞాపకశక్తి తగ్గుతున్నట్లు అనిపిస్తే.. అది అల్జీమర్స్ వ్యాధికి సంకేతమేనా? ఇంటర్నెట్‌లో కనిపించే ఐదు నిమిషాల మెమరీ టెస్టులు ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెబుతాయా? నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఇలాంటి పరీక్షలు మెదడు పనితీరులో సమస్య ఉందేమో గుర్తించడంలో ఉపయోగపడతాయి కానీ, అల్జీమర్స్‌ను నిర్ధారించేంత శక్తి వాటికి లేదు. జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడానికి చికిత్స చేయగల ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా కారణం కావచ్చని గురుగ్రామ్‌కు చెందిన న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ అభిషేక్ దీక్షిత్ తెలిపారు.ఐదు నిమిషాల టెస్ట్ ఏం చెబుతుంది?అల్జీమర్స్ వ్యాధి జ్ఞాపకశక్తితో పాటు ఇతర కీలకమైన జ్ఞాన సంబంధిత సామర్థ్యాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే వైద్యులు కొన్నిసార్లు త్వరిత మెమరీ పరీక్షలను స్క్రీనింగ్ కోసం ఉపయోగిస్తారు. మినీ-మెంటల్ స్టేట్ ఎగ్జామినేషన్ (ఎంఎంఎస్‌ఈ), ఫైవ్-మినిట్ కాగ్నిటివ్ టెస్ట్ వంటి పరీక్షలు స్వల్పకాలిక జ్ఞాపకశక్తి, వ్యక్తికి ఉన్న స్థల-కాల అవగాహన, ప్రాథమిక సమస్య పరిష్కార సామర్థ్యాలను పరిశీలిస్తాయి. ఇవి జ్ఞాన సామర్థ్యంలో లోపం ఉండే అవకాశాన్ని గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి. అయితే ఇవి తుది నిర్ధారణ పరీక్షలు కావు. డాక్టర్ దీక్షిత్ వీటిని కారులోని ‘వార్నింగ్ లైట్’తో పోల్చారు. సమస్యపై వైద్యుడిని అప్రమత్తం చేస్తాయి కానీ అసలు కారణాన్ని స్వయంగా చెప్పలేవని వివరించారు.టెస్ట్‌లో తక్కువ స్కోర్ అంటే అల్జీమర్స్‌ కాదుమెమరీ టెస్ట్‌లో పనితీరు సరిగా లేకపోయిందని వెంటనే అల్జీమర్స్‌ ఉందని భావించకూడదు. తీవ్రమైన విటమిన్‌ బి12 లోపం, నియంత్రణలో లేని హైపోథైరాయిడిజం, దీర్ఘకాలిక డిప్రెషన్, చికిత్స పొందని మధుమేహం వల్ల కలిగే రక్తనాళాల నష్టం వంటి సమస్యలు కూడా జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడానికి కారణం కావచ్చు. వృద్ధుల్లో మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్లు కూడా అకస్మాత్తుగా జ్ఞాపకశక్తి లేదా జ్ఞాన సామర్థ్యంలో మార్పులకు దారితీయవచ్చని నిపుణుడు పేర్కొన్నారు. అంటే టెస్ట్ ఒక సమస్యను గుర్తించినా.. దాని వెనుక ఉన్న అసలు కారణాన్ని గుర్తించడానికి మరిన్ని పరీక్షలు అవసరం.అల్జీమర్స్‌ను టెస్ట్ ఎందుకు నిర్ధారించదు?అల్జీమర్స్‌కు సంబంధించిన మార్పులు మెదడులో జీవశాస్త్రపరమైన స్థాయిలో జరుగుతాయి. ముఖ్యంగా అమైలాయిడ్ ప్లాక్‌లు, టావ్ ట్యాంగిల్స్‌ పేరుకుపోవడం వంటి మార్పులు ఇందులో భాగంగా ఉంటాయి. కాగితంపై ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పే చిన్న మెమరీ పరీక్షలు మెదడులో జరుగుతున్న ఈ భౌతిక మార్పులను గుర్తించలేవు. అంతేకాకుండా పరీక్ష సమయంలో వ్యక్తి ఆందోళన, అలసట లేదా నిద్రలేమితో ఉంటే కూడా జ్ఞాపకశక్తి పరీక్షలో పనితీరు ప్రభావితమవుతుంది. దీనివల్ల తప్పుడు పాజిటివ్ ఫలితం రావచ్చని డాక్టర్ దీక్షిత్ హెచ్చరించారు.అసలు నిర్ధారణకు ఏం చేస్తారు?అల్జీమర్స్‌ నిర్ధారణ కోసం వైద్యులు ఒక్క మెమరీ టెస్ట్‌పైనే ఆధారపడరు. రోగి ఆరోగ్య చరిత్రను వివరంగా తెలుసుకోవడంతో పాటు, కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడి రోజువారీ పనితీరులో వచ్చిన మార్పులను అంచనా వేస్తారు. వివిధ రకాల జ్ఞాన సామర్థ్యాలను పరిశీలించే సమగ్ర న్యూరోసైకాలజికల్ పరీక్షలు కూడా నిర్వహిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో రోగి సమస్య ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది, కాలక్రమంలో ఎలా మారింది, రోజువారీ కార్యకలాపాలపై ఎంత ప్రభావం చూపుతోంది వంటి అంశాలను పరిశీలించడం కీలకం.ఎంఆర్‌ఐ నుంచి రక్త పరీక్షల వరకు..అల్జీమర్స్‌ను ఇతర కారణాల వల్ల కలిగే జ్ఞాపకశక్తి సమస్యల నుంచి వేరు చేయడానికి వైద్యులు మెదడు ఇమేజింగ్‌ పరీక్షలను కూడా చేస్తారు. ఇందులో ఎంఆర్‌ఐ లేదా సీటీ స్కాన్లు ఉంటాయి. అవసరాన్ని బట్టి నిర్దిష్ట రక్త బయోమార్కర్లు, సెరెబ్రోస్పైనల్ ఫ్లూయిడ్‌ (సీఎస్‌ఎఫ్‌)పరీక్షలు కూడా నిర్వహించవచ్చు. అందువల్ల ఐదు నిమిషాల మెమరీ టెస్ట్‌ను అల్జీమర్స్‌ నిర్ధారణగా భావించకుండా, వైద్యుడితో తదుపరి పరిశీలనకు ప్రారంభ సంకేతంగా చూడాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. జ్ఞాపకశక్తిలో మార్పులు కనిపిస్తే స్వయంగా వ్యాధి నిర్ధారణ చేసుకోకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించడం ముఖ్యమని చెబుతున్నారు.ఇదీ చదవండి: Uttarakhand: నకిలీ పత్రాలతో ఎంబీబీఎస్ అడ్మిషన్లు?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోవిడ్‌-19 కేసులు నియంత్రణలో ఉన్నప్పటికీ, దీని బారినపడిన వారిని వెంటాడుతున్న లాంగ్‌ కోవిడ్‌ ముప్పు ఆరోగ్య నిపుణులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. కరోనాపై చేసిన పలు పరిశోధనలలో సార్స్‌- కోవ్‌-2 వైరస్ దీర్ఘకాలంలో హాని కలిగిస్తుందని తేలింది. దీని దుష్ప్రభావాలు గుండె, ఊపిరితిత్తులపై ఉంటాయని వెల్లడయ్యింది. కోవిడ్‌-19పై ఇటీవల జరిపిన అధ్యయనాలు కరోనా కారణంగా మెదడు సంబంధిత సమస్యల ముప్పును తెలియజేశాయి. కరోనా ఇన్‌ఫెక్షన్‌ బారిన పడిన బాధితులలో చాలా మంది వ్యాధి నుంచి కోలుకున్నాక వారిలో జ్ఞాన సామర్థ్యం(ఐక్యూ) తగ్గిపోతున్నదని పరిశోధనల్లో తేలింది.  నిపుణుల బృందం కోవిడ్-19 నుండి కోలుకున్న వారిలో  ఒక  ఏడాది తర్వాత  వారి ఐక్యూ స్థాయిలో మూడు పాయింట్ల తగ్గుదలను కనుగొంది. ఇది మెదడు సంబంధిత ముప్పుపై అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరాన్ని తెలియజేస్తోందని నిపుణులు అంటున్నారు. మెదడు పనితీరులో తగ్గుదల జీవన నాణ్యతపై కూడా ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుందని వారు తెలిపారు. ది న్యూ ఇంగ్లాండ్ జర్నల్ ఆఫ్ మెడిసిన్‌లో ఈ పరిశోధనా వివరాలు ప్రచురితమయ్యాయి. 


 తల నొప్పితో బాధపడేవారికి శుభవార్త. తలనొప్పి ట్రీట్ మెంట్ కోసం కొత్త మార్గాన్ని అన్వేషించిన సైంటిస్తులు కొత్త యాప్ ను డెవలప్ చేశారు. తలనొప్పి కారణంగా ఎంత మొత్తంలో బాధను రికార్డు చేయడానికి యాప్ దోహదపడుతుందని సైంటిస్టులు తెలిపారు. ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రిఫిత్ హెల్త్ ఇనిస్టిట్యూట్ బిహేవియరల్ బేసిస్ ఆఫ్ హెల్త్ ప్రోగ్రామ్ అనే సంస్థకు సంబంధించిన ప్రొఫెసర్ పాల్ మార్టిన్ అధ్యయనంలో భాగంగా యాప్ వాడినట్టు తెలిసింది. 
  
 తలనొప్పితో బాధపడేవారు ఉపశమనం పొందేందుకు లర్నింగ్ టు కోప్ విత్ ట్రిగ్గర్స్ (ఎల్ సీటీ) అనే విధానాన్ని మార్టిన్ డిజైన్ చేశారు. ఎల్ సీటీ తోపాటు కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ విధానాన్ని ఉపయోగించినట్టు వెల్లడించారు. అలసట, శబ్ద కాలుష్యం, కలుషిత ఆహార పదార్థాల కారణంగా వచ్చే తలనొప్పి తీవ్రతను రికార్డు చేసి ఎలక్ట్రానిక్ హెడెక్ డైరీలో డేటాను నిక్షిప్తం చేస్తుందని శాస్త్రజ్క్షులు తెలిపారు. రోజువారి తలనొప్పి తీవ్రత రేటింగ్ ఆధారంగా బాధను అరికట్టేందుకు చికిత్సను డిజైన్ చేసే అవకాశం ఉంటుందన్నారు.