సముద్రం కింద, పర్వతాల మధ్య..

ముంబై-అహ్మదాబాద్ హైస్పీడ్ రైల్ (ఎంఏహెచ్‌ఎస్‌ఆర్‌) ప్రాజెక్టులో సరికొత్త రికార్డు నమోదవుతోంది. భారతదేశపు మొట్టమొదటి బుల్లెట్ రైలు మార్గంలో అత్యాధునిక ఇంజనీరింగ్ టెక్నాలజీని ప్రవేశపెడుతున్నారు. దేశీయ రైల్వే చరిత్రలోనే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా భావిస్తున్న ఈ 508 కిలోమీటర్ల పొడవైన ప్రాజెక్టులో, పర్వతాల గుండా సాగే టన్నెల్స్ (సొరంగాలు) నిర్మాణంలో సరికొత్త ‘టన్నెల్ హుడ్స్’ సాంకేతికతను మొదటిసారిగా ఉపయోగిస్తున్నారు. బుల్లెట్ రైళ్లు గంటకు 300 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ వేగంతో ప్రయాణించేటప్పుడు ఉత్పన్నమయ్యే తీవ్రమైన వాయు పీడనాన్ని నియంత్రించేందుకు ఈ ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి.

‘టన్నెల్ బూమ్’ అంటే ఏమిటి?
బుల్లెట్ రైలు అత్యంత వేగంతో సొరంగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అది తన ముందున్న గాలిని ఒక సిలిండర్‌లో పిస్టన్‌లాగా తీవ్రంగా నెడుతుంది. దీనివల్ల సొరంగం లోపల గాలి ఒక్కసారిగా సంపీడనానికి గురై తీవ్రమైన ఒత్తిడి తరంగాలు ఏర్పడతాయి. ఈ పీడనాన్ని సరిగ్గా నియంత్రించకపోతే, రైలు సొరంగం దాటి అవతలి వైపునకు వచ్చేటప్పుడు ఒక పెద్ద బాంబు పేలినట్లుగా భయంకరమైన శబ్దం వస్తుంది. దీనినే సాంకేతిక భాషలో ‘టన్నెల్ బూమ్’ అంటారు. దీనివల్ల చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు దద్దరిల్లడమే కాకుండా పర్యావరణానికి కూడా నష్టం వాటిల్లుతుంది.

సరికొత్త రక్షక కవచం: టన్నెల్ హుడ్స్
ఈ టన్నెల్ బూమ్ ప్రభావాన్ని తిప్పికొట్టేందుకు నేషనల్ హై స్పీడ్ రైల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ ఈ టన్నెల్ హుడ్స్ టెక్నాలజీని డిజైన్ చేసింది. సొరంగానికి ఇరువైపులా (ప్రవేశ మరియు నిష్క్రమణ మార్గాల్లో) గుండ్రని స్థూపాకారంలో ఈ హుడ్స్‌ను నిర్మిస్తారు. ఇవి ఓపెన్ పర్యావరణానికి, లోపల ఉండే క్లోజ్డ్ సొరంగానికి మధ్య ఒక వంతెనలా పనిచేస్తాయి. వీటి ద్వారా గాలి చాలా నెమ్మదిగా లోపలికి, బయటికి వెళ్లే వీలుంటుంది. తద్వారా పీడనంలో వచ్చే మార్పులను అదుపు చేస్తూ రైలు ఏరోడైనమిక్ పనితీరును ఇది మెరుగుపరుస్తుంది.

ప్రత్యేక కిటికీల ఏర్పాటు
ఈ టన్నెల్ హుడ్స్ నిర్మాణంలో అత్యంత కీలకమైనవి వాటికి అమర్చే ‘ప్రెజర్-రిలీఫ్ వెంట్స్’ లేదా కిటికీలు. రైలు ప్రయాణించేటప్పుడు పుట్టే వాయు పీడనాన్ని ఈ కిటికీలు క్రమంగా బయటకు విడుదల చేస్తాయి. ప్రతి సొరంగం పరిమాణాన్ని బట్టి ఈ కిటికీల సంఖ్య మారుతుంటుంది. మహారాష్ట్రలోని పాల్ఘర్ జిల్లాలో ఉన్న 7 సొరంగాలకు ఒక్కో వైపు 20 నుండి 26 కిటికీల వరకు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఈ హుడ్స్ పొడవు 31 మీటర్ల నుండి 45 మీటర్ల వరకు ఉంటుంది. దీనివల్ల సొరంగాల అసలు పొడవు మరింత పెరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, పాల్ఘర్‌లోని మౌంటైన్ టన్నెల్-6 (MT-6) అసలు పొడవు 390 మీటర్లు కాగా, ఇరువైపులా 32 మీటర్ల హుడ్స్ చేరడంతో దీని మొత్తం పొడవు 454 మీటర్లకు చేరింది.

పర్వతాలను చీల్చుకుంటూ..
ఈ ప్రాజెక్టులో మహారాష్ట్రలో 7 పర్వత సొరంగాలు, గుజరాత్‌లో 1 పర్వత సొరంగం ఉన్నాయి. గుజరాత్‌లోని వల్సాద్‌ వద్ద ఉన్న ఏకైక పర్వత సొరంగం ఎంట్రన్స్ హుడ్ నిర్మాణం ఇప్పటికే తుది దశకు చేరుకుంది. మహారాష్ట్రలోని పాల్ఘర్ జిల్లాలో సహ్యాద్రి పర్వత శ్రేణుల గుండా ఈ మార్గం సాగుతుంది. ఇక్కడ వయాడక్ట్‌లకు (పైవంతెనలు) బదులుగా సొరంగాలు నిర్మించాల్సి రావడం ఇంజనీర్లకు పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఎల్‌అండ్‌టీ సంస్థ ప్రతినిధులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. ఇక్కడ భూమి పైన మట్టి పొర తక్కువగా ఉండటం వల్ల తవ్వకాలు చాలా కష్టంగా మారాయి. రోజుకు సగటున 0.5 మీటర్ల నుండి 1 మీటర్ మాత్రమే తవ్వకం సాధ్యమైంది.

సొరంగాల తాజా పరిస్థితి
మొత్తం 508 కిలోమీటర్ల బుల్లెట్ రైలు మార్గంలో సొరంగాలు 27.4 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇందులో 21 కిలోమీటర్లు భూగర్భ సొరంగాలు కాగా, మిగిలిన 6.4 కిలోమీటర్లు పర్వత సొరంగాలు. జూన్ 2న, 417 మీటర్ల పొడవు, 14 మీటర్ల వెడల్పు గల మౌంటైన్ టన్నెల్-7 (MT-7) తవ్వకాలు పూర్తయి బ్రేక్‌థ్రూ (సొరంగం రెండు చివరలు కలవడం) సాధించింది. ఇది ప్రాజెక్టులో విజయవంతమైన నాల్గవ సొరంగం.

అండర్ సీ టన్నెల్.. డెడ్‌లైన్స్
ఇక అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన 21 కిలోమీటర్ల భూగర్భ సొరంగంలో భాగంగా, ఘన్సోలి నుండి శిల్పటా మధ్య 4.88 కిలోమీటర్ల విభాగానికి సంబంధించిన తవ్వకాలు 2025 సెప్టెంబర్‌లోనే పూర్తయ్యాయి. మిగిలిన 16 కిలోమీటర్ల భాగాన్ని ముంబైలోని విక్రోలి, నవీ ముంబైలోని సావ్లీలలో అసెంబుల్ చేస్తున్న భారీ టన్నెల్ బోరింగ్ మిషన్ల (TBM) ద్వారా తవ్వనున్నారు. ఈ భూగర్భ మార్గంలోనే థానే క్రీక్ కింద నిర్మించే 7 కిలోమీటర్ల పొడవైన సముద్రగర్భ  సొరంగం కూడా ఉంది. షెడ్యూల్ ప్రకారం, గుజరాత్‌లోని సూరత్-బిలిమోరా మధ్య 48 కిలోమీటర్ల మొదటి విభాగాన్ని ఆగస్టు 2027 నాటికి అందుబాటులోకి తీసుకురానున్నారు. అలాగే, అహ్మదాబాద్ నుండి ముంబై వరకు ఉన్న పూర్తి ప్రాజెక్టును 2029 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

ఇది కూడా చదవండి: నాలుగు ఏఐ మోడల్స్ ఫెయిల్.. 10/10 స్కోర్‌ చేసిన మానవ మేథ!