ashtavinayak temples

ఒకవైపు బియ్యం గింజపై సైతం ఇమిడిపోయేంత చిన్నగా వెండితో రూపొందించిన గణేశుడి అష్టవినాయక రూపాలు.. మరోవైపు ఏకంగా 50 వేల గణేశ విగ్రహాలతో ఏర్పాటు చేసిన భారీ సేకరణ.. గణేశ్ ఉత్సవాల వేళ మధ్యప్రదేశ్‌, మహారాష్ట్రలో వెలుగులోకి వచ్చిన ఈ రెండు విశేషాలు భక్తి, కళ, సృజనాత్మకతకు భిన్నమైన రూపాలను ప్రదర్శిస్తున్నాయి. మైక్రో ఆర్టిస్ట్ రాజేశ్ సోనీ కేవలం 6 మిల్లీమీటర్ల పొడవు, 70 మిల్లీగ్రాముల బరువున్న వెండి అష్టవినాయక కళాకృతిని రూపొందించగా.. సంజయ్ క్షత్రియ 50,000 గణేశ విగ్రహాలను సేకరించి భద్రపరిచారు. ఒకటి సూక్ష్మ కళా నైపుణ్యానికి ప్రతీకగా నిలిస్తే.. మరొకటి గణేశుడి వివిధ రూపాలు, కళా సంప్రదాయాలను ఒకేచోట చేర్చిన ప్రత్యేక సేకరణగా నిలుస్తోంది.బియ్యపు గింజపై ఇమిడే గణేశుడుమధ్యప్రదేశ్‌లోని నీమచ్ జిల్లా జావద్‌కు చెందిన మైక్రో ఆర్టిస్ట్ రాజేశ్ సోనీ వెండితో గణేశుని అష్టవినాయక రూపాలను అత్యంత సూక్ష్మంగా రూపొందించారు. మొత్తం కళాకృతి పొడవు కేవలం 6 మిల్లీమీటర్లు కాగా, బరువు 70 మిల్లీగ్రాములు. పరిమాణం చాలా చిన్నగా ఉండటంతో దీనిని బియ్యం గింజపై లేదా పూజలో ఉపయోగించే దూర్వ గడ్డిపైన కూడా ఉంచవచ్చు. గణేశుడి అష్టవినాయక రూపాలను ఇంత చిన్న పరిమాణంలో రూపొందించడం ఈ కళాకృతికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.ఎనిమిది రూపాలు.. అద్భుత కళాకృతిరాజేశ్ సోనీ రూపొందించిన సూక్ష్మ కళాకృతిలో శ్రీ మయూరేశ్వర, శ్రీ సిద్ధివినాయక, శ్రీ బల్లాలేశ్వర, శ్రీ వరదవినాయక, శ్రీ చింతామణి, శ్రీ గిరిజాత్మజ, శ్రీ విఘ్నేశ్వర, శ్రీ మహాగణపతి రూపాలను పొందుపరిచారు. దీంతో దూర్వపై ఉంచిన ఈ సూక్ష్మ కళాకృతి మరింత ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తోంది.మిల్లీమీటర్ల భాగాలతో రూపకల్పనఈ కళాకృతిని రూపొందించేందుకు ఒక్కో గణేశ రూపంలోని తల, తొండం, పొట్ట, చేతులు, కాళ్లు, చెవులను విడివిడిగా తయారు చేశారు. ఒక్కో భాగం 2 నుంచి 3 మిల్లీమీటర్ల పరిమాణంలో ఉంది. అనంతరం గ్యాస్‌పై అత్యంత తక్కువ మంటతో వాటిని కలిపారు. ఈ ప్రక్రియలో ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం ప్రధాన సవాలుగా మారింది. మంట కొద్దిగా ఎక్కువైనా వెండి సన్నని తీగ కరిగిపోయే అవకాశం ఉండటంతో అత్యంత జాగ్రత్తగా ఈ పనిని పూర్తి చేసినట్లు రాజేశ్ సోనీ తెలిపారు.మైక్రో ఆర్ట్‌లో ఇప్పటికే ఎన్నో ఘనతలురాజేశ్ సోనీకి మైక్రో ఆర్ట్ రంగంలో గతంలోనూ అనేక ప్రత్యేక కళాకృతులు రూపొందించిన అనుభవం ఉంది. ప్రపంచంలోనే అతి చిన్న తాజ్‌మహల్, ప్రపంచ కప్ ట్రోఫీ వంటి కళాకృతులను ఆయన రూపొందించారు. ఈ కళాకృతులకు సంబంధించి ఆయన పేరు ప్రపంచ రికార్డుల్లో నమోదైంది. తాజాగా వెండితో రూపొందించిన అష్టవినాయక కళాకృతి కూడా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.మరోవైపు 50 వేల గణేశ విగ్రహాలుమహారాష్ట్రలోని నాసిక్ జిల్లా సిన్నార్‌కు చెందిన సంజయ్ క్షత్రియ గణేశుడిపై తనకున్న ఆసక్తిని విస్తృతమైన విగ్రహాల సేకరణగా మార్చుకున్నారు. ఆయన వద్ద ప్రస్తుతం 50,000 గణేశ విగ్రహాలున్నాయి. వివిధ పరిమాణాలు, డిజైన్లు, రూపాలు, కళా శైలలలో ఉన్న ఈ విగ్రహాలను ఆయన కొన్ని ఏళ్లుగా సేకరించి భద్రపరిచారు. గణేశ్ ఉత్సవాల సమయంలో ఈ సేకరణకు ప్రత్యేక ఆదరణ లభిస్తోంది.ఒక్కో విగ్రహానిదో ప్రత్యేక శైలిక్షత్రియ సేకరణలో సంప్రదాయ రూపాల నుంచి ఆధునిక కళాత్మక రూపకల్పనల వరకు వివిధ రకాల గణేశ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. విగ్రహాల భంగిమలు, ముఖ కవళికలు, కిరీటాలు, ఆభరణాలు, రంగుల కలయికలు, సున్నితమైన అలంకరణలు ఒక్కో విగ్రహానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును ఇస్తున్నాయి. వివిధ పదార్థాలు, కళాత్మక పద్ధతులతో రూపొందించిన విగ్రహాలు భారతీయ విగ్రహ తయారీ సంప్రదాయాల్లోని వైవిధ్యాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.మారుతున్న గణేశ కళకు దృశ్య రికార్డుమహారాష్ట్ర సామాజిక, సాంస్కృతిక జీవనంలో గణేశుడు కీలక భాగంగా ఉన్నారు. ఇళ్లలో జరిగే వేడుకల నుంచి భారీ బహిరంగ గణేశ ఉత్సవాల వరకు విగ్రహాల రూపం, ప్రదర్శనలో కాలక్రమేణా మార్పులు వచ్చాయి. సంజయ్ క్షత్రియ సేకరణలోని విభిన్న విగ్రహాలు ఈ మారుతున్న కళా సంప్రదాయాలను ఒకేచోట చూడటానికి అవకాశం కల్పిస్తున్నాయి. కళాకారులు తమ భక్తిని వివిధ రూపాలు, డిజైన్లు, సృజనాత్మక ఆలోచనల ద్వారా ఎలా వ్యక్తం చేశారో ఈ సేకరణ ద్వారా చూడవచ్చు.భక్తి.. కళ.. వారసత్వం50 వేల విగ్రహాలను సేకరించి భద్రపరచడం సాధారణ విషయం కాదు. ఇంత పెద్ద సేకరణకు సరైన నిల్వ సౌకర్యాలు, క్రమం తప్పకుండా శుభ్రపరచడం, సంరక్షణ అవసరం. సంజయ్ క్షత్రియకు ఇది కేవలం సంఖ్యల సమాహారం కాదు. ప్రతి విగ్రహం ఒక ప్రత్యేక కళాత్మక వ్యక్తీకరణకు ప్రతీకగా ఆయన సేకరణలో భాగమైంది. అదే సమయంలో రాజేశ్ సోనీ రూపొందించిన 6 మిల్లీమీటర్ల అష్టవినాయక కళాకృతి సూక్ష్మ కళలోని నైపుణ్యాన్ని చాటుతోంది. ఈ రెండు ఉదాహరణలు గణేశుడిపై భక్తి ఎలా విభిన్న కళారూపాల్లో వ్యక్తమవుతుందో తెలియజేస్తున్నాయి.ఇదీ చదవండి: సంతోషం కోసం వెతకొద్దు.. ఈ సూత్రాలు పాటించండి!

వినాయక చవితి వచ్చిందంటే చాలు దేశమంతా గణనాథుని నామస్మరణతో మార్మోగిపోతుంది. అయితే మహారాష్ట్రలో ఈ పండుగకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. గణపయ్యను ఒక్కచోట దర్శించుకోవడం కాదు.. ఎనిమిది పవిత్ర క్షేత్రాల్లో ఎనిమిది విశిష్ట రూపాల్లో కొలువైన విఘ్నేశ్వరుడిని దర్శించుకోవడమే ‘అష్టవినాయక యాత్ర’. స్వయంభూ గణేశులుగా భక్తులు విశ్వసించే ఈ ఎనిమిది ఆలయాలు.. ఒక్కోటి ఒక్కో ప్రత్యేకతతో భక్తులను ఆకట్టుకుంటున్నాయి. ఈ ఎనిమిది క్షేత్రాలు మహారాష్ట్రలోని పుణె, రాయ్‌గఢ్‌, అహ్మద్‌నగర్‌ జిల్లాల్లో ఉన్నాయి. గణేశ చతుర్థి సందర్భంగా ఈ ఆలయాలు భక్తులతో కిటకిటలాడుతుంటాయి. అసలు ఈ సంప్రదాయ అష్టవినాయక యాత్ర ఎక్కడ మొదలై.. ఎక్కడ ముగుస్తుందో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.వినాయక చవితి వేళ మహారాష్ట్రలోని గణేశ ఆలయాలు భక్తులతో సందడిగా మారుతాయి. ముఖ్యంగా అష్టవినాయక యాత్రకు ఈ సమయంలో మరింత ప్రాధాన్యత ఉంది. సంప్రదాయంగా ఈ యాత్ర మొరగావ్‌ నుంచి ప్రారంభమై తిరిగి అక్కడే ముగుస్తుంది.1. మొరగావ్‌ మయూరేశ్వరుడుఅష్టవినాయక యాత్రలో మొరగావ్‌లోని శ్రీ మయూరేశ్వర ఆలయం తొలి, చివరి దర్శన స్థలంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ గణేశుడిని మయూరేశ్వరుడు లేదా మృగమూర్తి రూపంలో పూజిస్తారు. ఈ రూపానికి వాహనం నెమలి అని చెబుతారు. మహారాష్ట్ర టూరిజం సమాచారం ప్రకారం.. అష్టవినాయక సంప్రదాయంలో ఈ ఆలయానికి అత్యంత ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. అందుకే సంప్రదాయ యాత్రలో మొరగావ్‌ ప్రత్యేక ప్రారంభ, ముగింపు క్షేత్రంగా నిలుస్తుంది.2. సిద్ధటెక్‌ సిద్ధివినాయకుడుఅష్టవినాయక యాత్రలో తదుపరి ముఖ్యమైన క్షేత్రం సిద్ధటెక్‌లోని సిద్ధివినాయక ఆలయం. ఇక్కడ గణేశుడిని ‘సిద్ధివినాయకుడు’గా భక్తులు ఆరాధిస్తారు. ఈ ఆలయం పౌరాణిక ప్రాధాన్యంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అష్టవినాయక యాత్రలో భాగంగా ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించడం సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన అంశంగా భావిస్తారు.3. పాలి బల్లాళేశ్వరుడురాయ్‌గఢ్‌ జిల్లాలోని పాలి గ్రామంలో ఉన్న బల్లాళేశ్వర ఆలయానికి ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు ఉంది. అష్టవినాయక ఆలయాల్లో గణేశుడి పేరుతో కాకుండా ఆయన భక్తుడైన బల్లాళుడి పేరుతో ఉన్న ఏకైక ఆలయం ఇదే. గణేశుడిపై బల్లాళుడికి ఉన్న భక్తితో ఈ ఆలయ కథ ముడిపడి ఉంది. అందువల్ల అష్టవినాయక క్షేత్రాల్లో బల్లాళేశ్వర ఆలయానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.4. మహడ్‌ వరదవినాయకుడురాయ్‌గఢ్‌ జిల్లాలోని మహడ్‌లో వరదవినాయక ఆలయం ఉంది. అష్టవినాయక యాత్రలో ఇది మరో ముఖ్యమైన మజిలీ. ఇక్కడ గణేశుడిని వరదవినాయక రూపంలో పూజిస్తారు. ఆనందం, సౌభాగ్యం, సమృద్ధి, మనశ్శాంతి కోసం భక్తులు ప్రధానంగా స్వామివారిని ప్రార్థిస్తారు. అష్టవినాయక సంప్రదాయంలోని ప్రముఖ గణేశ క్షేత్రాల్లో ఇది కూడా ఒకటి.5. థేవూర్‌ చింతామణిపుణె సమీపంలోని థేవూర్‌లో చింతామణి ఆలయం ఉంది. అష్టవినాయక యాత్రలో ఇది కూడా కీలకమైన క్షేత్రం. ప్రశాంతమైన వాతావరణంతో పాటు అధికమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యానికి ఈ ఆలయం ప్రసిద్ధి చెందింది. మహారాష్ట్ర టూరిజం ప్రకారం.. మూళా, ముఠా, భీమా నదుల సంగమ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఈ ఆలయం ఉంది. దీంతో భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతితో పాటు ప్రశాంతత కూడా లభిస్తుంది.6. లేణ్యాద్రి గిరిజాత్మజుడులేణ్యాద్రిలోని గిరిజాత్మజ ఆలయం ప్రత్యేక ఆరాధనా రూపానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. అష్టవినాయక ఆలయాల్లో గణేశుడిని బాలరూపంలో పూజించే ఏకైక క్షేత్రంగా దీనికి గుర్తింపు ఉంది. పార్వతిదేవి తపస్సు అనంతరం గణేశుడు ఇక్కడ గిరిజాత్మజుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడనే నమ్మకం ఉంది. ఈ కారణంగా అష్టవినాయక యాత్రలో గిరిజాత్మజ క్షేత్రం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.7. ఓజర్‌ విఘ్నేశ్వరుడుఓజర్‌లోని విఘ్నేశ్వర గణపతి ఆలయం కూడా అష్టవినాయక యాత్రలోని ముఖ్యమైన క్షేత్రాల్లో ఒకటి. ఈ ఆలయం నిర్మాణశైలి, బంగారు విగ్రహాల కారణంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ గణేశుడిని ‘విఘ్నేశ్వరుడు’గా, అంటే అడ్డంకులను తొలగించే స్వామిగా పూజిస్తారు. అష్టవినాయక సంప్రదాయంలో ఈ ఆలయానికి కూడా ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.8. రంజన్‌గావ్‌ మహాగణపతిఅష్టవినాయక యాత్రలో ఎనిమిదో ప్రధాన ఆలయం రంజన్‌గావ్‌లోని మహాగణపతి ఆలయం. ఇది పుణెకు సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అష్టవినాయక సంప్రదాయంలో ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ క్షేత్రానికి సంబంధించిన కథ శివుడు, త్రిపురాసురుడి కథతో ముడిపడి ఉంది. ఇలా ఎనిమిది గణేశ క్షేత్రాల దర్శనంతో అష్టవినాయక యాత్ర పూర్తవుతుంది. గణేశ చతుర్థి సందర్భంగా ఈ ఆలయాల్లో భక్తుల రద్దీ కనిపిస్తుంది. యాత్రకు వెళ్లాలని భావించేవారు దర్శన సమయాలు, స్థానిక రవాణా సదుపాయాలు, పండుగ సమయంలో అమల్లో ఉండే ప్రయాణ సంబంధిత సమాచారాన్ని ముందుగానే తెలుసుకుని వెళ్లడం ఉత్తమం.ఇది కూడా చదవండి: ‘కలల కశ్మీరం’లో థియేటర్లు ఎందుకు మూతపడ్డాయి?


 పింప్రి, న్యూస్‌లైన్:  నగర పరిసర ప్రాంతాల్లోని పలు అష్టవినాయక మందిరాల్లో భక్తుల సౌకర్యార్థం కాయిన్ బాక్స్ ద్వారా స్వచ్ఛమైన నీటిని అందిస్తున్నారు. మోర్‌గావ్, తేవూర్, సిద్ధటేక్‌ల్లోని మూడు గణపతి మందిరాల్లో ఈ ఏర్పాట్లు చేసినట్లు దేవస్థాన ప్రముఖులు సురేంద్రదేవ్ మహారాజ్ పేర్కొన్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ.. ఈ మందిరాల్లో తరచూ జాతరలు, ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయని, దీంతో అష్ట వినాయక దర్శనార్థం వేలాది మంది భక్తులు తరలి వస్తూ ఉంటారన్నారు. అయితే ఈ మందిరాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉండడంతో తాగునీటి కోసం భక్తులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారన్నారు.
 
 తాగేందుకు తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో మినరల్ వాటర్ బాటిల్‌లను కొనుగోలు చేసి ఆ తర్వాత వాటిని ఇష్టానుసారం పడేస్తుండటంతో అవి ఆయా మందిరాల పరిసరాల్లో కుప్పలుగా పేరుకుపోతున్నాయన్నారు. దీంతో చిం చ్‌వడ్ దేవస్థానం ట్రస్టు ముందుకు వచ్చి అతి చౌక ధరకే భక్తులకు పరిశుభ్ర తాగునీటిని అందిస్తోందన్నారు. మందిర పరిసరాలలో ఒక రూపాయి కాయి న్ బాక్సులో వేస్తే అర లీటరు నీటిని పొందే యం త్రాలను అమర్చారన్నారు. ఇదిలాఉండగా, ప్రభు త్వ అనుమతి పొందిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉపయోగించి ఈ దేవాలయాల్లో ఒక గంట వ్యవధిలో 200 లీటర్ల తాగునీరు పొందే వెసులుబాటు కల్పించారు.
 
 అంతేకాకుండా ఇక్కడి గ్రామస్తుల కోసం ఒక గంటలో వెయ్యి లీటర్ల నీటిని అందించడానికి ‘మ్యాక్స్ వాటర్ రెమిడిజన్’ ట్రస్టు కు సహకారాన్ని అంది స్తోంది. కాగా, గతంలో దేవు డి దర్శనం నిమిత్తం వచ్చే ప్రతి భక్తుడు తాగునీటి సౌకర్యం లేక తీవ్ర ఇబ్బంది ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చేది. ఇకనుంచి అతి చౌక ధరకే నీటిని పొందే ఏర్పాటు చేశారని స్థానికులు, భక్తులు ఆనందం వ్యక్తం చేశా రు. కాగా, అష్టవినాయక మందిరాల్లోని ట్రస్టు డెరైక్టర్లు శైలేష్ వాఘ్, సతీష్ గడాలే, విజయ్ సంపగావ్‌కర్ ఈ ఏర్పాట్లను పరిశీలిస్తున్నారు.