ట్రంప్‌ నేర్పిన పాఠం.. అణ్వాయుధాల పోటీలో ఆరు దేశాలు!

ఇరాన్‌పై అమెరికా యుద్ధం ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ఏదో అనుకుంటే ఇంకేదో అయ్యింది అనే సామెత అమెరికా విషయంలో నిజమైందనే వాదనలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. ఇరాన్‌ను దెబ్బకొట్టాలనే అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ వ్యూహం దాదాపుగా బెడిసికొట్టింది. ఇరాన్‌ ప్రతిదాడులకు అమెరికాకు భారీ నష్టాలే ఎదురవుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో ఇరాన్‌ నుంచి తన గల్ఫ్ మిత్రదేశాలకు రక్షణ కల్పించడంలో అమెరికా వైఫల్యం చెందింది. దీంతో, భవిష్యత్‌ కాలంలో ఇలాంటి పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు అణ్వాయుధాలను లేదా అణు రక్షణ కవచాన్ని (N-shield) పొందడంపై పలు దేశాలు ఫోకస్‌ పెట్టినట్టు సమాచారం.

ఇరాన్‌, అమెరికా యుద్ధం నేపథ్యంలో ప్రపంచ దేశాలు అణ్వాయుధాలను ఒక సైనిక ఆస్తిగా, బీమా పాలసీగా చూస్తున్నాయి. ఇరాన్ యుద్ధం, ఉక్రెయిన్‌లో రష్యా యుద్ధం, మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా భద్రత బలహీనపడటం కారణంగా సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, దక్షిణ కొరియా, జపాన్, జర్మనీ మరియు పోలాండ్ దేశాలు అణ్వాయుధాలు లేదా అణ్వాయుధాల రక్షణను పొందాలని చూస్తున్నాయని చర్చ జరుగుతోంది. తమ సైనిక శక్తిని పెంచుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాయనే కథనాలు బయటకు వచ్చాయి. ఇందుకు రష్యా, చైనా తమ అణ్వాయుధాలను పెంచుకోవడం కూడా మరో కారణంగా తెలుస్తోంది. దీంతో, అణ్వాయుధాల కోసం ప్రపంచ దేశాల మధ్య కొత్త పోటీ నెలకొంది.

అయితే, ఇప్పటికే పలు దేశాలు అణ్వస్త్ర శక్తులుగా మారడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, ఒకప్పుడు దీనికి వ్యతిరేక దిశలో పయనించిన దేశాలు కూడా ఉన్నాయి. చరిత్రలో అనేక దేశాలు తమ అణ్వాయుధాలను వదులుకున్నాయి. అణ్వాయుధాల భూతం సీసాలోంచి బయటపడ్డాయి. ఇజ్రాయెల్‌కు అణ్వాయుధాలు పొందడంలో సహాయపడిన దక్షిణాఫ్రికా, ఆరు అణు బాంబులను వదులుకుని, తన అణు కార్యక్రమాన్ని రద్దు చేసుకుంది. ఒకప్పుడు ఉక్రెయిన్ ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద అణ్వాయుధాల నిల్వను మరియు 179 ఐసీబీఎంలను కలిగి ఉండేది. అది వాటన్నింటినీ వదులుకుంది.

ఉక్రెయిన్ వంటి దేశాలు తమ సొంత ఆయుధాలను నిర్మూలించాయి. సోవియట్ యూనియన్ పతనం తర్వాత వారసత్వంగా పొందిన నిల్వలను తిరిగి ఇచ్చాయి. ఉక్రెయిన్ లాగే, బెలారస్ మరియు కజకిస్తాన్ కూడా భద్రతా హామీలు, ప్రపంచ చట్టబద్ధత మరియు ఆర్థిక మద్దతుకు బదులుగా సోవియట్-యుగం వార్‌హెడ్‌లను అప్పగించాయి.

ఇరాన్ యుద్ధం అణు పోటీని ప్రేరేపించిందా?
శక్తివంతమైన శత్రువులను అణ్వాయుధాలు మాత్రమే నిరోధించగలవనే నమ్మకాన్ని ఇరాన్ యుద్ధం బలపరిచింది. మధ్యప్రాచ్యంలో జరుగుతున్న యుద్ధాన్ని గమనిస్తున్న అణ్వాయుధాలు లేని దేశాలు, ఉత్తర కొరియా వంటి అణ్వాయుధాలు కలిగిన దేశాలు తమ శత్రువులను ఎలా నిరోధిస్తున్నాయో చూశాయి. అణ్వాయుధాలు లేని దేశాలు ప్రమాదంలోనే ఉన్నాయనే విషయాన్ని గుర్తించాయి. దీంతో, తమ దేశాలు కూడా అణ్వాస్త్ర శక్తులను పెంచుకోవాలనే భావన ఏర్పడింది.

అంతేకాకుండా.. అమెరికాతో టెహ్రాన్ ఘర్షణ, దాని సౌకర్యాలపై పదేపదే జరుగుతున్న దాడులు, అణ్వాయుధ వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం (NPT) నుండి వైదొలుగుతామనే బెదిరింపులు, మనుగడ కోసం ఇరాన్ తన అణ్వాయుధ ఆశయాలను వదులుకోకపోవచ్చనే ఆందోళనలను పెంచాయి. ఇరాన్‌ శత్రువులైన అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వద్ద ఇప్పటికే అణ్వాయుధాలు ఉన్నాయి. అయితే, ఇరాన్ తనకు అణుబాంబు కావాలని గానీ, తన వద్ద బాంబు ఉందని గానీ స్వయంగా ప్రకటించలేదు. దాని యురేనియం శుద్ధి కార్యక్రమం, క్షిపణి సామర్థ్యం, ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికా నుండి పదేపదే వస్తున్న బెదిరింపులు అణు ప్రశ్నను మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చాయి. ఒకవేళ ఇరాన్ అణుబాంబును పొందితే.. సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, ఈజిప్ట్ వంటి మధ్యప్రాచ్యంలోని దాని ప్రత్యర్థులు కూడా తమ వైఖరిని పునరాలోచించుకోవచ్చని విశ్లేషకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇరాన్ యొక్క ప్రధాన అణు కేంద్రాలలో నతాంజ్, ఫోర్డో, ఇస్ఫహాన్, అరాక్ మరియు బుషెహర్ ఉన్నాయి.

ఉక్రెయిన్‌ ఎంతో కీలకం.. 
అణ్వాయుధ చర్చలో ఉక్రెయిన్ ఉదంతం కీలకమైనది. రష్యాతో ఏళ్ల తరబడి సాగుతున్న యుద్ధం నేపథ్యంలో, సోవియట్ కాలం నాటి తమ ఆయుధాగారాన్ని వదులుకోవడం ఒక చారిత్రక తప్పిదమని చాలామంది ఉక్రేనియన్లు నమ్ముతున్నారు. 1991లో సోవియట్ యూనియన్ పతనమైనప్పుడు, దానిలోని అనేక భాగాలలో ఒకటైన ఉక్రెయిన్, ప్రపంచంలోని మూడవ అతిపెద్ద అణ్వాయుధాలను కలిగి ఉంది. దాని భూభాగంలో సుమారు 1,900 వ్యూహాత్మక వార్‌హెడ్‌లు, వేలాది వ్యూహాత్మక అణ్వాయుధాలు, ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణులు మరియు వ్యూహాత్మక బాంబర్లు మోహరించి ఉన్నాయి.

ఈ ఆయుధాలపై ఉక్రెయిన్‌కు పూర్తి కార్యాచరణ నియంత్రణ లేదు. ఎందుకంటే ప్రయోగ వ్యవస్థలు సోవియట్ యూనియన్, ప్రస్తుత రష్యా రాజధాని అయిన మాస్కోతో ముడిపడి ఉన్నాయి. వాటి నిర్వహణ కూడా ఖర్చుతో కూడుకున్నది. కీవ్ పాశ్చాత్య దేశాల గుర్తింపు, సహాయం, భద్రతా హామీలను కోరుకుంది. అది 1994 బుడాపెస్ట్ ఒప్పంద పత్రానికి దారితీసింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ఉక్రెయిన్ తన వార్‌హెడ్‌లను రష్యాకు బదిలీ చేయడానికి మరియు అణ్వాయుధ రహిత దేశంగా NPTలో చేరడానికి అంగీకరించింది. ప్రతిగా, రష్యా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ఉక్రెయిన్ సార్వభౌమత్వాన్ని, సరిహద్దులను గౌరవిస్తామని వాగ్దానం చేశాయి. నేడు, ఉక్రెయిన్‌లో చాలా మంది 1994 ఒప్పందాన్ని ఒక పెద్ద పొరపాటుగా భావిస్తున్నారు. రష్యా మొదట క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకోవడం ద్వారా, ఆ తర్వాత 2022 ఫిబ్రవరిలో పూర్తిస్థాయి యుద్ధం ప్రారంభించడం ద్వారా ఆ కట్టుబాట్లను ఉల్లంఘించింది.

అణు ఆయుధాలు పొందాలని భావిస్తున్న దేశాలు

• సౌదీ అరేబియా

• టర్కీ

• దక్షిణ కొరియా

• జపాన్

• జర్మనీ

• పోలాండ్

అణు ఆయుధాలను వదిలేసిన దేశాలు

• ఉక్రెయిన్: సోవియట్ యూనియన్ కూలిన తర్వాత ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద అణు శక్తి. 1994 బుడాపెస్ట్ ఒప్పందం కింద ఆయుధాలను రష్యాకు అప్పగించింది.

• బెలారస్, కజకస్తాన్: సోవియట్ కాలం వారసత్వంగా వచ్చిన అణు ఆయుధాలను రష్యాకు అప్పగించి, NPTలో చేరాయి.

• దక్షిణాఫ్రికా: స్వతంత్రంగా ఆరు అణు బాంబులు తయారు చేసి, 1990లలో స్వచ్ఛందంగా వాటిని పూర్తిగా తొలగించింది.

👉గతంలో కొన్ని దేశాలు భద్రతా హామీలు, ఆర్థిక సహాయం, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు కోసం అణు ఆయుధాలను వదిలాయి. కానీ, ఇప్పుడు యుద్ధాలు, భద్రతా సంక్షోభాలు, అమెరికా బలహీనత కారణంగా అణు ఆయుధాలను సైనిక శక్తిగా భావిస్తున్నాయి. ప్రతీ కొత్త యుద్ధం అణు ఆయుధాల అవసరాన్ని మరింత బలపరుస్తోంది. చివరగా.. అణు ఆయుధాల వల్ల మానవాళికి తక్షణ, దీర్ఘకాలంలో తీవ్రమైన నష్టం కలుగుతుంది. ఇవి మానవ ఆరోగ్యం, పర్యావరణం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, సమాజ నిర్మాణం అన్నింటినీ దెబ్బతీస్తాయి.