ట్రంప్‌ చెత్త నిర్ణయం.. మానవాళికి ‍కొత్త గండం!

డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC) తూర్పు ప్రాంతంలోని ఇటూరి (Ituri) ప్రావిన్స్‌లో ఒక చిన్న గ్రామంలో ఏప్రిల్ నెలలో వైరస్‌ వ్యాప్తి మొదలైంది. ఒక స్థానిక రైతు వింతైన జ్వరం, వాంతులు, మరియు అంతర్గత రక్తస్రావంతో మరణించాడు. ఆ తర్వాత కొద్దిరోజుల్లోనే అతని కుటుంబ సభ్యులు, అతనికి చికిత్స చేసిన నర్సు కూడా అదే లక్షణాలతో చనిపోయారు.

ఈ క్రమంలో స్థానిక ల్యాబ్ టెక్నీషియన్లు వెంటనే అలర్ట్ అయ్యి రక్తం నమూనాలను సేకరించారు. అయితే, వారి వద్ద ఉన్న టెస్టింగ్ కిట్లు కేవలం 'జైర్' (Zaire) అనే పాత ఎబోలా వైరస్ స్ట్రెయిన్‌ను మాత్రమే గుర్తించగలవు. వారు చేసిన పరీక్షల్లో ఫలితం 'నెగిటివ్' అని వచ్చింది. దాంతో అధికారులు దీనిని సాధారణ టైఫాయిడ్ లేదా మలేరియా అని భావించి వదిలేశారు. కానీ, అక్కడ వ్యాపిస్తోంది సాధారణ వైరస్ కాదు... అత్యంత ప్రమాదకరమైన, వ్యాక్సిన్ లేని 'బుండిబుగ్యో' (Bundibugyo) స్ట్రెయిన్ అని వారికి తెలియలేదు. ఈ తప్పుడు నివేదికల వల్ల వైరస్ దాదాపు మూడు వారాల పాటు ఎవరికీ తెలియకుండా, ఎలాంటి ఆంక్షలు లేకుండా వైరస్‌ సమాజంలోకి చొచ్చుకుపోయింది.

ఇటూరి ల్యాబ్ సిబ్బందికి బుండిబుగ్యో స్ట్రెయిన్‌ను పరీక్షించే పరికరాలు లేకపోవడంతో, వారు నమూనాలను రాజధాని కిన్షాసాకు పంపాల్సి వచ్చింది. కానీ, నిధుల కొరత వల్ల ఆ నమూనాలను ఐస్ బాక్సులలో (సరైన ఉష్ణోగ్రత వద్ద) రవాణా చేయలేకపోయారు. ఫలితంగా కిన్షాసా చేరేసరికి ఆ శాంపిల్స్ పాడైపోయాయి. మళ్లీ కొత్త నమూనాలు సేకరించి, పరీక్షించి, అది ఎబోలా అని నిర్ధారించేసరికి మే 15 అయిపోయింది. అప్పటికే జరగకూడని నష్టం జరిగిపోయింది.

మెట్రో నగరాలకు వ్యాప్తి.. 

• తూర్పు కాంగో ప్రాంతం దశాబ్దాలుగా సాయుధ తిరుగుబాటుదారులు, అంతర్యుద్ధాలతో నలిగిపోతోంది. ఈ అశాంతి వైరస్‌కు అనుకూలంగా మారింది.

• ఆసుపత్రులలో కనీస సౌకర్యాలు లేవు: నిధుల కోత వల్ల ఆసుపత్రుల్లో డాక్టర్లకు వేసుకునే గ్లోవ్స్, మాస్కులు, ప్రొటెక్టివ్ సూట్లు (PPE Kits) కూడా లేవు. దీంతో రోగుల నుండి డాక్టర్లకు, నర్సులకు వైరస్ వేగంగా సోకింది.

• నగరాలకు వ్యాప్తి: మే మూడవ వారం నాటికి, ఈ వైరస్ సరిహద్దులు దాటి 20 లక్షల జనాభా ఉన్న గోమా (Goma) నగరానికి, అక్కడి నుండి పొరుగు దేశమైన ఉగాండా రాజధాని కంపాలా (Kampala) నగరానికి పాకింది. కిక్కిరిసిన నగరాల్లో ఎబోలా ప్రవేశించడంతో పరిస్థితి చేతులు దాటిపోయింది.

• మే 17, 2026న ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) దీనిని "అంతర్జాతీయ ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితి"గా ప్రకటించింది. మే చివరి నాటికి 900 కి పైగా కేసులు, 220 కి పైగా మరణాలు నమోదయ్యాయి.

వ్యాక్సిన్ లేని యుద్ధం..
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎబోలా అనగానే ఇచ్చే 'ఎర్బోవో' (Ervebo) వ్యాక్సిన్ కేవలం 'జైర్' స్ట్రెయిన్‌పై మాత్రమే పనిచేస్తుంది. ఇప్పుడు వ్యాపిస్తున్న 'బుండిబుగ్యో' స్ట్రెయిన్‌పై అది ప్రభావం చూపించలేదు. ఈ స్ట్రెయిన్‌కు అధికారికంగా ఎలాంటి వ్యాక్సిన్ లేదా యాంటీవైరల్ డ్రగ్స్ లేవు. దీని బారిన పడిన రోగుల్లో మరణాల రేటు 33% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అంటే వైరస్ సోకిన ప్రతి ముగ్గురిలో ఒకరు ఖచ్చితంగా ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఇప్పుడు అత్యవసరంగా కొత్త వ్యాక్సిన్ క్లినికల్ ట్రయల్స్ ప్రారంభించినప్పటికీ, అవి ప్రజల్లోకి రావడానికి కనీసం కొన్ని నెలల సమయం పడుతుంది.

నిధుల కోత వల్లే..
ఈ ఘోర తప్పిదానికి వైరస్‌ను గుర్తించడంలో జరిగిన ఆలస్యానికి అసలు కారణం ఆఫ్రికాలో లేదు.. అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ డీసీలో ఉంది. గతంలో అమెరికా అంతర్జాతీయ సహాయ సంస్థ (USAID) ఆఫ్రికాలోని ఇటువంటి ప్రమాదకరమైన వైరస్‌లను కనిపెట్టడానికి "ప్రిడిక్ట్" (PREDICT) వంటి అత్యాధునిక నిఘా కార్యక్రమాలను నడిపేది. స్థానిక హెల్త్ వర్కర్లకు కొత్త వైరస్‌లను గుర్తించే శిక్షణ ఇచ్చేవారు. ల్యాబ్‌లకు అన్ని రకాల ఎబోలా స్ట్రెయిన్లను పరీక్షించే మల్టీ-ప్లెక్స్ కిట్లను సరఫరా చేసేవారు. అత్యవసర రెస్పాన్స్ బృందాలను సిద్ధంగా ఉంచేవారు.

ట్రంప్ ప్రభుత్వ నిర్ణయం..
అయితే, అమెరికాలో రెండోసారి అధికారంలోకి వచ్చిన డొనాల్డ్‌ ట్రంప్ నిధుల్లో కోత విధించారు. ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం "అమెరికా ఫస్ట్" (America First) పాలసీలో భాగంగా విదేశీ సహాయ నిధులను భారీగా తగ్గించింది. దీంతో, కాంగో దేశానికి ఇచ్చే ఆరోగ్య నిధులు ఒకే సంవత్సరంలో 33 మిలియన్ డాలర్ల నుండి 10 మిలియన్ డాలర్లకు పడిపోయాయి. నిధులు లేకపోవడంతో కాంగోలోని అనుభవజ్ఞులైన నిపుణులు ఉద్యోగాలు కోల్పోయారు. ల్యాబ్‌లలో ఆధునిక కెమికల్స్ (Reagents) కొరత ఏర్పడింది.

ఈ సంక్షోభంపై అంతర్జాతీయంగా విమర్శలు రావడంతో అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో స్పందించారు. అయితే ఆయన మాటలు ఆఫ్రికా దేశాలను మరింత బాధించాయి. రూబియో మాట్లాడుతూ.. అమెరికా మొదటి ప్రాధాన్యత మా దేశ సరిహద్దులను కాపాడుకోవడం మరియు ఏ ఒక్క ఎబోలా కేసు కూడా అమెరికా గడ్డపైకి రాకుండా చూసుకోవడమే అని ప్రకటించారు. అయినప్పటికీ, నష్టం తీవ్రతను గమనించిన అమెరికా... తాను గతంలో కట్ చేసిన నిధుల కంటే రెట్టింపు మొత్తం, అంటే 23 మిలియన్ డాలర్లను అత్యవసర సహాయంగా ప్రకటించింది.

ఆరోగ్య నిపుణుల హెచ్చరిక.. 
ఆరోగ్య నిపుణులు ఒకే ఒక్క మాట చెబుతున్నారు. వైరస్ ఒక దేశంలో పుడితే అది అక్కడే ఆగిపోదు. ప్రపంచంలో ఏ ఒక్క మూల వైరస్ ఉన్నా, అది ప్రపంచ మొత్తానికి ప్రమాదకరమే. విదేశీ సహాయాన్ని కేవలం ‘దానం’ లాగా చూడకుండా, ప్రపంచ భద్రత కోసం చేసే పెట్టుబడిగా చూడాలని, నిధులు కట్ చేస్తే ఎలాంటి విపత్తులు వస్తాయో చెప్పడానికి ఈ 2026 ఎబోలా సంక్షోభమే ఒక సజీవ ఉదాహరణ అని హెచ్చరిస్తున్నారు.