ఎలక్టోరల్‌ బాండ్స్‌.. గోప్యతా? పారదర్శకతా?

Supreme Court allows electoral bonds but with riders - Sakshi

కేంద్ర ప్రభుత్వం గత యేడాది జనవరిలో ప్రవేశపెట్టిన ఎలక్టోరల్‌ బాండ్ల పథకంపై నీలినీడలు కమ్ముకున్నాయి. ఇందులో పారదర్శకత లోపించిందంటూ విమర్శలొస్తున్నాయి. దీన్ని నిలిపేయాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్లపై అత్యున్నత న్యాయస్థానం స్పందించింది. బాండ్ల ద్వారా అందిన మొత్తం, దాతల బ్యాంకు అకౌంట్ల వివరాలను ఎన్నికల సంఘానికి అందచేయాల్సిందిగా రాజకీయ పార్టీలను ఆదేశించింది.
అసలీ పథకం లక్ష్యమేమిటి? దీనిపై వ్యతిరేకతకు కారణాలేమిటి?

బాండ్‌ అంటే రుణ రూపంలోని పెట్టుబడి. ఎవరైనా బాండ్‌ను కొనుగోలు చేస్తున్నారంటే ప్రభుత్వానికో, మున్సిపాలిటీకో లేదా కార్పొరేషన్‌కో అప్పు ఇస్తున్నారన్న మాట. ఇదే తరహాలో కేంద్ర ప్రభుత్వం 2017 ఫైనాన్స్‌ చట్టం ద్వారా ఎలక్టోరల్‌ బాండ్‌ పథకానికి శ్రీకారం చుట్టింది. 2018 జనవరి 2న దీన్ని నోటిఫై చేసింది. ఎన్నికల వ్యయ ప్రక్షాళన కోసమే దీన్ని తీసుకొచ్చినట్టు వివరించింది. ఈ బాండు ప్రామిసరీ నోటు తరహాలో ఉంటుందని ప్రకటించింది. అధీకృత బ్యాంకు నుంచి వీటిని పొందాల్సి ఉంటుంది (ఎస్‌బీఐ బ్యాంకు శాఖల నుంచి మాత్రమే బాండ్లు కొనుగోలు చేయాలని కేంద్రం ప్రకటించింది).
దేశ పౌరులు కానీ లేదా దేశంలో నమోదైన సంస్థలు గానీ వీటిని కొనుగోలు చేయవచ్చు. పదిహేను రోజుల్లోగా వీటిని నగదుగా మార్చుకోవచ్చు. దాతల వివరాలను గోప్యంగా ఉంచుతారు. రాజకీయ పార్టీలకు నగదును విరాళంగా ఇచ్చేందుకు ఉద్దేశించిన ఈ బాండ్ల జారీ విషయంలో.. పార్టీలకు–దాతలకు మధ్య ఆర్బీఐ మధ్యవర్తిగా వ్యవహరిస్తుంది. ప్రపంచంలోని ఏ పక్క ప్రజాస్వామ్య దేశంలోనూ ఇలాంటి పద్ధతిలో రాజకీయ పార్టీలకు నిధులు సమకూర్చే విధానం లేదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

దాతలెవరో..!
విరాళాలకు పన్ను మినహాయింపు ఉంటుంది. అంటే, వీటిని నగదుగా మార్చుకున్న పార్టీలు పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ మేరకు గత యేడాది మార్చిలో 1951 ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టాన్ని ప్రభుత్వం సవరించింది. ఎన్నికల బాండ్ల ద్వారా పొందే రూ.2 వేలు పైబడిన మొత్తాల వివరాలను ఎన్నికల కమిషన్‌కు తెలియజేయాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. ప్రతి త్రైమాసికంలోనూ తొలి నెలలో (జనవరి, ఏప్రిల్, జూలై, అక్టోబర్‌) వీటి కొనుగోలుకు పది రోజుల గడువు మాత్రమే వుంటుంది. లక్ష, పది లక్షలు, ఒక కోటి సహా ఎంత మొత్తాలకైనా బాండ్లు కొనుగోలు చేయవచ్చు. బాండ్‌పై దాత పేరు ఉండదు. బాండ్ల ద్వారా ఎంత మొత్తం అందుకున్నామనే విషయాన్ని వెల్లడిస్తూ ఈసీకి రాజకీయ పార్టీలు రిటర్న్స్‌ సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.

కోర్టులో ఎందుకు సవాల్‌ చేశారు?
ఎలక్టోరల్‌ బాండ్ల పథకం కోసం– ఫైనాన్స్‌ యాక్ట్‌ 2016, 2017 ద్వారా బీజేపీ ప్రభుత్వం కంపెనీల చట్టం, ఆదాయ పన్ను చట్టం, ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా చట్టం, విదేశీ విరాళాల నియంత్రణల చట్టానికి పలు సవరణలు చేసింది. దీంతో ప్రభుత్వ చర్యలను సవాల్‌ చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లపై మాజీ సీజేఐ దీపక్‌ మిశ్రా నేతృత్వంలోని ముగ్గురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన ధర్మాసనం గత అక్టోబరులో కేంద్రానికి నోటీసులు జారీ చేసింది. బాండ్ల వ్యవహారంపై 2018 ఫిబ్రవరిలో సీపీఎం మొదటæ కోర్టుకెక్కింది. ఎన్నికల్లో పారదర్శకత కోసం బాండ్ల జారీని నిలిపివేయాలని, దాతల వివరాలు వెల్లడించాలని కోరుతూ అసోసియేషన్‌ ఆఫ్‌ డెమోక్రటిక్‌ రిఫార్మ్‌ (ఏడీఆర్‌) అనే ప్రభుత్వేతర సంస్థ కూడా సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్‌ దాఖలు చేసింది. దాతల పేర్లను గోప్యంగా ఉంచేందుకు ఉద్దేశించిన క్లాజు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి మరింత ప్రమాదకారిగా పరిణమించగలదని ఆ సంస్థ వ్యాఖ్యానించింది. ఒక రాజకీయ పార్టీకి ఎవరెంత విరాళంగా అందచేస్తున్నారనే విషయం సామాన్య పౌరులు తెలుసుకునేందుకు ఈ పథకం విధివిధానాలు వీలు కల్పించకపోవడంపై విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

‘గోప్యత’ ఎందుకు?
దాతల వివరాలను వెల్లడించడం వల్ల గోప్యత హక్కుకు గండికొట్టినట్టవుతుందనేది కేంద్రం వాదన. వారి పేర్లను గోప్యంగా ఉంచడమనేది, రహస్య బ్యాలెట్‌ ద్వారా ఓటుహక్కు వినియోగించుకోవడమనే ప్రక్రియకు కొనసాగింపేనని వ్యాఖ్యానిస్తోంది. మరోవైపు, ప్రభుత్వ వాదనను కొట్టిపారేస్తున్న వారు– ‘గోప్యత’ నల్లధనాన్ని చలామణిలోకి తీసుకురావడానికే దారి తీస్తుందంటున్నారు. రాజకీయ పార్టీలకు డబ్బులిచ్చే బడా కార్పొరేట్‌ సంస్థల ప్రయోజనాలు కాపాడాలనే ఆలోచన కూడా దీని వెనుక ఉందని వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు. కాగా, ఎలక్టోరల్‌ బాండ్ల ద్వారా పారదర్శకతకు పెద్దపీట వేసినట్టవుతుందన్న కేంద్ర వాదనతో ఈసీ విభేదిస్తోంది. చట్టానికి చేసిన మార్పులు ఆందోళనకర పరిణామాలకు దారి తీయగలవని కూడా హెచ్చరిస్తోంది.

మరిన్ని వార్తలు

19-04-2019
Apr 19, 2019, 03:06 IST
చెన్నై నుంచి తిరుపతి వైపు తరలిస్తున్న 1,381 కేజీల బంగారాన్ని తిరువళ్లూరు పుదుసత్రం వద్ద తమిళనాడు అధికారులు బుధవారం రాత్రి...
19-04-2019
Apr 19, 2019, 00:54 IST
సాక్షి, అమరావతి: ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ ప్రకటించినప్పటి నుంచి యథేచ్ఛగా ప్రవర్తనా నియమావళిని ఉల్లంఘిస్తూ ఓట్లు కొనుగోలు పథకాలకు రాష్ట్ర ఖజానా...
19-04-2019
Apr 19, 2019, 00:44 IST
సాక్షి, అమరావతి: ఎన్నికల వేళ భారీ కుట్రలో భాగంగానే రాష్ట్రంలో 30 శాతం ఈవీఎంలు పనిచేయలేదంటూ సీఎం చంద్రబాబు దుష్ప్రచారానికి...
19-04-2019
Apr 19, 2019, 00:26 IST
లోక్‌సభ ఎన్నికలంటే అందరికీ గుర్తొచ్చే రాష్ట్రం ఉత్తరప్రదేశ్‌. ఢిల్లీ పీఠానికి దగ్గరి దారిగా దీనికి పేరుంది. ఎప్పుడు ఎన్నికలొచ్చినా 80...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 20:56 IST
సాక్షి, న్యూఢిల్లీ : కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం పార్టీలకు అతీతంగా పని చేస్తుందని బీజేపీ ఎంపీ, ఆ పార్టీ అధికార...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 20:52 IST
సాక్షి, హైదరాబాద్‌: తమిళనాడు పోలీసులు బుధవారం సీజ్‌ చేసిన బంగారం వ్యవహారంపై సమగ్ర విచారణ జరిపించి, వాస్తవాలను ప్రజల ముంగిట...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 19:17 IST
రాష్ట్రంలో ఎన్నికల నిర్వహణ కోసం దాదాపు 600 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చయ్యాయని..
18-04-2019
Apr 18, 2019, 18:59 IST
న్యూఢిల్లీ : బీజేపీ నాయకుడు జీవీఎల్‌ నరసింహారావు ఈరోజు (గురువారం) మీడియాతో మాట్లాడుతుండగా.. ఆయనపై శక్తి భార్గవ అనే వ్యక్తి...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 18:54 IST
అమరావతి: ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఎన్నికల ప్రధానాధికారి గోపాల కృష్ణ ద్వివేదిని ఏపీ డిప్యూటీ కలెక్టర్‌ అసోసియేషన్‌ సభ్యులు గురువారం కలిశారు. ఎన్నికల...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 18:32 IST
ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు సమీక్షలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఎల్వీ సుబ్రహ్మణ్యం దూరంగా ఉన్నారు.
18-04-2019
Apr 18, 2019, 18:07 IST
కేంద్ర మంత్రి నక్వీకి ఈసీ వార్నింగ్‌
18-04-2019
Apr 18, 2019, 18:04 IST
సాక్షి, న్యూఢిల్లీ : దేశవ్యాప్తంగా రెండోదశ పోలింగ్‌ ముగిసింది. చెదురు మదురు సంఘటన తప్ప పోలింగ్‌ ప్రశాంతంగా జరిగింది. రెండోవిడత...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 17:44 IST
పూనం నామినేషన్‌ కార్యక్రమానికి శత్రుఘ్న సిన్హా హాజరు
18-04-2019
Apr 18, 2019, 16:38 IST
కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థికి మద్దతు ప్రకటించిన ముఖేష్‌ అంబానీ
18-04-2019
Apr 18, 2019, 16:07 IST
పట్నా : దొంగలందరి పేర్లలో మోదీ పేరు ఎందుకుందని కాంగ్రెస్‌ చీఫ్‌ రాహుల్‌ గాంధీ చేసిన వ్యాఖ్యలపై బీజేపీ తీవ్రంగా...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 15:50 IST
గుంటూరు: ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీలో ఈవీఎంలను భద్రపరిచిన స్ట్రాంగ్‌రూంలను వైఎస్సార్‌సీపీ నేతలు మోదుగుల వేణుగోపాల్‌ రెడ్డి, ఆళ్ల రామకృష్ణా రెడ్డి...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 15:48 IST
తిరువనంతపురం : ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా పార్టీలకు అతీతంగా ‘మగానుభవులైన’ నాయకులు మహిళల గురించి అసభ్యకర వ్యాఖ్యలు చేస్తూ నిరంతరం...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 15:43 IST
సాక్షి, అమరావతి : యథేచ్ఛగా ఎన్నికల కోడ్‌ ఉల్లంఘిస్తున్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు తీరుపై ఎన్నికల కమిషన్‌ అభ్యంతరం...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 15:25 IST
శ్రీనగర్‌ : జమ్ము కశ్మీర్‌లో రాజకీయ వారసులు ఒమర్‌ అబ్ధుల్లా, మెహబూబా ముఫ్తీ మరోసారి ట్వీట్‌ వార్‌కు దిగారు.  ఈసారి...
18-04-2019
Apr 18, 2019, 15:04 IST
సాక్షి, అమరావతి : ఎన్నికలు ముగిసినప్పటికీ అడ్డగోలుగా అధికార దుర్వినియోగం చేస్తున్న టీడీపీ సర్కార్‌... ఆడలేక మద్దెల ఓడు అన్నట్లు...
Advertisement
Advertisement

*మీరు వ్యక్తం చేసే అభిప్రాయాలను ఎడిటోరియల్ టీమ్ పరిశీలిస్తుంది, *అసంబద్ధమైన, వ్యక్తిగతమైన, కించపరిచే రీతిలో ఉన్న కామెంట్స్ ప్రచురించలేం, *ఫేక్ ఐడీలతో పంపించే కామెంట్స్ తిరస్కరించబడతాయి, *వాస్తవమైన ఈమెయిల్ ఐడీలతో అభిప్రాయాలను వ్యక్తీకరించాలని మనవి

Back to Top