TV
మనం ఒక వ్యక్తిని చూసినప్పుడు.. "అచ్చం వాళ్ళ నాన్న లాగే కోపం", "వాళ్ళ అమ్మ లాగే తెలివైనది" అని అంటుంటాం. మరికొన్ని సార్లు, "వాళ్ళ ఇంట్లో అందరూ సాఫ్ట్.. ఈయన ఒక్కడే ఇంత మొండివాడు ఏంటి?" అని ఆశ్చర్యపోతుంటాం.
అసలు ఒక మనిషి వ్యక్తిత్వం ఎలా తయారవుతుంది? అది మనం పుట్టుకతో తెచ్చుకున్నదా? లేక పెరిగిన వాతావరణం నేర్పినదా?
సైకాలజీలో దీనినే Nature vs Nurture (ప్రకృతి vs పెంపకం) అంటారు. డెవలప్మెంటల్ సైకాలజీ ప్రకారం, వ్యక్తిత్వం అనేది కేవలం ఒక రోజులో వచ్చేది కాదు. ఇది గర్భస్థ శిశువుగా ఉన్నప్పటి నుండి మొదలై, మన ఎదుగుదల క్రమంలో రూపుదిద్దుకుంటుంది.
1. అనువంశికత (Heredity): మీ పర్సనాలిటీ బ్లూప్రింట్
మనం పుట్టినప్పుడే కొన్ని లక్షణాలను మన DNAలో మోసుకొస్తాం. మీ తల్లిదండ్రుల నుండి మీకు కేవలం కళ్ళ రంగు, ఎత్తు మాత్రమే కాదు.. మీ మెదడు పనితీరు, మీ ఎమోషనల్ టెంపరమెంట్ కూడా వస్తాయి.
Temperament: కొందరు పిల్లలు పుట్టగానే చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటారు, మరికొందరు ఎప్పుడూ ఏడుస్తూనే ఉంటారు. ఇది వారి DNA లోనే ఉంటుంది. దీనినే 'బయోలాజికల్ ఫౌండేషన్' అంటారు.
Intelligence: తెలివితేటలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక సామర్థ్యం అనువంశికంగానే వస్తుంది. అయితే దాన్ని ఎలా వాడుకుంటాం అనేది తర్వాత మనం చేసే కృషిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
Nervous System: మీ నాడీ వ్యవస్థ ఒత్తిడికి ఎలా స్పందిస్తుంది అనేది కూడా మీ జీన్స్లోనే ఉంటుంది. అందుకే కొందరు చిన్న శబ్దానికే ఉలిక్కిపడతారు, కొందరు ఎంత గొడవలో ఉన్నా నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు ఉంటారు.
2. పరిసరాలు (Environment): శిల్పి చేతిలో ఉలి
DNA మీకు ఒక పునాదిని ఇస్తే, మీ చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలు ఆ పునాదిపై భవనాన్ని నిర్మిస్తాయి. పుట్టినప్పటి నుండి ఐదేళ్ల వరకు ఉండే వాతావరణం అత్యంత కీలకం.
Early Experiences: చిన్నప్పుడు మీకు లభించిన ప్రేమ, రక్షణ లేదా ఎదురైన అవమానాలు మీ 'సెల్ఫ్-కాన్సెప్ట్'ను డిజైన్ చేస్తాయి. ఒక బిడ్డ ఏడుస్తున్నప్పుడు తల్లి వెంటనే దగ్గరకు తీసుకుంటే, ఆ బిడ్డలో "ప్రపంచం సురక్షితమైనది" అనే నమ్మకం కలుగుతుంది. అదే నిర్లక్ష్యం చేస్తే, "నేను ఎవరికీ అక్కర్లేదు" అనే అభద్రతాభావం (Insecurity) మొదలవుతుంది.
కుటుంబ నిర్మాణం: ఇంట్లో మీరు పెద్దవారా? చిన్నవారా? మీ తల్లిదండ్రుల మధ్య సంబంధం ఎలా ఉంది? ఇవన్నీ మీ వ్యక్తిత్వాన్ని మలుస్తాయి.
సాంస్కృతిక ప్రభావం: మన తెలుగు సంస్కృతిలో పెరిగిన వ్యక్తికి, పాశ్చాత్య దేశాల్లో పెరిగిన వ్యక్తికి విలువలు, ప్రవర్తనలో చాలా తేడా ఉంటుంది.
3. మోటివేషనల్ స్పీకర్లు ఇక్కడ ఎందుకు విఫలమవుతారు?
సో-కాల్డ్ మోటివేషనల్ స్పీకర్లు ఏం చెప్తారంటే.. "నీ గతం నీకు అనవసరం. నువ్వు ఈ క్షణం నుంచి మారిపోవచ్చు." ఇది వినడానికి బాగుంటుంది కానీ, సైంటిఫిక్ గా అసాధ్యం.
ఎందుకంటే మీ మెదడులో పడ్డ ముద్రలు (Neural Pathways) చాలా బలంగా ఉంటాయి. మీ DNA మరియు మీ చిన్ననాటి చేదు అనుభవాలను (Trauma) పట్టించుకోకుండా, పైన "పాజిటివ్ థింకింగ్" అనే పెయింట్ వేస్తే.. లోపల ఉన్న తుప్పు పోదు.
ఉదాహరణకు ఒక వ్యక్తికి చిన్నప్పుడు వాళ్ళ నాన్న అథారిటేటివ్గా ఉండి, ఎప్పుడూ భయపెడుతూ పెంచారనుకుందాం. ఇప్పుడు ఆ వ్యక్తి ఆఫీసులో బాస్ దగ్గర మాట్లాడాలన్నా భయపడతాడు. ఒక మోటివేషనల్ ట్రైనర్ వచ్చి "ధైర్యంగా ఉండు" అని చెప్తే సరిపోదు. అక్కడ సమస్య బాస్ కాదు.. ఆ వ్యక్తి సబ్-కాన్షియస్ మైండ్లో ఉన్న 'తండ్రి' అనే అథారిటీ ఫిగర్ పట్ల ఉన్న భయం. ఆ 'DNA/Past'ను అడ్రెస్ చేయకుండా పర్సనాలిటీ మారదు.
4. అసలైన వ్యక్తిత్వ వికాసం
నా Genius Matrix ఫిలాసఫీ ప్రకారం, ఈ DNA మరియు పర్యావరణ ప్రభావాలను మనం ఎలా డీల్ చేయాలి?
Step 1: Break (గుర్తించడం, విడగొట్టడం)
మీ వ్యక్తిత్వానికి పునాది ఎక్కడ పడిందో తెలుసుకోవడమే మొదటి మెట్టు. "నాకు ఎందుకు కోపం వస్తుంది? ఇది నా DNA లో ఉందా? లేక చిన్నప్పుడు నేను చూసిన మా నాన్న ప్రవర్తనా?" అని విశ్లేషించాలి. మీ గతాన్ని మీరు తవ్వాలి. ఆ పాత ముద్రలను, భయాలను గుర్తించి వాటిని 'బ్రేక్' చేయాలి.
Step 2: Build (సరైన నిర్మాణాన్ని నిర్మించడం)
DNA ని మనం మార్చలేం కానీ, అది ఎలా ఎక్స్ప్రెస్ అవ్వాలి అనేదాన్ని మనం కంట్రోల్ చేయవచ్చు (దీన్ని సైన్స్లో Epigenetics అంటారు).
మీకు కోపం వచ్చే స్వభావం DNA లో ఉన్నా.. మెడిటేషన్ ద్వారా, మైండ్ఫుల్నెస్ ద్వారా దాన్ని నియంత్రించడం నేర్చుకోవచ్చు.
పాత వాతావరణం మీకు నెగటివిటీని ఇచ్చి ఉంటే, ఇప్పుడు మీరు పాజిటివ్ ఎన్విరాన్మెంట్ను క్రియేట్ చేసుకోవాలి.
Step 3: Beyond (పరిమితులకు అతీతంగా)
మీరు కేవలం మీ జీన్స్ కి లేదా మీ గతానికి బానిసలు కాదు. మీ 'DNA ఆఫ్ పర్సనాలిటీ'ని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు, దాన్ని మీ అభివృద్ధికి ఎలా వాడుకోవాలో తెలుస్తుంది. ఒక బలహీనతను బలంతో ఎలా రీప్లేస్ చేయాలో తెలిసినప్పుడే మీరు ఒక 'జీనియస్' గా ఎదుగుతారు.
5. ప్రాక్టీస్ కోసం ఒక చిన్న ఎక్సర్సైజ్
మీ వ్యక్తిత్వానికి పునాది ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోవడానికి ఈ మూడు ప్రశ్నలు వేసుకోండి.
Heredity: నా అలవాట్లలో మా అమ్మ/నాన్న పోలికలు ఏమున్నాయి? (కోపం, ఆందోళన, తెలివితేటలు, మొండితనం?)
Environment: నా చిన్నతనంలో నన్ను ఎక్కువగా బాధించిన లేదా ప్రభావితం చేసిన సంఘటన ఏది? అది ఇప్పటికీ నా నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తోందా?
Realization: నేను ఇప్పటివరకు అనుకుంటున్న 'నేను' నిజమైన నేనేనా? లేక నా చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులు సృష్టించిన ప్రతిబింబమా?
మన DNA మనకు ఒక Map ఇస్తుంది. కానీ ఎటు ప్రయాణం చేయాలి అనేది మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. మీ వ్యక్తిత్వానికి పునాది ఎక్కడ పడిందో తెలుసుకోవడం అంటే.. మిమ్మల్ని మీరు నిందించుకోవడం కాదు, మిమ్మల్ని మీరు విముక్తి (Liberate) చేసుకోవడం.
సైకాలజిస్ట్ విశేష్
Genius Matrix Hub
8019 000066
www.psyvisesh.com
