వాహ్‌! 'సర్జీ..' వాహ్‌! డాక్టర్‌ స్థానంలో రోబో...!! ప్రాణం బాధ్యత ఎవరిది?

ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌లో డాక్టర్‌ పక్కన ఓ హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో నిలబడి, చేతిలో సర్జరీ పరికరాలు పట్టుకుని శస్త్రచికిత్స చేయడం అంటే... ఒకప్పుడు సైన్స్‌ ఫిక్షన్‌ సినిమాలోని దృశ్యం! కానీ 2026 జులైలో ఇది వాస్తవంలోకి వచ్చింది ప్రపంచాన్నే ఆశ్చర్యపరచింది. అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ కాలిఫోర్నియా, సాన్‌డియాగో (యు.సి.ఎస్‌.డి.) శాస్త్రవేత్తలు సృష్టించిన ‘సర్జీ’ అనే హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో, సజీవంగా ఉన్న ఒక పంది పిత్తాశయాన్ని (గాల్‌ బ్లాడర్‌) లాపరోస్కోపిక్‌ పద్ధతిలో విజయవంతంగా తొలగించి ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా ఈ ఘనత సాధించింది. అయితే ఈ ‘ఘనత’ పర్యవసానాలపై శాస్త్రవేత్తలు, సామాన్యులలో గత మూడు నెలలుగా భిన్నాభిప్రాయలు వ్యక్తమౌతున్నాయి.

‘సర్జీ’ ప్రయోగం వెనుక ఉన్న విధానం చాలా ఆసక్తికరమైనది. ఆ రోబో తనంతట తానే పూర్తి నిర్ణయం తీసుకోలేదు. ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌ పక్కనే ఉన్న కన్సోల్‌ నుండి ఒక సీనియర్‌ సర్జన్‌ ప్రత్యేక హెడ్‌సెట్, కంట్రోలర్స్‌ ధరించి ‘సర్జీ’ని రిమోట్‌ ద్వారా నడిపించారు. డాక్టర్‌ తన చేతులను ఏ విధంగా కదిపిస్తే, రోబో చేతులు కూడా అదే క్షణంలో సరిగ్గా అలాగే స్పందిస్తూ, పంది శరీరంపై చిన్న గాటు పెట్టి శస్త్రచికిత్సను పూర్తి చేసింది. వైద్య రంగంలో కోట్లాది రూపాయల ఖరీదు చేసే ప్రత్యేక ‘డావిన్సీ’ లాంటి సర్జికల్‌ రోబోలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, సాధారణ మార్కెట్లో సుమారు రూ. 13 లక్షలకే లభించే ఒక హ్యూమనోయిడ్‌ రోబోకు తగిన మార్పులు చేసి శస్త్రచికిత్సకు ఉపయోగించవచ్చని ఈ ప్రయోగంతో నిరూపణ అవటం ఇందులోని అసలైన విప్లవాత్మక విజయం.

చరిత్రాత్మకమైన ఈ జూలై ప్రయోగం తర్వాత, శాస్త్రవేత్తలు ఆ డేటాను నిశితంగా విశ్లేషించి అనేక కొత్త విషయాలను, సవాళ్లను గుర్తించారు. ఆపరేషన్‌ సమయంలో డాక్టర్‌ చేయి కదిపిన తర్వాత రోబో చెయ్యి స్పందించడానికి కొన్ని మిల్లీసెకన్ల జాప్యం జరిగింది. అలాగే రోబో చేతులు మనుషులతో పోలిస్తే కాస్త పొట్టిగా ఉండటం వల్ల శస్త్రచికిత్స మధ్యలో రోబో పొజిషన్లను పదే పదే సర్దుబాటు చేయాల్సి వచ్చింది. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సల్లో ఈ చిన్నపాటి జాప్యం కూడా ప్రమాదకరంగా మారే అవకాశం ఉండటంతో, ప్రస్తుతం శాస్త్రవేత్తలు ఈ లోపాలను సరిదిద్దే పనిలో ఉన్నారు.

ఇప్పటికైతే ఈ రోబోలను వెంటనే స్వతంత్రంగా ఆపరేషన్లు చేయడానికి అనుమతించకుండా, ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌లో డాక్టర్లకు సహాయకులుగా వాడుకోవాలని నిర్ణయించారు. అంటే ప్రధాన సర్జరీని అనుభవజ్ఞుడైన డాక్టరే చేస్తారు. హ్యూమనాయిడ్‌ రోబోలు కెమెరాను స్థిరంగా పట్టుకోవడం, అవసరమైన కణజాలాన్ని వెనక్కి జరపడం, లేదా పరికరాలను డాక్టర్‌కు అందించడం లాంటి పనులను నిర్వహిస్తాయి. భవిష్యత్తులో ఈ సాంకేతికతను మిలిటరీ క్యాంపులు, అంతరిక్ష కేంద్రాలు, సుదూర గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపయోగించి, వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నిపుణులైన డాక్టర్ల ద్వారా రోబోల సహాయంతో అత్యవసర చికిత్సలు అందించవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ రోబోలను నేరుగా మానవుల శస్త్రచికిత్సలకు ఉపయోగించడానికి వేగవంతమైన 5జి లేదా 6జి కనెక్షన్లు, మరింత సురక్షితమైన ఏఐ మోడల్స్‌ అవసరం అవుతాయి.

టెలిఆపరేటెడ్‌ సర్జరీ విధానం..
టెలిఆపరేషన్‌ అంటే దూరం నుంచి నియంత్రించడం అని అర్థం. అంటే రోబో తనంతట తానుగా నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా ఒక నిపుణుడైన సర్జన్‌ ఇచ్చే సూచనల ఆధారంగా మాత్రమే శస్త్రచికిత్స చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ ప్రధానంగా మూడు ముఖ్యాంశాల కలయికతో సాగుతుంది.

మొదటిది, సర్జన్‌ కూర్చునే మాస్టర్‌ కన్సోల్‌. ఇక్కడ డాక్టర్‌ ఆపరేషన్‌ థియేటర్‌కు కొద్దిగా దూరంలో ఒక ప్రత్యేక సీటులో కూర్చుని, వీఆర్‌ హెడ్‌సెట్, మోషన్‌ కంట్రోలర్లను ధరిస్తారు. రోబో కెమెరా చూసే ప్రతి దృశ్యం డాక్టర్‌కు కళ్ల ముందే 3–డి రూపంలో అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దీనివల్ల డాక్టర్‌ తన చేతులను కదిపినప్పుడు ఆ కదలికలన్నీ తక్షణమే డిజిటల్‌ డేటా సిగ్నల్స్‌గా మారతాయి.

రెండవది, వేగవంతమైన నెట్‌వర్క్, ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ (ఏఐ) వ్యవస్థ. డాక్టర్‌ కంట్రోలర్‌ ద్వారా ఇచ్చే డిజిటల్‌ సిగ్నల్స్‌ అత్యంత వేగవంతమైన 5జి లేదా 6జి ఇంటర్నెట్‌ ద్వారా రోబోకు చేరుతాయి. ఈ ప్రయాణంలో ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌ రెండు కీలక పనులు చేస్తుంది. డాక్టర్‌ చేయి అనుకోకుండా చిన్నగా వణికినా ఆ వణుకు రోబోకు చేరకుండా ఫిల్టర్‌ చేస్తుంది, అలాగే డాక్టర్‌ చేయి ఎక్కువగా కదిలినా ఆ కదలికను రోబో వద్ద కొన్ని మిల్లీమీటర్ల అత్యంత సూక్ష్మమైన కదలికగా మారుస్తుంది. దీనివల్ల శరీరంలోని సున్నితమైన రక్తనాళాలు లేదా నరాలు దెబ్బతినకుండా ఆపరేషన్‌ చాలా కచ్చితత్వంతో జరుగుతుంది.

మూడవది, ఆపరేషన్‌ బెడ్‌ పక్కన నిలబడే హ్యూమనాయిడ్‌ రోబో. సర్జన్‌ కన్సోల్‌ నుండి పంపిన సిగ్నల్స్‌ ఆధారంగా ఈ రోబో తన వేళ్లతో సర్జరీ పరికరాలను పట్టుకుని అతి తక్కువ ‘కాలయాపన’తో ఆపరేషన్‌ పూర్తి చేస్తుంది. అంతేకాకుండా, రోబో వేళ్లకు ఉండే ప్రత్యేక సెన్సర్లు.. కణజాలాన్ని తాకినప్పుడు అది ఎంత మెత్తగా లేదా గట్టిగా ఉందో గ్రహించి, ఆ స్పర్శ అనుభూతిని తిరిగి డాక్టర్‌ చేతికి ఉన్న కంట్రోలర్‌కు హ్యాప్టిక్‌ ఫీడ్‌బ్యాక్‌ రూపంలో చేరవేస్తాయి. ఈ విధంగా డాక్టర్‌ అనుభవం, ఏఐ కచ్చితత్వం, రోబో సామర్థ్యం కలిసి టెలీఆపరేటెడ్‌ సర్జరీని విజయవంతం చేస్తాయి.

వాటికవే చేయగలవా?!
భవిష్యత్తులో హ్యూమనాయిడ్‌ రోబోలు వైద్యుల ప్రమేయం లేకుండా పూర్తి స్వయంప్రతిపత్తితో సర్జరీలు చేయగలవా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ‘అవును’, ‘కాదు’ కూడా! సాంకేతికంగా రోబోలకు అటువంటి సామర్థ్యాన్ని అందించడం సాధ్యమే అయినప్పటికీ, సమీప భవిష్యత్తులో వైద్యులను పూర్తిగా పక్కన పెట్టి రోబోలే స్వతంత్రంగా ఆపరేషన్లు చేయడం దాదాపు అసాధ్యం. శాస్త్రవేత్తలు, వైద్య నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, భవిష్యత్తులో రోబోలు మానవ సర్జన్లకు అత్యంత నమ్మకమైన భాగస్వాములుగా, సహాయకులుగా మాత్రమే సేవలందిస్తాయి. అలాగే కొన్ని నిర్దిష్టమైన, క్రమబద్ధమైన శస్త్రచికిత్స పనులను మాత్రమే (ఉదాహరణకు కుట్లు వేయడం, కణజాలాన్ని కోయడం లేదా అవయవాలను సరిగ్గా అమర్చడం) అదీ ఏఐ సాయంతో స్వయంగా చేయగలవు.

ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్, కంప్యూటర్‌ విజన్, మెషిన్‌ లెర్నింగ్‌ మోడల్స్‌ అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ రోబోలు శరీరంలోని అంతర్గత భాగాలను స్పష్టంగా విశ్లేషించి సూక్ష్మమైన పనులను చాలా కచ్చితత్వంతో చేయగలుగుతాయి. దీనివల్ల రక్తస్రావం తగ్గడం, ఆపరేషన్‌ త్వరగా పూర్తవడం లాంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. అయితే, శస్త్రచికిత్స సమయంలో అనుకోకుండా ఎదురయ్యే అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడంలో మానవ మేధస్సే అత్యంత కీలకమైనది. ప్రతి మనిషి శారీరక నిర్మాణం భిన్నంగా ఉంటుంది, అలాగే ఆపరేషన్‌ సమయంలో అకస్మాత్తుగా ఊహించని సమస్యలు లేదా సంక్లిష్టతలు తలెత్తవచ్చు. అటువంటి సమయాల్లో అనుభవం, సమయస్ఫూర్తి, చాకచక్యంతో తక్షణ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కేవలం మానవ వైద్యులకే సాధ్యమవుతుంది.

ఏఐ రోబోలు ఎంత తెలివైనవైనప్పటికీ, అవి శిక్షణ పొందిన డేటా ఆధారంగా మాత్రమే పనిచేస్తాయి కాబట్టి ఊహించని సవాళ్లను స్వతంత్రంగా ఎదుర్కోవడం రోబోలకు కష్టం. మరొక ప్రధానమైన అంశం: చట్టపరమైన, నైతికపరమైన బాధ్యతలు. ఒకవేళ రోబో స్వయంగా ఆపరేషన్‌ చేస్తున్నప్పుడు ఏదైనా పొరపాటు జరిగి రోగి ప్రాణానికి ప్రమాదం వాటిల్లితే, దానికి ఎవరు బాధ్యత వహిస్తారనేది అతిపెద్ద ప్రశ్నార్థకం. రోబోను తయారుచేసిన కంపెనీయా, సాఫ్ట్‌వేర్‌ను అభివృద్ధి చేసిన డెవలపరా లేదా హాస్పిటలా అనే విషయంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్పష్టమైన చట్టాలు లేవు. కాబట్టి వైద్యపరమైన భద్రత, నైతిక కారణాల వల్ల వైద్యుల పర్యవేక్షణ ఎల్లప్పుడూ తప్పనిసరి.

ఏమిటా నైతిక, చట్ట సమస్యలు? 
స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ సర్జికల్‌ రోబోలు వైద్య రంగంలోకి అడుగుపెట్టడం వల్ల ఎదురయ్యే చట్టపరమైన, నైతిక సమస్యలు ఊహాతీతంగా ఉంటాయి. చట్టపరమైన సవాళ్లలో అత్యంత ప్రధానమైనది ‘బాధ్యత’ ఎవరిది అనే ప్రశ్న. ఒకవేళ సర్జరీ సమయంలో ఏఐ రోబో పొరపాటు చేసి, రోగికి హాని జరిగినా లేదా ప్రాణాపాయం సంభవించినా దానికి చట్టపరంగా ఎవరు బాధ్యత వహించాలనేది ప్రస్తుతం ఏ దేశ చట్టాల్లోనూ స్పష్టంగా లేదు.

అంతేకాదు, వైద్యులు తాము నేరుగా చేయని పొరపాటుకు బాధ్యత వహించడానికి ఇష్టపడరు, అలాగే తయారీదారులు సాఫ్ట్‌వేర్‌ గ్లిచ్‌ లేదా అనుకోని సాంకేతిక లోపంగా దానిని దాటవేసే ప్రమాదం ఉంది.

రెండవ చట్టపరమైన అంశం రోగి సమ్మతి లేదా విజ్ఞతతో కూడిన అంగీకారం. ఒక రోగికి సర్జరీ చేయడానికి ముందు, అందులోని ప్రమాదాలను వివరించి వారి సంతకం తీసుకుంటారు. కానీ ఏఐ ఆల్గోరిథమ్‌లు ‘బ్లాక్‌ బాక్స్‌’ మోడల్‌లో పనిచేస్తాయి. అంటే ఏఐ ఒక నిర్ణయాన్ని ఎందుకు తీసుకుందో మానవులు కూడా పూర్తిగా విశ్లేషించలేరు. ఇటువంటి పరిస్థితిలో, రోగికి రోబో ఎలా పనిచేస్తుందో, దానివల్ల వచ్చే ప్రమాదాలు ఏమిటో స్పష్టంగా వివరించి చట్టబద్ధమైన సమ్మతిని పొందడం ఆసుపత్రులకు పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది.

నైతిక సవాళ్ల విషయానికి వస్తే, ప్రధానమైనది ఏఐ డేటాలోని పక్షపాతం! ఏఐ రోబోలు శస్త్రచికిత్స చేయడానికి శిక్షణ పొందే డేటా పరిమిత జనాభాపై ఆధారపడి ఉంటే, అది అందరి శరీర తత్వాలకు సరిపోకపోవచ్చు. విభిన్న జాతులు, వయస్సులు లేదా శారీరక వైవిధ్యాలు ఉన్న రోగులపై ఆ రోబో సరిగ్గా స్పందించకపోతే అది తీవ్రమైన నైతిక వైఫల్యానికి దారితీస్తుంది. అందరికీ సమానమైన, సురక్షితమైన వైద్యం అందాలనే ప్రాథమిక నైతిక సూత్రానికి ఇది విరుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

మరొక నైతిక అంశం మానవ స్పర్శ, జవాబుదారీతనం. వైద్యం అనేది కేవలం యంత్రంతో చేసే కోతలు, కుట్లు మాత్రమే కాదు. అందులో రోగితో డాక్టర్‌ మాట్లాడి ధైర్యం చెప్పటం, సానుభూతి కనబరచటం వంటి నైతిక బంధం కూడా ఉంటుంది. ఒక యంత్రం శస్త్రచికిత్స చేస్తున్నప్పుడు రోగి ప్రాణాలను పూర్తిగా లెక్కల రూపంలో మాత్రమే చూస్తుంది తప్ప నైతిక విలువలతో చూడలేదు. అలాగే భద్రత, సైబర్‌ సెక్యూరిటీ, రోగుల డేటా ప్రైవసీ వంటి విషయాలు కూడా తీవ్రమైన నైతిక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.

స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఏఐ సర్జికల్‌ రోబోలను పూర్తి స్థాయిలో ఆమోదించాలంటే కేవలం సాంకేతిక విజయం సరిపోదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాతీయ వైద్య మండళ్లు, ప్రభుత్వాలు కొత్త చట్టాలను, నైతిక నియమావళిని రూపొందించి, బాధ్యతలను కచ్చితంగా నిర్దేశించినప్పుడే ఇవి సమాజానికి సురక్షితంగా ఉపయోగపడతాయి.
– సాక్షి స్పెషల్‌ డెస్క్‌

ఇదీ చదవండి: 'నోబెల్‌' బెట్టింగుల్లో డేంజర్‌ బెల్స్‌!