చైనా భారీ ప్లాన్‌.. బంగ్లాదేశ్‌తో డీల్‌.. భారత్‌కు పెద్ద సవాల్‌

బంగ్లాదేశ్‌లోని మోంగ్లా ఓడరేవు విస్తరణ, ఆధునికీకరణ కోసం చైనాతో 35.78 మిలియన్‌ డాలర్ల (రూ.341 కోట్ల) రుణ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. బంగ్లాదేశ్‌ రెండో అతిపెద్ద సముద్ర ఓడరేవు అయిన మోంగ్లా, భారత్‌ సరిహద్దుకు సుమారు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. బంగాళాఖాతంలో కీలకమైన ప్రాంతంలో ఈ ఓడరేవు ఉండటంతో చైనా పెట్టుబడులు ప్రాంతీయ వాణిజ్యంతో పాటు వ్యూహాత్మక సమతుల్యతపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయనే అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

అక్టోబర్‌ 10న బంగ్లాదేశ్‌, చైనా మధ్య ఈ రుణ ఒప్పందం కుదరగా, అక్టోబర్‌ 12న దీనిని బహిరంగంగా ప్రకటించారు. చైనా ఎగుమతి, దిగుమతి బ్యాంకు 2 శాతం వడ్డీతో రుణాన్ని అందించనుంది. ఐదేళ్ల గ్రేస్‌ పీరియడ్‌తో కలిపి మొత్తం 20 ఏళ్లలో ఈ రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. గ్రేస్‌ పీరియడ్‌ అంటే రుణ చెల్లింపులపై ప్రారంభ దశలో ఇచ్చే వెసులుబాటు.

ఈ ప్రాజెక్టులో రెండు కంటైనర్‌ టెర్మినళ్లు, కంటైనర్ల నిల్వ ప్రాంగణం, సరుకుల పంపిణీ ప్రాంగణం, ప్రత్యేక సరుకు నిర్వహణ సదుపాయాలు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా ఓడరేవు సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, రవాణా వ్యవస్థను మెరుగుపరచడం, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి మద్దతు ఇవ్వడం బంగ్లాదేశ్‌ లక్ష్యం. నదీ మార్గం ద్వారా బంగాళాఖాతానికి అనుసంధానమయ్యే మోంగ్లా ఓడరేవు, దేశ వాణిజ్యంతో పాటు ప్రాంతీయ అనుసంధాన వ్యవస్థలోనూ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

ఒప్పందానికి ముందు కీలక పరిణామం 
ఈ ఒప్పందానికి ముందు జరిగిన పరిణామం కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. మోంగ్లా సమీపంలో భారత్‌కు కేటాయించిన భూమిలో చేపట్టాల్సిన ఆర్థిక మండలి ప్రాజెక్టును 2025లో బంగ్లాదేశ్‌ రద్దు చేసింది. నిర్ణీత ఒప్పంద కాలంలో భౌతిక నిర్మాణ పనులు ప్రారంభించకపోవడమే ఇందుకు కారణమని బంగ్లాదేశ్‌ అధికారులు తెలిపారు. అయితే, ప్రస్తుతం చైనా అందిస్తున్న రుణం భారత ప్రాజెక్టుకు నేరుగా ప్రత్యామ్నాయమని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు.

దక్షిణాసియా, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతాల్లో చైనా మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులను భారత్‌ వ్యూహాత్మకంగా పరిశీలిస్తోంది. ఓడరేవులు వాణిజ్య అవసరాలకు ఉపయోగపడటంతో పాటు, వాటి స్థానం, నిర్వహణ విధానాలు, ప్రవేశ నిబంధనలు భద్రతాపరమైన ప్రాధాన్యాన్ని కూడా కలిగి ఉంటాయి. అయితే, ఈ రుణ ఒప్పందం ఒక్కటే చైనాకు మోంగ్లా ఓడరేవులో సైనిక ప్రవేశం లభిస్తుందని లేదా అక్కడి నుంచి నౌకాదళ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుందని నిరూపించదు. అటువంటి నిర్ధారణకు మరిన్ని ఆధారాలు అవసరం.

బంగ్లాదేశ్‌కు ఈ ఒప్పందం ఓడరేవును ఆధునికీకరించి వాణిజ్య సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. చైనాకు బంగాళాఖాతంలో కీలక స్థానం ఉన్న దేశంతో ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసుకునే అవకాశం లభిస్తోంది. భారత్‌ మాత్రం తన సముద్ర, భద్రతా ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూనే ఢాకాతో ఆచరణాత్మక సహకారాన్ని కొనసాగించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ప్రాజెక్టు అమలు తీరు, ఓడరేవులో ఇతర దేశాలకు కల్పించే ప్రవేశ సదుపాయాలు, పొరుగు దేశాలతో బంగ్లాదేశ్‌ అనుసరించే సంబంధాలే భవిష్యత్తులో ప్రాంతీయ భద్రతపై దీని ప్రభావాన్ని నిర్ణయించనున్నాయి.