మొలక గడ్డి మేలు! 

పశుపోషణ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రైతులకు స్థిరమైన ఆదాయాన్ని అందించే ముఖ్యమైన అనుబంధ వ్యవసాయ కార్యకలాపం. అయితే, పచ్చిమేత కొరత, సాగునీటి లభ్యత తగ్గటం, వ్యవసాయ భూములు పరిమితంగా ఉండటం, పశుగ్రాసం సాగుకు పెరుగుతున్న ఖర్చులు.. పాడి రైతులకు సవాళ్లుగా మారుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో తక్కువ స్థలంలో, నియంత్రిత పరిస్థితుల్లో పచ్చి మేతను ఉత్పత్తి చేసే హైడ్రోపోనిక్‌ మొలక గడ్డి సాంకేతికత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది అని ఈ వ్యాసంలో వివరిస్తున్నారు జమ్మికుంట కేవీకే అధిపతి, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త డాక్టర్‌ నీలం వెంకటేశ్వర్‌ రావు.

మొలక గడ్డి అంటే..?
మట్టి లేకుండా, ప్రత్యేక ట్రేలలో ధాన్యపు గింజలను మొలకెత్తించి, సుమారు 7–8 రోజుల పాటు పెంచి తయారుచేసే పచ్చి మేతను హైడ్రోపోనిక్‌ మొలక గడ్డి అంటారు. ఈ పద్ధతిలో మొక్కజొన్న, జొన్న, బార్లీ, గోధుమ వంటి ధాన్యాలను ఉపయోగించవచ్చు. మొక్కజొన్నను సాధారణంగా ఈ ఉత్పత్తి విధానంలో ఉపయోగిస్తారు.
ఈ పద్ధతిలో విత్తనాలు మొలకెత్తి వేర్లు, కాండం, ఆకులతో కూడిన మేతగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. నీరు, తగిన ఉష్ణోగ్రత, గాలి ప్రసరణ, పరిశుభ్రతను సక్రమంగా నిర్వహించటం ద్వారా తక్కువ సమయంలో మేతను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.

7–8 రోజుల్లో మొలక గడ్డి రెడీ
మొలక గడ్డి తయారీలో మొదట నాణ్యమైన, మంచి మొలక శాతం కలిగిన ధాన్యపు గింజలను ఎంపిక చేసుకోవాలి. పగిలిన, రంగు మారిన, బూజు పట్టిన గింజలను తొలగించాలి. అనంతరం గింజలను శుభ్రమైన నీటితో కడిగి, ధాన్యపు రకాన్ని బట్టి సాధారణంగా 4–12 గంటల పాటు నానబెట్టాలి.
నానబెట్టిన గింజల్లో నీటిని పూర్తిగా వడకట్టి, రంధ్రాలు ఉన్న శుభ్రమైన ట్రేలలో పలుచగా పరచాలి. ఈ ట్రేలను తగిన ర్యాక్‌లపై అమర్చాలి. విత్తనాలు ఎండిపోకుండా మొలకెత్తటానికి అవసరమైనంత తేమ ఉండేలా నీటిని పిచికారీ చేస్తుండాలి. అయితే ట్రేలలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా జాగ్రత్త పడాలి.
సాధారణంగా 7–8 రోజుల తరువాత మొలక గడ్డి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. ఉత్పత్తి కాలం వాతావరణ పరిస్థితులు, విత్తనాల నాణ్యత, నిర్వహణ విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది.

మొలక గడ్డి ప్రయోజనాలు
1. సంప్రదాయ పచ్చిమేత సాగుకు వ్యవసాయ భూమి అవసరమవుతుంది. హైడ్రోపోనిక్‌ పద్ధతిలో తగిన షెడ్‌ లేదా గదిలో ర్యాక్‌లు ఏర్పాటు చేసుకొని తక్కువ స్థలంలో మేతను పెంచవచ్చు.
2. సాధారణంగా ఒక వారంలోనే మొలక గడ్డిని ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. తద్వారా పచ్చిమేత కొరత ఉన్న సమయంలో అనుబంధ మేతగా ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
3. సంప్రదాయ పచ్చిమేత సాగుతో పోలిస్తే ఈ పద్ధతిలో తక్కువ నీటితో ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. అయితే నీటి ఆదా పరిమాణం ఉత్పత్తి విధానం, నిర్వహణ, పోలిక కోసం తీసుకున్న పంట సాగు పద్ధతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
4. తగిన ఉష్ణోగ్రత, తేమ, నీటి సరఫరా, పరిశుభ్రతను నిర్వహిస్తే సంవత్సరం పొడవునా ఏ కాలాల్లో అయినా పచ్చి మేతను పండించుకోవచ్చు.
5. మొలక గడ్డిని సంప్రదాయ పచ్చిమేత, ఎండుమేత, సమతుల్య దాణాతో పాటు అనుబంధ మేతగా అందించవచ్చు.

ఇదొక్కటే చాలదు!
ధాన్యాలు మొలకెత్తే సమయంలో వాటిలో జీవరసాయన మార్పులు జరుగుతాయి. కొన్ని ఎంజైమ్‌ల కార్యకలాపాలు పెరిగి, గింజలోని నిల్వ పోషకాలు మొలక పెరుగుదలకు ఉపయోగపడతాయి. మొలక గడ్డిలో తేమ అధికంగా ఉంటుంది. మొలక గడ్డిలోని పోషక విలువ ధాన్యపు రకం, పెంచే కాలం, విత్తనాల నాణ్యత, ఉత్పత్తి విధానం ఆధారంగా మారుతుంది. కాబట్టి పశువుల మొత్తం ఆహార అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని దీన్ని అనుబంధ మేతగా ఉపయోగించాలి.

మొలక గడ్డిని పశువులకు అందించేటప్పుడు వాటి వయస్సు, శరీర బరువు, పాల దిగుబడి, ఆరోగ్య స్థితిని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. మొదట తక్కువ పరిమాణంలో అందించి, పశువుల ఆహార స్వీకరణను గమనించాలి. అవసరాన్ని బట్టి పశుపోషణ నిపుణుల సలహాతో పరిమాణాన్ని నిర్ణయించాలి.

మొలక గడ్డి మాత్రమే పశువులకు సంపూర్ణ ఆహారం కాదు. ఎండుమేత, సంప్రదాయ పచ్చిమేత, అవసరమైన సమతుల్య దాణా, శుభ్రమైన తాగునీటితోపాటు దీన్ని కూడా అందించాలి. బూజు పట్టిన, దుర్వాసన వచ్చే మొలక గడ్డిని పశువులకు ఇవ్వకూడదు.

మొలక గడ్డి నాణ్యతను కాపాడటానికి విత్తనాల ఎంపిక నుంచి కోత వరకు పరిశుభ్రత పాటించాలి. రసాయనాలతో శుద్ధి చేసిన విత్తనాలను మేత ఉత్పత్తికి ఉపయోగించకూడదు. ట్రేలను ప్రతి బ్యాచ్‌ తరువాత శుభ్రపరచి ఆరబెట్టాలి. నీరు నిల్వ ఉండకుండా, గాలి ప్రసరణ సక్రమంగా ఉండేలా చూడాలి. అధిక తేమ, తగినంత గాలి ప్రసరణ లేకపోవడం, అపరిశుభ్రమైన ట్రేలు బూజు పెరుగుదలకు కారణమవుతాయి. అందువల్ల ప్రతిరోజూ మేతను పరిశీలించాలి. నాణ్యత లేని బ్యాచ్‌లను పశువులకు అందించకూడదు.

కిలో గింజలకు 3–6 కిలోల మొలక గడ్డి సిద్ధం!
మొలక గడ్డి ఉత్పత్తి తక్కువ స్థలంలో, తక్కువ సమయంలో పచ్చి మేతను అందించే ఒక ప్రత్యామ్నాయ సాంకేతికత. పశుగ్రాస కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో దీన్ని అనుబంధ మేతగా ఉపయోగించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఉత్పత్తి ఖర్చు, మేత నాణ్యత, పరిశుభ్రత, పశువుల మొత్తం పోషక అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. మొలక గడ్డి యూనిట్‌ను ప్రారంభించే ముందు విత్తనాల ధర, ట్రేలు, ర్యాక్‌లు, షెడ్, నీటి సరఫరా, విద్యుత్, కూలీ, శుభ్రత, పరికరాల తరుగుదల వంటి ఖర్చులను లెక్కించాలి. ఒక కిలో ధాన్యపు గింజల నుంచి సుమారు 3–6 కిలోల తాజా మొలక గడ్డి లభించే అవకాశం ఉంది. ఈ దిగుబడి అన్ని పరిస్థితుల్లో ఒకే విధంగా ఉండదు.  మొలక గడ్డి ఉత్పత్తి ఖర్చును సంప్రదాయ పచ్చిమేత, ఎండుమేత కొనుగోలు ఖర్చులతో పోల్చాలి. కనీసం మూడు ఉత్పత్తి బ్యాచ్‌ల వివరాలను నమోదు చేసి.. వాస్తవ దిగుబడి, ఖర్చు, పశువులు ఎలా తింటున్నాయన్న సమాచారం ఆధారంగా ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని అంచనా వేసుకోవాలి. 
– డాక్టర్‌ నీలం వెంకటేశ్వర్‌ రావు (98485 73710), అధిపతి, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త, కేవీకే, జమ్మికుంట