సత్యమే శివం.... సుందరం

సనాతన ధర్మం కేవలం మతం కాదు; అనంత విశ్వాన్ని సుస్థిరంగా నిలిపేప్రాకృతిక నియమం. ధారణాత్‌ ధర్మమిత్యాహుః – ఏది సమస్తాన్ని ధరిస్తుందో, రక్షిస్తుందో అదే ధర్మం. మానవ ఉనికికి, ప్రకృతి సమతుల్యతకు ధర్మమే వెన్నెముక. వ్యక్తిగత స్వార్థం వీడి లోకకల్యాణం కోసం నడుచుకోవడమే అసలైన ధర్మశీలం. అస్థిరత నిండిన ఆధునిక జగత్తులో దిశానిర్దేశం చేసే అక్షయమైన ధ్రువతార ఈ ధర్మపథం.

ధర్మానికి పునాది ధర్మానికి మొదటి మెట్టు సత్యం. సత్యం అంటే కేవలం నిజం మాట్లాడటం కాదు; మనసా, వాచా, కర్మణా ఏకరూపంలో ఉండటం. సత్యం ఒక మహా వృక్షానికి భూమిలో లోతుగా పాతుకుపోయిన వేరు వంటిది. వేరు బలంగా లేని వృక్షం గాలివానలకు కూలిపోయినట్లే, సత్యనిష్ఠ లేని వ్యక్తిత్వం కష్టకాలంలో నిలబడలేదు. 

ఉదాహరణకు, ఒక ఉద్యోగి తన వృత్తిలో నిజాయితీగా బాధ్యత నిర్వర్తించడం, ఒక వ్యాపారి తన వస్తువు నాణ్యత విషయంలో నిబద్ధత కలిగి ఉండటం అసలైన సత్య ధర్మ పరిపాలన. సత్యం కఠినంగా అనిపించినా, అది ఇచ్చే ఫలితం శాశ్వతం, నిర్భయం. నిప్పును మూటగట్టలేనట్లు, సత్యాన్ని ఎవరూ అణచివేయలేరు. సూర్యకాంతిని మేఘాలు తాత్కాలికంగా కప్పివేసినా, సత్యం స్వయంప్రకాశితమై విజయతీరాలకు చేరుస్తుంది.

మంగళకరమైన జీవనం ధర్మం రెండవ రూపం శివం. శివం అంటే మంగళం, శుభప్రదం. మనం చేసే ప్రతి పని తోటివారికి మేలు చేసేదిగా ఉండాలి. పరహితమే పరమార్థంగా జీవించడం శివ తత్వం. ఇది వెలుగునిచ్చే దీపం వంటిది; దీపం తాను వెలుగుతూ చుట్టూ ఉన్న చీకటిని పారద్రోలినట్లే, మన జీవనం ఇతరుల కష్టాలను తొలగించేదిగా మారాలి.

 తన ఎదుగుదల కోరుకుంటూనే, సమాజ శ్రేయస్సును ఆకాంక్షించేవాడే ధర్మాత్ముడు. దైనందిన జీవితంలో ఆకలితో ఉన్నప్రాణికి అన్నం పెట్టడం లేదా అవసరంలో ఉన్న మిత్రుడిని ఆదుకోవడం వంటి చిన్న కార్యాలూ శివత్వాన్ని పొందుతాయి. లోక కల్యాణార్థం సాగే నిస్వార్థ జీవన యానమే మానవ జన్మకు అసలైన సార్థకత చేకూరుస్తుంది. ప్రతి జీవిలో శివుడిని దర్శించడమే అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సంస్కారం. స్వార్థం సంకెళ్ళను తెంచుకున్నప్పుడే జీవుడు శివుడు కాగలడు.

సుందరం: ధర్మబద్ధమైన సౌందర్యం సత్యం, శివం మేళవించిన చోట అద్భుతమైన సౌందర్యం ఉట్టిపడుతుంది. ఇది బాహ్య రూపం కాదు; అంతర్గత క్రమశిక్షణ వల్ల కలిగే మానసిక ప్రశాంతత. ధర్మబద్ధమైన జీవితం గడిపే వ్యక్తి ముఖంలో దివ్యమైన తేజస్సు ఉంటుంది. దీనికి ఉపమానం పద్మం; బురదలో పుట్టినా తన పవిత్రతను కాపాడుకునే పద్మం వలె, మనిషి లౌకిక బంధాల మధ్య ఉంటూనే ధర్మబద్ధంగా జీవిస్తే ఆ జీవితం సుందరమవుతుంది. క్రమశిక్షణతో కూడిన దినచర్య, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ప్రకృతి పట్ల గౌరవం జీవితాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దుతాయి. 

పర్యావరణాన్ని ప్రేమిస్తూ, సృష్టిలోని ప్రతి జీవిని దైవ స్వరూపంగా భావించడం ఈ సుందర ధర్మంలో అంతర్భాగం. కళాత్మకమైన హృదయం, ధార్మిక చింతన తోడైతే మానవ జీవితం ఒక అద్భుత కావ్యమవుతుంది. చిత్తశుద్ధి కలిగిన మనసే భగవంతుడు నివసించే అసలైన ఆలయం.

బురదలో పుట్టినా తన పవిత్రతను కాపాడుకునే పద్మంలా, మనిషి లౌకిక బంధాల మధ్య ఉంటూనే ధర్మబద్ధంగా జీవిస్తే ఆ జీవితం సుందరమవుతుంది. క్రమశిక్షణతో కూడిన దినచర్య, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ప్రకృతి పట్ల గౌరవం జీవితాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దుతాయి. 

– కె. భాస్కర్‌ గుప్తా, వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణులు.